Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frú forseti. Ekki gekk hv. þm. Guðjóni Hjörleifssyni betur en öðrum stjórnarþingmönnum að verja þær skattahækkanir sem dunið hafa á okkur í hverju frumvarpinu á fætur öðru undanfarna daga. Hér talaði reyndur sveitarstjórnarmaður og fyrrum bæjarstjóri í Vestmannaeyjum og eins og oft áður gat hann ekki látið vera að sveigja aðeins að Eyjunum í máli sínu. Það er ekkert við það að athuga, en sem vanur bæjarstjóri og rekstrarmaður veltir maður fyrir sér hvort hann hafi ekki lögum samkvæmt, eins og allir sveitarstjórnarmenn, þurft að gera svokallaðar þriggja ára áætlanir um rekstur og framkvæmdir sveitarfélagsins Vestmannaeyja. Ástæðan fyrir því að ég nefni þetta er sú að mig langar að spyrja hv. þingmann að því hvað þriggja ára áætlanir sem gerðar voru um rekstur og framkvæmdir í Vestmannaeyjum stóðust mikið þegar til átti að taka vegna þess að þrjú ár er ansi langur tími. Sá sem hér stendur hefur sjálfur staðið í þriggja ára áætlunargerð. Þingmaðurinn fór einnig yfir skattalækkanir og las mörg dæmi um það hvað hjón mundu njóta í skattafslætti árið 2007, ekki á næsta ári, ekki árið 2006 heldur árið 2007. Þetta er taktík sem stjórnarliðar hafa beitt óspart í dag, að lesa dæmi frá fjármálaráðuneytinu sem þeir hafa fengið útbýtt og fengið það verkefni að lesa á þinginu sem taka til skattalækkananna eins og þær líta út þegar þær eru að fullu komnar til framkvæmda árið 2007, ef ekkert annað breytist. Kom það aldrei fyrir hjá hv. þm. Guðjóni Hjörleifssyni að breyta þyrfti þriggja ára áætlunum sveitarfélagsins þegar hann stjórnaði því og trúir hv. þingmaður því að engu þurfi að breyta í þriggja ára áætlunum ríkisstjórnarinnar?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurningar hans. Það er alveg rétt að sveitarfélögin þurfa að gera þriggja ára áætlanir og yfirleitt eru þær, miðað við eðlilegan rekstur, framreiknaðar ef ekki eru miklar breytingar, en það er rétt að forsendur breytast oft hjá sveitarfélögum og menn þurfa að gera ráð fyrir því hvort menn ætla að hækka þjónustugjöld til samræmis við það. Þetta er bara eðlilegur rekstur. Það sem kannski breytist mest eru áherslurnar á hvernig byggja á upp velferðarkerfið og þjónustuna. Menn eru með eitt í dag og svo er kannski einhver þarfagreining og annað sem þarf að byggja upp næst. Þriggja ára áætlanir geta breyst mjög mikið hjá sveitarfélögum. Það er misjafnt en þær geta breyst mjög mikið hvað varðar reksturinn.

En hjá ríkinu?

Hjá ríkinu getur það breyst, við vitum það ekki, það er náttúrlega stóra málið eins og ég sagði í ræðu minni áðan að menn þurfa að hafa aðhald í rekstri og gæta þess vel að spara. Við þurfum tekjur og umræðan um tekjurnar í dag var mjög eðlileg, að verðlagsþróun sé á þeim. Ég veit ekki betur en sveitarfélögin hafi verið að hækka þjónustugjöld samkvæmt verðlagsþróun. Það versta sem sveitarfélög gera í dag er að hækka ekki þjónustugjöldin árlega. Þau fresta því um eitt til þrjú ár og svo kemur að því að menn hækka þau innan eðlilegs verðlags og fá þá bágt fyrir. Við erum búin að reka okkur á þetta í mörgum sveitarfélögum. Eðlilegt væri að það væri fastbundið að þetta mundi hækka samkvæmt ákveðinni launa- og neysluvísitölu til helminga. Það finnst mér vera eðlilegur rekstur.

Frú forseti. Það var hlálegt að hlusta á hv. þingmann bera saman fjárhæð ríkisins og sveitarfélaga. Ég hélt að jafnreyndur sveitarstjórnarmaður og hv. þm. Guðjón Hjörleifsson vissi manna best að það er ekki saman að jafna þegar horft er á tekjur ríkissjóðs og tekjur sveitarfélaganna í dag. Þeir sem passa ríkiskassann hafa ekki við að taka við peningum sem koma úr breiðu slöngunni sem liggur í kassann. Ég hélt að hv. þingmaður vissi hvernig ástand sveitarsjóða væri. Þar hafa menn ekki val um það hvort þeir ætla að hækka gjöld eða ekki en ríkissjóður hefur fullt val og val stjórnarliða hefur verið að hækka hvert og eitt einasta gjald sem til er. Ég ætla aðeins að lesa fyrir hv. þingmann listann um þær ákvarðanir sem teknar hafa verið og þau frumvörp sem lögð hafa verið fram á þessu ári og hækkanir sem fyrirhugaðar eru á því næsta. Hv. stjórnarþingmenn ætla að hækka skólagjöld í háskólum um 140 millj. á næstu tveimur árum, gjald í Framkvæmdasjóð aldraðra um 70 millj., aukatekjur ríkissjóðs um 200 millj., umsýslugjald fasteigna um 280 millj., áfengisgjald um 340 millj., bifreiðagjald um 120 millj., vaxtabætur skerðast um 1.500 millj., olíugjaldið gefur 350 millj., sjúkratryggingar 1.500 millj., komugjöld á heilsugæslustöðvar 150 millj., vörugjald af bensíni 1.200 millj., þungaskattur 800 millj. og barnabætur skertar í fyrra og aftur á þessu ári um 300 millj. Þetta er listinn, hv. þingmaður, yfir gjaldahækkanir ríkisstjórnarinnar á allra síðustu dögum. Þykir hv. þingmanni eitthvað undarlegt, þegar horft er á listann, að við stjórnarandstæðingar eigum erfitt með að sjá af hverju menn tala um skattalækkanir fyrir árið 2005 þegar þær skattalækkanir eru upp á 5.600 millj. á móti þeim 8.150 sem ég var að lesa upp. Ég hélt að þetta lægi skýrt fyrir og reyndur rekstrarmaður eins og hv. þm. Guðjón Hjörleifsson sæi þetta manna best.

Virðulegi forseti. Það er töluvert meiri sveifla í tekjum sveitarfélaga. Þú spurðir mig um Vestmannaeyjar áðan. Vestmannaeyjar eru með 25% af loðnukvótanum. Ef loðnan minnkar og illa veiðist, ef það verður breyting á afurðaverði er búið að tengja laun sjómanna við afurðaverð erlendis. Þ, það er búið að tengja laun sjómanna á frystitogurum við dollarann í dag og þau eru að lækka mikið og tekjur að minnka. Þetta er langtum meiri sveifla en eðlilegt er. Það er samasemmerki á milli veiða og afurðaverðs og útsvarstekna bæjarsjóðs Vestmannaeyja. Hvað varðar þau gjöld sem hér var rætt um hefur þorri þeirra gjalda sem hafa verið lögð á hækkað við verðlagsbreytingar. Ef við ætlum að reka ríkissjóð eins og eðlilegt fyrirtæki og veita góða þjónustu og byggja upp velferðarkerfi eigum við að hækka þetta eðlilega en innan skekkjumarka. Ég var innilega sammála því sem hv. þingmaður Ögmundur Jónasson sagði í dag, þetta á allt að fylgjast að en innan þeirra marka að ekki sé verið að leggja á aukaálögur.

Hæstv. forseti. Hv. þingmaður flutti ágæta, málefnalega og vel rökstudda ræðu þó ég sé ekki sammála pólitík hans. Eitt tel ég þó vera rangt í málflutningi hans þegar hann segir að skattabreytingarnar, skattalækkanirnar komi hlutfallslega betur út fyrir hina tekjulægri. Þetta tel ég vera rangt því að á kjörtímabilinu lækka tekjuskattar hátekjufólks um 9 prósentustig en skattar lágtekjufólks og millitekjufólks lækka um 4 prósentustig. Þannig er hagræðið af skattabreytingunum fyrir einstakling með 300 þús. kr. á mánuði 177 þús. kr. á ári en hagræði einstaklings með um 1 milljón á mánuði er yfir 1 milljón, 1.100 þús. kr. Það er því ekki aðeins í krónum talið að hátekjumaðurinn hagnast betur, ráðstöfunartekjur milljón kr. mannsins aukast um 12,4% en ráðstöfunartekjur 300 þús. kr. mannsins um 7%. Eitt vil ég spyrja hv. þingmann um. Hann talaði um göng til Vestmannaeyja. Hvernig vill hann fjármagna þau göng? Með notendagjöldum eða með skattfé? Hann segir að nú séu aðstæður í efnahagslífinu á þann veg að hægt sé að lækka skatta verulega. Hvernig ætlar hann að fjármagna göngin? Eiga Vestmanneyingar að borga notendagjöld eða á að gera þetta með sköttum? Ég vil taka önnur dæmi. Ég vil taka samninga við launafólk. Við vitum að sveitarfélögin í landinu áttu í erfiðleikum með að greiða kennurum hærri laun vegna þess að fjárhagur þeirra var mjög þröngur. Sama er upp á teningnum hjá ríkinu á ýmsum sviðum, þrengt er að rekstrinum í heilbrigðisþjónustunni og víðar. 

Virðulegi forseti. Ég fagna því að vera búinn að fá hingað upp mikinn áhugamann um jarðgöng til Vestmannaeyja. Það er alveg ljóst að ef byggja á jarðgöng á milli lands og Eyja er þetta einkaframkvæmd. Miðað við alla útreikninga sem greiningardeild Íslandsbanka hefur gert, og ég hef skoðað það reiknilíkan, eru menn að ræða um að fá sömu upphæð frá ríkinu og menn borga í dag í rekstur Herjólfs og í afborganir og vexti af nýju skipi. Það er ekki flóknara. Það eru 433 millj. á ári. Ef við ætlum að byggja upp nýjan Herjólf sem á að ganga 20–22 mílur miðað við þær kröfur sem gerðar eru í dag mun reksturinn á því skipi og afborganir og vextir verða rúmar 600 millj. á ári. Ég veit að Eyjamenn eru tilbúnir að borga töluvert fyrir að keyra á milli. Það mun kosta 3.500 kr. fyrir bílinn á milli auk virðisauka. Við munum líka hafa tekjur í viðbót út af þessu. Við þurfum að koma vatnsleiðslu og rafmagnsleiðslu milli lands og Eyja. Það er ekki verið að tala um að rugla samgönguáætlun. Þetta er alveg sjálfsagt mál. Þess vegna er maður mjög smeykur við þá umræðu varðandi Hvalfjarðargöngin að láta ríkið yfirtaka þau, þá dettur út öll einkaframkvæmd í landinu og passa verður að það gerist ekki. Varðandi stöðu sveitarfélaganna er í gangi viðræðunefnd varðandi tekjuskiptingu. Hún þarf að ljúka störfum. Það er mikil umræða um þetta og ég varð sérstaklega var við það þegar ég var í nefnd um sameiningu sveitarfélaga um stöðuna og breytinguna. Ljóst er að mestu kröfur sveitarfélaganna í dag varðandi sameiningar eru samgöngumál. Það eru mestu kröfur sveitarfélaganna því sum sveitarfélög eru ekkert spennt fyrir því að yfirtaka hluta af rekstri sem ríkið hefur verið með. Það er alveg ljóst. Menn eru smeykir við það því nærþjónustan kostar meira og meira, við sjáum það t.d. með rekstur grunnskólanna.

Hæstv. forseti. Einn maður úr stjórnarliðinu er mjög andvígur einkaframkvæmdum. Sá maður heitir Gunnar Birgisson, hv. þingmaður og forseti bæjarráðs í Kópavogi. Hvers vegna skyldi hann vera andvígur einkaframkvæmdum? Hv. þm. Gunnar Birgisson er bisnessmaður og hefur bisnessvit. Hann lætur ekki plata sig. Hann veit sem er að einkaframkvæmdin er dýrari kostur fyrir notandann en framkvæmd á vegum hins opinbera. Þetta getum við t.d. fengið staðfest hjá stjórnarmönnum Spalar sem stóðu að Hvalfjarðargöngunum. Þeir hafa staðfest að þetta er dýrari kostur. Staðreyndin er sú að í sumum tilvikum kann einkaframkvæmd að eiga rétt á sér, sérstaklega er það skiljanlegur valkostur fyrir sveitarfélög eða aðila sem eru svo aðkrepptir að þeir neyðast til þess að fara út í dýrari framkvæmd með það fyrir augum að fjárfestingin borgi sig síðar. Í annan stað kann það að vera réttlætanlegt ef notandinn á um tvo valkosti að velja eins og má segja að eigi sér stað í Hvalfirði þar sem hægt er að velja á milli þess að fara göngin og keyra Hvalfjörðinn. Ég veit ekki hvort hið sama yrði upp á teningnum með göngin til Vestmannaeyja. Aðalatriðið í málflutningi mínum er þetta: Ég nefndi Vestmannaeyjagöngin sérstaklega sem dæmi um framkvæmd sem yrði alla vega að verulegu leyti á vegum hins opinbera. Það er samhengi á milli þess að skerða tekjur ríkissjóðs eða sveitarfélaga og hins að krefjast aukinnar þjónustu, hvort sem það er í samgöngum eða á öðrum sviðum, í skólamálum, í heilbrigðiskerfinu eða annars staðar.

Virðulegi forseti. Ég get kannski verið sammála því að einkaframkvæmd geti verið dýrari. Það er sérstaklega erfiðara varðandi vaxtakjör. Það er alveg ljóst. Ég tel að þessi framkvæmd mundi ekki ganga eftir nema að hægt væri að fá ríkisábyrgð sem kæmi á móti framlaginu til svona 60 ára. Þá gengur dæmið upp. Þetta er lykilatriði. Það er í lögunum að virðisaukaskattur er endurgreiddur. Það er virðisaukaskattur núna á gjöldunum í gegnum Hvalfjarðargöngin. Hann er 14% og fer vonandi niður í 7%. En ég er heldur ekki að tala um að menn fari þetta nema að þetta séu tölulegar staðreyndir og þetta gangi eftir. Ég er ekki að tala um 38 milljarða í dag. Það er of erfitt í dag. En við þurfum að láta reyna á þetta með útboðið. Svo er það lykilatriðið í þessum útreikningi. Maður sér bara hvað 0,5% í vaxtamismun gerir og það getur ráðið úrslitum. Því er mjög gott að ríkið sé á hliðarlínunni til að styrkja okkur í þessu máli til að þetta gangi eftir.

Frú forseti. Ég hlustaði með athygli á ræðu hv. þingmanns í hliðarherbergi. Af því að hv. þingmaður er kosinn í landsbyggðarkjördæmi eins og ég þá langar mig til að segja frá nokkru sem átti sér stað fyrir nokkrum árum þegar verið var að breyta tekjusköttum og skattkerfi lögaðila. Vegna þess að hv. þingmaður hefur þetta ekki fyrir framan sig verð ég að setja þetta upp sem dæmi og spyrja álits á því, virðulegi forseti. Skattadæmið er þetta: Tekjuskattur fyrirtækja var lækkaður úr 30% niður í 18%. Tryggingagjaldið var hækkað. Eignarskattar voru lækkaðir um helming. Þetta var aðgerðin. Hún skilaði sér þannig: Fyrirtæki, atvinnureksturinn á höfuðborgarsvæðinu, græddi á þessari aðgerð 3.000 millj. kr., 3 milljarða í skattalækkun. Skattalækkun á tveimur stöðum. Hækkunin var í tryggingagjaldinu. Í Vestmannaeyjum hins vegar sem er sérskattumdæmi þá hækkuðu skattar á lögaðila vegna þessara aðgerða um hátt í 30 millj. kr., ef ég man rétt, 20–30 millj. kr. Í tveimur öðrum landsbyggðarkjördæmum, Norðausturkjördæmi og Norðvesturkjördæmi, var þetta nokkurn veginn á núlli, 2–4 millj. kr. sem skipta ekki máli. Hvað finnst hv. þingmanni um slíkar skattkerfisbreytingar? Eru þær sanngjarnar gagnvart atvinnulífinu í landinu? Er gætt jafnræðisreglu í svona skattkerfisbreytingu?

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður sagði mér frá þessu áðan. Ég var að reyna að fá upplýsingar um þessar 35 millj. kr. en það er alveg ljóst að tryggingagjaldið er lagt á launin og þá eru kannski laun mikil og þetta kemur þá niður hjá þeim sem borga há laun og vonandi að hagnast mikið. Það er ljóst. Þetta hlýtur að koma þá á móti inn í bæjarkassann. En það er mikil sveifla í tekjuskatti fyrirtækja ef við tökum Vestmannaeyjar sem dæmi. Við erum búin að upplifa það síðustu 10 ár að stærstu fyrirtæki sem hafa verið með fleiri hundruð manns í vinnu hafa verið rekin með tapi, hafa lent í að þurfa að breyta skuldum í hlutafé, fara í nauðasamninga og eru búin að ná sér upp aftur. Gott dæmi um það er Vinnslustöðin í Vestmannaeyjum. Þar hefur gengi hlutabréfa rokið upp þannig að tekjuskattur skilar sér líka ef svona fyrirtæki ganga vel sem eru mjög stór og hafa mikil áhrif á skatta á viðkomandi stað. Þetta er stærsta málið, finnst mér.

Frú forseti. Hv. þingmaður svaraði ekki spurningu minni um þetta dæmi sem ég tók. Ég spurði einfaldlega: Er sú skattkerfisbreyting sem ég lýsti og finnst í þingskjölum sanngjörn gagnvart atvinnurekstri á höfuðborgarsvæðinu á móti landsbyggðinni? Er gætt jafnræðissjónarmiða við þessa skattkerfisbreytingu? Aðra spurningu, virðulegi forseti, langar mig að leggja fyrir þingmanninn sem ég ræddi um og ég hlustaði á. Hún er varðandi þá lækkun eignarskatta sem koma fram í því frumvarpi sem við erum nú að ræða, þ.e. um lokaniðurfellingu í eignarskattinum. Ég fjallaði um það í ræðu minni að þetta eru 1.700 millj. kr. á höfuðborgarsvæðinu en 120–130 millj. kr. í hverju landsbyggðarkjördæminu. Er þarna líka verið að gæta jafnræðis eða hefði verið ástæða til þess, virðulegi forseti, að landsbyggðarþingmennirnir í stjórnarflokkunum sýndu dug og berðust fyrir landsbyggðina þannig að á fólk þar hefðu verið lækkaðir verstu skattarnir, landsbyggðarskattarnir, sem lagðir eru þar á? En spurning mín, virðulegi forseti, til hv. þingmanns er eingöngu þessi: Var jafnræðis gætt við breytingar á skattkerfi lögaðila og er jafnræðis gætt nú þegar verið er að leggja niður restina af eignarsköttunum?

Virðulegi forseti. Spurt er hvort jafnræðis sé gætt. Tekjuskattsbreytingar ríkisins ganga jafnt yfir alla landsmenn. Þar er jafnræðis gætt. Varðandi eignarskattinn þá er alveg ljóst að hann er að detta út og þar gildir það sama fyrir alla landsmenn. Menn borga ekki eignarskatt á eftir. En hann er töluvert hærri á Reykjavíkursvæðinu. Við getum alveg eins tekið dæmið í hina áttina og nefnt fasteignagjöld. Landsbyggðin borgar lægri fasteignagjöld af því að fasteignamat er langtum lægra úti á landi. Mér finnst þetta bara snúast um það að það eigi að hætta að greiða eignarskatt hvar á landinu sem menn búa. Það er stóra málið. Öll fyrirtæki borga sama tekjuskatt. Það er jafnræðisregla. En álögur eru misjafnar hjá sveitarfélögum og þau hafa ákveðna valkosti um hámark og lágmark í gjaldamálum sínum.

Hæstv. forseti. Hér er senn að ljúka umræðu um skattamál og þá stefnumörkun sem ríkisstjórnin hefur markað í skattamálum til ársins 2007 sem mun auka kaupmátt alls almennings allverulega. Umræðan hefur verið nokkuð fróðleg en jafnframt villandi þar sem stjórnarandstaðan hefur reynt að draga upp allt aðra mynd af áformum ríkisstjórnarinnar, en þar tala staðreyndir sínu máli. Mig langar í örstuttu máli og stuttri ræðu minni að fara örstutt yfir þau áform sem ríkisstjórnin hefur um skattalækkanir. Þó það hafi komið oft fram í dag þá virðist það því miður bera við að stjórnarandstaðan kemur jafnharðan upp og málar allt aðra mynd úr þessum ræðustóli og talar allt annað tungumál en við stjórnarliðar. Í fyrsta lagi er um að ræða lækkun eða afnám eignarskattsins. Það er aðgerð sem bætir sérstaklega hag eldri borgara í landinu. Um helmingurinn af lækkun eignarskattsins rennur til eldri borgara, þjóðfélagshóps sem er með 1,5 millj. kr. í laun á ári eða minna. Hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar hafa talað eins og að um milljarðamæringa sé að ræða þegar talað er um þetta gamla fólk, að þetta fólk búi í höllum úti í bæ.  
            

Nú sér forseti ástæðu til að biðja hv. þingmenn um að gæta hófs í frammíköllum og leyfa hv. þingmanni að halda ræðu sinni áfram ótrufluðum.

Ég þakka, hæstv. forseti. En ég var að tala um þessa eldri konu, frú forseti, sem hefur einungis um milljón kr. í árstekjur.  Við höfum líka ákveðið að hækka barnabætur um 2.400 millj. kr. Það var kosningamál Framsóknarflokksins fyrir síðustu kosningar að miða að því að stórhækka barnabætur. Þessar barnabætur munu sérstaklega gagnast lágtekjufólki og millitekjufólki. En hér talar hv. stjórnarandstaða um að þessar tillögur munu eingöngu gagnast þeim sem meiri hafa tekjurnar. Þetta er bara ekki réttur málflutningur og það versta er að hv. stjórnarandstæðingar vita að þeir fara með rangt mál því að staðreyndirnar tala sínu máli. 2.400 millj. munu sérstaklega renna til lágtekjufólks og millitekjufólks,  Í þriðja lagi stefnir ríkisstjórnin að því að lækka tekjuskattsprósentuna um 4%. Hvaða áhrif hefur slík lækkun tekjuskattsprósentunnar á persónuafsláttinn? Hún hækkar persónuafsláttinn um 15 þús. kr. og ég veit ekki betur en að fyrir síðustu alþingiskosningar hafi sumir stjórnmálaflokkar lofað íslenskum almenningi 10 þús. kr. hækkun á persónuafslætti. Hér erum við að hækka persónuafsláttinn um 15 þús. kr. og þvílíkt óréttlæti og þvílíkur ójöfnuður. Því miður er öllu snúið á haus í þessari umræðu. Hverjum mun þessi 4% skattalækkun gagnast einna helst? Jú, ungu skuldsettu fólki sem er að koma úr kostnaðarsömu námi, þarf að vinna mikið og þarf að hafa há laun. Hv. þingmenn tala um jaðarskattana, að við verðum að eyða jaðarsköttunum. Við erum akkúrat að eyða jaðarsköttunum á þessum hópi með þessari aðgerð. Svo koma hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar, lesa hér upp úr Frjálsri verslun og tala um 200 einstaklinga. Það mætti stundum halda að stjórnarandstaðan sé að leggja til að setja sér skattalög á 200 tekjuhæstu mennina í landinu, að eitthvað annað eigi að gilda um þá en hinn almenna borgara. Slíkur málflutningur gengur ekki. Við erum fyrst og fremst að þjóna mjög stórri heild, millitekjufólkinu í landinu, með lækkun á tekjuskattsprósentu. En því miður hefur stjórnarandstaðan í þessari umræðu alfarið lagst gegn þessari lækkun á tekjuskattsprósentunni og það er miður. Hæstv. forseti. Í tengslum við þessa umræðu talar hv. stjórnarandstaða um niðurskurð í heilbrigðis- og velferðarkerfinu. Það er alveg sama hversu oft við hv. stjórnarliðar komum hér upp og segjum að í langtímaáætlun í ríkisfjármálum sé gert ráð fyrir 3% raunaukningu til heilbrigðis- og menntamála fram til ársins 2008. Það er stefnumið ríkisstjórnarinnar. En þá koma hv. þingmenn Vinstri grænna og Samfylkingar og tala um niðurskurð í velferðarþjónustunni, niðurskurð í framlögum til velferðarmála. Þetta er rangt. Framlög til velferðarmála munu aukast að raungildi um 5% á næsta ári og ég fullyrði að aldrei hefur verið lögð jafnmikil áhersla á velferðarkerfið og í tíð núverandi ríkisstjórnar. Við höfum aldrei varið eins miklum fjármunum til velferðarkerfisins. Það hefur engin ríkisstjórn staðið sig betur í fjárframlögum til slíkra málaflokka en núverandi ríkisstjórn. Og alltaf stendur upp úr hv. stjórnarandstæðingum: Hægri mennirnir í Sjálfstæðisflokknum og B-deildin í Sjálfstæðisflokknum. Framsókn fylgir með. Ætlast hv. stjórnarandstaða til að hægt sé að taka slíkan málflutning alvarlega? Það er ósköp eðlilegt að allt venjulegt fólk í samfélaginu sé farið að sjá í gegnum þannig málflutning. Það er alltaf á móti öllu, það er allt svo ómögulegt, það er alltaf allt að springa í efnahagskerfi þjóðarinnar. En þessi ríkisstjórn hefur ríkt í 10 ár og hún hefur staðist þetta próf fram á þennan dag, reyndar með því að taka stundum óvinsælar ákvarðanir. Ég hef orðið var við að þegar þrýstihópar fara af stað í þjóðfélaginu, þá stekkur stjórnarandstaðan til og hleypur eftir kröfum þeirra. Stjórnarandstaðan gagnrýnir líka niðurskurð í vegamálum. Það er alveg rosalegt að við skulum vera að skera niður eða fresta framkvæmdum í vegamálum. Svo kemur hver stjórnarandstæðingurinn á eftir öðrum og talar um aðhald í ríkisfjármálum og að menn þurfi að gæta stöðugleikans. Þvílíkur málflutningur út og suður. Það er ekki hægt að  Hæstv. forseti. Hver er svo málflutningur Samfylkingarinnar, þessa ábyrga stjórnmálaafls?

Lækka matarskattinn.

Jú, það er rétt sem hv. formaður Samfylkingarinnar kallar hér fram í, það er víst stefna Samfylkingarinnar að lækka matarskattinn um 7% á næsta ári,  Hálfum mánuði síðar eru hv. þingmenn Samfylkingarinnar komnir með tillögu um 5 þús. kr. lækkun á matarskattinum, strax á næsta ári. 2.400 millj. í hækkun barnabóta. Reyndar eru það ekki bara 2.400 millj. því að núverandi barnabótakerfi miðast við 16 ára aldur, en hv. Samfylking gerir enn betur. 18 ára aldur skal það vera, ætli það séu ekki svona 2.600–2.700 millj. svo ég slái á einhverja tölu. Þá erum við komnir, hv. þingmenn, upp í 7.600 millj. í skattalækkun strax á næsta ári. Síðan hefur Samfylkingin aldeilis kúvent í afstöðu sinni til eignarskattsins. Það kom ekki til greina að Samfylkingin samþykkti tillögu stjórnarflokkanna hvað það varðar. En nú er Samfylkingin allt í einu hrokkin í baklás og komin með tillögu um að setja ákveðin eignamörk á eignarskattinn og trúlega mun sú tillaga kosta um 1.000 millj., hafi ég skilið málflutning Samfylkingarmanna rétt. En það er kannski eins og margt annað í þessu að hér er ekkert áþreifanlegt þó að Samfylkingin ætli nú aldeilis að þjóna íbúum landsins, í allri umræðunni um að stöðugleika vanti í íslensku þjóðfélagi. Hún hefur lagt til um 9 millj. kr. skattalækkun á næsta ári, strax á næsta ári, en fjargviðrast svo úr ræðustóli Alþingis um að ástandið í efnahagsmálum sé ótryggt. Hvar er trúverðugleikinn? Í 1. umr. um skattamál á Alþingi kom ekkert fram hjá Samfylkingunni um að hún ætlaði að verja einhverjum fjármunum til þess að lækka eignarskattinn. Svo heyra hv. þingmenn Samfylkingarinnar umræðuna í þjóðfélaginu, hve þetta sé ósanngjarnt, m.a. gagnvart eldri borgurum. Þá er ekkert mál að ákveða nú þegar að verja einum milljarði til að lækka eignarskattinn strax á næsta ári, alveg óháð stöðunni í efnahagslífi þjóðarinnar. Hæstv. forseti. Í dag hefur jafnframt komið ný tillaga frá Samfylkingunni í skattamálum, frá hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur sem er því miður ekki hér nú. Hv. þm. Rannveig Guðmundsdóttir tók eilítið undir það í ágætri ræðu sinni í kvöld sem var mjög lágstemmd og að mörgu leyti málefnaleg ræða, en inntak í ræðu hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur var að ríkisstjórnarflokkarnir hefðu lækkað skatta á fyrirtækin í landinu á kostnað lágtekjufólksins. Þó hafa skattgreiðslur til ríkissjóðs margfaldast frá þessari breytingu. Það er alveg ljóst samkvæmt þessum málflutningi að Samfylkingin, eða a.m.k. hluti af henni vill hækka skatta á fyrirtækin í landinu. Trúlega mun einhver hv. þingmaður koma upp á eftir og mótmæla þessari fullyrðingu en með þeim hætti talaði hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir í dag, að lágir skattar á fyrirtækin í landinu bitnuðu á lágtekjufólkinu.

Sagðist hún ætla að hækka þá?

Ég spyr hæstv. forseta, ætlast kannski ekki til að svar komi: Hvernig á að túlka svona orð? Er verið að tala upp í eyrun á ákveðnum þjóðfélagshópi? Hvað á svona málflutningur að þýða? Ég túlka þennan málflutning á þann veg að hv. þingmaður leggi til að við hækkum skatta á fyrirtækin í landinu og væntanlega eigi þeir fjármunir að renna í aðra vasa. Hæstv. forseti. Hv. þm. Kristján Möller, sem því miður er ekki hér, talaði í ræðu sinni í kvöld um að það hefði verið sjálfgefið hvernig það svigrúm varð til sem nú gefur tilefni til þeirra ábyrgu skattalækkana sem ríkisstjórnin er að fara í - ekki þeirra óábyrgu skattalækkana sem Samfylkingin leggur til. Í fyrsta lagi ákvað ríkisstjórnin að fara í mjög umtalsverða atvinnuuppbyggingu á Austurlandi sem hefur aukið mjög hagvöxtinn í landinu. Í öðru lagi höfum við mjög fastmótað sjávarútvegskerfi sem hefur getið af sér mörg mjög öflug sjávarútvegsfyrirtæki víða um land sem hafa skilað tugum milljarða til ríkissjóðs á umliðnum 10–15 árum. Við rekum arðbært fiskvinnslukerfi, sjávarútvegskerfi sem skilar hagvexti í þjóðarbúið. Hæstv. forseti. Hvernig var það með þessi tvö mál sem hafa að miklu leyti knúið áfram hagvöxtinn í íslensku samfélagi? Jú, Vinstri grænir voru mjög einarðlega á móti uppbyggingu stóriðju á Austurlandi og hafa bent á ákveðin ruðningsáhrif, ákveðnar aðgerðir sem ríkisstjórnin þarf trúlega að bregðast við í kjölfarið af, svo sem með frestun vegaframkvæmda og öðru slíku. Samfylkingin hafði þrjár skoðanir á málinu. Hún var með, hún sat hjá og hún var á móti. Hæstv. forseti. Ég spyr því hv. þingmenn í þessum sal: Hver væri staðan í dag ef þessir þingflokkar, Vinstri grænir og Samfylking hefðu verið við völd á síðasta kjörtímabili? Værum við að horfa á einhverja uppbyggingu í stóriðju á Austurlandi? Ég er ansi hræddur um ekki. Værum við að horfa á að við byggjum við núverandi sjávarútvegskerfi? Alveg örugglega ekki. Fyrir síðustu kosningar lofuðu þessir flokkar að þeir ætluðu að fara svokallaða fyrningarleið sem var reyndar mjög mismunandi á milli flokkanna. En við verðum að gefa okkur það að hefðu þeir náð meiri hluta fyrir síðustu alþingiskosningar þá hefðu þeir náð einhverjum málamiðlunum um 5 eða 7% fyrningu á kvóta íslenskra sjávarútvegsfyrirtækja. Hvaða áhrif hefði það haft á efnahagslíf landsins?

Almáttugur.

Almáttugur. Ég tek undir orð hv. þm. Péturs Blöndals. Almáttugur. Og vegna umræðunnar sem ég átti áðan við hv. þm. Kristján L. Möller, spyr ég hv. þingmenn Samfylkingarinnar: Hver er stefna Samfylkingarinnar í sjávarútvegsmálum? Það er mjög mikilvægt að íslensk þjóð viti hver stefna Samfylkingarinnar er í sjávarútvegsmálum. Ég fór í andsvar við hv. þm. Kristján L. Möller áðan og spurði hv. þingmann þessarar spurningar í tvígang. Hv. þingmaður gaf mér engin svör. Ég hef reyndar áður farið í andsvör við hv. þingmann um sama málefni og ég hef ekki heldur fengið svör.  Hæstv. forseti. Það hefur mikið verið ráðist á okkur hv. þingmenn stjórnarliðsins vegna árangurs okkar í barnabótum. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir og fleiri segja að við eigum að skammast okkar fyrir árangur okkar í barnabótunum. Hvað gerðist á árunum 1991–1995? Barnabætur lækkuðu um 12%. 

Virðulegi forseti. Það er með hálfum huga að ég kem upp í andsvar við hv. þm. Birki Jón Jónsson vegna þess að mér hefur virst það þýða lítið þegar búið er að læra frasana utan að og ekki er hlustað á eitt eða neitt af því sem fram kemur í umræðum, þá hefur það kannski lítinn tilgang að koma í andsvar við hv. þingmann. Þegar ég gekk hér upp var ég búinn að setja mér að ráðast ekki á hv. þm. eins og hann virtist óttast að þingmenn mundu gera, en þó verð ég að segja að mér þótti ansi hart hvernig þingmaðurinn fór rangt með orð hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur fyrr í dag um skatt á fyrirtæki. Ég hlýddi á þá ræðu og gat ekki heyrt að hún hefði á nokkrum stað í ræðu sinni minnst á að hækka þyrfti skatta á fyrirtæki. Þegar ég kallaði fram í hjá hv. þingmanni og leiðrétti hann sagði hann að það væri sín túlkun. Þetta er akkúrat það sem við höfum oft á tíðum orðið vitni að með þennan hv. unga þingmann Birki Jón Jónsson að hann túlkar hlutina oft ansi frjálslega, hvort sem það má þá vera eitthvað sem við köllum Siglufjarðartúlkun eða hvað það er. Aðeins varðandi eignarskatta vegna þess að hann sagði að við í Samfylkingunni hefðum breytt afstöðu okkar til eignarskatta og hann fór með hugljúfa ræðu um eldri konu í þriggja herbergja íbúð, sem vel getur verið að hann hafi hitt og átt orðastað við. Mig langar að spyrja hv. þingmann: Kemur það ekki á sama stað niður fyrir þessa eldri konu ef fríeignamarkið yrði hækkað, yrði þrefaldað, t.d. þannig að fríeignamarkið yrði 50 millj. fyrir einstaklinga og 30 millj. fyrir hjón, kæmi þá ekki í sama stað niður fyrir þessa öldruðu konu að hún greiddi engan eignarskatt eftir það? Telur hv. þingmaður það eðlilegt og sjálfsagt að við lækkum eignarskatt á lögaðila um 1.362 millj. á sama tíma og ekki er hægt að ráðast í hækkun barnabóta á næsta ári?

Hæstv. forseti. Þetta er mjög athyglisvert. Stefna Samfylkingarinnar í skattamálum er að skýrast örlítið. Ég vil lesa úr minnihlutaáliti sem hv. þingmenn Össur Skarphéðinsson, Jóhanna Sigurðardóttir og Lúðvík Bergvinsson skrifa undir þann 8. desember árið 2004, og bendi hv. þingmönnum á að nú nýlega er kominn 10. desember. Minnihlutaálitið hljóðar svo, með leyfi forseta: „1. minni hluti vill setja í forgang að lækka matarskattinn um helming. Slík lækkun kemur öllum vel, sérstaklega fólki með meðaltekjur og lágar tekjur. Auk þess hefur slík aðgerð jákvæð áhrif á neysluvísitöluna sem mun lækka um 0,8%. 1. minni hluti leggur líka megináherslu á að hækka barnabætur strax og að þær verði greiddar til 18 ára aldurs barna. Sömuleiðis telur 1. minni hluti rétt að skoða“ - ég legg áherslu á það við hv. þingmenn - „verulega hækkun fríeignamarka í eignarskatti einstaklinga sem komi strax til framkvæmda.“ Þann 8. desember sl. vildu hv. þingmenn Samfylkingarinnar í efnahags- og viðskiptanefnd skoða hvort þeir ættu að hækka fríeignamarkið í eignarskatti. Nú er nýkominn 10. desember og þeir hafa tekið ákvörðun um að eyða til þess trúlega yfir 1.000 millj. en peningarnir eru ekki lengi að verða til hjá Samfylkingunni. Að öðru leyti stend ég við það sem ég sagði áðan að hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir sagði fyrr í dag að lækkun tekjuskatts á fyrirtækin í landinu hefðu bitnað á lágtekjufólki. Svo getur hver sem er lesið út úr þeim orðum hvað hv. þingmaður meinti.

Frú forseti. Enn kemur hinn ungi hv. þm. Birkir J. Jónsson upp og það skín í gegn að hann gefur sér ekki tíma til að lesa þingskjöl í gegn eins og minnihlutaálit áður en hann kemur upp í umræðu. Í niðurstöðu 1. minni hluta kemur fram að rétt sé að skoða verulega hækkun fríeignamarks eins og hv. þingmaður las upp. Ef hann hefði lesið kaflann í nefndarálitinu um lækkun eignarskattsins hefði hann séð hvað liggur þar á bak við. Það sem liggur á bak við er að 1. minni hluti fékk ekki upplýsingar frá fjármálaráðuneytinu um hvaða áhrif það hefði ef fríeignamörkunum yrði lyft. Gengið var eftir því á hverjum einasta klukkutíma í gærdag að fá útreikninga á þessu því við getum aðeins snúið okkur til fjármálaráðuneytisins með þetta eftir að Þjóðhagsstofnun var lögð niður. Við fengum ekki útreikningana og því segir í álitinu og ég held að rétt sé að ég fái að lesa það þó tíminn sé stuttur, með leyfi forseta: „Ekki gafst tími til að kanna það misræmi sem er á áðurnefndum upplýsingum“ - þá er verið að tala um upplýsingar frá fjármálaráðuneytinu annars vegar og ríkisskattstjóra hins vegar um áhrif eignarskattsbreytingar - „og áskilur 1. minni hluti sér rétt til að óska eftir því að málið verði skoðað sérstaklega af efnahags- og viðskiptanefnd milli 2. og 3. umr. þannig að öllum vafa verði eytt um það hverjir hagnast sérstaklega af afnámi eignarskattsins.“ Þetta liggur á bak við það að ætla sér að skoða hvaða áhrif það hefði að lyfta frítekjumörkunum. Telur hv. þingmaður ekki eðlilegt að þegar ekki fást upplýsingar um hvaða áhrif þetta hefur og hvaða krónutala mundi liggja á bak við þær tillögur sem fram yrðu lagðar að menn vilji skoða það á milli umræðna og fá þá útreikninga til að geta lagt fram tillögur sem byggja á krónutölu? Að öðru leyti ætla ég ekki að elta ólar við það sem þingmaðurinn sagði. Eins og ég sagði í upphafi fór hann með sömu frasa og maður hefur heyrt hann fara með undanfarna daga um tekjuskattslækkanirnar sem hann kallar svo en við höfum leyft okkur að kalla hækkanir, vegna þess að þær eru virkilegar hækkanir.

Hæstv. forseti. Vegna þeirra frasa sem hv. þingmaður sagði mig fara með milli umræðna, þá held ég að það sé betra að maður tali í svipuðum dúr, sama hvort það er við 1. eða 2. umr., en þannig er það ekki í Samfylkingunni. Áherslur og annað slíkt breytast á milli umræðna. Það kom ekkert fram hjá hv. þingmönnum Samfylkingarinnar í 1. umr. hvað varðar hækkun fríeignamarksins í eignarskatti. Þetta dettur inn á milli 1. og 2. umr. í því nefndarstarfi sem hv. þingmenn hafa örugglega unnið ágætlega í eins og ég nefndi áðan. Hæstv. forseti. Staðreynd málsins er sú og við getum dregið umræðuna saman í mjög stutt mál. Ríkisstjórnin leggur til skattalækkun upp á 4–5 þús. millj. á næsta ári. Samfylkingin hefur aftur á móti ákveðið að toppa ríkisstjórnarflokkana og hafa þá upphæð 70%–90% hærri. Það á aldeilis að ganga í augun á almenningi en mér væri ekki rótt ef þessi flokkur færi með stjórnartaumana í landinu miðað við hvað hann þarf að því er virðist lítinn tíma til að ákveða skattalækkanir upp á þúsundir milljóna. Þannig er Samfylkingin samansett í dag, því miður.

Frú forseti. Við höfum rætt hér tekju- og eignarskattsfrumvarp síðan í gær. Það var mikill gleðidagur fyrir okkur mörg í þinginu en nú er kominn nýr gleðidagur og við klárum væntanlega frumvarpið á þessum sólarhring.  Hv. þingmaður ræddi um tekju- og eignarskattsfrumvarpið og tengdi það landsbyggðinni. Hann kallaði upp þingmenn af landsbyggðinni og vildi heyra sjónarmið þeirra varðandi frumvarpið. Mér finnst sjálfsagt og eðlilegt að verða við því að ræða svolítið við hv. þm. Kristján L. Möller um landsbyggðartenginguna. Fram kom í ræðu hans að eignarskattarnir kæmu landsbyggðinni lítið við, þeir væru fyrst og fremst í Reykjavík. Reyndar bætti hann við: Þar sem afætur þjóðfélagsins eru. En hvað er að gerast í þjóðfélaginu? Hvað er að gerast í dag á þessum gleðidögum þegar við höfum efni á því að fara í umfangsmestu skattalækkanir sögunnar. Við greiðum mikinn arð til fólksins í landinu, vegna þess að atvinnuvegirnir standa vel, ríkissjóður stendur vel og svo ekki síst það sem ég vil koma sérstaklega inn á varðandi landsbyggðina að við stöndum fyrir umfangsmestu, stærstu og mestu framkvæmdum á Austurlandi sem nokkru sinni hefur verið farið í. Austurland er á landsbyggðinni og hvaða áhrif skyldi þetta hafa á aðra fjárfestingu á Austurlandi?  Hv. þingmanni var tíðrætt um flutningskostnað og það er vissulega mál sem við þurfum að huga að. En einmitt á Austurlandi kann svo að fara, í tengslum við þær miklu framkvæmdir sem þar standa yfir og munu standa yfir á næsta ári, að aðföng og aðdrættir af þeim landshluta verði ódýrari en jafnvel til höfuðborgarsvæðisins, sem er alæta landsbyggðarinnar að mati hv. þingmanns. Verið er að flytja feiknamikið inn af vörum, vélum og þjónustu beint á hafnirnar á Austurlandi. Það er mun ódýrara ef það kemur frá Evrópu en að flytja það á Reykjavíkursvæðið. Þetta stóreflir því atvinnuuppbyggingu á Austurlandi og mun skila því svæði og allri landsbyggðinni miklum hagvexti. Ég get nefnt Suðurkjördæmi, kjördæmið sem ég kem úr. Það eru vissulega ekki stóriðjuframkvæmdir á því svæði en samt sem áður eru miklar framkvæmdir á tilteknum svæðum. Það hafa til að mynda aldrei verið jafnmiklar framkvæmdir í Árnes- og Rangárvallasýslu en einmitt á yfirstandandi ári, aldrei nokkurn tíma í sögunni. Það er mikil gróska. Menn tala um það í ræðum að fólk sé að flytja af landsbyggðinni til höfuðborgarsvæðisins. Þetta er bara alrangt. Fólk er að flytja af stórhöfuðborgarsvæðinu á Suðurlandið í stórum stíl, er að byggja sig þar upp, byggja atvinnuvegi og byggja húsnæði og hyggst búa á því svæði. Akstur á milli Stór-Reykjavíkursvæðisins og Stór-Árborgarsvæðisins er gríðarlegur, það eru á milli 6–7 þús. bílar daglega. Það slagar upp í Reykjanesbrautina. Það eru orðnir svo miklir fólksflutningar á milli dags daglega á þessu svæði. Herra forseti. Ég kem fyrst og fremst upp til að ræða þetta mál og benda á að við, þingmenn landsbyggðarinnar, megum vara okkur á því að tala ekki landsbyggðina niður í kuldann og út af borðinu. Við eigum að tala kjark í fólk sem býr á landsbyggðinni og við eigum að trúa á landsbyggðina og tala þannig að þeir sem búa á höfuðborgarsvæðinu skilji það og viti að það er að mörgu leyti ódýrara og betra að búa á landsbyggðinni. Hv. þingmaður ræddi um atvinnuháttabreytingu sem hann nefndi svo í landbúnaði og sjávarútvegi og kenndi stjórnvöldum um hvernig farið hefði í þeim höfuðatvinnugreinum landsmanna, að þær væru að hrynja niður. Ég verð að spyrja: Þekkja menn landsbyggðina ekki það vel til að vita að orðið hafa gríðarlegar tækniframfarir og vélvæðing í þessum höfuðatvinnugreinum? Framfarir í fiskveiðum gera það að verkum að það þarf færri menn, minna vinnuafl, fiskurinn kemur meira unninn að landi. Í landi er vinnslan miklu tæknivæddari og vélvæddari en nokkru sinni fyrr. Það er fyrst og fremst þetta sem hefur haft gríðarleg áhrif á vinnustrúktúrinn og uppbygginguna á landsbyggðinni. Landbúnaðurinn hefur verið í þróun í mörg ár. Talað hefur verið um að á Suðurlandi fækki mjólkurframleiðendum um 40–50 á ári allt frá 1960. Þetta er stöðug þróun sem sér ekki endilega fyrir endann á. Auðvitað eru þetta miklar breytingar en það er ekki stjórnvöldum að kenna að menn hætta að handmjólka og fara að nota róbóta og það er ekki stjórnvöldum að kenna að menn salta ekki í tunnur eins og gert var á Siglufirði forðum. Þetta er bara ný tækni og meiri arður sem við fáum út úr auðlindinni og m.a. þess vegna getum við nú farið út í þær umfangsmiklu skattalagabreytingar sem kynntar hafa verið á síðasta sólarhring. Í umræðunni hefur jafnframt komið fram að tekjuskattur á fyrirtæki hafi lækkað undangengin ár, úr 50% í 30% og síðast í 18%. Við höfum breytt skattalöggjöf okkar þannig að þegar samningar um stóriðju voru síðast gerðir á Íslandi þá þurfti ekki að gera sérlög eins og gert var þegar álverið í Straumsvík var byggt. Þá þurfti að búa til sérlög, skattalög, fyrir þá framkvæmd og fyrir fyrirtækið sem rak þá stóriðju. Nú þarf þess ekki lengur með. Í landinu gilda almenn lög varðandi skatta þessara fyrirtækja og það er vel. Það er vegna þess að við höfum aðlagað skattkerfi okkar því besta sem gerist enda hefur það komið fram í umræðunni að við erum meðal tíu ríkustu þjóða heims. Það m.a. fleytir okkur áfram, herra forseti. Eins og ég sagði áðan hefur margt komið fram við þessa umræðu en fyrst og fremst meiningarmunur stjórnar og stjórnarandstöðu. Samfylkingin þrástagast á hækkunum á gjöldum, frumvörpum um hækkun gjalda sem lögð hafa verið fram undangengna daga, gjöldum sem eru hækkuð og færð til samræmis við verðlag. Þetta skilja allir. Við erum hins vegar að lækka skatta til langs tíma og fella niður eignarskatt. Það mun fólk einnig skilja. Við skilum til hinna vinnandi stétta arði sem safnast hefur upp vegna mikils hagvaxtar í þjóðfélaginu og vel rekins ríkissjóðs. Fólkið í landinu, sem hefur staðið undir þeirri miklu vinnu, á svo sannarlega skilið að fá arðinn til baka. Við ættum að tala þannig til þessa fólks að það eigi að njóta hins mikla hagvaxtar. Fólkið úti á landi á ekki síst skilið hrós frá okkur stjórnmálamönnum. Við eigum að tala kjark í landsbyggðina. Þar er gott að búa, eins og í Kópavoginum, og ekki síðra.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu og málefnalega að mörgu leyti. Hv. þingmaður talaði um sögulega skattalækkun og þá mestu í sögu íslenskrar þjóðar. Ég hef eiginlega aðeins eina spurningu til hv. þingmanns, og vísa þar til rits sem heitir „Stefna og horfur“ sem gefið er út af fjármálaráðuneytinu og fylgdi fjárlagafrumvarpinu: Hv. þm. talaði um sögulegar skattalækkanir en hvernig skýrir hann þá að áðurnefnt rit lýsir því yfir að skatttekjur ríkisins muni aukast um næstum 7% á milli ára?

Herra forseti. Eins og hv. þm. Lúðvík Bergvinsson veit munu lögin sem við ætlum að samþykkja í fyrramálið taka gildi á áföngum. Það er ljóst. Þær framkvæmdir og umsvifin í þjóðfélaginu sem ég lýsti áðan hafa það að segja í efnahag okkar að veltuaukningin í þjóðfélaginu verður gríðarleg, m.a. vegna mikilla framkvæmda á Austurlandi. Veltuaukning þjóðfélagsins skýrir þetta því að hluta og við notum m.a. hana sem rökstuðning fyrir því að hægt sé að fjármagna þá skattalækkun sem um er að ræða. Það er alveg ljóst. Að hluta reiknum við síðan með fjármunum sem sparast hafa vegna niðurgreiðslna á erlendum lánum, sem talið er að séu um 11 milljarðar kr. á ári.

Virðulegi forseti. Er hv. þingmaður sannfærður um það sem hann sagði síðast? Talar hann þar af sannfæringu um að hann fari með rétt mál?

Herra forseti. Ég sagði í ræðu minni að það skipti máli fyrir þingmenn að tala með jákvæðni og bjartsýni til fólks í landinu. Ég er bæði jákvæður og bjartsýnn gagnvart því máli sem hér hefur verið lagt fram og er verið að ræða. Ég hef fulla trú á því, herra forseti, að þau mál gangi eftir sem hér hafa verið kynnt síðasta sólarhring.

Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um Lánasjóð sveitarfélaga. Megintilgangur núgildandi laga um Lánasjóð sveitarfélaga er að stuðla að því að sveitarfélög á Íslandi geti útvegað sér eins hagstætt lánsfé og kostur er á hverjum tíma og er ekki lögð til breyting á því markmiði með þessu frumvarpi. Markmiðið með frumvarpi þessu er að laga rekstur sjóðsins að starfsskilyrðum fjármálafyrirtækja á almennum markaði. Verði frumvarpið að lögum mun sjóðurinn starfa á grundvelli laga nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki, og verður hann undir eftirliti Fjármálaeftirlitsins. Mikilvægasta breytingin í frumvarpinu er brottfall núgildandi 5. gr. laga um Lánasjóð sveitarfélaga þar sem kveðið er á um árlegt framlag í sjóðinn frá Jöfnunarsjóði sveitarfélaga annars vegar og ríkissjóði hins vegar. Er þetta liður í því að laga rekstur sjóðsins eftir því sem kostur er að starfsskilyrðum fjármálafyrirtækja á fjármálamarkaði. Með þessu er verulega dregið úr afskiptum ríkisins af stjórn og rekstri sjóðsins. Með frumvarpinu falla ýmis önnur ákvæði gildandi laga brott. Helgast þetta af því að unnt er að einfalda lögin um sjóðinn allnokkuð þar sem gert er ráð fyrir að æðsta vald í málefnum sjóðsins færist til sveitarfélaganna. Auk þess munu áðurgreind lög um fjármálafyrirtæki gilda um starfsemi og skipulag sjóðsins. Því verður ekki þörf á ákvæðum í lög um sjóðinn sem mæla fyrir um stjórn, rekstur og útlánastarfsemi. Með frumvarpinu er lagt til að hlutverk sjóðsins verði almennara en verið hefur hingað til en ákvæði 2. gr. núgildandi laga sem mælir fyrir um hlutverk sjóðsins er að nokkru leyti úrelt. Verði frumvarpið að lögum verður sveitarfélögum heimilt að veita lán bæði til stofnana og fyrirtækja sem eru að fullu í eigu sveitarfélaga eða sveitarfélaga og ríkissjóðs. Jafnframt verður heimilt að veita ábyrgð á lánum sveitarfélaga og stofnana eða félaga sem þau eru eigendur að, í stað lánveitingar. Í 1. gr. gildandi laga um Lánasjóð sveitarfélaga kemur fram að sjóðurinn sé sameign allra sveitarfélaga á Íslandi og er ekki gerð breyting hvað þetta varðar í frumvarpinu. Nefndin telur mikilvægt að eignaraðild að sjóðnum verði skilgreind nákvæmar en nú er gert og að eignarhlutur hvers sveitarfélags fyrir sig verði skilgreindur. Slíka vinnu ætti að hefja sem fyrst og stefna að því að henni ljúki innan árs frá gildistöku laga þessara. Nefndin leggur til þá breytingu á frumvarpinu að við ákvæði til bráðabirgða bætist tvær nýjar málsgreinar. Í þeirri fyrri er kveðið er á um að innan mánaðar frá gildistöku laganna skuli Lánasjóður sveitarfélaga sækja um starfsleyfi sem lánastofnun til samræmis við ákvæði laga um fjármálafyrirtæki, nr. 161/2002. Í þeirri síðari er lagt til að lögin verði endurskoðuð eigi síðar en við lok ársins 2008 í ljósi þróunar á íslenskum fjármálamarkaði. Virðulegur forseti. Ég vil taka fram að hv. þm. Ögmundur Jónasson sat fundi nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi og er hann samþykkur þessu áliti. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með þeim breytingum sem ég hef gert grein fyrir og gerð er tillaga um í sérstöku þingskjali. Undir nefndarálitið skrifa auk mín hv. þm. Guðjón Hjörleifsson, Jón Gunnarsson, Guðlaugur Þór Þórðarson, Helgi Hjörvar, Gunnar Örlygsson, Pétur H. Blöndal og Birkir Jón Jónsson.

Virðulegi forseti. Lánasjóður sveitarfélaga er samkvæmt lögum sameignarsjóður sveitarfélaga á Íslandi og hefur starfað undir yfirumsjón ríkisstjórnarinnar. Með þessu frumvarpi eru lagðar til eðlilegar breytingar til að aðlaga sjóðinn að almennum starfsskilyrðum fjármálafyrirtækja á fjármálamarkaði. Eftirleiðis mun sjóðurinn, eins og önnur fjármálafyrirtæki, falla undir eftirlit Fjármálaeftirlitsins og fellur undir lög og reglur sem eftirlitið setur hverju sinni á grundvelli þeirra laga. Megintilgangur sjóðsins er að útvega sveitarfélögum eins hagstæð lán og kostur er á á hverjum tíma. Þar með hafa sveitarfélög valkosti við lánsumsóknir. Þegar vaxtaumhverfi var annað og vextir hærri þá hafði Lánasjóður sveitarfélaga mjög hagstæð vaxtakjör. Stærri sveitarfélög gátu samt sem áður náð í hagstæðari lán annars staðar með stóru útboði en minni sveitarfélög sóttu mikið til lánasjóðsins og var töluverður munur á vaxtakjörum sjóðsins og vaxtakjörum bankanna á þeim tíma. Virðulegi forseti. Lánasjóður sveitarfélaga hefur, miðað við árslok 2003, lánað sveitarfélögunum 9% af skuldum sveitarfélaga og fyrirtækja þeirra. Helstu kostir við þessar breytingar eru að jöfnunarsjóðurinn hættir að greiða árlegt framlag og möguleikar skapast á frekari framlögum sjóðsins til sveitarfélaganna. Málefni hans eru alfarið á hendi sveitarfélaganna sem kappkosta að ná sem bestum vaxtakjörum hverju sinni með útboði og fleiru og hafa samanburðarvalkost í lánasjóðnum. Lánasjóður sveitarfélaga hefur ekki orðið fyrir útlánatöpum og er eiginfjárstaða hans mjög sterk. Samtök banka og verðbréfafyrirtækja telja eðlilegt og í takt við tímann að leggja niður starfsemi Lánasjóðs sveitarfélaga. Í nefndaráliti félagsmálanefndar er lagt til að fundið sé út hver eignarhlutur hvers sveitarfélags sé í sjóðnum og þarf sú niðurstaða að liggja fyrir innan árs. Virðulegi forseti. Við höfum mikið rætt um fjármál sveitarfélaga. Það verður mjög jákvætt þegar fyrir liggur hver eignarhlutur sveitarfélaganna er. Þá verður það sjálfstæð ákvörðun sveitarfélags hvort það vilji selja hlut sinn í sjóðnum. Tíminn verður að leiða í ljós hvort breytingar verða á rekstrarumhverfi sjóðsins og verður það undir eigendum hans komið. Sum sveitarfélög eru mjög skuldsett og kunna að sjá tækifæri á að lækka skuldir með því að selja hlut sinn í sjóðnum. Tíminn verður að leiða það í ljós en frumvarp þetta, hæstv. forseti, færir Lánasjóð sveitarfélaga í eðlilegt fjármálaumhverfi eins og aðrar fjármálastofnanir.

Herra forseti. Örstutt. Lánasjóður sveitarfélaga starfar í dag og lánar út. Þessar breytingar breyta því í sjálfu sér ekki miklu. Í umræðunni um samkeppni sem undanfarið hefur átt sér stað verður hins vegar að líta til þess að Lánasjóður sveitarfélaga er ekki annað en samráð lántakenda á markaði um að ná betri kjörum. Þetta er samráð, nákvæmlega eins og samráð olíufélaganna. Því ber að gjalda varhuga við því, sérstaklega þar sem um er að ræða opinberan aðila sem starfar samkvæmt sérlögum og borgar ekki skatta og skyldur eins og aðrir. Þrátt fyrir þetta stend ég að nefndarálitinu vegna þess að í því stendur að innan árs skuli stefnt að því að finna út hver eigi þennan sjóð og þá hygg ég að menn vilji gjarnan selja sinn hlut.

Virðulegur forseti. Ég geri hér grein fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 55/1980, um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Í frumvarpinu er lagt til að bætt verði ákvæði við lög nr. 55/1980, um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda, þess efnis að samningar sem aðilar vinnumarkaðarins gera um málsmeðferð í ágreiningsmálum, um það hvort laun og ráðningarkjör starfsmanna á íslenskum vinnumarkaði samræmist ákvæðum laga og kjarasamninga, skuli hafa sama gildi og samningar þeirra um laun og önnur starfskjör, sbr. 1. gr. laganna. Með frumvarpinu er því lagt til að aðilar vinnumarkaðarins geti samið um það sín á milli að fylgt verði ákveðnu ferli eða aðferðafræði við lausn deilumála um laun og ráðningarkjör starfsmanna. Einstaklingum og lögaðilum er eftir sem áður heimilt að standa utan stéttarfélaga eða samtaka atvinnurekenda kjósi þeir svo. Það fyrirkomulag sem 1. gr. laganna byggist á grundvallast á þeirri venju sem gilt hefur á íslenskum vinnumarkaði að aðilar vinnumarkaðarins semji um það í frjálsum kjarasamningsviðræðum hvernig kaupi og kjörum, sem og öðrum vinnuskilyrðum launamanna, skuli háttað. Slíkir samningar hafa gilt hér á landi sem lágmarkskjör fyrir allt launafólk í viðkomandi starfsgrein og á því svæði sem hver samningur tekur til. Í 2. málsl. 1. gr. laganna er kveðið á um að þeir samningar sem kveða á um lakari kjör en ákveðin hafa verið með hinum almennu kjarasamningum skuli ógildir. Opinbert eftirlit með því hvort farið sé eftir kjarasamningum hefur ekki tíðkast, heldur hefur verið litið svo á að eftirlitið sé á ábyrgð aðilanna sjálfra. Verði frumvarpið að lögum munu aðilar vinnumarkaðarins geta samið um það í frjálsum samningaviðræðum hvernig eftirliti með launum og öðrum starfskjörum launamanna skuli háttað telji þeir þörf á því og slíkir samningar munu þá hafa almennt gildi. Því verður fylgt fyrir fram ákveðnu ferli ef ágreiningsmál um laun og ráðningarkjör starfsmanna koma upp. Þess ber að geta að þeir samningar aðila vinnumarkaðarins sem hugsanlega yrðu gerðir á grundvelli ákvæðisins sem lagt er til í frumvarpinu munu aldrei koma í veg fyrir að málsaðilar geti leitað beint til dómstóla með ágreiningsefni sín, hvort heldur til Félagsdóms eða hinna almennu dómstóla. Með frumvarpinu er því ekki ætlunin að skerða þann rétt sem felst í 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar um rétt manna til að fá úrlausn dómstóla um réttindi sín og skyldur. Ákvæði samhljóða núgildandi 1. gr. laga nr. 55/1980 hefur verið í lögum frá árinu 1974 en það kom inn í íslenska löggjöf með lögum um starfskjör launþega, nr. 9/1974. Felur þetta í sér að þau kjör sem aðilar vinnumarkaðarins semja um gilda sem lágmarkskjör fyrir tiltekna hópa launafólks á tilteknu svæði. Virðulegur forseti. Nú liggur fyrir að Alþýðusamband Íslands og Samtök atvinnulífsins hafa gert með sér samkomulag um útlendinga á íslenskum vinnumarkaði, samanber samkomulag þeirra í milli frá 7. mars 2004. Það skal þó tekið fram að samningar sem kunna að vera gerðir á grundvelli þess ákvæðis sem mælt er fyrir um í frumvarpinu geta tekið til allra launamanna eða tiltekinna hópa launamanna sem aðilar vinnumarkaðarins telja að standi verr að vígi en aðrir hópar á vinnumarkaði. Slíkir samningar mega aldrei brjóta í bága við gildandi lög á hverjum tíma. Rætt var um það í nefndinni hvernig val á fulltrúa í samráðsnefnd skv. 2. mgr. 1. gr. ákvæðis þess sem lagt er til í frumvarpinu fari fram þegar aðili stendur utan samtaka atvinnurekanda eða launþegasamtaka. Fram kom að félagsmálaráðherra gæti sett reglugerð um framkvæmd þessa ákvæðis, en ráðherra hefur heimild til setningar reglugerðar skv. 9. gr. laga nr. 55/1980. Telur nefndin eðlilegt að ráðherra grípi til þess úrræðis ef upp koma vandamál er að þessu lúta. Virðulegur forseti. Ég vil taka hér fram að hv. þm. Pétur H. Blöndal á sæti í nefndinni en hann er andvígur áliti þessu. Hv. þm. Ögmundur Jónasson sat fundi nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi og er hann samþykkur álitinu. Félagsmálanefnd leggur til að frumvarpið verði samþykkt. Undir þetta nefndarálit skrifa hv. alþingismenn Siv Friðleifsdóttir, Guðjón Hjörleifsson, Jón Gunnarsson, Guðlaugur Þór Þórðarson, með fyrirvara, Helgi Hjörvar, Gunnar Örlygsson og Birkir J. Jónsson.

Herra forseti. Eins og fram kom í ræðu hv. framsögumanns nefndarinnar er ég andvígur þessu nefndaráliti og andvígur þessu frumvarpi. Þess vegna þykir mér dálítið undarlegt að þetta skuli vera nefndarálit allrar nefndarinnar en þannig á það víst að vera. Hvers vegna er ég á móti þessu frumvarpi? Það er vegna þess að samningsaðilar atvinnulífsins, vinnumarkaðarins, Samtök atvinnulífsins og ASÍ, sem hafa innan vébanda sinna hluta af því fólki sem vinnur á vinnumarkaði og hluta af þeim fyrirtækjum sem starfa á vinnumarkaði geta gert með sér samning sem á að gilda og lokað samkomulag sem á að gilda fyrir alla aðila, líka þá sem standa utan við þau, eitthvert fólk og einhver fyrirtæki úti í bæ. Það fólk hefur engin áhrif á það hvað gerist með þessa samninga. Þeir geta haft alvarleg áhrif á örlög þess fólks sem ekki er í stéttarfélögum eða stendur utan við þessi heildarsamtök og vinnur hjá fyrirtæki sem ekki er í Samtökum atvinnulífsins og stendur utan við þau samtök. Einhverjir aðilar úti í bæ geta verið að gera samninga sem varða þetta fólk en það hefur ekki áhrif á þá, t.d. um ýmsa framkvæmd á vinnuferlinu. Þetta er mjög alvarlegur hlutur að mínu mati, herra forseti. Það má segja að byrjunin á þessu hafi verið 1974 þegar ákveðið var með lögum frá Alþingi að kjarasamningar þessara sömu aðila sem höfðu myndað samtök ættu að vera lágmarkskjör í landinu, líka fyrir fólk sem stóð fyrir utan verkalýðsfélög og fyrir fyrirtæki sem stóðu utan við samtökin. Þessum aðilum, svokölluðum aðilum vinnumarkaðarins, var veitt ofurvald til að semja fyrir annað fólk, samningsfrelsið var tekið af því. Nú er ekkert sem bannar mönnum að stofna stéttarfélag og það er ekkert sem bannar fyrirtækjum að stofna fyrirtækjasamtök en það eru þessi samtök og þessi stéttarfélög sem hafa vald til að semja fyrir hin fyrirtækjasamtökin og hin stéttarfélögin. Þetta er mikið framsal á valdi. Nú vill svo til að sá samningur sem vísað var í og var gerður 7. mars 2004 brýtur að mínu mati við lauslega skoðun lög. Hann er nefnilega þess eðlis að hann er gerður fyrir útlendinga til að vernda útlendingana og hann veitir heimild til þess að fara til fyrirtækis og krefja það um laun til þessara útlendinga. Hvað er að gerast? Það sem er að gerast er að einhver maður úti í bæ heimtar að fá að vita hvað einhver útlendingur hefur í laun. Og þessi maður úti í bæ á rétt á þeim upplýsingum samkvæmt þessu samkomulagi sem lögin eru búin að lögfesta. Þessi maður kemur þarna inn í fyrirtækið og útlendingurinn vill ekki að launin hans séu gefin upp, hann bara vill það ekki, en þau skulu gefin upp samt af því að hann er útlendingur. Þetta samkomulag tekur ekki til Íslendinga sem starfa hjá þessu sama fyrirtæki. Ég held að ekki sé heimild til að fara inn í fyrirtæki og heimta upplýsingar um laun hjá einhverjum manni ef maðurinn neitar því. Það bara brýtur persónuverndarlög og jafnræði. Þannig erum við komin í þessari stöðu að við erum búin að gefa einhverjum aðilum úti í bæ heimild til að gera samninga sem enginn veit um, þeir eru ekki einu sinni birtir, það þarf ekki að birta þá, þar sem ákveðið er um hitt og þetta sem varðar fólk í landinu. Ég hef bara miklar efasemdir um þetta, herra forseti, verulega miklar efasemdir um á hvaða leið við erum. Kannski væri ráð að fá Mannréttindaskrifstofuna til að líta á þetta frumvarp.  Ég hef miklar efasemdir um þetta og mátti til með að koma í pontu svona seint að nóttu eftir tvo hamingjudaga. Hér er virkilega farið að þykkna upp og farið að dökkna við sjóndeildarhringinn en ég hugsa þó að ég nái gleði minni aftur.

Hæstv. forseti. Ég fagna því sérstaklega að þetta þingmál komi fram, þetta frumvarp, og ég fagna því að Alþýðusamband Íslands og Samtök atvinnulífsins skuli hafa náð samkomulagi sem gengur í þá átt að verja réttindi og kjör verkafólks. Menn voru sammála um það að hætta væri á því að grafið yrði undan réttindakerfi launafólks í landinu og að þeir sem sérstaklega yrðu fyrir barðinu á ósvífnum atvinnurekendum væru aðfluttir farandverkamenn. Þetta þingmál miðar að því að verja réttindi og kjör þess fólks. Það er sérstakt fagnaðarefni að þetta mál skuli komið hingað fram og verði að lögum.

Herra forseti. Hv. þingmaður sem hér talaði situr einmitt við kjötkatlana það er hann sem fær valdið. Hann er nefnilega formaður stéttarfélags og er í þeim samtökum sem um er að ræða. Það er hann sem fær þetta vald til að semja og hafa áhrif á örlög annars fólks úti í bæ.  Kannski hefur enginn áhuga á því hvað verður um þetta fólk. Nei, það skal byggja undir vald verkalýðshreyfingarinnar og tryggja að hún geti samið í bakherbergjum um örlög fólks úti í bæ. 
            

Hæstv. forseti. Í fyrsta lagi er það rangt hjá hv. þingmanni að ég eigi þarna persónulega hlut að máli. Það er Alþýðusamband Íslands sem gerði samning við Samtök atvinnulífsins um fólk sem starfar á almennum vinnumarkaði. Samtök opinberra starfsmanna hafa ekki gert hliðstætt samkomulag en eins og fram kemur í nefndarálitinu  Það er viðurkennd staðreynd að óprúttnir atvinnurekendur níðast á þessu fólki. Við höfum séð hvað er að gerast á skipum sem hafa komið hingað til lands með áhafnir frá ríkjum þar sem fátækt er mikil. Við höfum líka séð hvað er að gerast á Austurlandi, við virkjanaframkvæmdir við Kárahnjúka. Þar hafa menn af því þungar áhyggjur að grafið sé undan ekki aðeins kjörum þess fólks sem þarna á í hlut heldur almennt launafólks í landinu. Þessi lagasmíð er gerð til þess að styrkja réttindi og kjör launafólks. Þess vegna er sérstakt fagnaðarefni að þetta frumvarp skuli koma fram.

Herra forseti. Það er vissulega rétt hjá hv. þingmanni að ýmislegt er að á vinnumarkaðnum. Það eru ýmis vandamál sem menn þurfa að leysa en menn eiga ekki að leysa þau með því að ganga á mannréttindi fólks. Menn þurfa að leysa þau einhvern veginn öðruvísi, ekki með því að fara að semja fyrir annað fólk þó að það vilji það ekki. Í nefndarálitinu er vísað í það að fólk geti að sjálfsögðu leitað til dómstóla. Dómstólar dæma samkvæmt lögum og við erum að setja í lög að þessir samningar hafi gildi. Það hefur ekkert upp á sig fyrir fólk að fara dómstólaleiðina. Þessir samningar gilda og jafnvel þó að þeir brjóti stjórnarskrána gilda þeir samt. Það er ekki hægt að setja í lög að samningarnir megi ekki brjóta lög en mér virðist samt sem sá samningur sem við ræðum hér geri það. Ég hef miklar efasemdir um þetta frumvarp, tel að það geti haft mjög skaðleg áhrif og það sé kannski verið að lækna einn sjúkdóm með því að búa til annan miklu verri.

Hæstv. forseti. Ég vona að sem flestir heyri helsta talsmann Sjálfstæðisflokksins í kjaramálum og tryggingamálum tala til launafólks og verja rétt óprúttinna manna til að svína á fátæku farandverkafólki.

Virðulegi forseti. Ég hafði ekki ætlað mér að koma hér aftur upp en ég tel það nauðsynlegt til að varpa aðeins skýrara ljósi á þetta mál af því að komið hefur fram í umræðunni að hér sé verið að brjóta einhver sérstök réttindi á fólki og að menn geti ekki leitað til dómstóla. En eins og fram kom sérstaklega í nefndarálitinu munu menn geta leitað til dómstóla þó að þessi lög taki gildi. Hér er einungis verið að setja í lög að menn geti samið um ákveðið ferli ef þeir vilja leysa ágreiningsmál sín á milli. Það finnst mér mjög snjallt að gera þannig að hægt sé að hafa ferli á milli aðila, launþega og samtaka atvinnurekenda, sem menn eru sammála um til að reyna að leysa ágreiningsmál áður en þau koma til dómstóla. Hvað er á móti því? Ég sé ekkert á móti því. Mér finnst það mjög æskilegt. Þrátt fyrir þessa lagasmíð geta menn leitað til dómstóla beint ef þeir vilja bæði áður en ferlið fer í gang eða eftir að því er lokið og það leiddi ekki til niðurstöðu. Það er því ekki meiningin að taka neinn rétt af fólki með þessari lagasmíð. Ég vil sérstaklega ítreka það hér að ég deili ekki þeim hugmyndum að við séum að fara á skjön við önnur lög eins og fram hefur komið í umræðunni. Mér finnst það reyndar frekar ólíklegt að báðir aðilarnir á vinnumarkaði, þ.e. bæði ASÍ í þessu tilviki og Samtök atvinnulífsins með alla sína lögfræðinga sem þar starfa, fari að biðja um að þeirra samkomulag sé leitt í lög ef það brjóti einhver grundvallarréttindi. Mér fyndist það alveg með ólíkindum. Auðvitað er ekki hægt að útiloka það. En mér fyndist það eiginlega með ólíkindum og það kom ekkert fram í nefndarstarfinu sem benti til þess. En fyrst ég er komin hingað upp, virðulegi forseti, vil ég taka það fram - nei, ég þarf ekki að taka það fram. Mér skildist að hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson væri með fyrirvara - Jú, hann er með fyrirvara við þetta nefndarálit sem ég held að hafi gleymst að koma á framfæri í fyrri ræðu.

Herra forseti. Vegna orða hv. þm. Ögmundar Jónassonar rétt áðan verð ég að taka það fram að ég geri mér fullkomlega grein fyrir því að víða kann að vera pottur brotinn í meðferð erlendra og innlendra atvinnurekenda á erlendu farandverkafólki. Það getur vel verið. En að setja í lög að samningar aðildarsamtaka vinnumarkaðarins sem hvorki fyrirtækið né verkamaðurinn eiga nokkra aðild að eða hafa nokkur áhrif á skuli hafa almennt gildi, skuli hafa sama almenna gildið og samningar þeirra um laun og önnur starfskjör fyrir allt landið og miðin, fyrir alla aðra borgara þessa lands og fyrirtæki og lögpersónur. Við því er ég að vara. Hv. framsögumaður nefndarinnar sagði að þessir aðilar með alla sína lögfræðinga geri vonandi ekki ólögmæta samninga. Mér sýnist að samningurinn sem gerður hefur verið - ég las hann yfir; ég er reyndar ekki lögfræðingur - en þar stendur að hann eigi við um útlendinga sem vinna hjá fyrirtækjum hér á landi. Hann á við um útlendinga sérstaklega. Það er tekið fram. Hann á ekki við um alla. Hann á við um útlendinga og að heimilt sé að fá upplýsingar um þessa téðu útlendinga. Ég sé ekki betur en að sá samningur - ja, hann truflar mig alla vega, þ.e. að hægt sé að fá upplýsingar um laun manns sem ekki vill gefa upplýsingar eða láta geta upplýsingar um sín laun, að hægt sé að fá upplýsingar um þau laun af einhverju fólki úti í bæ bara af því að viðkomandi er útlendingur. Ég veit ekki betur en það trufli mig alla vega. Það getur vel verið að það trufli ekki aðra. Það getur verið að aðrir séu svo uppteknir af því að ná fram sínum markmiðum fyrir verkalýðsfélag eða samtök verkalýðsfélaga eða Bandalag starfsmanna ríkis og bæja eða eitthvað slíkt, að þeir séu svo uppteknir af verkefninu að þeir séu löngu búnir að gleyma því að til sé eitthvað sem heitir mannréttindi og önnur lög, jafnræðisregla stjórnarskrárinnar o.s.frv. Þetta truflar mig alla vega, herra forseti. Ég geri mér fullkomlega grein fyrir þeim vanda sem menn eru að leysa. En menn mega ekki leysa þann vanda hvað sem það kostar. Þess vegna hef ég efasemdir um þetta frumvarp. Það getur vel verið að ég hafi rangt fyrir mér. Ég vona það í lengstu lög og ég vona að þessir aðilar vinnumarkaðarins séu nægilega djúphugsandi að þeir geri ekki mistök. Ég ætla að vona það. En það er eins gott að þeir séu það því að þeir hafa mjög mikil völd.

Hæstv. forseti. Það hefur gilt á íslenskum vinnumarkaði að kjarasamningar sem verkalýðshreyfingin gerir við Samtök atvinnurekenda hafa gilt sem lágmarkskjör. Þetta var sama fyrirkomulag og var við lýði í Bretlandi á sínum tíma áður en skoðanasystir hv. þm. Péturs H. Blöndals, Margrét Thatcher, komst þar til valda. Hún sagði að það mikilvægasta verk sem Íhaldsflokkurinn þyrfti að vinna væri að brjóta niður alvarlegasta eða versta einokunarhringinn, sem hún kallaði svo, í bresku efnahagskerfi, þ.e. verkalýðshreyfinguna sem einokaði ákvörðun um kaup og kjör. Henni tókst að gera þetta. Um þetta takast menn núna á í Evrópu og menn takast á um þetta á Íslandi. Þetta er angi af þeirri umræðu. Þjónustutilskipun Evrópusambandsins sem nú er mjög til umræðu gengur að hluta til út á þetta vegna þess að samkvæmt henni á að innleiða svokallaða upprunalandsreglu sem byggir á því að kjarasamningar og reglur sem gildi í atvinnufyrirtækinu eigi að taka mið af því sem gerist í því landi sem fyrirtækið er upprunnið í. Fyrirtæki í Póllandi sem starfar í Þýskalandi eða Frakklandi, Bretlandi, flytur með sér sína kjarasamninga. Menn takast á um þetta annars vegar og hins vegar hitt, að lágmarkskjör í viðkomandi landi skuli gilda og almennir kjarasamningar þar. Það sem verktakarnir hafa verið að gera hér er einmitt þetta, að fara undir þau kjör sem tíðkast á íslenskum vinnumarkaði. Þessu hefur verkalýðshreyfingin verið að andæfa. Þess vegna þarf hún líka að fá innsýn í þessa samninga. Ég get alveg fullvissað hv. þingmann um það, og það veit ég frá fyrstu hendi, að verkafólkið t.d. við Kárahnjúka tekur því ekki illa þegar fulltrúar verkalýðshreyfingarinnar koma og vilja fá upplýsingar um þeirra kjör. Ég get líka fullvissað hv. þingmann um það að þeir sjómenn sem hingað hafa komið á skipum sem flaggað hefur verið út eða eru með áhafnir frá fátækum ríkjum taka því ekki illa heldur 

Missi vinnuna.

Ég veit að þeir taka því ekki illa 

Herra forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 39/1988, um bifreiðagjald, með síðari breytingum, frá meiri hluta hv. efnahags- og viðskiptanefndar. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Elmar Hallgrímsson frá fjármálaráðuneyti og Runólf Ólafsson frá Félagi íslenskra bifreiðaeigenda. Í frumvarpinu er lagt til að bifreiðagjald hækki um 3,5%. Gjaldið hefur ekki hækkað síðan 1. janúar 2002 en frá sama tíma hefur vísitala neysluverðs hækkað um 8,4%. Því er um 4,5% raunlækkun á gjaldinu að ræða frá 1. janúar 2002 til 1. desember 2004. Gjaldið hefur því lækkað sem því nemur miðað við almennt verðlag. Meiri hlutinn leggur til að málið verði samþykkt óbreytt. Undir nefndarálitið rita hv. þingmenn Pétur H. Blöndal, Dagný Jónsdóttir, Birgir Ármannsson, Ásta Möller og Ögmundur Jónasson, með fyrirvara.

Virðulegi forseti. Málið sem nú er á dagskrá er eitt af mörgum málum sem hæstv. ríkisstjórn hefur komið með til að fjármagna þær skattalækkanir sem hún síðan boðar í öðrum málum. Í þessu tilviki er um það að ræða að það á að auka tekjur ríkissjóðs um 120 millj. kr. og hér er því um hreina skattahækkun að ræða. Frá því að bifreiðagjöld voru lögð á á árinu 1988 hafa þau hækkað um 43% umfram vísitölu neysluverðs þannig að hér er um gríðarlegar hækkanir að ræða og eins og fram kom á fundi efnahags- og viðskiptanefndar m.a. frá forsvarsmanni Félags íslenskra bifreiðaeigenda þá virðist vera sem öll skattlagning á bifreiðar og ökutæki hér á landi sé mjög tilviljanakennd. Þegar maður skoðar skattlagningar, þ.e. beinar og óbeinar tekjur ríkissjóðs af ökutækjum frá árinu 1996 þá kemur á daginn að hækkun á gjöldum á ökutæki frá þessum tíma nemur um það bil 62%. En á sama tíma hefur neysluvísitala hækkað um 32%. Virðulegi forseti. Það er kannski ástæðulaust að flytja langt mál, mikið eða snjallt um þetta. Hér er aðeins um það að ræða að hæstv. ríkisstjórn er að fjármagna þær skattalækkanir sem hún hefur verið að boða og hv. þm. Pétur Blöndal hefur lýst sem ástæðum hinna hamingjusömu daga eins og hv. þingmaður hefur orðað það. Um leið hefur hv. þingmaður reynt að færa að því rök að skattahækkanir séu skattalækkanir. En hv. þingmaður hefur í sömu umræðu ekki viljað gangast við því varðandi persónuafsláttinn sem hvorki hefur fylgt neysluvísitölu né launavísitölu, að þar sé um skattahækkanir að ræða þannig að það rekst hvað á annars horn í röksemdafærslunni og í sjálfu sér er ekkert við því að gera. Það hefur hins vegar komið okkur í minni hlutanum á Alþingi dálítið á óvart, og við gerðum okkur ekki grein fyrir því fyrr en þessi skattaumræða fór fram, að hæstv. ríkisstjórn og meiri hluti hennar gengur út frá því sem vísu að allir gjaldstofnar og skattstofnar sem tryggja ríkissjóði tekjur skuli verðtryggðir meðan bótafjárhæðir og aðrar viðmiðunarfjárhæðir skuli ekki vera það. Virðulegi forseti. Það er ekki ástæða til að orðlengja þetta frekar. Þessi umræða hefur þegar farið fram og það hefur verið dregið fram mjög skýrt að svona liggur í þessu, svona eru skattalækkanirnar fjármagnaðar, þ.e. með að færa skattana af þeim sem meira mega sín yfir í notendagjöld og tilviljanakennda gjaldtöku af eignum og öðru slíku. Hér er um að ræða bifreiðar. Fyrr í dag ræddum við um skólana. Við höfum einnig talað um komugjöld á heilsugæslu o.s.frv. Það er ekki ástæða til að orðlengja þessa umræðu virðulegi forseti. En er hins vegar verið gott að þessi umræða hefur kristallað hvert viðhorf hæstv. ríkisstjórnar er til gjaldtöku og skattlagningar í þessu landi.

Herra forseti. Þetta er að verða ansi þreytt umræða um krónutölugjöldin. Þannig er að bifreiðagjald var fyrst lagt á árið 1988. Svo var það hækkað einhvern tíma, ég man ekki nákvæmlega hvenær en mig minnir að það hafi einmitt verið í tengslum við lækkun á matarskattinum. Það var tekin ákvörðun um að lækka matarskattinn og hækka bifreiðagjöldin, að flytja kostnaðinn, væntanlega frá fátækum fjölskyldum, yfir á bifreiðaeigendur. Sú ákvörðun var tekin í fyrndinni, fyrir tíu árum eða svo, og hefur þar af leiðandi hækkað gjöldin mikið. Þegar menn reikna út hækkunina frá því áður en sú ákvörðun var tekin þá er hún að sjálfsögðu mikil en mér finnst það ekki heiðarlegt. Það sem við ræðum núna um er hækkun síðustu tvö árin eða þrjú, frá 2002 til 2005. Á þeim tíma hefur verðlag hækkað um 8,4% en þessi gjöld hækkað aðeins um 3,5%. Ég held að velflestir Íslendingar muni skilja að það er raunlækkun, herra forseti. Maður er eiginlega alveg gáttaður á því að stjórnarandstaðan skuli virkilega ætla að hafa gjöld óbreytt í krónutölu í áratug án þess að hækka þau. Það þýðir í raun lækkun, herra forseti, og það sér hver einasti maður. Maður er gáttaður á að þurfa að endurtaka þetta aftur og aftur. Eiginlega ætti stjórnarandstaðan að vera í vinnu með ríkisstjórninni, fara í gegnum skattana alla saman, krónutöluhækkanirnar, og gæta þess að þeir rýrni ekki, eins og t.d. skráning á hlutafélögum, sem hefur rýrnað úr 210 þús. kr. niður í 150 þús. kr. Vilja hv. þingmenn að þau gjöld rýrni, gjöld fyrir skráningu á hlutafélögum?

Virðulegi forseti. Ég tek undir það með hv. þingmanni að þetta er að verða dálítið þreytt umræða og endurtekin. En ég ætla að beina tveimur spurningum til hv. þingmanns. Ég er ekki viss um að önnur þeirra lúti nákvæmlega að því máli sem við ræðum hér en hin gerir það. Í fyrsta lagi, virðulegi forseti: Er það rétt hjá mér eða rangt að hv. þingmaður hafi oft á tíðum talað fyrir því að ríkið þenji sig ekki út um of, þ.e. að ríkissjóður taki ekki meira til sín en nauðsyn krefur? Ég er ekki frá því að þetta hafi verið eitt af grundvallarsjónarmiðum hv. þingmanns þegar hann kynnti sig til leiks í íslenskum stjórnmálum, að hann væri talsmaður þess sjónarmiðs. Í öðru lagi, í beinu framhaldi af því: Er það þannig að allir gjald- og skattstofnar skuli vera verðtryggðir? Getur það aldrei komið til að fjárþörf ríkisins minnki? Getur aldrei komið til að ráðdeild og sparnaður í ríkisrekstri geri það að verkum að minni ástæða sé til þess að skattar og gjöld fylgi verðlagsþróun? Kann sá tími að renna upp eða er veruleikinn sá að hv. þingmaður hafi fyrir löngu sagt skilið við þær grundvallarhugsjónir sem hann sagðist standa fyrir þá er hann kynnti sig til leiks í íslenskum stjórnmálum?

Frú forseti. Það er hárrétt. En það er dálítið skemmtilegt að eiga þessa orðræðu við hv. þingmann úr Samfylkingunni. Ég veit ekki betur en að þegar við höfum staðið frammi fyrir kjarasamningum hjúkrunarfræðinga, kennara og reyndar allra opinberra starfsmanna þá hafi alltaf farið fram utandagskrárumræður um að ríkið ætti að semja strax. Krafan er alltaf um að ganga eigi til samninga við opinbera starfsmenn, sérstaklega frá Samfylkingunni. Ég get nefnt fjölmörg dæmi um það. Útþensla ríkisins hefur orðið vegna þess að opinberir starfsmenn hafa hækkað mjög mikið í launum. Þeir áttu það kannski inni til að byrja með, það er rétt. Þeir voru með lág laun. En nú eru þeir komnir með há laun og enn er krafa sett fram um að ganga eigi til samninga, strax og í óefni er komið. Ríkissjóður hefur því verið að þenjast út, því miður. Ef menn ætla að reka ríkissjóð með ráðdeild og snilli þá eiga þeir að taka meðvitaða ákvörðun um að lækka skatta en ekki láta verðbólguna um það. Menn geta t.d. lækkað tekjuskatt, hv. þingmaður - hv. þingmaður hlustar ekki þótt hann hafi verið í andsvari - eða fellt niður eignarskatt. Þeir geta látið hátekjuskattinn renna út og sitthvað fleira ef þannig vill til. En það er þá meðvituð ákvörðun og verðbólgan ekki látin um að rýra gjöldin. Við skulum gera þetta meðvitað. Ef við viljum t.d. lækka bifreiðagjöld þá skulum við taka um það pólitíska ákvörðun en ekki láta tilviljunarkennda verðbólgu um að lækka þau gjöld.

Virðulegi forseti. Hér fer á köflum fram afar sérstæð umræða. Það er afar sérstakt hvernig það vill verkast í þessari umræðu en öllu því sem miður fer hjá ríkisstjórninni og meiri hlutanum virðist fylgja lína, eða einhvers konar orðræða, sem hv. þingmenn fá kannski í Valhöll og innvígðir væntanlega læra, að benda skuli á einhvern annan. Hv. þingmaður er bara fórnarlamb aðstæðna. Hann hafði ekkert með það að gera að semja þurfti við opinbera starfsmenn. Hæstv. ríkisstjórn hafði ekkert með það að gera. Þar voru bara vondir menn sem æptu: Réttlæti, sanngirni og samninga. Við erum bara fórnarlömb og höfum ekkert um þetta að segja. Virðulegi forseti. Það er með hreinum ólíkindum hvernig þetta hefur verið sett fram. Í flóttaleiðum þeirra, m.a. í þessari umræðu, hefur jafnvel komið upp að ef einhverjir aðrir væru í ríkisstjórn og kosningarnar hefðu farið öðruvísi þá væri hér allt önnur lína í gangi. Þetta er alveg með ólíkindum. Hvernig væri að menn bæru ábyrgð á eigin gerðum?  Ég kalla eftir því að þessir riddarar, hv. þingmenn sem hlupu inn á þing hver um annan þveran og kynntu sig til leiks í íslenskum stjórnmálum 

Hæstv. forseti. Ég verð að segja að ég undrast það að menn skuli leggja á sig allar þessar ræður um að viðhalda þurfi þeim tekjustofni sem hér er talað um vegna þess að sá tekjustofn er aðeins einn af fleiri tekjustofnum sem innheimtur er af bifreiðaeigendum í landinu. Það vill þannig til að enn einum nýjum álögum var bætt á bifreiðaeigendur með lögum sem sett voru í fyrra, en 350 millj. kr. leggjast á þann sama gjaldendahóp í viðbót á næsta ári. Það er því ekki þannig að ríkið missi af einhverju hvað varðar tekjustofna á bifreiðaeigendur. Auk þess ekki nema helmingurinn af þeim tekjustofnum notaður í vegi eða samgöngur í landinu. Það ætti því ekki að vera bráðnauðsynlegt að láta umræddan tekjustofn viðhaldast með þeim hætti sem hér hefur verið lýst. Mér virðist sem menn séu komnir langt út í móa í umræðunni. Það liggur fyrir að ríkissjóður tapar ekki neinum tekjum á næsta ári. Öllum tekjustofnum er viðhaldið og meira en það. Ríkið situr eftir í plús þegar búið er að draga skattalækkanirnar sem koma til framkvæmda á næsta ári frá skattahækkununum sem hafa komið til á þessu kjörtímabili. Þá sitjum við uppi með það að verið er að innheimta meiri fjármuni í ríkissjóð en þá sem tapast vegna skattalækkana. Samt halda menn áfram að koma í ræðustól og tala um nauðsyn þess að viðhalda tekjustofnum, meira að segja sérstaklega á þennan gjaldendahóp sem þurft hefur að þola auknar álögur. Ég hélt að það þyrfti nú varla að auka vanda landsmanna við að reka bifreiðar, eftir hækkanir á orkuverði og öðru slíku,  Mér finnst þetta komið út í algjörar öfgar. Menn þyrftu kannski að velta þessu svolítið fyrir sér í heilu lagi, horfa ekki bara með öðru auganu á blaðið sem nú liggur fyrir að samþykkja heldur á alla þá skattlagningu sem bifreiðaeigendur þurfa að þola.

Frú forseti. Mig langar afskaplega mikið til að fá hv. þingmenn til að segja að þetta gjald hækki að raungildi. Ég vildi að hv. þingmaður segði alþjóð að þetta gjald sé að hækka að raungildi þegar fyrir liggur að verðbólgan er 8,4% og gjaldið er hækkað um 3,5%. Mig langar mikið til þess að hv. þingmaður lýsi því yfir í eitt skipti fyrir öll að gjaldið hækki að raungildi. Þá veit öll þjóðin hvernig hv. þingmenn Samfylkingarinnar hugsa. Spurning mín til hv. þingmanns er þessi: Er gjaldið að hækka að raungildi eða að lækka?  Ég vil bara fá svar við þessu eina: Hefur þetta gjald hækkað eða lækkað að raungildi síðan 1. janúar 2002?

Hæstv. forseti. Þessu getur hv. þingmaður auðvitað svarað sjálfur.

Nú.

Það er mjög einfalt að auðvitað hefur gjaldið lækkað að raungildi síðan þá.

Já, gott … takk fyrir og góða nótt.

Hv. þingmaður verður nú að fá meira.

Nei, nei.

Þetta gjald hefur hækkað að raungildi um 43 eða 44% frá árinu 1988 

Já já.

Virðulegi forseti. Að hlýða hér á hv. þm. Pétur Blöndal er hálfsorglegt. Það er sorglegt til þess að vita að viðkomandi hv. þingmaður leiðir efnahags- og viðskiptanefnd og virðist hafa þann metnað helstan að leggja sem mestar álögur á bifreiðaeigendur. Það er fólkið sem þarf að ná í eins og það hafi ekki orðið fyrir nægum búsifjum af verðsamráði olíufélaganna. Ekki hefur komið fram í umræðunni að það hafi verið nokkur möguleiki að draga saman seglin einhvers staðar í ríkisrekstrinum, þó ekki væri nema til að mynda hið merkilega framboð til öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna en sú vegferð á að kosta 1 milljarð eða svo. Ef því hefði verið sleppt hefði vel komið til álita að þessum álögum á bifreiðaeigendur hefði verið sleppt.

Engin rök.

Ef dregið hefði verið saman í ríkisrekstrinum hefði ekki þurft að koma til þessara álagna. Hv. þingmaður er algjörlega búinn að gleyma þeim hugsjónum og hugmyndum sem hann lagði af stað með í upphafi ferils síns. Nei, nú skulu öll gjöld og allir skattstofnar verðtryggðir frá A til Ö. Hvergi skal detta króna niður milli skips og bryggju, það skal ná í alla skapaða hluti. En hv. þingmaður, nú sem formaður efnahags- og viðskiptanefndar, kynnir ríkissjóð í þeirri stöðu að hann hefur aldrei tekið til sín hærra hlutfall af landsframleiðslu þjóðarinnar en hann gerir nú í skjóli allra skattaprinsanna sem duttu inn á þing hver um annan þveran, sem ætluðu að leysa samfélagsvandamálin með lækkun skatta, með aðgerðum til að draga úr þenslu ríkisins. Hver og einn einasti þeirra er búinn að kyngja þessu öllu saman. Hugsjónirnar voru ekki lengi að deyja í faðmi þess meiri hluta sem hv. þingmaður situr í og leiðir nú efnahags- og viðskiptanefnd, og telur fátt verra í veröldinni en að bifreiðagjöld séu ekki verðtryggð og hækki um 120 millj. á bifreiðaeigendur. Og hrópar síðan hér um sali: Er um raunhækkun eða um raunlækkun að ræða? Og undrast það að hv. þingmaður geti ekki svarað því sjálfur. Frá 1988 er 43% raunhækkun. Frá árinu 2002 er um einhverja raunlækkun að ræða. Þetta er alveg augljóst.

Kaupmáttaraukning.

Um þetta er ekki deilt.  Ég ætla ekki að eyða fleiri orðum um þetta á hv. þingmann, ég tel að það þjóni ekki miklum tilgangi, enda hefur hann komið í hvert andsvarið á fætur öðru og gelt eitthvað á þá leið: Er þetta hækkun eða lækkun, er þetta hækkun eða lækkun? Kjarni málsins er einfaldlega sá að ríkissjóður þarf að afla sér tekna í samræmi við fjárþörf sína. Þeir þingmenn sem ætluðu að draga úr bákninu hafa algjörlega misst stjórn á ríkisfjármálunum. Aðhaldið er lítið sem ekkert. Því þurfa þessir hv. þingmenn að tryggja að þessir gjaldstofnar séu verðtryggðir til að geta framkvæmt allt sem þeir eru að gera, m.a. þá dásamlegu hugmynd að Íslendingar verði leiðandi afl í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna.

Frú forseti. Þetta er nú verulega skemmtilegt. Þegar menn lenda í rökþroti fara þeir út um víðan völl og tína allt til, meira að segja öryggisráð Sameinuðu þjóðanna. Ég átti von á ýmsu en ekki því. Menn fara mjög vítt um völlinn af því að þá vantar rök. Ég hef nefnilega grun um það, frú forseti, að hv. þingmaður sé í hópi þeirra hv. þingmanna Samfylkingarinnar sem gjarnan hefðu flutt það frumvarp sem ríkisstjórnin flutti um skattalækkanir. Ég hef grun um að hann vildi gjarnan sjálfur standa að því að fella niður eignarskattinn sem er stórkostleg breyting fyrir íslenskt þjóðfélag. Ég hef grun um að hv. þingmaður hefði líka gjarnan viljað lækka tekjuskattinn og ég hef grun um að hann hefði líka gjarnan viljað hækka barnabæturnar. Ég hef grun um að hv. þingmaður sé einn af þeim þingmönnum Samfylkingarinnar sem hefðu gjarnan viljað samþykkja þetta og flytja frumvarpið helst sem ráðherra, en hann neyðist til þess að vera á móti því og það er sorglegt. Og það eru tínd til visin laufblöð út um allt til að koma með einhver gervirök, meira að segja öryggisráðið. En ég ætlaði að spyrja hv. þingmann af því að mig langar svo mikið til að heyra hann segja það: Er þetta raunlækkun á þessu gjaldi frá 1. janúar 2002 eða raunhækkun? Vegna þess að um það hefur öll umræðan snúist, a.m.k. fyrst til að byrja með. Nú eru menn að bakka með það sem betur fer. Þeir eru að læra.

Virðulegi forseti. Ég man eftir því þegar gömlu vínilplöturnar voru notaðar og nálin og þá gerðist það stundum ef platan var rispuð að hið sama var endurtekið aftur og aftur. Hv. þingmaður minnir mig alveg óskaplega á rispaða plötu. 

Frú forseti. Hv. þingmaður spurði hver vegna sú pólitíska stefnumótun hefði verið tekin að verðtryggja krónutölugjöld. Ég held að það sé hreinlega skynsemi, frú forseti, annað er mjög óskynsamlegt vegna þess að annars rýrna gjöldin. Í eina tíð var það ákveðið með lögum að fjármálaráðherra mátti hækka gjöldin fjórum sinnum á ári í samræmi við hækkun á byggingarvísitölu og hann gerði það. Svo var sú heimild tekin af honum með stjórnarskrárbreytingu 1995 og eftir það eru öll þessi gjöld óbreytt nema þeim sé breytt meðvitað á Alþingi. Og það er bara almenn skynsemi, ef menn ekki vilja láta gjöldin rýrna, að hækka þau öðru hverju í takt við verðbólguna. Þetta er skynsemi en ekki endilega stefnumótun. Svo geta menn tekið markvissa ákvörðun og meðvitaða um að lækka eða hækka gjöld. Til dæmis var um daginn tekin meðvituð ákvörðun um að lækka gjald á léttvíni og bjór með því að hækka það ekki. Þess hefur verið gætt, bæði af stjórnarandstöðu og ríkisstjórn, að bætur bótaþega væru hækkaðar og þær hafa verið hækkaðar miklu meira en verðlag, þær hafa verið hækkaðar meira en laun þannig að þess hefur verið gætt. Skattleysismörkin, þ.e. þau mörk sem menn geta haft án þess að borga skatta, hafa ef maður tekur tillit til iðgjalda í lífeyrissjóð, 4% iðgjalds, skattfrelsis þess, sem tekið var upp fyrir fimm, sex árum í áföngum, ef maður tekur tillit til þess hafa þau því miður lækkað eilítið miðað við verðlag, en ekki nema eilítið. Með skattalækkununum núna munu skattleysismörkin hækka aftur og ná því marki sem þau voru fyrir 1994 eða 1995. Allt stefnir þetta því til bóta. En hv. þingmaður hefur enn ekki svarað spurningu minni: Er þetta gjald raunhækkun eða raunlækkun frá 1. janúar 2002?

Virðulegi forseti. Það kom að því að sú stund rynni upp að ég fagnaði því að hv. þingmaður kæmi í andsvar og lýsti því yfir að ríkisstjórnin væri með fullri meðvitund í öllum þeim skattahækkunum sem hér hafa gengið yfir og talað hefur verið fyrir að undanförnu og ég fagna því mjög, vegna þess að það hefur stundum hljómað eins og hv. þingmenn meiri hlutans væru hálfmeðvitundarlausir þegar þeir hafa verið að ræða þessi mál. Hv. þingmaður lýsti því yfir að þeir hafi verið með fullri meðvitund, þetta hafi verið gert með vitund og vilja og það hafi verið gert með ásetningi að hækka alla þessa skatta til þess að fjármagna skattalækkunarfrumvarpið sem við höfum verið að ræða hér.

Er þetta skattahækkun eða skattalækkun?

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar um frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki, og lögum nr. 60/1994, um vátryggingastarfsemi. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Benedikt Árnason frá viðskiptaráðuneyti, Hallgrím Ásgrímsson frá Seðlabanka Íslands, Ragnar Hafliðason frá Fjármálaeftirlitinu og Guðjón Rúnarsson frá Samtökum banka og verðbréfafyrirtækja. Í frumvarpinu eru lagðar til breytingar á lögum nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki, og lögum nr. 60/1994, um vátryggingastarfsemi, til að innleiða í íslenskan rétt ákvæði tilskipana ráðsins 2002/87/EB, um viðbótareftirlit með lánastofnunum, vátryggingafélögum og fjárfestingarfélögum í fjármálasamsteypu, og 2001/24/EB, um endurskipulagningu og slit lánastofnana. Við meðferð nefndarinnar komu fram athugasemdir við frumvarpið, m.a. frá Seðlabanka Íslands, og leggur meiri hlutinn til eftirfarandi breytingar á grundvelli þeirra: 1. Heimild Fjármálaeftirlitsins til að setja reglur um útreikning á eiginfjárhlutfalli, sem fjallað er um í 6. gr. frumvarpsins, verði bundin við þær aðferðir sem kveðið er á um í tilskipun ráðsins 2002/87/EB. Með þessu telur nefndin að ákvæðið verði skýrara og framkvæmd laganna tryggari. 2. Skilgreining á hugtakinu „endurskipulagning fjárhags“ í 1. mgr. a-liðar 9. gr. (98. gr.) verði víkkuð út þannig að hún nái ekki aðeins yfir endurskipulagningu fjárhags lánastofnana með höfuðstöðvar hérlendis heldur einnig endurskipulagningu fjárhags lánastofnana með höfuðstöðvar erlendis sem ákvörðuð er af erlendu yfirvaldi. Þessi almenna skilgreining er í samræmi við tilskipun 2001/24/EB. Jafnframt er tekið fram að þegar um er að ræða lánastofnun með höfuðstöðvar á Íslandi er með endurskipulagningu fjárhags einungis átt við heimild til greiðslustöðvunar og heimild til að leita nauðasamnings samkvæmt lögum um gjaldþrotaskipti o.fl., nr. 21/1991. 3. Á eftir h-lið 2. mgr. b-liðar 9. gr. (99. gr.) bætist við fimm nýir liðir sem kveða á um frávik frá meginreglunni í 1. mgr. um lögsögu heimaríkis. Fyrstu fjórir liðirnir innleiða ákvæði 24.–27. gr. tilskipunar 2001/24/EB, þ.e. um lagaskilaregluna lex rei sitae, samninga um skuldajöfnun, endurkaupasamninga og viðskipti á skipulögðum markaði. Lagaskilareglan tekur m.a. til veðréttinda í rafrænt skráðum fjármálagerningum sem veitt eru vegna starfsemi greiðslu- og uppgjörskerfa, sbr. 9. gr. laga nr. 90/1999, um öryggi greiðslufyrirmæla í greiðslukerfum, og veðréttinda samkvæmt samningum um fjárhagslegar tryggingarráðstafanir. Í síðasta liðnum er tekið fram að um fyrirmæli í greiðslu- og uppgjörskerfum fari eftir lögum þess ríkis sem gilda um viðkomandi kerfi. Er þetta í samræmi við 25.–26. tölulið aðfaraorða tilskipunar nr. 2001/24/EB og ákvæði laga nr. 90/1999. 4. Tekin verði inn í 1. mgr. b-liðar 11. gr. (105. gr.) skilgreining á slitum lánastofnunar með höfuðstöðvar erlendis. Ákvörðun um slík slit verður tekin af lögbærum erlendum yfirvöldum í samræmi við lög viðkomandi ríkis. Skilgreiningin er í samræmi við tilskipun 2001/24/EB. 5. Lagðar eru til orðalagsbreytingar á 3. mgr. b-liðar 11. gr. (105. gr.) í þeim tilgangi að kveða með skýrari hætti á um þá aðstöðu þegar krafa er sett fram gagnvart héraðsdómara hér á landi um gjaldþrotaskipti á hérlendu útibúi lánastofnunar með staðfestu í ríki utan Evrópska efnahagssvæðisins. Um þetta gilda ákvæði 2. mgr. 6. gr. laga nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt með framangreindum breytingum sem gerð er tillaga um í sérstöku þingskjali, þskj. 600. Hv. þm. Gunnar Örlygsson sat fundi nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi og er hann samþykkur áliti þessu. Undir nefndarálit þetta rita hv. þingmenn Pétur H. Blöndal, Dagný Jónsdóttir, Birgir Ármannsson, Gunnar Birgisson, Jóhanna Sigurðardóttir, Lúðvík Bergvinsson, Siv Friðleifsdóttir og Jón Gunnarsson.

Hæstv. forseti. Ég vil aðeins í örfáum setningum gera grein fyrir því hvers vegna nafn mitt er ekki að finna á nefndarálitinu. Ég er í sjálfu sér ekki andvígur því sem hér er að gerast og hef áður sagt frá því að mér finnist eðlilegt að samræma þær reglur sem gilda í viðskiptum á hinu Evrópska efnahagssvæði eftir því sem kostur er og við höfum yfirleitt stutt slíkar reglur. En ég hef verið andvígur að flytja inn svokallaða upprunalandsreglu sem eimir nokkuð af í frumvarpinu. Hér er kveðið á um hvað skuli gerast við slit á stofnunum og hvaða reglur skuli vera við lýði. Almenna reglan sem hér er lögfest er sú að lögin og reglurnar sem gilda í upprunalandinu eigi að gilda. Hins vegar er kveðið á um alls kyns fyrirvara í frumvarpinu, reyndar svo mikla að sumir líta svo á að það sé orðin hin almenna regla. Þegar höfð er hliðsjón af því að hið Evrópska efnahagssvæði er að stækka, í Evrópusambandið eru að koma lönd með lakari reglur og reglugerðarsmíð en er annars staðar, er ákveðin hætta fyrir hendi að allt reglugerðarvíravirkið veikist þegar sú grunnregla er innleidd að upprunalandsreglan skuli gilda. Þetta er ástæðan fyrir því að nafn mitt var ekki að finna á nefndarálitinu en þegar á heildina er litið er ég fyllilega sammála því sem hér er að finna.

Hæstv. forseti. Ég flyt hér nefndarálit frá meiri hluta iðnaðarnefndar um breytingu á raforkulögum, nr. 65/2003, með síðari breytingum. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Helga Bjarnason og Pétur Þór Sverrisson frá iðnaðarráðuneytinu, Þorkel Helgason og Elínu Smáradóttur frá Orkustofnun, Tryggva Þór Haraldsson og Pétur Einar Þórðarson frá Rafmagnsveitu ríkisins, Hjörleif Kvaran og Ásgeir Margeirsson frá Orkuveitu Reykjavíkur, Júlíus Jónsson og Friðrik Friðriksson frá Hitaveitu Suðurnesja, Ólaf Eggertsson og Birki Friðbertsson frá Landssamtökum raforkubænda, Guðmund Sigurðsson og Marín Ólafsdóttur frá Samkeppnisstofnun, Þórð Guðmundsson og Guðmund I. Ásmundsson frá flutningssviði Landsvirkjunar og Edvard G. Guðnason og Eirík S. Svavarsson frá Landsvirkjun. Þá bárust nefndinni umsagnir um málið frá Orkuveitu Reykjavíkur, Rafmagnsveitu ríkisins, Hitaveitu Suðurnesja, Félagi raforkubænda, Bændasamtökum Íslands, Byggðastofnun, Sambandi garðyrkjubænda, Íslenska álfélaginu hf., Orkustofnun, Norðurorku hf., Verkfræðistofu Norðurlands ehf., Fallorku ehf., Orkubúi Vestfjarða hf. og BSRB. Með frumvarpinu eru lagðar til nokkrar breytingar og lagfæringar á raforkulögum en ákvæði laganna um frjálsa sölu á raforku til notenda sem nota meira afl en 100 kW taka gildi 1. janúar nk. Helstu breytingar samkvæmt frumvarpinu eru eftirfarandi: Lagt er til að flutningsfyrirtækjum og dreifiveitum verði gert heimilt að færa of- eða vanteknar tekjur á milli reikningsára. Lagt er til að kveðið verði skýrt á um að dreifiveitur skuli greiða til flutningskerfisins í samræmi við heildarnotkun rafmagns á viðkomandi dreifiveitusvæði en á þeirri forsendu var byggt við setningu raforkulaganna á síðasta ári. Þá er í frumvarpinu mælt fyrir um að dreifiveitur skuli láta virkjanir sem tengjast beint inn á dreifkerfi njóta þess hagræðis sem þær skapa í kerfinu. Lagt er til að stjórnarmenn og starfsmenn flutningsfyrirtækis skuli hafa réttindi og skyldur opinberra sýslunarmanna en með því er tryggt að þessir starfsmenn hafi sömu stöðu og þeir hafa nú sem starfsmenn Landsvirkjunar. Loks er lagt til að settar verði hömlur á heimildir til að hækka verð til almennra raforkunotenda sem áfram verða bundnir einum raforkusala á tímabilinu frá 1. janúar 2005 til 1. janúar 2007. Hæstv. forseti. Við umfjöllun nefndarinnar kom til skoðunar hvort þörf væri á því að fresta gildistöku þeirra breytinga sem koma eiga til framkvæmda um áramótin samkvæmt lögunum. Er það mat meiri hluta nefndarinnar að unnt eigi að vera að ljúka nauðsynlegri undirbúningsvinnu fyrir áætlaða gildistöku 1. janúar nk. Það er jafnframt mat meiri hlutans að heppilegast sé að þær breytingar komi til framkvæmda um áramót. Með hliðsjón af þessu er niðurstaða meiri hlutans að ekki sé ástæða til að fresta gildistöku framangreindra breytinga. Meiri hlutanum þykir ástæða til þess að bregðast við ábendingum sem komið hafa fram um að ákvæði laganna, sbr. c-lið 2. gr. frumvarpsins, sé of íþyngjandi fyrir smærri virkjanir, undir 7 MW, umfram það sem eðlilegt geti talist. Því leggur meiri hlutinn til breytingar á 12. og 17. gr. laganna. Fela þessar breytingar í sér að tekið er tillit til smærri virkjana hvað varðar úttektargjald vegna framleiðslu þeirra. Ekki þykja efni til annars en að virkjanir undir 7 MW greiði fullt innmötunargjald. Í breytingatillögunni felst að innmötunargjald vegna virkjana undir 7 MW skal að fullu greitt til þeirrar dreifiveitu sem viðkomandi virkjun tengist við. Að auki þarf dreifiveita ekki að greiða úttektargjald til flutningsfyrirtækisins vegna virkjana sem eru undir 1 MW. Vegna virkjana sem eru á bilinu 1–7 MW þarf sú dreifiveita sem virkjunin tengist að greiða til flutningsfyrirtækisins þannig að við 1 MW hefjist skylda til greiðslu úttektargjalds sem hækki síðan línulega upp í 75% fulls gjalds þegar slík virkjun er orðin 3,1 MW eða stærri, samanber fylgiskjal með nefndaráliti þessu. Þá leggur meiri hlutinn til að dreifiveitur skuli að hluta eða að fullu greiða ígildi þess hreina ávinnings sem dreifiveitu hlotnast vegna lækkunar á greiðslu úttektargjalds sem dreifiveitu bæri að greiða ef framangreindar breytingar kæmu ekki til. Þessi greiðsla til virkjana nær þó ekki til greiðslu fyrir kerfisþjónustu. Varðandi virkjanir undir 300 kW skal dreifiveita greiða að fullu hreinan ávinning af niðurfellingu úttektargjaldsins til viðkomandi virkjunar. Fyrir virkjanir á bilinu 300 kW til 3,1 MW skal minnka greiðslu ígildis úttektargjaldsins línulega þar til greiðslan fellur niður við þessi efri mörk. Við ákvörðun á hreinum ávinningi dreifiveitu skal horfa til þeirrar lækkunar á afl- og orkuúttekt sem viðkomandi virkjun veldur. Þá leggur meiri hlutinn áherslu á að við framkvæmd umræddra breytinga verði gætt að samkeppnisskilyrðum fiskeldis, fiskvinnslu og garðyrkju en raforkukostnaður er veigamikill þáttur í rekstri fyrirtækja í þessum greinum. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt með breytingum sem gerð er tillaga um í sérstöku þingskjali. Helstu breytingar auk þeirra sem þegar hefur verið gerð grein fyrir eru eftirfarandi: 1. Lögð er til samhljóða breyting á a-lið 2. gr. frumvarpsins annars vegar og a-lið 3. gr. hins vegar. Er lagt til að lögfest verði við hvaða tímamark beri að miða þegar bókfært verð fastafjármuna er ákvarðað við útreikning á arðsemisviðmiði flutningsfyrirtækis og dreifiveitna við setningu tekjumarka. Þá er lagt til að kveðið verði skýrar á um heimild til að setja reglugerð um breytingar á verði fastafjármuna. Samhliða þessu er lagt til að við lögin bætist nýtt bráðabirgðaákvæði þar sem kveðið er á um að óheimilt verði frá gildistöku laganna og fram til 1. janúar 2005 að uppfæra bókfært verð þeirra fastafjármuna sem um er fjallað í 2. tölul. 2. mgr. 12. gr. og 2. tölul. 2. mgr. 17. gr. laganna. 2. Lagðar eru til tvær breytingar á c-lið 2. gr. frumvarpsins. Annars vegar er lagt til að það rafmagn sem virkjun framleiðir til eigin nota verði undanskilið við gjaldtöku samkvæmt ákvæðinu og hins vegar að sé um að ræða einangruð dreifikerfi sem ekki njóta tengingar við flutningskerfið skuli ekki greitt af þeim til flutningskerfisins. Breytingin er eðlileg í ljósi þess að slík kerfi njóta ekki öryggis af flutningskerfinu. 3. Meiri hlutinn leggur til að neðri mörk arðsemisviðmiða sem tilgreind eru í 9. mgr. 12. gr. og 7. mgr. 17. gr. laganna og leggja ber til grundvallar við setningu tekjumarka hjá flutningsfyrirtæki og dreifiveitum verði rýmkuð en athugasemdir hafa komið fram um að þau mörk sem í lögunum greinir séu of takmarkandi. 4. Samkvæmt núgildandi lögum er ekki gert ráð fyrir að samkeppni á raforkumarkaði fyrir almenna notendur muni hefjast fyrr en 1. janúar 2007. Meiri hlutinn leggur til að þetta tímabil verði stytt um eitt ár þannig að lögin komi að fullu til framkvæmda 1. janúar 2006. Undir þetta rita hv. þingmenn Birkir J. Jónsson, Einar Oddur Kristjánsson, Guðmundur Hallvarðsson, Kjartan Ólafsson og Sigurður Kári Kristjánsson, og hv. þingmenn, með fyrirvara, Jóhann Ársælsson, Ásta R. Jóhannesdóttir og Einar Már Sigurðarson.

Hæstv. forseti. Við, þingmenn Samfylkingarinnar, rituðum undir nefndarálitið með fyrirvara eins og fram kom hjá hv. framsögumanni. Reyndar var það svolítið með semingi vegna þess hvernig að málinu var staðið og vegna þess mikla hraða sem var á málinu í gegnum nefndina þar sem málið var tekið út án þess að það væri fullfrágengið og vantaði töluvert upp á. Meðal annars höfðu menn ekki komið í orð hugsunum sínum hvað varðar meðferð á afslætti frá úttektar- og innmötunargjaldi sem lýst er í breytingartillögum. Vegna þess að okkur sýnist, þó að þetta sé skyndiplástur á raforkulögin, það vera til bóta, líklega flest sem þarna er gert, töldum við ástæðu til að vera með á þessu áliti. Ég held að full ástæða hafi verið til að koma til móts við litlu raforkufyrirtækin sem þarna er verið að fjalla um og það er gert þarna með nokkrum hætti og eins er full ástæða til að koma á öðrum breytingum sem eru þarna settar fram og hér var farið yfir. Ég ætla svo sem ekki að hafa um þetta langt mál, það eru ekki aðstæður til þess hér klukkan að verða þrjú að nóttu til. 3. umr. um málið er náttúrlega eftir þannig að það er hægt að ræða um það þá. En það hefði sannarlega verið ástæða til að ræða raforkumálin í tengslum við meðferð þessa máls í þinginu og ég tel að ekki verði undan því vikist að stjórnvöld geri grein fyrir þeirri framtíð sem menn þykjast sjá í því umhverfi sem er verið að búa til. Það má segja um þau atriði sem hér voru kynnt í frumvarpinu og breytingartillögunum að þarna er verið að setja upp einhvers konar jafnvægiskúnstir til að búa til rekstrargrundvöll undir þeim fyrirtækjum sem eiga hlut að máli. Þarna skulu vera belti og axlabönd og allt sem mönnum hefur flogið í hug til að sjá til þess að menn græði ekki of mikið, menn tapi ekki of miklu á þeim rekstri sem þarna er fram undan. Auðvitað slær þetta mann undarlega á margan máta, allt saman, og það er ekki gott að sjá að hér sé að verða til eitthvað sem hægt er að kalla samkeppnisumhverfi en það hefur verið lagt af stað í þessa göngu og það er ekki annað að gera en að halda henni áfram og reyna síðan að lagfæra göngulagið eftir því sem reynslan kennir mönnum á þeirri leið sem fram undan er. Ég hefði svo sannarlega viljað að hér hefði getað farið fram umræða um þetta mál í heild sinni og þá ekki um þessar lítils háttar breytingar sem í raun og veru eru hér á ferðinni. Ýmsir nefndu það að ástæða væri til að fresta þessari lagasetningu og það var rætt við þá sem komu til fundar við nefndina. Svör þeirra voru með ýmsum hætti hvað það varðaði en ég held að segja megi að aðalniðurstaðan hafi verið sú að ef menn frestuðu gildistöku þessara laga þyrfti að fresta henni helst um heilt ár. Það var ekki hægt að heyra að sú tillaga væri uppi í fullri alvöru að fresta málinu um heilt ár. Niðurstaðan er sú að ekki eru uppi tillögur um að fresta málinu en hins vegar er fram komin í þessum breytingartillögum tillaga um að almennir raforkukaupendur komi þá inn í þetta samkeppnisumhverfi, ef svo má orða það, árinu fyrr en ætlað var. Ég held í sjálfu sér að við meðferðina á málinu í nefndinni hafi ekki komið fram neitt sem bendi til þess að í sjálfu sér sé nokkuð hættulegt að flýta þeim hluta málsins eins og hér er gert ráð fyrir að gera. Ég ætla sem sagt ekki að halda þá ræðu sem ég hafði hugsað mér að halda við þessa umræðu. Ég ætla að geyma mér hana til síðari tíma, ræðu sem á auðvitað að fjalla um það samkeppnisumhverfi sem menn eru að leitast við að skapa og þær hættur sem eru fólgnar í þessu öllu saman. Ég verð að viðurkenna, og ætla að segja það þó hér, að ég hef af því miklar áhyggjur að afar erfitt verði að sjá til þess að þarna fari fram eitthvað sem hægt er að gefa nafnið samkeppni og þá á ég bæði við hvað varðar hámarksverð á raforku til neytenda og síðan það sem ég tel að full ástæða sé til að gefa gaum að, það að hér geti myndast stjórnlaus samkeppni sem geti komið fyrirtækjunum í raforkuframleiðslunni í mikil vandræði. Auðvitað þarf að liggja fyrir hvernig menn ætla að taka á þeim hlutum og ég geri ráð fyrir því að um það þurfi menn að tala, fyrir nú utan eignarhald og annað slíkt sem er auðvitað nauðsynlegt að verði tekið til umræðu á hv. Alþingi, og að stjórnvöld geri grein fyrir því að hverju er stefnt hvað þá hluti varðar. En það ætla ég að geyma mér til síðari tíma að ræða um.

Hæstv. forseti. Sennilega var rétt að orði komist hjá hv. síðasta ræðumanni hér að göngulagið í meðferð þessa máls hafi verið nokkuð skrykkjótt. Það er þannig vaxið að hér var lagt fram frumvarp sem var sjö greinar ásamt gildistökuákvæði. Eftir vinnu meiri hluta nefndarinnar erum við síðan með breytingartillögur sem að vísu hreyfa ekki við 1. gr. en eru samt átta greinar. Það er því auðséð að málið eins og það kom hér inn í þing þurfti mikillar lagfæringar við og ég held að meiri hlutanum hafi tekist að laga talsvert til í efninu. Það ber það náttúrlega með sér að það skuli nánast ekkert standa eftir af frumvarpinu eins og það kom hér inn. Þess vegna held ég að það sé rétt hjá hv. þm. Jóhanni Ársælssyni að göngulagið í þessu máli hafi verið nokkuð skrykkjótt. Ég ætla ekki að hafa um þetta langt mál, virðulegi forseti. Við ákváðum það, sá sem hér stendur og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, að flytja breytingartillögur við þetta mál sem eru fyrst og fremst efnislegar að því leyti að þær eru frestunarákvæði um það hvenær þessi ákvæði eigi að koma til virkni og taka að fullu gildi. Við komumst að þeirri niðurstöðu að þar sem málið væri svo hrátt hefði þurft á þessum fundum nefndarinnar að vinna frumvarpið algjörlega upp á nýtt. Ég held að það hafi bara batnað við það svo að maður hæli nefndarmönnum eitthvað. Við teljum einnig að orkugeiranum veiti ekkert af því að fara yfir þau mál sem verið er að leggja hér upp með og búa sig undir þær breytingar vel og gaumgæfilega, vitandi þá hvað á að taka við. Þess vegna leggjum við til í þingskjali að eftirfarandi breytingar verði gerðar, með leyfi forseta: „1. 5. gr. orðist svo: Eftirfarandi breytingar verða á ákvæði til bráðabirgða IV í lögunum: a. 2. og 3. málsl. 1. mgr. orðast svo: Frá 1. janúar 2006 skulu allir geta valið þann raforkusala sem þeir kjósa. b. Í stað ártalsins „2005“ í 2. mgr. kemur: 2006. 2. Á eftir 5. gr. kemur ný grein sem orðist svo: Í stað ártalsins „2005“ í 1. mgr. ákvæðis til bráðabirgða VIII í lögunum kemur: 2006.“ Breytingin er náttúrlega einföld að því leyti til að við erum einfaldlega að leggja til að ákvæði þessara laga komi ekki til framkvæmda fyrr en ári síðar en lagt er til í áliti meiri hlutans. Við teljum skynsamlegt að fresta því ferli og gefa mönnum tækifæri til að laga sig að þessu máli og fara vel yfir það hvort málið í þeim búningi sem það er sé eins og menn telja best á kosið fyrir framtíðina. Þess vegna leggjum við til þetta frestunarákvæði. Ég ætla ekki að hafa um þetta lengra mál en auðvitað væri fróðlegt að taka um þetta nokkra umræðu ef hæstv. iðnaðarráðherra væri hér stödd sem hún er ekki. Kannski gefst eitthvert tækifæri til þess á morgun því að það er náttúrlega búið að breyta frumvarpinu verulega frá því að hæstv. ráðherra mælti fyrir því.

Frú forseti. Það er fjör í mönnum að það skuli vera samkeppni um ræðustólinn klukkan þrjú að nóttu. Hér er á ferðinni, eins og kunnugt er, fyrsta plástursfrumvarpið af örugglega mjög mörgum sem við eigum eftir að sjá á næstu mánuðum eða missirum og varðar það að menn eru að reyna að lappa upp á og stoppa í götin á raforkukerfisbreytingunum miklu sem fylgja innleiðingu hinnar evrópsku raforkutilskipunar og verið hefur í undirbúningi hér um nokkurra ára bil að taka upp. Þetta frumvarp kemur fram áður en kerfisbreytingin á að hefja vegferð sína 1. janúar nk. Það er auðvitað ákaflega táknrænt fyrir vandræðaganginn allan í undirbúningi þessa máls að menn geti ekki einu sinni hafið framkvæmdina á grundvelli hinna nýsamþykktu laga frá sl. vori og eldri ákvæða sem áður var búið að taka upp öðruvísi en að byrja að lappa upp á þau. Það er afstaða okkar og hefur verið frá byrjun þessa máls, þingmanna Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, að það hafi verið ákaflega misráðið af Íslandi að fara þessa leið. Leita hefði átt eftir undanþágu til þess að við gætum látið þróun raforkumálanna hér ráðast á okkar eigin forsendum og í samræmi við okkar eigin þarfir en ekki þvinga þá hluti inn í einhvern ramma ímyndaðrar samkeppni og verslunar með raforku yfir landamæri og annað í þeim dúr sem er markmiðið með hinni evrópsku tilskipun. Ísland er einangraður orkumarkaður og við eigum að þessu leytinu auðvitað ekkert erindi inn í það lagalega umhverfi og samkeppnisumhverfi sem menn eru að búa þessum hlutum á meginlandi Evrópu. Það er eins og hver önnur fjarstæða. Landfræðilegar aðstæður eru hér allar aðrar, eignarhald á orkufyrirtækjum með allt öðrum hætti, sögulegar aðstæður aðrar og áfram mætti telja. Enda er það auðvitað þannig að þegar menn fara að skoða þetta betur og undirbúa framkvæmdina skjóta alls konar vandamál upp kollinum. Við sjáum aðeins toppinn á ísjakanum hér. Það er mikil ólund meðal nánast allra sem eru að undirbúa og hrinda í framkvæmd þessum hlutum nema þá helst hæstv. ráðherranum sem ljómar jafnan af gleði þegar hún ræðir um þessa markaðs- og fyrirhuguðu einkavæðingu raforkumálanna. Húskarlar hennar í iðnaðarráðuneytinu og á Orkustofnun mega auðvitað eiga það að þeir, samviskusamir embættismennirnir, puða í þessu og koma með nýjar og nýjar tillögur og nýjar og nýjar formúlur og ný og ný reiknistykki til að reyna að koma þessu í framkvæmd. Undirbúningurinn undir þetta mál er auðvitað afar skammt á veg kominn. Það var að fréttast af fyrstu reglugerðardrögum núna þegar komið var fram um mánaðamót nóvember og desember og jafnvel inn í desembermánuð, mánuðinn áður en kerfisbreytingin á að taka gildi og fara á að starfa samkvæmt þessum reglugerðum. Ákvæði um gjaldskrár sem áttu að vera komnar til umsagnar tveimur mánuðum áður en þær taka gildi um næstu áramót eru öll auðvitað orðin þverbrotin því að þær gjaldskrár hafa ekki enn litið dagsins ljós. Af því m.a. stafar breytingartillaga mín og hv. þingmanns Guðjóns A. Kristjánssonar, að við lauslega kortlagningu þessara mála í iðnaðarnefnd er alveg ljóst að undirbúningurinn er afar skammt á veg kominn. Á fundum um þessi mál hafa menn tekið þannig til orða, að sögn, að þetta sé að vísu allt ansi seint á ferðinni en það sé ekkert annað að gera en að stinga sér í laugina. Það er jafnvel haft eftir orkumálastjóra sjálfum að það sé bara ekkert annað að gera en að stinga sér í djúpu laugina, og hún er köld, í djúpu laugina fulla af köldu vatni. Þannig á hin fyrsta sundferð í markaðsvæðingu raforkugeirans að vera. Ég vil segja um breytingartillögurnar sem koma frá meiri hluta iðnaðarnefndar að þær eru í sjálfu sér heiðarleg viðleitni til að lagfæra ýmsa hluti í frumvarpinu, sem var eiginlega merkilega lélegt þegar betur var að gáð og eins og hv. þm. Guðjón A. Kristjánsson benti á stendur ekki steinn yfir steini í því þegar búið er að fara um það höndum í iðnaðarnefnd í um eina viku. Nánast hverju einasta atriði sem kom á prenti frá ráðuneytinu er breytt. En það var góður vilji til að laga hluti og út af fyrir sig var hin ágætasta samstaða um það í iðnaðarnefnd. Þannig voru menn t.d. einhuga um að leita leiða til að lagfæra stöðu smávirkjana, þegar menn loksins skildu hvernig það allt var hugsað og ljósið rann upp fyrir þeim. Þá sáu menn auðvitað að það var ekki beint rökrétt að þvinga þessar minnstu virkjanir, þ.e. minnstu framleiðendurna inn í kerfi sem fyrst og fremst var hugsað til að tryggja þátttöku stórfyrirtækjanna í sameiginlegum rekstri dreifikerfisins eða flutningakerfisins í landinu, og ærin efnisleg rök og sanngirnisrök fyrir því að taka með öðrum hætti á smávirkjunum sem geta verið afar góðir viðskiptavinir og þarft að fá framleiðslu þeirra inn á dreifikerfin vítt og breitt. Slík framleiðsla dregur gjarnan úr orkutöpum í kerfinu, skapar viðbótaröryggi og verkar í raun og veru sem ákveðið varaafl á viðkomandi svæði og fleira í þeim dúr. Auk þess er það einfaldlega þannig að þar er á ferðinni lítill vísir að smáatvinnurekstri í strjálbýli landsins sem gæti orðið nokkuð mikils vísir ef menn nýta þá möguleika sem víða finnast til að reisa hagkvæmar og oftast tiltölulega umhverfisvænar smávirkjanir. Yfirleitt valda þær nánast ekki í neinum tilvikum umtalsverðum óafturkræfum eða óafturhverfum umhverfisspjöllum, einfaldlega vegna þess að þær eru yfirleitt því marki brenndar að á síðari tímum mætti fjarlægja og afmá öll vegsummerki um þær og þá hefðu vatnsföll aftur sitt eðli. Ég hef einmitt stundum tekið dæmi af slíkum virkjunum til að útskýra fyrir mönnum hver munurinn sé á óafturhverfum umhverfisspjöllum annars vegar, eins og þeim sem standa fyrir dyrum með byggingu Kárahnjúkavirkjunar og Þjórsárveraveitu, ef í hana verður ráðist, þar sem gróðurlendum verður sökkt og eyðilögð náttúra sem aldrei verður endurheimt - og svo hins vegar virkjun eins og t.d. Mjólkárvirkjun þar sem pípur eru lagðar ofan jarðar og vatn tekið úr farvegi sínum sem nemur vegalengd fallsins eða rétt rúmlega það, og þau mannvirki væri að sjálfsögðu ef svo bæri undir á síðari tímum hægt að fjarlægja öllsömul og hleypa vatnsfallinu aftur í farveg sinn. Og þá þyrfti ekki mikið að sjást af því ef einhvern tíma kæmu þær aðstæður eða af einhverjum ástæðum yrðu þau viðhorf uppi að menn vildu viðhafa slíkt. Þetta á almennt við um þessar smávirkjanir og ég skýt þessu svona inn í til þess að halda umhverfisþættinum í því til haga, en þar eru líka byggða- og öryggissjónarmið og atvinnusköpun á ferð og margt, margt fleira. En það breytir engu um afstöðu okkar í þessu máli í grundvallaratriðum, frú forseti, þó þarna sé verið að reyna að gera lagfæringar. Við teljum þessa kerfisbreytingu - ég ætla nú bara að segja það hér á þessum ágæta næturfundi - tómt rugl, þetta er tómt rugl. Það er alger brandari að ætla að reyna að þvinga raforkumálin á Íslandi inn í miðevrópskt skipulag viðskipta með raforku yfir landamæri og samkeppni þar sem tugir eða hundruð framleiðenda á öllu meginlandi Evrópu og norður til Skandinavíu geta keppt á einu samtengdu raforkukerfi. Enda kemur auðvitað í ljós að enginn maður hefur neina trú á þessari samkeppni. Forstjórar tveggja af þremur stærstu raforkuframleiðslufyrirtækjunum í landinu sögðu aðspurðir, ég hlýt að mega hafa ummæli þeirra hér eftir, þ.e. talsmenn Orkuveitu Reykjavíkur og Hitaveitu Suðurnesja, að þeir væru nú varla svo bjartsýnir að þeir mundu lifa þá daga að raunveruleg samkeppni kæmist á í raforkuframleiðslu á Íslandi. Þetta móverk allt saman er víðs fjarri því - og nú er ekki til staðar hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson sem móðgaðist í fyrravor þegar ég kallaði raforkulagasmíðina móverk, skildi reyndar ekki það orð fyrr en ég var búinn að útskýra það fyrir honum. Móverk er fyrirbæri, svona tildur úr heldur lélegum byggingarefnum. En þetta er sko sannarlega að reynast mikið móverk og menn hafa ekki meiri trú á því en svo að ungir menn við bestu heilsu, sem eiga síðan að búa við þetta og starfrækja fyrirtæki sín innan þessa ramma, hafa enga trú á að þeir nái að lifa eiginlega samkeppni í raforkumálum á Íslandi. Þannig er nú ástandið og þarf svo sem ekki að hafa mikið fleiri orð um það. Enda þarf heilmikið reglu- og eftirlitsverk til, og þá kemur að orkumálastjóra, sem ég spái að verði þegar frá líður eini aðilinn sem eitthvað hagnist á þessu brölti, þ.e. að hans stofnun og starfsemi muni verulega bólgna út, eftirlitsgeirinn muni dafna talsvert vegna þess að auðvitað þarf að stjórna þessu öllu bæði í hólf og gólf, það þurfa að vera bæði axlabönd og belti og alls konar teygjur til að halda þessu innan tekjuramma og arðsemismarkmiða og guð má vita hvað. Það kemur sér að vísu vel að hafa reikningsglöggan mann eins og Þorkel Helgason í því starfi og honum mun ekki veita af allri sinni kunnáttu til að reyna að hafa einhvern hemil á þessu öllu saman. Það verður svona pilsfaldastýring á þessu, þetta verður einhver pilsfaldakapítalismi og alls konar vitleysa í þessu. Tímans vegna og aðstæðna hér ætla ég ekki að hafa þetta lengra. Það eru nokkrar spurningar sem mér og fleirum leikur mjög hugur á að leggja fyrir hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra og svo hefur um samist að þess gefist kostur á morgun, að 3. umr. verði þannig hagað að við fáum nokkurn tíma til að krefja hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra svara um ýmsar áleitnar spurningar sem þessu máli tengjast og í raun og veru stöðu orkumála sem virðast vera mjög á floti um þessar mundir og fara af því ýmsar sögur, flestar óstaðfestar, að á bak við tjöldin sé alls konar draugagangur og hugmyndir í gangi um að slengja saman orkufyrirtækjum þvers og kruss. Menn úti í landshlutunum eru jafnvel farnir að álykta um ýmislegt sem kunni að vera í vændum og setja sig gjarnan á móti því, t.d. eins og að slá öllu saman í eitt slengi, Orkubúi Vestfjarða, Rarik og Landsvirkjun. Hins vegar eru alvarleg mál sem tengjast þessari kerfisbreytingu sem enn hanga algerlega í lausu lofti og ég ætla að nefna í lokin ein þrjú, fjögur sem ég mun síðan endurtaka í formi spurninga til hæstv. ráðherra. Ég veit ekki til að neinn botn sé kominn í hvernig eigi að koma í veg fyrir að raforka til fiskeldisstöðvanna í landinu stórhækki ekki 1. janúar nk. Síðast þegar ég spurði var ekki kominn neinn botn í það. Ég veit ekki hvort málefni aðila eins og t.d. garðyrkjunnar eru á þurru þó að þau séu eitthvað betur tryggð í því sem nemur fjármunum sem fara formlega til niðurgreiðslna þar. Ég hef miklar áhyggjur af því að raforka til húshitunar geti átt eftir að hækka. Eins og þau mál standa, að því er ég best veit, er fullkomin óvissa um hvaða áhrif þetta komi til með að hafa á taxta raforku til húshitunar, og það er af þeirri einföldu ástæðu að Landsvirkjun hefur með afsláttum hjálpað til við að halda verði á húshitunarrafmagni niðri og það hefur komið til viðbótar niðurgreiðslum eða jöfnunargreiðslum sem fara yfir fjárlög í því skyni. Þarna er stórt gat í málinu sem ég veit ekkert hvernig mun reiða af hér 1. janúar nk. Síðast en ekki síst er enn óútkljáð og ófyrirséð að hve miklu leyti verður um einhverjar almennar taxtahækkanir á raforku til notenda að ræða, a.m.k. á ákveðnum markaðssvæðum. Það er ljóst að þær verða einhverjar, t.d. á svæði Hitaveitu Suðurnesja, mögulega á svæði Orkuveitu Reykjavíkur og þá er nú talsvert talið. Og ekki er heldur útilokað að á svæðum rafveitna úti um landið og á svæðum Rafmagnsveitna ríkisins geti orðið um hækkanir að ræða til einhvers hluta notendanna þó að aðrir kunni að koma út á sléttu eða jafnvel einhverjir hagnist. Það er hugsanlegt að einhverjir stærri notendur komi til með að fá eitthvað hagstæðari kjör hjá sumum dreifiveitum, en aðrir þurfi kannski að taka á sig hækkun. Það er dálítið merkilegt að menn skuli um miðjan desember, eða svo gott sem, ætla að fara að kasta sér til sunds og þá eru tvær vikur til stefnu að koma öllu í framkvæmd. Eina vitið er auðvitað að taka sér aðeins meiri tíma í þetta, eins og við leggjum til. En ekki veldur sá sem varar, og ég tel að við sem leggjum það til, ég og hv. þm. Guðjón A. Kristjánsson, séum með því að gefa mönnum holl ráð sem þeir mættu vel íhuga að fara eftir. En kannski eru menn einhvern veginn þannig settir í tilverunni að ekkert pláss sé fyrir skynsemina og menn verði þá að dengja sér út í laugina. Ég ætla þá bara að vona að hún reynist ekki tóm, það er nógu slæmt að hún sé full af ísköldu vatni og menn ætli að fara ósyndir út í djúpa endann.

Herra forseti. Við erum ræða frumvarp til breytinga á raforkulögum. Frumvarpið var samþykkt á Alþingi vorið 2003 en hafði þá verið í undirbúningi í rúmt ár, jafnvel tvö ár. Sú ákvörðun hefur verið tekin hér á Alþingi að fara þá leið samhliða breytingunni, að koma á samkeppni hvað varðar skiptingu framleiðslu orkunnar, flutning með meginflutningskerfi og söluna. Þetta liggur ljóst fyrir. Ég tel óráðlegt annað en við höldum okkur við þá breytingu sem meiri hluti nefndarinnar hefur lagt fram, þ.e. að lögin taki gildi um nk. áramót, við eigum ekkert að hika þar. Í minni stuttu ræðu vil ég koma því að að þetta er svo viðamikil breyting að ég held að í rauninni ætti að gera ráð fyrir að frekari breytingar gætu orðið á þessum lagaramma en nú er gert ráð fyrir. Það er í rauninni ekkert óeðlilegt. Það þekkist frá nágrannalöndum okkar að upp komi mörg vandamál sem þurfi að leysa með lagabreytingum og við þurfum að vera undir það búin. Ég legg áherslu á, herra forseti, að iðnaðarnefnd Alþingis verði virk í þeirri framkvæmd sem mun hefjast eftir nk. áramót og fylgist nákvæmlega með því sem er að gerast á markaðnum og að þeim alþingismönnum sem eru í iðnaðarnefnd Alþingis gefist kostur á að fylgjast með því sem gerist í framkvæmd laganna. Við eigum að taka höndum saman um að bera þá ábyrgð sameiginlega. Í ræðum hér á undan hafa komið fram ákveðnar athugasemdir, t.d. um jöfnunarkostnað og niðurgreiðslu. Ég held að ég muni rétt að rösklega 1.100 millj. á fjárlögum næsta árs séu ætlaðar annars vegar til niðurgreiðslu á köldu svæðunum til hitaveitu og hins vegar jöfnunar á flutningi, þar er því um nokkuð að ræða. Ég tel mjög mikilvægt að við ásamt Orkustofnun, sem er sú stofnun sem á að fylgjast með framkvæmd þessara laga, fylgjumst með því sem kallað hefur verið afhendingaröryggi. En fyrir alla notendur orkunnar er gríðarlega mikilvægt að afhendingin sé eins og hingað til hefur verið og að fylgst sé með því og tryggt að svo verði áfram. Hér hefur verið rætt aðeins um litlar virkjanir og ég tel mjög ánægjulegt hvernig nefndin kom þeirri breytingu að inni í lagafrumvarpinu sem nú er kynnt. En þegar talað er um að litlar virkjanir muni ekki menga eða skapa nein mengunarslys þá kemur stundum inn í umræðuna frá þeim sem tala hvað mest um mengun að þegar menn vildu nota rafmagn til að lýsa Gullfoss gamla upp þá mátti það ekki fyrir umhverfisverndarsinnum vegna þess að það gæti verið skaðlegt fyrir umhverfið. En nákvæmlega eins og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon nefndi þá væri slík framkvæmd að öllu meinalaus, það væri hægt að taka hana frá ef mönnum hugnaðist ekki að hafa lýsinguna áfram. En um þetta urðu heitar umræður hér á sínum tíma.

Herra forseti. Aðeins varðandi umhverfisáhrif af virkjunum sem leiddi út í umræður um lýsingu náttúrufyrirbæra sem er svolítið annað mál þó notuð sé raforka. Það má enginn skilja orð mín svo að ég ætli að alhæfa um umhverfisáhrif smávirkjana, það er fjarri mér. Það er enginn minnsti vafi á því að það er alveg jafnmikil þörf á því að fara þar með gát og skoða aðstæður í hverju einstöku tilviki eins og annars staðar. Það eru auðvitað til minni vatnsföll og vatnasvæði sem ekki á að hrófla við frekar en þeim stærri, það er ekki nokkur minnsti vafi. Sums staðar eru t.d. vatnsföll mjög dýrmætur hluti og næra votlendi sem á alls ekki að hrófla við og á ekki að leyfa virkjanir í o.s.frv. Ég vil því slá þann varnagla þó að ég standi áfram við hitt að almennt séð er mjög víða hægt að ráðast í slíkar framkvæmdir og byggingu slíkra virkjana án þess að því fylgi umtalsverð neikvæð umhverfisáhrif. Mjög oft eru þau því marki brennd í öllu falli að þau eru afturhverf, það er hægt að taka mannvirkið niður. Ljósamengun er það fyrirbæri sem Íslendingar hafa lítið velt fyrir sér fyrr en fram á síðustu ár og auðvitað eins og venjulega Hjörleifur Guttormsson, fyrrv. hv. þingmaður, manna framsýnastur og hefur komið því máli lítillega á dagskrá, sem er hins vegar algengt að rætt sé í útlöndum, t.d. oflýsingu sem er mjög algeng á Íslandi, að menn sólunda orku í gegndarlausa upplýsingu sem engin þörf er fyrir. Það mætti jafnvel taka þetta hús hér sem dæmi. Ég sé enga sérstaka ástæðu til þess að hafa rosalega ljóskastara á því að framanverðu allar nætur, það mætti vera eitthvað minna. Varðandi Gullfoss og spurninguna um lýsingu hans er það mikið tilfinningamál fyrir ýmsum og um það voru einfaldlega mjög skiptar skoðanir. Það var alls ekkert þannig að allir sem töldu sig náttúruverndarsinna væru því andvígir sjálfkrafa og heldur ekki öfugt.

Hæstv. forseti. Ég óska leyfis til að mega ræða saman annars vegar frumvarp sem kveður á um að fella niður lögin um Lífeyrissjóð sjómanna og hins vegar frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 55/1980, um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda, vegna þess að frumvarpið sem gengur út á að fella niður hin sérstöku lög sem gilda um Lífeyrissjóð sjómanna leiða til þess að starfsemi Lífeyrissjóðs sjómanna falli þar með undir hin almennu lög um starfskjör og skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Sá sem hér stendur hefur ásamt hv. þm. Ögmundi Jónassyni og hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni lagt fram breytingartillögu af því tilefni að fella á niður lögin um Lífeyrissjóð sjómanna. Efnislega snýr hún að sérstöku ákvæði í Lífeyrissjóði sjómanna. Eins og flestir vita starfa sjómenn sem greiða í lífeyrissjóð á skipum og skip eru náttúrlega för sem hægt er að sigla á milli landa og þar af leiðandi er hægt að breyta eignaböndum, þetta er ekki eins og einhver starfsemi í borginni eða á landi sem byggist á fasteign eða húsnæði eða öðrum slíkum rekstri. Oft á tíðum rekur útgerðarfélag bara eitt skip og þá er eign viðkomandi félags skipið. Þess vegna var á sínum tíma, meðan Lífeyrissjóður sjómanna hét Lífeyrissjóður togarasjómanna, sett ákvæði um að hægt væri að taka lögveð í skipum fyrir lífeyrisiðgjöldum skipverja. Það var orðað nákvæmlega eins og það er orðað í breytingartillögu okkar þar sem við leggjum til að ákvæðið verði tekið upp í almennu lögin um lögveð í skipum, ákvæðið úr lögunum um Lífeyrissjóð sjómanna verði tekið upp og sett í almenna lagabálkinn að því er varðar lífeyrisiðgjöld sjómanna og mundi þá hljóða svo: Við bætist ný grein sem verði 1. gr., svohljóðandi: Við 7. gr. laganna bætist ný málsgrein sem hljóðar svo: Lífeyrisiðgjöld skipstjóra, skipverja og annarra sem ráðnir eru á skip skulu hvíla sem lögveð á hlutaðeigandi skipi og ganga fyrir öllum öðrum veðum. Heimilt er að krefjast nauðungarsölu á viðkomandi skipi án undangengins dóms, sáttar eða aðfarar. Þannig var þetta sett upp á sínum tíma til að tryggja með sem bestum hætti að hægt væri að ná iðgjöldum í lífeyrissjóðinn með því að hafa forgang í því að tryggja lögveð í skipum. Við, flutningsmennirnir þrír, teljum sem sagt eðlilegt við þessa breytingu, við niðurfellingu laga um Lífeyrissjóð sjómanna, að færa ákvæðin yfir í almennu lögin og tryggja þar með að réttur sjómanna verði ekki lakari en áður að því leyti að hægt verði enn um sinn að taka lögveð í skipum fyrir tryggingu lífeyrisiðgjalda af launum sjómanna. Þess vegna leggjum við þessa breytingu til. Hún er, eins og ég hef gert grein fyrir og vonandi allir skilið, mjög einföld. Það er einfaldlega verið að reyna að tryggja að þau réttindi sem stóðu á bak við iðgjöld til Lífeyrissjóðs sjómanna verði þar áfram og tryggi þar með innheimtuna eins og best verður á kosið ef svo illa skyldi fara að viðkomandi fyrirtæki sem gerir út skip sé orðið illa statt fjárhagslega. Menn gætu þá tekið þá ákvörðun að flagga skipinu t.d. úr landi, sem væri eina eign útgerðarfélagsins. Eins og menn vita frá þróun seinni ára hefur verið tiltölulega auðvelt að flagga skipum úr landi, færa þau í skipaskrá annarra landa og undir eignarbönd fyrirtækja sem annaðhvort eru skráð í því landi eða í þriðja landinu og skipin lenda þá undir svokölluðum hentifána. Þetta er sérstakt mál að því leyti að skipin eru jú færanleg frá okkar ríki og til einhvers annars ríkis sem er ekki sama staða og kemur almennt upp hjá starfsmönnum fyrirtækja. Þess vegna teljum við full rök fyrir því að breytingartillagan komi fram. Við mælumst til þess í mestu vinsemd að stjórnarliðar skoði hana því hún breytir ekki efni málsins að neinu leyti. Lögin um Lífeyrissjóð sjómanna yrðu felld niður en þetta sérstaka ákvæði tapaðist ekki sem baktrygging fyrir innheimtu lífeyrisiðgjalda. Það væri ekki verið að rýra réttarstöðu sjómanna að neinu leyti að því er við fáum séð með því að gera þetta. Því miður hefur á undanförnum árum nokkrum sinnum þurft að grípa til þess að rýra réttarstöðu sjómanna við breytingar á lögum um Lífeyrissjóð sjómanna varðandi réttindainnvinnslu og réttindi sem menn hafa talið sig eiga þar. Ég minni sérstaklega á 60 ára regluna og þær deilur sem urðu um hana við íslenska ríkið og málaferli, en eins og menn muna var það félagsmálapakki sem var færður sjómannastéttinni á sínum tíma en reyndist engin inneign fyrir og sjómenn í Lífeyrissjóði sjómanna urðu að taka á sig. Virðulegur forseti. Málið er ekki flókið og ætti varla að vefjast fyrir alþingismönnum, eftir að hafa margsinnis þurft að greiða atkvæði um að skerða lífeyrisréttindi sjómanna, að veita þeim þessa tryggingu. Ef það kemur í ljós innan einhverra ára að tryggingin er ónauðsynleg er svo sem hægt að fella hana niður en ég held að hún sé engum til skaða. Hún er búin að vera í hálfa öld í lögum um Lífeyrissjóð sjómanna og ég veit ekki til þess að hún hafi valdið þar neinum skakkaföllum öðrum en þeim að menn hafa ekki getað farið með skip úr landi og ekki losað þau undan lögveðinu og orðið að greiða gjöldin til lífeyrissjóðsins og einmitt markmið tillögunnar að reyna að tryggja það. Ég tel að nóg sé komið af því að veikja réttarstöðu sjómanna og mælist eindregið til þess að þingmenn horfi allir jákvætt á þessa tiltölulega litlu og einföldu breytingu sem ég tel að raski ekki þeim markmiðum að leggja niður lögin um Lífeyrissjóð sjómanna og opna á þá möguleika sem menn telja að það leiði til, m.a. ef til vill til sameiningar sjóðsins við aðra sjóði.

Borist hefur svohljóðandi bréf frá 6. þm. Suðurk., Hjálmari Árnasyni, dagsett 8. desember: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og get því ekki sótt þingfundi á næstunni óska ég eftir því, með vísan til 2. mgr. 53. gr. þingskapa, að 1. varamaður á lista Framsóknarflokksins í Suðurkjördæmi, Ísólfur Gylfi Pálmason sveitarstjóri, taki sæti mitt á Alþingi á meðan.“ Ísólfur Gylfi Pálmason hefur áður tekið sæti á Alþingi og er boðinn velkominn til starfa.

Gert er ráð fyrir því að atkvæðagreiðsla verði kl. 1.30 í dag.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá meiri hluta hv. efnahags- og viðskiptanefndar um frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 90/2003, um tekjuskatt og eignarskatt, með síðari breytingum, og fleiri lögum. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Maríönnu Jónasdóttur, Ragnheiði Snorradóttur, Guðmund Thorlacius, Sigurð Guðmundsson, Benedikt Valsson og Fjólu Agnarsdóttur frá fjármálaráðuneyti, Sigurð Óla Kolbeinsson og Þórð Skúlason frá Sambandi íslenskra sveitarfélaga, Indriða Þorláksson og Gunnlaug Júlíusson frá ríkisskattstjóra, Ólaf Darra Andrason frá Alþýðusambandi Íslands, Halldóru Friðjónsdóttur frá Bandalagi háskólamanna, Ara Edwald frá Samtökum atvinnulífsins, Benedikt Davíðsson og Helga K. Hjálmsson frá Landssambandi eldri borgara, Ólaf Ólafsson og Stefaníu Björnsdóttur frá Félagi eldri borgara í Reykjavík, Jón Steindór Valdimarsson frá Samtökum iðnaðarins, Eddu Rós Karlsdóttur frá Landsbanka Íslands, Arnór Sighvatsson og Markús Möller frá Seðlabanka Íslands, Elínu Pálsdóttur frá Jöfnunarsjóði sveitarfélaga og Guðjón Bragason frá félagsmálaráðuneyti. Í frumvarpinu eru lagðar til skattalækkanir sem koma til framkvæmda í áföngum á árunum 2005 til 2007. Mestu munar um lækkun á tekjuskattshlutfalli manna um 4% auk afnáms eignarskatts á einstaklinga og lögaðila. Frumvarpið er 144 greinar auk gildistökuákvæðis og skiptist í 52 kafla. Meginefni frumvarpsins er að finna í I. kafla þess sem er lækkun á tekjuskattshlutfalli einstaklinga um 4% í áföngum, hækkun á viðmiðunarfjárhæðum laganna, hækkun á barnabótum, afnám eignarskatts á einstaklinga og lögaðila, og breytingar vaxtabóta, auk breytinga á framkvæmd laganna. Hvað varðar hið síðasttalda ber helst að nefna að þegar fram fer rannsókn við embætti skattrannsóknarstjóra ríkisins eða hjá ríkislögreglustjóra á skattskilum aðila er lagt til í frumvarpinu að heimild til endurákvörðunar skuli reiknast frá byrjun þess árs þegar rannsókn hófst en nú er miðað við tímann þegar endurákvörðun fer fram. Í öðrum köflum frumvarpsins er fyrst og fremst að finna ákvæði um lagasamræmingu sem nauðsynleg er vegna niðurfellingar eignarskatts. Meiri hlutinn leggur til nokkrar breytingar á frumvarpinu er varða brottfellingu tilvísana í eignarskattsákvæði núgildandi laga um tekjuskatt og eignarskatt þar sem annaðhvort hefur ekki verið tekið tillit til breytinganna sem frumvarpið gerir ráð fyrir varðandi eignarskatta eða þær tillögur sem koma fram í frumvarpinu eru ekki fullnægjandi að mati nefndarinnar. Þá er og lögð til breyting á gildistökuákvæði frumvarpsins hvað varðar óþarfa tilvísun og uppsetningu. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt með framangreindum breytingum sem gerð er tillaga um í þingskjali 598. Undir nefndarálitið rita hv. þm. Pétur H. Blöndal, Dagný Jónsdóttir, Birgir Ármannsson, Ásta Möller og Siv Friðleifsdóttir. Herra forseti. Mig langar til að bæta við nokkrum orðum frá eigin brjósti.  Vil ég þar fyrst og fremst nefna eignarskattinn sem hverfur, herra forseti, hann hverfur hreinlega. Það er vissulega mikil breyting til framtíðar. Þá er gert ráð fyrir því að tekjuskattar fari hratt lækkandi á næstu þremur árum, hratt lækkandi, um 4%. Það er líka stefnumótun til framtíðar. Það er eitthvað sem mun móta þetta þjóðfélag næstu áratugina á þessari öld. Sú breyting mun verða til þess að fólki er ekki lengur refsað fyrir að vinna og sýna dugnað og snilli og mennta sig, heldur er það hvatt til að afla meiri tekna öllum til hagsbóta, fólkinu sjálfu og þjóðfélaginu í heild. Þá er ekki síst að nefna hækkun á barnabótum sem gerir það að verkum að þetta frumvarp er félagslega mjög í lagi. Það bætir stöðu þeirra sem verst eru settir, barnafólks og þeirra sem hafa lágar tekjur sem gerir það að verkum að þetta frumvarp er félagslega mjög réttlátt. Þær breytingar sem hér er verið að gera til mótunar á íslensku þjóðfélagi til framtíðar eru til þess fallnar að gera það samkeppnishæfara í samkeppni þjóðanna þannig að velferð haldi áfram að vaxa. Þær eru þáttur í röð á breytingum sem gerðar hafa verið. Vil ég þar fyrst og fremst nefna fjármagnstekjuskattinn sem er veruleg einföldun og samræming á öllum fjármagnstekjum og hefur gert það að verkum að atvinnulífið hefur tekið á flug sem aldrei fyrr - er a.m.k. einn þáttur í því - og hefur aflað ríkissjóði stóraukinna tekna þó að í mörgum fjármagnstekjum hafi skatturinn lækkað umtalsvert. Það vill nefnilega oft þannig til að þegar skattáþján er aflétt af klárnum tekur hann á sprett. Þá má nefna erfðafjárskattinn sem var mjög þungur og mjög flókinn en er núna afskaplega einfaldur og léttur, herra forseti. Hann er svo einfaldur að ég get sagt það bara hér og nú hvernig hann er. Fyrsta milljónin í dánarbúi er skattfrjáls, svo einfalt er það, og restin með 5%, svo einfalt er það. Það er alveg sama hvernig tengsl erfingja og hins látna voru. Þetta eru allir erfiðleikarnir við að muna það. Svo er hátekjuskatturinn aflagður. Það er búið að leggja hann af og hann deyr út á næstu tveimur árum. Allar þessar aðgerðir eru í þá veru að móta það þjóðfélag sem við búum í til framtíðar. Þetta er mjög vogað skref og framtíðarvísandi af hæstv. fjármálaráðherra. Þetta er vissulega hamingjudagur. Í umræðunni undanfarna daga hafa menn verið uppteknir af því að kíkja á fölnuðu laufblöðin í sverðinum í skóginum en þeir sjá ekki trén, hvað þá að þeir sjái skóginn sem blómstrar og er iðjagrænn sem aldrei fyrr. Nei, menn eru að skoða einstök laufblöð og eru uppteknir alveg hreint allan daginn af því, enda get ég vel ímyndað mér að það sé erfitt að vera í stjórnarandstöðu í dag, það sé erfitt að gagnrýna þessar ráðstafanir nema náttúrlega hjá þeim þingmönnum sem vilja meiri skatta, sem hafa það sem stefnumið að jafna tekjur, hvað sem það kostar. Herra forseti. Þetta er mikill hamingju- og hátíðardagur og nú stefnir allt saman í að þetta verði jafnvel að lögum á morgun og þá verður enn meiri hátíðardagur í þessu þjóðfélagi.

Herra forseti. Það verður að fagna því að hv. þm. missti sig ekki í sama æsinginn og um daginn. Fögnuðurinn var gífurlegur og hann fór hina mestu skógarferð sem ég hef heyrt lýst hér frá þessum ræðustól. Það er augljóst mál að þrátt fyrir að það hafi verið reglulega rifjað upp fyrir hv. þingmanni hvernig tekjuaukning ríkissjóðs hefur verið á undanförnum árum, þ.e. með hækkun gjalda og hækkun ýmiss konar skatta, að nú sé verið að hefja dreifingu þess aukaarðs sem borist hefur í ríkissjóð, virðist hv. þm. enn fara villur síns vegar. Það er eiginlega nauðsynlegt að rifja upp fyrir hv. þingmanni þó að ekki sé nema hið merka línurit sem hv. þm. bað sjálfur um og fékk úr fjármálaráðuneytinu sem sýnir þróun persónuafsláttarins, sýnir hvernig ríkissjóður hefur tekið inn stórauknar tekjur, alveg sama hvort miðað er við neysluverðsvísitölu eða launavísitölu. Það sem er merkast við þetta litla línurit - hv. þingmaður hefur trúlega vitað það þegar hann bað um það en hefur áttað sig á því að við höfum ekki nýtt okkur þetta vopn nægjanlega - er að þessi viðskilnaður línanna verður nákvæmlega um mitt ár 1995 þegar ríkisstjórnin sem hann styður tók við völdum. Það er ekkert skrýtið þó að hv. þingmaður upplifi sig nú í því að vera að mæla fyrir mjög félagslega réttlátum tillögum, þ.e. miðað við þann heim sem hann lifir greinilega í. Hið félagslega réttlæti hv. þingmanns á greinilega við það að það megi sækja fjármunina til allra en dreifa þeim síðan mismunandi. Þá er það augljóslega hópurinn sem hv. þm. ber fyrst og fremst fyrir brjósti sem á að fá fjármunina, enda liggur það alveg ljóst fyrir. Allt sem hv. þm. taldi upp, líka þegar hann var að lýsa framtíðarsýn sinni um allar þær breytingar sem gerðar hafa verið, að það er afskaplega misjafnlega skipt og það er augljóslega meginniðurstaða þess að þeir sem mikið hafa fyrir eiga að fá enn meira.

Herra forseti. Niðurlútu mennirnir ganga um skóginn, finna visnuð laufblöð hér og þar og halda þeim á lofti. Þannig er nú það. Hv. þm. nefnir persónuafsláttinn. Hann hefur vissulega ekki hækkað en það er ástæða fyrir því. Þegar tekjuskatturinn var lækkaður úr 42% niður í 38% var persónuafslátturinn lækkaður sömuleiðis til að halda frítekjumarkinu. Það er frítekjumarkið sem skiptir máli, það eru þær tekjur sem menn mega hafa án þess að borga af þeim skatta og þær hafa haldið nokkurn veginn verðgildi sínu, nokkurn veginn.  Þegar þetta er tekið saman, lækkun skattprósentunnar og skattfrjálst iðgjald í lífeyrissjóð, hefur frítekjumarkið nokkurn veginn haldið verðgildi sínu miðað við neysluvöru en að sjálfsögðu ekki miðað við laun. Launin hafa hækkað í þessu þjóðfélagi sem í engu öðru þjóðfélagi hér í kring vegna þeirra aðgerða sem ríkisstjórnin hefur gert í því að örva atvinnulífið með breytingum sem ég nefndi áðan.

Herra forseti. Það er augljóst mál að hv. þingmaður er svo rammvilltur í skóginum að ég efast um að ég nái að beina honum á rétta leið. Við skulum vona að hann skili sér fyrir jól. Þannig er, hv. þingmaður, að þrátt fyrir að þú gerir enn einu sinni tilraun til að nefna einhverjar aðrar viðmiðanir hélt ég að ég hefði farið sæmilega yfir þetta fyrir hv. þingmann hér í gær. Það dugar ekki heldur að miða við skattleysismörkin. Það er búið að skoða það líka og það munar engu minnu þar þegar það er skoðað. Við skulum rifja þetta enn einu sinni upp og við skulum bara taka, a.m.k. fyrst, tímabilið sem ríkisstjórnin hefur setið sem nú er við völd, þ.e. tímabilið 1995–2004. Þá kemur í ljós að ef skattleysismörkin eru miðuð við launavísitölu, við skulum byrja þar, ættu þau að vera 114.015 kr. á mánuði en eru 71.269. Þarna munar á mánuði 42.746 kr. Ef við miðum hins vegar við neysluverðsvísitölu sem hv. þingmaður í nauðvörn sinni virðist vera að hrekjast til ættu skattleysismörkin að vera við 85.709 en ekki eins og þau eru nú, 71.269, og mismunur upp á 14.440.  Ef við notum síðan þumalputtaregluna sem menn hafa verið að reyna að nálgast um það hvað þetta þýðir fyrir ríkissjóð þýðir viðmiðunin við launavísitölu að ríkissjóður hefur fengið rúmlega 40 milljörðum meira miðað við þessi viðmið. Ef við notum neysluverðsvísitöluna eru þetta tæpir 15 milljarðar. Hv. þingmaður, er ekki kominn tími til að þú viðurkennir að menn eru bara að dreifa því sem áður hefur verið í náð?

Ég vil vekja athygli á því að samkvæmt þingsköpum ber að beina máli sínu til forseta eða fundarins en ekki ávarpa einstaka þingmenn.

Herra forseti. Að sjálfsögðu getum við ekki miðað við launavísitölu. Laun hafa hækkað hér á landi sem hvergi annars staðar. Það sem við getum í hæsta lagi miðað við er neysluverðsvísitala og þá verðum við að taka inn í að iðgjöld í lífeyrissjóð hafa á tímabilinu verið gerð skattfrjáls. Það eykur frítekjumarkið, þau laun sem menn mega hafa í tekjur án þess að greiða skatta. Þegar það er skoðað hefur þetta nokkurn veginn haldið í við verðlagið. Það sem mun gerast núna þegar skattprósentan verður lækkuð enn frekar er að þessi mörk munu hækka enn meira. Það er dálítið merkilegt og kannski eðlilegt - ég mundi mögulega gera það sama, ég vona þó ekki - að gagnrýna svona óskaplega góðar tillögur eins og hér eru lagðar til, svona óskaplega mikið hamingjufrumvarp. Það getur vel verið að ég færi í svona laufblaðatíning hingað og þangað, leitandi að visnum laufum hér og þar í staðinn fyrir að horfa á heildarmyndina sem felst í því að verið er að fella niður eignarskatt, lækka tekjuskattsprósentuna og bæta barnabætur. Hv. þingmaður nefndi það ekki einu orði og það skemmtilega er að einu sinni, ekki fyrir löngu, var þetta akkúrat markmið og stefna Samfylkingarinnar. En það er liðin tíð. Þeir breyttu allt í einu um kúrs eins og oft áður og þeir munu eflaust breyta um kúrs jafnvel áður en árið er liðið.

Herra forseti. Hv. þm. Pétur H. Blöndal hefur margsinnis lýst því yfir að hann telji ekki að skattkerfið eigi að leiða til aukins jöfnuðar. Þess vegna er eðlilegt að hann skuli fagna og ljósta upp höndum í fagnaðarlátum vegna þess að þær breytingar sem hér er verið að gera leiða til gríðarlegs ójöfnuðar. Þær leiða t.d. til þess að stórbankastjórinn fær í krafti þessara skattalækkana sem ríkisstjórnin er að leggja fram 25 sinnum meira í sinn vasa en ræstingakonan sem þrífur skrifstofuna hans. Eðlilega er þetta hamingjufrumvarp heldri mannanna og þess vegna er eðlilegt að hv. þingmaður fagni svona eins og hann gerir. Það er þó ýmislegt sem hv. þingmaður nefndi ekki. Hann gat náttúrlega ekki um ójöfnuðinn sem af þessu hlýst en hann gat heldur ekki um það hvernig á að fjármagna skattalækkanirnar. Hv. þm. Pétur H. Blöndal gleymdi meðvitað að geta um feluskattana sem hann og stjórnarliðið hefur dag eftir dag verið að troða í gegnum Alþingi. Feluskattarnir sem eru samtals milli 15 og 20 talsins gera það að verkum að þegar hv. þingmaður slær korktappa úr kampavínsflöskunni í lok næsta árs og fagnar því að árið 2005 er liðið í aldanna skaut hefur hann séð til þess að ríkissjóður hefur innheimt meira fjármagn í formi hækkaðra skatta en hann hefur látið frá sér í formi skattalækkana. Þetta eru sjónhverfingar. Hér er Sjálfstæðisflokkurinn að nota blekkingar til þess að reyna að kaupa sér atkvæði fyrir næstu kosningar. Það er sláandi að allar mestu lækkanirnar koma ekki fyrr en rétt fyrir kosningar. Þetta er ekkert annað en ódýr brella til að kaupa sér atkvæði og það er verið að hækka skatta núna til að fjármagna þessar skattalækkanir.

Herra forseti. Það er rétt hjá hv. þingmanni að stjórnin, sérstaklega Sjálfstæðisflokkurinn, er upptekin af því að stækka kökuna en ekki skipta henni.  Það má vel vera að ræstingakonan sé ekki með nógu góð laun. Auðvitað eigum við að stefna að því að hún fái há laun og við erum að gera henni kleift að fá hærri laun með því að lækka fátæktargildruna, lækka þrepin sem hún þarf að stíga yfir. Það erum við að gera markvisst. Við viljum nefnilega að ræstingakonan sé með góð laun líka. Hvernig þetta er fjármagnað - það vill svo til að ríkissjóður hefur á þessu ári með fjárlagafrumvarpi hæstv. fjármálaráðherra 10 milljarða í afgang þrátt fyrir skattalækkunina. 
             Síðan þetta með feluskattana, það er bara ein skattahækkun sem er skattahækkun, það er til Fasteignamatsins. Það er það eina og það eru 150 kr., herra forseti, 150 kr. á mánuði á hverja íbúð. 

Herra forseti. Hv. þm. bregður sér ýmist í gervi skógarhöggsmannsins eða bakarans og hann talar um hina stóru köku sem hann hafi verið að búa til. Hvar er kakan sem þau 29 þús. hafa fengið sem fyrir nokkrum árum greiddu engan skatt af þeim 100 þús. kr. launum sem þau hafa með ýmsu móti frá ríki eða með öðrum hætti? Þetta fólk greiddi engan skatt þegar við fórum úr ríkisstjórn, nokkur, 1995. Í dag er þessi ríkisstjórn búin að baka köku handa þessu fólki sem felur það í sér að 2 milljarðar eru teknir á hverju ári í beina skatta af þessu fólki. Þetta er kakan sem hv. bakarameistari býr til handa fátæka fólkinu í þessu landi. Hv. þingmaður talar um að það hafi bara verið ein skattahækkun. Virðulegi forseti. Má ég til upprifjunar benda honum á að búið er að hækka skólagjöld á Akureyri, KHÍ og HÍ samtals um 150 millj. Það er búið að setja aukið gjald á Framkvæmdasjóð aldraðra um 47 millj. Það er búið að samþykkja aukatekjur ríkissjóðs um hækkun upp á 200 millj., umsýslugjald fasteigna 280 millj., áfengisgjald 340 millj., bifreiðagjald 120 millj., vaxtabætur 900 millj., olíugjald 350 millj., viðbótarlífeyrissparnaður - þar sem ívilnunin var tekin - 600 millj., sjúkratryggingar 750 millj., komugjöld á heilsugæslustöðvar 100 millj., vörugjald af bensíni 600 millj., þungaskattur 400 millj. og síðan breytingar á barnabótum til frádráttar 150 millj., samtals á tveimur árum rúmir 8 milljarðar en ríkisstjórnin áformar að skila á þessum tveimur árum tæpum 7,7 milljörðum kr. Þegar upp er staðið hefur ríkissjóður aukið skattheimtu sína á þessum tveimur árum. Þetta eru sjónhverfingarnar, þetta eru blekkingarnar. Svona er verið að nota þetta til að blekkja kjósendur.

Herra forseti. Flestir vita að óbreytt krónutala í verðbólgu rýrnar. Þetta vita flestir og menn vita að þeir geta keypt sífellt minna og minna fyrir sömu krónutöluna þó að verðbólgan sé mjög lítil. Þetta vita sérstaklega þeir sem upplifðu verðbólgu fyrr á árum. Það sem hefur verið að gerast undanfarið er aðlögun, og þetta ræddum við í gær, aðlögun gjalda að verðbólgu til að þau haldi verðgildi sínu.  Á Íslandi var einu sinni verðbólga og flestir skildu að krónutala sem ekki jókst í takt við verðlag rýrnaði.  
            

Herra forseti. Ég þakka forsetanum fyrir þá umhyggju sem hann sýnir mér en verð jafnframt að segja að ég er þess reiðubúinn að halda ræðu mína jafnvel þótt ekki sé mikið næði af hálfu hv. þingmanna stjórnarliðsins. Eðlilega líður þeim ekkert vel undir umræðum af þessu tagi. Þetta var það sem hæstv. fjármálaráðherra kallaði mestu skattabyltingu lýðveldisins. En þjóðin sem er engir asnar skynjaði þetta nákvæmlega eins og það var, það er verið að hækka skatta til að fjármagna skattalækkanir. Þetta gerði það að verkum að enginn Íslendingur fyrir utan hv. þm. Pétur H. Blöndal stappaði bæði niður fæti og laust saman höndum af fögnuði yfir því hvað hér væri að gerast. Fólkið í landinu skynjaði einfaldlega að hér er að stórum hluta verið að beita sjónhverfingum til að halda því fram að verið sé að bæta kjör manna stórkostlega á næstu árum með skattalækkunum. Fólkið í landinu sér að á hverjum einasta degi er verið að troða í gegnum Alþingi frumvörpum sem hækka álögur annars staðar. Þess vegna fór hæstv. fjármálaráðherra í flokksmusterið og hélt sérstakan fund …  Það liggur einfaldlega fyrir, herra forseti, að þær skattalækkanir sem til að mynda á að ráðast í á næstu tveimur árum kosta minna en verið er að taka inn með auknum tekjum á þessum sama tíma í formi ýmissa hækkana. Hv. þm. Pétur H. Blöndal getur haldið eins margar ræður og hann vill um að þetta séu ekki skattahækkanir en í gær varð hann þó að fallast á að það frumvarp sem þá var til umræðu, þ.e. um umsýslugjald fasteigna, var ekkert annað en skattahækkun. Þá féllst hann á að það sem hann lofaði árið 2000, að það gjald yrði fellt niður árið 2004, gæti hann ekki efnt. Í gær lagði hv. þingmaður til að enn yrði á þessu kjörtímabili tekinn hálfur milljarður sem hann lofaði árið 2000 að mundi falla niður sí dag, á síðustu dögum þess mánaðar sem eftir lifir af þessu ári. Herra forseti. Það sem hér stendur upp úr finnst mér vera þrennt: Í fyrsta lagi að það svigrúm sem búið hefur verið til vegna vaxandi umsvifa í samfélaginu og líka vegna annarra skattahækkana hefur ekki verið notað með bestum hætti. Það hefði verið langbest og langsanngjarnast að ráðast fyrst í að lækka matarverð í landinu með því að lækka matarskattinn um helming. Þá skattalækkun hefur Samfylkingin lagt langmesta áherslu á. Hvers vegna? Vegna þess að það er hugmyndafræðilegur ágreiningur á milli okkar og Sjálfstæðisflokksins. Við teljum að skattkerfið eigi ekki bara að vera uppspretta tekna til að standa undir framkvæmdum ríkisvaldsins og rekstri ríkisins heldur flytur áveitukerfið líka til fjármagn sem jafnar kjörin í landinu. Þess vegna höfum við sagt að sú skattalækkun sem er langbest til þess fallin að jafna kjörin er að lækka matarskattinn um helming. Það hefði lækkað matarverð í landinu um 5 milljarða, lækkað matarreikning íslenskra heimila um 5 þús. millj. Það er sérkennilegt að þegar maður horfir yfir salinn blasir við að í honum ríkir bullandi þverpólitískur stuðningur við að lækka matarskattinn um helming. Samfylkingin hefur ítrekað lagt þetta fram. Sjálfstæðisflokkurinn hefur mörgum sinnum lagt fram stuðning við málið, t.d. í kosningabaráttunni þar sem þetta var eitt af því sem hæstv. fjármálaráðherra barðist hvað harðast fyrir. Hv. talsmenn Vinstri grænna hafa lýst stuðningi við málið og formaður Frjálslynda flokksins hefur ítrekað sagt að hann styðji málið. Það er bara einn flokkur í þessum sal sem leggst gegn því að matarskatturinn verði lækkaður um helming og það er Framsóknarflokkurinn. Það er kominn tími til þess að Framsóknarflokkurinn skýri hvað veldur því að hann leggst þversum gegn því að matarkostnaður íslenskra heimila lækki um 5 milljarða. Ef menn halda að þetta sé einhver tilbúningur í formanni Samfylkingarinnar varðandi afstöðu Framsóknarflokksins er rétt að rifja upp orð hæstv. fjármálaráðherra í sjónvarpsþætti á dögunum þar sem hann ræddi við formann Samfylkingarinnar, sem hér stendur. Hann sagði hreint út á Stöð 2 að það væri Framsóknarflokkurinn sem legðist gegn því að matarskatturinn væri lækkaður um helming núna. Orð hæstv. fjármálaráðherra eru fyrir því.

Þetta er ósatt.

Þetta er ekki ósatt. Hæstv. fjármálaráðherra sagði nákvæmlega þetta í sjónvarpsþætti á Stöð 2. Það kom alveg skýrt fram að þetta væri afstaða hans, og reyndar ekki í fyrsta skipti sem sú afstaða kemur fram hjá hæstv. fjármálaráðherra að Framsóknarflokkurinn kæmi í veg fyrir þetta. Það hefur líka komið fram hjá öðrum minni en vaxandi spámönnum Sjálfstæðisflokksins í umræðum hér. Ég man t.d. ekki betur en einn af þeim þingmönnum sem nú þegar er búinn að kveðja sér hljóðs til andsvara við mig, hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson, hafi staðfest þetta í umræðum um daginn. Hann getur þá komið og sagt hvort það er rétt eða rangt. Þetta skiptir máli. Það skiptir máli að fólkið í landinu sé upplýst um hvers vegna Framsóknarflokkurinn leggst gegn því að lækka matarskattinn. Lækkun matarskattsins er sú jöfnunaraðgerð í gegnum skattkerfið sem kemur öllum til góða og hefur þveröfug áhrif við þær aðferðir sem Sjálfstæðisflokkurinn leggur til vegna þess að hún kemur þeim best sem hafa minnst. Hún kemur þeim hlutfallslega langbest sem hafa lægstu ráðstöfunartekjurnar, vegna þess að lífið er einfaldlega þannig að við þurfum öll að kaupa mat, við þurfum öll að kaupa brýnustu lífsnauðsynjar eins og kjöt, mjólk, grænmeti, mjölvöru og ávexti. Enginn kemst undan því og því minni sem ráðstöfunartekjurnar eru og því fleiri sem munnarnir eru til að metta þeim mun hærra hlutfall ráðstöfunartekna fer í að kaupa þær brýnu nauðsynjavörur. Ef það tekst að lækka verðið á þeim kemur það því fólki mest til góða. Þess vegna er hægt að fullyrða að lækkun matarskattsins er sú skattalækkunargerð sem kemur þeim lægstlaunuðu best. En hún kemur öllum vel. Hún nær líka til þeirra sem eru atvinnulausir á svo lágum bótum, þökk sé Framsóknarflokknum líka því hann fer með þann málaflokk, að þeir borga ekki einu sinni skatta. Hvernig náum við til þeirra sem eru svo illa haldnir í tekjum að þeir eru fyrir neðan skattfrelsismörkin? Hvernig eigum við líka að reyna að bæta kjör þeirra ef við erum á annað borð að lækka skatta? Með því að lækka matarskattinn. Það er aðgerð sem nær til allra. Sú aðgerð hefur líka annan kost í för með sér sem skiptir máli á tímum eins og okkar þar sem við sjáum að verðbólga er á uppleið, þar sem við sjáum að aukin verðbólga kann að leiða til þess að forsendur kjarasamninga bresti strax á næst haust, eins og fram kom á ársfundi Alþýðusambands Íslands fyrir skömmu. Því ríður á að ríkisvaldið, að við á Alþingi leggjumst öll á eitt um aðgerðir sem draga úr þeim möguleika að óhjákvæmilegt verði að segja upp kjarasamningnum vegna þess að verðbólguþróun er umfram það sem menn gerðu ráð fyrir. Slíkt mundi setja stöðugleikann í uppnám og er þó nóg fyrir. Sú aðgerð að lækka matarskattinn um helming mun samkvæmt upplýsingum sem hv. þm. Rannveig Guðmundsdóttir fékk hjá Hagstofu Íslands lækka neysluvísitöluna um 0,8%. Miðað við þá útreikninga sem fram komu hjá einum af hv. þingmönnum Sjálfstæðisflokksins, um að áhrif áfengisgjalds og tóbaksgjalds væru 0,08% af neysluvísitölu sem hefði í för með sér breytingar á skuldabyrði upp á milljarð, þýðir þetta að með einu pennastriki væri ekki bara vísitalan lækkuð heldur mundi skuldabyrði landsmanna minnka um 8 milljarða. Það felast því margir kostir í að ráðast í aðgerðina, einmitt þessa aðgerð, og miðað við þá stöðu sem er í efnahagskerfinu er þetta hin hárrétta aðgerð. Þess vegna leyfi ég mér í lok umræðunnar um matarskattinn að vísa til þess ágæta manns, félaga okkar, sem er einn af efnahagsgúrúum Sjálfstæðisflokksins í þessum sölum, hv. þm. Einars Odds Kristjánssonar, sem hefur lýst því yfir að þetta sé mjög mikilvæg og nauðsynleg aðgerð, ekki síst með tilliti til kjarasamninga. Ég vona að hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins komi hingað í löngum runum upp á eftir til að greina frá því hvernig í ósköpunum standi á því að Framsóknarflokkurinn kemur í veg fyrir að matarreikningur íslenskra heimila lækki um 5 milljarða á ári, að hann skuli koma í veg fyrir að ráðist sé í aðgerð sem er þverpólitískur meiri hluti fyrir á þinginu og sem kemur öllum til góða og best þeim sem hafa það verst. Ég rakti aðeins í andsvari áðan alla þá feluskatta sem hæstv. ríkisstjórn er að troða í gegnum þingið þessa dagana. Það er alveg með ólíkindum að heyra hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins koma og monta sig af því að þeir séu að ráðast í mestu skattabyltingu sögunnar. Staðreyndin er sú að þær skattalækkanir sem segja má að við höfum í hendi okkar, vegna þess að við getum ráðið þeirri framtíð því hún er ekki það fjarri, þ.e. að þær skattalækkanir sem ráðist er í á þessu ári og hinu næsta munu þegar upp er staðið kosta í kringum 5,6 til 6,5 milljarða. Með öðrum orðum vel innan við 7 milljarða. En skattahækkanirnar sem eru 16 a.m.k. munu færa ríkissjóði tekjur upp á ríflega 8 milljarða. Það er því hugsanlega hægt að lesa það út úr þeim breytingum sem verða á næstu tveimur árum, þ.e. til loka ársins 2005, að ríkissjóður kom út í plús. Svo koma allir riddarar Sjálfstæðisflokksins, sem á sínum tíma skolaði inn á fjörur Alþingis á bylgju skattalækkana, og berja sér á brjóst og segja: Sjáið þið hvað við höfum gert. Við höfum lækkað skattana svo mikið. En þeir gleyma alltaf, þó góðir séu í reikningi, að leggja saman skattahækkanir þeirra og draga þær frá á móti. Ég get upplýst hv. þm. Sigurð Kára Kristjánsson um það, að ef hann færi í svo einfalda reikningskúnst sem meira að segja 10 ára bekkurinn í Melaskóla gæti gert kemst hann að því að hann hefur tekið þátt í því undir lok næsta árs að hirða af landsmönnum skatta upp á 2 milljarða umfram það sem hann hefur tekið þátt í að lækka skattana. Það er auðvitað það sem skiptir öllu máli. Ég ítreka, herra forseti, að hægt er að telja upp alls 16 gjöld sem ég kalla ekkert annað en skattahækkanir, sem ungir sjálfstæðismenn kalla ekkert annað en skattahækkanir, enda hafa þeir ítrekað mótmælt skattahækkunum af slíku tagi í gegnum árin. Ég veit að enginn þekkir það jafn vel og fyrrverandi forustumenn í þeim samtökum, eins og hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson. Við teljum þess vegna að við þær aðstæður sem nú eru uppi, þar sem eru aukin umsvif í samfélaginu sem hafa leitt til vaxandi tekna og skapað ákveðið svigrúm og sömuleiðis þegar svigrúmið hefur verið aukið vegna hækkunar annarra skatta, eigum við að skoða með hvaða hætti er hægt að ráðast í skattalækkanir sem auka jöfnuð. Ég hef þegar farið yfir hugmynd Samfylkingarinnar um lækkun matarskattsins sem Framsóknarflokkurinn kemur í veg fyrir að sé samþykkt, en við munum leggja til að matarskatturinn verði lækkaður um helming strax á næsta ári og komi í stað þeirrar niðurfellingar á 1% í tekjuskatti sem lagður er til. Þetta tvennt stenst á, þ.e. hvor aðgerðin kostar í kringum 4–5 milljarða. Hins vegar fögnum við því sem gott er í skattabreytingum ríkisstjórnarinnar. Það er sérstaklega gleðiefni að verið er að hækka barnabætur vonum seinna. Frá því að Framsóknarflokkurinn settist í ríkisstjórn árið 1995 hefur honum tekist að plokka af barnafjölskyldum landsins sem svarar 10 milljörðum og 

Nei.

Það er rangminni er mér bent á að hann hafi verið í félagsmálanefnd á þeim tíma, en ég held að það sé örugglega rétt hjá mér að hann var í Framsóknarflokknum á þeim tíma  Ég veit að formaður Framsóknarflokksins hirðir lítt um tölur af þessu tagi. Ég hef rifjað það upp fyrir honum og get rifjað það líka upp fyrir hv. þm. Ísólfi Gylfa Pálmasyni að árið 1995 voru barnabætur 1% af vergri landsframleiðslu. Undir stjórn Framsóknarflokksins fór þetta hlutfall niður í 0,55% og hefur síðan risið svolítið síðan. Þetta sýnir hvað hefur gerst, og er nema von að Framsóknarflokkurinn skammist sín aðeins og láti til baka þótt ekki væri nema hluta af þessu? Það má nota ferðina og spyrja hv. þingmenn Framsóknarflokksins í dag - ekki síst hv. þm. Siv Friðleifsdóttur sem aftur og aftur kom í þennan ræðustól og talaði um barnakort Framsóknarflokksins, veifaði hér ímynduðum barnakortum, og þetta var partur af atkvæðabeitunni sem Framsóknarflokkurinn notaði framan í kjósendur þessa lands og virkaði furðu vel: Hvar eru barnakortin? Hvar er framkvæmd loforðanna um hinar ótekjutengdu barnabætur til allra barna upp til 18 ára aldurs? Höfum við heyrt þetta áður? Já, við heyrðum þetta mörgum sinnum á dag, vikur og mánuði fyrir síðustu kosningar en við höfum ekki heyrt Framsóknarflokkinn minnast á það síðan. Nú er kominn hingað ærlegur framsóknarmaður í hóp annarra ærlegra, hv. þm. Ísólfur Gylfi Pálmason, og ég sé á látbragði hans að hann er sammála hverju orði sem ég hef sagt um þetta. Hann kemur hingað væntanlega á eftir og staðfestir það sem ég hef verið að segja. Ég hóf þessa tölu mína um barnabætur á því að segja að þarna er þó verið að stíga skref í rétta átt og við í Samfylkingunni fögnum því. Við teljum það gott hjá Framsóknarflokknum og gott hjá Sjálfstæðisflokknum að hækka barnabætur. Við teljum hins vegar að forgangsröðunin sé algjörlega galin. Það er út í hött að byrja á því að lækka hátekjuskatt og byrja síðan á því að lækka tekjuskatt með flatri lækkun og fara svo í það að hækka barnabætur. Við segjum þess vegna: Þessa hækkun barnabóta á að ráðast í fyrr, og við munum leggja fram breytingartillögu um það að sú hækkun verði tekin ári fyrr og að hún nái til allra barna upp að 18 ára aldri í takt við þau kosningaloforð sem við gáfum, alveg eins og ýmsir aðrir stjórnmálaflokkar sem virðast hafa gleymt þeim núna. Eitt athyglisvert mál tel ég að hafi komið upp í umræðunni um þessar skattalækkanir og það varðar einmitt lækkun og afnám eignarskatts. Það hefur verið baráttumál hv. þm. Péturs Blöndals sem gleðst hér mjög yfir því að vera að ná því í gegn að það eigi að afnema eignarskatt bæði á einstaklinga og fyrirtæki. Ég spyr: Þarf að gera betur við fyrirtækin? Ég tók þátt í því í ríkisstjórn að lækka skatta á fyrirtæki úr 50% niður í 30%. Síðan hafa skattar á fyrirtæki verið lækkaðir úr 30% niður í 18%. Fyrirtækin blómstra, það liggur fyrir, að hluta til út af þessum skattalækkunum sem jafnaðarmenn tóku þátt í og áttu reyndar frumkvæði að í upphafi,  Þarf að afnema eignarskatta af stóreignafólki? Ég held að þess þurfi ekki. Það er hins vegar rétt að það þarf að afnema eignarskatta hjá tekjulágu fólki, t.d. öldruðu, sem býr í tiltölulega stórum eignum og ekki er hægt að réttlæta einhverjar kröfur um að það skipti um eignir og minnki við sig. Við í Samfylkingunni viljum taka skref til þess að hlífa tekjulágu, öldruðu fólki sem er að greiða eignarskatta. Þess vegna vildum við skoða hvort hægt væri að fara þá leið að hækka fríeignamarkið, t.d. þrefalda það, þannig að það yrði 15 millj. fyrir einstaklinga og 30 millj. fyrir hjón. Þetta viljum við skoða og við vildum fá ákveðnar upplýsingar frá fjármálaráðuneytinu til að geta byggt tillögur á því. Þær upplýsingar höfum við ekki fengið en við áskiljum okkur rétt til að krefjast þessara upplýsinga milli 2. og 3. umr. og leggja fram við 3. umr. tillögur um stórfellda hækkun fríeignamarka. Tilgangurinn er sá að vernda þá sem eru tekjulágir og aldraðir og búa í eignum sínum. Í reynd mundi þetta þýða að eignarskattinum yrði eðlisbreytt frá því að vera almennur eignarskattur yfir í það að vera stóreignaskattur, og við teljum að það sé allt í fína lagi. Með þessu yrði líka eignarskattinum haldið áfram á fyrirtækjum í landinu. Við teljum það ekki forgangsmál að ráðast í að afnema skatt af þeim. Herra forseti. Ég gæti farið í miklu lengra máli yfir ýmis tæknileg smáatriði sem tengjast einkum tölulegum útreikningum sem sýna fram á það hversu mikill ójöfnuðurinn er vegna þeirra tillagna sem hér er verið að ræða. Það mun þó væntanlega koma fram með öðrum hætti síðar í umræðunni en hins vegar er nauðsynlegt að það komi alveg skýrt fram hér í þessum ræðustól að þær tölur sem komu frá fjármálaráðuneytinu um að það væru einkum tekjulágir aldraðir sem nytu afnáms eignarskatts virðast ekki standast að öllu leyti ýmsa aðra útreikninga á grundvelli gagna sem efnahags- og viðskiptanefnd fékk frá ríkisskattstjóra og reyndar ekki heldur útreikninga sem gerðir eru á grundvelli ýmissa gagna frá fjármálaráðuneytinu. Ég tel alveg nauðsynlegt að áður en við ljúkum þessari umræðu verði komist til botns í því hvorir hafa rétt fyrir sér, fjármálaráðuneytið eða þeir sem hafa reiknað út og komist að annarri niðurstöðu miðað við gögn frá ríkisskattstjóra og reyndar ýmis svör sem hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir hefur fengið við fyrirspurnum sínum. Að lokum, herra forseti: Samfylkingin er þeirrar skoðunar að það sé svigrúm til skattalækkana. Hún telur að þetta svigrúm eigi að nota til að lækka matarskattinn um helming, og um það eru allir á þessu þingi sammála nema Framsóknarflokkurinn. Hún telur að þetta svigrúm eigi að nota til að flýta aukningu barnabóta og hún telur vel koma til greina að nota þetta svigrúm líka til að stórhækka fríeignamörk til að vernda tekjulága aldraða sem búa í eigin húsnæði. Það sem stendur upp úr þessari umræðu eru aumlegar tilraunir Sjálfstæðisflokksins til að fela þá staðreynd að skattalækkanirnar sem þeir nota hér til að berja sér á brjóst eru fjármagnaðar að stórum hluta með skattahækkunum. Allar skattalækkanirnar sem koma til framkvæmda á þessu ári og því næsta eru t.d. fjármagnaðar þannig. Það er ekki fyrr en kemur undir lok kjörtímabilsins, þegar komið verður í kosningabaráttu, sem hillir undir skattalækkanir sem enn er ekki búið að dekka með öðrum skattahækkunum. En hvað vitum við um það hvernig skattgleði núverandi ríkisstjórnar muni brjótast út á seinni parti kjörtímabilsins? Á þessu augnabliki eru þetta ekkert annað en loforð, við eigum eftir að sjá þetta ganga eftir, við eigum eftir að sjá hvernig efnahagsumhverfið og stöðugleikinn verður á þessum tíma. Það sem við sjáum núna og það sem er búið að ákveða fyrir næsta ár er ekkert annað en sjónhverfingar. Það eru skattalækkanir sem eru fjármagnaðar með skattahækkunum. Að lokum, herra forseti, verð ég að ítreka spurningu mína til Framsóknarflokksins: Hvernig stendur á því að sá flokkur hamast eins og naut í flagi gegn því að matarkostnaður íslenskra heimila verði lækkaður um 5 milljarða? Hvers vegna er Framsóknarflokkurinn á móti því að lækka matarskattinn um helming þegar hver einasti þingmaður annar í þessum sal er reiðubúinn að ljá því fylgi sitt? Þessu verður Framsóknarflokkurinn að svara.

Herra forseti. Ég get verið afskaplega stuttorður. Ég vil eingöngu leiðrétta þau ósannindi sem fram komu í máli þingmannsins hvað varðar þann umræðuþátt í sjónvarpi sem við tókum þátt í nýlega. Ég kallaði hér fram í og sagði að þingmaðurinn færi rangt með. Hann gerði það, ég er með útskrift af viðtalinu. Stjórnandi segir: „Eru það framsóknarmenn sem stoppa þetta?“ - þ.e. lækkun matarskattsins. Ég svara í þættinum: „Nei, það er ekki hægt að kenna neinum um, það er ekki heiðarlegur málflutningur,“ segir hér í útskriftinni. Síðar segir: „Eru það þá framsóknarmenn sem í rauninni eru að stoppa þetta?“ Og ég segi: „Nei, ég segi ekki neitt um það. Við erum að leita að heppilegri leið til að komast til botns í málinu.“ - Eins og fram hefur komið liggur það fyrir að við ætlum að setja nefnd á laggirnar til að vinna í þessu máli. En ég skil ekki hvað þessum hv. þingmanni gengur til þegar hér er verið að ræða stórt og mikið skattafrumvarp að hanga á einhverju svona atriði í málefnaþroti sínu. Hvað á þetta eiginlega að þýða, hv. þingmaður? 

Herra forseti. Það sem hæstv. ráðherra las hér upp fól það í sér að stjórnandi þáttarins rekur það að allir flokkar nema einn eru með því að lækka matarskattinn og hann spyr hæstv. ráðherra hvort það sé Framsóknarflokkurinn sem sé á móti. Hann svarar að það sé ekki rétt að orða það þannig, það sé verið að reyna að komast til botns í málinu. Það er ekki hægt að draga aðra ályktun af þessu en þá að verið sé að reyna að kanna með hvaða hætti sé hægt að draga Framsóknarflokkinn til réttar í þessu máli, til réttrar niðurstöðu. Það er með engu móti hægt að segja annað en að Framsóknarflokkurinn sé fyrirstaðan í málinu, það er ekki hægt að draga aðra ályktun af máli hæstv. fjármálaráðherra. Þetta er reyndar í annað skipti sem hæstv. ráðherra hefur orðað þetta með þessum hætti. Auðvitað vita allir í þessum sal að eini flokkurinn sem er á móti því að matarskatturinn verði lækkaður um helming er Framsóknarflokkurinn. Af hverju verður mér svo tíðrætt um þetta? Vegna þess að þetta var eitt aðalkeppikefli Sjálfstæðisflokksins og Samfylkingarinnar í kosningabaráttunni.

Herra forseti. Ég ætla ekki að eyða fleiri orðum hér í þessi ómerkilegheit sem hér hefur verið flett ofan af. Ég hélt að þingmaðurinn hefði nóg annað fram að færa af sinni miklu visku og þekkingu um skattamál en að afbaka og snúa út út ummælum sem fallið hafa. En hver var afstaða Samfylkingarinnar til lækkunar matarskattsins? Ég upplýsti það hér fyrir nokkru og hef síðan gert. Framsóknarflokkurinn var spurður að því og Samfylkingin var spurð að því og allir flokkar voru spurðir að því. Samfylkingin sagði: Nei, við viljum engu breyta. Ég spurði hv. þingmann að þessu í sjónvarpinu. Hann sagði: Ég held að það hafi verið einhver símastrákur hjá Samfylkingunni sem var spurður að þessu með virðisaukaskattinn. Það kannast enginn við að hafa svarað þessu. Ég man ekki eftir þessu, sagði þingmaðurinn. Þetta eru nú vinnubrögð í lagi, herra forseti. 

Er þessi maður að tala um …?

Herra forseti. Þeir sitja í háum söðli og þeir detta ekki úr honum eins og sumir. Mér finnst dálítið merkilegt að Geir H. Haarde, hæstv. fjármálaráðherra, kemur hingað í andsvar og beinlínis að því er virðist til þess að draga athyglina að þeirri staðreynd að það er Framsóknarflokkurinn  Allir vita að það er sárt fyrir Framsóknarflokkinn að liggja undir því ámæli að hafa einn flokka komið í veg fyrir að hægt sé að lækka matarkostnað íslenskra fjölskyldna um 5 milljarða og hæstv. ráðherra notar andsvar ekki til að verjast neinu af því sem ég hef hér verið að segja, heldur til að draga athygli þingmanna og fjölmiðla að þeirri staðreynd að það er Framsóknarflokkurinn sem er á móti þessu. Hann er með baukinn á fullu að strá salti í sárin.

Virðulegi forseti. Þessi umræða er farin að snúast upp í einhverja vitleysu af hálfu hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar. Auðvitað er bráðfyndið að hlusta á formann Samfylkingarinnar hlaupast undan merkjum og geta ekki svarað fyrir skattstefnu Samfylkingarinnar hvað varðar matarskatt, eins og hún var í mars árið 2003, og kenna einhverjum óskilgreindum símastrák um þau svör sem birtust opinberlega. Hv. þingmaður fjallaði um það að þessar skattalækkanir ríkisstjórnarinnar nýttust bara ríka liðinu í þjóðfélaginu. Nú er það ekki svo. Þetta eru skattalækkanir fyrir venjulegt fólk. Ef við tökum þau hjón sem líklega yrðu skilgreind sem venjulegasta fólkið í þjóðfélaginu væru það kennarahjón með tvö börn. Hvað ætli þau hagnist í ráðstöfunartekjum á mánuði? Það eru yfir 32 þús. kr., 392 þús. kr. á ári, og af þessu hefur hv. formaður Samfylkingarinnar áhyggjur. Kennarar hafa hins vegar engar áhyggjur af slíkri kaupmáttaraukningu.

Herra forseti. Skattstefna Sjálfstæðisflokksins breyttist á landsfundi hans í mars fyrir kosningar. Skattstefna Samfylkingarinnar breyttist á vorþingi hennar í apríl fyrir kosningar. Það má vel vera að það svar hafi fengist frá skrifstofu Samfylkingarinnar að menn vildu ekki hreyfa við virðisaukaskatti á matvælum einhvern tíma í fyrri parti kosningabaráttunnar en hitt er alveg klárt að þegar kom á vorþing Samfylkingarinnar var lögð mikil áhersla á þrjú mál. Það var lækkun matarskatts um helming, hækkun barnabóta og hækkun skattfrelsismarka. Það var þetta þrennt sem áhersla var lögð á. Tvennu af þessu erum við núna með atkvæðum okkar síðar í dag að ljá fylgi. Það er síðan rangt hjá hv. þm. Sigurði K. Kristjánssyni að það séu fyrst og fremst þeir lægstlaunuðu eða láglaunuðu sem njóta þessa eins og mér heyrðist á hv. þingmanni. Staðreyndirnar tala allt öðru máli og það er einfaldlega þannig að ofurforstjórinn sem hefur 1,9 millj. á mánuði - það eru 200 slíkir menn á Íslandi - fær 2,7 millj. kr. skattalækkun á ári. Ræstingakonan fær 7.900 kr. á mánuði.

Herra forseti. Ég var bara að varpa ljósi á það að þær skattalækkanir og skattalækkunartillögur sem við erum hér með og ætlum að lögfesta nýtast venjulegu fólki. Þær nýtast kennarahjónum með tvö börn mjög verulega. Ráðstöfunartekjur þeirra aukast um 392 þús. kr. á ári, og á móti þessari breytingu er hv. þm. Össur Skarphéðinsson. Svo kemur hann hér upp og fer að gagnrýna ríkisstjórnina og okkur stjórnarliða fyrir að vera að hækka skatta. Af hverju snýr maðurinn sér ekki í átt að Ráðhúsinu þar sem hans fólk ræður nú ríkjum og hefur verið að hækka skatta á Reykvíkinga, þessi 1. þm. Reykv. n.? Flokksmenn hans í Ráðhúsinu standa að því að hækka útgjöld, þ.e. lækka ráðstöfunartekjur Reykvíkinga, t.d. fjölskyldna þar sem annað foreldra er í námi, með tekjur upp á 265 þús. kr. á mánuði og tvö börn í leikskóla. Ráðstöfunartekjur þessa fólks lækka um 164 þús. kr. á ári. Af hverju gagnrýnir hv. þingmaður ekki þessa skattahækkun?

Herra forseti. Hv. þingmaður fór með tölur sem vörðuðu kennara. Þær tölur gilda ekki um t.d. unga kennara sem eru með 170 þús. kr. á mánuði.  Útsvarshækkanir Reykjavíkurborgar - ég lýsi allri ábyrgð á þeim á hendur ríkisstjórninni sem hefur sett sveitarstjórnir þessa lands í fjársvelti.

Herra forseti. Niðurlútur gengur hv. þingmaður um skógarsvörðinn og sér enn fölnuð laufblöð. Eins og lastarinn. Hann nefnir umsýslanir fasteigna. Það var rætt í gær og ég benti á að umsýslugjald fasteigna á 18 millj. kr. eign verður 150 kr. á mánuði. Þetta er aðalhaldreipi hv. þingmanns gegn þessum stórkostlegu skattalækkunum sem við erum að fara fram með. Ég spyr hv. þingmann: Er hann á móti þeirri þjóðfélagsbreytingu að fella niður eignarskatt sem er skattur á sparnað og ráðdeild? Er hann á móti því að lækka tekjuskatt þannig að fólk hafi hvata til að vinna meira og afla sér menntunar? Er hann á móti því? Er hann á móti því að hækka barnabætur? Um það fjallar þetta frumvarp, engin fölnuð laufblöð hingað og þangað í skógarsverðinum sem niðurlútur hv. þingmaður sér og notar orðalag eins og að hæstv. fjármálaráðherra hafi vælt eins og grís. Þau orð eru aðalrökin í málinu.

Herra forseti. Hv. þingmaður má þakka fyrir að ég noti ekki orð eins og grístittur um ýmsa þingmenn og hæstv. ráðherra en ég er bara kurteisari en svo að ég geri það. Staðreyndin er þessi: Hv. þm. Pétur H. Blöndal hefur verið að berjast fyrir miklum skattalækkunum. Nú segir hann: Sjáið þið hverju ég hef náð fram. Það er verið að lækka þennan skatt og það er verið að lækka þennan skatt og samtals eru þetta skattalækkanir upp á x milljarða. En það er hann sjálfur sem verður niðurlútur þegar hann sér hverjar hinar raunverulegu efndir eru. Þá kemst hann að því að hann er að lækka skatta núna fyrir lok ársins 2005 sem nema samtals 5,6–6,6 milljörðum kr. Á sama tíma er hann að hækka ýmsa feluskatta og koma á ýmsum laumusköttum sem nema samtals 8 milljörðum. Hann er að auka skattheimtuna í þjóðfélaginu. Má ég benda hv. þingmanni t.d. á leiðara Viðskiptablaðsins í síðustu viku þar sem tekið er undir nákvæmlega þetta viðhorf?

Herra forseti. Það er eðlilegt að hv. þingmaður frjósi í ræðustólnum þegar hann þarf að verja andstöðu við frumvarp sem er svona stórkostleg breyting á íslensku þjóðfélagi. Hann nefnir hækkun á krónutölusköttum sem hafa verið hækkaðir. Það er ekki skattahækkun og ég er margbúinn að spyrja hv. þingmenn Samfylkingarinnar hvort það sé skattalækkun eða skattahækkun þegar krónutölugjald sem er búið að vera óbreytt í mörg ár er hækkað í takt við verðbólguna. Ég hef ekki fengið svar við því. Auðvitað er þetta raunlækkun sem við erum að tala um, oft og tíðum. Nei, hér erum við að byggja upp og rækta stóran grænan skóg, iðjagrænan, og hv. þingmaður gengur um niðurlútur og horfir niður í svörðinn og sér ekkert annað en fölnuð laufblöð.

Herra forseti. Ég held að hv. þingmaður hafi villst í skóginum og sé hættur að sjá hann fyrir trjám. Hann er hættur að sjá það sem sennilega er hægt að kalla lítinn skóg frumvarpa sem hér er að spretta upp í þinginu sem öll hafa eitt samkenni. Í þeim er verið að hækka ýmsa skatta, með þeim er verið að koma í gegn laumusköttum, felusköttum, og ég taldi fyrr í dag upp 16 skatta þar sem Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn eru að koma í gegn ýmist nýjum sköttum, eins og í gær, eða hækka gamla skatta. Þegar maður telur saman hve mikið er verið að taka með þessum sköttum kemst maður að því að það eru rífir 8 milljarðar fyrir lok ársins 2005 og það er ívið meira en fólkið fær til baka í skattalækkunum. Ef hv. þingmaður skilur þetta ekki er hann sennilega dottinn með andlitið ofan í hinn græna svörð skógarins.

Virðulegi forseti. Enn og aftur þarf ég að koma upp í andsvar og svara hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni sem fer með lygar. Hann heldur því fram að Framsóknarflokkurinn sé að stoppa af lækkun matarskattsins. Þetta er lygi, hann ætti að vita betur. Það er komin af stað vinna og það er einfalt mál að við þurfum að athuga það svigrúm sem við höfum til að fara út í frekari skattalækkanir. Ég held að hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni væri nær að biðjast afsökunar. Er það forgangur Samfylkingarinnar að t.d. einhleypur einstaklingur fái um 1.300 kr. á mánuði í vasann vegna lækkunar matarskatts? Okkar forgangur er sá að einhleypur einstaklingur fái um 14 þús. kr. í auknar ráðstöfunartekjur á mánuði og ef viðkomandi er að greiða af námslánum koma til viðbótar um 3 þús. kr. Við teljum þetta vera forgangsröðun í lagi.

Ég vil biðja hv. þingmenn að gæta háttvísi í orðum sínum og nota ekki orð eins og lygi í ræðum sínum í þinginu.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. forseta tilraun hans til að ala upp þingmenn Framsóknarflokksins og lýsi því yfir að ég er reiðubúinn til að leggja mitt af mörkum til að það verk megi vel takast, enda heyrðist mér á síðasta hv. ræðumanni að ekki væri vanþörf á. Hverjar eru staðreyndirnar í málinu? Þær eru þessar: Á næsta ári á að lækka tekjuskatt um 1% og það kostar 4 milljarða. Samfylkingin vill nota þessa 4 milljarða til að lækka matarskattinn um helming. Það þýðir að útgjöld ríkisins munu aukast um nákvæmlega 4 milljarða en matarkostnaður íslenskra heimila mun minnka um 5 milljarða. Á þessu þingi eru allir flokkar með þessu nema einn, Framsóknarflokkurinn. 

Virðulegi forseti. Ég veit ekki betur en að hæstv. fjármálaráðherra hafi staðið upp áðan og hrakið orð hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar. Fólk getur svo sem túlkað þá niðurstöðu. Varðandi matarskattinn er alveg ljóst að Framsóknarflokkurinn er ekki að stoppa þetta mál af. Eini flokkurinn sem hefur sagst ekki ætla að lækka matarskatt, eins og kom fram í viðtali, var aðili sem svaraði fyrir stefnu Samfylkingarinnar í þessu máli. Ég ítreka forgangsröðun ríkisstjórnarinnar í skattalækkunum. Hér er styrk efnahagsstjórn og það er ekki nema von að hv. stjórnarandstöðu og hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni líði illa í dag þegar við erum að tala um tekjuskattslækkun upp á 4%, hækkun persónuafsláttar, hækkun skattleysismarka, hækkun barnabóta, minni greiðslubyrði námslána o.s.frv. 
            

Herra forseti. Það er ákaflega sjaldgæft að þingmenn segi eitt í einni ræðu og breyti svo afstöðu sinni í ræðu sem haldin er tveimur mínútum síðar. Hv. þm. sagði í seinni ræðu sinni alveg blákalt að það væri ekki Framsóknarflokkurinn sem legðist gegn því að matarskatturinn væri lækkaður. Hvað sagði hún undir lok fyrri ræðu sinnar? Hún sagði það alveg svart á hvítu að lækkun matarskattsins væri ekki forgangsmál hjá Framsóknarflokknum. Einmitt vegna þess að það er ekki forgangsmál hjá Framsóknarflokknum leggst flokkurinn þvert gegn því að matarkostnaður íslenskra heimila lækki um 5 milljarða. Það er ekki hægt að hlaupa frá því. Svo vil ég óska hv. þm. Dagnýju Jónsdóttur til hamingju með það að hún er núna að ná til baka fjórðungi þess ránsfengs sem Framsóknarflokkurinn plokkaði af barnafólki á árunum 1995–2003. Það tekur þá sennilega um fjögur kjörtímabil að ná því öllu.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir áliti 2. minni hluta. Hv. þm. Pétur H. Blöndal, fyrsti talsmaður þessa máls og talsmaður Sjálfstæðisflokksins í efnahagsmálum, kjaramálum og tryggingamálum, sagði að dagurinn í dag væri mikill hamingjudagur. Hann sagði að þetta frumvarp væri að vísu ekki að skapi þeirra sem legðu mest upp úr kjarajöfnun en fyrir hina sem teldu skattalækkanir skipta öllu máli væri komið sumar og sól í heiði. Nú fór þingmaðurinn að sjá laufguð tré og iðjagrænan skóg. Einhvern tíma var þetta kölluð veruleikafirring. Ég held að tími sé kominn til að hv. þm. Pétur H. Blöndal, formaður efnahags- og viðskiptanefndar og talsmaður Sjálfstæðisflokksins í kjaramálum, líti út um gluggann, litist um í íslensku þjóðfélagi og spyrji hvað þar sé að gerast. Sú aukna misskipting sem hér er að verða blasir hvarvetna við, annars vegar í lífskjörum þeirra sem raka til sín milljónatugum, jafnvel milljörðum króna, og svo hinna hins vegar sem varla geta séð sér og sínum farborða. Þetta er staðreyndin á Íslandi í dag og ég held að það sé afskaplega misráðið að einblína á aðeins aðra hlið þessara mála, einblína á skattana og þær auknu ráðstöfunartekjur sem skattalækkanir gefa. Við þurfum einnig að skoða útgjöldin og spyrja: Hvernig vegnar þeim í íslensku þjóðfélagi sem minnstar tekjurnar hafa? Hvernig vegnar þeim nú og hvernig vegnaði þeim áður fyrr? Ég er sannfærður um að það er erfiðara að vera fátækur á Íslandi í dag en það var fyrir 20 árum. Það er erfiðara að vera sjúkur og tekjulítill í dag en það var fyrir 20 árum. Það er erfiðara að afla húsnæðis ef maður ert tekjulítill í dag en það var fyrir 20 árum. Við skulum ekki gleyma því sem breyst hefur í samfélagi okkar á undanförnum áratugum þegar félagslegt húsnæðiskerfi var nánast rústað undir lok aldarinnar. Hvaða afleiðingar hafði það? Við einblínum núna á það sem er að gerast í húsnæðislánakerfinu. Þar er margt gott og gleðilegt að gerast, að sönnu, en hafa menn hugleitt hitt að þeim fjölgar í samfélaginu sem ekki hafa efni á því að kaupa húsnæði yfirleitt og þurfa að leita út á rándýran húsaleigumarkaðinn? Hafa menn hugleitt að það er að fjölga í þessum hópum? Nú er það svo að kjör þeirra sem sitja í þessum sal hafa batnað talsvert á undanförnum árum. Menn búa hér við allsæmileg og ég mundi segja góð kjör. En eru menn að missa jarðsambandið? Eru menn að missa tengslin við það sem er að gerast úti í samfélaginu? Hér hneyksluðust margir á kjarakröfum kennara og töldu þær vera óábyrgar. Var þetta ekki fólk sem ekki skilur lengur hvernig það er að hafa litlar tekjur og geta ekki framfleytt sér og sínum? Það er staðreynd að í þjóðfélagi okkar eru stórir hópar fólks sem hafa allt of litlar tekjur, sem hafa í mánaðartekjur á bilinu 100–200 þús. kr. Þegar við skoðum ráðstafanir í skatta- og kjaramálum þurfum við að horfa til þessa fólks. Við verðum að skoða hið stóra samhengi. Hér kom ágætur þingmaður áðan og sagði að ráðstöfunartekjur lágtekju- og millitekjufólks með börn mundu aukast fyrir tilstilli þeirra skattkerfisbreytinga sem hér eru boðaðar. Ef við höldum áfram á þessari leið og höldum áfram að færa fólki kjarabætur með skattalækkunum, hvað gerist þá? Eru menn búnir að gleyma því að ástæðan fyrir því að sveitarfélögin voru treg til að koma til móts við kjarakröfur kennara var sú að sveitarfélögin töldu sig ekki hafa fjárhagslegt bolmagn til að greiða þeim laun sem skyldi? Hvað gerist ef við höldum áfram á þeirri braut að skerða enn tekjur ríkis og sveitarfélaga, þeirra sem fjármagna velferðarþjónustuna og greiða fólkinu laun? Sjá menn ekki samhengið hér á milli? Þetta er hið stóra samhengi sem aldrei má missa sjónar af. Samkvæmt þessu frumvarpi ríkisstjórnarinnar munu tekjur ríkissjóðs rýrna um 25–30 milljarða á ári þegar skattkerfisbreytingarnar eru að fullu komnar til framkvæmda. Ríkisstjórnin telur að þessi upphæð sé lægri og til eru þeir sem segja að hún sé miklum mun lægri.

Kakan stækkar.

Kakan stækkar, kallar formaður efnahags- og trygginganefndar fram í.  Skattalækkunarstefna ríkisstjórnarinnar gengur algerlega í berhögg við áherslur Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs. VG er málsvari öflugrar samfélagsþjónustu og vill að hún sé fjármögnuð með sköttum en ekki notendagjöldum, hvort sem það eru skólagjöld, álögur á sjúklinga eða aðra sem þurfa á þessari þjónustu að halda. VG vill hins vegar endurskoða skattkerfið, gera það réttlátara og markvissara. Hefur þingflokkurinn flutt frumvörp í þessu skyni. Ég vil nefna tvö. Í fyrsta lagi höfum við flutt frumvörp um hækkun fjármagnstekjuskatts úr 10% í 18%. Þetta mundi auka skatttekjur ríkissjóðs um a.m.k. 3 milljarða á ári, færa fjármagnstekjuskattinn upp í um 10 milljarða.

Stofninn minnkar.

Stofninn minnkar, segir hv. þm. Pétur H. Blöndal sem telur að fjármagnseigendur og fjáraflamenn í þessu þjóðfélagi geti aldrei hugsað á samfélagslega vísu, þeir hljóti að flýja land, reyna að koma eignum sínum undan til skattaparadísa í útlandinu eða svíkja undan skatti á einhvern hátt, finna holur og göt í kerfinu, að þessi hópur geti aldrei hugsað á ábyrgan hátt sem íslenskir þjóðfélagsþegnar. Það er mikil falleinkunn sem hann gefur þessum hluta samfélagsins. Hugsanlega er þetta rétt hjá honum en ég hef hins vegar ekki trú á að niðurstaðan yrði sú að skattstofninn mundi minnka, og ég spyr: Hvert ættu þessir aðilar að fara? Ég vísa mönnum á að lesa greinargerð með frumvarpi okkar um breytingar á fjármagnstekjuskatti því þar rekjum við nákvæmlega hvernig fjármagnstekjuskatti er fyrir komið í löndunum sem við iðulega berum okkur saman við. Þá vísa ég til Bandaríkjanna, Kanada, Norðurlanda, meginlands Evrópu og víðar. Þetta er að sjálfsögðu líka réttlætismál vegna þess að þeim fjölgar sem hafa miklar tekjur af fjármagni. Það er eðlilegt að þeir greiði skatt af arði sínum, af ávinningi sínum af þessu fjármagni á sambærilegum kjörum og fók sem aflar tekna með launavinnu. Í rauninni væri réttlætismál að þeir greiddu meira, en látum það vera. Tillaga okkar gengur út á það að jafna þessi kjör. Það má ætla að fjármagnstekjur séu meira en helmingur af tekjum þeirra 5% framteljenda sem hæstar hafa tekjur á Íslandi. Það er þetta sem er að gerast, stóreignafólkið og hátekjufólkið, fjármagnseigendurnir, hafa tekjur sínar fyrst og síðast af fjármagni. Þetta er áhersla sem við höfum hamrað á í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði og við höfum bent á til hvers við vildum nota þessa peninga. Við höfum lagt fram tillögur um gjaldfrían leikskóla. Halda menn að slíkt yrði ekki kjarabót fyrir barnafólkið sem …  Það sem ég er að leggja áherslu á í upphafi míns máls er sú staðreynd að stefna í skattamálum er jafnframt stefna í stjórnmálum. Á undanförnum missirum hefur verið tekist hart á um það í samfélaginu hvernig eigi að fjármagna velferðarþjónustuna. Við munum eftir þeim átökum sem urðu um aðhaldsaðgerðir - sem stundum er kallað svo á fínu máli - sem Landspítali – háskólasjúkrahús var beittur. Þar myndaðist breið samstaka innan hreyfinga launafólks. Alþýðusamband Íslands, BSRB, BHM, Öryrkjabandalag Íslands og ýmis samtök sjúklinga tóku höndum saman um að mótmæla aðhalds- og niðurskurðaráformum á Landspítala – háskólasjúkarhúsi vegna þess að þá hafði komið í ljós hvað raunverulega vakti fyrir stjórnvöldum, það var að svelta þessa stofnun og aðrar ámóta stofnanir til að einkavæða hluta starfseminnar. Og það er að gerast. Hver er afleiðing slíkrar stefnu? Afleiðingin er sú að þegar starfsemin er komin út á markað verður fjármögnun hennar í ríkari mæli en áður var með notendagjöldum. Hvað þýðir það? Það þýðir að hinir efnameiri, þeir sem hafa meira handa á milli, eiga að sjálfsögðu auðveldara með að nálgast þessa þjónustu sem þeir kaupa á markaði en hinir sem hafa minni efni. Hinir efnameiri eiga auðveldara með að kaupa menntun fyrir börn sín og aðhlynningu ef þeir eru sjúkir eða þurfa á slíku að halda. Við erum að færa íslenskt þjóðfélag að þessu leyti í átt frá Norðurlöndum og Evrópu yfir til Bandaríkjanna, til þess sem tíðkast þar, þar sem samfélagsþjónustan er að verulegu leyti markaðsvædd. Það er að vísu til öryggisnet og þjónusta í heilbrigðisþjónustu en hún er lakari fyrir þá efnaminni og efnaminnstu. Viljum við þetta? Nei. Ég held að hér rími vel saman áherslur Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs og viðhorfa í samfélaginu almennt. Fyrir fáeinum árum var gerð könnun á vegum BSRB. Félagsvísindastofnun Háskóla Íslands annaðist hana og þar var spurt hvernig Íslendingar vildu fjármagna velferðarþjónustuna, með notendagjöldum, sjúklingasköttum og skólagjöldum eða í gegnum skatta. Yfirgnæfandi meiri hluti vildi fara skattaleiðina, vildi borga til heilbrigðisþjónustunnar meðan fólkið var heilbrigt og vinnufært, vildi ekki bíða eftir því að það yrði veikt og sjúkt og þá látið borga. Menn sáu nefnilega samhengið á milli almennrar skattheimtu og velferðar og jöfnuðar í samfélaginu. Það sem var athyglisvert við þessa könnun var að sambærileg könnun sem gerð hafði verið fáeinum árum áður, um áratug áður, hafði sýnt talsverðan vilja til að fara notendagjaldaleiðina. Eftir því sem reynslan af notendagjöldum fór vaxandi minnkaði áhuginn á slíku. Það er að gerast í samfélaginu núna að efnalítið eða fátækt fólk á Íslandi veigrar sér við að kaupa lyf og veigrar sér við að leita til læknis vegna þess að það hefur ekki fjárráð til þess. Viljum við halda áfram út á þessa braut? Við erum smám saman að feta okkur í þessa átt. Við vorum að ræða í gær og í nótt um skólagjöld. Hér er verið að innleiða skólagjöld á háskólastigi. Ætla menn neðar? Ætla menn í skólakerfið almennt með skólagjöld? Ég spyr ekki að tilefnislausu heldur vegna þess að það sem er að gerast núna í samfélaginu hefði verið óhugsandi fyrir 20–30 árum. Það hefði verið óhugsandi fyrir 20–30 árum að rukka veikt fólk í þeim mæli sem gert er inni á sjúkrastofnunum núna. En núna er sú hugsun að ryðja sér til rúms að kjarabæturnar eigi að liggja í skattalækkunum vegna þess að þær gefi okkur auknar ráðstöfunartekjur en síðan eigi að rukka þegar komið er með börnin í skólana, námsmennina í háskólana og sjúklingana inn á spítalana. Þá á að rukka. Þess vegna spyr ég: Hvernig kemur þetta út fyrir hina efnaminnstu, þá sem eiga við sjúkdóma að stríða? Þannig eigum við að spyrja. Við eigum einnig að spyrja um hitt: Hvernig er skiptingin á milli hinna tekjuhæstu og hinna tekjulægstu? Hverjir hagnast mest? Hvernig skyldi milljón króna manninum reiða af, manninum sem hefur milljón kr. á mánuði í tekjur? Hvernig skyldi honum reiða af í skattumhverfi hv. þm. Péturs H. Blöndals og hæstv. ráðherra Geirs H. Haardes? Þegar upp verður staðið 2007 mun hann hafa hagnast um 1 millj. á ári af skattkerfisbreytingunum. En hvað með aðra? Aukning ráðstöfunartekna þessa aðila er um 12,4%. Hvernig er með þá sem hafa allra minnstu tekjurnar? Skyldi ávinningurinn þar vera milljón? Nei, hann er nánast enginn nema - og ég ætla ekki að taka það af ríkisstjórninni - að aukning í barnabótum fyrir barnafólkið er að sjálfsögðu veruleg bót. En ríkisstjórnin er umhverfisvæn í þeim skilningi að hún endurvinnur góð mál og ég veit ekki hvað Framsóknarflokkurinn er búinn að endurvinna barnabótatrikkið oft. Hann hefur gengið til kosninga núna a.m.k. í tvígang með loforðum um bætur á því sviði. Barnabætur núna eru í heild sinni um 5,4 milljarðar. Hvað skyldu þær hafa verið um miðjan síðasta áratug? Þær voru 6,5 milljarðar, milljarði hærri en þær eru nú, og þær voru enn hærri ef við förum lengra aftur, til ársins 1991, þá voru þær enn hærri. Þó að ég að sjálfsögðu fagni þeim umbótum sem verið er að gera á þessu sviði er hér fyrst og fremst verið að snúa ofan af öfugþróun sem átt hefur sér stað á síðasta hálfum öðrum áratug. Það er verið að snúa ofan af öfugþróun og áður en ég skil alveg við Framsóknarflokkinn, barnakortin, umbæturnar og loforðin til barnafólksins vil ég minnast einna kosninga um svokölluð barnakort, um ótekjutengdar barnabætur, og svo loksins komu þau til barna upp að 7 ára aldri. Það sem gleymdist að segja er að áður en Framsóknarflokkurinn komst til valda voru þessar bætur til allra barna upp að 16 ára aldri. Hér er geysilega umhverfisvænn stjórnmálaflokkur á ferðinni sem endurvinnur öll sín kosningaloforð og fyrirheit. Það sem ég var að leggja út af hér er sú fullyrðing að stefna í skattamálum sé jafnframt stefna í stjórnmálum. Hér er stefna Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs skýr og við teljum okkur vera sjálfum okkur samkvæm að því leyti að við styðjum í verki almenna skattheimtu til fjármögnunar velferðarkerfis landsmanna. Við erum hins vegar með hugmyndir um breyttar áherslur í skattkerfinu og ég tók dæmi um tillögur okkar um fjármagnstekjuskatt hvað það snertir. Skattalækkanir eiga samkvæmt frumvarpinu að koma til framkvæmda í áföngum á árunum 2005–2007. Í fyrsta lagi er gert ráð fyrir að tekjuskattshlutfallið verði lækkað um 4% og að í öðru lagi verði eignarskattur á einstaklinga og lögaðila afnuminn. Viðmiðunarfjárhæðir laganna verða hækkaðar, barnabætur að sama skapi en dregið verður úr stuðningi við húsnæðiskaupendur. Ríkisstjórnin er söm við sig að því leyti að það sem hún telur ganga í augu skattgreiðenda og barnafólks kemur ekki til framkvæmda fyrr en undir lok kjörtímabilsins. Þannig verður tekjuskattshlutfallið lækkað um 1% fyrstu tvö árin en um 2% kosningaárið 2007. Breytingar á barnabótakerfinu koma til framkvæmda í tveimur áföngum, þ.e. á árunum 2006 og 2007. Eignarskattarnir verða felldir niður frá og með árinu 2005 en koma ekki fram fyrr en með álagningu skatta árið 2006. Nú eru alþingiskosningar á árinu 2007 og það er greinilegt að tillögusmiðum frumvarpsins eru þær kosningar mjög ofarlega í huga. Þá verður hækkun barnabótanna nýtilkomin og niðurskurðaráhrifa skattalækkana ekki farið að gæta að fullu. Hins vegar verður hafist handa um skerðingu vaxtabótanna þegar í stað. Það sem er slæmt er að það er byrjað á því og síðan kemur rúsínan, konfektið undir lokin en þó þannig að neikvæðra áhrifa verður ekki farið að gæta og allt í fínu lagi í auglýsingunum öllum fyrir kosningar þegar Framsóknarflokkurinn fer í smink og fær nýja kosningastofu, kannski þá gömlu. Hún fékk verðlaun fyrir að vinna það ótrúlega afrek að gera Framsóknarflokkinn að nýjum saklausum flokki sem væri að koma fram með ýmis nýmæli og hugmyndir í húsnæðismálum á ýmsum sviðum þar sem flokkurinn hafði farið með völdin í heilt kjörtímabil. Þetta þóttu slík tíðindi að auglýsingastofunni voru veitt sérstök verðlaun fyrir þetta. Aðeins nokkur orð um viðbrögð umsagnaraðila um áhrif skattkerfisbreytinganna. Þau skiptust mjög í tvö horn. Annars vegar eru það Samtök atvinnurekenda sem eru yfir sig hrifin og Verslunarráðið hælir ríkisstjórninni á hvert reipi, stórkostlegar tillögur. Þetta er á annan vænginn. Á hinn vænginn eru síðan almannasamtökin í landinu, verkalýðshreyfingin, Alþýðusamband Íslands, BSRB og Öryrkjabandalag Íslands eru með þung orð og gagnrýni. Hið sama gildir um Samband íslenskra sveitarfélaga. Þaðan koma einnig varnaðarorð og miklir fyrirvarar við þetta frumvarp. Síðan eru það greiningardeildir bankanna og Seðlabanka Íslands sem vara við þensluvaldandi áhrifum frumvarpsins og minna á að með minni tekjum ríkissjóðs verði að beita aðhaldi í ríkisrekstri og/eða hækkun vaxta. Það sem vekur athygli mína í viðbrögðum og yfirlýsingum þessara aðila er hve alhæfingagjarnir þeir eru. Þeir tala alhæfingatungu og greina ekki á milli einstakra útgjaldaliða, hvort beita eigi niðurskurði á sjúkrahúsum, í skólum eða í framkvæmdum, heldur tala þeir jafnan um nauðsyn þess að skera niður, beita ríkið og samfélagið aðhaldi. Það er enginn greinarmunur gerður á þessu og mér finnst það óábyrgt. Það er sérstaklega óábyrgt í ljósi þess hverjir halda hér um stjórnvölinn vegna þess að þeim er ekki treystandi með skilaboð af þessu tagi. Við þekkjum dæmin af Landspítala – háskólasjúkrahúsi og sjúkrahúsunum reyndar almennt í landinu. Þessir aðilar eru yfirleitt ekki með sundurgreiningu á þensluvaldandi þáttum. Hvað er það sem veldur þenslu? Er það aukinn kaupmáttur almennings í samfélaginu? Er það hugsanlega aukin lánsfjárþörf opinberra aðila, veldur hún því að fjármagn verði dýrara? Eru það áhrif á vinnumarkaði? Eru það áhrif þá á tilteknum sviðum á vinnumarkaði, í tilteknum geirum? Þetta er yfirleitt ekki sundurgreint og ég held að það sé ein ástæðan fyrir því hvernig er að fara hér af völdum stóriðjustefnu ríkisstjórnarinnar, að greiningaraðilarnir hafa ekki axlað þessa ábyrgð. Það er enn hrollur í mér eftir að fulltrúar Seðlabankans og fleiri aðila komu á fund efnahags- og viðskiptanefndar og voru spurðir um áhrifin af Kárahnjúkavirkjun þegar hún var til umræðu í þeirri nefnd.  Nú erum við hins vegar að súpa seyðið af því að þessi áhrif voru aldrei sundurgreind. Menn fóru aldrei í þá umræðu að spyrja: Hver er virðisaukinn fyrir íslenskt samfélag? Það voru til undantekningar, það voru til hagfræðingar sem töluðu um það að sönnu og voru með miklar efasemdir, og meira en efasemdir, um að staðhæfingar ríkisstjórnarinnar gengju. Sitthvað er þó mjög ábyrgt hjá þessum greiningaraðilum og ég ætla að vitna í yfirlýsingu frá greiningardeild eins bankans, þ.e. Landsbankans, en hér segir, með leyfi forseta: „Með því að lækka skatta í jafnmiklum mæli og nú hefur verið ákveðið liggur fyrir að ríkið verður að skapa hagstjórnaraðhald með mjög miklu aðhaldi á útgjaldahlið ríkisfjármálanna. Að öðrum kosti kynda ríkisfjármálin undir eftirspurnina og bjóða þannig heim hættunni á vaxandi þenslu. Í þessu sambandi er mjög mikilvægt að meginþungi skattalækkananna verður í lok núverandi kjörtímabils, þegar gera má ráð fyrir að efnahagsuppsveiflan verði um garð gengin. Ef koma á í veg fyrir hækkun vaxta og styrkingu krónunnar er nauðsynlegt að trúverðugar áætlanir verði lagðar fram um niðurskurð útgjalda áður en ráðist er í niðurskurð tekna.“ Er þetta ekki mergurinn málsins? Það er verið að segja við ríkisstjórnina og stjórnarmeirihlutann hér: Ef þið ætlið að skerða tekjur hins opinbera verðið þið jafnframt að koma með tillögur um það hvernig þið ætlið að mæta tekjutapinu. Þetta eru greiningardeildir bankanna að segja. Varðandi vextina erum við þegar farin að sjá áhrifin af stóriðjuframkvæmdunum og varnaðarorðin varðandi skattalækkunina hníga í nákvæmlega sömu átt. Stýrivextir Seðlabankans voru hækkaðir í síðustu viku um eitt prósentustig og í kjölfarið fylgdi almenn vaxtahækkun í landinu. Á hverjum bitnar þetta verst og mest? Á fjölskyldum, skuldugu fólki og fyrirtækjum, einkum smáum og meðalstórum. Hvers vegna? Vegna þess að þau fjármagna lán sín innan lands á meðan aðrir aðilar eru iðulega með sín fjármál í útlandinu. Síðan er eitt sem við þurfum að hugleiða. Ríkisstjórnin réttlætir skattalækkanir sínar og skattalækkunaráform í ljósi hagsveiflu sem þó er talin vera tímabundin. Menn vísa þar í stóriðjuframkvæmdirnar, í tímabundna uppsveiflu í efnahagslífinu, tímabundinn hagvöxt. Þetta er hins vegar afskaplega varasamur vegvísir tel ég vera vegna þess að þegar við ákveðum skattstigið í þjóðfélaginu verðum við að taka mið af langtímaþróun og láta ekki glepjast af tímabundnum sveiflum í efnahagslífinu. Ef við færum skatthlutfallið niður varanlega og jafnframt dregur úr hagvexti síðar meir því að það skiptast á skin og skúrir í efnahagslífi þjóðanna, það er bara staðreynd, sitjum við uppi með skattstig sem skilar ekki þó því inn í hagkerfið sem ríkisstjórnin og stjórnarmeirihlutinn gumar af, þ.e. veltuáhrifunum. Þau eru horfin en við sitjum eftir með lægra skattstig og þar af leiðandi skerta samfélagsþjónustu og aukin notendagjöld. Þetta er veruleikinn sem blasir við og þess vegna segi ég: Tímabundin hagsveifla, tímabundinn uppgangur í efnahagskerfinu er varasamur vegvísir. Við þurfum að hugsa þessi mál til mun lengri tíma. Ég gat um það áðan hver áhrifin af þessum skattkerfisbreytingum væru fyrir fólkið í landinu, annars vegar fyrir hátekjufólkið sem hagnast verulega og hins vegar fyrir lágtekjufólkið og millitekjufólkið sem eykur ráðstöfunartekjur sínar mun minna nema að sönnu þeir sem eru með börn á framfæri og fá hækkun barnabóta. Þar koma til kjarabætur en þar minni ég hins vegar aftur á samhengið á milli skertrar samfélagsþjónustu og aukinnar byrðar af völdum notendagjalda og þessarar aukningar ráðstöfunartekna hins vegar. Það sem skiptir þó kannski meira máli eða er öllu heldur enn meira sláandi er hvernig hinir ríku hagnast á afnámi eignarskattsins. Þar er hópur sem hagnast verulega á honum. Þeir sem eiga skuldlausa fasteign á bilinu 50–100 millj. kr. greiða að meðaltali 385.749 kr. í þennan skatt. Þeir sem eiga skuldlausa eign að verðmæti meira en 100 millj. greiða sem nemur að meðaltali 895.187 kr. í eignarskatt. Þetta er veruleg kjarabót. Mér finnst ekki, okkur finnst ekki ástæða til þess að létta þarna byrðunum. Þess vegna höfum við ákveðið að flytja í sameiningu, stjórnarandstaðan eins og formaður Samfylkingarinnar gat um áðan, tillögu um að lyfta frítekjumörkunum þannig að fleira fólk og lágtekju- og meðaltekjufólkið sleppi við eignarskattinn en stóreignaskattur verði hins vegar ekki afnuminn. Hér kallaði einhver fram í áðan og sagði: Er þetta ekki gott fyrir þá sem eru í eigin húsnæði?  Aðeins orð um áhyggjur sveitarfélaganna. Þau benda á að í Jöfnunarsjóð sveitarfélaga renni visst hlutfall af skatttekjum ríkissjóðs, 2,12% held ég að það sé. Ef dregur úr skatttekjum ríkissjóðs minnkar sú upphæð sem rennur inn í jöfnunarsjóðinn. Samkvæmt áliti Sambands íslenskra sveitarfélaga nemur þessi upphæð, þessi skerðing, um 400 millj. kr. Ég vek athygli á því að öll þessi mál þarf að skoða í víðu samhengi vegna þess að skattbreyting á einum stað hefur áhrif á skatta að öðru leyti og við tökum undir áhyggjur Sambands íslenskra sveitarfélaga hvað þetta varðar. Síðan hefur verið bent á það í álitsgerðum verkalýðssambandanna sérstaklega að viðmiðunarupphæðir frumvarpsins, svo sem sjómannaafsláttur, viðmiðunarupphæðir eignarskatts, barnabóta og vaxtabóta eru miðaðar við umsamdar launahækkanir á almennum vinnumarkaði. Ef við hins vegar styðjumst við verðbólguspá fjármálaráðuneytisins má búast við að verðbólgan verði talsvert umfram þessar umsömdu launahækkanir og það veldur því að að öllu óbreyttu munu þessar viðmiðunarupphæðir rýrna á tímabilinu. Hér ætla ég ekki að hafa fleiri orð um það í sjálfu sér en vitna í greinargerð sem fylgir minnihlutaálitinu en þar eru m.a. greinargerðir frá ASÍ, BSRB, Öryrkjabandalagi Íslands, Samtökum eldri borgara og Sambandi íslenskra sveitarfélaga. Ég vil nefna það í þessu sambandi af því að ég gleymdi að geta um það áðan að eldri borgarar fagna því í sjálfu sér að eignarskatturinn skuli vera afnuminn en benda á að það gerist í áföngum og að jafnframt því sem menn feti sig út á þessa braut hafi fasteignamatið verið hækkað verulega þannig að í rauninni sé ekki um að ræða kjarabót í þeim skilningi af völdum lækkunar eignarskattsins á fyrri stigum vegna þessa samspils. Ég vísa í greinargerð sem fylgir. Ég tel að varðandi barnabæturnar þurfum við að taka það kerfi allt til skoðunar. Hækkunin þar kemur ekki af fullum þunga fram fyrr en undir lok kjörtímabilsins og ég tel að við þurfum að skoða það kerfi heildstætt áður en til kastanna kemur og einnig vaxtabæturnar. Ég er reyndar þeirrar skoðunar að við þurfum að fara inn í nýtt kerfi þar, húsnæðisbótakerfi þar sem við drögum úr þeim mun sem er á milli vaxtabóta annars vegar og húsaleigubóta hins vegar og búum til nýtt húsnæðisbótakerfi. Hæstv. forseti. Ég ætla ekki að hafa þessi orð mín fleiri. Ég hef rakið helstu þætti sem fram koma í greinargerð minni en áskil mér að sjálfsögðu rétt til að gera síðar frekar grein fyrir sjónarmiðum mínum.

Virðulegur forseti. Hv. þingmaður gerði, að mér fannst, frekar lítið úr breytingum okkar á barnabótum. Hann sagði þó að þær væru verulega til bóta. Ég þakka sérstaklega fyrir það. Það fara 5,4 milljarðar kr. í barnabæturnar í dag. Það á að hækka þessar bætur um 2,4 milljarða kr. Þær munu stórefla stöðu barnafólks í samræmi við þá hugmyndafræði sem við höfum stutt og fleiri stjórnmálaflokkar, þ.e. að gera betur við barnafjölskyldur, hækka bæturnar og minnka áhrif skerðingarmarkanna sem menn hafa lifað við um skeið. Þeir sem hafa tekjur verða fyrir minni skerðingu á barnabótunum og það er geysilega mikilvægt. Tímasetningar skattalækkananna hafa verið gagnrýndar, þ.e. að þær komi í lok kjörtímabilsins. Það er einmitt mjög brýnt að þær komi þá vegna þess að þá minnkar þenslan af stóriðjuframkvæmdunum fyrir austan, framkvæmdum sem Vinstri grænir eru reyndar á móti. Það er því skynsamlegt að tímasetja skattalækkanirnar eins og við erum að gera.

Hæstv. forseti. Ég gagnrýni skattalækkanirnar almennt. Varðandi tímasetninguna þá er, einmitt vegna þess að við teljum þær vera þensluvaldandi, betra að fá þær undir lok tímabilsins. Ég var hins vegar fyrst og fremst að vekja athygli á því að hugsanlega væri samhengi á milli þess að árið 2007 er kosningaár og tímasetninga á úrbótum varðandi barnabætur og skattalækkana. Staðreyndin er sú að þegar Framsóknarflokkurinn komst til valda í stjórn með Sjálfstæðisflokknum voru barnabætur að verðgildi krónunnar í dag 6,5 milljarðar kr. Núna eru þær 5,4 milljarðar kr. Þær eru 1,1 milljarði lægri nú en þegar Framsóknarflokkurinn komst til valda. Samt minnist ég þess að Framsóknarflokkurinn hafi lofað og prísað öllum stundum að hann hafi gert stórkostlega hluti á því sviði.

Virðulegur forseti. Allir flokkar vilja hækka barnabætur og einmitt það erum við að gera. Það þarf að gera betur við barnafólk. Núverandi stjórnarflokkar hafa einmitt gengið í það verk og við ræðum hér um hvernig eigi að gera þetta. Ég er mjög ánægð með niðurstöðuna. Sú upphæð sem var rætt var um í síðustu kosningabaráttu að færi í að hækka barnabætur skilar sér með þessari breytingu. Það hefði verið hægt að setja aðra upphæð í barnabæturnar en það var ekki gert. Varðandi það að skattalækkanirnar komi fram að mestu leyti í lok kjörtímabilsins þá er það vegna þessara stóriðjuframkvæmda sem þá verða búnar eða farið að líða að lokum þeirra. Þess vegna er áætlað að skattalækkanirnar komi fram þá. Þá verða reyndar kosningar líka en tímasetningin miðast við að við lendum ekki í niðursveiflu í efnahagslífinu í lok þessa kjörtímabils, þegar stóriðjuframkvæmdum fer að ljúka. Þá koma skattalækkanirnar fram af fullum þunga og viðhalda betra ástandi.

Hæstv. forseti. Ég óttast að skattalækkanirnar valdi því að við lendum í sveiflum þegar upp er staðið. Þessar skattalækkanir eru að hluta réttlættar með uppsveiflunni, að veltuáhrif í efnahagskerfinu og valdi því að tekjur ríkissjóðs muni aukast. Þegar dregur hins vegar úr hagvexti, sem hugsanlega getur gerst þótt vonandi gerist það ekki, þá sitjum við uppi með lægra skattstig og eigum erfiðara með að fjármagna samneysluna. Ég hef bent á þetta samhengi auk þess að benda á þær áhyggjur sem mörg okkar hafa af því að ríkisstjórnin hyglar hátekjufólki og stóreignafólki langt umfram það sem gerist gagnvart lágtekju- og millitekjuhópum.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Ögmundur Jónasson er þekktur fyrir að berjast fyrir bættum hag launafólks. Hann hefur gert það ágætlega. Hann hefur hins vegar lýst því að hann sé ósammála þeirri leið sem ríkisstjórnin og meiri hluti Alþingis stendur nú fyrir með skattalækkunum, sem sannarlega munu bæta hag almennings og þess launafólks sem hann hefur barist fyrir. Á síðustu dögum hafa greinar birst í blöðunum um hvernig skattalækkanirnar muni hafa áhrif á hag launafólks. Þar kemur fram að forsvarsmenn aldraðra meta það svo að skattalækkanir muni bæta hag aldraðra þannig að kaupmáttur þeirra aukist um 9–12,5%. Inn í þá tölu er ekki tekinn eignarskatturinn en það hefur verið sýnt fram á að bara eignarskatturinn mun auka ráðstöfunartekjur aldraðra verulega. Einstaklingur eða hjón sem eiga 20 millj. kr. íbúð borguðu 180 þús. kr. í eignarskatt þegar hann var 1,2%. Þetta fer niður í 0 krónur. Það munar um 180 þús. kr. fyrir aldraða á ári.

Hæstv. forseti. Það er skrýtið en ég hef allt aðrar upplýsingar frá Samtökum eldri borgara. Þeir sendu frá sér fréttatilkynningu þegar skattafrumvarpið lá fyrir undir fyrirsögninni „Skattafrumvarp ríkisstjórnarinnar gleymir eldri borgurum og einstaklingum með lágar tekjur“. Þetta var yfirskrift yfirlýsingar sem frá þeim kom. Hins vegar er það alveg rétt að þegar þessi yfirlýsing er gaumgæfð kemur fram að samtökin, eins og ég gat um áðan, fagna t.d. afnámi eignarskatts. En þau gagnrýna jafnframt að fasteignamatið skuli hafa verið hækkað sem veldur því að byrðarnar verða þyngri, a.m.k. fyrst í stað. En þetta er áherslan hjá þeim.

Virðulegi forseti. Mér er ljóst að yfirskriftin á áliti Samtaka eldri borgara er önnur en niðurstaða þess vegna þess að þegar upp er staðið koma aldraðir mjög vel út úr skattbreytingunum. Ég held að við getum, sem bæði höfum reynslu af því að berjast fyrir bættum kjörum launafólks, verið sammála um að það þýði lítið að berjast fyrir bættum kjörum ef ríkið fer aftur um leið með krumlurnar ofan í vasana. En fyrir því er flokkur hv. þingmanns að berjast í borginni. Á sama tíma og við lækkum skatta á landsmenn er R-listinn að hækka skatta á borgarbúa. Hv. þingmaður benti m.a. á að lækkun á eignarskatti gagnaðist sumum lítið ef fasteignaskattar hjá sveitarfélögunum hækka á móti. Hver stendur fyrir því? Hver skerðir með því kjör launamanna? Það er R-listinn og Vinstri grænir eru hluti af R-listanum. Hv. þm. talaði áðan um að skoða hlutina í samhengi. Vissulega verður að gera það. Við verðum að vita hvar við stöndum.

Hæstv. forseti. Ég óska eftir og hvet til þess að við skoðum þessi mál heildstætt með tilliti til tekna, tekjustofna sveitarfélaga og ríkisins líka. Ég er ekki sammála orðavalinu hjá hv. þingmanni þegar hún segir að ríkið komist með krumlurnar í vasa skattborgara. Við þurfum að skoða heildstætt og spyrja til hvers þær krónur eru notaðar. Þær eru notaðar til að reka gott heilbrigðiskerfi. Við eigum sem betur fer eitt vandaðasta og besta heilbrigðiskerfi í heiminum. Við höfum aukið gjaldtöku þar. Það hefur verið gagnrýnt en eftir stendur mjög gott og vandað heilbrigðiskerfi. Til þess m.a. eru fjármunirnir notaðir. Mér finnst það áhyggjuefni að í heilbrigðisstofnunum í landinu öllu eru deildir víða undirmannaðar vegna fjárskorts vegna þess að „krumla ríkisins“ hefur væntanlega ekki komist nægilega djúpt í vasa skattborgarans. Nú erum við að fjalla um frumvarp sem dregur úr möguleikum til að reka þá þjónustu.

Hæstv. forseti. Hv. þm. Ögmundur Jónasson segir, sem er alveg hárrétt, að Vinstri grænir séu sjálfum sér samkvæmir. Við sjálfstæðismenn erum að uppfylla loforð okkar og við erum mjög hreykin af því. Það er hægt vegna þess hve vel hefur verið haldið á efnahagsmálum þessa lands undanfarin ár. Þetta verða stórkostlegar breytingar sem koma munu öllum til góða. Að meðaltali mun kaupmáttur ráðstöfunartekna heimilanna í landinu hækka um 4,5% en hjá barnafólki með lágar eða meðalháar tekjur verður hækkunin mun meiri. Afnám eignarskatts hefur þýðingu fyrir fjölda fólks. Mestur er þó ávinningur þeirra sem eiga skuldlausar eignir. Ég vildi gjarnan óska Þuríði Pálsdóttur til hamingju, sem barðist árum saman fyrir afnámi eignarskattsins. Það má taka dæmi af einstaklingi sem einungis hefur ellilífeyri, um 1 millj. kr. í tekjur á ári og býr í skuldlausri eigin íbúð sem kostar um 20 millj. Eftir þessar breytingar leggst ekki á hann skattur. Árleg aukning ráðstöfunartekna verður 133 þús. kr. eða 16%.

Hæstv. forseti. Eigum við ekki að óska svolítið fleira fólki til hamingju? Til dæmis hátekjufólkinu, þeim einstaklingi sem er með 1 millj. kr. í mánaðartekjur. Hann fær í gjöf frá ríkisstjórninni 1 millj. kr. á ári, bara vegna tekjuskattslækkunarinnar. Eigum við ekki að óska þessum aðilum til hamingju líka? Eigum við ekki að fara svolítið varlega í að óska samfélaginu til hamingju með hvernig árar í þjóðarbúskapnum? Staðreyndin er sú að íslenska þjóðarbúið er við það að slá heimsmet í skuldum. Við erum þriðja skuldsettasta þjóðarbú í heimi á eftir Finnlandi og einkavæðingarmönnunum á Nýja-Sjálandi, þá kemur Ísland. Er ekki ástæða áfram til að skoða málið dálítið heildstætt, eins og hv. þm. Ásta Möller lagði til áðan?

Hæstv. forseti. Sannarlega megum við óska íslensku samfélagi til hamingju í dag. Til hamingju með skattalækkanirnar sem við erum að koma í framkvæmd nú um þessar mundir. Þær eru sannarlega ekki gjafir. Við erum að skila aftur til almennings því sem hann á skilið. Ég vil taka aftur dæmið sem ég var með áðan, af einstaklingi sem einungis hefur ellilífeyri, um 1 millj. kr. á ári, og býr í skuldlausri eigin íbúð sem kostar 20 millj. kr. Fyrir breytingu er tekjuskattur og útsvar 42 þús. kr. og eignarskattur 90 þús. Eftir breytingu, enginn skattur. Árleg aukning ráðstöfunartekna 133 þús. eða 16%. Þessu fólki vil ég sannarlega óska til hamingju með daginn í dag.

Hæstv. forseti. Það er fyrst og fremst verið að skila aftur - svo við notum það orðalag, ef það er yfirleitt rétt - fjármunum til þeirra sem hæstar tekjur hafa á Íslandi, stóreignafólks og hátekjufólks.

Þetta er rangt, Ögmundur.

Þetta er staðreynd. Ég er bara að vísa í útreikninga sem hér liggja fyrir, að milljón króna maðurinn fær í gjöf frá ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks 1 millj. kr. á ári. Ég spyr: Þurfum við ekki að horfa til afleiðinganna líka og á hverjum þetta kemur til með að bitna? Þið, hv. þingmenn, setjið alltaf ríkið upp sem einhverja grýlu með krumlur. Við erum að tala um samfélagsþjónustuna. Við erum að tala um Landspítala – háskólasjúkrahús. Við erum að tala um heilbrigðisstofnanir á landsbyggðinni. Við erum að tala um skólana í landinu og hv. þingmenn tala um þetta eins og afl af hinu illa. Við erum að tala um íslenska velferðarkerfið og að einhverju þurfi að skila til baka frá því.

Herra forseti. Það er sennilega aðeins eitt sem ég get tekið undir í ræðu hv. þm. Ögmundar Jónassonar, þ.e. að skattamál snúist um grundvallaratriði í stjórnmálum. Það er ágætt að fá það fram af hálfu Vinstri grænna. Þar greinir þá flokka sem annars vegar mynda ríkisstjórnina og hins vegar þá flokka sem standa saman að stjórnarandstöðunni verulega á. Í tilviki Vinstri grænna er allljóst hvað þeir vilja. Í tilviki sumra annarra stjórnarandstöðuflokka er það alls ekki jafnljóst, enda virðast menn eiga í vandræðum með að finna stefnuna. Í máli hv. þm. Ögmundar Jónassonar og annarra talsmanna Vinstri grænna við 1. umr. um málið komu fram áhyggjur af efnahagspólitískum og hagstjórnarlegum áhrifum skattalækkana. Það væri gott að fá að heyra nokkuð skýrt frá hv. þm. Ögmundi Jónassyni hvort hann telji að skattahækkunaraðgerð R-listans í Reykjavík sé efnahagspólitískt skynsamleg aðgerð?

Hæstv. forseti. Ég tel að skattahækkanir geti verið nauðsynlegar og geti átt rétt á sér. Við höfum verið með tillögur um, eins og ég gat um áðan, að styrkja beri tekjustofna sveitarfélaganna ef ríkið telur sig vera aflögufært. Ég tel svo reyndar ekki vera. En ef ríkið telur sig aflögufært þá á hins vegar að færa auknar heimildir til sveitarfélaganna til skattahækkana, m.a. til að geta staðið undir velferðarsamfélaginu. Ég tel að það sé nokkuð sem við eigum að tala um á mjög raunsæjan hátt, að undirstaða blómlegs efnahagslífs er öflug og góð samfélagsþjónusta. Ég minnist þess að danskir atvinnurekendur voru einhvern tímann spurðir hvað þeir teldu skipta mestu máli fyrir það hvar þeir settu fyrirtæki sín niður. Þeir sögðu: Góð barnaheimili, góðir vegir, góðir skólar, elliheimili, sjúkrahús o.s.frv. Þetta þarf allt að vera til staðar til að við getum rekið okkar fyrirtæki. Þetta kostar peninga.

Herra forseti. Það má skilja orð hv. þm. Ögmundar Jónassonar svo að nú í uppsveiflunni sem við sjáum fram á að standi næstu ár þá sé skynsamlegt að hækka skatta, væntanlega til að draga úr einkaneyslu. Það sem vegur hins vegar svolítið á móti sjónarmiðum hv. þingmanns er að hann virðist jafnframt telja skynsamlegt að auka verulega útgjöld innan samneyslunnar, bæði á vegum ríkis og sveitarfélaga. Einhvern veginn virðist manni að það yrði síst til að draga úr þensluáhrifum, ekki hefur hann tekið undir með orðum greiningardeilda banka eða Seðlabanka um að þörf sé á harðari aðhaldsaðgerðum hjá hinu opinbera. Varðandi tengslin milli skattheimtu og velferðarþjónustu er nauðsynlegt að fram komi að á sama hátt og velferðarþjónusta og samfélagsþjónusta getur skipt verulegu máli fyrir atvinnulífið þá er traust og öflugt atvinnulíf og verðmætasköpun í samfélaginu nauðsynlegur grunnur þess að yfir höfuð sé hægt að halda uppi einhverri samfélagsþjónustu.

Hæstv. forseti. Undir það skal sannarlega tekið, að vera þarf eðlilegt samspil þar á milli. En þegar við tölum um verðmætasköpun í samfélaginu þá tel ég að við eigum að setja undir sama hatt það sem er að gerast gott á markaði og í samfélagsþjónustunni, vegna þess að þar eru líka búin til verðmæti. Við skulum ekki gleyma samspili þessa. Góð samfélagsþjónusta dregur úr nauðsyn þess að hafa launin mjög há. Gott húsnæðiskerfi veldur t.d. því að þar er kominn stuðningur við fólk meðan það er að kaupa sér húsnæði. 

Hæstv. forseti. Við höfum farið vítt og breitt í skattaumræðunni undanfarna daga. Ég ætla að hefja mál mitt á því, virðulegi forseti, að fara yfir þær áherslur sem við í Frjálslynda flokknum settum fram, þær leiðir sem við værum tilbúnir að fara og vildum vinna að ef svigrúm væri til að standa fyrir skattalækkunum í þjóðfélaginu. Við lögðum til í kosningabaráttunni fyrir síðustu alþingiskosningar að áhersla yrði lögð á að nota það svigrúm sem gæfist til að lækka skatta í þjóðfélaginu til að hækka persónuafslátt, fremur en að fara í prósentulækkun á tekjuskatti eins og lagt er upp með í tillögum ríkisstjórnarinnar. Í annan stað lögðum við til að horft yrði sérstaklega til vanda barnafjölskyldna í landinu og létta á greiðslubyrði þeirra í gegnum skattkerfið. Það er gert að hluta til í áformum ríkisstjórnarinnar og við í Frjálslynda flokknum höfum lýst því yfir að við mundum styðja þær tillögur sem lúta að barnabótum. Við höfum jafnframt bent á, og fluttum um það tillögu ásamt öðrum stjórnarandstöðuflokkum við afgreiðslu fjárlaganna, að gera þyrfti leiðréttingu á fjárlögum svo hægt væri að gera þær breytingar á barnabótunum þegar á næsta ári, árið 2005. Eins og menn muna var sú tillaga felld við afgreiðslu fjárlaganna en við munum styðja tillögur um að barnabæturnar verði hækkaðar þegar á næsta ári við afgreiðslu frumvarpsins sem hér er til umræðu. Í þriðja lagi höfum við bent á að eðlilegt væri að skoða eignarskattsformið og grunninn fyrir ákvörðunum um hvenær fólk borgar eignarskatta. Við lýstum því yfir í kosningabaráttunni að við vildum gjarnan útfæra eignarskattsformið þannig að frítekjumörkin yrðu hækkuð verulega gagnvart eignarskatti og sérstaklega yrði horft til þess að einstaklingar borguðu ekki eignarskatta af íbúðarhúsnæði og eðlilegri eign fjölskyldu, ef svo má segja. Ef útfæra ætti tillögur í þessa veru, sem færu nálægt þeirri hugsun sem við í Frjálslynda flokknum settum fram, værum við að tala um eignarskattsfrelsi fyrir einstakling af eignum á bilinu 20–25 millj. kr. á ársgrundvelli. Einstaklingar borguðu ekki eignarskatt af eignum á þessu bili og samsvarandi mörk fyrir fjölskyldu væru yfir 40 millj. kr. Ég tel að með því að útfæra eignarskattsformið með þeim hætti nái menn til eignarforms allra venjulegra fjölskyldna í landinu og þá væri í raun hægt að segja að eignarskattsformið, eða eignarskattsinnheimtan sem væri umfram þær eignir, sneri frekar að þeim sem ættu miklar eignir, að svokölluðum stóreignamönnum. Ég tel að rétt væri að skoða slíka útfærslu á eignarskattinum og að menn stigu aðeins hægar til jarðar en gert er í tillögum ríkisstjórnarinnar. Þar er lagt er til að eignarskatturinn verði afnuminn í einum áfanga. Reyndar á eftir að koma í ljós hvernig það kemur út en ég og flokkur minn teljum eðlilegt að eignarskattur af eðlilegri eign fólks í landinu verði afnuminn. Ég tel reyndar, hæstv. forseti, að sú stefna hafi einnig verið í þeim flokki sem ég var í áður, Sjálfstæðisflokknum. Þar var á árum áður talað um að eðlilegt væri að afnema eignarskatt af eðlilegri eign fjölskyldu. Ég teldi réttlátara að fara þannig í eignarskattsbreytinguna að þessu sinni, stíga varlega þau skref í stað þess að fara í einu stökki eins og hér er lagt til. Við í Frjálslynda flokknum erum sem sagt hlynnt því að bæta aðstöðu barnafjölskyldna og munum styðja þær tillögur þótt við vildum gjarnan að þær kæmu til framkvæmda þegar á næsta ári, sérstaklega með tilliti til þess hvernig ríkisstjórnin ætlar í skattbreytingarnar. Miðað við áætlunina í þessu frumvarpi munu, að okkar viti, breytingarnar varðandi tekjuskattinn, ég tala nú ekki um ef einnig er litið niðurfellingar hátekjuskattsins, færa verulegar skattalækkanir til þeirra sem hæstar tekjur hafa en mun minni til þeirra sem lægstar hafa tekjurnar. Á blaðsíðu 4 í nefndaráliti 2. minni hluta er birt tafla undir yfirskriftinni, með leyfi forseta: „Tekjuskattar og ráðstöfunartekjur fyrir tiltekin laun miðað við einstakling.“ Þar er aftasti dálkurinn gefinn upp í prósentum og talað um að aukning ráðstöfunartekna þess sem hafi 100 þús. kr. í mánaðarlaun verði 7,7%. Aukningin í krónum kemur ekki fram en ætli hún nemi ekki um 80 þús. kr. á ári? Því næst er tekið dæmi af einstaklingi með 300 þús. kr. tekjur. Aukning ráðstöfunartekna hans verður 7%. Ég held að það séu um 280 þús. kr. á ári fyrir einstakling með 300 þús. kr. á mánuði. Þá er talað um mánaðarlaun upp á 700 þús. kr. Í prósentum hefur sá einstaklingur 11,1% aukningu ráðstöfunartekna. Það er nálægt því að vera um 600 þús. kr. á ári. Síðast er tekið dæmi af milljón króna manninum, sem hefur 1 millj. kr. í mánaðarlaun. Samkvæmt töflunni aukast ráðstöfunartekjur hans um 900 þús. kr. á ári. Það sem við erum að tala um er að 100 þús. kr. maðurinn fái 80 þús. kr. á ári, 300 þús. kr. maðurinn um 280 þús. á ári, 700 þús. kr. maðurinn 600 þús. kr. á ári og milljón kr. maðurinn 900 þús. kr. á ári í auknar ráðstöfunartekjur. Þessi framsetning leiðir í ljós að með skattalagabreytingunum fá þeir sem hafa hærri tekjur mörgum sinnum meira í vasann til ráðstöfunar en þeir sem hafa lægstu launin. Þetta er stefnumörkun sem við í Frjálslynda flokknum eigum afar erfitt með að sætta okkur við. Við teljum að í meira mæli hefði átt að horfa til þess að hækka persónuafsláttinn til að jafna krónutölum yfir skattgreiðendur í landinu, hífa hlutfallslega hærra upp þá sem lægstar hafa tekjurnar og færa færri krónur til þeirra sem hæstar hafa tekjurnar. Þetta teljum við að væri eðlilegt að gera og erum þar af leiðandi ósammála framsetningu ríkisstjórnarinnar í útfærslu á skattalækkunum í frumvarpinu að því er varðar breytingarnar á tekjuskattsprósentunni, þar sem við teljum að hún nýtist miklu betur þeim sem hafa hærri tekjur, en mun lakar þeim sem hafa lægri tekjur. Það er því miður svo að persónuafslátturinn á undanförnum árum hefur hvorki fylgt launavísitölunni né neysluvísitölunni. Það hefur verið dregið fram í umræðunni að ef við notuðum eingöngu neysluvísitöluna, en miðuðum ekki við launavísitöluna, hefðu umtalsverðir fjármunir verið teknir í hærri sköttum en annars hefði verið gert, þar sem persónuafslátturinn hefur ekki fylgt neysluvísitölu. Hér er um að ræða mismun á skattleysismörkum, sem nú eru 71.270 kr. ef ég man rétt, og upp í að skattleysismörkin væru þá um 86 þúsund, ef sú viðmiðun væri að persónuafslátturinn hefði fylgt neysluvísitölunni. Þetta hefur auðvitað leitt til þess að skattbyrðin hefur aukist og tekjur ríkisins hafa aukist. Skattgreiðendum hefur fjölgað og í umræðunni hefur komið fram að m.a. eru tæp 30 þúsund einstaklingar sem greiða tekjuskatt af launum sem eru undir 100 þús. kr. á mánuði. Í þeim hópi eru einnig þeir sem eru á bótum; atvinnuleysisbótum, örorkubótum, ellilífeyrisgreiðslum og tekjutryggingum, sem eru í almannatryggingakerfinu. Þessir aðilar borga tekjuskatt í dag og mér finnst það algjörlega óásættanlegt, hæstv. forseti, að fólk sem er með undir 100 þús. kr. á mánuði í dag greiði tekjuskatt. Útfærslan sem hér er boðið upp á fellur ekki að stefnu Frjálslynda flokksins og um þetta greinir okkur og ríkisstjórnina verulega á. Miðað við niðurstöður skattálagningar á árinu 2004 eru148 þúsund einstaklingar sem greiða almennan tekjuskatt af 229 þúsund framteljendum. Úr þeim hópi eru tæplega 30 þúsund sem greiða tekjuskatt af minna en 100 þús. kr. tekjum. Það liggur fyrir, hæstv. forseti, að hefði meiri áhersla verið lögð á að hækka persónuafsláttinn, mundu rauntekjur þeirra sem hafa lægstu tekjurnar aukast hlutfallslega, en að sama skapi hefði sú krónutala sem hátekjufólkið fær samkvæmt núverandi útfærslu ríkisstjórnarinnar lækkað. Miðað við þær tölur sem ég hef fyrir framan mig og hef verið að skoða undanfarna daga sýnist mér að við séum að tala um að 1% í tekjuskattsprósentu þýði 4 milljarða. Þá væri hægt að hækka persónuafsláttinn einan og sér miðað við þá upphæð og miðað við hvernig skattdreifingin er, m.a. hjá þeim sem lægri hafa tekjurnar og gætu kannski ekki nýtt persónuafsláttinn að fullu - það fer eftir hversu lágan skatt þeir greiða af tekjum undir 100 þúsundum - en mér sýnist að að meðaltali væri hægt að hækka persónuafsláttinn fyrir hverja 4 milljarða um 2.500 kr. á mánuði. Það mundi jafngilda því nokkurn veginn að setja út í skattalagabreytingar þá 4 milljarða sem verið er að setja út með þessu eina prósenti sem gert er í tekjuskattinum. Nú ætla ég ekki að halda því fram að þetta séu nákvæmir útreikningar en mér sýnist þetta ekki vera fjarri lagi. Ef við hefðum sett okkur að reyna þannig að hækka frádráttinn með persónuafslættinum hlutfallslega meira hjá fólki sem hefur lægstu tekjurnar en hjá þeim sem hafa hærri tekjur, og hækka þar af leiðandi skattleysismörkin, þá tel ég að við hefðum náð ákveðnum jöfnuði í gegnum skattkerfið. Ég held að niðurstaða mín sé nákvæmlega sú sama og fram kemur í úttekt bæði ASÍ og eldri borgara, en í umsögn Alþýðusambands Íslands sem er fylgiskjal í málinu segir um tekjujöfnunarhlutfall skattkerfisins, með leyfi forseta : „Sú leið sem valin hefur verið að lækka tekjuskatt um 4 prósentustig, afnema hátekjuskattinn og fella niður eignarskatta, leiðir til að það dregur úr tekjujöfnun skattkerfisins. ASÍ hefur ítrekað kallað eftir því að skattkerfið sé notað með markvissari hætti til tekjujöfnunar. Í því sambandi hefur ASÍ lagt áherslu á að virðisaukaskattur af matvælum verði lækkaður og að dregið verði meira úr skattbyrði lág- og millitekjuhópa en þeirra tekjuhærri. Slíkt má gera með sérstakri hækkun skattleysismarka eða sérstöku skattþrepi á lægri tekjur.“ Við erum algerlega sammála því að nota eigi tekjuskattskerfið til tekjujöfnunar, en ég heyrði á hv. framsögumanni efnahags- og viðskiptanefndar að hann teldi að svo ætti ekki að vera, eða ég gat ekki skilið annað á máli hans. Það liggur því algerlega fyrir, hæstv. forseti, að við í Frjálslynda flokknum höfum svipaða afstöðu til málsins og ASÍ, samtök launafólks í landinu og eldri borgarar. Þeir segja í ályktun sinni m.a., með leyfi forseta: „Landssamband eldri borgara og Félag eldri borgara í Reykjavík eru sammála um að sú leið sem ríkisstjórnin hefur valið til þess að verja árlega um 22 milljörðum kr. til skattbreytinga þjóni ekki þeim tilgangi að jafna kjör í landinu, eða stuðla að aukinni velferð.“ Mér finnst þeir taka dálítið stíft til orða varðandi velferðina, því ég hygg að sumt í tillögum ríkisstjórnarinnar, t.d. barnabætur, stuðli að aukinni velferð. En ég er sammála eldri borgurum um að þessar útfærslur muni ekki þjóna því hlutverki að jafna rauntekjudreifinguna í landinu og hækka rauntekjur þeirra sem lægri hafa launin. Hæstv. forseti. Hv. þm. framsögumaður efnahags- og viðskiptanefndar, Pétur Blöndal, sagði áðan eitthvað á þá leið að það væri hátíðisdagur hjá öllum þingmönnum nema þeim sem vildu nota skatta til tekjujöfnunar, þeim liði illa. Það er sennilega rétt hjá hv. þingmanni að okkur, sem teljum að nú sé tækifæri til og finnst eðlilegt að tekjur þeirra sem lægri hafa launin væru hífðar meira upp en hinna sem hærri hafa launin, okkur líður frekar illa yfir útfærslunni sem ríkisstjórnin leggur upp með. Ályktun hans er því rétt að þessu leyti. Við erum ekki sátt við hvernig er lagt upp með skattalagabreytingarnar. Í því sambandi vil ég minna á, hæstv. forseti, að á næsta ári á hátekjuskatturinn að lækka um helming frá því sem nú er, og síðan að falla niður. Ég held að margt væri þarfara gert í þjóðfélaginu nú en að taka sérstaka ákvörðun um það sem gert var með lagasetningu og menn hafa lítið viljað ræða og sagt einfaldlega að búið væri að festa þetta í lög, að fella þetta niður, það hefði verið betra að láta það ógert og láta 4% hátekjuskattinn halda sér en nota frekar það svigrúm sem þar myndaðist til að auka tekjujöfnun fólks í landinu og horfa þá til stöðu barnafjölskyldna. Þar með tel ég að komið hefði grundvöllur til m.a. að taka þegar á næsta ári til við hækkun barnabótanna. Það var jú sú tillaga sem stjórnarandstaðan flutti við afgreiðslu fjárlaganna. Eins og ég hef lýst yfir áður munum við styðja slíka tillögu nú. Ég vil einnig vekja athygli á því, hæstv. forseti, að ég held að fyllilega sé tímabært hjá stjórnarandstöðunni í heild að koma fram með tillögu um hvernig eigi að taka á eignarskattsbreytingunum. Ég gerði áðan grein fyrir hugmyndum okkar varðandi hvaða viðmiðunarfjárhæða ætti að horfa til varðandi eignarskattsstofn einstaklings, e.t.v. í kringum 20 millj. kr. og um 40 millj. kr. fyrir hjón. Ef slíkt yrði gert kæmi í ljós hvað eftir stæði af eignarskattinum og hverjir greiddu hann. Við værum þá e.t.v. nokkuð nálægt því að horfa til þess að eignarskatturinn væri skattur sem eingöngu legðist á eignir fólks sem hefur verulegra hagsmuna að gæta, væri stóreignafólk ef hægt er að orða það svo. Ég tel eðlilegt að horft væri til þess, hæstv. forseti. Ég hef áður vikið að skattleysismörkunum. Ég tel að leggja hefði átt meiri áherslu á þau. Ég hef líka nefnt barnabæturnar, að við í Frjálslynda flokknum viljum einnig leggja áherslu á þær. Við erum algjörlega ósammála þeirri útfærslu sem ríkisstjórnin leggur upp með í skattapakkanum og teljum að með henni sé fyrst og fremst hyglað þeim tekjuhærri. Formaður efnahags- og viðskiptanefndar, hv. þm. Pétur H. Blöndal, sagði áðan eitthvað á þá leið að menn ættu frekar að horfa til þess að hækka laun þeirra sem lægstu launin hefðu. Ég held að hann hafi tekið dæmið um skúringakonuna. Hann sagði að það þyrfti að hífa skúringakonuna upp í launum svo að hún fengi að njóta þess að hafa afgang, miðað við tillögur ríkisstjórnarinnar. Ég verð að beina mjög einfaldri spurningu til hv. þingmanns. Hún er þessi: Hvað telur hv. þingmaður að laun skúringakonunnar þurfi að hækka mikið svo að hún fari að njóta verulegs ábata af þeim tillögum sem hér eru lagðar fram? Það væri fróðlegt að fá það upplýst miðað við orð hv. þm. um að meginmarkmiðið væri að hækka laun, m.a. skúringafólks, svo að menn hafi ábata af breytingunum. Það hefur mikið verið rætt hér af hv. formanni efnahags- og viðskiptanefndar að menn væru almennt að tína fölnuð laufblöð og sæju ekki skóginn fyrir þeim. Þar átti hann sérstaklega við það er menn hafa nefnt stefnu ríkisstjórnarinnar varðandi aðrar tekjur. Það hefur eðlilega verið skoðað hvað ríkisstjórnin gerir í þeim efnum. Einnig hefur verið horft til skattalagabreytinganna sem lögfestar voru á þessu ári og breytinga í ýmsum stofnum, þ.e. með því að auka tekjur hér og þar. Menn kalla það sennilega ekki skattalagabreytingar heldur sérstakar tekjur, hækkun á gjöldum, hækkun á ýmsum svokölluðum aukatekjum ríkissjóðs. Þetta hefur allt verið talið upp og ætla ég ekki að fara yfir það. En niðurstaðan af breytingum á gjöldum, þungaskatti, vaxtabótum o.s.frv., sem hér hefur verið talið upp, er sú að á þessu ári hafa komið inn aukatekjur, og verða einnig á næsta ári, sem eru hærri í milljörðum talið en þær skattalækkanir sem boðaðar eru. Ég sagði við umræðu um fjárlög á síðasta hausti að ríkisstjórnin væri með tillögum sínum um nýja tekjustofna að afla fjár fyrir fyrirhuguðum skattabreytingum, sem þá voru ekki komnar fram. Fyrirheit um þær lágu hins vegar auðvitað í yfirlýsingum stjórnarflokkanna frá kosningabaráttunni og um þær fjöllum við m.a. í dag. Niðurstaðan af aðgerðum ríkisstjórnarinnar er fyrst og fremst sú að auka rauntekjur hinna tekjuhærri en hækka álögur á þá sem lægri tekjur hafa með alls konar gjöldum. Með því færist skattbyrðin í landinu til að mínu viti. Þetta er stefna sem við í Frjálslynda flokknum erum ósammála. Ef menn telja að við séum að horfa á fölnuð laufblöð í því sambandi þá verður svo að vera. Niðurstaðan er skýr. Hún hefur verið dregin fram og sett fram í tölum á blöðum. Hún er einfaldlega sú að í gengum álögur er meira tekið inn en boðaðar skattalagabreytingarnar munu gefa í lækkun á næsta ári. Það þýðir því miður að ójöfnuður í tekjudreifingunni eykst.

Hæstv. forseti. Hv. þm. Guðjón A. Kristjánsson kom víða við í ræðu sinni. Hann vék m.a. að eignarsköttum og nálgaðist þar einhverja hugmynd um að hægt væri að búa til skilgreiningu á stóreignum sem bæri að skattleggja meðan afnema bæri skatt af því sem hann kallaði eðlilegt íbúðarhúsnæði. Maður kemst ekki hjá því að velta fyrir sér hvernig hv. þingmanni gengur að finna út hvað er eðlilegt íbúðarhúsnæði. Það getur verið mjög misjafnt eftir aðstæðum og spurning hvort hann treysti sér til að setja þær skilgreiningar, hvað er eðlilegt að fólk búi í stóru húsnæði. Ég verð að játa að mér geðjast ekki alveg að þeirri hugsun. Ég vildi spyrja hv. þingmann í sambandi við eignarskattana hvort hann meti stöðuna svo að eignir séu eðlilegur skattstofn. Fyrir sjö eða átta árum var gerð sú grundvallarbreyting að tekinn var upp sérstakur skattur á arð, þ.e. af hagnaði eða tekjum sem menn hafa af eignum sínum. Tekjur af eignum eru skattlagðar með fjármagnstekjuskatti. Spurningin er hvort hv. þingmanni finnst eðlilegt að eignirnar sjálfar séu einnig skattlagðar. Hugsunin á bak við breytingu ríkisstjórnarinnar, bæði í lok síðasta kjörtímabils þegar eignarskatturinn var lækkaður og eins þá breytingu sem felst í afnámi hans, gengur út á það að taka burt þennan skattstofn. Það er talið eðlilegra að skattleggja tekjurnar sem menn hafa af eignum sínum en ekki eignirnar sjálfar.

Frú forseti. Það er rétt hjá hv. þingmanni, að það er ekki auðvelt að finna það sem hann orðaði svo að væri eðlileg eign. Nú er það svo að eignarskatturinn er ekki bara lagður á eignir vegna húsnæðis. Hann er lagður á eignir almennt, þ.e. þann stofn sem einstaklingur eða fjölskylda á sem eign, miðað við skattframtal. Vissulega er ekki hægt að fullyrða nákvæmlega um hvar eigi að draga þessa línu. Ég hygg þó að sú tala sem ég nefndi fyrir fjölskyldu, 40 millj. kr., sé ekki óeðlilegt viðmið. Það kæmi jú í ljós eftir fyrstu álagningu, miðað við slíka niðurstöðu, hvað stæði eftir af eignarskattinum og hverjir greiddu hann. Hv. þingmaður vék að fjármagnstekjuskattinum, að hann væri samspil af eignum og arði af eignum. Það er algjörlega rétt. Ég er hins vegar á þeirri skoðun að miða við hvernig tekjuskatturinn okkar hefur verið notaður. Í því samhengi er skattur af fjármagni og arði of lágur. Þetta er auðvitað samspil hugmynda og rökræðu, þegar við erum annars vegar að tala um eignarskatt sem ég vil hafa stóreignaskatt, og hins vegar arð af fjármagni, hvar þessi lína á nákvæmlega að liggja.

Hæstv. forseti. Ég tel að ef miðað yrði við þau eignamörk sem hv. þm. Guðjón A. Kristjánsson nefndi í svari sínu þá yrði harla lítið eftir af eignarskatti sem skattstofni. Ég hef svo sem ekki útreikninga um það en miðað við þær upplýsingar sem borist hafa frá fjármálaráðuneytinu og ríkisskattstjóra þá á þorri þeirra sem greiða eignarskatt eignir undir þessum mörkum. Annað atriði sem ég vildi nefna varðandi ræðu hv. þm. Guðjóns A. Kristjánssonar er umfjöllun hans um skattleysismörkin. Það er rétt að geta þess að í skattalagatillögum ríkisstjórnarinnar er gert ráð fyrir breytingum á persónuafslætti upp á við. Þegar upp er staðið held ég að munurinn á þeim hugmyndum og þeim hugmyndum sem hv. þingmaður nefndi áðan sé ekki verulegur. Í breytingunni sem ríkisstjórnin er að leggja til og við alþingismenn samþykkjum vonandi á næsta sólarhring eða svo felst veruleg hækkun persónuafsláttar sem skilar jafnvel þeim lægra launuðu verulegri kjarabót. Að lokum verð ég að geta þess að ég hlustaði af athygli á ræðu hv. þingmanns við umræðuna og ein spurning kom mjög sterkt upp í huga minn. Hver er í raun munurinn á skattastefnu Frjálslynda flokksins annars vegar og Samfylkingarinnar hins vegar, að svo miklu leyti sem hægt er að festa hönd á skattstefnu Samfylkingarinnar? Ég væri þakklátur ef hv. þingmaður gæti gert mér grein fyrir þeim mun sem er á skattstefnu Samfylkingarinnar annars vegar og Frjálslynda flokksins hins vegar.

Hæstv. forseti. Mér virðist síðasta spurning hv. þingmanns gefa tilefni til að ég haldi aðra ræðu seinna í dag. Henni verður örugglega ekki svarað í mjög stuttu máli. Ég held að ég verði því miður að láta hana liggja milli hluta að svo komnu máli.

Eitthvað svona sem greinir á milli?

Við höfum ekki nákvæmlega sömu áherslur og Samfylkingin varðandi virðisaukaskattinn þótt við teljum vissulega að hann sé til bóta og betri aðferð en að lækka hátekjuskatt og flata skattalækkun. Hv. þingmaður sagði að það yrði harla lítið eftir af skattstofninum en þá sé ég ekki hvað væri hættulegt við þær hugmyndir sem við erum að leggja fram. Það væri fróðlegt að sjá hverjir greiddu áfram eignarskatt eftir að búið væri að setja slík mörk í skattkerfið. Ef ég man rétt eru skattleysismörkin, að því er varðar eignarskatt núna, u.þ.b. 4 millj. kr. Ég held að ég fari rétt með það. Samkvæmt þessum tillögum hækkuðum við náttúrlega verulega mörkin varðandi eignarskattinn. Hv. þingmaður vék að persónuafslættinum. Því hefur verið haldið á lofti að persónuafslátturinn verði hækkaður um 8% samkvæmt þessum tillögum. Þá er jú átt við allt tímabilið, á þremur árum. Hins vegar verður hann hækkaður um 3% á næsta ári. Sé hugarreikningur minn ekki of slakur þá hygg ég að 3% ofan á núverandi persónuafslátt, sem ég held að sé 27.260 kr., hljóti að liggja nálægt 800 kr. Þannig förum við með persónuafsláttinn upp fyrir 28 þús. kr. á næsta ári.

Frú forseti. Hv. þingmaður spurði um afstöðu mína til launa skúringakonunnar, hvenær hún færi að hagnast.

Þú nefndir það sérstaklega

Ég nefndi það, já. Málið er að ég vil að hún geti bætt laun sín og geti orðið verkstjóri, geti farið í nám og orðið verkfræðingur. Ég vil að henni sé það ekki bannað með skattkerfinu og bótakerfinu, þ.e. að skerðingar á húsaleigubótum, á barnabótum, á vaxtabótum og prósentan í staðgreiðslunni komi ekki í veg fyrir það að konan geti bætt sína stöðu, eða karlinn ef þetta er skúringakarl. En mig langar til að spyrja hv. þingmann um afstöðuna hans til sjómanna. Nú eru sjómenn, vegna starfs síns, yfirleitt með mjög góðar tekjur. Þeir eru fjarri heimili sínu og eru vel að tekjum sínum komnir.

2,7 millj. kr. að meðtaltali.

Já, þeir eru með mjög góðar tekjur og sumir hverjir verulega góðar tekjur, sérstaklega á skuttogurunum. Spurning mín er þessi: Getur verið að hv. þingmaður vilji að sjómenn haldi áfram að borga rífandi háa skatta? Svo langar mig líka að spyrja hann, varðandi eignarskattinn sem er myndaður með sparnaði á tekjum sem búið er að borga tekjuskatt af: Finnst honum eðlilegt að vinna á móti sparnaði með því að skattleggja eignir? Hv. þingmaður talaði um stóreignaskatt og sagði að fróðlegt yrði að vita hverjir mundu greiða stóreignaskatt, komnir yfir 40 millj. kr. eignamörk. Getur verið að glitti í öfund þarna? Mér sýnist að það mundi ekki gefa ríkissjóði neinar tekjur, ekkert sem munar um. Ég skil ekki þá afstöðu að vilja leggja á skatt bara til að sjá hverjir muni borga, ef hann gefur ríkissjóði nánast engar tekjur. Spurning mín er: Mun hann styðja þetta frumvarp yfirleitt, t.d. lækkun á skattprósentunni, niðurfellingu eignarskatts og hækkun barnabóta?

Hæstv. forseti. Ég þarf sennilega tvö andsvör til að komast yfir þessar spurningar allar. Í fyrsta lagi talaði hv. þingmaður um skúringakonuna og að hún gæti e.t.v. orðið verkstjóri og hækkað í launum. Ég held að það komi skattkerfinu ekkert við, hv. þingmaður,  Ég hef aldrei orðið var við það að sjómenn teldu eftir sér að borga skatta til þjóðfélagsins frekar en aðrir sem hafa laun í þessu þjóðfélagi. Þeir sem hafa talið að þeir væru að greiða of mikla skatta eru fyrst og fremst þeir sem eru með lægstu launin. Hv. þingmaður hlýtur að geta verið sammála um það að þeir sem lægst hafa launin í þessu þjóðfélagi eigi að geta lifað af launum sínum. Það er varla hægt miðað við að fólk greiði tekjuskatta af launum undir 100 þús. kr. á mánuði. Ég held að ekki þurfi að vera að tala hér um eina stétt, hvorki sjómenn, tryggingastærðfræðinga né neina aðra í þessu sambandi. Menn hafa misjafnlega góð laun. Sumar stéttir hafa góð laun þegar mikið er að gera. Sjómenn njóta aflahlutfalls en taka mikla áhættu við störf sín, eins og varðandi verðmyndun. Hver skyldi staða þeirra verða núna þegar þróun gengisins er eins og hún er og miklar líkur eru á erfiðleikum í útgerð og fiskvinnslu að því er varðar tekjuinnstreymið? Ég kem að öfundinni á eftir.

Frú forseti. Hv. þingmaður fullyrti að skúringakonan gæti orðið verkstjóri og hækkað í launum. Þegar fólk tekur á sig ábyrgð, menntar sig eða eitthvað slíkt er það að leggja eitthvað á sig. Ég hef mjög oft heyrt að fólk segi: Það situr ekkert eftir, bæturnar eru skertar og skattarnir koma til viðbótar. Það situr ekkert eftir, það borgar sig ekki. Þetta heyri ég mjög oft. Það getur vel verið að hv. þingmaður heyri þetta aldrei en ég heyri þetta oft. Það er þetta sem við erum að minnka. Við erum að minnka þá fátæktargildru sem fólk dettur ofan í og kemst ekki aftur upp úr. Ég vil að þessi títtnefna skúringakona eða skúringakarl geti orðið verkstjóri eða geti farið í nám og hækkað í launum án þess að þeim sé refsað fyrir það.

Á enginn að skúra þá?

Það er annað vandamál, þá hækka væntanlega launin í því starfi ef engir fást til að vinna það. Þetta kerfi á að gera fólki kleift að afla sér meiri tekna. Það á að stækka kökuna. Hv. þingmaður sagði að sjómenn teldu ekki eftir sér að greiða skatta. Hvers vegna í ósköpunum berjast þeir svona fyrir sjómannaafslættinum ef þeir telja ekki eftir sér að borga skatta? Ég veit ekki betur en að þetta hafi nánast stöðvað samninga síðast. Ég held að þeir telji eftir sér að borga skatt eins og allir aðrir. Öllum þykir óljúft að sjá á eftir stórum hluta tekna sinna til ríkissjóðs. Það er bara þannig. Fólk vill nefnilega gjarnan hafa þessar tekjur sjálft og það er miklu betur fært um að ráðstafa þeim en ríkissjóður.

Hæstv. forseti. Það var náttúrlega að vonum að hv. þingmanni dygði vegferðin til að komast yfir í sjómannaafsláttinn. Ég óska honum til hamingju með það, það hlýtur að vera eitt af gleðiefnum þessa dags að hafa komist þangað í þessari umræðu. 

Þeir telja eftir sér að borga …

Varðandi það hvort ég öfundi einhvern af tekjum hans er það ekki svo.

Eignum.

Ég öfunda ekkert fólk, hvorki af tekjum þess né eignum. Það mega allir eignast það sem þeir hafa verðskuldað og unnið fyrir á heiðarlegan hátt. Ég hef hins vegar haft athugasemdir við það hvernig eignamyndun hefur átt sér stað í þjóðfélaginu á undanförnum árum undir stjórn núverandi ríkisstjórnarflokka. Ábyrgð og menntun skilar að jafnaði betri launum til fólks enda væri fólk annars ekki að leggja á sig skólagöngu eða að taka á sig meiri ábyrgð ef það færði því ekki eitthvað í launum. Ég held að skattkerfið okkar valdi því ekki að fólk taki ekki að sér ábyrgð eða mennti sig. Það sýnir best aðsóknin í skólana svo að eitthvað sé nefnt. Ég held líka að menn verði að horfa til þess að við viljum hafa velferðarkerfi í þessu landi. Þjóðin vill hafa hér aðgang að velferðarkerfi og til þess greiða menn skatta. Ég hef engan Íslending hitt sem vill skera niður velferðarkerfið og þá þurfum við að borga það.



Borist hefur svohljóðandi bréf um forföll þingmanns frá varaformanni þingflokks Samfylkingarinnar, Kristjáni L. Möller, dagsett 9. desember 2004: „Þar sem Ásta R. Jóhannesdóttir, 4. þm. Reykv. s., er erlendis í opinberum erindum og getur ekki sótt þingfundi á næstunni óska ég eftir því, með vísan til 2. mgr. 53. gr. þingskapa, að 3. varaþingmaður á lista Samfylkingarinnar í Reykv. s., Jakob Frímann Magnússon tónlistarmaður, Reykjavík, taki sæti hennar á Alþingi á meðan, en 1. og 2. varamaður á listanum eru forfallaðir, samanber bréf þeirra.“ Þá hefur borist svohljóðandi bréf frá 1. varaþingmanni Samfylkingarinnar í Reykv. s., Einari Karli Haraldssyni, dagsett 9. desember 2004: „Tilkynni að vegna anna get ég undirritaður varaþingmaður Samfylkingarinnar í Reykv. s. ekki tekið sæti á Alþingi í fjarveru Ástu R. Jóhannesdóttur, 4. þm. Reykv. s., frá og með 4. desember fram að jólaleyfi þingmanna.“ Einnig hefur svohljóðandi bréf borist frá 2. varaþingmanni Samfylkingarinnar í Reykv. s., Kristrúnu Heimisdóttur, dagsett 9. desember 2004: „Vegna anna get ég ekki að þessu sinni tekið sæti Ástu R. Jóhannesdóttur, 4. þm. Reykv. s., á Alþingi. Þetta tilkynnist hér með.“ Kjörbréf Jakobs Frímanns Magnússonar hefur þegar verið rannsakað og samþykkt en hann hefur ekki áður tekið sæti á Alþingi og ber því að undirskrifa drengskaparheit að stjórnarskránni.

Jakob Frímann Magnússon hefur undirritað drengskaparheit að stjórnarskránni og er boðinn velkominn til starfa á Alþingi.

Forseti. Það er samstaða í menntamálanefnd um málið að því undanskildu að nefndin á eftir að ræða og afla gagna um b-lið 1. gr. Við samfylkingarmenn, og sennilega aðrir stjórnarandstæðingar, sitjum því hjá við þann lið en greiðum frumvarpinu atkvæði að öðru leyti.

Hæstv. forseti. Við greiðum hér atkvæði um frumvarp til laga um Lánasjóð íslenskra námsmanna. Þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs eru sáttir við meginmarkmið frumvarpsins sem gerir ráð fyrir því að endurgreiðslubyrði námsmanna lækki um eitt prósentustig og munum við því styðja grundvallaratriðin í frumvarpinu, meginmarkmið þess. Þó hefðum við viljað sjá meira tillit tekið til sjónarmiða námsmannahreyfinganna sem lögðu til að önnur leið yrði farin að sama markmiði, svokölluð skattalækkunarleið sem gerir ráð fyrir að endurgreiðslubyrðin verði lækkuð með frádrætti í skattkerfinu. Það er mat okkar að hægt hefði verið að ganga lengra til móts við kröfu námsmannahreyfinganna sem hafa notið stuðnings BHM. Að þessu sögðu, virðulegi forseti, styðjum við þær greinar frumvarpsins er varða lækkun endurgreiðslubyrðarinnar en það sama verður hins vegar ekki sagt um b-lið 1. gr. frumvarpsins þar sem kveðið er á um frestun réttaráhrifa úrskurða málskotsnefndarinnar. Það er mat okkar að verið sé að fara vafasama leið í stjórnsýslulegu tilliti og vegna þess hversu seint málið var fram komið og hversu lítill tími vannst til að skoða það í nefndinni hef ég gert kröfu um að málið verði kallað aftur til nefndarinnar milli 2. og 3. umr. og að hinn stjórnsýslulegi þáttur greinarinnar verði þá skoðaður nánar. Vegna þessa vafa munu þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs sitja hjá við atkvæðagreiðslu um b-lið 1. gr.

Virðulegi forseti. Í Fréttablaðinu í morgun birtist grein um skattamál með fyrirsögninni „Skattaparadís hátekjufólks“. Í þeirri grein kemur fram að hátekjufólk á Íslandi greiðir lægri skatta og lágtekjufólk hærri skatta en almennt tíðkast í löndunum í kringum okkur. Flest önnur skattkerfi en hið íslenska byggja á þrepakerfi þar sem skattar fara stigvaxandi eftir tekjum. Hér ræðum við frumvarp sem mun enn auka á skattaparadís hátekjufólksins en samkvæmt frumvarpinu munu 200 hæstu skattgreiðendur hér á landi í tekjuskatti fá, þegar skattalækkunin er að fullu komin til framkvæmda, 2,4 millj. á ári eða 197 þús. kr. á mánuði. Þetta eru topparnir í þjóðfélaginu, ofurforstjórarnir, forstjórarnir með ofurlaunin sem fá 197 þús. kr. á mánuði þegar skattalækkunin er að fullu komin til framkvæmda. Farið hefur verið yfir þá örfáu þúsundkalla sem lægst launaða fólkið mun hafa út úr skattalækkuninni þegar hún er að fullu komin til framkvæmda. Í greininni sem ég vitnaði til er skoðaður samanburður á tekjuskatti hér á landi og í tíu löndum Evrópu. Ég vitna orðrétt í greinina undir fyrirsögninni „Háir skáttar á lágtekjufólk á Íslandi“, með leyfi forseta: „Lágtekjumanneskja á Íslandi, með 100 þúsund krónur í laun á mánuði, greiðir hlutfallslega meira í skatta en í flestöllum þeim löndum sem könnuð voru.“ - Þar virðist Ísland eiga met að lágtekjumanneskja með 100 þús. kr. í laun á mánuði greiði hlutfallslega meira í skatta en í flestum þeim löndum sem könnuð voru. - „Aðeins Norðmenn, Finnar og Svíar greiða hærra hlutfall af lágmarkslaunum en Íslendingar.“ Þar kemur fram að Danir innheimta lægsta tekjuskattinn af lágtekjufólki af öllum Norðurlöndunum eða 4,22%. Á Íslandi eru málin þannig vaxin að þeir sem eru með innan við 100 þús. kr., frá skattleysismörkum að 100 þús. kr., eru 29 þúsund manns sem ríkið hirðir af 2 milljarða kr. í skatta á ári. Í umsögn sem við fengum frá Öryrkjabandalaginu kemur m.a. fram að svo sé komið á Íslandi að öryrkjar sem eru með lífeyri almannatrygginga sér til framfærslu greiði orðið sem svarar tveggja mánaða lífeyrisgreiðslu í skatt á ári. Þannig er nú búið að fólki í hinu ágæta þjóðfélagi okkar. Við höfum flutt hér ítarlegt nefndarálit minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar sem dregur fram á mjög skýran hátt hvaða áhrif skattalagabreytingarnar sem ríkisstjórnin boðar hafa á einstaka tekjuhópa. Ég vil fara yfir það í ræðu minni hér en fyrst draga fram eins og aðrir í Samfylkingunni hafa gert, sem er staðreynd sem ekki er hægt að mótmæla, að á þessu og næsta ári hefur ríkisstjórnin hækkað eða boðað hækkun skatta og gjalda á einstaklinga og skert barna- og vaxtabætur um rúma 8 milljarða kr. Hverju ætlar ríkisstjórnin að skila til baka á næsta ári í skattalækkunum? 5,6 milljörðum kr., en hefur tekið 8 milljarða í gegnum skattahækkanir og gjaldahækkanir, m.a. í heilbrigðiskerfinu, og skert barna- og vaxtabætur mikið. Ríkisstjórnin ætlar sem sagt að skila 5,6 milljörðum af þessu á næsta ári. Hverjir fá svo þá 5,6 milljarða? Við höfum sýnt fram á það í tillögum okkar eða greinargerð sem hér er lögð fram, þar sem fram kemur að af þeim rúmu 5 milljörðum sem skila á í skattalækkanir á næsta ári fá 25% af hinum tekjuhæstu 2,5 milljarða af þessum skattalækkunum. Þetta er réttlætið, þetta er nú sanngirni ríkisstjórnarinnar. Mig langar að byrja á því að fara yfir þróun tekjuskatts og sérstaklega hvernig farið hefur verið með skattleysismörkin í tíð núverandi ríkisstjórnar. Ágætt línurit sem fjármálaráðuneytið útbjó sýnir hvernig persónuafsláttur hefur þróast frá 1988 miðað við bæði neysluvísitölu og launavísitölu. Línurnar eru svo til samsíða þangað til 1995 en þá byrjar að klofna á milli þegar þessi ríkisstjórn tekur við. Þá byrja skattleysismörkin fyrst að skerðast og persónuafslátturinn vegna þess að ríkisstjórnin þurfti að fara í vasa lágtekjufólks og meðaltekjufólks, en fyrst og fremst gagnast persónuafslátturinn og skattleysismörkin til þess að eiga fyrir skattalækkunum hátekjuhópanna. Við drögum það fram í áliti okkar að skerðing skattleysismarka frá 1989, sem að mestu kemur fram eftir 1995 eins og fram kemur í þessu línuriti, er svo harkaleg að samkvæmt upplýsingum fjármálaráðuneytisins má áætla að ríkissjóður hafi tekið 36,4 milljörðum kr. meira til sín árið 2003 en ella hefði verið ef skattleysismörkin hefðu fylgt launavísitölu. Með sömu nálgun er um að ræða 16,3 milljarða kr. ef miðað er við neysluvísitölu. Þessar tekjur þurfti ríkisstjórnin að taka af lágtekjufólkinu til að eiga fyrir skattalækkunum á hátekjuhópana sem hún hefur staðið að í tíð sinni. Skattleysismörkin eru í dag rúmar 71 þús kr. á þessu ári en ættu að vera 114 þús. kr. ef þau hefðu fylgt þróun launavísitölu og 86 þús. kr. ef þau hefðu fylgt þróun neysluvísitölu. Þá tugi milljarða hefur ríkisvaldið svo nýtt til að lækka skatta á fjármagni og fyrirtækjum og það er það sem hefur verið að gerast á undanförnum árum í tíð núverandi ríkisstjórnar, það er verið að færa skatta af fjármagni og fyrirtækjum yfir á launþega og lífeyrisþega. Allt þetta er tekið upp í umsögnum sem við höfum fengið frá þeim sem þetta hefur komið sérstaklega hart niður á, eins og Öryrkjabandalaginu og Landssambandi eldri borgara sem eru með harðorðar umsagnir um hvernig ríkisstjórnin hefur komið fram við umbjóðendur þeirra. ASÍ hefur einnig dregið fram þessa staðreynd í umsögn sinni. Öryrkjabandalagið bendir á að lífeyrisþegar sem ekkert hafa nema bætur almannatrygginga séu nú farnir að greiða jafngildi tveggja mánaða útborgunar á ári hverju í beina skatta. Landssamband eldri borgara bendir á að aldraðir með 110 þús. kr. í tekjur á verðlagi 2004 greiði nú 13,7% af tekjum sínum í skatt, en greiddu 1,5% á árinu 1988. Þegar Öryrkjabandalagið er að tala um jafngildi tveggja mánaða útborgunar á ári hverju í beina skatt er auðvitað spurning hvort inni í því séu allar gjaldtökurnar í heilbrigðiskerfinu, hækkanir á lyfjakostnaði og lækniskostnaði sem eru orðnar svo miklar að þessir hópar eiga oft erfitt með að leysa út lyfin sín eða leita sér lækninga. Það er auðvitað sláandi að skoða það sem ég nefndi áðan að þegar 29 þúsund manns eru með tekjur undir 100 þús. kr á mánuði og borga 2 milljarða kr. í skatt á ári þá er staðreyndin sú að 1% ríkustu Íslendinganna eða um 500 manns eru með 88% af tekjum sínum sem fjármagnstekjur eða 54 millj. kr. og 7 millj. í launatekjur hver einstaklingur að meðaltali. Það dregur auðvitað niður þá skatta sem þetta hátekjufólk borgar af tekjum sínum til samfélagsins og þeir greiða því að meðaltali um 12% af tekjum sínum í skatta meðan fólk með meðaltekjur greiðir 25–27%. Ég spyr: Eru stjórnarflokkarnir, eru stjórnarliðar stoltir af því hvernig við dreifum skattbyrðinni í þjóðfélaginu? Við höfum sýnt fram á það með margvíslegum útreikningum að með skattalækkunartillögum stjórnarflokkanna fá þeir mest sem mest hafa fyrir. Það er ágætt að skoða hvernig áhrif af lækkun tekjuskatts, hátekjuskatts og eignarskatts koma út í raun og sanni í fylgiskjali II með nefndaráliti okkar, og þær niðurstöður eru byggðar á svari fjármálaráðherra við fyrirspurn minni um skattalækkanir, sem var mjög ófullburða svar og þurfti að leggjast yfir útreikninga til að skoða raunverulega áhrifin, af því að fjármálaráðherra skammast sín auðvitað fyrir að láta þessi áhrif koma fram og reynir þá að flækja talnaefni sem kemur fyrir þingið til að torvelda þingmönnum að gera sér í raun og sanni grein fyrir hvaða áhrif þetta hefur. Lítum nánar á það. Þá kemur fram óréttlætið, hvernig þetta í raun og sanni er, að tekjulægri helmingurinn fær samkvæmt þessum töflum 4 milljarða í sinn hlut, þeir sem eru í meðaltali eða undir, eða um 17% í lækkun en tekjuhærri helmingurinn fær rúma 19 milljarða eða nærri 83% lækkunarinnar. Þetta er staðreyndin. 82% af lækkun almenna tekjuskattsins, öll lækkun hátekjuskattsins og 75% af lækkun eignarskattsins lendir hjá tekjuhærri helmingnum. Þegar við skoðum þá allra tekjuhæstu hjóna annars vegar og einhleypra hins vegar þá fá þeir mest og þeir allra tekjulægstu í þessum hópi fá ekkert. Tölurnar sýna að 5,4 milljarðar kr. eða nærri fjórðungur lækkunarinnar fer til þeirra 5% tekjuhæstu í hópunum og 21 milljón eða 0,1% heildarlækkunar skatta fer til 5% í tekjulægstu hópunum. Er nema von, virðulegi forseti, að við í Samfylkingunni og stjórnarandstöðunni höfum bent á hvernig þessi dreifing er. Við erum ekki á móti því að skila skattalækkunum til fólks í landinu, það er svigrúm til þess og það eigum við að gera. En við viljum ekki að þær fari í vasa þeirra efnameiri með þeim hætti sem við höfum lýst hér, að obbinn af þessum hækkunum renni til þeirra, alveg eins og ég lýsti áðan að topparnir, hálaunamennirnir sem eru í hálaunastiganum, ofurforstjórarnir fá svo góðan hlut af þessari köku að þeir fá í skattalækkun 2,4 milljónir á ári eða 197 þús. kr. á mánuði. Það er kannski þetta sem hv. þm. Pétur H. Blöndal meinar þegar hann ræður sér ekki fyrir fögnuði í stólnum út af þessari skattalækkun, að ofurforstjórarnir fá í sinn vasa á þriðju milljón í skattalækkun þegar þetta er allt komið að fullu til framkvæmda  Og ríkisstjórnin er ekkert hætt að rýra persónuafsláttinn vegna þess að hún tekur ekki tillit til þess í þessari útfærslu sinni að persónuafsláttur gæti rýrnað um 330–650 millj. kr. á næsta ári eftir því hvort stuðst er við spá fjármálaráðuneytisins eða ASÍ vegna þess að verðbólgan hefur orðið meiri en gert var ráð fyrir. Miðað við spá fjármálaráðuneytisins mundi persónuafsláttur rýrna um 330 millj. á næsta ári en miðað við spá ASÍ 650 millj. Það er verið að rýra hjá þeim sem fá 1 eða 2 þús. kr. í skattalækkun á mánuði á næsta ári með því að skerða enn persónuafsláttinn. Þetta hefur komið fram í þeim gögnum sem lögð hafa verið fyrir efnahags- og viðskiptanefnd. Með hliðsjón af því að í frumvarpinu er gert ráð fyrir að persónuafslátturinn hækki á næstu árum minna en verðlag og minna en launabreytingar má gera ráð fyrir því að þessi lækkun skatta að raungildi verði að veruleika, einkum í neðri hluta tekjuskalans. Við bendum á það í nefndaráliti okkar að þar gætu skattar jafnvel hækkað og skattbyrði aukist af þessum sökum, eins og kom fram í svari fjármálaráðherra við fyrirspurn Rannveigar Guðmundsdóttur á sínum tíma, sem leiddi í ljós hvað gerst hafði þá á síðustu árum. Við höfum vakið athygli á þessari rýrnun á persónuafslættinum og spurt hvort stjórnarliðar vilji ekki skoða að þess verði gætt við afgreiðslu þessa máls að persónuafslátturinn rýrni ekki sem þessu nemur á næsta ári. Þar tölum við fyrir daufum eyrum. En í þeim tölum sem við höfum nefnt hér endurspeglast auðvitað skattalækkun ríkisstjórnarinnar sem mismunar fólki eftir tekjum og færir þeim mest sem mest hafa fyrir. Ég ætla aðeins að víkja að barnabótunum, virðulegi forseti, og ég veit að hjartað fer að slá örar í hv. þm. Birki J. Jónssyni, sem veit upp á sig skömmina  Það er svo merkilegt að þegar maður fer að stúdera hvaða áhrif barnabæturnar munu hafa, þegar þær eru þá komnar til framkvæmda, ég hélt satt að segja að ótekjutengdi hlutinn sem gengur til alls barnafólks hefði stækkað við breytinguna, en það er ekki svo. Hlutfall ótekjutengdra barnabóta af heildargreiðslum sem allir foreldrar fá óháð tekjum var 56% árið 1995 þegar barnvæn ríkisstjórn var við völd  Það breytist harla lítið á árinu 2007 varðandi ótekjutengda hlutann þegar allt er komið til framkvæmda vegna þess að ótekjutengdi hlutinn er kominn í 20% en var 19% og tekjutengdi hlutinn er í 80% en var í 81%. Það er því lítil breyting á milli þess sem þeir sem eru í ótekjutengda hlutanum fá af kökunni miðað við hvað aðrir fá. Ef við skoðum hvernig þetta skilar sér til tekjuhópa, af því að skiptingin er meira að segja líka þannig þarna að þeir sem hafa mest fyrir fá mest.  Áhrifin af hækkun barnabóta sem felast í tillögum ríkisstjórnarinnar eru þau að mesta hækkunin verður á greiðslum til þeirra foreldra sem hafa meðaltekjur og hærri tekjur og þeim mun meiri aukning sem tekjurnar eru meiri. Þannig er þetta og þegar við lítum á hve stór hluti fær algjörlega óskertar barnabætur eru þeir sem fá óskertar barnabætur einstæðir foreldrar með 60 þús. kr. á mánuði og munu þegar þetta er komið að fullu til framkvæmda verða 93 þús. kr. Þeir sem eru með 93 þús. og ekkert meira fá óskertar barnabætur þegar þetta er komið að fullu til framkvæmda. Hjón sem fá óskertar bætur fá óskertar bætur ef þau eru samanlagt með bara 120 þús. kr. á mánuði en verður 186 þús. kr. mánaðartekjur þegar breytingin er að fullu komin til framkvæmda. Síðast þegar ég skoðaði það er hópurinn sem fær óskertar barnabætur rúmlega 11% af heildinni einstæðir foreldrar og 3% hjóna. Barnabætur á Íslandi, sem er öðruvísi en hjá öðrum þjóðum, eru því láglaunabætur en ekki barnabætur, það er staðreyndin. Flestar þjóðir greiða ótekjutengdar barnabætur.  
             Ókyrrast nú stjórnarliðar eftir því sem líður á ræðu mína.  Ég ætla að víkja næst að afnámi eignarskatta. Þar telur ríkisstjórnin sig heldur betur hafa gott fram að færa og það sé rós í hnappagat núverandi ríkisstjórnar hvernig hún ætlar að standa að eignarskattinum - og bera svo á borð fyrir okkur að eignarskatturinn nýtist langbest eldri borgurum í stórum eignum og með lítið sér til framfærslu. 
             Er það nú svo, virðulegi forseti? Við í Samfylkingunni viljum mjög gjarnan standa að því að afnema eignarskatt hjá fólki sem er með litlar tekjur í stærri eignum. En það á ekki að setja fram tölur með þeim hætti sem stjórnarflokkarnir hafa gert, þeir setja fram kolranga mynd af staðreyndum. Hvernig líta fyrstu upplýsingar sem við fáum í nefndinni í töflum frá fjármálaráðuneytinu út? Þar er slengt saman í eina töflu öllum þeim sem greiða eignarskatta og þeir eru settir fram sem einstaklingar en ekki sundurliðað á einstaklinga og hjón. Auk þess, af því að við erum að brjóta þetta niður á fólk miðað við tekjur, er ekki sett inn í þessar tölur fjármagnstekjur sem stór hluti af þeim sem eru með eignarskatt hafa. Ég nefndi áðan manninn sem er með 54 millj. í fjármagnstekjur en 7 millj. í launatekjur. Þessar 54 millj. hans koma ekki inn í útreikninga ráðuneytisins þegar verið er að sýna fram á hverjum lækkanirnar gagnast best. Þetta er að fara rangt og villandi með staðreyndir og tölur vegna þess að þegar þetta er allt dregið inn í, að skipta hjónum niður í einn flokk og einstaklingum í annan kemur allt önnur mynd. Þegar verið er að draga einstaklingana fram í einn flokk og segja: Þetta eru áhrifin, þá eru virðulegir stjórnarliðar að taka forstjórana sem eru kannski með 3 millj. á mánuði og maki þeirra heimavinnandi með engar tekjur, og hvernig kemur þetta út ef allt er hólfað niður í einstaklinga? Þá er makinn sem er heima sem er giftur manninum með 3 millj. sýndur sem tekjulaus með mikinn eignarskatt. Það er ekki rétt að gera þetta með þessum hætti. Hv. þingmenn vita að það hefur verið blekkt mjög með tölur í þeirri framsetningu sem hv. stjórnarliðar hafa staðið fyrir.  
             Fjármagnstekjur eru heldur ekki teknar með, eins og ég sagði, í útreikningunum. Hv. þm. Pétur H. Blöndal vill greinilega ekkert setja fjármagnstekjurnar sem mest renna til þeirra efnamestu inn í útreikningana af því að það skekkir myndina, það skekkir fögnuðinn hjá hv. þingmanni ef þær eru teknar með inn í myndina. Ég kallaði eftir því í morgun að fá töflur frá fjármálaráðuneytinu, og ekki veit ég hvort stjórnarliðar í efnahags- og viðskiptanefnd hafa skoðað þær. Þar er brotið niður í hópa einstaklinga annars vegar og hjón hins vegar og teknar inn í fjármagnstekjurnar. Hvað kemur þá í ljós, virðulegur forseti? Við skulum t.d. líta á töfluna eins og hún var, þó brotið niður á einstaklinga og hjón, áður en fjármagnstekjuskatturinn var tekinn inn. Þá var neðsti hlutinn sem var með 12 millj. og yfir í tekjur, hlutfall þeirra af eignarskattinum eða eignarskattslækkunin var 8,21%, en þegar þetta er brotið niður og fjármagnstekjuskatturinn er tekinn inn eru þetta 22,6%. Svona mætti halda áfram að skoða töflurnar. Þetta gefur auðvitað allt aðra mynd þegar þetta er tekið með. Þá kemur fram, eins og við setjum fram í útreikningum okkar, að um helmingur allrar eignarskattslækkunar við niðurfellingu eignarskattsins liggur hjá efsta fjórðungi framteljenda hvort sem litið er til einhleypra eða hjóna. Þar kemur fram að um fjórðungur allra eignarskatta liggur hjá efstu 5% framteljenda hvort sem litið er til einhleypra eða hjóna. Einnig kemur fram að lækkun á eignarskatti er alls 3,5 milljarðar kr. Þar af er lækkun á eignarskatti einstaklinga 2,1 milljarður kr. en hjá lögaðilum 1.362 millj. kr., sem eru inni í þessu. Það kemur jafnframt fram að eignarskattur lögaðila er helst í Reykjavík og á Reykjanesi en mig minnir að um 77% af fjárhæðinni hafi farið til Reykjavíkur og Reykjaness en rúm 20% á landsbyggðina. Við stöndum frammi fyrir þeim staðreyndum, virðulegi forseti, að gefin hefur verið mjög röng og villandi mynd af því hverjum gagnast best þær lækkanir sem verið er að setja fram í eignarskattinum. Ég vil draga upp það sem ég var að fá í hendurnar rétt áðan og er frá Landssamtökum eldri borgara  „Það er hins vegar lítið samræmi í því að hækka fasteignamat um 14% en boða aðeins 3% hækkun fríeignamarks vegna álagningar á næsta ári. Það leiðir til hækkaðs eignarskatts og annarra fasteignagjalda á því ári.“ Ég bað um útreikninga á þessu, og hvernig skyldu þeir koma út? Ég sé að hv. þm. Birkir J. Jónsson bíður spenntur. Þeir koma svona út frá Landssambandi eldri borgara: Árið 2002 er eign 8 millj. Fríeignamark var þá 9,4 millj. hjá hjónum þannig að þau greiddu engan eignarskatt á því ári. Árið 2005 er 8 millj. kr. eignin komin í 12 millj. Fríeignamarkið er 9,9 millj. hjá þessum hjónum. Eignarskattur er 12.204 kr. á næsta ári hjá þessu fólki sem er með eign upp á 12 millj., sem var 8 millj. árið 2002, vegna hækkunarinnar á fasteignamati. Enginn eignarskattur á árinu 2002, en þetta fólk greiðir vegna hækkunar á fasteignamatinu rúmar 12 þús. kr. í eignarskatt á næsta ári. Það er ágætt að halda þessu til haga í eignarskattsumræðunni sem sýnir vel fram á að myndin er ekki svona mikil glansmynd fyrir fólk sem borgar eignarskatt, þ.e. skiptingin á því eins og hv. stjórnarliðar hafa haldið fram. Ég vil þá víkja að vaxtabótunum og fer brátt að ljúka máli mínu, virðulegi forseti. Þar kemur náttúrlega fram að verið er að skerða vaxtabæturnar rétt eina ferðina enn. Það voru 600 millj. árið 2004 og við það bætist skerðing upp á 300 millj. á næsta ári. Þingmenn muna örugglega að við fórum í gegnum miklar umræður um aðgerðir ríkisstjórnarinnar á síðasta ári, hvernig hún ætlaði að fara í að lækka vaxtabætur. Þá var hart tekist á um það hvort um afturvirkni á skerðingu vaxtabóta væri að ræða sem gæti brotið í bága við stjórnarskrána. Hér er verið að fara svipaðar leiðir aftur. Niðurstaða ríkisstjórnarinnar á síðasta ári var að grípa til þess ráðs að hafa flata skerðingu um 10%. Nú er skerðingin flöt upp á 5% og ég vitna til þess sem Eiríkur Tómasson sagði um þessa flötu skerðingu, síðast þegar við fórum í gegnum hvort verið væri að brjóta gegn stjórnarskránni. Ég vitna orðrétt i prófessorinn, með leyfi forseta: „Þó er ekki unnt að útiloka að dómstólarnir telji að með þeim hætti að skerða vaxtabætur afturvirkt með þeim hætti sem gert er ráð fyrir, sé svo vegið að réttaröryggi þeirra sem fyrir skerðingunni verða að hún brjóti í bága við stjórnarskrána.“ Nú á að fara sömu leið aftur og ASÍ varar við því í umsögn sinni og segir ekki forsvaranlegt að skerða vaxtabætur afturvirkt og koma þannig í bakið á þeim sem standa þurfa við áður gerðar fjárskuldbindingar. Fólk hefur gert fjárskuldbindingar og byggt á greiðslumati þar sem vaxtabætur eru hluti af greiðsluáætluninni. Það er komið í bakið á þessu fólki og ekki hægt að bera það á borð að rökin fyrir því að skerða vaxtabætur séu þau að raunvextir hafi lækkað svo mikið á undanförnum mánuðum að eðlilegt sé að lækka það viðmið. Það eru rökin fyrir því að lækka vaxtabæturnar þegar nálægt 60 þúsund heimili í landinu eru enn með á bilinu 5,1–6% fasta vexti sem ekki er hægt að breyta. Þetta fólk nýtur ekki góðs af vaxtalækkuninni og þetta kemur að fullu fram sem skerðing, t.d. hjá þeim 60 þúsundum einstaklinga sem eru með lán hjá Íbúðalánasjóði. Við skulum hafa það í huga, virðulegi forseti. Í lokin vil ég mæla fyrir breytingartillögu sem við fulltrúar Samfylkingarinnar í efnahags- og viðskiptanefnd flytjum. Þar er um að ræða, af því að framsóknarmenn eru ófærir um það, að við viljum efna loforð framsóknarmanna, hjálpa þeim til þess. Það verður forvitnilegt að sjá hvort þeir taki ekki þátt í því með okkur við atkvæðagreiðsluna að greiða barnabætur til allra barna að 18 ára aldri.

Hvað kostar það?

Við teljum 

Hvað kostar það?

Virðulegi forseti, út af þessum sífelldu frammíköllum og óróleika vil ég taka fram að tillögur okkar eru ekki kostnaðarsamari á næsta ári en þær tillögur sem stjórnarflokkarnir setja fram. Við leggjum til að barnabætur greiðist öllum börnum að 18 ára aldri, hvort sem um er að ræða ótekjutengda hlutann þar sem aðeins er greitt með börnum að sjö ára aldri, að þar verði greitt til 18 ára aldurs og í tekjutengda hlutanum, sem barnabætur eru núna greiddar að 16 ára aldri, verði greitt til 18 ára aldurs. Miðað við barnabæturnar eins og þær eru í dag yrðu þetta sennilega tæpir 2 milljarðar kr. Við teljum að slíkar ráðstafanir væru besta kjarabótin fyrir láglaunafólk sem lítið fær út úr þessum jólapakka ríkisstjórnarinnar. Við leggjum einnig til breytingu á virðisaukaskatti sem er rökrétt framhald af athugunum okkar á umliðnum missirum og árum á þróun matvælaverðs hér á landi. Hv. þm. Rannveig Guðmundsdóttir hefur stúderað það mál vandlega og eftir þá yfirlegu teljum við bestu og skynsamlegustu leiðina, sem kæmi öllum vel, ekki síst lágtekjufólki, fólki með litlar tekjur, með lítið milli handanna sem greiðir hlutfallslega mikið af tekjum sínum í matvörur, að fara þá leið að lækka virðisaukaskattinn úr 14% í 7%. Við leggjum til að þetta taki gildi um mitt ár 2005 en að breytingar á barnabótum taki gildi 1. janúar 2005. Ég skora á framsóknarmenn að skoða hug sinn fyrir atkvæðagreiðsluna milli 2. og 3. umr., hvort ekki væri skynsamlegra að flýta barnabótunum frekar en að byrja á því  Ég hvet þingmenn til að skoða hvort ekki sé hægt að sammælast um að fara þessa leið. Hún er miklu sanngjarnari og eðlilegri í alla staði. Leiðin sem við viljum fara væri til þess að koma meiri jöfnuði og réttlæti inn í skattkerfið sem við búum við en ekki að hygla sífellt þeim betur settu. Við viljum líka að landið verði skattaparadís fyrir fólk með lágar tekjur og meðaltekjur, ekki bara skattaparadís fyrir efnameira fólkið í hugmyndafræði Péturs H. Blöndals.

Frú forseti. Ég kveð mér hljóðs um fundarstjórn forseta af því að ég vil í fyllstu vinsemd benda á að í þessum sal, á hinu háa Alþingi, verður eitt yfir alla að ganga. Það verður að vera þannig að hv. þingmenn geti treyst því að fá að halda ræður án stöðugra frammíkalla eða samtala, ef þannig mætti lýsa því, án þess að forseti svo mikið sem nikki til þeirra höfði. Eitt þarf yfir alla að ganga, hvar sem þeir eiga heima í flokki, stjórnarandstöðu eða stjórnarliða. Mér fannst framganga ákveðinna þingmanna í salnum undir ræðu hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur með ólíkindum. Ég er hissa á því, og segi það í fullri vinsemd, frú forseti, að forseti skuli ekki gera athugasemd við slíka framgöngu miðað við þá stjórn þingsins sem við höfum séð á síðustu vikum, mánuðum og missirum. Hér er eitthvert ósamræmi í gangi. Ég fer fram á það við forseta þingsins að það verði rætt í hv. forsætisnefnd hvernig skuli stjórna fundum og hvernig skuli taka á frammíköllum og truflunum eða öðru því sem veldur því að hv. þingmenn geta ekki komið ræðum sínum til skila án þess að þurfa sífellt að sitja undir frammíkalli af aftasta bekk.

Hæstv. forseti. Ég tel að það alveg rétt hjá hv. þm. Þórunni Sveinbjarnardóttur að rétt sé að ræða þetta atriði í forsætisnefnd. Ég tel að gefnu tilefni einnig rétt að það verði rætt í þingflokki Samfylkingarinnar.

Hæstv. forseti. Ég verð að segja að mér er nokkuð brugðið við ræðu hv. þm. Þórunnar Sveinbjarnardóttur. Ég var að lesa yfir ræðu mína áðan sem ég hélt í síðustu viku um skattamál. Ég gat eiginlega ekki stautað mig í gegnum ræðuna án þess að ég rækist í hverri einustu málsgrein á „gripið fram í“ og svo eru þar ákveðnir þingmenn stjórnarandstöðunnar nefndir, m.a. ágætur félagi minn Guðjón Arnar Kristjánsson. Ég kvarta ekki yfir því. Þar er einnig ágætur félagi minn á þingi Jóhanna Sigurðardóttir og ágætur félagi minn Össur Skarphéðinsson og fleiri. Mér finnst þetta koma úr hörðustu átt þar sem ég hef ítrekað þurft að gera hlé á ræðum mínum. Þingmenn hafa m.a. staðið fyrir framan ræðupúltið og haldið aðrar ræður yfir mér þótt ég væri í ræðustól. Ég greip fram í og kryddaði örlítið ræðu hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur, sem ég hef fulla trú á að hafi haft gaman af enda varð ég ekki var við annað. Ég á mjög erfitt með að skilja þetta vegna þess að við hv. þingmenn stjórnarflokkanna höfum sýnt háttvísi í salnum og sparað mjög frammíköll. En stundum viljum við fá að vita eitthvað nánar. Hv. þingmaður vitnaði í grein og ég spurði hver hefði verið höfundur greinarinnar. Ég fékk reyndar ekki svar við því. Stundum þurfum við að fá svar til að skýra umræðuna svo að ekki þurfi andsvar til að skýra það allt saman. Ég held að ef við tækjum það fyrir í forsætisnefnd þingsins, færum yfir það hvort hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar eða stjórnarliðsins gripu meira fram í fyrir ræðumönnum þá er ég viss um að stjórnarandstaðan, með fullri virðingu fyrir henni, hefði vinninginn í þeim efnum.

Forseti vill að gefnu tilefni minna hv. þm. Birki Jón Jónsson á að ávarpa samþingmenn sína sem háttvirta þegar hann beinir orðum sínum til þeirra.

Frú forseti. Svo mál böl bæta að benda á annað verra. Það má einu gilda hvort einhverjum hv. þingmanni þyki skemmtilegt eða skondið að kallað sé fram í ræðu hans eða hennar. Það má einu gilda. Um það snýst ekki aðfinnsla mín í dag heldur þykir mér munur á því hvernig komið er fram við hv. þingmenn. Mér þykir ekki bragur að því að hér sé ekki á hreinu hjá hv. forsætisnefnd hvernig skuli stjórna þingfundum. Ég verð að segja eins og er, frú forseti, að ég sé engan mun á þingmönnum eftir flokkum í þeim efnum. Um það snýst ekki málið. Málið snýst um virðingu hins háa Alþingis, um stjórn þess og hvort við sem hér störfum viljum koma þannig fram hvert við annað, hvar í flokki sem við stöndum, að sómi sé að.

Virðulegur forseti. Af þessu tilefni vil ég taka fram að ég tel að forseti hafi stjórnað fundi með ágætum. Ég tek hins vegar undir að það væri kannski ágætt að taka málið upp í forsætisnefnd. Það hefur tíðkast um nokkurt skeið að bæði þingmenn úr stjórnarflokkunum sem og stjórnarandstöðunni hafi verið að grípa fram í. Maður getur skoðað þingin í nágrannaríkjunum. Í Bretlandi kalla þingmenn t.d. mjög mikið fram í og í því felst ákveðinn kúltur eða menning. Í Noregi er aldrei nokkurn tíma kallað fram í og það er ekki til siðs. Hér er einhvers konar millistig. Mér þykir það reyndar ágætt að einhver frammíköll séu. Það léttir stundum aðeins umræðuna en það á auðvitað ekki fara úr hófi þannig að ræðumenn geti ekki flutt ræður sínar nokkurn veginn án þess að þurfa að gera mikið hlé. Ég held að það væri ágætt að þetta yrði rætt í forsætisnefnd en mér þætti skaði ef hér væru engin frammíköll. Ég held að það sé ágætisvenja að frammíköll séu leyfð að einhverju marki. En þá þarf auðvitað jafnt að ganga yfir alla, bæði stjórnarþingmenn og stjórnarandstæðinga. Ég vil nýta tækifærið, fyrst ég er komin upp undir þessum lið, og benda á að mér finnst hafa borið við í umræðum á Alþingi seinni mánuði, skulum við segja, að þingmenn hafi notað mjög stór og þung orð í umræðum. Mér finnst það vera þinginu til vansa og ég held einnig að taka megi það upp í forsætisnefnd.

Virðulegi forseti. Ég vil gera nokkrar athugasemdir við ræðu hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur um skattamálin. Reyndin er sú að það er svigrúm til skattalækkana, m.a. út af þeim umsvifum sem eru í efnahagslífinu. Þau tengjast að verulegu leyti stóriðjuframkvæmdum sem nú eru í gangi fyrir austan, sem Samfylkingin átti bágt með að styðja á sínum tíma og studdi ekki Kyoto-bókunina, ég vil draga það fram, sem var m.a. forsendan fyrir þeim framkvæmdum. Hér kom hv. þingmaður hvítþvegin og hafði litla fortíð, heyrðist mér, miðað við ræðu hennar en ég vil minna á, í sambandi við barnabæturnar, að þegar hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir var við stjórnvölinn voru barnabætur tekjutengdar og skerðingarnar miklu meiri en við sjáum í dag. Ef ég man rétt voru skerðingarnar á barnabótunum í kringum 18% með þremur börnum. Við bættust 4% með hverju barni umfram það. Hins vegar gerum við ráð fyrir því í skattafrumvörpum okkar að tekjuskerðingin geti aldrei orðið meiri en 8%. Tekjuskerðingin er því minnkuð mjög mikið. Á sama tíma hækka barnabæturnar um marga milljarða. Við erum búin að hækka barnabæturnar um 4,5 milljarða kr. nú þegar frá árinu 2000, sem jafngildir tvöföldun. Það á að hækka barnabæturnar um 2,4 milljarða því til viðbótar með þeim skattafrumvörpum sem hér eru til umræðu. Það kemur úr hörðustu átt að gagnrýna þá tekjuskerðingar sem verður. Það er verið að minnka hana stórfenglega og hún hefur minnkað mikið frá því að hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir var í ríkisstjórn.

Hæstv. forseti. Ég er alltaf jafnhissa á hugrekki hv. framsóknarmanna að þora að fara í ræðustól og ræða um barnabætur miðað við fortíð þeirra í þessum málum. Hverju eyddum við í barnabætur á árinu 1995, á föstu verðlagi miðað við verðlag í ár? 6,4 milljörðum. Hverju eyðum við í barnabætur á þessu ári? 5,4 milljörðum, milljarði minna. Samt var efnahagsástandið verra þá en það er núna og sem hlutfall af landsframleiðslu var þetta miklu hærra en er nokkurn tíma núna. Þetta eru staðreyndir málsins. Hv. þingmaður getur ekki gengið fram hjá þeirri fortíð núverandi ríkisstjórnar að hafa hlunnfarið barnafólk um 10 milljarða í barnabótum frá árinu 1995. Þegar við horfum á ótekjutengda hlutann sem hv. þingmaður gerði að umtalsefni, hlutann sem allir fá, var hann 56% af útgjöldunum en er núna ekki nema 19%. Þetta hefur verið svo mikið tekjutengt og 1997 eða 1998 voru engar ótekjutengdar bætur. Tekjutengingin var svo svakaleg. Og það var verkalýðshreyfingin sem ýtti ríkisstjórninni í að breyta því að fólk fengi barnabætur og að þær væru ekki svo mikið skertar þannig að allir fengju einhverjar. Þetta eru staðreyndir málsins og þær breytingar sem hér er verið að gera er að einungis er verið að skila fjórðungi af því til baka sem fólk hefur verið hlunnfarið um í tíð þessarar ríkisstjórnar. Þegar við skoðum hvernig verður þegar þær loksins verða að fullu komnar til framkvæmda, hversu mikið fer í tekjutengda hlutann, er það bara sambærilegt og er í dag. Ég vil fá að spyrja hv. þingmann: Samþykkti hún það virkilega í þingflokki sínum að setja breytingar á barnabótum aftar í röðina en lækkun á tekjuskatti? Samþykkti hv. þingmaður að ekki ætti að skila þessum fjórðungi til baka fyrr en á árunum 2006 og 2007?

Virðulegi forseti. Eins og fram kemur í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar er lögð áhersla á lækkun tekjuskatts og hækkun barnabóta. Það er einmitt það sem við erum að gera, það var samið um að lækka tekjuskattinn um allt að 4% og hækka barnabæturnar verulega. Það er verið að setja núna 2,4 milljarða aukalega í það og lækka tekjuskerðingarnar. Ég deili þeirri skoðun með hv. þingmanni að barnabæturnar voru orðnar allt of tekjutengdar. Nú er einmitt verið að draga úr þeim tekjutengingum. Þær voru miklu meira tekjutengdar þegar hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir var í ríkisstjórn á sínum tíma. Þessi er forgangsröðun okkar. Það er þetta tvennt aðallega eða þrennt, það er líka eignarskatturinn. Hér hefur verið komið á matarskatti líka. Við viljum gjarnan taka þátt í því að lækka hann en við setjum framar í forgangsröðina að lækka tekjuskatt og hækka barnabætur ásamt samstarfsflokki okkar, Sjálfstæðisflokknum. Ef það skapast svigrúm síðar til að lækka matarskattinn verður það að sjálfsögðu skoðað eins og er að hefjast núna i nefndarstarfi. Ég vísa því á bug sem hefur komið fram áður - það er kannski óhætt að gera það gagnvart hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur - að við viljum ekki lækka matarskattinn.

Virðulegi forseti. Ég dreg í efa að bæturnar hafi í minni tíð sem ráðherra verið meira tekjutengdar en þær eru núna vegna þess að þær eru bullandi tekjutengdar. Þið afnámuð raunverulega það að hafa ótekjutengdar barnabætur árið 1997. Ég minni hv. þingmann líka á það, virðulegi forseti, að þá voru barnabætur greiddar með öllum börnum að 16 ára aldri en ekki bara að sjö ára eins og er núna hjá stjórnarflokkunum. Ég minni hv. þingmann líka á að mér finnst það mjög skrýtin forgangsröðun að ætla að byrja á því að lækka meira skatta hjá þeim sem mest hafa fyrir þannig að það sé bara skattaparadís hátekjufólks en ekki skattaparadís lágtekjufólks. Hv. þingmaður svaraði ekki þeirri fyrirspurn minni hvort hún hefði beitt sér fyrir því í sínum þingflokki að barnabætur yrðu teknar fram yfir lækkun á tekjuskattinum. Hv. þingmaður talar um virðisaukaskattslækkunina. Sú staðreynd stendur eftir að Framsóknarflokkurinn er eini flokkurinn sem vill ekki setja í forgang að lækka virðisaukaskatt.

Hæstv. forseti. Hún var yfirgripsmikil, ræða hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur um ástandið í velferðarmálum hér á landi í dag. Mér var kennt það sem ungum manni að af verkunum eru menn dæmdir og hv. þingmaður sem kom upp áðan, Jóhanna Sigurðardóttir - og kom með geislabauginn svo að ég setji þetta í myndrænt form - þykist enga fortíð hafa í íslenskum stjórnmálum. Við skulum dæma hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur af verkum hennar. Hver var samneysla í tíð hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar, Jóhönnu Sigurðardóttur, Guðmundar Árna Stefánssonar og Rannveigar Guðmundsdóttur þegar þau voru í ríkisstjórn? Samneyslan var 40% þá og nú tala menn um að hér sé ekki velferðarstjórn. Hver er samneyslan í tíð núverandi ríkisstjórnar? Samneyslan er þeir fjármunir sem við leggjum til sameiginlegra verkefna, til heilbrigðismála, félagsmála og annarra velferðarmála. Hún er 45% í dag, 5% hærri en í hinni svokölluðu velferðarstjórn kratanna hér á landi. Hæstv. forseti. Eins og ég hef sagt var kjararýrnun frá árinu 1991 til 1995 þegar hv. þingmenn voru í stjórn. 

Virðulegi forseti. Ég er ekkert hissa á því að hv. þingmaður treysti sér ekki til að ræða skattalækkanir ríkisstjórnarinnar og fari 20 ár aftur í tímann til að reyna að þvæla málið. Ég er ekkert hissa á því. Hv. þingmaður gerir sér enga grein fyrir hver staða efnahagsmála var á árinu 1990 og hver hún er í dag. Hv. þingmaður gerir sér ekki grein fyrir því að í upphafi þessa kjörtímabils voru hagvaxtarspár þannig að ríkissjóður átti að fá í sinn hlut 40 milljörðum meira á kjörtímabilinu, 40 milljarða til viðbótar þeim 93 milljörðum út af auknum hagvexti. Hv. þingmaður gerir sér enga grein fyrir því að á árinu 1991 þar sem hann er að vitna í barnabætur voru útgjöld vegna þeirra 7,2 milljarðar en eru 5,4 milljarðar í dag. Þar erum við að bera saman raungildi, virðulegi forseti. Og þó að þær hafi verið skertar þá um 1 milljarð er ekki hægt að bera það saman. Þar enduðum við í 6,5 milljörðum en erum núna með 5,4 milljarða og það er ekki hægt að bera það saman við 10 milljarða lækkun á barnabótum í góðæri, virðulegi forseti. Þessi ríkisstjórn sem bjó við lítinn hagvöxt stóð vörð um þá verr settu vegna þess að lífeyrir almannatrygginga, bæði atvinnuleysisbætur og lífeyrir bótaþega, var jafn lágmarkslaunum. Það var passað upp á það að bótaþegarnir hefðu ekki lakari kjör en var viðurkennt sem lágmarkslaun á vinnumarkaði. Við stóðum vörð um fatlaða þótt verið væri að skerða framlög víða í velferðarkerfinu. Það var aldrei skert til fatlaðra á þessum tíma. Vörður var staðinn um þennan málaflokk. Við pössuðum líka að atvinnulausir fengju sinn skerf af því sem þá var til skiptanna en þið skertuð atvinnulausa um 180 þús. kr. á ári frá 1997, 15 þús. kr. á mánuði. Og - ég ætlaði að segja drulluðust en geri það ekki - þið hækkuðuð einungis atvinnuleysisbæturnar upp í 88–90 þús. kr. eftir að verkalýðshreyfingin rak ykkur til þess í kjarasamningum. Þetta er hugur ykkar til atvinnulausra. Ég mundi ekki hafa mjög hátt, virðulegi forseti.

Hæstv. forseti. Ég held að hv. þingmenn eigi að gæta stillingar hér í ræðustól. Það er óþarfi að fara af hjörunum þó að á stjórnarandstöðuna sé deilt hér. Hv. þingmaður nefndi áðan af miklum tilfinningaþunga að 29 þús. einstaklingar í landinu væru með undir 100 þús. kr. á mánuði. Hverjir ætli þessir einstaklingar séu? Jú, að stærstum hluta eru þetta eldri borgarar, og ríkisstjórnin er með skattalækkunaráformum sínum að koma til móts við þennan hóp. Hv. þingmaður talar um að þetta sé eitthvert fólk sem búi í höllum úti í bæ. Ég ætla að minna hv. þingmann á það að þriggja herbergja íbúð hér í bæ kostar um 15 millj. kr. og það er mjög eðlilegt að eldri borgari í Reykjavík eigi þá íbúð skuldlausa. Hvað erum við að færa eldri konu í 15 millj. kr. íbúð á ári sem hefur kannski 1 millj. kr. í laun á ári? 60 þús. kr. raunaukningu á ráðstöfunartekjum á ári með því að fella niður eignarskattinn sem hv. þingmaður er á móti. Hv. þingmaður er á móti því að bæta kjör eldri borgara með þessum hætti.

Hæstv. forseti. Hv. þingmaður veit greinilega ekkert hverjir eru í þessum 29 þús. manna hópi sem ríkisstjórnin býr þau kjör að þurfa að borga 2 milljarða í skatta. Þetta eru 29 þús. manns sem eru með tekjur frá skattleysismörkum að 100 þús. kr. Þetta eru ekki bara eldri borgarar. Þetta eru að stórum hluta líka öryrkjar og atvinnulausir. Það eru 5 eða 6 þús. manns atvinnulausir. Þetta eru að stórum hluta öryrkjar og þetta eru að stórum hluta aldraðir. Þið ættuð að skammast ykkar fyrir að búa þannig að þessu fólki að það þurfi að borga skatt. Þið skilið þessum hópum langminnstu í rúmlega 20 milljarða kr. skattalækkunarferli sem þið eruð að fara í. Þið ættuð að endurskoða hug ykkar til þess ef þið á annað borð viljið hafa hér þjóðfélag jöfnuðar og velferðar þar sem allir geti lifað við sómasamleg kjör. En því miður er það ekki þannig, virðulegi forseti, sem þessi ríkisstjórn stendur að málum. Hv. þingmaður fer enn rangt með tölur um eignarskattinn. Ég vitna bara til þess sem Landssamband eldri borgara segir. Eldri borgarar borga 12 þús. kr. í eignarskatt á næsta ári en borguðu ekkert á árinu 2002 miðað við ákveðin eignamörk.

Hæstv. forseti. Ég á stundum dálítið bágt með að átta mig á málflutningi hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur. Sérstaklega var eitt atriði sem ég hnaut um í ræðu hennar áðan. Það varðar barnabæturnar og vilja hennar til að auka ótekjutengdar barnabætur. Nú eru alveg sjónarmið fyrir því að auka ótekjutengdar barnabætur og ég ætla ekki að fara nánar út í það. Það kom mér hins vegar á óvart að í ræðunni gat hún þess jafnfamt að ríkisstjórnin væri að gera vel við þá sem betra hefðu það í samfélaginu með því að auka hlut ótekjutengdra barnabóta. Þarna er bara um að ræða rökrétt samhengi. Ef ótekjutengdar barnabætur eru hækkaðar kemur það auðvitað þeim til góða sem eru með háar tekjur af því að þeir lenda ekki í tekjuskerðingu fyrir vikið. Það verður að vera eitthvert samræmi í þessu. Ef menn eru hliðhollir ótekjutengdum barnabótum verða þeir að standa við það og vera þá ekkert að kvarta yfir afleiðingunum af því að tekjutenging er minnkuð. Varðandi tekjutenginguna er náttúrlega rétt að hafa það í huga í þessari umræðu að tekjutengingin bítur frekar á tímabili eins og hefur verið undanfarin ár, þegar um er að ræða einhverja mestu tekju- og kaupmáttaraukningu almennings í landinu sem við þekkjum. Þá minnkar þörfin fyrir bæturnar vegna þess að tekjurnar eru að aukast og þegar tekjutenging er fyrir hendi hefur það áhrif. Varðandi vaxtabæturnar vil ég bara geta þess að það hefði verið ágætt ef hv. alþingismaður Jóhanna Sigurðardóttir hefði rifjað upp meira af því sem prófessor Eiríkur Tómasson sagði í áliti sínu á síðasta ári, ekki bara rifjað upp varnaðarorð hans í lokin heldur líka getið þess að hann taldi allar líkur á því að sú breyting sem þá var fyrirhuguð stæðist.

Hæstv. forseti. Hæstvirtur prófessorinn sagði að ekki væri hægt að útiloka það að þetta stæðist ekki stjórnarskrána, jafnvel þó að þið hefðuð breytt þarna um gír og þegar þingmennirnir ætluðu að ganga enn lengra í því að skerða vaxtabæturnar á sínum tíma. Varðandi barnabæturnar er ég ekki að agnúast út í það að verið sé að gera betur fyrir þá sem hafa ótekjutengdar barnabætur. Ég var að lýsa því hver áhrifin af þessu yrðu og ég var líka að lýsa því að áhrifin væru ekki meiri en svo að sama hlutfall væri í ótekjutengda hlutanum eins og var áður, þ.e. í kringum 20%, meðan tekjutengdi hlutinn væri um 80%. Ég var fyrst og fremst að segja að það ætti að vera meira í ótekjutengda hlutanum en er núna. Ég vitnaði einmitt til þess að þegar við skoðuðum þetta voru ekki nema um 11% einstæðra foreldra með óskertar bætur og ekki nema 3% hjóna. Þess vegna kallaði ég þetta láglaunabætur en ekki barnabætur. Það er eiginlega staðreyndin sem við stöndum frammi fyrir og er auðvitað alvarlegt mál þegar svo er komið að skerðingin hefur verið svo mikil í barnabótum, um 10 milljarðar á 10 árum, og einungis hefur fjórðungi af því verið skilað til baka. Þá stöndum við frammi fyrir því að þetta eru ekkert annað en láglaunabætur, líka í tekjutengda hlutanum. Ég vitnaði til þess hvernig þetta kæmi út eins og ríkisstjórnin áformar að hrinda því í framkvæmd. Það sem ég hef helst gagnrýnt í barnabótunum, virðulegi forseti, er að þetta komi ekki til framkvæmda fyrr en raun ber vitni, ekki fyrr en á árunum 2006 og 2007. Ég agnúast út í það aðallega varðandi barnabæturnar, að þið setjið ekki barnafólk í forgang heldur setjið það það aftast í röðina þegar kemur að því að lækka skatta.

Hæstv. forseti. Varðandi umrætt álit Eiríks Tómassonar er rétt að geta þess að þegar fyrsta frumvarpið kom fram í desember á síðasta ári var álit eða niðurstaða Eiríks á þessa leið, með leyfi forseta: „Þrátt fyrir þetta er það álit mitt að líkur séu á því að íslenskir dómstólar muni komast að þeirri niðurstöðu að ráðgerð skerðing vaxtabóta á árinu 2004 … sé stjórnskipulega gild. Fyrir utan þau rök að um sé að ræða almenna og tiltölulega lítilfjörlega skerðingu á bótunum hygg ég að tillitið til þess að játa löggjafanum verulegu svigrúmi, til þess að grípa til ráðstafana í þeim tilgangi að draga úr útgjöldum ríkisins, muni vega þar þungt.“ Eiríkur Tómasson klykkir síðan út í lokin með eðlilegum fyrirvara um að hann viti ekki hvernig dómstólar muni endanlega komast að niðurstöðu í málinu. Það er því í rauninni mjög villandi að vitna til þessa álits með þeim hætti sem hv. þingmaður gerði í fyrstu ræðu sinni, sérstaklega í ljósi þess að sú skerðing barnabóta sem við erum að ræða í dag er mun minni en sú sem var fyrirhuguð 

Það er ástæða til að ítreka að í umsögn sinni varar ASÍ skilmerkilega við slíkri afturvirkni, það er talað um afturvirkni. Þess vegna var full ástæða til að koma því að í umræðunni, einmitt vegna þess að prófessorinn sagði að ekki væri unnt að útiloka að dómstólar telji að með því að skerða vaxtabætur afturvirkt með þeim hætti sem gert er ráð fyrir, sé vegið að réttaröryggi þeirra sem fyrir skerðingunni verða og hún brjóti í bága við stjórnarskrána. Þetta var eftir að dregið var þó úr þeirri skerðingu sem stjórnarflokkarnir ætluðu að fara í á síðasta ári. Það er ekki sanngjarnt gagnvart fólki sem er með 5–6% vexti að beita þeim rökum að hægt sé að skerða vaxtabætur um 900 milljónir af því að raunvextir séu að lækka. Hvað með þau 60 þúsund heimili sem í engu njóta góðs af þessari vaxtalækkun, sem komið er í bakið á og ruglað öllum greiðsluáætlunum sem gerðar hafa verið? Virðulegi forseti, það er ekki sæmandi að gera þetta gagnvart þeim 60 þúsund heimilum sem  
            

Virðulegi forseti. Umræðan í dag um tekju- og eignarskatt hefur farið vítt um svið, enda eðlilegt þar sem við ræðum mál sem snertir alla landsmenn og hér er verið að uppfylla stærstu kosningaloforðin sem gefin voru í síðustu kosningum og við erum að sjálfsögðu ánægð með það. Stærsta breytingin er lækkun tekjuskatts upp á 4% auk afnáms eignarskatts á einstaklinga og lögaðila. Einnig eru breytingar er varða hækkun á viðmiðunarfjárhæðum laganna og hækkun barnabóta. Í upphafi vil ég segja að það er ekkert óeðlilegt að fólk hafi mismunandi skoðanir á þessum lækkunum og takist á um þær enda er um gríðarlega stórt mál að ræða. Ástæða þess að ríkisstjórnarflokkarnir fara út í þessar aðgerðir er fyrst og fremst sú að við teljum að með þeim séum við að forgangsraða rétt. Sú forgangsröðun ætti ekki að koma neinum á óvart enda er hún í takt við kosningaloforð flokkanna fyrir síðustu kosningar. Til að hægt sé að fara út í svona aðgerðir er að sjálfsögðu nauðsynlegt að hafa svigrúm til þess. Skuldir ríkissjóðs hafa lækkað um helming sem hlutfall af landsframleiðslu frá árinu 1995 og sú lækkun skilar sér í 11 milljarða kr. lækkun vaxtagjalda ríkissjóðs á ári. Sá möguleiki sem við höfum nú til skattalækkana hefur ekki sést í íslensku efnahagslífi fyrr en nú. En hver er þessi möguleiki? Jú, möguleikann skapar sá stöðugleiki sem hefur ríkt í efnahagsmálum. Hagvöxtur er mun meiri en annars staðar, atvinnuleysi miklu minna, kaupmáttur heimilanna hefur aukist og samkvæmt öllum spám um efnahagsmál sjáum við fram á að í lok kjörtímabils verði kaupmáttaraukningin orðin 55%, á tólf ára tímabili. Allt þetta ber vott um afar trausta efnahagsstjórn. Eins og margir hafa rætt um tel ég mikilvægt að skattalækkanaáform séu sett fram með langtímaáætlun í huga. Meginþungi lækkananna kemur fram á árinu 2007 en þá er gert ráð fyrir að stóriðjuframkvæmdum verði að mestu lokið, alla vega miðað við áætlanir í dag. Þetta ætti að koma í veg fyrir niðursveiflu í efnahagslífinu á þeim tíma og tryggja áframhaldandi kaupmáttaraukningu heimilanna í landinu. Ég tek þetta fram að gefnu tilefni, vegna þeirrar gagnrýni sem hefur komið fram á tímasetningu skattalækkana og menn vilja halda því fram að hún sé tengd við næstu alþingiskosningar. Það er ekki rétt, heldur eru menn að horfa á heildarsamhengið í efnahagsmálum. Mig langar, virðulegi forseti, að gera matarskattinn að umræðuefni. Í umræðu í morgun komu fram ómakleg ummæli hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar um að Framsóknarflokkurinn væri að stoppa af lækkun virðisaukaskatts á matvælum. Þetta er ekki rétt og höfum við ótal sinnum reynt að leiðrétta hv. þm. Össur Skarphéðinsson varðandi þetta mál. Ríkisstjórnin hefur forgangsraðað, sú forgangsröðun er lækkun skatthlutfalls, hækkun persónuafsláttar, hækkun barnabóta og niðurfelling eignarskatts. Þetta útilokar þó alls ekki að við förum í breytingar á virðisaukaskattskerfinu enda kveður á um það í stjórnarsáttmála. En þetta eru þau skref sem mikilvægt er að stíga núna og það mun verða farið í vinnu við endurskoðun virðisaukaskattskerfisins eins og margoft hefur komið fram. Hvaða áhrif hefur síðan lækkun matarskatts á ráðstöfunartekjur umfram allar þær aðgerðir sem ríkisstjórnin ætlar í? Ef við tökum upplýsingar um meðaltalsmatarútgjöld fjölskyldnanna í landinu, sem gefnar eru upp á vef Hagstofu Íslands kemur margt fróðlegt í ljós. Þó verður að hafa þann fyrirvara að ekki er hægt að nálgast á vefnum upplýsingar um matarreikninga ólíkra tekjuhópa. Við vitum þó fyrir víst að matarútgjöld fólks aukast þó nokkuð eftir því sem tekjur þess hækka. Ef tekið er klassískt dæmi um hjón með börn þá eyða þau um 687 þús. kr. í mat og drykkjarvörur á ári, án alls virðisauka. 14% virðisauki af þeirri upphæð gerir rúmlega 700 þús. kr. alls. Sparnaður af því að lækka virðisaukaskatt um 7% er rúmlega 46 þús. kr. á ári eða 3.867 kr. á mánuði. Slík lækkun matarskatts gefur því álíka upphæð og lækkun endurgreiðslubyrða námslána. Virðulegi forseti. Einn er sá hópur sem sjaldan er fjallað um í umræðunni um skattamál. Það er hópur einhleypra, þeirra sem búa einir. Ef við skoðum áhrif af lækkun matarskatts á þennan hóp þá er upphæðin orðin nokkuð rýr. Einhleypur einstaklingur eyðir samkvæmt upplýsingum frá Hagstofunni 217.168 kr. án virðisauka á ári. Þegar virðisauka hefur verið bætt við er upphæðin 247 þúsund og gefur því 7% lækkun virðisauka á ári einstaklingnum 15.203 kr. í vasann. Á mánuði er upphæðin heilar 1.267 kr. Sami einstaklingur sem hefur árslaun upp á 3,5 milljónir fær út úr tillögum ríkisstjórnarinnar tekjuauka upp á 6,7% á ári eða 166 þús. kr. árið 2007, sem gerir 13.833 kr. á mánuði. Ef viðkomandi er að greiða af námslánum fær hann til viðbótar 35 þús. kr. á ári í ráðstöfunarfé vegna lækkunar á endurgreiðslu námslána. Þótt upphæðin í matarinnkaup þessa einstaklings væri hækkuð verulega þá kæmist þetta ekki nálægt tillögum ríkisstjórnarinnar í tekjuauka á ári hverju. Tekjuauki skattaaðgerða ríkisstjórnarinnar er margfalt meiri en að lækka eingöngu virðisaukaskatt á matvælum. Við skulum ekki gleyma því að tillögur ríkisstjórnarinnar miða að því að koma ávinningum beint til fólksins án milliliða. Ef farið verður út í að lækka virðisaukaskatt á matvælum mun sú lækkun fara í gegnum sjóði smávöruverslunar í landinu áður en hún skilar sér til neytenda. Ríkisstjórnin hefur því valið þá leið að skila peningunum beint til fólksins. Virðulegi forseti. Varðandi eignarskattinn hefur verið algengur misskilningur að einungis hátekjufólk og auðmenn greiði þann skatt. Ef við lítum á hverjir greiða þennan skatt kemur í ljós að 46% skattsins er greiddur af fólki 61 árs og eldra og meiri hlutinn af fólki sem er komið yfir sjötugt. Meginþunginn lendir á þeim sem hafa eina og hálfa milljón kr. í árstekjur eða minna og það eru ekki hin breiðu bök í samfélaginu. En hver skyldi skýringin vera? Jú, margt eldra fólk býr eðlilega í skuldlausu eða skuldlitlu húsnæði. Þetta getur því ekki talist eðlilegur skattur þar sem eignirnar mynda í fæstum tilvikum tekjur en fólk hefur þurft að standa skil á skattinum af öðrum tekjum sem oft eru ekki miklar hjá eldri borgurum líkt og kom fram hjá Landssambandi eldri borgara í heimsókn hjá hv. efnahags- og viðskiptanefnd. Á sínum tíma þegar fjármagnstekjuskatturinn var tekinn upp skilst mér að víðtæk samstaða hafi verið um það hér að fella niður eignarskattinn. Eðlilegt var talið að skatturinn væri lagður á fjármagnið en ekki eignina sjálfa. Virðulegi forseti. Hækkun barnabóta er áætluð um 2,4 milljarðar kr. Bæturnar hafa verið hækkaðar um 4,5 milljarða frá árinu 2000, sem er tvöföldun. Hækkunin nú kemur öllum barnafjölskyldum til góða. Árið 1994 nam tekjuskerðing barnabóta með þremur börnum 18% auk þess sem 4% bættust við með hverju barni umfram það. Skerðingarmörk tekna námu 570 þús. kr. á ári fyrir einstætt foreldri. Samkvæmt tillögum ríkisstjórnarinnar er gert ráð fyrir að tekjuskerðing barnabóta geti aldrei orðið hærri en 8% og að skerðingarmörk tekna hækki um 50% frá því ári, í 1.116 þús. kr., eða verði tvöfalt hærri en árið 1994. Dregið er verulega úr tekjutengingu í sambandi við barnabæturnar en hún var orðin allt of mikil. Við fórum þá leið að hækka bæturnar verulega fyrir yngstu börnin eða um 45%. Einnig var valið að draga úr tekjutengingum því það kemur sér best fyrir fjöldann. Mig langar í þessu tilliti, virðulegi forseti, að minnast á hve fróðlegt er að skoða stefnuskrá Samfylkingarinnar, en þar segir orðrétt, með leyfi forseta: „Annars vegar hyggst Samfylkingin minnka skattbyrði og draga verulega úr jaðarskerðingum hjá millitekjufólki, sérstaklega barnafólki sem er að koma sér upp þaki yfir höfuðið.“ Virðulegi forseti. Þetta þykir mér afar fróðlegt að lesa, sérstaklega í ljósi umræðu hv. þingmanna Samfylkingarinnar um tillögur okkar í skattamálum. Hvað erum við að gera annað en þetta? Við erum að minnka skattbyrði, við erum að draga úr jaðarskerðingum og við erum sérstaklega að hjálpa barnafólki sem er að koma sér upp þaki yfir höfuðið. Þetta gæti ekki farið betur saman. Svo að við höldum áfram þá lofaði Samfylkingin í kosningabaráttunni að lækka skatta. Tillögur hennar voru sagðar kosta ríkissjóð allt að 20 milljarða kr. en líklega hefði sú upphæð orðið mun hærri. 
             En hvað gerist nú? Samfylkingin slær úr og í og svo virðist sem skattalækkunarloforðin hafi verið numin úr gildi sem stefna Samfylkingarinnar strax eftir kosningar. Eins og ég sagði áðan slær Samfylkingin úr og í í skattamálum. Það er engin leið að átta sig á því hvað flokkurinn vill í dag. Kannski vill hv. þm. Össur Skarphéðinsson upplýsa hér og nú hvað símastrákurinn heitir sem sagði fyrir kosningar að flokkurinn vildi ekki lækka matarskattinn. Það væri mjög æskilegt ef þessi símastrákur Samfylkingarinnar gæfi sig fram því að hann virðist vera eini samfylkingarmaðurinn sem getur talað hreint út um skattamálin og svarað því vafningalaust hvað flokkurinn vill gera. Það hefur annar strákur úr Samfylkingunni verið í umræðunni sem hefur verið nefndur götustrákur. Það er kannski hugsanlegt að þetta sé sami maðurinn. Ég minni á að nýlega spurði fréttamaður Stöðvar 2 hv. þm. Össur Skarphéðinsson hvort hann hefði lofað skattalækkunum og spurði hvort hann hefði ekki ætlað sér að standa við þær, hvað Össur Skarphéðinsson hefði gert. Formaður Samfylkingarinnar svaraði þessu, með leyfi forseta: „Ég hugsa að ef að aðstæður hefðu boðið upp á það ... hefðum við notað töluvert af því svigrúmi sem að kann að skapast ... til þess að lækka skatta.“ Virðulegi forseti. Þetta eru mjög sérstök ummæli í ljósi þess sem stendur í Morgunblaðinu 12. apríl 2003 og vitna ég aftur til hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar. Þar segir, með leyfi forseta: „Fyrsta verk Samfylkingarinnar eftir kosningar verður því að leggja fram frumvarp um tafarlausa hækkun á skattfrelsismörkum.“ Ég segi bara, virðulegi forseti: Hvers lags samhengi er þetta? Má ég biðja hv. þm. Össur Skarphéðinsson um að gefa okkur samband við símastrákinn svo við getum áttað okkur á því hvað hann er að fara og fyrir hvað Samfylkingin stendur í skattamálum? Virðulegi forseti. Það er mikilvægt í umræðunni að horfa á heildarmyndina. Við vitum að ef hv. stjórnarandstaða hefði verið í ríkisstjórn síðustu ár værum við ekki að horfa upp á þetta svigrúm til skattalækkana. Það þarf ekkert að fjölyrða neitt um það mál. Meginástæðan er sú að það eru aukin umsvif í atvinnulífinu og á ég þá sérstaklega við stóriðju og virkjanaframkvæmdir. En samhliða þeim hefur verðmætasköpun í landinu vaxið gríðarlega og við höfum það svigrúm sem við þurfum til að koma tekjuaukanum til fólksins í landinu.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Dagnýju Jónsdóttur hefur verið tíðrætt um það í dag að Framsóknarflokkurinn og ríkisstjórnin séu að forgangsraða rétt. Í andsvari í dag orðaði hún það þannig að þetta væri aldeilis forgangsröðun í lagi. Mig langar að lýsa mig aldeilis ósammála því, vegna þess að ég tel að verið sé að fara afar óréttláta leið og langar að taka dæmi um hina svokölluðu réttu forgangsröðun Framsóknarflokksins. Mig langar að taka dæmi um lækkun tekjuskatts um 1% á næsta ári. Ég á vinkonu sem er með um 150 þús. kr. á mánuði. Hún er einstæð móðir eins og ég nema ég sit á þingi. Skattalækkunin mun færa mér sjö sinnum hærri upphæð á ári í auknar ráðstöfunartekjur, sjö sinnum hærri upphæð á ári en einstæðri móður með 150 þús. kr. á mánuði. Virðulegi forseti. 150 þús. kr. einstæða móðirin mun fá óverulega upphæð á ári í auknar ráðstöfunartekjur verði þessi leið farin. Einstæð móðir sem situr á þingi mun hins vegar fá verulega upphæð, eða sem nemur góðri utanlandsferð árlega. Hér hefur mikið verið rætt um barnabætur. Þá skyldi maður ætla að 150 þús. kr. einstæða móðirin fengi einhverja bót mála sinna þar, en það verður ekki gert fyrr en árið 2006 og 2007. Þá mun einstæða móðirin með 150 þús. kr. aðeins fá 65% af þeirri aukningu sem breytingin skilar sér til einstæðrar móður sem situr á þingi. Mig langar að spyrja hv. þingmann: Er þetta í alvöru forgangsröðun í lagi í augum hennar?

Virðulegi forseti. Já, hv. þm. Katrín Júlíusdóttir, ég tel að forgangsröðun ríkisstjórnarflokkanna í skattamálum sé rétt og hef útlistað það og fært fyrir því rök af hverju það er. Tökum aftur upp barnabæturnar, 2,4 milljarðar kr. fara núna aukalega í barnabætur. Við erum að hækka bótafjárhæð, við erum að hækka tekjuskerðingarmörkin og við erum að lækka skerðingarhlutfallið. Þetta tel ég vera gríðarlega mikilvæga leið til þess að jafna stöðuna og koma til móts við tekjulága í landinu. Hv. stjórnarandstaða hefur gagnrýnt að við séum í aðgerðum sem gagnast fyrst og fremst eignafólki og hátekjufólki. Þetta er ekki rétt. Ef við tölum bara um eignarskattinn kemur hann sér vel fyrir eldri borgara og við höfum farið í gegnum stöðu eldri borgara í landinu, þeir hafa ekki breið bök. Fram kom í umsögnum Landssambands eldri borgara í hv. efnahags- og viðskiptanefnd að þeir eru mjög meðmæltir breytingunni, vildu reyndar helst fá hana strax um áramótin. Landssamband eldri borgara talaði fyrir hönd fólks sem hefur lítil laun og telur forgangsröðun okkar vera rétta. Ég ítreka því orð mín að við höfum forgangsraðað rétt.

Virðulegi forseti. Sá hópur sem ég var að tala um er hópur sem ég og hv. þm. Dagný Jónsdóttir tilheyrum báðar en það er hópur ungs fólks sem er talsvert skuldsett. Sá hópur greiðir ekki eignarskatta, sú breyting mun ekki koma honum til góða. Hins vegar vil ég ítreka enn og aftur að það er skoðun mín að það sé óréttlát leið að fara þannig að skattalækkun í samfélagi þar sem bilið milli hina efnaminni og hinna efnameiri fer stöðugt breikkandi, það sé ósanngjörn leið að einstætt foreldri sem situr á Alþingi Íslendinga fái sjö sinnum meira út úr skattalækkun ríkisstjórnarinnar en einstæð móðir með 150 þús. kr. og fái að auki 35% meira út úr breytingum á barnabótakerfinu. Þetta þykir mér verulega óréttlátt og það er þetta sem ég vildi ræða við hv. þm. Dagnýju Jónsdóttur, þ.e. skuldsetta unga fólkið sem er í þeirri stöðu sem ég hef reifað.

Virðulegur forseti. Hv. þm. Katrín Júlíusdóttir talar um skuldsetta unga fólkið. Ég held að þetta sé nákvæmlega hópurinn sem hæstv. ríkisstjórn horfir til um þessar mundir. Hvað horfum við fram á? Vextir í landinu eru að lækka. Við viljum meina að kosningaloforð Framsóknarflokksins fyrir síðustu kosningar um að koma á 90% húsnæðislánum eigi verulega stóran þátt í því. Ég held að þetta tækifæri fyrir unga fólkið að geta endurfjármagnað lánin sín og lækkað greiðslubyrðina sé alveg gríðarlega stórt mál fyrir ungt fólk, af því að hv. þingmaður talaði um skuldsett ungt fólk. Lækkun endurgreiðslubyrði námslána hittir nákvæmlega 

Virðulegi forseti. Það var aðeins ein spurning sem mig langaði að leggja fyrir hv. þm. Dagnýju Jónsdóttur, sem er jafnframt varaformaður efnahags- og viðskiptanefndar og landsbyggðarþingmaður eins og ég. Það er spurning um það hvort skoðað hafi verið innan efnahags- og viðskiptanefndar hvernig skattalegu áhrifin koma út fyrir alla Íslendinga. Þá á ég við: Var borið saman hvernig þetta kemur út fyrir höfuðborgarbúa á móti landsbyggðarbúum? Það er mjög mikilvægt að fá þetta fram vegna þess að við tölum oft um að skoða hvernig lög koma fram fyrir sveitarfélög og því langar mig að spyrja eftir þessu. Var þetta skoðað? Erum við að lækka skatta sem gagnast öllum landsmönnum eða bara hluta þeirra?

Virðulegi forseti. Við lítum svo á að tillögur ríkisstjórnarinnar gangi jafnt yfir alla. Þessi hópur var ekki tekinn sérstaklega út úr, en við skoðuðum hann sérstaklega gagnvart eignarskattinum. Þar er gríðarlega mikill munur á höfuðborgarsvæðinu og landsbyggðinni vegna þess að eignirnar hér eru verðmætari eins og við þekkjum úr kjördæmi okkar, hv. þm. Kristján L. Möller, og kannski mesti munurinn þar. Einnig þekkjum við að úti á landi eru víða lágtekjusvæði og eðlilegt að þeir sem greiða hæstu skattana fái mest til baka vegna þess að þeir eru með hæstu launin. Þetta lækkar sem því nemur. En tekjuskattslækkunin er einnig atvinnuhvetjandi, þannig að við vonumst auðvitað til þess að hún hafi þau áhrif líka. Ég ítreka að munurinn á milli höfuðborgarsvæðisins og landsbyggðarinnar varðar sérstaklega eignarskattinn.

Frú forseti. Ég þakka fyrir svarið. Þetta er ákaflega mikilvægt og er það sem við vitum með breytinguna á eignarsköttum. Hv. þingmaður talar um að þeir sem borga mestu skattana fái mesta lækkun. Það er auðvitað rétt. Landsbyggðarbúar borga nefnilega allt öðruvísi skatta en höfuðborgarbúar. Við borgum m.a. skatta af flutningum og flutningsstarfsemi og þeir eru mjög háir. Eignarskattslækkunin sem verið er að tala um mun gagnast höfuðborgarbúum upp á 1.700 millj. kr. meðan íbúar Norðausturkjördæmis munu lækka í eignarskatti upp á 122 millj. kr., vegna tekjuársins 2003. Þetta er ákaflega mikilvægt og þess vegna segi ég: Þær aðgerðir sem hér eru gagnast ekki landsbyggðarbúum vegna þess, eins og hv. þm. sagði áðan, að landsbyggðarbúar borga ekki háa eignarskatta vegna þess að, eins og byggðastefnan hefur verið rekin, eignir eru lágt skrifaðar. Þess vegna græða landsbyggðarbúar ekki á þessu. 
             En hv. þingmaður gat um hina háu skatta, 

Virðulegi forseti. Ég tek undir áhyggjur hv. þm. Kristjáns L. Möllers varðandi flutningskostnaðinn. Það er bara allt annað viðfangsefni og ekki í skattatillögum ríkisstjórnarinnar. Það er eitthvað sem við verðum að taka upp síðar. Það er mikil einföldun að taka bara eignarskattinn út eins og hv. þingmaður gerir og ræða ekki um hinar tillögurnar. Hinar tillögurnar koma fólki á landsbyggðinni einnig til góða. Við skulum ekki halda að allir séu undir ákveðnum mörkum í launum á landsbyggðinni. Þar er líka t.d. menntað ungt fólk sem greiðir af námslánum sínum og tekjuskattslækkunin mun koma þeim til góða. Sem betur fer á fólk úti á landi börn og hækkun barnabóta mun koma því til góða. Ég held því að hér sé um gríðarlega einföldun að ræða af hálfu hv. þingmanns.

Frú forseti. Ég hef orðið miklar áhyggjur af Framsóknarflokknum.  Fram kemur í ræðu hv. þm. Dagnýjar Jónsdóttur að hún hefur alveg gleymt því að upphaflega var Framsóknarflokkurinn þeirrar skoðunar að skattkerfið ætti að nota til jöfnunar. Hún kemur hingað og heldur ræðu sem að 2/3 hlutum er árás á matarskattinn. Það liggur alveg ljóst fyrir að sú skattaaðgerð hefur mest jafnandi áhrif. Eigi að síður voru 2/3 hlutar af ræðu hv. þingmanns ekkert annað en samfelld árás á lækkun matarskattsins og fram kom í máli hv. þingmanns að það er fjarri því að það sé í forgangi hjá Framsóknarflokknum að lækka matarskattinn. Það er ekki í forgangsröð þess flokks, sagði hv. þingmaður fyrr í dag. Maður veltir því fyrir sér hvað sé í forgangsröð Framsóknarflokksins. Er það að bæta kjör barnafjölskyldna? Já, segir hv. þm. Dagný Jónsdóttir, en hún getur ekki sýnt okkur barnakortin sem hún lofaði. Hún getur ekki neitað því að Framsóknarflokkurinn hefur plokkað 10 milljarða af barnafjölskyldum í landinu. Er það að bæta kjör atvinnulausra? Já, segir hv. þm. Dagný Jónsdóttir. En hún getur samt ekki neitað því að í tíð Framsóknarflokksins hefur verið skorið af vesaldarlegum tekjum atvinnulausra sem svarar tveggja mánaða bótum. Mig langar að lokum að víkja aftur að matarskattinum. Hvers vegna er Framsóknarflokkurinn svo eindregið á móti lækkun matarskattsins?

Virðulegi forseti. Þetta fer að verða fastur liður hjá mér og hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni að kíta um matarskattinn, en hann hefur greinilega ekki tekið alveg nógu vel eftir því sem ég sagði í ræðu minni um að við værum búin að forgangsraða en ef svigrúm skapast er mjög eðlilegt að farið verði í matarskattslækkanir. Það er bara ákveðin vinna sem þarf að vinna áður. Það stendur í stjórnarsáttmála að það eigi að endurskoða virðisaukaskattskerfið. Við höfum aldrei gefið út að við séum á móti því að lækka virðisaukaskatt af matvælum, það er útúrsnúningur. Hv. þm. Össur Skarphéðinsson segir að það eigi að vera forgangsmál. Ég ítreka þær tölur sem ég fór með í ræðu minni áðan, hvort það sé virkilega forgangsatriði hjá Samfylkingunni að t.d. einhleypur einstaklingur fái um 1.300 kr. á mánuði í vasann vegna lækkunar matarskatts, en aðgerðir okkar gefa honum 14 þús. kr. Þá tökum við ekki inn í ef viðkomandi hefur ákveðið að ganga menntaleiðina og greiðir af námslánum,  Ég tel afar einkennilega forgangsröðun að ætla að raða þessu svona og ítreka að forgangsröðun hæstv. ríkisstjórnar liggur fyrir. Það er lækkun skatthlutfalls, hækkun persónuafsláttar, hækkun barnabóta og niðurfelling eignarskatts. Ég tel að það sé algjör óþarfi hjá hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni að hafa áhyggjur af Framsóknarflokknum þó við kunnum að meta velvild hans í garð flokksins. Við höfum ekki farið neitt af leið og tel ég þetta vera mikla jöfnunaraðgerð.

Ég ber umhyggju fyrir Framsóknarflokknum vegna þess að við teljum til ákveðins skyldleika við hann, alveg eins og fálkinn er skyldur rjúpunni eins og sést á hjartalagi beggja. Ég gef hv. þm. Dagnýju Jónsdóttur falleinkunn fyrir pólitíska stefnu, en hún fær 10 frá mér fyrir pólitískan ærleika. Hún kemur hingað og segir hreint út að hún sé ósammála hæstv. landbúnaðarráðherra og varaformanni Framsóknarflokksins, Guðna Ágústssyni. Guðni Ágústsson sagði um daginn í útvarpi að víst vildi Framsóknarflokkurinn stefna að því að lækka matarskattinn. Hv. þm. Dagný Jónsdóttir kemur og segir það ærlega að hún sé annarrar skoðunar en varaformaður Framsóknarflokksins, hún telji að það eigi ekki að vera í forgangsröð hjá Framsóknarflokknum. Það er ærlegt af henni að segja það og þá vitum við líka að það er Framsóknarflokkurinn sem stöðvar lækkun matarskattsins. Hæstv. fjármálaráðherra Geir H. Haarde sagði í sjónvarpsþætti: Við vildum lækka matarskattinn um 4%, Framsóknarflokkurinn vildi fara aðra leið. Þetta sagði hæstv. fjármálaráðherra og 

Ég bið hv. þingmenn að virða ströng tímamörk.

Virðulegi forseti. Ég held að við séum komin á þann tímapunkt að hafa verulegar áhyggjur af málflutningi Samfylkingarinnar. Það virðist ekki skipta nokkrum sköpuðum hlut þó við komum öll upp aftur og aftur í andsvör til að leiðrétta hv. þm. Össur Skarphéðinsson. Við erum ekki á móti lækkun matarskatts.  Ég vil rétt í lokin, virðulegi forseti, skerpa á því, vegna þess að hv. þm. Össur Skarphéðinsson talar um jöfnunaraðgerð, að í tíð Alþýðuflokks í ríkisstjórn árin 1991–1995 þegar hv. þm. Össur Skarphéðinsson var ráðherra lækkuðu barnabætur um 1 milljarð eða um 12%. Ég held 

Virðulegi forseti. Í gærdag nýtti ég hluta úr degi í samræður við roskna frú úr Vesturbænum. Frúin hafði samband við mig eftir að hafa lesið grein sem ég fékk birta á síðum Morgunblaðsins fyrir nokkrum dögum. Greinin fjallar um kjör eldri borgara. Hún opnaði samræðurnar á því að lýsa yfir ánægju sinni með greinina. Hún gladdist yfir áhuga mínum á málefnum sem snúa að kjörum eldri borgara. Við ræddum saman í dágóða stund. Ég þarf varla að tíunda hér í ræðustól Alþingis hversu döpur þessi ágæta kona er yfir áformum ríkisstjórnarinnar í skattamálum. Tekjur hennar losa rétt 100 þús. kr. á mánuði. Hún greiðir húsaleigu fyrir húsnæði, á erfitt með gang og þarf því að reka bifreið. Skattaáform ríkisstjórnarinnar skila konunni u.þ.b. 1 þús. kr. aukalega á mánuði í budduna. Það er hvorki blóm í haga né skælandi hamingja hjá vinkonu minni í Vesturbænum sem óskar þess eins að geta notið menningar í borginni. Hún getur ekki leyft sér að komast í leikhúsið fyrir þá aumu kjarabót sem bíður hennar eftir þessar skattalækkanir. Samkvæmt upplýsingum frá Landssamtökum eldri borgara hafa u.þ.b. 11 þús. eldri borgarar tekjur undir 112 þús. kr. á mánuði. Ríkisstjórn Íslands hefur ákveðið að einhenda sér í flata lækkun á tekjuskattsprósentu, en samkvæmt frumvarpinu munu þau áform kosta ríkissjóð eina 16 milljarða kr. Það eru góð tíðindi þegar rými skapast til skattalækkana. Hins vegar deili ég á ríkisstjórnina fyrir framkvæmdina er snýr að tekjuskattinum. Breytingar á eignarskatti og áformin um barnabæturnar eru góðra gjalda verðar. Síðustu daga hef ég notað tækifærið og leitað álits hjá fólki á skattaáformum ríkisstjórnarinnar. Ég spurði fólkið hvort nýta ætti 16 milljarðana með þeim hætti sem ríkisstjórnin áformar eða með þeim hætti að dreifa þeim jafnt yfir í krónum talið til fólksins í landinu, til að mynda með hækkun skattleysismarka. Fólkið sem ég ræddi við hefur millitekjur og þar yfir, eða frá 250–600 þús. kr. á mánuði. Þetta fólk dreifist yfir hið pólitíska litróf og eins og tekjur þeirra endurspegla er ljóst að fleiri krónur kæmu í vasa þeirra ef leið ríkisstjórnarinnar yrði valin. Svör þeirra voru einróma. Þau vilja láta skattalækkunina jafnt yfir ganga. Mín tilfinning er sú að fólkið í landinu búi almennt yfir þeim sóma að vilja þeim efnaminni vel. Samhugur og réttlætiskennd einkenndu svör viðmælenda minna. Þeim finnst sárt að sjá náungann í neyð og vilja því að sjálfsögðu stíga það skref að tryggja öllum Íslendingum sömu krónutöluna út úr fyrirhuguðum skattalækkunum. Ég geri mér ekki fulla grein fyrir í hvaða veröld þingmenn stjórnarliðana lifa en viðmælendur mínir, vinnandi fólk á besta aldri, vilja aðstoða þá sem minna mega sín í okkar ríka landi. Samhugur og samkennd Íslendinga hefur ávallt verið einkenni þjóðar okkar á erfiðum tímum. Í því ljósi er mér skylt að minna á þá staðreynd að u.þ.b. 30 þús. Íslendingar lifa í dag undir fátæktarmörkum. Það eru sannarlega erfiðleikar víða í þjóðfélaginu. Á þeim forsendum get ég ekki stutt áform ríkisstjórnarinnar um flata lækkun tekjuskattsprósentu. Frjálslyndi flokkurinn boðar einfaldleika í skattamálum sínum. Við búum ekki yfir her lögfræðinga, viðskiptafræðinga né hagfræðinga eins og ráðuneyti ríkisstjórnarflokkanna búa yfir. Við erum ekki mötuð daglega af tölulegum eða sögulegum upplýsingum, súluritum eða prósentum. Við reynum eftir mætti að nálgast fólkið í landinu. Við erum ekki einangruð frá samfélaginu, heldur erum við í beinni tengingu við landann sem færir okkur þá vissu hvert fara skal með skattamál þjóðarinnar. Við viljum réttlæti og að sama skapi að skynsemi ráði ferðinni. Það er skynsemi í efnahagslegum skilningi að bjóða fólki mannsæmandi kjör. Frjálslyndi flokkurinn vill nýta skattasvigrúmið með þeim hætti að allir Íslendingar fái sömu krónutölu í vasann. Við viljum hækka persónuafsláttinn um 10 þús. kr. Við erum ekki andvíg því að mæta barnafjölskyldum með auknu svigrúmi. Einnig er ég sammála ríkisstjórninni er varðar breytingar á eignarskatti, nema ef vera skyldi að breytingarnar taki gildi strax á næsta ári en það vantar upp á. Það er útlit fyrir hækkun á fasteignaverði og má því ljóst vera að eignarskatturinn mun hækka 11% umfram launavísitöluna á næsta ári. Virðulegi forseti. Eitt ár er mjög dýrmætt ár fyrir eldri borgara. Fátæktin elur af sér stórkostlegan kostnað fyrir íslenskt samfélag. Hæstv. forsætisráðherra kvartaði undan álögum í velferðarkerfinu í stefnuræðu sinni frá því fyrr í haust. Hann talaði um tvöföldun öryrkja á einungis tíu árum. Einmitt í þeim orðum glittir í kjarnann á skynsemisskorti ríkisstjórnarinnar hvað þetta varðar. Ríkisstjórn Íslands elur af sér stórkostlegan kostnað með því að hunsa aukna fátækt í landinu. Hún hunsar fjárhagserfiðleika tugþúsunda Íslendinga eins og endurspeglast í skattafrumvarpinu, sem og aftengingu vísitölu á skattleysismörkin árið 1998. Fólk bugast. Það bugast við það fátæktarumhverfi sem ríkisstjórn Íslands hefur skapað. Umræðan um skattamál endurspeglar að stórum hluta allt svið hinnar pólitísku umræðu. Skattar nýtast til að halda uppi velferðarkerfinu og almennri stjórnsýslu í landinu. Að sjálfsögðu er mikilvægt að efnahagslegur stöðugleiki ríki í landinu svo almennt verðlag, hagvöxtur og kaupmáttaraukning verði raunin. Í fyrsta skiptið í mörg herrans ár má deila á hagstjórn stjórnarflokkanna. Verðbólguspár Seðlabanka Íslands og hækkun á stýrivöxtum bankans hefur leitt til alvarlegra áhrifa í íslensku atvinnulífi. Framleiðslufyrirtæki, íslenskur iðnaður og útflutningur á undir högg að sækja vegna gengisþróunar íslensku krónunnar. Tekjuhlið atvinnuveganna fer dvínandi í slíku umhverfi og hætt er við að smærri og meðalstór fyrirtæki sem ekki búa yfir lántökum í erlendri mynt fari unnvörpum um koll á næstu missirum. Það er döpur hagfræði að letja atvinnuvegina á sama tíma og tekjur vantar í þjóðfélagið. Neysluna og verðbólguna verður að hemja og einmitt á því sviði á ríkisstjórnin að sýna fordæmi. Í stað þess að hvetja ungt fólk í landinu til mikilla lántaka á ríkisstjórnin að róa umhverfið. Nú er svo komið að Íbúðalánasjóður hefur valið sparisjóðina til að keppa við önnur fyrirtæki á markaði. Mér er spurn hvað sjálfstæðismönnum finnst um þessa þróun. Hvernig stendur á aðgerðarleysi ríkisstjórnarinnar á ótrúlegu innstreymi erlends lánsfjár til viðskiptabankanna? Er það ekki rétt skilið hjá mér, virðulegi forseti, að Seðlabanki Íslands sé undir forsætisráðuneytinu og Íbúðalánasjóður heyri undir félagsmálaráðuneytið? Framsóknarmenn stýra þessum tveimur ráðuneytum. Framsóknarflokkurinn er laginn við að eyða peningum en því miður hafa þeir aldrei skilið hugsunina um hvernig skal afla þeirra. Virðulegi forseti. Íslendingar verða að auka útflutningstekjur sínar. Við verðum að bretta upp ermar og fara að vinna í stað þess að eyða. Við eigum að hvetja ungt fólk til að gæta aðhalds og færa því tækifæri í stað ölmusu. Með öðrum hætti get ég varla séð hvernig skal landa 22 milljarða kr. skattapakka. Við verðum að horfa til breytinga á Hafrannsóknastofnun Íslands en hún, ásamt íslensku ríkisstjórninni, heldur tekjum íslensks sjávarútvegs í heljargreipum. Í dag seljum við sjávarafurðir fyrir 120 milljarða kr. Með dugnaði og skynsemi getum við aukið tekjurnar strax á næstu árum um fleiri tugi milljarða íslenskra króna á ári hverju með því einu að tryggja hér skynsamlega fiskveiðistjórnun með auknu og dreifðu veiðiálagi á bolfiskstofnana. Þegar kemur að iðnaði er íslensk þjóð illa stödd, sérstaklega er varðar fé til nýsköpunar. Ríkisstjórnin virðist blinduð af stóriðju og varla geta skilið að annar iðnaður verður að þrífast í landinu. Við eigum að tryggja menntafólki okkar tækifæri eftir menntun. Við eigum að tryggja breiðari og fjölbreyttari tekjugrundvöll. Við eigum að fjárfesta í þekkingu í stað steinsteypu. Skattfé okkar Íslendinga á ekki að nýtast í að greiða steinsteypu sendiráðsbygginga á erlendri grundu. Virðulegi forseti. Í lok ræðu minnar vil ég beina aðvörunarorðum til sjálfstæðismanna. Sjálfstæðisflokkurinn verður að sýna styrk sinn og koma ólum á draumreið framsóknarmanna í efnahagsmálum annars er hætt við að atvinnuvegirnir í landinu stórskaðist. En atvinnuvegirnir eru einmitt undirstaða öflugs velferðarkerfis í landinu. Að sama skapi verður Sjálfstæðisflokkurinn að opna augu sín fyrir breytingum í sjávarútvegi og tryggja þeim efnaminni með einum eða öðrum hætti tryggari afkomu.

Hæstv. forseti. Hv. þm. Gunnar Örlygsson hélt hér mikla og þrumandi ræðu og spyr í hvaða veruleika við séum. Ég vil þá spyrja hann á móti: Í hvaða veruleika er hann? Við erum að ná fram helsta baráttumáli okkar, sjálfstæðismenn, að lækka skatta og það er auðvitað sárt fyrir stjórnarandstöðuna að horfa upp á það að við göngum þannig frá þeim málum að við erum að lækka skatta öllum þorra almennings til góða. Ég tók dæmi í morgun, af því hv. þingmaður var með aldraða í sínu dæmi, um einstakling sem aðeins er með ellilífeyri eða 1 millj. kr. í tekjur á ári og býr skuldlaus í eigin íbúð sem kostar um 20 millj. kr. Fyrir skattbreytinguna greiðir þessi einstaklingur 42 þús. kr í tekjuskatt og útsvar og 90 þús. kr. í eignarskatt. Eftir breytinguna er enginn skattur. Skatturinn er núll. Árleg aukning ráðstöfunartekna er 133 þús. kr. eða um 16%. Ég vildi gjarnan taka hér eitt dæmi sem var í Fréttablaðinu, þ.e. að fjögurra manna fjölskylda getur klætt sig og skætt í heilt ár. Þar stendur, með leyfi forseta: „Hjón með tvö börn undir sjö ára aldri og 400 þúsund krónur í mánaðartekjur fá 400 þúsund króna ávinning af skattabreytingum ríkisstjórnarinnar þegar þær verða komnar að fullu til framkvæmda árið 2007. Inni í þessum 400 þúsund krónum er minni staðgreiðsla upp á rúmlega 244 þúsund krónur og hærri barnabætur sem nemur 156 þúsundum króna. Fyrir 400 þúsund krónurnar getur fjölskyldan skætt sig og klætt í heilt ár, eða fyrir sem nemur 279 þúsundum króna. Að auki getur hún keypt húsgögn og heimilisbúnað …“ 

Virðulegi forseti. Hv. þm. spyr í hvaða veruleika ég sé. Ég er í þeim veruleika að tala við fólkið í landinu, virðulegi forseti. Ég kom inn á það í ræðu minni að ég gleddist yfir því að rými væri til skattalækkana. Ég kom inn á það í ræðu minni líka að til þess að tryggja að þetta rými sé til þarf að auka veg atvinnuveganna í landinu. Ég kom inn á það í ræðu minni áðan, og beini þá orðum mínum til hv. þm., að ég hef rætt við fólk í landinu, fólk sem er með álíka há laun og sá sem hér stendur og hv. þingmaður sem kom í andsvör við mig. Þvert á hagsmuni þeirra hafa viðmælendur mínir frekar viljað fara þá leið að hækka skattleysismörkin heldur en að eyða 16 milljörðum í að lækka tekjuskattsprósentuna. Þvert á hagsmuni þeirra, virðulegi forseti. Hvernig stendur á þessu? Getur verið að þetta fólk búi yfir réttlætiskennd? Getur verið, virðulegi forseti, að þetta fólk hafi samhug og sé ekki sama um þá efnaminni sem búa í landinu? Getur verið að þetta fólk umgangist á stundum efnaminna fólk í landinu? Getur það verið, virðulegi forseti, að stjórnarflokkarnir sem hafa verið hér við völd nú á annan áratug séu svo einangraðir frá íslensku samfélagi að þeir sjá ekki vandann í þjóðfélaginu? Er það hugsanlegt, virðulegi forseti? Ég leyfi mér að spyrja. Hv. þingmaður víkur að eignarskattinum og þeim áhrifum sem hann hefur á kjör eldri borgara. Ég vil minna hv. þingmann á eitt að spár um hækkun á fasteignaverði eru 14% fyrir næsta ár. Mun afnám eignarskattsins taka gildi á næsta ári, virðulegi forseti? Nei, það mun ekki gera það. Með öðrum orðum: Eldri borgarar hér á landi munu greiða hærri eignarskatt fyrir árið 2005 en þeir gerðu fyrir árið 2004.

Virðulegi forseti. Það er alltaf hægt að hreykja sér hátt og tala niður til annarra að þeir umgangist ekki fólkið í landinu. Við umgöngumst fólkið í landinu alveg eins og hv. þingmaður gerir, a.m.k. geri ég það. Hann talaði um að efla þyrfti fyrirtækin í landinu og það hefur Sjálfstæðisflokkurinn svo sannarlega gert undanfarin ár og hefur verið víttur fyrir það í sölum Alþingis. Við höfðum meira að segja forgöngu um að skapa atvinnulífinu samkeppnisfært umhverfi með því að lækka tekjuskatt úr 50% í 30% og síðan í 18%. Starfsemi fyrirtækja hefur blómstrað. Þau geta gert betur en áður við starfsmenn sína og auk þess skilað ríkissjóði meiri tekjum en þau gerðu áður. En núna er komið að hinu venjulega launafólki. Nú er búið að lögfesta afnám sérstaks tekjuskatts, hinn svokallaða hátekjuskatt sem sumir vilja hækka enn meira, hann hefur bitnað harðast á þeim sem hafa þurft að bæta við sig vinnu af einhverjum ástæðum. Þar má nefna ungt fólk sem er að koma yfir sig húsi og er að stofna fjölskyldu. Þetta er venjulegt fólk sem er að eignast íbúðir. Þó að eignarskatturinn verði ekki afnuminn fyrr en í lok næsta árs, verður hann kominn á núll árið 2006. Það skiptir mestu máli.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður telur ástæðuna fyrir því að ég komi hér í pontu og ræði þessi mál vera þá að ég vilji hreykja mér af einhverjum hlutum. Hverjir hafa verið að hreykja sér af þessum skattaáformum í dag? Menn hafa talað um blóm í haga, grátandi hamingju, og svo má lengi telja. Er það Sjálfstæðisflokknum að þakka, virðulegi forseti, að nú sé rúm til að lækka skatta? Er það þingmönnum Sjálfstæðisflokksins að þakka að hér eigi að skapast rými til skattalækkunar? Þeir eru að hreykja sér af því á meðan kreditheiðurinn er hjá hinum vinnandi manni. Það er fólkið sem ég ræði við, virðulegi forseti. Hv. þingmaður talar um hagfræðina og atvinnuvegina. Ég leyfi mér að efast um hæfni hennar í hagfræði, virðulegi forseti, að því leyti að hún telur ekkert vera að í núverandi hagstjórn á meðan atvinnuvegunum í landinu blæðir út af bullinu sem er í gangi. Seðlabanki Íslands setur ekki hömlur við innstreymi fjármagns til viðskiptabankanna í landinu. Íbúðalánasjóður skellir sér í eldhaf samkeppninnar á móti viðskiptabönkunum í landinu. Er þetta stöðugleiki? Er þetta yfirveguð hagstjórn, virðulegi forseti?  Í lokin, virðulegi forseti, vil ég minna hv. þingmann á það að í ræðu minni deildi ég fyrst og fremst á framkvæmdina er varðar tekjuskattinn. Ég talaði um að eignarskatturinn og barnabæturnar væru góðra gjalda verð, svo það komi hér fram.

Frú forseti. Hv. þingmaður gat þess að 30 þúsund manns væru undir fátæktarmörkum og ber hag þess fólks fyrir brjósti. Ef þetta fólk bætir tekjur sínar, segjum að það með þrjú börn, og býr við húsaleigu, þá skerðast húsaleigubæturnar um 12%, þá skerðast barnabæturnar um 9%, og vaxtabætur ef það eru ekki í leiguhúsnæði um 7%. Ef það hefur verið námsfólk skerðast tekjurnar um 4,75% vegna endurgreiðslu af námslánum. Þetta er það sem menn kalla fátæktargildrur. Við erum að minnka þetta. Við erum að minnka þennan þröskuld og svo kemur að sjálfsögðu 38% skattur ofan á. Við erum að minnka þennan þröskuld um 4% í skattinum, 1% í barnabótunum, 1% í námslánunum. Við erum að lækka þetta. Við erum að gera þessu fátæka fólki kleift að hætta að vera fátækt. Það er markmiðið. Taka burtu þær girðingar sem loka fólk inni í fátæktargildrum. Hv. þingmaður talaði líka um aldraða. Samkvæmt upplýsingum frá fjármálaráðuneytinu greiða um 16 þúsund aldraðir eignarskatt. 10 þúsund af þeim eru með undir einni og hálfri milljón í tekjur á ári. Það er mjög þungbært að vera með lágar tekjur og borga eignarskatt af eign sem menn eiga. Ég vil nefna sem dæmi, af því að ég þekki líka fólk, að ef annað hjóna deyr og þau eiga venjulega íbúð, bara ósköp venjulega íbúð, lendir hinn aðilinn í því að eiga alla eignina ef hann situr í óskiptu búi. Þá er hann allt í einu orðinn svo auðugur að hann fer að borga eignarskatt. Ég held að eignarskatturinn sé mjög óréttlátur.

Virðulegi forseti. Ég skil varla þetta andsvar hv. þm. Péturs H. Blöndals. Ég skil það varla. Fyrri hluta andsvarsins talaði hann um barnafjölskyldur og millitekjufólk eins og það væri hluti af þeim 30 þúsund einstaklingum sem mælast undir fátæktarmörkum.  Seinni hluta ræðunnar eyddi hann í að tala um eignarskattinn. Var ég að deila á eignarskattinn í minni ræðu, virðulegi forseti? Ég taldi hann góðra gjalda verðan.

Frú forseti. Ég var einmitt að koma inn á það hvernig allar þessar skerðingar á bótum plús háir skattar á það sem er umfram frítekjumarkið draga úr vilja manna til að bæta stöðu sína og hreinlega gera hana ómögulega, vegna þess að menn þurfa að bæta stöðu sína svo mikið áður en þeir fara að sjá eitthvað sjálfir. Þetta hafa menn nefnt fátæktargildru og ASÍ og fleiri hafa uppgötvað þetta, þó að hv. þingmaður hafi ekki uppgötvað það, ég ætla ekki að gera ráð fyrir að hann þekki ekki slík dæmi. En þetta er það sem menn hafa nefnt. Fólk segir: Það borgar sig ekki að taka meiri ábyrgð á sig. Það borgar sig ekki að taka á sig önnur störf eða fara í nám, vegna þess að það fer allt í skatta eða lækkun bóta. Þetta er það sem fólk segir. Varðandi eignarskattinn vildi ég bara fá það fram sem nú hefur komið fram að hv. þingmaður styður það að leggja niður eignarskatt.

Virðulegi forseti. Ég held þetta sé að koma heim og saman hjá hv. þingmanni, að ræða mín sé að birtast honum loks núna í öðru andsvari. Mér fannst á köflum í fyrra andsvari hv. þingmanns eins og hann hefði hreinlega ekki hlustað á ræðu mína. Ég var ekki að deila á eignarskattinn og ég var ekki að deila á barnabæturnar. Ég var að deila á framkvæmdina á tekjuskattinum. Ég talaði um fátæktaraukningu í landinu og 30 þúsund einstaklinga sem búa við aum kjör. Nú er hv. þm. Pétur Blöndal þekktur fyrir stærðfræðikunnáttu sína og það er kannski óréttlátt af mér að leggja fyrir hann spurningu vegna þess að hann kemst ekki aftur í andsvar, en ég vil þó alla vega kenna honum þau fræði, að ef menn hækka persónuafsláttinn hjá því fólki sem er með 110 þús. kr. eða minna í tekjur á mánuði, 

Hæstv. forseti. Það eru nokkur atriði sem mér finnst ástæða til að leggja áherslu á nú, í 2. umr. um frumvarp ríkisstjórnarinnar um breytingar á lögum um tekjuskatt og eignarskatt. Eitt atriði, sem aldrei er of oft minnst á, varðar m.a. heiti laganna sem ætlunin er að breyta. Lögin sem hér er fjallað um munu eftir breytingu, þegar hún nær fram að ganga, einungis nefnast lög um tekjuskatt. Þetta eru söguleg tíðindi, af því eignarskattur er afskaplega gamall skattur, var upphaflega lagður á vegna þess hve erfitt var að skattleggja tekjur manna, en eignirnar lágu nokkurn veginn fyrir. Í breyttu þjóðfélagi hefur þessi skattur síðan setið eftir sem arfur frá liðnum tíma og er á margan hátt mjög úr takt við viðhorf til skattlagningar í dag vegna þess að hann leggst á allar eignir yfir tilteknum mörkum, tiltölulega lágum mörkum, óháð því hvort þær gefa af sér einhvern arð eða ekki. Árið 1996 var stigið það skref að skattleggja arð af eignum, þær tekjur sem menn hafa af eignum sínum, með upptöku fjármagnstekjuskatts, en eftir sat eignarskatturinn. Á síðasta kjörtímabili náði ríkisstjórnin því fram að lækka eignarskattinn verulega. Þá var jafnframt boðað að stefnt væri að afnámi skattsins. Það skref erum við nú að stíga. Þessi skattur er arfur frá liðnum tíma. Í tilviki einstaklinga kemur hann oft mjög óréttlátlega út. Þarna er um að ræða eignir sem ekki endilega gefa af sér arð. Í mörgum tilvikum kemur þetta þannig út að vegna þess hve mörkin eru lág borgar fólk hlutfallslega háa eignarskatta af tiltölulega litlum fasteignum. Þessi skattur kemur því hart niður, fyrir utan að einnig er um ákveðna margskattlagningu að ræða þar sem fólk hefur auðvitað fyrst borgað skatta af tekjum sínum, síðan borgað skatta af vinnu og þjónustu og vörum í sambandi við að afla sér íbúðarhúsnæðis. Og loks er fólk rukkað árlega um eignarskatt af eignunum. Þessu ætlum við að breyta núna. Þótt eignarskatturinn skili ekki neitt óskaplega háum upphæðum í ríkissjóð í dag, þarna er um að ræða nokkra milljarða, þá er um að ræða verulega og mjög mikilvæga prinsippbreytingu. Þarna er verið að breyta grundvallaratriði og því ættu allir hv. þingmenn að fagna. Þess má líka geta, sem hefur ekki verið rætt mikið, að um leið og eignarskattur á einstaklinga er afnuminn, er jafnframt verið að afnema eignarskatt á fyrirtæki. Því hafa hagsmunasamtök í atvinnulífinu lengi barist fyrir, vegna þess að eignarskattar á fyrirtæki eru nánast óþekktir í nágrannalöndum okkar. Þarna er um að ræða eitt af þeim atriðum í skattkerfi okkar sem hafa sett fyrirtæki okkar aftar á merina en fyrirtæki í samkeppnislöndunum. Það er því verulegt framfaraskref fyrir atvinnulífið að losna við þennan skatt. Þannig að hvað eignarskattinn varðar er ávinningurinn ótvíræður og skrefið sögulegt. Varðandi tekjuskatt einstaklinga sem er kannski meginþunginn í frumvarpinu, þá er líka um stórt skref að ræða. Því þegar skattabreytingarnar, þessi fjögurra prósenta lækkun tekjuskatts einstaklinga, verða komnar til framkvæmda þá verðum við í fyrsta skipti frá upptöku staðgreiðslunnar komin niður á þann punkt sem skattlagningin var í á þeim tíma. Þetta segir sína sögu um þá óheppilegu þróun, sem var sérstaklega á fyrri hluta tímabilsins frá upptöku staðgreiðslunnar, að stjórnvöld gripu hvað eftir annað til skattahækkana. En nú höfum við í ákveðnum skrefum stigið í þá átt að færa skattlagninguna niður í það sem var 1988, þegar staðgreiðslan kom til framkvæmda. Það er líka sögulegt vegna þess að þróunin í sköttum hér á landi hefur því miður yfirleitt frekar verið upp á við en niður á við og það er sögulegt að okkur sé að takast að snúa því við. Við erum að ná verulegum árangri og við erum að snúa ákveðinni þróun við. Þetta, virðulegi forseti, tel ég afar mikilvægt að við höfum í huga í umræðunni. Til viðbótar þessu eru ákveðnar breytingar, sérstaklega hvað varðar barnabætur sem koma fjölskyldum í landinu til verulegra bóta. Það skref er líka mikilvægt, en ég held að í heildina sé okkur óhætt að fullyrða að hér er um að ræða stærstu skattalækkunaraðgerð í Íslandssögunni. Aldrei áður hefur verið stigið jafnstórt skref í áttina til að draga úr skattlagningu hins opinbera. Nú skulum við velta aðeins fyrir okkur ákveðnum staðreyndum í sambandi við skattkerfið. Á undanförnum vikum og mánuðum hefur, ekki síst af hálfu hv. þingmanna Samfylkingarinnar, stundum verið óskapast yfir - í öðru orðinu er óskapast yfir sama hlut sem er síðan gagnrýndur út frá öðrum forsendum í hinu orðinu - að hlutfall samneyslu í samfélaginu hafi farið vaxandi, ég held að einhver hafi nefnt að það hafi ekki verið meira síðan 1980, þ.e. að þrátt fyrir að hlutföll ýmissa skatta hafi verið lækkuð á undanförnum árum hafa skatttekjurnar aukist. Á því er einföld skýring sem er mikilvægt að við höfum í huga í umræðunni. Það er vegna þess að skattkerfi okkar er þannig uppbyggt að stærstu skattstofnarnir eru annars vegar tekjuskattur og hins vegar virðisaukaskattur og eftir því sem tekjur aukast í samfélaginu og neysla eykst þá aukast skatttekjur ríkisins. Þetta má kalla prógressíft skattkerfi, en það felur í sér að þegar hagvöxtur ríkir og kaupmáttur ráðstöfunartekna eykst þá aukast skatttekjur ríkisins, þótt ekkert sé hróflað við skatthlutföllum. Þetta hafa jafnvel sumir hv. þingmenn Samfylkingar leyft sér að kalla skattahækkun. Það hefur verið barið á ríkisstjórninni fyrir að hækka skatta, einfaldlega vegna þess að fleiri krónur skila sér í kassann af sömu skatthlutföllum, af óbreyttum skattareglum og áður voru. Þetta er auðvitað mjög villandi vegna þess að hvort sem við tölum um skattahækkun eða skattalækkun verðum við að horfa á aðgerðir sem eru teknar hér á hinu háa Alþingi, stefnumörkun af hálfu stjórnvalda, en við getum ekki talað um afleiðingar sem koma af aukinni veltu eða auknum tekjum í samfélaginu. Hins vegar er ég á margan hátt sammála því þegar sumir hv. þingmenn Samfylkingarinnar ræða um að samneyslan sé að verða of mikil, hlutfall samneyslunnar í samfélaginu sé orðið of hátt. Þá velti ég fyrir mér hvernig eigum við að breyta því. Áhrifaríkasta leiðin til að breyta því er auðvitað fólgin í að lækka skatthlutföll. Það er það sem munar mestu. Þess vegna tel ég að breytingarnar sem ríkisstjórnarflokkarnir berjast fyrir nú séu skref í rétta átt, vegna þess að til lengri tíma mun lækkun hlutfallanna skila sér í því að vöxtur samneyslunnar verði haminn. Afar mikilvægt er, virðulegi forseti, að þetta komi fram í umræðunni. Nokkur önnur atriði er einnig vert að hafa í huga. Við upphaf þessarar umræðu var nokkuð rætt um hagstjórnarleg áhrif skattalækkunaraðgerðanna. Það var gert í ljósi þess að nú standa yfir, og eru fram undan miklir hagvaxtartímar. Það er mikið fjármagn á ferð í samfélaginu. Það er að langmestu leyti afar jákvæð þróun. Það er jákvætt að hér eigi sér stað mikil fjárfesting, það er jákvætt að vel gangi í efnahagslífinu og það er jákvætt að meiri peningar komi inn í landið. Það á ekki að tala um slíkt eins og stórfellt vandamál, því þetta er jákvætt. Ef rétt er á málum haldið gefur þetta okkur kost á að ná stórkostlegum árangri á næstu árum. Því hefur jafnvel verið haldið fram í umræðunni, einkum af talsmönnum Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, að skattalækkunaraðgerðirnar komi á afar vondum tíma miðað við þróun í hagkerfinu. En þá er rétt að geta þess að stór hluti af þeim hagvexti og uppgangi sem við sjáum fram á núna stafar að aðgerðum í atvinnumálum sem Vinstri hreyfingin – grænt framboð var alltaf á móti. En látum það liggja milli hluta. Vinstri hreyfingin – grænt framboð hefur haft áhyggjur af því að með því að lækka skatthlutföll væri verið að hleypa öllu í bál og brand í efnahagslífinu, sem yrði fyrir stórkostlegum skaða. Í staðinn hefur Vinstri hreyfingin – grænt framboð viljað halda skattlagningunni hárri, jafnframt því að halda útgjaldastiginu háu og halda áfram að auka útgjöld ríkissjóðs, sem gengur þvert á ráðleggingar hagfræðinga í bönkum, greiningardeildum bankanna, Seðlabankanum eða annars staðar þar sem höfuðáhersla hefur verið lögð á hve mikilvægt sé að gæta aðhalds í opinberum rekstri við núverandi aðstæður. Fjárlögin sem við samþykktum í síðustu viku byggja á því að aðhalds sé gætt. Þau byggja á því að samneyslan vaxi mun minna en þjóðarframleiðslan þannig að hlutfallið fari minnkandi. Það er mikilvægt að við höldum okkur við það viðmið, að okkur takist að standast freistingar til að auka útgjöld, eins og sífellt koma kröfur um hér í þinginu. Stjórnarandstöðuflokkarnir á þingi, þar á meðal  Nánast hver einasta þingsályktunartillaga sem borin er fram af þingmönnum hv. stjórnarandstöðu, felur í sér kröfur um aukin útgjöld. Svo koma sömu hv. þingmenn með heilagleikasvip og tala svona abstrakt af og til um að þeir vilji meira aðhald. Það er voðalega auðvelt að koma hér og tala abstrakt um meira aðhald, en styðja svo allar tillögur um meiri útgjöld. Þetta höfum við hlustað á hér í þinginu frá hv. þingmönnum Samfylkingarinnar. Það má segja að hv. þingmenn  Varðandi umræðuna sem hér hefur farið fram má segja að mjög hafi einkennt hana að ræðumenn Samfylkingarinnar, hv. þm. Samfylkingarinnar, hafa meira og minna reynt að drepa umræðuna á dreif. Það má hv. þm. Ögmundur Jónasson þó eiga að hann kom inn á vissan kjarna umræðunnar þegar hann gat þess í ræðu sinni í morgun að spurningar um skattamál væru auðvitað spurning um grundvallarstefnu í pólitík. Þetta frumvarp kallar auðvitað fram umræður um grundvallarstefnu í pólitík. Það kallar fram umræður um hvort menn vilji yfir höfuð lækka skatta. Hafa menn áhuga á að lækka skatta? Hafa menn yfir höfuð áhuga á því að setja hinu opinbera einhvern ramma, að koma í veg fyrir stöðuga útþenslu hins opinbera? Það reynir á. 

Virðulegi forseti. Ég ætla nú að byrja á að óska hv. þm. Birgi Ármannssyni til hamingju með skattahækkanirnar. Hann hefur um árabil, alveg frá því að hann hóf opinber afskipti af stjórnmálum fyrir tæpum 20 árum, held ég, í ungliðahreyfingu Sjálfstæðisflokksins barist mjög fyrir skattalækkunum en nú á sínum öðrum þingvetri hefur hann staðið að því með félögum sínum að hækka álögur á landsmenn um 8 milljarða ef lögð eru saman áhrifin á ríkissjóð á árunum 2004 og 2005. Það er vissulega ástæða til að taka ofan fyrir þessum stefnumiðum í starfi flokksins. Hann talaði hér í sinni góðu og ágætlega fluttu ræðu töluvert um eignarskattinn. Mig langaði að spyrja þá sérstaklega hvort ekki væri vænlegri leið og sanngjarnari til að ná markmiðunum að hækka og breyta fríeignamarkinu til betri vegar í stað þess að afnema skattinn að fullu. Það má auðveldlega færa rök fyrir því að eignarskatturinn sé tekjustofn sem eigi fullan rétt á sér eins og aðrir skattstofnar, rétt eins og tekjuskatturinn og fjármagnstekjuskatturinn. Er ekki réttlátara og sanngjarnara að hækka mörkin þannig að ekki sé verið að skattleggja þá sem lítið hafa á milli handanna? Sérstaklega er talað um eldra fólk sem á húseignir, hefur lítið til framfærslu og munar verulega um að losna við eignarskattinn. Samt væri um leið hægt að halda eignarskattsnámi áfram af þeim sem eiga miklar eignir og mikla peninga og hafa vel efni á því að standa þannig undir skattinum. Er það ekki réttari nálgun að málinu en að afnema skattinn að fullu og öllu sem kemur þannig fyrst og fremst þeim til góða sem eru á okkar mælikvarða verulega efnaðir?

Virðulegi forseti. Svar mitt er nei. Ég tel langeðlilegast gagnvart eignarskattinum að leggja hann niður. Ef ekki hefði verið útlit fyrir að meiri hluti næðist fyrir því hér á hinu háa Alþingi að leggja skattinn niður hefði ég stutt breytingu í átt til hækkunar fríeignamarks. Ástæðan fyrir því að ég er á móti eignarskatti er auðvitað bara sú að ég tel grundvöll þeirrar skattlagningar rangan. Ég tel að verið sé að skattleggja á röngum forsendum. Þess vegna finnst mér mikil hreinsun að því að losna við þennan skatt alfarið í staðinn fyrir að vera að hrófla eitthvað með viðmið í því sambandi. Varðandi hinar meintu skattahækkanir sem hv. þingmaður vék að og sumir hv. þingmenn Samfylkingarinnar hafa áður vikið að verð ég að segja að þarna finnst mér menn vera að seilast ansi langt, ég get ekki sagt annað. Ég hef reyndar ekki farið yfir þessa liði krónu fyrir krónu en það er verið að vísa, að því er mér sýnist, í öllum tilvikum til þess að verið er að hækka gjöld, hækka skatta, vissulega, til að nálgast þær breytingar sem orðið hafa á vísitölu. Það gerist ekki í öllum tilvikum. Í mörgum tilvikum, t.d. eins og í frumvarpinu um aukatekjur ríkissjóðs sem nú er búið í 2. umr., er held ég hvergi, kannski í einu tilviki eða tveimur af 300, verið að nálgast vísitölubreytingar frá því að þessum gjöldum var síðast breytt. Ástæðan fyrir því að ég styð þetta er sú að ekki er búið að taka pólitíska ákvörðun um að afnema þetta sem tekjustofna. Þetta eru áfram tekjustofnar ríkisins og ég tel ekki óeðlilegt að þeir haldi nokkurn veginn í við einhverja verðlagsþróun. Þeir gera það samt yfirleitt ekki, við skulum hafa það í huga. Ég er hins vegar tilbúinn að ræða það með hvern og einn tekjustofn, eins og um eignarskattinn, hvort yfir höfuð sé ástæða til að viðhalda honum.

Frú forseti. Vissulega er verið að hækka skatta, sagði hv. þingmaðurinn, og ég tek undir það. Til dæmis voru þeir að hækka brennivínsskattana og auka þannig forræðishyggjuna hér í samfélaginu með alveg fáheyrðum og fáránlegum hætti að mínu mati. Þessi afskipti stjórnvalda í gegnum verðlag af því hver drekkur hvað eru náttúrlega fáránleg og undrunarefni að jafnfrjálslyndur maður og hv. þm. Birgir Ármannsson skuli láta hvarfla að sér að standa að slíkri undarlegri forræðishyggju. Aftur að eignarsköttunum sem koma vel til greina að mínu mati sem og það að hækka fríeignamarkið. Sem dæmi um skattinn er lækkun á eignarskatti alls tæplega 3,5 milljarðar og þar af er lækkun á eignarskatti á lögaðila, sem sagt fyrirtæki, 1.362 millj. Er ekki nóg búið að lækka álögurnar á fyrirtækin í gegnum lágan fjármagnstekjuskatt? Er ekki óþarfi að vera að hygla fyrirtækjunum og hinum ofsaríku með því að afnema eignarskatt af öllu?

Virðulegi forseti. Ég nefndi það í ræðu minni áðan að eignarskattur á fyrirtæki er nánast óþekktur í þeim löndum sem við berum okkur saman við. Margoft hafa Samtök atvinnulífsins bent á að það væri mikil hreinsun af því að losna við þennan skatt til að bæta samkeppnisstöðu íslensks atvinnulífs í samanburði við fyrirtæki í öðrum löndum. Þetta er atriði sem hefur m.a. áhrif á það hvar fyrirtæki staðsetja sig. Þetta skiptir máli af þeim sökum. Þess vegna undrast ég að hv. 7. þm. Suðurk. skuli gera lítið úr þessari mikilvægu breytingu. Hún er kannski ekki svo stór í milljörðum talið en hún skiptir máli fyrir fyrirtækin í landinu. Varðandi hina ofsaríku sem nefndir voru hygg ég að hinir ofsaríku séu þeir sem alltaf finna sér leiðir til að bjarga sér hvert sem skattkerfið er. Staðreyndin er sú að þegar stjórnmálamenn hafa samið reglur sem ætlað er að ná í peninga frá hinum ofsaríku hafa hinir ofsaríku yfirleitt sloppið en byrðarnar lent á venjulegum launþegum, 

Hæstv. forseti. Í samanburði við þau lönd sem Íslendingar iðulega bera sig saman við, Norðurlöndin og ýmis ríki í vestanverðri Evrópu, er skattstig hér á landi lágt, það er mun lægra en gerist annars staðar. Það er alveg rétt að Vinstri hreyfingin – grænt framboð hefur efasemdir um að við getum leyft okkur að fara neðar með þetta skattstig, hina almennu skattheimtu í landinu. Hvers vegna skyldi það vera? Það er vegna þess, og um það snýst hinn pólitíski ágreiningur í landinu, að við viljum að sú samfélagsþjónusta sem við öll, hvar í flokki sem við stöndum, erum sammála um að sé við lýði í landinu í einu eða öðru formi verði fjármögnuð í gegnum skattheimtuna, gegnum almannasjóð, í stað þess að fara hina leiðina, hina pólitísku leiðina og láta notandann borga beint. Um þetta snýst hinn pólitíski ágreiningur, hvernig eigi að greiða fyrir þá samfélagsþjónustu sem við erum öll sammála um að sé við lýði í einhverju formi. Það er í þessu ljósi sem við verðum að skoða og skilja skattapólitík Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs. Það er hins vegar ekki markmið í sjálfu sér, óháð þessum kringumstæðum, að hafa skattheimtu eins háa og kostur er og útgjöld eins mikil og kostur er. En þetta er hið pólitíska samhengi sem við höfum lagt áherslu á.

Hæstv. forseti. Það er alveg rétt hjá hv. þm. Ögmundi Jónassyni að þarna er um ákveðinn greinarmun á pólitískum grundvallarsjónarmiðum að ræða. Hv. þm. Ögmundur Jónasson og flokkur hans vilja gjarnan, að því er manni sýnist, hafa það þannig að sem mest sé innheimt í skatta og síðan taki stjórnmálamennirnir ávörðun um það hvernig peningunum sé varið. Ég kem úr flokki sem hefur stutt samfélagsþjónustu í landinu í gegnum áratugi. Ég er samt þeirrar skoðunar að það eigi að stækka þann hluta þjóðarkökunnar sem einstaklingar hafa sjálfir til ráðstöfunar og minnka þann hluta sem stjórnmálamenn hafa til ráðstöfunar. Í því held ég að grundvallarmunurinn á sjónarmiðum mínum og hv. þm. Ögmundar Jónassonar liggi. Það er grundvallarmunurinn: Viljum við að stjórnmálamennirnir taki sem mest til hins opinbera og deili síðan út til þeirra verkefna sem þeir telja mikilvæg eða viljum við skilja meira eftir hjá fólkinu í landinu, hjá almenningi, og gefa því kost á að verja sjálfsaflafé sínu að meira leyti eftir eigin ávörðunum?

Hæstv. forseti. Mér finnst þetta vera tvíþætt spurning. Önnur er um leiðir til að stækka kökuna. Þar greinir okkur á í grundvallaratriðum. Annars vegar eru þeir sem telja að með sem lægstu skattstigi, sem minnstum skattálögum séu meiri líkur á því að kakan stækki, að það í sjálfu sér örvi menn til athafna. Síðan er hin skoðunin, hin nálgunin sem er okkar skoðun, að atvinnulífinu farnist best í sterku samfélagslegu umhverfi þar sem velferðarþjónustan er góð, þar sem þjónusta við atvinnulíf og heimili er góð. Síðan kemur að stjórnmálunum, hvað eigi að vera til ráðstöfunar af hálfu stjórnmála og hvað af hálfu almennings. Ég dreg ekki þessa línu þarna á milli. Við erum að tala um almannavald. Við erum að tala um samfélagslegar stofnanir á borð við skóla og sjúkrahús og annað af því tagi þannig að ég dreg ekki þessar línur á milli hinna illu stjórnmálamanna annars vegar og almennings hins vegar. 

Hæstv. forseti. Auðvitað geta þessir mismunandi hagsmunir eða mismunandi sjónarhorn mæst. Ég nefndi það áðan að ég kem úr stjórnmálaflokki þar sem hefur verið viðtækur stuðningur við velferðarþjónustu og samfélagsþjónustu af ýmsu tagi í áratugi. Ég er hins vegar þeirrar skoðunar að hlutföllin hafi farið aðeins úr jafnvægi. Ég er þeirrar skoðunar að hlutur hins opinbera, ríkis og sveitarfélaga í samfélagi okkar sé orðinn of mikill. Þess vegna er það mín pólitíska stefna að draga beri úr því eða a.m.k. að gera eins og gert er í fjárlögum og langtímastefnu í ríkisfjármálunum, hemja vöxtinn þannig að ekki sé endilega um að ræða niðurskurð frá rauntölum, heldur að draga úr hlutfalli. Við erum að vinna að því núna, bara þannig að menn átti sig á því, að draga úr hlutfalli. Hugmyndin er ekki að samneyslan verði skert frá því sem nú er, heldur bara það að hún haldi ekki áfram að aukast meira en verg landsframleiðsla.

Virðulegi forseti. Þetta var út af fyrir sig ágætisræða hjá hv. þingmanni. Hann fór yfir sviðið eins og hann vildi hafa það, talaði dálítið abstrakt um það hvernig þingmenn kæmu hver á fætur öðrum með alls konar tillögur um útgjöld o.s.frv. en vegna styrkrar stöðu meiri hlutans á þingi kæmust menn ekkert upp með neina vitleysu. Ég kom kannski fyrst og fremst hér upp í framhaldi af þessu til að benda á tvennt, ekki kannski beint til þess að svara hér fyrir þær hugmyndir sem Samfylkingin stendur fyrir. Hv. þingmaður auglýsti eftir hugmyndunum og þá er rétt að segja að fyrst og fremst er ágreiningur okkar við ríkisstjórnina sá að við teljum að nýta eigi skattkerfið til frekari jöfnuðar. Hv. þingmaður er ekki sama sinnis. Hin athugasemdin sem ég hafði varðaði það að hv. þingmaður talaði mjög um það að við værum talsmenn þess að auka ríkisútgjöld um of. Ég vildi aðeins minna hv. þingmann á að hugmyndir okkar við afgreiðslu fjárlaga gengu út á að skila milljarði meira í afgang en ríkisstjórnin lagði upp með. 

Hæstv. forseti. Það er vissulega rétt að það voru sparnaðarhugmyndir af hálfu hv. þingmanna Samfylkingarinnar í sambandi við fjárlagaumræðuna. Einhvern veginn minnir mig samt sem áður, ég hef þetta ekki fyrir framan mig, að það hafi einkum verið ótilgreindar sparnaðarkröfur á ráðuneyti sem er tiltölulega auðvelt að setja fram rétt til þess að láta bækurnar líta vel út. En ég varð ekki var við að það væri mikið um konkret sparnaðartillögur nema kannski að því er varðaði einhver sendiráð. Hins vegar hefur ekkert lát verið á því í þinginu að hv. þingmenn Samfylkingarinnar hafi komið hér upp hver á fætur öðrum í fyrirspurnatímum, í umræðum um þingsályktanir og í umræðum um lagafrumvörp og lýst yfir stuðningi við nánast hverja einustu kröfu um aukin útgjöld af hálfu ríkisins sem fram hefur komið á síðustu missirum. Svo koma menn vissulega upp og tala almennum orðum um aðhald og sparnað. Það sem skiptir máli í því sambandi er að menn séu þá tilbúnir til þess að taka á, að menn séu tilbúnir til þess að styðja raunverulegar hugmyndir um aðhald. Það getur verið erfitt vegna þess að það þýðir jafnframt að ekki er hægt að láta alla fá allt sem þeir óska eftir. Varðandi stöðu Samfylkingarinnar í málinu finnst mér afstaða þeirra þingmanna sem hér hafa talað mótast nokkuð af því að Samfylkingin er ekki enn þá búin að ákveða hvort hún ætlar að vera hefðbundinn vinstri sósíalískur flokkur eða eitthvað sem hv. formaður þess flokks mundi kalla frjálslyndur jafnaðarmannaflokkur.

Virðulegi forseti. Umræðan sem hefur farið fram í dag hefur verið nokkuð áhugaverð og af viðbrögðum hv. þingmanna að dæma sýnist mér áhugi fyrir þeirri ræðu sem hér á að fara að flytja vera talsverður því þegar hafa menn óskað eftir andsvari. Mig langar að hefja mál mitt á hugmyndum sem fram komu hjá hv. síðasta ræðumanni, Birgi Ármannssyni, sem talaði einmitt um að núna væri tíminn til þess að ráðast á útgjöld ríkissjóðs sem hlutfall af landsframleiðslu. Núna væri tíminn til þess að snúa til baka, núna væri tíminn til þess að beita aðhaldi, núna væri tíminn til þess að ráðast í niðurskurð, núna væri tíminn til þess að taka á. Núna skyldu gömlu hugmyndir ungliðahreyfingar sjálfstæðismanna fá byr undir báða vængi. Núna væri stóra stundin runnin upp sem ungliðarnir hafa virkilega beðið eftir. Ég ætla að leyfa mér að orða það þannig að mér þykir ekkert skrýtið þó að hv. þingmanni þyki sem nú sé stundin runnin upp, að núna verði horfið af hinni miklu útgjaldaleið og hinni miklu þenslu ríkisins sem hefur verið undanfarin ár. Mér finnst það ekkert skrýtið vegna þess að í Morgunblaðinu 6. desember sl. segir, með leyfi forseta: „Útgjöld ríkisins sem hlutfall af landsframleiðslu fóru í 35,4% í fyrra og hefur útgjaldahlutfallið ekki verið hærra“  Með öðrum orðum hefur útgjaldahlutfall ríkisins ekki verið hærra sem hlutfall af landsframleiðslu í 25 ár. Það er því afar eðlilegt að hv. þm. Birgir Ármannsson telji að nú sé stóra stundin runnin upp, nú sé tími afrekanna því þegar maður er staddur á botninum í sundlauginni er svo líklegt að leiðin geti aðeins legið upp á við. Hér hefur komið fram og ekki vitnað í aðra en sjálft málgagnið Morgunblaðið, sem hefur upplýsingar sínar úr peningamálum Seðlabankans, sem segir að í 25 ár hafi ríkisútgjöld ekki verið meiri sem hlutfall af landsframleiðslu.  Virðulegi forseti. Ég vildi aðeins opna umræðuna á þessu vegna þess að það einfaldar kannski hlutina þegar á líður. Hins vegar er ég sammála hv. þm. Birgi Ármannssyni sem var með dálítinn innblástur áðan, að auðvitað á að reyna að ræða hér um grundvallaratriði þegar verið er að ræða skattapólitíkina, það skiptir miklu máli. Í skattahugmyndunum birtast fyrst og fremst grundvallarhugmyndir Sjálfstæðisflokksins og náttúrlega ríkisstjórnarinnar í heild sinni. Þær ganga út á að verið er að lækka - sérstaklega er ég að tala um tekjuhliðina - tekjuskatt um 4% næstu þrjú árin. Menn hafa farið vandlega yfir það að verið er að minnka byrðar hjá þeim sem meira hafa en síður verið að minnka byrðar hjá þeim sem minna hafa. Þetta er að mörgu leyti hægri skattapólitík og alls ekkert óeðlilegt að þær hugmyndir komi frá hæstv. ríkisstjórn. Hugmyndirnar eiga til að mynda á þessu ári og því næsta, 2004 og 2005, sem er ágætt að miða við, þá munu þessar hugmyndir, þ.e. skattalækkanir, leiða til skattalækkana upp á eina 5 milljarða. Skattalækkanirnar koma mjög misjafnt niður, þær eru betri fyrir þá sem meira mega sín en síðri fyrir þá sem minna hafa, þetta er því að mörgu leyti eðlileg hægri pólitík. Það sem er svo sérstakt er sú staðreynd sem ég ræddi um áðan, að ríkið hefur aldrei verið stærra í hvaða hlutfalli sem er. Ríkið hefur því stækkað alveg ógurlega og mun stækka áfram á næsta ári. Þetta er því einhvers konar sambland af hægri pólitík með einhvers konar kommúnísku ívafi. Þetta er einhvers konar geðklofi sem er afar erfitt að átta sig á og þess vegna kann að vera talsvert erfitt að átta sig á hver hin raunverulega pólitík núverandi ríkisstjórnar er.  Skattalækkununum er einnig ætlað að mæta á annan hátt. Það er ekki verið að draga saman seglin hjá ríkissjóði, það er ekkert í þá veruna, heldur eru menn að lækka skatta hjá þeim sem meira mega sín en á móti kemur að menn eru að hækka alls konar álögur, notendagjöld, komugjöld á heilsugæslu o.s.frv., sem í reynd mun skila 8 milljörðum til ríkissjóðs á árunum 2004 og 2005. Ég er að tala um þau ár þegar ég fer með þessar tölur þannig að það velkist enginn í vafa um það. Þetta er voðalega svipuð þróun og við höfum séð í Bandaríkjunum, sem reyndar hefur birst meira í því að fjárlagahallinn hefur vaxið frá ári til árs og kannski skýrir það að einhverju leyti stöðu dollarans í veröldinni. Ég vil draga það fram að menn eru að lækka skatta, menn eru að minnka byrðar hjá þeim sem meira hafa, síður hjá þeim sem minna hafa en þenja ríkisvaldið út að öðru leyti. Í þessu birtist kannski þessi geðklofi sem ég var að vísa til. Þá vil ég einnig vísa til þess að skattbyrðin hefur áfram aukist hjá þeim sem minna mega sín vegna þess að skattleysismörkin hafa hvorki fylgt með verðlagsþróun né launaþróun. Það þýðir að af hverri krónu sem launin hækka er ríkið alltaf að taka meira og meira til sín af því að skattleysismörkin fylgja ekki með. Við hljótum að spyrja eins og við höfum spurt ítrekað: Hvers vegna eru gjaldstofnar og skattstofnar verðtryggðir en ekki viðmiðunarfjárhæðir og bótafjárhæðir? Við hljótum að vekja upp þessar spurningar af því að menn hljóta að reyna að gæta einhvers jafnræðis í þessum málum. Menn spyrja einnig: Af hverju þarf ríkið að taka meira til sín en sem nemur hugsanlegri tekjuaukningu einstaklingsins og launþeganna, einfaldlega vegna þess að skattleysismörkin fylgja hvorki launaþróun né neysluvísitöluþróun? Þetta finnast mér vera grundvallarspurningar sem nauðsynlegt er að fá svör við. Mér sýnist að ég hafi ekki tekið með mér þær töflur sem ég hafði hugsað mér að taka með mér í pontu, en ég er þó með hluta af þeim. Óhjákvæmilega verðum við að fara yfir það hvernig tilfærslan á sér stað og við höfum dregið það fram mjög skýrt í umræðunni hvað menn hafa verið að gera. Menn hafa verið að lækka skattana en á móti kemur að menn ætla að leggja 140 millj. álögur á nemendur í formi hækkaðra skólagjalda. Menn eru því að færa þetta til, þetta eru orðin meiri notenda- og þjónustugjöld en að allt sé fjármagnað úr sameiginlegum sjóðum. Ríkið er að taka meira til sín, en með öðrum hætti. Við höfum sett þá gagnrýni fram vegna þess að við teljum að með því móti sé ekki verið að nota skattkerfið sem það jöfnunartæki sem við viljum sjá það vera. Þar skilur á milli okkar og Sjálfstæðisflokksins. Ég get haldið áfram að rekja gjöldin sem reyndar nokkrir hv. þingmenn hafa gert, en niðurstöðutölur þeirra eru að ríkissjóður nettó er að taka til sín í þjónustu- og notendagjöldum og öðrum gjöldum 2,5 milljarða umfram það sem hann lækkar skatta á árunum 2004 og 2005. Þetta er sá veruleiki sem við stöndum frammi fyrir. Varðandi útgjaldaaukningu ríkisins sögðu svo til allir hagfræðingar sem komu á fund efnahags- og viðskiptanefndar að aðhaldið í ríkisfjármálum væri ekki sem skyldi, þeir töldu allir og voru sammála um að lágmarksafgangur af fjárlögum væru a.m.k. 4% af landsframleiðslu, sem er á bilinu 34–36 milljarðar kr. Það töldu menn lágmark til þess að, eins og þeir kölluðu það, geta mætt því þegar hagsveiflan leiðréttist af sjálfu sér. Það væri afgangurinn sem þyrfti að vera því að þeir 30–40 milljarðar tekna sem kæmu umfram það væru vegna tímabundinnar hagsveiflu og að það muni verða mjög erfitt fyrir ríkissjóð að mæta þeirri niðursveiflu þegar þar að kemur nema menn taki á því strax. Menn töldu þannig að aðhaldið og aðhaldsleysið væri einn af stóru þáttunum í því að Seðlabankinn varð að hækka stýrivexti um 1% með afleiðingum sem menn hafa séð á gjaldeyrismarkaði undanfarna daga og með tilheyrandi afleiðingum fyrir útflutningsgreinarnar. Ég sá að Samtök atvinnulífsins meta þann skaða upp á 15 milljarða kr. eða svo.  Virðulegi forseti. Ég kom í ræðustól fyrst og fremst til að draga þetta fram. Það er grundvallarmunur á skattapólitík ríkisstjórnarinnar og þess hvernig við lítum á skattkerfið. Við lítum fremur á skattkerfið sem jöfnunartæki meðan ríkisstjórnin telur að sé hægt að nota það til að létta byrðar þeirra sem meira mega sín og færa síðan tekjurnar út í notenda- og þjónustugjöld.

Ég hef heyrt þetta áður.

Enda breytast ekki viðhorfin frá degi til dags eins og hjá hv. þm. Pétri Blöndal sem gjammar hér örlítið fram í. Í því sambandi er ágætt að rifja upp að hann gaf sig á sínum tíma út fyrir að vera riddari skattalækkana. Nú er hann formaður efnahags- og viðskiptanefndar og kannski annar tveggja sem mesta ábyrgð bera á því að útgjöld ríkissjóðs, sem hlutfall af landsframleiðslu, hafa ekki verið hærri frá árinu 1980. Þá var reyndar einnig sjálfstæðismaður í forustu fyrir ríkisstjórn. 

Það var vinstri stjórn.

Gunnar Thoroddsen.

Var hann í Alþýðubandalaginu?

Ég ber það mikla virðingu fyrir Gunnari Thoroddsen heitnum að ég ætla ekki að kallast á við þingmenn um hann. Virðulegi forseti. Ég hef farið yfir þau sjónarmið sem ég vildi að kæmu fram við þessa umræðu. Ég hef dregið fram að það er voðalega erfitt að átta sig á pólitík ríkisstjórnarinnar í heild fyrir utan það að þar birtist annars vegar hægri pólitík í formi þessara skattalækkana en á móti kemur einhvers konar kommúnískt ívaf þannig að ríkissjóður bólgnar út frá ári til árs og hefur aldrei tekið til sín stærra hlutfall. Þetta vildi ég draga fram, virðulegi forseti, og taldi mikilvægt innlegg við þessa umræðu hér. Að öðru leyti vil ég taka undir þau sjónarmið sem komið hafa fram hjá öðrum félögum mínum í efnahags- og viðskiptanefnd, hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni og hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur.

Virðulegi forseti. Þetta var að mörgu leyti kostuleg ræða hjá hv. þingmanni og ekki farið rétt með. Árið 1981 var t.d. vinstri stjórn við völd, eins og allir vita sem eitthvað þekkja til. Á sama hátt hefur það verið upplýst í þessari umræðu að útgjöld ríkissjóðs lækka sem hlutfall af vergri landsframleiðslu nái fyrirætlanir stjórnarinnar fram að ganga og sömuleiðis skatttekjur ríkissjóðs. Hvað sem því líður er ekki rosalega langt síðan við vorum í kosningabaráttu, virðulegi forseti. Þá fóru þingmenn Samfylkingarinnar, þáverandi frambjóðendur, og lögðu mikla áherslu á að lækka jaðarskatta.

Það var þá.

Það var lykilatriði. Þá er ég ekki að tala um símastrákinn sem mótar stefnu Samfylkingarinnar hvað varðar virðisaukaskattinn, sem upplýsti okkur um þá stefnu að þeir vildu ekki lækka matarskattinn. Ég er ekki að tala um hann. Ég er að tala um að frambjóðendur Samfylkingar vildu lækka jaðarskattinn. Nú er nákvæmlega það að gerast. Það verður ekki gert öðruvísi, virðulegi forseti, en með því að lækka skattprósentuna og afnema tekjutengingu. Ég vil fá að vita hjá hv. þm. Lúðvíki Bergvinssyni hvaða skoðun hann hafi á þessu máli. Var þar bara enn einn hringurinn sem Samfylkingin tekur í skattamálum fyrir kosningar? Meintu menn ekkert með því þegar þeir gengu á milli manna og vildu lækka jaðarskatta? Ég vil fá að vita það því að það skiptir máli. Á sama hátt vildi ég fá að vita það hvaða skoðun hann hefur almennt á því að afnema eignarskattana.

Virðulegi forseti. Ég veit svo sem ekki hvort ég á að kalla þetta andsvar eða viðbrögð við þeirri undarlegu uppákomu sem hér varð. Það er tvennt sem ég vil nefna. I fyrsta lagi, til þess að leiðrétta hv. þingmann, hef ég hér frumvarp til fjárlaga, stefnu og horfur fyrir 2005, og langar að lesa bara upp úr því, með leyfi forseta: „Á þessum forsendum er áætlað að skatttekjur ríkissjóðs muni hækka um rúmlega 6% …“ Ég vil að þetta liggi fyrir. Hv. þingmaður sagði að skatttekjur ríkissjóðs mundu lækka sem hlutfall, 

Hlutfall af vergri landsframleiðslu.

Við erum að tala hér um hagvaxtarstærð, aukningu um 5% og 6–7% hækkun tekna. Bara til þess að leiðrétta hv. þingmann. Það er mikilvægt. Eins vildi ég líka nefna að hefði hv. þingmaður verið við umræðuna þá hefði hann áttað sig á því að við höfum við þessar umræður lagt fram tillögur um að draga úr jaðarsköttum, mun meira en hér er gert ráð fyrir. Ég vildi bara nefna þetta tvennt við þessa umræðu.

Þú hefur nógan tíma.

Virðulegi forseti. Ég nefndi að bæði skatttekjur ríkissjóðs lækka sem hlutfall af vergri landsframleiðslu sem og útgjöld ríkissjóðs, sem hlutfall af vergri landsframleiðslu. Það eru gögn sem hafa verið lögð fyrir. En látum það liggja á milli hluta. Ég vek athygli á því að hv. þingmaður vék sér undan því að ræða um jaðarskattana. Hann talaði um einhverjar óskilgreindar tillögur. Ég hef hlustað á forustumenn Samfylkingarinnar ræða um að allt í einu sé matarskatturinn aðaláherslumálið. Fyrir kosningar svöruðu þeir því algjörlega neitandi. Eða fyrirgefið, símastrákurinn hjá Samfylkingunni neitaði því algerlega að breyta ætti virðisaukaskattskerfinu. Það liggur hreint og klárt fyrir að menn lækka ekki jaðaráhrifin, hina svokölluðu jaðarskatta, nema með því að lækka skattprósentuna og afnema tekjutengingar. Hver er stefna Samfylkingarinnar núna hvað þetta varðar?

Virðulegi forseti. Tillögur okkar liggja fyrir og hv. þingmanni er í lófa lagið að líta inn í hliðarsal og skoða þær tillögur eða fylgjast með umræðunni. Ég vildi aðeins nefna það, þótt það sé ekki mitt að taka hv. þingmann í einhvers konar hagfræðikennslu og ég líti ekki á það sem hlutverk mitt, en hagvaxtarspár fjármálaráðuneytisins gera ráð fyrir 5% hagvexti. Í sömu spá fjármálaráðuneytisins er hins vegar gert ráð fyrir 7% aukningu á skatttekjum. Hvernig getur …  
            

Forseti biður hv. þingmenn að gefa ræðumanni hljóð.

Virðulegi forseti. Ég þarf svo sem ekki á aðstoð forseta að halda í þessum efnum. En ég lít ekki á það sem mitt hlutverk að kenna hv. þingmanni mannasiði. Ég vil nefna í þessari umræðu að skatttekjurnar eru að aukast umfram hagvöxtinn og vildi ég vekja 

Frú forseti. Mig langar til að þakka hv. þm. Lúðvíki Bergvinssyni fyrir athyglisverða ræðu að mörgu leyti. Þar kom ýmislegt fram og m.a. gamlar lummur frá vinstri mönnum í umræðum um skattamál. Ég skildi hv. þingmann ekki betur en svo að hann teldi óskynsamlegt að lækka skatta með þeim hætti sem til stendur að gera samkvæmt frumvarpinu sem hér er til umræðu. Honum þykir óskynsamlegt að lækka skatta núna, að nú sé ekki rétti tíminn til að ráðast í skattalækkanir eins og þær sem hér um ræðir. Slíkar röksemdir eru í sjálfu sér ekki nýjar. Við hægri menn, sem höfum staðið að skattalækkunum í gegnum tíðina og verið talsmenn þess að minnka álögur á skattgreiðendur öfugt við vinstri menn, þekkjum þessar röksemdir. Því er nefnilega alltaf haldið fram af vinstri mönnum að ekki sé rétti tíminn til að lækka skatta. Það má ekki lækka skatta í góðæri, segja þeir, vegna þess að þá eykst þenslan. Það má heldur ekki gera í hallæri vegna þess að þá er tekjuhlið ríkissjóðs ógnað. Það má heldur ekki gera í jafnvægi vegna þess að þá raskast jafnvægið. Mig langar því að spyrja hv. þingmann einfaldrar spurningar og hún er þessi: Hvenær og við hvaða aðstæður telur hv. þingmaður rétt að lækka skatta?

Virðulegi forseti. Ég held að tímasetningin sé ágæt núna. Ég held að sé ágætt að lækka skatta við þær aðstæður sem nú eru. Ég get svarað því hreint út. Mig langar hins vegar, af því að hv. þingmaður kom upp í andsvar, að biðja hann að útskýra fyrir okkur í þingsalnum og öðrum sem kunna að fylgjast með hvernig hann skilgreini þessa pólitík, þ.e. að lækka skatta um tiltekna fjárhæð en taka hærri fjárhæðir inn annars staðar. Með öðrum orðum er verið að lækka skatta, reyndar á þann hátt að færa byrðar frá þeim sem meira hafa en síður létta líf þeirra sem minna hafa. En gott og vel. Á sama tíma og menn lækka þessa skatta auka þeir tekjur ríkissjóðs vel umfram þær fjárhæðir sem skattar eru lækkaðir um. Ég spyr, og ítreka þá spurningu sem ég hef spurt oftar en einu sinni í þessum umræðum: Hvernig skilgreinir hv. þingmaður þessa pólitík, þ.e. skattalækkun en um leið að auka tekjur ríkissjóðs með öðrum álögum, notendagjöldum og öðru slíku, sem gerir það að verkum að ríkissjóður stækkar og eykur tekjur sínar í þær hæðir sem aldrei hafa sést áður í hlutfalli af landsframleiðslu? Ég óska eftir því, virðulegi forseti, af því ég hef satt best að segja átt í talsverðum erfiðleikum með að átta mig á þeirri pólitík. Ég leyfði mér áðan í ræðu að skilgreina hana sem einhvers konar hægri pólitík með „kommúnísku“ ívafi, þ.e. að lækka skatta en auka ríkisútgjöld langt umfram það sem áður hefur verið. Ég vildi óska, virðulegi forseti, að hv. þingmaður útskýrði fyrir mér hvers konar pólitík hér er á ferðinni.

Frú forseti. Ég vil nú taka það fram í upphafi að ég tel að forsendurnar sem hv. þm. Lúðvík Bergvinsson leggur til grundvallar í spurningum sínum til mín séu ekki alls kostar réttar. Okkar pólitík gengur út á að létta álögum af skattgreiðendum, að skila stærri hluta af sjálfsaflafé þeirra í þeirra eigin vasa. Það er algjörlega í samræmi við þá pólitík sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur barist fyrir. Við verjum 22 þús. millj. kr. á ári í skattalækkanir. Ég er ekki tilbúinn til að skrifa upp á það og veit ekki hvað hv. þingmaður hefur fyrir sér í því þegar hann heldur því fram að þær gjaldahækkanir, þær verðlagsbreytingar sem gerðar hafa verið á einstökum gjaldaliðum við tekjuöflun ríkissjóðs nemi hærri fjárhæð en 22 þús. milljónum á ári. Ég er bara ekki sammála því og tel að þingmaðurinn hafi rangt fyrir sér í þessu. Ég get ekki séð að það sé neitt óljóst í okkar pólitík, hún liggur fyrir og hefur verið skýr. 

Virðulegi forseti. Aðeins til að einfalda þetta og jafnvel flýta umræðunni þá nema álögurnar 8 milljörðum en skattalækkanirnar 5 milljörðum, þ.e. fyrir árin 2004 og 2005. Þar liggur þessi mismunur. Þetta eru ekki tölur sem við höfum verið að finna upp eða koma fram með til þess að reyna að koma höggi á meiri hlutann eða ríkisstjórnina eða hvern þann sem vill standa fyrir þessari pólitík. Þetta eru kostnaðarreikningar fjármálaráðuneytisins. Við höfum ekki gert mikið annað en að leggja saman og draga frá. Út úr því kemur að á þessum tveimur árum tekur ríkið 2,5 milljarða í gjöld umfram þær skattalækkanir sem á að ráðast í. Það er þetta sem ég bað hv. þingmann um að reyna að útskýra fyrir mér og hann treysti sér ekki til.

Hæstv. forseti. Ég vildi gjarnan spyrja hv. þm. Lúðvík Bergvinsson hvað hann mundi kalla það, hvaða hugtak hann mundi nota til að lýsa því þegar gjald, t.d. samkvæmt lögum um aukatekjur ríkissjóðs, hækkar ekki frá 1997 til 2004. Það er ákveðin tiltekin upphæð, segjum þúsund krónur árið 1997. Það er ekki tekin nein ákvörðun á Alþingi um að hækka þetta gjald til 2004 þannig að gjaldið lækkar um einhverja tiltekna prósentu, kannski 30% að raungildi, gjaldið er að raungildi 30% lægra í dag en það var segjum árið 1997 þegar núverandi lög um aukatekjur ríkissjóðs voru sett. Er þetta skattalækkun? Ég velti því fyrir mér. Ég held að við komumst ekki hjá því að kalla það skattalækkun þegar svoleiðis er. Ef við notum þá viðmiðun höfum við t.d. lækkað skatta á léttu víni og bjór um 30% á undanförnum árum. Við höfum lækkað fjölmörg gjöld sem heyra undir aukatekjur ríkissjóðs um prósentur. Núna er verið að leggja til 10% hækkun en mörg þessara gjalda hafa raunverulega lækkað kannski um 30% frá því að þau voru ákveðin síðast. Ég velti fyrir mér: Er það kannski pólitík Samfylkingarinnar að það eigi að ná fram skattalækkunum í samfélaginu með því að frysta ákveðin krónutölugjöld, krónutöluskatta, en ná alltaf meiru og meiru inn í gegnum tekjuskattana?

Virðulegi forseti. Ég hafði ekki alveg áttað mig á því hvað skattaprinsum Sjálfstæðisflokksins er órótt undir þessari umræðu og hlaupa hér upp hver um annan þveran. Hv. þingmaður spyr einmitt: Hvað ef gjöldin hækka ekki miðað við verðlagsvísitölu, er það þá skattalækkun? Fyrsta svarið sem kemur náttúrlega upp í hugann er: Það fer allt eftir því hver fjárþörf ríkisins er. Er nauðsynlegt að hækka þessa skatta? Augljóslega, sökum þess að ríkissjóður er að eyða það miklu. Þá spyrja menn næst: Ef þetta fylgir verðlagsþróun, er það hækkun eða lækkun? Það er a.m.k. hækkun á gjöldum en menn geta síðan farið yfir raunhækkunina. En þá kemur náttúrlega hin hliðin á sama peningi vegna þess að ef gjöld og skattar eru verðtryggðir þá hefði maður haldið að viðmiðunarbætur og aðrar viðmiðunarfjárhæðir væru það líka. Og bara til þess að fjalla kannski örlítið um það þá sé ég hér á töflu sem unnin er upp úr reikningum fjármálaráðuneytisins, það er rétt að styðjast bara við þá útreikninga, að þar kemur fram að ef skattleysismörk hefðu fylgt launavísitölu værum við að tala um að ríkissjóður yrði af 42 milljörðum á ári. Eru það þá skattahækkanir með sömu röksemdafærslu og hv. þingmaður hafði áðan? Ef menn segja sem svo að launahækkanir hafi verið það miklar og ekki hafi verið rétt að tengja þetta við launavísitölu. Gott og vel. Það er röksemdafærsla, en það þýðir þá væntanlega að ríkið er að taka stærri hlut til sín en áður miðað við það sem einstaklingurinn fær í launahækkun. Tökum þá neysluvísitöluna, ef við miðum við hana, miðum við þá verðlagsþróun sem hv. þingmaður er að tala um, þá erum við að tala um tæpa 17 milljarða á ári sem ríkið hefði orðið af ef þessar viðmiðunarfjárhæðir og skattleysismörk hefðu fylgt neysluvísitölunni. Hv. þingmaður getur því ekki komið hér upp og sagt að ef einhverjar krónur fylgi ekki verðlagsþróun þá sé um skattalækkun að ræða en fjallað svo ekkert um þetta. En kjarninn er 

Virðulegi forseti. Tekjur ríkissjóðs byggjast á mörgum stoðum. Mér heyrist að ég og hv. þm. Lúðvík Bergvinsson séum sammála um að við ættum að stilla bæði skattstigið og útgjaldastigið hjá ríkinu lægra en við gerum í dag. Ég velti fyrir mér og hv. þm. Lúðvík Bergvinsson svaraði því ekki áðan: Hvort er betra að ná fram skattalækkunum með því að frysta krónutölur ýmissa gjalda sem lögð eru á hér og þar í kerfinu eða með því að taka stefnumarkandi ákvörðun um það að lækka tekjuskatt einstaklinga sem er einhver stærsti skattstofn ríkisins? Ef við metum það svo í sameiningu að það sé svigrúm til skattalækkana, er það sérstakt markmið Samfylkingarinnar að ná því fram með því að frysta einhver krónutölugjöld, einhverja hundraðkalla hér og tvöhundruðkalla þar? Er það það sem Samfylkingin vill ná fram? Við getum svo hins vegar rætt það, hv. þm. Lúðvík Bergvinsson, 

Virðulegi forseti. Ég skil vel að hv. þingmönnum sé órótt þegar það er dregið fram að ríkissjóður hefur aldrei tekið stærri hluta af landsframleiðslunni í sína sjóði, því þessir hv. þingmenn höfðu allt aðrar hugmyndir í pólitík og hafa presenterað sig með allt aðrar hugmyndir í pólitík en það að þeir séu mestu skattahækkunarmennirnir og ríkissjóður hafi aldrei verið stærri en meðan þessir hv. þingmenn eru hér partur af meiri hluta Alþingis og fylgja ríkisstjórninni. Auðvitað líður þeim illa yfir því vegna þess að þeir voru búnir að kynna sig í sinni pólitík sem allt aðra menn með allt aðrar hugsjónir og allt aðrar hugmyndir. Auðvitað líður þeim illa yfir þessu og ég skil vel að þeir komi hér upp hver um annan þveran og reyni að færa að því rök að svart sé hvítt og hlutirnir líti einhvern veginn allt öðruvísi út en þeir raunverulega gera. En hv. þingmaður svaraði því ekki heldur hvort það að skattleysismörk og persónuafsláttur hafa ekki 

Hæstv. forseti. Í dag hefur smátt og smátt verið dregin upp ágætismynd af því hvaða áherslur stjórnarandstöðuflokkarnir hafa í skattamálum. Þær áherslur birtast auðvitað fyrst og fremst í þeirri gagnrýni sem þeir flokkar færa fram á það mál sem hér er til umræðu. Samandregið má sjá af því sem fram hefur komið í umræðunni að það var rétt sem við héldum fram fyrir kosningar að engir aðrir hefðu lækkað skatta jafnmikið og stjórnarflokkarnir eru að gera einmitt núna, vegna þess í fyrsta lagi að þeir sem þóttust ætla að mynda vinstri stjórn eftir síðustu kosningar, ef þeir hefðu fengið umboð kjósenda til þess, eru ekki sammála í þessum málaflokki. Vinstri grænir hefðu haldið aftur af Samfylkingunni í málinu. Ekki nóg með það, heldur kemur fram í þessari umræðu að hv. þingmaður er ósáttur við lækkun hátekjuskattsins. Hann er líka ósáttur við að tekjuskatturinn skuli vera lækkaður jafnmikið og raun ber vitni. Þetta eru þá skilaboð til þeirra sem greiða hæsta tekjuskattinn: Samfylkingin hefði ekki komið til móts við ykkur í kjölfar kosninganna ef þeir hefðu komist til valda. Það er alveg klárt, það er kristaltært af þessari umræðu. Annað sem hér er dregið fram, sem er auðvitað kolrangt, er að verið sé að færa til byrðina þannig að henni sé létt meira af þeim sem greiða hærri skatta. Það er áfram svo að þeir sem hæstar hafa tekjurnar greiða hæstu skattana hlutfallslega af launum sínum. Það er vegna þess að við erum með það frítekjumark og þann persónuafslátt sem menn þekkja. Þeir sem hæst hafa launin greiða hlutfallslega hæsta skattinn af tekjum sínum.

Virðulegi forseti. Ég er ekki frá því að hér hafi verið sett einhvers konar met í flóttaleiðum frá þeim veruleika að ríkissjóður hefur aldrei nokkurn tíma verið stærri sem hlutfall af landsframleiðslu. En að leggja út á þá vegferð að reyna að færa rök fyrir máli sínu þannig að ef önnur ríkisstjórn hefði verið við völd og hugsanlega Vinstri grænir þá væri staðan hér allt önnur. Þá værum við að tala um allt aðra pólitík og einhverja allt aðra hluti. Hvað er hér á dagskrá, hvað er hér til umræðu? Við erum að tala um frumvarp ríkisstjórnarinnar, við erum að ræða um aðferðafræði sem þar birtist. Við erum að tala um hvernig menn sjá skattkerfið, hvaða áherslur menn hafa og hvort menn vilji sjá skattkerfið sem tekjujöfnunartæki eða hvort menn vilji sjá skattkerfið þannig upp byggt að minnstar byrðar séu á þeim sem mest hafa, og menn skuli þá innheimta annað í þjónustugjöldum, komugjöldum á heilsugæslu o.s.frv. Þetta er sú pólitík sem hv. þingmenn hér stunda. Við höfum reynt að benda á það í umræðunni að skattalækkanirnar eru fjármagnaðar með þessum þjónustu- og komugjöldum sem lögð eru á á annan hátt. Það hefur farið alveg óskaplega fyrir hjartað í þessum hv. þingmönnum, ungu þingmönnum sem komu inn á hið háa Alþingi með allt aðrar hugmyndir en að verða hluti af þeirri ríkisstjórn sem tekur stærsta hlutfall af landsframleiðslunni sem gert hefur verið í 25 ár. Það voru ekki hugmyndir þessara manna. Þeir eru hins vegar fastir í því, þessir hv. þingmenn, og þeir eru að reyna að færa rök að því að hlutirnir séu einhvern veginn öðruvísi og ef að ég og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon værum saman í ríkisstjórn væri þetta einhvern veginn allt öðruvísi. Virðulegi forseti. Þetta er einhver ótrúlegasta flóttaleið sem ég hef heyrt í umræðu á hinu háa Alþingi.

Virðulegi forseti. Það skiptir máli hverjir eru líklegir til að standa við loforðin. Hér kemur hv. þingmaður upp og segir: Við hefðum víst lækkað skatta. Með hvaða flokkum? Með flokkum sem þeir ætluðu að fara í ríkisstjórn með eftir síðustu kosningar. Það lá alveg fyrir hvað átti að gera, það átti að skipta um ríkisstjórn og koma stjórnarflokkunum frá sem þá voru við lýði.  Aðeins um það að ríkið taki meira til sín. Hv. þingmaður hefur komið hér upp og furðað sig á því: Hvernig getur ríkið tekið til sín meiri tekjur, lækkað skattana og aukið útgjöldin á sama tíma? Það er vegna þess að hér er hagvöxtur. Það er pólitíkin sem rekin hefur verið. Og það gengur ekki fyrir hv. þingmann að reyna að draga upp einhverja hægri öfgamynd af Sjálfstæðisflokknum sem hefur aldrei verið slíkur flokkur. Hann hefur alltaf verið flokkur sem hefur viljað þétt öryggisnet, byggt upp heilbrigðiskerfið og menntamálin, og milljarðarnir sem farið hafa í aukin útgjöld hafa farið í hvaða tvo málaflokka fyrst og fremst? Það eru heilbrigðismál og menntamál og það er í fullkomnu samræmi við stefnu flokksins í þeim málaflokkum.

Virðulegi forseti. Ég hef sagt hér að það er hagvöxtur í samfélaginu og það er kraftur í efnahagslífinu. Við höfum hins vegar bent á það að ríkið hefur aldrei tekið meira til sín. Skatttekjur ríkisins eru að aukast um 7% og hver er hagvaxtarspáin núna? Hún er 5%. Hver er verðbólguspáin? Hún er 3,5%. Það gengur ekki að koma hingað upp og reyna að vísa til þess að ef lífið væri öðruvísi og allt aðrir menn við stjórn og allt aðrir menn á þingi þá værum við hugsanlega að tala um allt aðra hluti og það sé einhvers konar útgönguleið í því þegar veruleikinn og myndin er dregin upp fyrir þessum hv. þingmönnum. Ég vil bara ítreka það að ég veit að þá dauðlangaði að vera í annars konar meiri hluta, ég veit að þá dauðlangaði að styðja allt aðra ríkisstjórn. En veruleikinn er bara mættur í bæinn og ég veit að það er sárt.

Virðulegur forseti. Það hefur verið skemmtilegt að fylgjast með þessum umræðum um tekjuskatt og eignarskatt, sérstaklega að hlusta á hv. þm. Lúðvík Bergvinsson, sem sagði að stefna stjórnarinnar væri hægri stefna með kommúnísku ívafi. Ég veit ekki hvort það þýðir að stefnan sé á miðjunni  En af hverju getum við lækkað skatta? Hvernig stendur á því? Það hefur gengið mjög vel í samfélaginu og hagvöxtur hefur verið að aukast. En hver er forsendan fyrir hinum aukna hagvexti? Mig langar að rifja það upp, virðulegi forseti. Þar kemur auðvitað ýmislegt til en það sem hefur kannski mest að segja í því sambandi er sú stóriðja sem nú er í uppbyggingu og hefur verið umdeild. Ég vil sérstaklega rifja upp að flokkarnir sem nú ráða ríkjum hafa stutt þau áform frá upphafi en það hafa stjórnarandstöðuflokkarnir ekki gert. Það þarf ekki að nota mörg orð yfir stefnu Vinstri grænna. Þeir hafa verið á móti og allt í lagi með það. Þeir hafa þá skoðun og hafa verið á móti þeirri uppbyggingu. Samfylkingin hefur verið fremur tvístígandi. Þeir voru mjög mikið á móti til að byrja með, töldu uppbyggingaráformum allt til foráttu og voru t.d. á móti íslenska ákvæðinu í Kyoto-bókuninni. Hv. þm. Össur Skarphéðinsson, formaður Samfylkingarinnar, sagði að það ákvæði yrði hlegið út af borðinu á alþjóðavettvangi. Það er búið að rifja það upp nokkrum sinnum og er ágætt að gera það einu sinn enn. En íslenska ákvæðið, sem ég hafði tækifæri til þess að fylgja eftir á sínum tíma, var aðalforsenda þess að við gætum farið í uppbyggingu á stóriðju. Hefðum við ekki fengið íslenska ákvæðið þá hefðum við þurft að velja á milli þess að sleppa stóriðjuáformum eða að standa utan Kyoto-bókunarinnar, sem ég tel að hefði orðið mjög erfitt fyrir Ísland og algjörlega fráleitt fyrir land sem byggir meira og minna á endurnýjanlegri orku. Það hefði verið fráleitt. Segja má að stjórnarflokkarnir hafi með staðfastri stefnu og eljusemi náð að skapa forsendur fyrir skattalækkanir. Það hefur verið mikill stöðugleiki í efnahagslífinu og hagvöxtur. Kaupmáttur heimila hefur aukist og fari fram sem horfir mun kaupmáttaraukningin verða 55% á 12 ára tímabili, í lok þessa kjörtímabils. Það er stórkostleg kaupmáttaraukning og vert að huga vel að þeirri tölu, 55% kaupmáttaraukningu. Það er eiginlega ótrúlega há tala. Virðulegur forseti. Í spá fjármálaráðuneytisins kemur fram að hagvöxturinn verði það mikill og aukning einkaneyslunnar líka að það muni skila raunaukningu tekna í ríkissjóð á árunum 2004–2006, þrátt fyrir þessar skattalækkanir. Hagvöxturinn er því að skila því svigrúmi sem við höfum til skattalækkana og þær munu einnig hafa áhrif á aukna veltu í samfélaginu. Hagvöxturinn er því lykilatriði við að skapa svigrúm fyrir skattalækkanir á heimilin í landinu. Auðvitað hefði verið líka hægt að hækka laun en það er stefna ríkisstjórnarflokkanna að betra sé, við þær aðstæður sem nú eru, að auka kaupmáttinn með því að lækka skatta. Það er hins vegar alveg rétt sem komið hefur fram, að það þarf að vera aðhald í ríkisfjármálum. Af fjárlögum næsta árs á að verða 10 milljarða kr. tekjuafgangur. Það sýnir að reynt er að viðhalda aðhaldssömum fjárlögum þótt það sé rétt sem hefur komið fram að ýmsar stofnanir telja þurfa meira aðhald. En á sama tíma og við lækkum skatta viljum við líka verja velferðarkerfið. Það hefur auðvitað verið stefna Framsóknarflokksins að hér sé öflugt heilbrigðiskerfi og menntakerfi. Í fjárlagafrumvarpinu hefur tekist að halda styrkum stoðum undir velferðarkerfinu, hv. þm. Ögmundur Jónasson, það hefur tekist. Í fjárlagafrumvarpinu kemur fram að útgjöld til heilbrigðis- og tryggingamála aukist um 4–5% að raungildi. Heilbrigðis- og tryggingakerfið er því varið eins og hægt er. Hið sama á við í menntamálum og í málaflokkum sem tilheyra félagsmálaráðuneytinu. Hér hefur verið rætt svolítið um að meginþungi skattalækkananna komi fram árið 2007. Það hefur verið gangrýnt. Menn hafa sagt: Þetta er bara eitthvert kosningatrix. Þeir hafa talað um skattalækkanirnar þá með neikvæðum hætti. En ég vil ítreka að tímasetningin ræðst að sjálfsögðu af því að þá eru stóriðjuframkvæmdirnar að mestu yfirstaðnar. Skattalækkanir sem koma til framkvæmda árið 2007, t.d. 2% lækkun á tekjuskatti, eiga að koma í veg fyrir niðursveiflu í þjóðarbúinu á þeim tíma og tryggja áframhaldandi kaupmáttaraukningu. Ég vil sérstaklega, virðulegur forseti, draga kaupmáttaraukninguna fram í umræðuna. Það er mikið talað um kaupmáttaraukninguna en ég bendi á að það er brýnt að almenningur nýti hluta af þeirri kaupmáttaraukningu til að lækka skuldir sínar. Þetta orð „kaupmáttaraukning“ er að mínu mati svolítið hvetjandi fyrir fólk til þess að fara og kaupa fyrir fjármagnið sem það fær í hendur. Ég vil vara við því. Ég tel að almenningur eigi að nýta sér tækifærið þegar kaupmáttur eykst og nota m.a. til að lækka skuldir sínar. Virðulegur forseti. Það er óhætt að fullyrða að aðgerðir ríkisstjórnarinnar eru tekjujafnandi þegar á heildina er litið, þrátt fyrir að allt annað komi fram í umræðunni hér. Í útreikningum sem byggja á skattframtölum ársins 2003 sést að skattleysismörk hækka um ríflega 20%, úr 71 þús. kr. í 86 þús. kr. Mikil hækkun á barnabótum mun koma öllum barnafjölskyldum til góða, mest hinum tekjulægri. Afnám eignarskatts mun einnig koma sér vel fyrir íbúðareigendur, ekki síst eldra fólk og ellilífeyrisþega sem búa í lítið skuldsettum íbúðum og greiða þar af leiðandi tiltölulega háan eignarskatt. Upplýsingar úr skattframtölum sýna einnig að flestir þeirra sem greiða eignarskatt hafa tiltölulega lágar tekjur, gagnstætt því sem oft hefur verið haldið fram. Sem dæmi um áhrif þessara skattaaðgerða má nefna að ráðstöfunartekjur einstæðs foreldris, með eitt barn undir sjö ára aldri og 125 þús. kr. í tekjur á mánuð, hækka um 12.500 kr. á mánuði eða um 10%. Á sama hátt má taka annað dæmi. Ráðstöfunartekjur hjóna með 300 þús. kr. tekjur á mánuði, með tvö börn og annað yngra en sjö ára, hækka um 23.500 kr. eða 9,5%. Báðar þessar fjölskyldur eru með tekjur undir meðallagi. Til samanburðar má nefna að heildaráhrif aðgerðanna leiða til 4,5% hækkunar ráðstöfunartekna allra heimila í landinu þannig að staðreyndin er sú að ráðstöfunartekjur barnafólks með tekjur um og undir meðallagi hækka um 6–10% eða verulega umfram það sem heildaráhrifin sýna. Þetta sýnir vel tekjujöfnunaráhrif aðgerðanna. Það er beinlínis rangt að halda því fram að hinir tekjuhæstu beri mest úr býtum vegna þessara breytinga. Þessar aðgerðir eru tekjujafnandi þannig að hinir tekjulægri bera hlutfallslega meira úr býtum en hinir tekjuhærri. Þetta á ekki einungis við um yngra fólkið heldur einnig fólk á miðjum aldri. Ég vil einnig nefna, virðulegur forseti, að afnám eignarskattsins kemur sér afar vel fyrir eldra fólk og ellilífeyrisþega. Það er mikilægt að draga fram að skattalækkanirnar og sá kaupmáttarauki sem þær fela í sér munu vonandi stuðla að hóflegri launahækkunum á næstu árum en ella og treysta þar með efnahagslegan stöðugleika. Segja má að sú lífskjarabót sem orðið hefur vegna kaupmáttaraukningarinnar sé einsdæmi í heiminum í dag. Það er mikilvægt að tryggja áframhald á þeirri efnahagsstefnu sem hefur skilað þeim árangri. Virðulegur forseti. Ég vil einnig gera að umtalsefni barnabæturnar. Tillögur okkar um barnabæturnar eru þær að ótekjutengdar barnabætur hækki á árunum 2006–2007 um samtals 50%, til viðbótar þeim 3% sem gert er ráð fyrir að þær hækki á árinu 2005. Einnig er gert ráð fyrir 10% hækkun tekjutengdra barnabóta til viðbótar þeim 3% sem ég nefndi áðan. Sú hækkun á að verða í ársbyrjun 2006. Að auki er lagt til að viðmiðunarmörk tekna vegna tekjutengdra barnabóta hækki um 50% auk þeirra 3% sem ég nefndi áðan. Að lokum vil ég draga fram að gert er ráð fyrir því að tekjuskerðingarhlutföll tekna við ákvörðun barnabóta lækki úr 3% með einu barni, 7% með tveimur börnum og 9% með þremur börnum eða fleiri, í 2%, 6% og 8%, í sömu röð og ég taldi áðan. Sú lækkun á að verða árið 2007. Virðulegur forseti. Mér virðist sem við munum draga úr jaðarskerðingum. En það er einmitt sú stefna sem við höfum viljað fylgja og reyndar fleiri flokkar, t.d. Samfylkingin. Það er gert með því að minnka tekjuskerðingu á barnabótunum mjög verulega. Útgjöld vegna þessa eru um 2,4 milljarðar kr. sem greiddir verða seinni hluta tímabilsins, árin 2006–2007. Virðulegur forseti. Ég vil einnig fara nokkrum orðum um matarskattinn. Hér hefur hart verið sótt að Framsóknarflokknum út af matarskattinum. Sérstaklega hefur hv. þm. Össur Skarphéðinsson, þingmaður Samfylkingarinnar, ítrekað dregið fram, með mjög óréttmætum hætti að mínu mati, að allir flokkar vilji lækka matarskattinn nema Framsóknarflokkurinn. Þetta er alrangt. Það var eftirminnilegt að sjá hæstv. fjármálaráðherra Geir H. Haarde reka þau orð ofan í hv. þm. Össur Skarphéðinsson í morgun. Þá kom skýrt fram að þau ummæli sem hv. þm. Össur Skarphéðinsson hafði um Framsóknarflokkinn og hafði eftir hæstv. fjármálaráðherra voru ósönn. Hér var lesið upp úr viðtali sem vitnað hafði verið í og það leiðrétt, sem betur fer. Í umræðunni hefur margoft komið fram hjá hæstv. forsætisráðherra Halldóri Ásgrímssyni og varaformanni efnahags- og viðskiptanefndar, hv. þm. Dagnýju Jónsdóttur, og fleirum að Framsóknarflokkurinn er ekki á móti lækkun á matarskatti, það er alrangt. Í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar kemur fram að endurskoða eigi virðisaukaskattskerfið og mun fara í gang nefndarstarf til að endurskoða það. Skapist til þess svigrúm verður matarskatturinn endurskoðaður eins og annað. Ég vil hins vegar minna á, í þessu sambandi, að stjórnarflokkarnir hafa ákveðið að forgangsraða skattalækkunum þannig að ávinningur efnahagslífsins fari milliliðalaust til fólksins, sem sagt án milliliða. Matarskatturinn færi að sjálfsögðu í gegnum sjóði smávöruverslunarinnar áður en hann skilaði sér til neytenda þannig að það er annars konar aðferð ef svo má segja. Sumir hafa efasemdir um að það mundi allt skila sér. Ég veit ekki hvað er rétt í því. Sumir segja að of lítil samkeppni sé á matvörumarkaði og hluti af lægri matarskatti gæti farið til verslunarinnar án þess að skila sér til neytenda. Ég ætla ekki að slá neinu föstu um það en mér finnst umræðan mjög athyglisverð. Ég vil líka taka undir það sem fram kom hjá hv. þm. Dagnýju Jónsdóttur fyrr í umræðunni, varðandi hina uppblásnu umræðu um matarskattinn. Ég vil alls ekki útiloka að við lækkum skattinn en ef maður skoðar tölurnar þá mun lækkun á matarskatti ekki skila mjög miklu. Allt telur en miðað við tölur, ef við skoðum hvað Hagstofan segir á vef sínum, eru útgjöld dæmigerðra hjóna með börn tæplega 700 þús. kr. í mat og drykk á ári. Ef virðisaukaskattur á matvæli lækkar, sem ég vil ekki útiloka, þá lækkar reikningur þeirrar fjölskyldu um 3.867 kr. á mánuði. Öll þessi uppblásna umræða um matarskattinn, ef farið yrði í að lækka hann, snýst um 3.867 kr. á mánuði eða svo. Það skilar svipuðum árangri og lækkun á endurgreiðslubyrði lána hjá lánasjóðnum sem við erum að fara í núna. Umræðan um matarskattinn hefur því verið blásin upp og er sérstök fyrir þær sakir að í henni hefur verið farið með ósannindi á hendur Framsóknarflokknum. Virðulegur forseti. Ég hef hér rakið þau sjónarmið sem ég tel mikilvægt að draga fram í umræðunni. Ég tel að við séum á réttri leið með skattalækkanirnar. Við getum verið mjög stolt af þeim. Það er verið að stórlækka skatta landsmanna. Við viljum að fólkið hafi fjármagn á milli handa til að nýta í það sem því sjálfu finnst mikilvægt. Á sama tíma viljum við að sjálfsögðu verja velferðarkerfið. Við viljum verja heilbrigðiskerfið og menntakerfið. Það er rétt að almenningur njóti góðs af þeim arði sem við fáum inn í samfélagið, m.a. út af framkvæmdum okkar í stóriðju og öðru, en ekki einungis ríkissjóður.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður kom inn á nokkra hluti í sinni ágætu ræðu. Hún kom m.a. að afnámi eignarskattanna sem hún fullyrti að kæmi fyrst og fremst tekjulitlum með lítið skuldsettar eignir til góða. Í gögnum frá embætti ríkisskattstjóra koma fram ákaflega athyglisverðar upplýsingar sem sýna allt aðra mynd en hv. þingmaður og ríkisstjórnin hafa dregið fram. Samkvæmt þeim útreikningum kemur fram að helmingur allrar eignarskattslækkunarinnar við niðurfellingu eignarskattsins liggur hjá efsta fjórðungi framteljenda, hvort sem litið er til einhleypra eða hjóna. Meðallækkun hjóna í lægstu 5% er því um 9 þús. kr. á ári en hjá efstu 5% um 119 þús. á ári. Þetta eru mjög athyglisverðar upplýsingar sem ganga í berhögg við það sem ríkisstjórnin og hv. þingmaður fullyrti áðan. Í dag er fríeignamark einstaklings vegna eignarskatts um 4,8 millj. kr. og hjóna 9,6 millj. Mörkin eru afskaplega lág og nauðsynlegt að hækka þau verulega, mikið frekar en að afnema skattinn eins og hér er lagt til. Því vil ég spyrja hv. þingmann: Finnst hv. þingmanni ekki eðlilegra að fara þá leið að breyta fríeignamörkunum verulega þannig að girt sé fyrir að tekjulítið eldra fólk í lítið skuldsettum íbúðum borgi ósanngjarnan og óréttlátan eignarskatt frekar en að um sé að ræða hreint afnám skattsins sem kemur ekki síst þeim til góða, samkvæmt þessum tölum, sem eru ríkir og efnaðir og fyrirtækjunum í landinu? Er hitt ekki sanngjarnari leið sem leiðir til meiri jöfnuðar í gegnum skattkerfið?

Virðulegur forseti. Þegar litið er til eignarskattsins kemur í ljós að helmingur hans er borgaður af þeim sem eru 60 ára og eldri. Hann kemur eldra fólkinu hlutfallslega mjög til góða, en ég tel að flestir flokkar beri hag þess hóps mjög fyrir brjósti. Það kom líka fram í efnahags- og viðskiptanefnd að Landssamband eldri borgara vill að breytingin taki gildi sem fyrst. Í dag lendir meginþungi eignarskatts á þeim sem hafa 1,5 millj. í árstekjur eða minna. Ég held að við getum verið sammála um að það séu alls ekki hin breiðu bök sem meginþunginn af eignarskattinum lendir á. Ég tel því eðlilegt og styð þá leið sem farin er, að afnema eignarskattinn algjörlega og tel eðlilegt að gera það. Það er líka um ákveðna einföldun í skattkerfinu að ræða þegar einn skattur fellur algjörlega út. Ég tel að hann sé þess eðlis að rétt sé að taka hann alveg af, en ég skil hins vegar alveg hugmyndafræðina í því sem hv. þingmaður spurði um, að auðvitað er líka hægt að hækka frítekjumörkin. Þá lendir skatturinn bara á þeim allra tekjuhæstu sem eru að sjálfsögðu fyrir hendi. Ég tel rétt að afnema þennan skatt alveg og styð þær skattkerfisbreytingar sem við erum að gera.

Frú forseti. Þingmaðurinn svaraði spurningunni afdráttarlaust. Ég ítreka að hér er um aðgerð að ræða sem kemur fyrst og fremst þeim til góða sem hafa hæstar tekjurnar eins og segir hér: Meðallækkun hjá 5% tekjuhæstu eru 119 þús. kr. á ári, meðallækkun hjóna hjá 5% tekjulægstu eru 9 þús. á ári, æpandi munur. Hitt sem ég vil spyrja hv. þingmann að er í sambandi við barnabæturnar sem hún kom inn á. Hér er lögð til hækkun barnabóta sem kemur til áhrifa á árinu 2006 og 2007. Í þeim tillögum er lagt til að skilað sé til baka fjórðungi af þeim 10 milljörðum sem ríkisstjórnin hefur hirt af barnafólki í gegnum barnabæturnar. Framsóknarflokkurinn lofaði því hins vegar fyrir næstum tíu árum að innleiða ótekjutengdar barnabætur upp að 18 ára aldri. Nú er það kosningaloforð að verða tíu ára gamalt og hefur enn ekki komið til efnda og í þeim skattalækkunar- og skattahækkunarfrumvörpum sem hér eru til umræðu frá ríkisstjórninni kemur ekkert fram í átt til þeirra kosningaloforða sem Framsóknarflokkurinn fór hamförum með árið 1995 um barnakortið, hækkun barnabóta og ótekjutengdar barnabætur til 18 ára aldurs. Það barnakort er eins heillum horfið og týnt nú sem þá. Því vil ég spyrja hv. þingmann hvort ekki hefði verið eðlilegra að verja þeim fjármunum sem verja á til að lækka skatta, þó að þeir séu teknir til baka og hækkaðir um 8 milljarða annars staðar þannig að um hreinar skattahækkanir er að ræða, hefði ekki verið eðlilegra að breyta kerfinu þannig að barnabætur hefðu verið hækkaðar miklu fyrr, miklu meira og þeim 10 milljörðum sem ríkisvaldið hefur hirt af barnafólki hefði verið skilað að fullu til baka mikið fyrr og kosningaloforðið efnt um ótekjutengdar barnabætur upp að 18 ára aldri strax en ekki 7 ára eins og hér er?

Virðulegur forseti. Ég er ósammála því sem fram kom hjá hv. þingmanni áðan að eignarskatturinn kæmi fyrst og fremst þeim til góða sem hefðu hæstu tekjurnar. Ég rakti í mínu fyrra andsvari að meginþungi eignarskattsins í dag lendir á þeim sem hafa 1,5 millj. kr. árstekjur eða minna, þar er meginþunginn. 
             Það er rétt að við höfum viljað hækka barnabætur og fara í ótekjutengdar barnabætur. En við höfum bara ákveðið svigrúm til skattalækkana, það er ekkert endalaust svigrúm, alls ekki, og þegar við sömdum við Sjálfstæðisflokkinn í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar kemur þar skýrt fram hvernig við ætlum að nota svigrúmið. Hluti af svigrúminu fer í að lækka tekjuskatt um allt að 4%, það kostar 16 milljarða eða svo. Hluti fer í að lækka eignarskattinn og hluti fer í að hækka barnabæturnar. Það svigrúm sem fer í að hækka barnabæturnar er 2,4 milljarðar. Þetta er það svigrúm sem við höfum úr að spila. Samfylkingin vill lækka matarskattinn. Það er ekki pláss fyrir það í því svigrúmi sem við höfum nema með því að taka eitthvað annað út úr. Það er því val hvernig maður notar svigrúmið. Við lögðum mjög mikla áherslu á að hækka barnabæturnar og það tókst með því að setja 2,4 milljarða í viðbót í barnabæturnar sem er sú tala sem við ræddum um í síðustu kosningabaráttu. Ég tel því að við getum verið mjög sátt við að hækka barnabæturnar með þessum hætti. Við erum reyndar búin að hækka þær um 4,5 milljarða frá árinu 2000 þannig að þetta er verulegt til viðbótar. Þetta er því spurning um val, hvernig maður nýtir svigrúmið og þetta er niðurstaðan.

Hæstv. forseti. Örfá atriði. Það er rangt sem haldið var fram af hálfu hv. þingmanns að skattbreytingarnar skili sér hlutfallslega meira og betur til hinna tekjulægstu en hinna tekjuhæstu. Staðreyndin er sú að skattar á hátekjufólk lækka um 9% á kjörtímabilinu en 4% hjá öðrum. Einnig vil ég vekja athygli á því að barnabæturnar sem nú eru mjög til umræðu og ég fagna því að þær skuli bættar, eru 1,1 milljarði lægri núna en þær voru þegar Framsóknarflokkurinn komst til valda og kominn tími til að snúa þeirri öfugþróun við. Þá er komið að varðstöðu Framsóknarflokksins við velferðarþjónustuna. Ég tel að sú varðstaða sé ekki ýkja sterk, alla vega held ég að Öryrkjabandalagið mundi ekki segja að svo sé eða starfsfólk á Landspítala – háskólasjúkrahúsi sem sagt var upp eða þrengt var að, starfsfólk á ýmsum deildum þeirra stofnana eins og öldrunardeildum sem eru lokaðar um helgar og starfsfólkið sent heim vegna fjárskorts. Þetta er því ekki staðreynd og ekki satt að Framsóknarflokkurinn standi þarna sterka varðstöðu. Síðan vil ég gera eina athugasemd. Þegar menn meta stöðu velferðarþjónustunnar og samfélagsþjónustunnar í landinu er ekki nægjanlegt að horfa á þau útgjöld sem til þeirrar þjónustu renna heldur verða menn líka að skoða formið. Einkavæðing elliheimila hefur t.d. leitt til þess að útgjöld ríkisins, og þar með til velferðar- og samfélagsþjónustu, hafa aukist. En vegna einkavæðingarinnar, markaðsvæðingar þessarar þjónustu 

Virðulegur forseti. Eins og ég rakti í ræðu minni varðandi jöfnunaráhrif skattaaðgerðanna er alveg ljóst að heildaráhrif aðgerðanna leiða til 4,5% hækkunar ráðstöfunartekna allra heimila í landinu, en ráðstöfunartekjur barnafólks með tekjur um og undir meðallagi hækka um 6%–10%, eða verulega umfram það sem heildaráhrifin sýna. Þetta sýnir hvernig tekjuáhrifin koma fram í heildaraðgerðunum. Varðandi velferðarkerfið, heilbrigðiskerfið og sjúkrahúsin sem hv. þingmaður gerði að umtalsefni vil ég endurtaka að í tillögum og skattaaðgerðum ríkisstjórnarinnar erum við á sama tíma og við lækkum skatta að standa vörð um velferðarþjónustuna, bæði menntakerfið og heilbrigðiskerfið. Það er 4%–5% raunaukning til heilbrigðis- og tryggingakerfisins í fjárlögunum á næsta ári. Ég tel að það sé mjög góð staða að geta sett 4%–5% raunaukningu þar inn. Það er alveg rétt að það er mjög dýrt að reka heilbrigðiskerfið og við sjáum að liðir eru að stórhækka, launatekjur eru um 40% af veltunni í heilbrigðiskerfinu o.s.frv. Okkur ber því að horfa á heilbrigðiskerfið með það fyrir augum að gera það eins hagkvæmt og hægt er til þess að við getum veitt góða þjónustu. En við erum svo sannarlega að veita góða þjónustu. Á Íslandi er t.d. lægsti ungbarnadauði á Norðurlöndunum og líklega í heiminum. Það er einmitt mælikvarði á getu og stöðu heilbrigðiskerfis í hverju landi fyrir sig, hlutfall ungbarnadauða, og hér er hann lægstur. Við erum því með mjög gott heilbrigðiskerfi.

Hæstv. forseti. Það er alveg rétt að það er dýrt að reka góða samfélagsþjónustu. Það er dýrt að reka velferðarþjónustu, það er dýrt að reka heilbrigðiskerfið, en það er enn þá dýrara eftir að markaðssinnar, eftir að einkavæðingarsinnar - og því miður hafa framsóknarmenn verið í þeim hópi - hafa farið um það höndum. Ég ætla að taka eitt dæmi. Ef Elliheimilið Grund fengi greitt á sömu forsendum og Sóltún hf., sem er rekið af Öldungi hf., eða var það alla vega, væru greiðslurnar til þess elliheimilis 285 millj. hærri en þær eru núna. Hvers vegna? Ríkisendurskoðun gaf svar við þeirri spurningu. Það er vegna þess að eðlilegt er að eigendurnir, hluthafarnir, krefjist arðs út úr rekstrinum. Þess vegna segi ég: Það er rangur mælikvarði, það eru rangar vísbendingar sem við fáum þegar Framsóknarflokkurinn hælir sér af því að hlutfallslega hafi útgjöld til velferðarmála annaðhvort staðið í stað eða jafnvel aukist. Við verðum að líta til þessara kerfisbreytinga sem eru - mér liggur við að segja - framdar í skjóli Framsóknarflokksins og gera kerfið miklu dýrara fyrir vikið án þess að það skili sér til þeirra sem eiga að njóta þjónustunnar.

Virðulegur forseti. Mér heyrist hv. þingmaður vera að segja eitthvað á þá leið að raunaukning til heilbrigðisútgjalda hafi orðið vegna þess að búið sé að einkavæða, það sé dýrari kostur.

Ég var að taka dæmi.

Já, taka dæmi. Ég held að það sé alls ekki þannig. Heilbrigðiskerfið veitir mjög góða þjónustu en hluti af henni er að verða dýrari, t.d. lyfin, eins og búið er að fara yfir m.a. í heilbrigðis- og trygginganefnd. En við erum að veita mjög góða þjónustu og slíkt kostar fé. Ég tel vel koma til greina að skoða blandaðan rekstur í heilbrigðiskerfinu eins og annars staðar, það eru til alls konar útfærslur á því. Mörg félagasamtök reka hluta af heilbrigðisþjónustunni í einkarekstri og sjálfseignarstofnunum, o.s.frv. Það eru til ýmsar stofnanir og ýmis rekstrarform á því. Auðvitað eigum við að gera kröfur um að þegar slíkir samningar eru gerðir séu þeir eins hagkvæmir og hægt er. Ég tel að þar séum við á góðri leið með því að skoða ýmis form í rekstri og ég hef ekkert við það að athuga. En það sem ég vil leggja áherslu á í ræðu minni, virðulegur forseti, er að á sama tíma og skattar eru lækkaðir - sumir hafa kallað þetta mestu skattalækkun Íslandssögunnar - þá er verið að verja velferðarkerfið. Það er raunaukning til heilbrigðis- og tryggingakerfisins upp á 4–5% við þær aðstæður. Það er líka verið að verja menntakerfið og félagskerfið. Það er verið að gera stórkostlega hluti fyrir fatlaða, sem ég veit að hv. þingmaður þekkir. Við erum því á réttri leið með skattalækkanirnar á sama tíma og við erum að verja velferðarkerfið.

Nei.

Jú.

Forseti. Hér er verið að stíga skref í átt til skólagjalda í ríkisháskólunum og nú ætlar hæstv. ríkisstjórn enn fremur að skattleggja nemendur í Háskóla Íslands, Kennaraháskóla Íslands og Háskóla Akureyrar um samtals 140 millj. kr. á sama tíma og hátekjumönnum er heitið skattalækkunum. Þetta er ósanngjörn skattlagning og vond pólitík og við samfylkingarmenn segjum nei við þessu frumvarpi. Forseti. Þá er komin upp sú sérkennilega staða að þingmaður sem hefur lýst því opinberlega að hann ætli ekki að styðja þetta mál, hefur ritað nafn sitt undir nefndarálit þar sem þingheimur er hvattur til að samþykkja frumvarpið. Meðal annars þess vegna óska ég eftir nafnakalli við fyrstu atkvæðagreiðslu hér á eftir um efnisatriði málsins.

Hæstv. forseti. Það fer gegn meginsjónarmiðum í menntastefnu Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs að leggja skólagjöld á nemendur í opinbera menntakerfinu og við höfum gagnrýnt stjórnvöld harðlega fyrir að leggja til skólagjöld í dulbúningi við þrjár opinberar menntastofnanir, Háskóla Íslands, Kennaraháskóla Íslands og Menntaskólann á Akureyri. Við teljum að þar sé farið gegn gildandi menntastefnu um efnahagslegt jafnrétti til náms og skammarlegt að ríkisstjórnin skuli leyfa sér að seilast með þessum hætti í vasa stúdenta og sækja þangað fjármuni sem eiga að nýtast almennum rekstri háskólanna - eftir að hafa haldið þessum menntastofnunum æðri menntunar í fjársvelti um langt árabil. Það hefur verið deilt um skrásetningargjöld í opinberum háskólum hér í þingsölum allan sl. áratug og ekki hjaðna deilurnar nú þótt áróður ríkisstjórnarflokkanna fyrir skólagjaldaleiðinni og markaðsvæðingu menntunar hafi glumið í eyrum þjóðarinnar þann tíma. Virðulegur forseti. Hér er verið að fara á svig við það meginstef sem þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs telja skyldu sína að verja, nefnilega fjárhagslegt jafnrétti til náms. Þar við bætist svo aumkunarverð tilraun yfirvalda menntamála til að sveigja þetta gjald og beygja þannig að þau geti réttlætt að kalla það skráningargjald. Þessum gjörningi öllum mótmælum við, þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, og greiðum atkvæði gegn öllum frumvörpunum þremur.

Hæstv. forseti. Hér er verið að ákveða að taka upp skólagjöld við þrjá háskóla, Háskóla Íslands, Kennaraháskólann og Háskólann á Akureyri, í því dulargervi að verið sé að fjalla um skráningargjöld. Niðurstaðan af þeirri hækkun þýðir að nemendur þurfa að nota 1/3 eftir skattgreiðslur af óskertum tekjum sínum, miðað við Lánasjóð íslenskra námsmanna, til að greiða þessar 45 þús. kr. Við í Frjálslynda flokknum höfum viljað tryggja að jafnrétti væri til náms og mönnum ekki settur stóllinn fyrir dyrnar miðað við efnahag. Við munum greiða atkvæði á móti frumvörpunum.

Virðulegi forseti. Hér er gengið til atkvæða um hækkun skráningargjalda í ríkisháskólum. Ég gerði grein fyrir fyrirvara mínum við málið í ræðu í gær en tel ástæðu til að endurtaka þann fyrirvara en ég skrifaði upp á nefndarálit meiri hluta hv. menntamálanefndar með fyrirvara. Það var gert í þeim tilgangi að málið komi hingað inn í þingsal til 2. umr. og hljóti þannig þinglega meðferð. Ég tel mjög jákvæða þróun að hækkunin sé ekki dregin frá framlagi ríkisins til skólanna en get ekki tekið fyllilega undir þann rökstuðning sem liggur að baki gjaldsins. Árið 2001 þegar stúdentar stóðu í baráttu gegn hækkun skráningargjalda, var tvennt gagnrýnt umfram annað: Í fyrsta lagi að hækkunin væri lítt rökstudd og í öðru lagi að hækkunin var þá öll dregin frá framlagi ríkisins til Háskóla Íslands. Þessar forsendur eru breyttar en ég er þó ekki fyllilega sátt, eins og ég sagði áðan, við þennan rökstuðning og ég tel að við verðum að endurskoða skilgreiningu á þessu gjald, hætta þessum orðaleik og hafa þetta skýrara, enda er alveg ljóst að við munum fá málið inn í þingið aftur og aftur og það er ólíðandi að endalaust sé verið að tína til nýja liði. Herra forseti. Ég vil þó geta þess að í mínum huga er það skýrt að ekki er um skólagjald að ræða enda er ekki verið að greiða niður kennslu með gjaldinu.

Herra forseti. Gjaldið sem á fara að greiða atkvæði um er ekki skólagjald eins og haldið hefur verið fram. Hér er á ferðinni þjónustugjald sem ríkisháskólarnir hafa óskað eftir að verði hækkað með þeim hætti sem fram kemur í frumvarpinu. Ríkisstjórnarflokkarnir hafa ákveðið að verða við þeim óskum enda telja þeir þetta eðlilegt og nauðsynlegt. Hvorugur stjórnarflokkanna, hvorki Sjálfstæðisflokkurinn né Framsóknarflokkurinn, hefur það á stefnuskrá sinni að leggja skólagjöld á nemendur í háskólum. Hins vegar er einn stjórnmálaflokkur á þinginu sem hefur opinberlega lýst því yfir að slík gjaldtaka komi ekki bara vel til greina heldur sé eðlileg, og sá stjórnmálaflokkur heitir Samfylkingin. Hugmyndir um skólagjöld koma fram í tillögum umræðuhóps, sem er partur af framtíðarhópi Samfylkingarinnar og fjallaði um rekstrarform í almannaþjónustu, og voru lagðar til ekki alls fyrir löngu. Þess ber að geta að tveir þingmenn Samfylkingarinnar áttu sæti í hópnum, hv. þingmenn Bryndís Hlöðversdóttir og Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir. Þessir tveir þingmenn Samfylkingarinnar hafa lagt til að tekin verði upp skólagjöld í háskólum. Það sem meira er, formaður framtíðarhópsins, enginn annar en varaformaður Samfylkingarinnar, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, tók undir þau sjónarmið sem ég hef lýst hér og fram koma í tillögum framtíðarhópsins í viðtali við Viðskiptablaðið þann 22. október 2004. Þar kom fram, með leyfi forseta: „Mér finnst skólagjöld á háskólastigi alveg geta komið til álita.“ Það er því alveg ljóst, herra forseti, að einungis einn stjórnmálaflokkur hefur óskað eftir því að tekin verði upp skólagjöld í háskólum á Íslandi, það er hvorki Sjálfstæðisflokkurinn né Framsóknarflokkurinn heldur Samfylkingin. Stjórnarflokkarnir, Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn, hafa orðið varir við ákveðna ólgu hjá háskólastúdentum sem ekki vilja að lögð verði skólagjöld á háskólanemendur og stjórnarflokkarnir munu því ekki leggja á skólagjöld við háskólana, þeir munu standast freistinguna sem fram hefur komið hjá forsvarsmönnum Samfylkingarinnar í þessu máli. Þingmenn Sjálfstæðisflokksins munu greiða þessu frumvarpi atkvæði sitt.

Virðulegi forseti. Ég tel að í dag sé verið að leggja sérstakan skatt á íslenska stúdenta. Ríkisstjórnin, sem stærir sig af því að vera ríkisstjórn skattalækkunar, seilist hér í vasa stúdenta til að sækja 140–150 millj. kr. Þetta mun auka byrðar íslenskra stúdenta enn frekar og eru þær þungar fyrir. Þetta er skerðing á ráðstöfunarfé námsmanna, þeir fá ekki lánað fyrir þessari hækkun hjá Lánasjóði íslenskra námsmanna og þeir geta heldur ekki unnið fyrir henni vegna skerðingarreglna sjóðsins. Með samþykkt frumvarpsins er verið að taka upp skólagjöld í íslenskum ríkisháskólum í skrípalegum og mjög vafasömum dulbúningi innritunargjalda. Þessu mótmæli ég harðlega og segi því nei.

Herra forseti. Hæstv. ríkisstjórn og meiri hluti hennar er að reyna að telja okkur trú um að það sé hægt að lækka skatta í landinu um 25–30 milljarða á þremur árum. Á sama tíma, í fjárlögum fyrir komandi ár, á að skafa upp úr vösum námsmanna með stórhækkun lítt dulbúinna skólagjalda 140 millj. kr. Það er það sem þessi leiðangur á að skila. 45 þús. kr. eru 45 þús. kr., hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson, hvað sem þær eru kallaðar. Þær eru hvorki eyri meiri né minni. 45 þúsundkall er 45 þúsundkall sem námsmenn þurfa að taka af sínum nauma framfærslueyri og fá ekki lánað fyrir. Ríkisstjórnin, sem á sama tíma er að hygla sérstaklega tekjuhæsta fólkinu í landinu með afnámi hátekjuskatts, ætti ekki að tala mikið um jafnrétti til náms eða jöfnuð í samfélaginu almennt. Hún ætti að skammast sín.

Herra forseti. Það sem er sérstaklega ámælisvert við þetta mál er að fyrrverandi framkvæmdastjóri stúdentaráðs situr nú hér á þingi og er í oddastöðu í menntamálanefnd þingsins. Hv. þm. Dagný Jónsdóttir var m.a. kosin á þing sem forsvarsmaður stúdenta en nú hefur hún gjörsamlega brugðist stúdentum. Aðeins einu ári áður en hv. þm. Dagný Jónsdóttir settist á þing skrifaði hún greinar um fjárskort háskólans og gegn svona hækkunum á skólagjöldum. Hv. þingmaður hefði ein getað komið í veg fyrir að þessi hækkun yrði að veruleika, t.d. með því að hleypa ekki málinu í gegnum nefndina sína sem hún iðulega gerir þegar kemur að þingmannamálum. Það gerði hún hins vegar ekki og nú vill hún ekki einu sinni greiða atkvæði gegn þessum auknu álögum á stúdenta. Þetta er dapurleg afstaða hjá hv. þm. Dagnýju Jónsdóttur sem stúdentar munu seint gleyma. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Hér er stigið enn eitt skref í átt að innheimtu skólagjalda í grunnnámi í ríkisháskólunum. Þessi skattahækkun á námsmenn er ekki sértæk gjaldtaka til að mæta ákveðnum kostnaði eins og lagt er upp við innritun námsmanna, heldur er hér um að ræða almenna tekjuöflun til reksturs ríkisháskólanna þriggja sem notuð er sem forsenda við framlög ríkisins til skólanna, en skólana skortir á bilinu 500–800 milljónir til að geta staðið undir rekstri sínum. Þetta eru skólagjöld og hreinlegast væri fyrir stjórnvöld að viðurkenna það og um hvers konar skattahækkun sé að ræða, á hvaða vegferð við séum og hvert sé stefnt. Hér er um að ræða stórt skref í átt að því að nemendur standi sjálfir í auknum mæli undir kostnaði við nám í ríkisháskólunum, hér er stigið mjög stórt skref í þá átt og ég harma það, virðulegi forseti, og segi nei.

Hæstv. forseti. Þingflokkur Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs styður efnisatriði þessa frumvarps, en ég skrifaði undir nefndarálit með fyrirvara og vil gera grein fyrir í hverju hann liggur. Í fyrsta lagi beinist gagnrýni mín að vinnubrögðum í tengslum við málið. Það er mjög seint fram komið. Í tengslum við frumvarpið kemur fram skýrsla frá Fjármálaeftirlitinu sem hefði þurft að fá góða og rækilega efnislega umfjöllun en vegna þess hve málið er seint fram komið gat hún ekki orðið. Í öðru lagi hefðum við talið eðlilegt að þingmál Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs sem lýtur að stjórnsýslulegri stöðu Fjármálaeftirlitsins hefði verið tekið til umfjöllunar í tengslum við þetta mál. Við teljum ástæðu til að skoða tengslin á milli Fjármálaeftirlitsins annars vegar, hin pólitísku tengsl á milli þeirrar stofnunar annars vegar, og viðskiptaráðuneytisins hins vegar. Við höfum verið með hugmyndir um að færa stjórn þeirrar stofnunar undir Alþingi og að því lýtur okkar mál, að skoða hin pólitísku tengsl sem þarna eru á milli.

Herra forseti. Ég þarf að biðja hv. þingmenn um að hætta að grípa frammi fyrir mér áður en ég hef ræðuna. Það eru kannski ný vinnubrögð í þinginu að byrja frammíöskrin áður en menn fá tækifæri til þess að tala, en ég ætla að fjalla aðeins um nokkur atriði sem varða málið sem hér er til umræðu, þetta stórkostlega mál sem lýtur að lækkun tekjuskatts, afnám eignarskatts, hækkun barnabóta og fleiri atriðum. Ég vil byrja á því að taka undir með hv. þm. Pétri H. Blöndal, formanni efnahags- og viðskiptanefndar, með því að segja að þetta er mikil hátíðarstund að sjá fram á að mestu skattalækkanir í Íslandssögunni á lýðveldistímanum hljóti brátt lagagildi á Alþingi. Það er sérstaklega ánægjulegt að ríkisstjórnin hafi lagt frumvarpið fram og með þeim hætti sem það er gert. Ég leyfi mér að segja að þetta er líklega eitthvert mesta framfaramál þessa þings, og ekki bara þessa þings heldur þinga síðustu ára og áratuga, enda liggur það fyrir þegar frumvarpið er skoðað og afleiðingar þess að við erum að tala um skattalækkanir sem munu gagnast fólkinu í landinu vel. Það vilja ríkisstjórnarflokkarnir gera, þeir vilja lækka álögur á fólkið í landinu, skila til baka þeim afrakstri sem náðst hefur af fjármálastjórn síðustu ára. Þetta er fagnaðarefni og gríðarlegt fagnaðarefni fyrir okkur sem höfum mælt fyrir lækkun skatta. Maður skilur hins vegar ekki alveg málflutning stjórnarandstöðunnar, meira að segja sumra flokka sem lofuðu skattalækkunum fyrir síðustu kosningar en rembast nú eins og rjúpan við staurinn og djöflast eins og naut í flagi til þess að reyna að bregða fæti fyrir skattgreiðendur í landinu. Þeir vilja koma í veg fyrir sjálfsagða kaupmáttaraukningu sem ríkisstjórnin og við sem styðjum hana mælum fyrir. Maður áttar sig ekki alveg á því hvað stjórnarandstöðunni gengur til. Virðulegi forseti. Ég ætla einkum að víkja að þremur atriðum í ræðu minni. Ég ætla aðeins að fara yfir þau loforð sem gefin voru fyrir síðustu kosningar. Í annan stað ætla ég að fara yfir það hversu hátt hlutfall launa menn greiða í skatt eftir því hversu háar tekjur þeirra eru. Í þriðja lagi ætla ég að taka nokkur dæmi sem er ætlað að renna stoðum undir þá fullyrðingu mína að tekjuskattslækkanirnar gagnist öllum vel og þetta séu tekjuskattslækkanir og aukning á kaupmætti venjulegs fólks í landinu. Ég ætla að hrekja það að verið sé að ganga erinda ríka fólksins en verið að níðast á þeim sem lægstar hafa tekjurnar. Herra forseti. Ef við rifjum upp í örstuttu máli hvað við sjálfstæðismenn sögðum fyrir síðustu kosningar, þá lofuðum við því að lækka tekjuskatt um 4%, lækka virðisaukaskatt, þ.e. lækka neðra þrepið úr 14% í 7%, afnema eignarskatt, lækka erfðafjárskatt í 5% og haga erfðafjárskattinum þannig að fyrstu milljónirnar yrðu án erfðafjárskatts og hækka barnabætur um 2 þús. millj. kr. Ef við skoðum hvað við höfum gert í skattamálum, hvað við höfum nú þegar staðið við eða munum standa við á næstu sólarhringum, liggur fyrir að búið er að lögfesta lækkun sérstaka tekjuskattsins og afnám hans, það verður búið árið 2006. Það er búið að lækka og samræma erfðafjárskatt úr allt að 45% í 5% á allan arf, óháð tengslum erfingja við hinn látna. Nú erum við að lækka tekjuskatt einstaklinga um 4%. Við erum að afnema eignarskatt einstaklinga og fyrirtækja og ætlum þeim breytingum að taka gildi árið 2006. Síðan erum við að hækka barnabætur um 2.400 millj., eða 400 millj. meira en við lofuðum fyrir síðustu kosningar. Það er alveg rétt að virðisaukaskattslækkunin hefur ekki komið til skoðunar en verið er að útfæra með hvaða hætti það verður gert og er búið að stofna nefnd á vegum stjórnarflokkanna til þess að fara yfir það. Þar fyrir utan höfum við lækkað endurgreiðsluhlutfall námslána um 1%. Þessar breytingar þýða jafnframt að persónuafsláttur verður hækkaður um 8% til ársins 2007 og skattleysismörk verða hækkuð um 20% árið 2007. Það sér því hver maður að við sjálfstæðismenn erum, ásamt framsóknarmönnum að sjálfsögðu, að standa við þau loforð sem við gáfum fyrir síðustu kosningar. Við sýnum það með því frumvarpi sem hér er til umfjöllunar og reyndar öðrum skattalækkunarfrumvörpum sem hafa verið samþykkt að við erum menn orða okkar, við meintum eitthvað af því sem við sögðum fyrir kosningar. Við meintum það sem við sögðum, við lofuðum efndum og við það stöndum við. Hins vegar erum við gagnrýndir fyrir að standa við kosningaloforð okkar af hálfu stjórnarandstöðunnar. Það er mjög furðulegt, en það virðist vera alveg sama hversu góð málin eru, þau eru öll gagnrýnd, m.a. mál sem kveða á um mikinn kaupmáttarauka fyrir fólkið í landinu, skattgreiðendur. Auðvitað er erfitt að gera sumum til geðs, en ef við hefðum svikið þessi kosningaloforð er ég hræddur um að það hefði heyrst hljóð úr horni, einnig frá stjórnarandstöðunni. Það er því erfitt að þóknast sumum, hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson, afar erfitt. Stjórnarandstaðan hefur komist að þeirri niðurstöðu að ómögulegt sé að lækka tekjuskatt einstaklinga með þeim hætti sem hér er lagt til því skatturinn lækki svo lítið á einstaklinga sem greiða engan eða lítinn tekjuskatt. Þess vegna virðist mér sem stjórnarandstaðan sé á móti málinu, þ.e. skattar þeirra sem borga engan tekjuskatt lækka of lítið. Eðli málsins samkvæmt er innbyrðis ósamræmi í þessari fullyrðingu, en þetta er málflutningurinn í hnotskurn. Það hefur komið fram í umræðunni hjá hv. þingmönnum Ögmundi Jónassyni, Gunnari Örlygssyni, Jóhönnu Sigurðardóttur, Össuri Skarphéðinssyni og fleiri hv. þingmönnum, að tillögum okkar um skattalækkanir sé ætlað að tryggja hátekjumönnum sem mestan arð af lagasetningunni. Förum aðeins yfir það. Er ríkisstjórnin eingöngu að ganga erinda hátekjumanna og níðast á þeim sem minna hafa eins og haldið hefur verið fram í umræðunni? Ég ætla að sýna fram á það með dæmum að svo er ekki. En áður en ég geri það langar mig til að rifja aðeins upp það sem allt of lítið hefur verið rætt um í umræðu um skattamál, það er hversu hátt hlutfall tekna sinna menn greiða í skatt eftir því hverjar tekjurnar eru. Með öðrum orðum hefur verið gefið í skyn í umræðunni hér og í umræðunni í þjóðfélaginu að allir skattgreiðendur greiði jafnháan skatt hlutfallslega. Þetta er alls ekki rétt. Skattkerfið er þannig innbyggt að í því er mikill jöfnuður. Þegar maður skoðar 100 þús. kr. manninn, af því að menn taka dæmi með þessum hætti, og reiknar út hversu hátt hlutfall af launum sínum hann greiðir til ríkisins kemur í ljós að hlutfall launa hans sem rennur til skatts eru 8%, þ.e. 7.998 kr. fara í skatt, restin rennur í vasa 100 þús. kr. mannsins. 150 þús. kr. maðurinn greiðir 25.744 kr. af tekjum sínum í skatt, eða 17,2%. 500 þús. kr. maðurinn greiðir 149.972 kr., eða 30% af launum sínum til hins opinbera. Milljónamaðurinn, af því að hv. þm. Ögmundur Jónasson nefndi hann í ræðu sinni, greiðir 327.440 kr. í skatt, eða 32,7%. Þegar menn skoða þessar tölur kemur í ljós að maður með 500 þús. kr. í mánaðarlaun greiðir 18-faldan skatt þess sem er með 100 þús. kr. í laun, þó svo að laun hans séu aðeins fimmfalt hærri í krónum talið. Þetta er alveg ljóst og er bara einfalt reikningsdæmi. Milljónakrónamaðurinn greiðir nærri því 13-faldan skatt þess einstaklings sem hefur 150 þús. kr. í laun á mánuði, þó svo laun hans séu ekki nema sex sinnum hærri en 150 þús. kr. mannsins. Niðurstaðan af þessu er því eftirfarandi: Því hærri tekjur sem menn hafa, því hærra hlutfall launa sinna greiða menn í skatt. Það er mikilvægt að þetta komi fram og liggi fyrir í umræðunni um lækkun tekjuskattsins og þegar menn gagnrýna flata lækkun tekjuskattsins eins og hv. þm. Gunnar Örlygsson vék að í ræðu sinni. Maður veltir því auðvitað fyrir sér þegar maður hlustar á þessa gagnrýni, sem er grundvallarpunktur í allri gagnrýni stjórnarandstöðunnar á það frumvarp sem hér er til umræðu, hvort hún væri sú sama ef við værum ekki að leggja til skattalækkanir heldur skattahækkanir. Mundi stjórnarandstaðan halda sig við það prinsipp að það sé óeðlilegt að skattalækkun sé hlutfallsleg ef við værum með skattahækkunarfrumvarp í gangi? Mundi stjórnarandstaðan ganga um stræti og torg og krefjast þess, eins og menn krefjast hér varðandi skattalækkunina, að skattar hækkuðu um sömu krónutölu á alla greiðendur burt séð frá tekjum þeirra? Ég efast um það. Þá kæmi væntanlega annað hljóð í strokkinn. Það væri ágætt fyrst fulltrúi stjórnarandstöðunnar, hv. þm. Jóhann Ársælsson, er hér að fá útskýringar á því og upplýsingar um það hjá honum hvort stjórnarandstaðan yrði samkvæm sjálfri sér hvað þetta atriði varðar ef við værum að hækka skatta en ekki lækka þá. Eins og ég sagði fyrr í ræðu minni, herra forseti, fullyrði ég að þær skattalækkanir sem hér stendur til að lögfesta koma hinum venjulega manni vel. Þetta eru ekki bara aðgerðir sem eiga að nýtast hálaunamanninum. Þetta eru skattalækkanir og kaupmáttaraukning fyrir venjulegt fólk, hinn almenna skattgreiðanda, fólk sem hefur meðallaun og venjuleg laun. Ég ætla að taka nokkur dæmi vegna þess að það liggja fyrir útreikningar á áhrifum þessara skattbreytinga og hækkunar þeirra barnabóta sem við fjöllum hér um. Ef við tökum sem dæmi hjón með tvö börn, annað er yngra en sjö ára og hitt er eldra en sjö ára. Ef við gefum okkur að þessi hjón hafi samtals 500 þús. kr. í laun á mánuði, þá leiðir þessi skattalækkun til aukningar ráðstöfunartekna upp á 8,9% eða 32.667 kr. á mánuði, eða 392.004 kr. á ári. Við erum bara að ræða um venjulegt fólk, hjón með samtals 500 þús. kr. í laun á mánuði. Kaupmáttur þeirra eykst um rúmar 392 þús. kr. á heilu ári. Svo segja menn að þessar skattalækkanir nýtist bara hátekjufólki. Tökum annað dæmi. Tökum einhvern í þjóðfélaginu sem líklega gæti talist sá venjulegasti af öllum þjóðfélagshópum, kennara. Kennarastéttin er ekkert sérstaklega óvenjuleg, hún er ekki hátekjustétt og ekki er hún lágtekjustétt. Það kom hér fram í umræðum þegar kennaraverkfallið stóð yfir að meðaltekjur grunnskólakennara í Reykjavík væru 256 þús. kr. Gefum okkur að hjón séu bæði kennarar og með meðallaun sem við skulum segja að séu 500 þús. kr. Þau eiga fjögur börn, tvö eru yngri en sjö ára og tvö eru eldri en sjö ára. Með skattbreytingunum og hækkun barnabóta mundi þetta þýða fyrir þau aukningu ráðstöfunartekna upp á 42.917 kr. á mánuði eða 515.004 kr. á ári. Gæti hv. þm. Jóhann Ársælsson kannski upplýst mig um það hvort hann telji að þær breytingar sem við erum að fjalla um komi hinum venjulega meðalkennara til góða þegar þær eru komnar til framkvæmda? Svo eru það einstæðu foreldrarnir. Tökum þá sem dæmi af því að hv. þm. Ögmundur Jónasson hélt því fram að einstæðir foreldrar hefðu það ekki allir svo gott, þeir væru ekki allir hátekjufólk og allt er það rétt. Tökum dæmi um hvað breytingarnar þýða í kaupmáttaraukningu fyrir þetta fólk. Tökum sem dæmi einstætt foreldri með tvö börn sem bæði eru eldri en sjö ára og gefum okkur að mánaðartekjur viðkomandi séu 125 þús. kr. Áhrif breytinganna eru þau að kaupmáttur þessa einstæða foreldris eykst um 10,7% eða 14.417 kr. á mánuði, þ.e. 173 þús. kr. á ári. Þetta er einstætt foreldri með tvö börn, ráðstöfunartekjurnar aukast um 173 þús. á ári, rúmlega ein mánaðarlaun. Svo halda menn því fram að hér sé einungis verið að hugsa um hátekjufólkið. Gefum okkur það að þetta einstæða foreldri sé með örlítið hærri laun, 208 þús. kr. Hvað þýðir það? Það þýðir hækkun ráðstöfunartekna upp á 18.583 kr. eða rúmar 222 þús. kr. á ári.  Menn hafa talað um áhrif þessara skattbreytinga fyrir gamla fólkið. Ef við skoðum gamla fólkið og tökum einstakling sem er einungis með ellilífeyri og þar af leiðandi með um 1 millj. kr. í tekjur á ári. Það eru mjög lágar tekjur. Hann býr í skuldlausri eigin íbúð að verðmæti 20 milljónir. Fyrir þær breytingar sem hér er lagt til að verði gerðar, nemur tekjuskattur og útsvar þessa einstaklings 42 þús. kr. og eignarskattur 90 þús. kr. Eftir breytinguna borgar hann engan skatt og árleg aukning ráðstöfunartekna hans er 133 þús. kr. eða 16%. Þetta er sú þýðing sem þetta mál hefur fyrir ellilífeyrisþega. Afnám eignarskattsins skiptir nefnilega verulegu máli fyrir gamla fólkið sem hefur lagt ævistarf sitt í sparnað, þ.e. í fasteignina sína, hættir síðan að vinna og á erfitt með að greiða þá eignarskatta sem á fasteignina eru lagðir. Við erum að afnema þá skatta. Maður skilur ekki af hverju stjórnarandstaðan getur ekki stutt slíkar breytingar. Maður skilur það bara ekki. Maður skilur heldur ekki, herra forseti, hvernig á því stendur að sumir hv. þingmenn sem eru reglulegir gestir í þessum ræðustól, eins og hv. þingmenn Steingrímur J. Sigfússon, Össur Skarphéðinsson, Jóhanna Sigurðardóttir og Ögmundur Jónasson, hafa svona mikið út á þessar skattalækkanir að setja sem fela í sér aukningu á ráðstöfunartekjum venjulegs fólks, fólksins í landinu, af hverju þeir hafa svona miklar áhyggjur af þessum breytingum. Það stendur út úr þeim bunan og það er nánast farið með málið eins og ríkisstjórnin sé að fremja einhver ægileg myrkraverk. Hins vegar heyrist ekkert frá þessum hv. þingmönnum, þar á meðal Össuri Skarphéðinssyni, Jóhönnu Sigurðardóttur, Ögmundi Jónassyni, öllum þessum mönnum sem eru þingmenn Reykjavíkur, vegna þeirra skattahækkana og gjaldaaukninga sem eiga sér stað hjá Reykjavíkurborg. Maður skyldi ætla að þeir hv. þingmenn mótmæltu ef þeir ætluðu að standa við bakið á umbjóðendum sínum sem er fólkið í Reykjavík. Hvað er að gerast þar? Það er verið að hækka útsvarið, hækka leikskólagjöld og hækka fasteignaskatta. Af því að ég fór hér yfir nokkur dæmi um hvað skattalækkunartillögur okkar þýða fyrir hinn venjulega mann, þá skulum við taka eitt dæmi um hvað gjaldahækkanir og skattahækkanir borgaryfirvalda í Reykjavík þýða fyrir venjulegt fólk. Tökum sem dæmi hjón þar sem annað þeirra er í námi, hitt er með 265.500 kr. í laun á mánuði, sem er meðaltal á almennum vinnumarkaði samkvæmt upplýsingum frá kjararannsóknarnefnd. Þessi hjón eiga 10 millj. kr. íbúð og eru með tvö börn á leikskóla í átta klukkustundir. Hvað þýða þessar hækkanir í Reykjavíkurborg fyrir þetta fólk? Þær þýða hækkun í útgjöldum upp á 13.687 kr. á mánuði eða 164.244 kr. á ári. Það er tæplega 170 þús. kr. kjaraskerðing fyrir þetta fólk. En það heyrist hvorki hósti né stuna frá stjórnarandstöðuþingmönnum sem ættu með réttu að gæta hagsmuna þessa fólks, gæta hagsmuna Reykvíkinga vegna þeirra hækkana sem ég hef hér farið yfir, koma í veg fyrir þá kjaraskerðingu sem félagar þeirra standa fyrir í borginni. Nei, það heyrist ekkert í þeim þegar kemur að þessum málum en þeir ráðast hins vegar á ríkisstjórnina fyrir að auka kaupmátt sama fólks, lækka skatta og draga úr útgjöldum þess. Auðvitað furðar maður sig á slíkum málflutningi. Herra forseti. Ég ætla ekki að hafa ræðu mína lengri í þetta skipti. Ég tel hins vegar alveg ljóst, og vísa til þeirra dæma sem ég hef tekið, að þær skattalækkanir sem við munum leiða í lög á næstu klukkutímum koma venjulegu fólki til góða, venjulegum skattgreiðendum. Þetta eru góðir tímar og ánægjuleg tíðindi fyrir okkur sem að þessu stöndum, fyrir launamenn og skattgreiðendur í þjóðfélaginu og fyrir þjóðfélagið allt. Mig langar til þess að óska ríkisstjórninni innilega til hamingju með frumvarpið, stjórnarmeirihlutanum, og launþegum öllum, öllum þeim sem greiða skatt. Þetta eru frábærir tímar. Þetta er frábært mál og við ættum, ef allir mundu ganga á öllum eins og sagt er, að geta tekið höndum saman um það 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir góða ræðu, greinargóða og bráðskemmtilega, sérstaklega það sem kom fram í byrjun hennar um þá helgistund sem þeir áttu saman, hann og hv. þm. Pétur H. Blöndal, í sambandi við þetta mál, að nú væri verið að lækka skatta og hér væri um mikið framfaramál að ræða og hinn róttæki hægri armur Sjálfstæðisflokksins sem sópaðist inn á hið háa Alþingi í síðustu þingkosningum stæði loksins frammi fyrir því að þeir væru menn orða sinna, hér væri verið að lækka skatta. En á móti koma staðreyndirnar. Verið er að hækka skatta um tæpa 3 milljarða og hafa menn hent á lofti að hér væri um að ræða einhver blóðugustu kosningaloforðasvik seinni ára. Ég vildi inna hv. þingmann eftir því hvort þessar staðreyndir vörpuðu engum skugga á þá helgistund sem þeir félagar áttu hér á síðustu dögum, eins og fram kom í máli hans, að um leið og téðir skattar eru lækkaðir, hátekjuskattur, eignarskattur afnuminn, tekjuskattur lækkaður, er verið að hækka önnur gjöld og aðra skatta á sama tíma um 8 milljarða árin 2004 og 2005, verið að hækka gjöld og skatta á eiginlega allt milli himins og jarðar, stúdentaskatta, brennivínsskatta og ég veit ekki hvað, komugjöld og heilbrigðisgjöld hvers konar, fordæmalaus forsjárhyggja veður uppi hvað varðar áfengisskattana þar sem skattar á sterkari drykki eru hækkaðir verulega en hinir látnir standa í stað. Mig langar einnig að fá viðhorf hans til þess hvort hér sé ekki um að ræða forræðishyggju sem eigi engan rétt á sér, hvort ekki ætti frekar að lækka almennt gjöld á áfengi og láta fólk ráða því sjálft hvers það neytir en stýra því ekki ofan frá með jafnundarlegum og vafasömum hætti og gert er af hinu miklu riddurum frjálshyggjunnar á Alþingi.

Herra forseti. Ég veit ekki hvaðan hv. þingmaður hefur tölurnar sem hann ryður út úr sér. Ég á afskaplega bágt með að trúa að þær séu réttar. Ég á afskaplega bágt með að trúa að þær gjaldahækkanir, sem vissulega hefur verið lagst í, séu hærri en sú 22 þúsund milljóna kr. upphæð sem við ætlum að leggja til hliðar á ári með lækkun skattanna. En hv. þingmaður verður að átta sig á að þrátt fyrir að ég og fleiri þingmenn Sjálfstæðisflokksins séum talsmenn þess að skattar séu lækkaðir þá erum við ekki anarkistar eins og hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson heldur kannski, við erum ekki stjórnleysingjar. Við erum ekki þeirrar skoðunar  Við höfum oft farið yfir að með áfengisgjöldunum og öðrum gjöldum er ekki verið að hækka skatta, það er verið að færa fjármuni og gjöld til samræmis við verðlag og það eru eðlilegar aðgerðir þegar um slík gjöld er að ræða. En ég leyfi mér að efast stórlega um að þær verðlagsbreytingar séu í einhverju tölulegu samræmi við þá fjármuni 

Virðulegi forseti. Þær tölur liggja fyrir að á þessu ári hefur ríkisstjórnin hækkað eða boðað hækkun skatta og gjalda á einstaklinga og skert barna- og vaxtabætur um rúma 8 milljarða kr. Á sama tíma skilar ríkisstjórnin til baka 5,6 milljörðum, á þessu og næsta ári, með lækkun erfðafjárskatts, lækkun hátekjuskatts og lækkun á tekjuskatti. Þessar tölur liggja fyrir þegar líður að lokum umræðunnar um breytingu á lögum um tekjuskatt og eignarskatt. Þetta eru tölurnar og þær tala sínu máli. Það er verið að hækka gjöld, álögur og skatta um því sem nemur tæplega 2,5 milljörðum, það er verið að hækka skatta í það heila um 8 milljarða en skila til baka rúmlega 5,5. Þessar staðreyndirnar liggja fyrir í lok umræðunnar. Því spurði ég hvort þessar staðreyndir um skattahækkanir vörpuðu ekki skugga á helgistund hægri manna í Sjálfstæðisflokknum.

Nei, herra forseti, það er nánast ekkert sem varpar skugga á helgistund okkar sjálfstæðismanna í dag. Þetta er ánægjulegt mál og við erum afar stolt af því að geta komið til móts við venjulega Íslendinga, almenna skattgreiðendur með þeim hætti sem hér er gert. Auðvitað væri ánægjan meiri ef hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson og aðrir þingmenn stjórnarandstöðunnar gætu tekið undir með okkur í þessu framfaramáli. Ég er alveg tilbúinn til að setjast niður með hv. þingmanni og fara yfir hvort ekki séu rök til að lækka eitthvað af þeim gjöldum sem ríkið innheimtir. En mér sýnist málflutningur stjórnarandstöðunnar, ekki bara á síðustu vikum og missirum heldur á síðustu árum, ekki beint vera þess eðlis að þeir sem ráða á þeim bænum séu sérstaklega hrifnir af því að dregið sé úr útgjöldum ríkisins. 

Herra forseti. Hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson gaf í skyn í ræðu sinni áðan að þingmenn Frjálslynda flokksins væru á móti breytingum á eignarskatti. Ég verð að koma og leiðrétta þann stóra misskilning. Í annan stað fá þingmenn Frjálslynda flokksins ómælda gagnrýni í ræðu hv. þm. Sigurðar Kára Kristjánssonar sem einatt talar um hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar þegar hann víkur að málefnum Reykjavíkurborgar. Ég vil minna hv. þm. Sigurð Kára Kristjánsson á þá staðreynd að Frjálslyndi flokkurinn hefur fulltrúa í Reykjavíkurborg sem hefur tekið undir gagnrýni Sjálfstæðisflokksins á rekstur borgarinnar á nokkrum sviðum. Ég vil að það komi fram. En áður en yfir lýkur vil ég minna hv. þm. Sigurð Kára Kristjánsson á að eignarskattsbreytingar og viðbætur til barnabóta munu nema samtals 6 milljörðum kr. í frumvarpi ríkisstjórnarinnar, en heildarpakkinn, herra forseti, hljóðar upp á 22 milljarða. Ég styð áform ríkisstjórnarinnar um 6 milljarða sem munu renna til barnabóta og svo eignarskattsbreytingarnar. En aftur á móti deili ég á ríkisstjórnina og kom inn á það í ræðu minni, með hvaða hætti þessum 16 milljörðum kr. verður varið. Því vil ég leggja þá spurningu fyrir hv. þingmann, herra forseti, hvort honum finnist það sárt persónulega að þurfa að greiða eða fá í sinn vasa með hækkun skattleysismarka, jafnmargar krónur og öryrki. Við í Frjálslynda flokknum höfum talað um að við viljum hækka persónuafsláttinn og tryggja þar með að hálaunaðir jafnt sem láglaunaðir fái jafnmargar krónur í vasa með dreifingu þeirra 16 milljarða sem um ræðir í frumvarpi ríkisstjórnarinnar. Í því felst gagnrýni mín, 

Herra forseti. Ég vil byrja á að fagna yfirlýsingu hv. þm. Gunnars Örlygssonar, þingmanns Frjálslynda flokksins, um að flokkurinn sé ekki á móti afnámi eignarskattsins, sé ekki á móti málinu. Ég tók þessu þannig, en bið hv. þingmanns forláts að hafa misskilið hann. Ég verð jafnframt að segja að mér þykir afar miður að hafa bendlað flokk hans við R-listann í Reykjavík, það var stórkostleg yfirsjón og mun ekki gerast aftur. Hins vegar liggur alveg fyrir, og hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson, sem jafnframt er borgarfulltrúi, getur upplýst okkur um það og staðfest, að Frjálslyndi flokkurinn studdi skattahækkanirnar sem Reykjavíkurlistinn hefur staðið fyrir  Ef ég skildi hv. þingmann rétt þá varpaði hann þeirri spurningu fram hvort ég styddi eða hvort mér þætti ekki eðlilegra að persónuafsláttur yrði hækkaður fremur en að ráðist yrði í þær aðgerðir sem hér er er verið að ráðast í, og svarið við því er nei. Ég er ekki hlynntur slíkum aðgerðum í skattamálum frekar en þeim sem eru lagðar til. Breytingarnar sem við mælum fyrir gera reyndar ráð fyrir að persónuafslátturinn hækki um 8% til ársins 2007, ef ég man rétt, en ég tel að lækkanirnar sem við mælum fyrir séu eðlilegri og 

Herra forseti. Í ræðum í dag hafa hv. þingmenn stjórnarliða gagnrýnt mjög málflutning stjórnarandstöðuþingmanna er varða álögð gjöld sem síðustu daga og vikur hafa fylgt skattafrumvarpi ríkisstjórnarinnar og sagt að einungis sé um verðlagsbreytingar að ræða. Það verður að minna hv. þingmann á að skattleysismörkin voru fryst frá vísitölu árið 1998 og fyrir þær sakir hafa nettótekjur landsmanna, sérstaklega þeirra lægst launuðu, lækkað um 10 þús. kr. Í raun ættu skattleysismörkin að vera 99 þús. kr. í dag en ekki 72 þús., kr., með öðrum orðum er þarna 27 þús. kr. munur og þar af leiðandi greiðir fólk 10–12 þús. kr. hærri skatt en ella. Eðlileg viðbrögð ríkisstjórnarinnar í dag ættu því að vera, úr því að rými til skattalækkana hefur skapast, að skila þessum fjármunum til baka. Það er mjög eðlileg krafa. Því spyr ég 

Herra forseti. Það eru engin særindi af minni hálfu. Ég er ekki sár, ég er glaður og ánægður með þær breytingar sem við erum að ráðast í. Ég vil hins vegar geta þess út af því sem kom fram í andsvari hv. þm. Gunnars Örlygssonar að ríkisstjórnin hefur á síðustu árum gert margt og gripið til mikilla aðgerða og átaka til að koma til móts við ýmsa láglaunahópa eins og aldraða, öryrkja, atvinnulausa og lágtekjufólk. Hér hefur verið stöðug kaupmáttaraukning og ef hún er skoðuð hlutfallslega þá hefur hún verið mest hjá þeim sem minnst hafa. Ég er hins vegar ekki að segja að þeir séu of sælir af tekjum sínum, alls ekki, það væri óskandi að þær tekjur væru hærri. En hins vegar hafa menn lagt sig verulega fram við að auka kaupmátt þessa fólks 

Hæstv. forseti. Mér fannst það við hæfi að hv. þingmaður skyldi ljúka ræðu sinni áðan með því að óska okkur sem sátum í salnum til hamingju með skattalækkanirnar. Það er full ástæða til þess, því við munum fá verulegar skattalækkanir, þegar og ef þar að kemur. En við munum líka fá miklu meiri kjarabætur en það fólk sem hefur lægri tekjur. Þetta hefur sannast í umræðunni í dag og ekki bara í dag heldur undanfarna daga, og yfir það hefur verið farið mjög vandlega. Því finnst mér ástæða til að spyrja hv. þingmann og biðja hann að gera þingheimi grein fyrir hvernig á því stendur, úr því að menn trúa svona mikið á getu ríkissjóðs til að lækka skatta í framtíðinni, að menn treysta ríkissjóði ekki til að missa af neinum tekjum, hvorki á því ári sem er að líða né á því sem er að koma, því að ríkissjóður á að koma út með plús hvað varðar skatta á landsmönnum á þessum tveimur árum. Það er sem sagt framtíðarmúsíkin að hægt sé að lækka skatta um 22 eða 23 milljarða á ári í framtíðinni, en hvorki möguleiki á að það gerist á því ári sem er að líða né á næsta ári. Það er ástæða til að hafa töluverðar áhyggjur af árunum eftir 2005, því að það er þá sem verðbólgan mun koma af fullum þunga vegna þess að nú er verið að fresta henni með ýmsum aðgerðum, m.a. Seðlabankans, og menn vita það og greiningardeildir bankanna spá því að verðbólgan muni bresta á eftir a.m.k. ekki styttri tíma en ár, hugsanlega eftir tvö ár, það er það lengsta, en þá kemur hún. Þá hljóta menn að þurfa að spyrja: Hvernig stendur á því að það er ekki hægt að koma til 

Herra forseti. Ég held að búið sé að fara margoft yfir það hvers vegna skattalækkunum er hagað með þeim hætti sem frumvarpið kveður á um. Við vitum að það eru stóriðjuframkvæmdir á Íslandi og ýmislegt í gangi í atvinnulífinu sem hefur efnahagsleg áhrif. Hagfræðingar eru sammála um það, þar á meðal Guðmundur Ólafsson, lektor í hagfræði við Háskóla Íslands, að það sé beinlínis skynsamlegt að fara þá leið sem frumvarpið gerir ráð fyrir. Séu breytingarnar til lækkunar á skatti framkvæmdar með þeim hætti sem frumvarpið fjallar um og gerir ráð fyrir eru þær ekki þensluhvetjandi eða verðbólguhvetjandi eða hafi slík áhrif sem við kærum okkur ekki um í efnahagslífinu. Hinar efnahagslegu ástæður, hin efnahagslegu skilyrði leiða til þess að menn ráðast í skattalækkunina með þessum hætti. Af því að hv. þingmaður vék að þeim hamingjuóskum sem ég varpaði fram tel ég rétt að ítreka þær til hv. þingmanns, en þeim var ekki síður beint til allra landsmanna og skattgreiðenda, venjulegs fólks, venjulegra skattgreiðenda, vegna þess að þeir munu koma vel út úr skattalækkununum. Ég sýndi fram á það með konkret dæmum í ræðu minni. Ég tók t.d. dæmi af því að kaupmáttur kennarahjóna með fjögur börn mundi aukast um rúm 515 þús. kr. á ári við skattabreytingarnar. Hv. þm. Jóhanni Ársælssyni finnst það kannski lítið, en ég efast ekki um að þeim kennurum sem í hlut eiga finnst það bara býsna gott.

Hæstv. forseti. Þær aðvaranir sem ýmsir hagfræðingar hafa haft uppi um að nú sé spenna í samfélaginu gilda hjá ýmsum þeirra svolítið lengra fram í tímann en bara út næsta ár. Það er ekki ástæða til þess að halda að það dragi neitt úr spennunni að ráði árið 2007 þó að talað sé um að allar skattalækkanir verði komnar til framkvæmda þá. Ég held þess vegna að þó svo menn taki núna ákvarðanir með lagasetningu sem fer í gegnum Alþingi muni þeir sem ætla að stunda ábyrga stjórn á fjármálum ríkisins hugsanlega þurfa að standa frammi fyrir því að sömu rök verði fyrir því að halda aftur af spennu í samfélaginu þegar þar að kemur. Þá þurfa menn hugsanlega að taka til baka eitthvað af því sem verið er að gera ef þeir ætla að stunda ábyrga stjórn á fjármálum ríkisins. Það er furðulegt að menn taki ákvarðanir svona langt fram í tímann sem þeir hafa ekki hugmynd um hvort þeir geti staðið við.

Herra forseti. Það er ekkert óeðlilegt við það að menn geri áætlanir langt fram í tímann. Ég veit ekki hvaða hagfræðingar það eru, sem eru óháðir í störfum sínum, sem hafa gagnrýnt ríkisstjórnina fyrir þá aðferð sem beitt er í málinu. Hv. þingmaður verður að hafa það í huga að þær breytingar á skattaumhverfi sem við fjöllum um eru ekki einkamál ríkissjóðs. Þær eru líka mál skattgreiðendanna. Auðvitað skiptir það máli fyrir fólkið í landinu sem fær svona mikla aukningu á ráðstöfunartekjum sínum að það viti fyrir fram með hvaða hætti lækkanirnar muni koma fram þannig að það geti gert áætlanir fram í tímann á grundvelli þeirra breytinga sem ríkisstjórnin hyggst grípa til. Sú aðferð sem við höfum 

Herra forseti. Ég ætla að inna forseta eftir því hver sé ábyrgðarmaður ríkisstjórnarinnar eða meiri hlutans í umræðunni. Ég sé ekki hæstv. fjármálaráðherra, ekki hæstv. forsætisráðherra og ekki formann efnahags- og viðskiptanefndar. Ég sé engan stjórnarliða hér nema virðulegan forseta og 

Forseti telur að hv. formaður efnahags- og viðskiptanefndar sem verið hefur hér í allan dag sé helst til svara vegna nefndarálits og breytingartillagna og mun forseti gera honum viðvart að óskað hafi verið eftir nærveru hans.

Ég geri þessar athugasemdir, virðulegur forseti, vegna þess að mér blöskrar og ekki í fyrsta skipti hvernig ríkisstjórnin, meiri hlutinn og hæstv. ráðherrar umgangast sín eigin mál. Maður hefði haldið að þetta mikla gæluverkefni ríkisstjórnarinnar að lækka sérstaklega skatta á hátekjufólk í landinu sem sjálfstæðismenn mega vart halda vatni yfir, að þeim væri meira annt um afkvæmið en svo að þeir skildu það eftir munaðarlaust í umræðunni og enginn stjórnarliði væri til að svara fyrir það. Mér finnst líka að hæstv. fjármálaráðherra geti vel sýnt umræðunni þann sóma að vera eitthvað viðstaddur hana. Ég efast um að ég nenni að leggja það á mig að ætlast til viðveru þeirra eða krefjast hennar þó það sé fullkomlega réttmætt. Kannski má segja að það sé metnaðarleysi af okkur stjórnarandstæðingum að vera ekki harðari af okkur í þeim efnum að láta það ekki líðast hvernig umræður eru að þróast hér almennt, að ríkisstjórnin hunsar þær gjörsamlega. Það heyrir orðið til hreinna undantekninga að hér sjáist eintak á ríkisstjórnarbekkjunum sem er alveg makalaust. Virðulegur forseti. Það er von að hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins, hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson og hv. þm. Pétur H. Blöndal, eru nánast í gleðivímu þegar þeir koma upp og smjatta á skattalækkununum. Það er af því að hér er á ferðinni einhver sú mesta hægri stefna, einhver sú raktasta nýfrjálshyggja sem lengi hefur sést á byggðu bóli. Það er augljóst mál og þarf ekki flókinn samanburð við fyrirkomulag skatta í nágrannalöndunum til þess að sjá að verið er að keyra með Ísland í allt aðra átt en í nágrannalöndunum í norðanverðri Evrópu. Við erum að keyra í allt aðra átt en annars staðar á Norðurlöndunum. Við erum að búa til flatara skattkerfi með minna tekjujöfnunargildi en nokkur önnur norræn eða norður-evrópsk þjóð. Við erum að fara í bandaríska átt sem hyglar alveg sérstaklega hátekjufólki, fjáreignamönnum og stóreignamönnum. Ég held að það eigi að ræða þá hluti nákvæmlega eins og þeir eru. Við getum auðvitað tekist á um skattstig, hversu mikilla tekna við viljum afla til samneyslunnar, ríkis og sveitarfélaga og opinberra verkefna en við skulum ræða sjálft inntak skattkerfisins, pólitíkina sem er fólgin í því hvernig teknanna er aflað hvort sem þær eru meiri eða minni. Það snýr að grundvallaratriðum í stjórnmálum. Það snýr að þjóðfélagsgerðinni sem við mótum fyrir framtíðina. Það er alveg ljóst að Sjálfstæðisflokkurinn, hægri öfgaöflin í Sjálfstæðisflokknum eru að vinna stórpólitískan sigur með því að koma í framkvæmd á Íslandi, ef svo heldur sem horfir, einhverju hægri sinnaðasta skattkerfi í allri Evrópu. Það er bara þannig og að sjálfsögðu lötrar Framsóknarflokkurinn götuna á eftir íhaldinu í þessu eins og öðru. Ég skil fögnuð hv. þm. Péturs H. Blöndals, sem er últra hægri maður eins og hann kemur mér fyrir sjónir í þessum efnum, últra hægri maður í skattatilliti og hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson. Þeir mega alveg gleðjast út frá sínum þröngu hægri sérhyggjusjónarmiðum, að fletja niður skattkerfið og hlífa sérstaklega tekjuháu fólki og létta sérstaklega sköttum af fjármagnsgróða eins og gert hefur verið undanfarin ár. Og það sem er alvarlegast af öllu saman, veikja undirstöður velferðarkerfisins á Íslandi  Hér er sem sagt á ferðinni algerlega ómenguð hægri stefna í skattamálum. Ég ætla ekki að halda því fram að verið sé að ganga alveg jafnlangt og í Bandaríkjunum í tíð hægri öfgastjórnarinnar sem þar hefur setið að völdum í á fimmta ár. Þar sýna kannanir að aðeins 1% amerísku þjóðarinnar hefur notið ávaxtanna af skattkerfisbreytingum Bush. Bandarískir auðkýfingar hafa fyrst og fremst notið góðs af áherslum Bush í skattamálum, enda er þar á ferðinni brauðmolakenning hægri manna sem er fólgin í því að með því að leyfa auðmönnunum að verða nógu ríkum og enn þá ríkari muni molar falla af borðum þeirra til hinna sem menn njóti góðs af. Þar er brauðmolahagfræði í ýtrustu hægri stefnu sem til er í skattamálum við lýði. Hér er gengið aðeins skemmra, en samt ljóst að fyrst og fremst 5%–10% íslensku þjóðarinnar munu hagnast stórkostlega á áherslum Sjálfstæðisflokksins í skattamálum. Það er fólk ofan við meðaltekjur og þeir sem hafa greitt hátekjuskatt, álag á hærri hluta launa sinna, það eru þeir sem hafa átt stóreignir og hafa miklar fjármagnstekjur sem búa á Íslandi við það sem er óðum að verða alger lágskattaparadís auðmanna í launalegu og fjármagnstekjulegu tilliti. Auðvitað er erkiíhaldið, erkihægrimennirnir ánægðir með þetta og ganga hér um gleiðbrosandi. Það er skiljanlegt. Það er ágæt úttekt um þessa hluti í Fréttablaðinu í dag, í miðopnu þess blaðs. Ég veit ekkert hversu nákvæm og vísindaleg hún er, en sem fréttaskýring og lausleg úttekt á því hvernig þetta er í löndunum í kringum okkur er hún ágæt og dugar vel til þess að sýna það sem eru löngu þekktar staðreyndir að á Íslandi eru háir skattar á lágtekjufólk. Þeir eru hlutfallslega háir.  Ég held að Íslendingar geri rétt í að hugleiða þá: Bíddu, hverjir erum við? Hverjir erum við Íslendingar? Erum við ekki norræn þjóð? Erum við ekki stolt af því að hér hafi verið byggt upp, að því marki sem okkur hefur tekist það, norrænt velferðarsamfélag, norrænt módel, norrænt velferðarkerfi? Ég held það. Ég held að Íslendingum sé mjög tamt að ganga út frá því sem gefnu að við séum í hinum besta skilningi þess orðs norræn þjóð, að við höfum öflugt velferðarsamfélag byggt á norrænum gildum um jöfnuð og samhjálp og öryggi fyrir þá sem þurfa á stuðningi í samfélaginu að halda. En við erum að kveðja þetta módel. Við erum að sigla í burtu alveg lóðbeint, algerlega til hliðar frá öðrum Norðurlöndum. Það sést m.a. á því að á árinu 2007 verða heildarskatttekjur hins opinbera orðnar mun lægra hlutfall af þjóðartekjum hér en annars staðar á Norðurlöndunum, verulega lægri en þar sem þær eru næstlægstar, í Finnlandi, og t.d. verður tekjujöfnunargildi beinna skatta orðið til muna minna á Íslandi. Þetta gerist á sama tíma og það dregur hratt í sundur í launamun í landinu. Það vitum við. Nýjustu kannanir sýna það allar saman. Og akkúrat við þær aðstæður velur ríkisstjórn sér að draga úr tekjujöfnunargildi skattkerfisins og veikja undirstöður velferðarsamfélagsins. Í Danmörku er hæsta hlutfall á tekjur í skatti nálægt 60%. Það er milli 55 og 57% í t.d. Svíþjóð og Belgíu. Finnar greiða yfir 50% skatt af hæstu launum og Norðmenn líklega tæp 50%. En Íslendingar ætla með þetta niður fyrir 35%. Það þarf ekkert að tala um þetta öðruvísi en þetta er. Þetta eru tölur. Þetta eru tölulegar staðreyndir sem tala mjög skýru máli um það á hvaða vegferð við erum. Svo koma menn hér og halda innblásnar ræður, eins og hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson, hv. þm. Bjarni Benediktsson og hv. þm. Pétur Blöndal, og hneykslast á því að við stjórnarandstæðingar séum að draga athyglina að þeirri staðreynd, a.m.k. við talsmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, að sérstaklega sé verið að lækka skattana á tekjuhæsta fólkinu. En það er staðreyndin og það er ástæða til að rifja það hérna upp að miðað við skattana eins og þeir voru lagðir á á árinu 2003 vegna tekna ársins 2002 og svo þegar komið verður að árinu 2007 þá hafa tekjuskattar tekjuhæsta fólksins lækkað um heil 11%, 11 prósentustig, niður í tæp 35% úr 46% tæpum eins og þetta var á árinu 2003. Svo koma stjórnarliðar, sérstaklega framsóknarmenn, í vörn sinni fyrir því að þetta séu ekki svona últra hægri áherslur í skattamálum og taka dæmin af meðaltekjufjölskyldunni, helst samt fjölskyldu aðeins undir meðaltekjum, og hún þarf endilega að eiga tvö börn undir sjö ára aldri til þess að þetta komi nú nógu vel út með barnabótunum, og finna það út að þar skili þetta nú bara - miðað við auðvitað ýmsar gefnar forsendur sem ekki munu standast - bara hreinlega alveg upp undir 8–9% kaupmáttaraukningu. Er það ekki, herra forseti? En hvaða kaupmáttaraukningu skilar þetta tekjuhæsta fólki landsins? Það fer yfir 10% í beinni skattalækkun og þarf engar barnabætur til til að ýkja það dæmi upp ef við tökum tekjuhæstu mennina, t.d. þá sem er að finna í þessu riti hér. Ég tók dæmið af milljón króna manninum í ræðu minni við 1. umr. og ég þarf ekki að endurtaka það. 

En sjómenn?

Það er slatti af sjómönnum. Það eru nú fyrst og fremst skipstjórar og aðallega á uppsjávarflotanum sem fara það hátt. En það eru nokkrir forstjórar í landinu sem eru með tekjur, skattskyldar tekjur aðrar en fjármagnstekjur, upp undir tíu milljónir kr. á mánuði. Þeir eru a.m.k. tveir á lista Frjálsrar verslunar yfir tekjur Íslendinga eða skattgreiðslur Íslendinga á árinu 2004 vegna tekna ársins 2003. Annar er með tæpar tíu milljónir á mánuði samkvæmt þessum listum og hinn með rúmar ellefu. Segjum bara að þessir menn séu með tíu milljónir kr. á mánuði hvor og hvað er þá verið að færa þeim í skattalækkanir ef við tökum aftur árið 2003 til viðmiðunar og síðan aftur árið 2007? Tíu milljón króna maðurinn er að fá um 680 þús. kr. skattalækkun á mánuði með afnámi hátekjuskattsins. Það eru um 8 milljónir kr. á ári.  Þetta er veruleikinn. Þó að við tökum prósenturnar þá stenst sá málflutningur stjórnarliða ekki að skattkerfisbreytingar ríkisstjórnarinnar í heild séu að skila mestu til meðaltekjufólks. Þær skila mestu til hæstu launahópanna, ekki bara í krónum, því að þar erum við auðvitað að tala um stóru upphæðirnar, heldur líka í hlutfalli. Tekjuhæstu einstaklingarnir munu á fjögurra ára tímabili fá yfir 10% kauphækkun með skattbreytingum ríkisstjórnarinnar að öðru óbreyttu. Þetta er veruleikinn. Þetta eru að mínu mati og okkar í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði ranglátar breytingar. Þær auka ójöfnuð í samfélaginu. Þær eru að breyta grunngerð þjóðfélagsins ásamt ýmsu öðru sem hér er verið að vinna skipulega að af hægri öfgamönnunum sem ráða ferðinni. Samfélagsgerðin er að þróast hratt í gegnum þessar skattkerfisbreytingar og í gegnum það sem kemur á hina hliðina, veikari samneyslu, minni velferðarþjónustu, meiri gjaldtöku og kostnað sem velt er yfir á notendurna. Hvað eru menn að gera í þessu sama frumvarpi og ríkisstjórnin er að hæla sér af og í tengslum við það í afgreiðslu fjárlaga fyrr í þessum mánuði? Jú, á móti skattalækkunum eru þeir að hækka skólagjöld. Þeir eru að taka upp komugjöld á heilsugæslustöðvar. Það vantar 500 milljónir og rúmlega það upp á að samningur við öryrkja sé efndur. Það á skera niður flatt í rekstri Landspítala – háskólasjúkrahúss um 600 milljónir frá rekstraráætlun stofnunarinnar. Það er bara óskilgreindur sparnaður sem á að þvinga stofnunina í. Þannig gæti ég áfram talið. Með öðrum orðum þá er sýnilegt strax við afgreiðslu málsins hér að málflutningur stjórnarliða um að þetta sé hægt án þess að það komi við velferðarkerfið stenst auðvitað ekki. Auðvitað hrynur hann. Menn þurfa að leggja í þann leiðangur og kvelja einstaka hv. þingmenn stjórnarliðsins sem hafa átt svolítið bágt með því að pína þá til að annaðhvort samþykkja eða hrökklast í að sitja hjá við skólagjaldahækkunina sem á að skila 140 milljónum í hækkuðum skólagjöldum. Þau eru að vísu eru dulbúin og kölluð skrásetningargjöld í opinberu háskólunum. Það er eins skýr yfirlýsing um það og nokkur getur verið að það er hin hliðin á málinu. Það er það. Þessar áherslur og þessi pólitík talar fyrir sig sjálf. Það verða fyrst og fremst ráðstöfunartekjur hinna ríku sem hækka hressilega gangi þessar breytingar ríkisstjórnarinnar eftir allt til enda. Það er alveg sama hvernig hæstv. ríkisstjórn og talsmenn hennar hér rembast eins og rjúpan við staurinn við að reyna að segja eitthvað annað. Þetta er bara einfaldlega svona og þarf ekki um það fleiri orð að hafa, herra forseti. Við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði höfum í grundvallaratriðum aðrar áherslur í þessum efnum. Við viljum að Ísland haldi áfram að vera norræn þjóð, norrænt land í besta skilningi þess orðs, ekki bara hvað ætt og uppruna og menningu snertir heldur líka hvað þá þjóðfélagsgerð snertir sem við viljum byggja hér upp og varðveita, þ.e. þjóðfélag samhjálpar og jöfnuðar og félagslegs réttlætis með öflugu velferðarkerfi og samábyrgu velferðarsamfélagi. Auðvitað verða slíkar þjóðfélagsbreytingar ekki eða sjaldnast með einstökum stökkbreytingum þó að hér séu að vísu stórir hlutir á ferðinni í skattamálum. Auðvitað gerast þessar breytingar í skrefum. Þær gerast jafnt og þétt, sérstaklega ef við völd eru stjórnvöld sem hafa einbeittan vilja og langan tíma til þess að umbreyta þjóðfélaginu eins og Sjálfstæðisflokkurinn með stuðningi fyrst Alþýðuflokksins og nú Framsóknarflokksins er að gera.  Hvað mundi íslenska þjóðin segja ef hún væri spurð að því, ef það væri borið upp við hana bara hreint í þjóðaratkvæði hvort hún vildi þessa þjóðfélagsgerð eða norrænt velferðarsamfélag. Ég hef engar áhyggjur af því hvað íslenska þjóðin mundi kjósa ef hún fengi að svara því skýrt í einni spurningu. Ég er algjörlega sannfærður um að yfirgnæfandi meiri hluti þjóðarinnar vill hér norrænt velferðarsamfélag samhjálpar og félagslegs réttlætis. Það liggur fyrir í könnununum. Yfir 60% þjóðarinnar svöruðu því þannig aðspurð að menn væru tilbúnir til að borga meiri skatta ef þeir fengju í staðinn öflugra mennta- og heilbrigðiskerfi og betri opinbera þjónustu. Það liggur fyrir. En auðvitað ef menn reyna að blekkja með þeim hætti sem hér er gert í forsendu þessa máls, að hægt sé að gera hvort tveggja, lækka stórkostlega skatta um tugi milljarða og halda algerlega óbreyttu velferðarstigi þá er ekki von á góðu því að þá koma menn ekki hreint til dyranna.  Þegar menn segja þetta þá þarf nú ekki endilega annað en að vitna í þeirra eigin plögg, aum sem þau eru, þessi ræfilslegu plögg hér, herra forseti. Hvað er þetta? Þetta er þjóðhagsáætlunin sem við höfum núna frá forsætisráðuneytinu. Hún er örfáar blaðsíður, 15 í litlu broti með stóru letri. Þetta er það sem við fáum eftir að Þjóðhagsstofnun var lögð niður, sem lagði fram ítarlega og faglega þjóðhagsáætlun á hverju hausti þangað til hún móðgaði stjórnvöld, fyrst og fremst hæstv. þáverandi forsætisráðherra Davíð Oddsson, og var lögð niður í staðinn. En í þessu snifsi og í litla fylgiritinu með fjárlagafrumvarpinu má þó lesa þegar grannt er skoðað að þetta er nú ekki betra en svo að strax á árunum 2007 og 2008 er gert ráð fyrir verulegum halla á ríkissjóði upp á 1,1% og síðan 1,6% af landsframleiðslu. Hvað þýðir það?  Auðvitað munu menn þá segja: Ja, við verðum að skera niður. Þá munu hægri mennirnir gera það sem þeir hafa alltaf ætlað. Þeir nota ástandið til að þrýsta samneyslunni niður og draga úr velferðinni í landinu. Þeir koma stundum upp um sig, t.d. með hugtakinu „útgjaldastýring“. Útgjaldastýringu hafa þeir kallað það hér á köflum. Það á sem sagt að fara þá leið til að þurfa ekki að horfast í augu við niðurskurðinn, koma framan að fólki og segja: Við ætlum að draga úr fjárveitingum til heilbrigðismála, til skóla, til tryggingakerfisins o.s.frv. Menn fara fremur þá leið að lækka tekjurnar meðan árferðið er eins og það er og segja síðan: Nei, því miður. Það verður halli á ríkissjóði nema við skerum niður. Þá skilja menn hugtakið „útgjaldastýringu“. Væri ekki eðlilegra að halda þeim tekjum inni á góðæris- og veltutímanum, leggja þær til hliðar, eins og ábyrgir menn ættu að gera, greiða inn á lífeyrisskuldbindingar ríkisins, borga niður erlendar skuldir og standa betur að vígi þegar lægð kemur og erfiðleikar berja að dyrum, sem verður samkvæmt spám ríkisstjórnarinnar sjálfrar í síðasta lagi á árinu 2007? En margir telja reyndar að svo verði fyrr. Herra forseti. Ég leyfi mér að gagnrýna að hér skuli t.d. ekki sjást í hæstv. fjármálaráðherra eða hæstv. forsætisráðherra sem fróðlegt hefði verið að hafa í salnum og ræða pínulítið við um aðstæðurnar í efnahagsmálum nú þegar við erum á síðustu metrunum við að ljúka þinghaldi fyrir jól. Það er nefnilega ýmislegt að koma fram þessa dagana sem ástæða er til að staldra við. Það þarf ekki annað en að fara í álit Seðlabankans frá 2. desember síðastliðnum og þær harkalegu aðgerðir sem með því voru boðaðar. Þar voru heldur betur tíðindi í íslenskum efnahagsmálum og þótt víðar væri leitað, að dúndra stýrivöxtum bankans upp um heila prósentu í einu skrefi. Nauðsyn þess er rökstudd með því að frá því að Seðlabankinn skoðaði stöðuna og gaf út í júní á þessu ári hafi ýmislegt orðið til að kynda undir vexti eftirspurnar, stóriðjuáformin hafi enn færst í aukana, aðgangur almennings að lánsfé orðinn meiri og boðuðum áformum um lækkun skatta á næstu árum verið framfylgt, sem enn frekar mun auka ráðstöfunartekjur almennings og hvetja til aukinnar einkaneyslu. Ég var á stórmerkum fundi í morgun sem KB-banki hélt í stærsta fundarsal landsins. Hann dugði varla til. Ég stakk upp á því að næst mundu þeir halda morgunverðarfund í Laugardalshöllinni. Það var troðfullt út úr dyrum þar sem greiningardeild KB-banka og bankinn kynntu nýjustu skýrslu sína, þessi öflugasti banki þjóðarinnar, um horfur, sérstaklega í gengis- og verðlagsmálum þjóðarinnar, á næstu missirum. Það var skaði að þar skyldu ekki vera fleiri þingmenn, alveg sérstaklega hæstv. ráðherrar. Að vísu var sessunautur minn hæstv. sjávarútvegsráðherra sem var svo sem ágætt. En þeir hefðu mátt vera þar fleiri, t.d. hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. forsætisráðherra, yfirmaður efnahagsmála. Á fundinum leyndu sér ekki áhyggjur talsmanna bankans af því hvert stefndi. Formaður bankastjórnarinnar gerði viðskiptahallann að umtalsefni, sem hann taldi hættulegastan af öllu sem við stæðum frammi fyrir. Hann sagði augljóst mál að þetta gengisstig krónunnar gæti ekki gengið upp til lengdar og væri reyndar hættulegt að það héldi lengi áfram í þeim hæðum sem það er vegna þess að því lengur sem það ástand varir því harkalegar verði sennilega fallið þegar það kemur. Enda er spáin, sem þarna var gefin út, sú að við stöndum frammi fyrir því, líklega þegar líða tekur á næsta ár en tímasetningar eru alltaf erfiðar í þessum efnum, að harkalegt gengisfall gangi yfir hagkerfið og gengisvísitalan gæti farið úr þeim 110 stigum sem hún er að nálgast núna og upp undir 140 stig á örfáum mánuðum. Það munar um minna.  Nei, ætli það sé ekki meiri ástæða til að hafa svolitlar áhyggjur frekar en að gjamma fram í glaðbeittir, eins og stjórnarliðar gera. Finnst mönnum þetta ekki áhyggjuefni? Eru menn virkilega svo heillum horfnir og kærulausir orðnir, svo gjörsamlega einangraðir í þeirri sjálfsblekkingu að hér sé allt í himnalagi, að það sé alveg sama hvaða aðvörunarorðum rignir yfir okkur, hversu harkalega Seðlabankinn telur sig knúinn til að grípa í taumana og hvað spádeildir stærstu fjármálastofnana landsins segja? Hvað fréttum við utan úr atvinnulífinu? Hvar eru nú áhyggjur manna af því? Einhvern tíma hefðu menn staldrað við fréttir af því tagi sem birtust í Morgunblaðinu í dag, um að á viku hafi gengisbreytingar krónunnar rýrt útflutningstekjur sjávarútvegsins um 5 milljarða kr. Það munar um minna. Ég man að menn settu lög á sjómenn til þess að bjarga leifunum af loðnuvertíð og töluðu þá um að allt upp undir 3 milljarða kr. væru í húfi. Á einni einustu viku fjúka 5 milljarðar kr. af tekjuhlið sjávarútvegsins út af gengisbreytingum krónunnar einum saman. Hvað segir í blaðinu Frjálsri verslun? Ég er ekki að vitna í áróðursrit af vinstri kantinum. Ég vitna í málgögn hægri manna, m.a. Morgunblaðið og Viðskiptablaðið. Ég held að Viðskiptablaðið, ef eitthvað er, sé orðið enn þá meira flokksmálgagn á köflum. En það sinnir vel málefnum atvinnulífsins og það er gott. Þar er viðtal við merka menn, Hörð Arnórsson, forstjóra Marels, Birgi Ísleif Gíslason seðlabankastjóra og reyndar bjargvættinn, eða bjargvættina skilst mér að eigi að segja á vestfirsku, Einar Odd Kristjánsson. Hvað segir seðlabankastjóri? Jú, hann segir að menn ættu ekki að láta sér koma þetta mjög á óvart. Hann segir að menn megi auðvitað búast við háu gengi næstu tvö ár þegar svo gríðarlegar framkvæmdir koma inn í hagkerfið á svo stuttum tíma. Það nemi um einum þriðja af landsframleiðslu og sé allt fjármagnað ýmist með eigin fé eða lánsfé frá útlöndum. „Við slíkar aðstæður er ekkert um annað að ræða en að menn megi búast við háu gengi.“ Hvað með áhyggjur manna vegna útflutningsgreinanna? spyr Viðskiptablaðið seðlabankastjóra: „Við deilum þeim áhyggjum með þeim sem í þeim viðskiptum eru,“ segir seðlabankastjóri. - Það hlýtur nú að vera mönnum mikil huggun að Seðlabankinn deilir áhyggjunum. „Það er enginn vafi á því að menn verða að búa sig undir það að gengið verði hátt … Það er okkar verkefni að halda verðbólgunni sem næst 2,5% og við erum auðvitað staðráðnir í að gera það með þeim tækjum sem við höfum,“ segir seðlabankastjóri og hana nú. Hins vegar segir Hörður Arnórsson, forstjóri Marels, sem er útflutnings- og samkeppnisiðnaðarfyrirtæki: „Mér finnst ótrúlegt skilningsleysi vera á þörfum útflutningsgreina ef menn ætla að sætta sig við það.“ - Þar vísar hann til orða seðlabankastjóra um hátt gengi. - „Tekjur minnka og þetta er mjög slæm staða. Þetta er sérstaklega slæmt varðandi sölu inn á Bandaríkin vegna þess hversu veikur dollarinn er. Þá er líka ljóst að staðan er mjög óþægileg fyrir allar útflutningsgreinar, líka gagnvart öðrum gjaldmiðlum þar sem krónan er mjög sterk.“ „Er hætta á að fyrirtæki flykkist úr landi í auknum mæli?“ spyr Viðskiptablaðið. „Fyrirtæki hafa verið að fara úr landi undanfarin missiri. Það má nefna dæmi, Hampiðjuna, Plastprent og 66°Norður. Þetta hamlar uppbyggingu hér.“ Seðlabankastjóri er svo aftur yfirheyrður um verðbólguspána. Hann telur hana hafa versnað töluvert og telur m.a. upp þessar ástæður, með leyfi forseta: „Stóriðjuáformin hafa enn vaxið og þjappast meir á næstu tvö ár en áður voru horfur á. Yfirlýsingar um skattalækkun hafa verið staðfestar og áform um aðhald í opinberum útgjöldum eru nokkuð óljós. Allir þessir þættir leiða til meiri framleiðsluspennu en áður var talið og kynda undir verðbólgu.“ - Allir þessir þættir, skattalækkanirnar líka. Það er stóriðjustefnan, skattalækkanirnar og sérstaklega greiður aðgangur almennings að lánsfé sem veldur mönnum þessum áhyggjum og hefur þessar afleiðingar. Hvað er að gerast? Það eru ruðningsáhrifin af stefnu ríkisstjórnarinnar sem búa til þetta óhagstæða umhverfi fyrir útflutnings- og samkeppnisgreinarnar. Vilhjálmur Egilsson, ráðuneytisstjóri í sjávarútvegsráðuneytinu og hagfræðingur, orðaði þetta þannig á fundi í KB-banka í í morgun að verið væri að búa til pláss - hann notaði ekki orðið „ruðningsáhrif“, það er mitt hugtak - en hann talaði um að búa til pláss fyrir miklar stórfjárfestingar í hagkerfinu. Á mannamáli: Það er verið að ryðja öðru í burtu til að skapa pláss fyrir gæluverkefni ríkisstjórnarinnar, hina glórulausu, hömlulausu stóriðjustefnu og skattalækkanirnar sem eru auðvitað óðs manns æði við þessar efnahagslegu aðstæður. Það er alveg sama hvernig sjálfstæðismenn rembast við að segja annað. Þær eru glórulausar. Að taka 25–30 milljarða kr. í viðbót og setja í umferð við þær aðstæður. Það er svipað fjármagn og spáð er að gjaldeyrisinnstreymið vegna stóriðjunnar verði á næstu tveimur árum. Stærðargráða þess er einmitt um 30 milljarðar kr. á hvoru ári, 2005 og 2006. Nú getur vel verið að það sé rétt sem kemur fram í ágætri skýrslu KB-banka, að menn hafi haft tilhneigingu til að ofmeta hin beinu eiginlegu áhrif stóriðjufjárfestinganna á hagkerfið. En hitt er ljóst að væntingarnar vegna þeirra eru einn aðalorsakavaldurinn. Efnahagsmál snúast auðvitað ekki bara um tölulegar staðreyndir og aðstæður ráðast ekki bara af hinum beinu og eiginlegu áhrifum heldur líka af andrúmsloftinu, af hinum sálræna þætti, af væntingunum. Hvers vegna fer gengið upp í beinu framhaldi af ákvörðun Seðlabankans um hækkun stýrivaxta? Jú, það er vegna væntinga um aukinn vaxtamun á komandi missirum sem markaðurinn bregst strax við. Markaðurinn brást strax við vegna stóriðjuvæntinganna. Hann byrjaði á því í fyrra. Það er við þær sem við erum að glíma. Ruðningsáhrifin af stórframkvæmdum, gæluverkefnum ríkisstjórnarinnar, reynast öðru atvinnulífi í landinu harla dýr, harla þungbær. Það er veruleikinn. Hvar er nú allur lofgerðarsöngur framsóknarmanna og annarra þeirra sem studdu þessar framkvæmdir? Það er að koma á daginn að þær skapa íslenska þjóðarbúinu geysilega erfiðleika og verða okkur mjög kostnaðarsamar í öðru atvinnulífi. Greinar eins og sjávarútvegurinn, útflutnings- og samkeppnisiðnaðurinn, ferðaþjónustan, veikburða uppbygging í öðrum greinum eins og fiskeldi, loðdýrarækt eða útflutningi á lambakjöti, blæða núna fyrir hækkað raungengi, fyrir háa vexti, fyrir verðbólgu og fyrir spennu í hagkerfinu. Þetta er einfaldlega veruleikinn, herra forseti. Við nákvæmlega þessu var varað, að það væri ákaflega ógæfulegt að setja inn í íslenska hagkerfið á örfáum missirum utanaðkomandi stórfjárfestingu sem næmi einum fjárlögum ríkisins eða jafnvel rúmlega það. Það er allt að ganga eftir, með væntingunum sem því fylgja. Þegar við bætist svo ógæfusöm ríkisstjórn og ábyrgðarlaus sem hellir olíu á eldinn með stórfelldum skattalækkunum, sem þar á ofan koma þeim tekjuhæstu mest til góða, þá er það ekki mjög félegt. Ég er því jafnhryggur, ef ég mætti taka svo til orða, og hægri sjálfstæðismennirnir eru glaðir yfir því sem er að gerast í íslenskum efnahagsmálum, sérstaklega hvað varðar ríkisfjármál, skatta og stöðu velferðarkerfisins á Íslandi. Þetta eru dapurlegir tímar fyrir þá sem vilja standa í ístaðinu og verja samábyrgt, norrænt velferðarsamfélag á Íslandi. Þetta eru mjög dapurlegir tímar og af minni hálfu mega allir hafa skömm af aðild sinni að því. Ég ber ekki mikla virðingu fyrir því að menn reyni að smygla inn á þjóðina stórfelldum þjóðfélagsbreytingum undir fölskum formerkjum þess að þetta sé allt saman hægt, muni hvergi koma við og ekkert annað en gullöld og gleðitíð fram undan, allt teppalagt og bein braut. Það er því miður aldeilis ekki þannig. Það eru verulegar hættur á því að við keyrum núna harkalegar út af en nokkru sinni fyrr um áratuga skeið. Þær eru miklu meiri en nokkurn tímann áður í sögu þjóðarinnar. Af hverju er það? Jú, af því að nú hafa menn fengið frjálsan fjármagnsflutning milli landa. Menn hafa fengið markað. Menn hafa ekki þær öryggisgirðingar hvað sem menn segja um eldra fyrirkomulag á sinni tíð sem þýddi að útslagið og sveiflurnar gátu ekki orðið jafnmiklar og þær geta orðið núna. Núna gætum við heldur betur fengið að finna fyrir því ef hér færi virkilega illa, sem því miður er allt í kortunum, höggið getur orðið mjög þungt, hart og harkalegt þegar niðurslagið kemur og kannski mun fyrr en menn sjá fyrir sér. Við höfum nánast allar breyturnar til staðar sem nágrannar okkar brenndu sig harkalega á um 1990. Við höfum haft mikla útlánaþenslu. Við höfum haft mikla skuldsetningu. Það er hækkandi fasteignamarkaður, við höfum búið til veð og menn hafa skuldsett sig í samræmi við það og við erum að því leyti að vísu verr stödd en grannar okkar voru þá, við erum skuldugri. Við erum ein skuldugasta þjóð í heimi. Íslensk fyrirtæki eru mjög skuldsett, að mestu leyti í erlendri mynt og nánast að engu leyti í innlendri óverðtryggðri krónu, svo maður noti myndlíkingamál ráðuneytisstjórans í sjávarútvegsráðuneytinu. Heimilin eru u.þ.b. að verða þau skuldugustu í heimi. Þau eru að sigla í 200% af ráðstöfunartekjum einmitt þessa mánuðina, fóru yfir 180% við áramótin síðustu. Sveitarfélögin eru mjög skuldug og safna skuldum upp á 3–5 milljarða á hverju ári. Það er aðeins einn aðili sem hefur heldur verið að bæta stöðu sína, það er ríkissjóður. Það er gott, það er vel, en hann hefur gert það að miklu leyti með því að selja eignir sem höfðu byggst upp í landinu um áratuga skeið. Það kemur að því að það verða ekki endalausar eignir til að selja. Hvernig verður staðan þá? Jú, þá höfum við tekið þátt í minnka tekjur ríkisins þannig að það verður væntanlega rekið með halla strax árið 2007.

Forseta leikur nokkur hugur á að vita hversu langt mál ræðumanns verður.

Já. Ég skil vel að forseta fýsi að hlusta á mig lengi enn, en það var reyndar ekki ætlunin að halda ræðunni mikið lengur áfram. Ég held ég geti þess vegna, ef það er ætlun forseta að gera hlé, lokið máli mínu innan skamms og vil gjarnan gera það því ég sé ekki ástæðu til að vera að slíta þetta í sundur. Ég geri ekki ráð fyrir því að hæstv. ráðherrar ætli að ómaka sig hingað til umræðunnar frekar en venjulega. Það skal þá bara standa í þingtíðindunum að nú eins og endranær sýni þeir þeim umræðum sem hér fara fram takmarkaða virðingu. Það er orðin regla en ekki undantekning, en ég hef hugsað mér á næstunni að vera nokkuð iðinn við að vekja á því athygli, sérstaklega af því að ég fæ aldrei neina hjálp frá forsetum þingsins í þeim efnum að halda ráðherrum við þingskyldur sínar. Mér finnst dapurlegt að hér fari fram 2. og 3. umr. um fjárlög, menn ræði höfuðtekjuöflunarmál eða ríkisfjármálafrumvörp ríkisstjórnarinnar eins og þennan mikla skattalækkunarleiðangur og forsetar Alþingis lyfta ekki litla fingri til þess að reyna að sjá til þess að ráðherrar séu viðstaddir umræðurnar eins og eðlilegt væri.

Forseti vill geta þess að formaður efnahags- og viðskiptanefndar, hv. þm. Pétur Blöndal, hefur fylgst með umræðunni. Jafnframt vill forseti geta þess að skilaboðum var komið til fjármálaráðherra áðan um að hv. þingmaður hefði áhuga á því að hafa hann í salnum.

Já, mér þykir forseti hafa brugðist skörulega við með því og forseti telur það væntanlega sjálfur, en engu að síður dugði það ekki til þess að hæstv. ráðherra mætti til umræðunnar. En það er ekki aðalatriði málsins og er eins og hjóm eitt, virðulegur forseti, borið saman við það sem hér er undir, þ.e. þær miklu breytingar í skattamálum og áhrif þeirra á ríkið og íslenska samfélagið sem ég hef miklar efasemdir um að muni leiða til mikils velfarnaðar gangi þetta allt eftir, sem er að vísu ósýnt því það er nokkur tími til stefnu þar til þunginn af þessu á að koma til framkvæmda og vika getur verið langur tími í pólitík. Það skyldi ekki vera að farið væri að krauma dálítið undir víða í samfélaginu og þar á meðal á stjórnarheimilinu? Siglingin er satt best að segja ekki það gæfuleg. Ég held ég verði að segja að af minni reynslu af því að reyna að hafa tilfinningu fyrir sæmilega föstum tökum á hlutunum held ég að þessi haustmánuður sé með því slappasta sem ég hef upplifað hvað það varðar að maður hefur enga tilfinningu fyrir því að hæstv. ríkisstjórn sé með neina meðvitund og átti sig neitt á samhengi hlutanna eða í hvaða veruleika við stefnum með hlutina. Maður verður ekki var við það þegar menn koma hingað upp með klisjukenndar utanaðlærðar tölur um hvað allt sé yndislega gott og fagurt, þegar ekki þarf meira til en að lesa blöðin eða mæta á fundi í bænum til þess að heyra allt aðrar lýsingar af ástandinu, eins og ég hef aðeins reynt að draga fram. Ég get því ekki, virðulegur forseti, farið að lokum með neinar hamingjuóskir. Það er afar fátt í þessu sem ég get glaðst yfir. Við styðjum að sjálfsögðu breytingarnar á barnabótunum. Þær eru í rétta átt og ganga út á að skila til baka hluta af því sem af barnafólki hefur verið haft undanfarin ár með skerðingum og tekjutengingum, en það hrekkur skammt þegar hið stóra samhengi hlutanna er skoðað og heildarbreytingarnar sem ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks er að gera í þessum efnum, að meðtöldu því sem var lögfest í fyrra og varðar niðurfellingu hátekjuskattsins, eru í algerlega öfuga átt að okkar mati. Þær færa íslenskt samfélag í burtu frá því sem við eigum að stefna að, að halda áfram að vera norrænt velferðarsamfélag.

Herra forseti. Ég vil fyrst benda á að málið er á forræði Alþingis núna. Við ræðum hér nefndarálit. Málið er að koma úr nefnd og ég tel ekki við hæfi að ráðherrar séu kallaðir til umræðunnar þegar Alþingi ræðir nefndarálit. Þetta var mjög góð ræða hjá hv. þingmanni og algjörlega í samræmi við sjónarmið hans og lífsskoðun. Það var ekkert sem kom mér á óvart í henni, enda hygg ég að hann eigi mikið auðveldara með að tala um þetta mál en margur hv. samfylkingarmaðurinn sem hefði gjarnan viljað standa að frumvarpinu, því þetta er einmitt frumvarp í anda margra samfylkingarmanna. Hv. þingmaður hefur fundið nýja leiðtoga hjá KB-banka sem spá fyrst mikilli gengisstyrkingu en síðan gífurlegu gengisfalli. Ég skil ekkert í þeim mönnum að fara ekki í gang með öll sín tæki og tól með framvirkum mörkuðum og byrja að kaupa dollara og aðrar myntir. Svo kom hv. þingmaður með boðskap frá Birgi Ísleifi Gunnarssyni seðlabankastjóra um þveröfugt, að gengið mundi haldast hátt. Nú er maður dálítið ruglaður. Ég held nefnilega að þetta verði einhvers staðar þarna á milli. Hv. þingmaður gat um að fyrirtækin væru að fara úr landi. Þau eru að fara úr landi til að elta lág laun en ekki út af gengi eða sköttum. Svo minni ég á að ástandið er mjög gott á Austurlandi. Þar er fólk mjög glatt, eins og reyndar ég. Undanfarin tíu ár höfum við upplifað mikla hækkun launa hér á landi. Óvenjumikil hækkun launa. Miklu meiri umsvif í þjóðfélaginu. Kakan stækkar og stækkar. Mig langar til að spyrja hv. þingmann, af því hann trúir þessu ekki eða neinu, hvernig honum lítist á að jaðarskattar skuli vera að lækka, tekjuskatturinn er 4%, barnaskerðingin 1%, LÍN 1% og vaxtabæturnar um 0,5%: Er þetta ekki eitthvað sem hann getur verið ánægður með?

Herra forseti. Ég er í fyrsta lagi algjörlega ósammála hv. þingmanni um að það sé eitthvað óeðlilegt við að krefjast viðveru ráðherra við stórpólitíska umræðu af þessu tagi, eða talsmanna ríkisstjórnarflokkanna. Það á ekkert skylt við það að málið sé á forræði þingsins. Hv. þingmaður þarf ekkert að vera að kenna mér held ég stafrófið í þeim efnum, ég er búinn að vera hérna eitthvað á þriðja áratug og á því að kunna það. Það er að sjálfsögðu fullkomlega réttmætt þegar stórmál af þessu tagi eiga í hlut að menn krefjist þess jafnframt að viðkomandi fagráðherrar séu til staðar og taki þátt í umræðunni og svari fyrir sinn hatt. Þeir fara jú með framkvæmdarvaldið í þessum efnum. Þeir bera frumvörpin hingað inn og þó að hið formlega forræði málsins sé að sjálfsögðu í höndum þingsins er það ekki þannig að ráðherrarnir hafi sagt af sér á meðan. Í öðru lagi er það örugglega rétt í ákveðnum tilvikum að fyrirtæki fari úr landi fyrst og fremst vegna þess að þau séu að elta lág laun, en ekki bætir þá algerlega óraunhæf gengisskráning úr skák, þá leggst hún þar ofan á. Það sér náttúrlega hver maður hvernig þetta blasir við þeim fyrirtækjum sem fá nú 20%–40% færri krónur í kassann en þau gerðu fyrir tveimur árum. Það er bara þannig. Fyrirtæki fá 44% minna af íslenskum krónum í tekjur ef þau flytja vöru sína út í dollurum en þau gerðu þegar best lét fyrir tveimur, þremur árum. Þannig er það bara. Það er að sjálfsögðu gott að það dragi úr óhóflegum jaðaráhrifum á skattkerfinu, en til þess eru mjög margar aðferðir og margar aðrar réttlátari að mínu mati en sú að lækka sérstaklega skattana á tekjuhæsta fólkið, því jaðaráhrifin hafa alltaf verið tilfinnanlegust á launum undir meðaltekjum. 

Herra forseti. Þau dæmi sem hv. þingmaður nefndi um brottför íslenskra fyrirtækja til útlanda voru öll þess eðlis að þau voru að elta lægri laun. Gengisfellingin virkar ekki þannig á fyrirtæki að það séu bara tekjurnar, það eru líka skuldirnar, aðföng ýmiss konar, olía, skip og allt slíkt. Þegar maður lítur á afkomu fyrirtækja með augum utan frá, t.d. með dollaraaugum, breytist ekki neitt nema innlendur kostnaður, þ.e. laun starfsmanna hækka. Það er það eina sem breytist og öll góð fyrirtæki eru að sjálfsögðu með tryggingar fyrir slíku. Þau eru með gengistryggingar. Þau tæki eru komin á hér á landi, þökk sé t.d. nýjum leiðtoga hv. þingmanns, KB-banka. Þar geta fyrirtæki keypt sig frá áhættunni. Ég reikna með að velflest þeirra hafi þegar gert það og séu búin að tryggja sig örugglega í hálft ár eða heilt ár fyrir þeirri gengishækkun sem nú varð. Þetta kemur því ekki eins illa við þau og menn kynnu að halda. Menn eru með tæki og tól til þess að ráða við svona sveiflur, alla vega til skamms tíma. Ég hygg að sú mikla sveifla sem kom eftir vaxtahækkun Seðlabankans muni að einhverju leyti ganga til baka. Ég hef ekki þá trú sérfræðinga KB-banka sem að sögn hv. þingmanns spáðu gífurlegu gengisfalli, ég held að það gerist ekki því það væri þegar búið að gerast. Það er nefnilega í gangi framvirkur markaður og spákaupmennska til að jafna sveiflurnar, þó hún sé kannski fulllítil.

Herra forseti. Ég treysti mér ekki í rökræður við hv. þm. Pétur H. Blöndal um framvirka gengisspákaupmennsku samninga, hann er algjör ofjarl minn í þeim fræðum, ég ástunda ekki slík viðskipti og hef aldrei sett mig inn í þau en ég heyri að hv. þingmaður hefur á þeim djúpa þekkingu. Ég held samt hinu fram, að raungengisstigið hafi mikil áhrif og hefur réttilega þeim mun meiri áhrif sem innlendir kostnaðarþættir vega þyngra í útgjöldum fyrirtækja sem fá hins vegar tekjur sínar í erlendri mynt. Ef við skoðum fyrirtæki sem fær tekjur sínar í dollurum en hefur svo til allan tilkostnað innlendan, þar sem t.d. launahlutfall er hátt og annað í þeim dúr er myndin afar óglæsileg.

Þau eiga skuld í dollurum.

Sum þeirra skulda kannski eitthvað í dollurum, önnur skulda ekki neitt af því að atvinnureksturinn ber einfaldlega ekki miklar skuldir. Tökum ferðaþjónustuna sem dæmi. Innlendu þættir ferðaþjónustunnar, þ.e. ekki flugreksturinn heldur gisting og ýmis slík þjónusta út um landið, fá tekjur sínar að verulegu leyti inn eða semja um verð í gengi,  Iðnfyrirtækin mörg hver reka bæði innlenda og erlenda starfsemi í dag. Þau eru með framleiðslueiningar hér heima en eiga líka verksmiðjur erlendis. Þetta gildir um Marel, Össur, Sæplast, lyfjafyrirtækin og mörg fleiri. Þau standa frammi fyrir því að það er ákaflega freistandi að halda algerlega að sér höndum a.m.k. hér heima, ef ekki hreinlega flytja meira af starfseminni út.

... lægri skattar.

Jafnvel þó menn hafi lækkað eitthvað skatta dugar það kannski ekki á móti því mikla raungengisrisi sem hér hefur orðið. Veruleikinn er bara svona, hv. þm. Pétur H. Blöndal, og er einfaldlega sagna bestur.

Virðulegi forseti. Ég vil nota tækifærið og þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Mér fannst hann koma heiðarlega fram í þessu og ég held að það sé augljóst öllum sem hlustuðu á ræðuna að hann er mjög á móti skattalækkunum af hugmyndafræðilegum ástæðum. Síðan hefur hann haldið sig á svipaðri línu frá upphafi, svipaðri og Samfylkingin hélt sig á í byrjun, þ.e. að það væri svo skelfilegt að lækka skatta núna út af þensluhvetjandi áhrifum í hagkerfinu. Samfylkingin hefur hins vegar snúið í það að þetta séu allt í einu orðnar skattahækkanir. Hvað sem því líður vildi ég spyrja nokkurra spurninga. Hann sagði að þetta væru mjög dapurlegir tímar, aldrei meiri hætta í sögu þjóðarinnar, núna gæti farið illa og hann vísaði í frelsi á fjármagnsmarkaði sem mundi gera það að verkum að skellurinn yrði örugglega stór. Ég vildi bara fá að vita hvort þetta var ekki örugglega rétt túlkun, þ.e. að hann teldi að hér væri hætta sökum þess að hér væri mikið frelsi á fjármagnsmarkaði. Skil ég ekki hv. þingmann alveg rétt, vill hann ekki frekar hafa hlutina eins og þeir voru áður? Það er ekki hægt að skilja hann öðruvísi. Sömuleiðis vildi ég nota tækifærið og spyrja hann af því að hann er formaður í flokki sem hefur komið með tillögur um hækkun skatta, m.a. fjármagnstekjuskatts, hvort hann telji að það geti gerst að ef menn hækki skatta muni það samt sem áður skila minni tekjum. Ég vona að hv. þingmaður skilji hvað ég var að segja, þ.e. þegar við hækkum prósentuna af einhverjum skatti mundum við ekki ná því sem tilætlað var og jafnel minna en menn voru með áður en skattahækkun varð.

Herra forseti. Hv. þingmaður tók alveg rétt eftir fyrri hlutanum af því sem ég var að ræða um í sambandi við áhættuþættina sem núna eru til staðar og eru miklir. Ég viðurkenni t.d. að ég var undir nokkrum áhrifum af því að hlusta á sérfræðinga á fundi í morgun sem fóru rækilega yfir þetta, áhættuþættina út frá rekstri fjármálastofnana, áhættuþættina fyrir þjóðarbúið í heild sinni vegna greiðsluflæðisins til og frá landinu og annað í þeim dúr. Þar ræddu þeir hreinskilnislega um það að gríðarlegur viðskiptahalli af því tagi sem við búum við getur orðið meiri háttar hausverkur vegna þess að hann þarf að fjármagna jafnóðum, það verður að slá fyrir honum. Ef allt í einu þorna þær lindir sem hafa þýtt fjármagnsflæði til landsins á móti viðskiptahallanum eru menn í miklum vanda. Þetta eru ósköp einfaldlega staðreyndir. Það er líka veruleiki og staðreynd að við erum lítið, opið og tiltölulega óvarið hagkerfi. Við erum ákaflega lítið, opið hagkerfi með sjálfstæðan gjaldmiðil og lítinn gjaldeyrisvarasjóð. Þótt hann hafi styrkst talsvert á undanförnum missirum er hann samt mjög lítill þegar við höfum í huga hátt útflutnings-/innflutningshlutfall í hagkerfinu miðað við stærð þess. Þetta eru bara staðreyndir, veruleikinn. Hins vegar skjátlast hv. þingmanni þegar hann dregur af því að ég bendi á þessar hættur þá ályktun að ég vilji endilega fara til baka í einhverjar allt aðrar áttir, til hafta í gjaldeyrisviðskiptum eða annars slíks. Það er ekki svo. Ég tók þátt í því, og studdi meira að segja og sat í ríkisstjórn sem létti hömlum af verslun með gjaldeyri og hef alls ekkert verið í neinum ágreiningi um það. Auðvitað hlytum við að þróa hagkerfi okkar að þessu leyti hvað varðaði utanríkisviðskipti, gjaldeyrisviðskipti og annað í sömu áttir og önnur lönd. Það er ekki neinn grundvallarágreiningur um það. Ég var ekki endilega alltaf sammála einstökum skrefum sem voru tekin í því en ég hef gaman af því að minna sjálfstæðismenn á það að það var vinstri stjórnin sem sat hér við völd frá 

Virðulegur forseti. Það virðist vera að á þessum dapurlegu tímum með aldrei meiri hættu í sögu þjóðarinnar eigi ekki að draga þá ályktun að hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon vilji fara til baka hvað varðar frelsi í fjármagnsviðskiptum. Það liggur þá bara fyrir að það er vilji hv. þingmanns og flokks hans að fara ekki til baka hvað það varðar. Það kemur að vísu nokkuð á óvart vegna þess að eitt af því sem er frelsi á þessum markaði felst líka í því að menn hafa verið að losa um tök ríkisins, m.a. eignarhald og annað slíkt. Látum það samt liggja á milli hluta. Ég var að vonast til þess að hann mundi taka smátíma í það og svara fyrir það hvort hækkun skatta mundi þýða það sjálfgefið að menn fengju þær tekjur sem menn ætluðust til. Ég hefði viljað fá að vita hvort hv. þingmaður telji að - og hann getur notað seinna svarið í það - eða réttara sagt að hann útskýri það hvernig menn hafa í rauninni náð þessum árangri. Við erum búin að ná hérna gríðarlega miklum kaupmætti. Við höfum náð miklu meiri umsvifum í efnahagslífinu, m.a. höfum við aukið og skapað betri tækifæri fyrir fyrirtæki með lækkun skatta. Nú er það þannig að við erum í samkeppni um fólk og fyrirtæki, ekki bara um fyrirtækin, heldur líka fólkið. Það eru fleiri og fleiri einstaklingar sem geta valið sér búsetu sína þótt þeir vinni jafnvel allt annars staðar. Ég mundi vilja fá að vita - og hann getur notað seinna svarið í að fara yfir það vegna þess að hér hafa komið miklar tillögur frá Vinstri grænum um hækkun skatta - hvort hann hafi engar áhyggjur af því að það geti leitt til minni tekna af þeim völdum.

Herra forseti. Varðandi hinar hættulegu aðstæður var það sem ég var að benda á ósköp einfaldlega það að ruðningsáhrifin af stóriðju og skattstefnu ríkisstjórnarinnar eru núna að verða sýnileg í hagkerfinu. Hagfræðingar úti um allan bæ, í Seðlabankanum, hjá KB-banka og öðrum greiningardeildum, meta ástandið mjög krítískt. Það er bara veruleikinn. Varðandi skattprósentur og annað í þeim dúr er að sjálfsögðu ekkert hægt að alhæfa. Það er alveg ljóst að ef menn fara óhóflega hátt upp með prósentur hefur það fælandi áhrif. Menn flytja tekjurnar til og reyna að komast undan því að greiða slíka skatta. Það er alltaf einhver tilhneiging í gangi í þeim efnum en menn leysa það vandamál ekki bara með að hætta að leggja á skatta. Menn finna sér einhvers staðar einhver hófleg mörk í þeim efnum. Það eru engin rök fyrir því að við getum ekki haft hér í tekjuskatti, í fjármagnstekjuskatti, svipuð hlutföll og önnur lönd. Eru þeir þá bara svona miklir asnar í Svíþjóð, Noregi, Danmörku, Finnlandi, ha? Eru menn svona miklir vitleysingar í Kanada, Hollandi, Bandaríkjunum, með fjármagnstekjuskatt? Er það bara Ísland sem hefur fundið réttu formúluna, 10%? Ef við tökum fjármagnstekjuskattinn - og við erum að leggja til hækkun á hlutfallinu þar, úr 10% í 18% og við teljum það fullkomlega innan allra öryggismarka í þeim efnum - er staðreyndin auðvitað sú að það er engin ástæða til að ætla að það verði einhver stórkostlegur fjármagnsflótti eða dragi úr tekjum af þeim sökum  Ef við tökum aftur tekjuskattinn, ég var að fara yfir það í ræðu minni að við verðum næstum 20 prósentustigum lægri á hæstu laun ef breytingar ykkar ganga allar fram, herra forseti, eins og hv. þingmaður og aðrir tala hér fyrir. Værum við þá í einhverri stórkostlegri hættu þótt við gengjum ekki alveg svona langt? Þegar verið var að lækka skattana á fyrirtækjum úr 30% niður í 18% útilokuðum við ekki einhverja lækkun en við töldum að svona 26–28% væri rýmilegt.

Virðulegi forseti. Umræðan í dag hefur verið ákaflega áhugaverð og um margt forvitnileg. Það má segja að hún hafi einkennst annars vegar af því að hægri armur Sjálfstæðisflokksins undir forustu Péturs Blöndals hafi hreykt sér mjög af stöðunni, skattalækkunum, og því að hafa náð fram stefnu sinni. Þeir eru þess vegna mjög uppteknir af því hver stefnan sé og eru ekki með neinn leikaraskap um að ærleg hægri stefna sé uppi í Sjálfstæðisflokknum. Og hins vegar af því að framsóknarþingmennirnir sem hafa tekið til máls hafa reynt að verjast fimlega, án þess að þeim hafi tekist það varðandi hvert stefnir í rekstri ríkisins. Það er forvitnilegt hverjir hafa tekið til máls og hvernig málflutningurinn hefur verið. Mér finnst full ástæða til, þegar umræðan heldur áfram og áður en ég vík að málinu sjálfu, að skoða í hvaða umhverfi við ætlum að ræða skattalækkun ríkisstjórnarinnar. Í fyrsta lagi hafa orðið gríðarlegar breytingar á síðustu 10–15 árum og mat flestra fræðimanna er að þær eigi sér rætur í tvennu; í fyrsta lagi EES-samningnum sem opnaði bæði hagkerfið og fjármálamarkaðinn hérlendis og svo í samkomulaginu á vinnumarkaði, svokallaðri þjóðarsátt, um að ná niður verðbólgu og vinna að stöðugleika. Þessi punktur finnst mér eiga að vera til umhugsunar fyrir þá sem hafa komið hér nokkrum sinnum í dag og gasprað um kjararýrnun á árunum sem í hönd fóru og reynt að gera flokkana sem voru við stjórnvölinn á árunum 1991–1995 tortryggilega, vegna þess að óhjákvæmilega breyttust tekjur og afkoma þegar aðilar vinnumarkaðarins ákváðu að frysta laun til að ná niður verðbólgunni. Það liggur í augum uppi. Stundum er svolítið erfitt að hlusta á málflutning eins og þann sem fór fram á tímabili í dag, horfandi til þess sem þá gerðist, þess gífurlega átaks sem fjöldi manns átti aðild að, en sérstaklega þó launafólkið í landinu, því það var ekki auðvelt fyrir þá sem áttu hlut að máli í óðaverðbólgu að binda launin föst til að ná verðbólgunni niður og skapa stöðugleika. Þetta eru aðgerðir og atburðir sem eiga sinn þátt í því að í dag erum við meðal 10 auðugustu þjóða heims og ættum því að geta búið öllum þegnum samfélagsins góða afkomu. Það er athyglisvert og fæstir leiða hugann að því að yfir 10% af vinnuafli þjóðarinnar á aldrinum 25–40 ára, eru af erlendu bergi brotin. Þetta fólk vinnur í byggingariðnaði, ræstingum, fiskiðnaði og í þjónustustörfum, t.d. inni á sjúkrahúsunum, svo eitthvað sé nefnt. Það má segja að það haldi þjónustustörfunum uppi. Þátttaka þessa fólks dregur úr þenslu og launaskriði og hjálpar til við að halda verðbólgu þó í þeim skefjum sem vænst er. Mér finnst full ástæða til að brýna menn til að muna að við þurfum á fólki annars staðar frá að halda til að standa undir velferðarsamfélagi okkar. Við eigum líka að muna að við erum í fyrsta sinn núna, og það er líka athyglisvert, að upplifa góðan hagvöxt og atvinnuleysi samtímis. Það er alveg nýtt í samfélagi okkar. Það er að einhverju leyti skrifað á hagræðingu atvinnulífsins og líka á að fyrirtæki haldi að sér höndum, eftir bæði sameiningu, hagræðingu og annað og vilja sjá til hvernig til tekst. Við eigum líka að skrifa þetta bak við eyrað í umræðunni. Skuldsetning íslenskra heimila er með því mesta sem þekkist í heiminum og fram undan er stóraukinn aðgangur að fjármagni, fjármagni sem boðið er fram af meiri ákafa en nokkru sinni fyrr og boðin er vaxtalækkun. Sú vaxtalækkun mun að sjálfsögðu étast upp ef verðbólgan helst ekki í skefjum, það verður því að vera meginmarkmið okkar allra að markmiðin sem menn hafa sett sér með verðbólguna geti haldist. Ég minni ykkur á að við 1. umr. fjárlaga í október var talað um að verðbólgan mundi væntanlega verða 2,8% í ár og færi í 3% eða eitthvað þar yfir á komandi ári. Nú er verið að tala um að verðbólgan sé miklu meiri og geti jafnvel orðið 5%, og sagt er að á fundunum sem voru haldnir í morgun hafi verið hrakspár um allt að 6% verðbólgu, en ég vona að það sé ekki rétt spá. Þar að auki stefnir í aukinn viðskiptahalla og jafnvel er talað um gengisfellingu. Þetta eru ekki góðar kringumstæður eða gott andrúmsloft fyrir ákvarðanir sem verið er að taka á síðustu dögum þingsins. Seðlabankinn hækkaði stýrivexti um 1%, tiltölulega óvænt, og það er mjög mikil hækkun í einu en þar var hann að bregðast við afleiðingum þess sem ég var að lýsa. Í umræðunni fyrir kvöldmatinn var vitnað í fréttir úr í blöðunum í dag um að á einni viku væru farnir 5 milljarðar út úr tekjuhlið sjávarútvegsins vegna gengisbreytinganna. Í útvarpsþætti í gær heyrði ég á tal Gunnlaugs Sigmundssonar, fyrrverandi alþingismanns, þar sem hann var að ræða um hrikalegar afleiðingar gengisþróunarinnar fyrir þá sem eiga í viðskiptum á Bandaríkjamarkaði. Af því ég vék að þessum 5 milljörðum út úr tekjuhlið sjávarútvegsins á einni viku, þá er ekki lengur verið bara að tala um að selja fisk úr landi. Það skiptir okkur öll máli að fyrirtækjum eins og t.d. hugbúnaðarfyrirtæki þessa manns sem er með gífurleg viðskipti og samninga sem voru gerðir löngu áður en þetta kom til, og sama má segja um Marel og fleiri fyrirtæki sem eru mjög mikilvæg í samfélagi okkar, þar sem hefur verið mikil þróun og uppbygging, gangi vel. Það skiptir okkur máli að við verðum ekki jafnháð fiskinum og við höfum verið á undanförnum áratugum. Þess vegna finnst mér að við eigum öll að hafa nokkrar áhyggjur af því að þróunin frá því við vorum í 1. umr. fjárlaga hefur orðið allt önnur en menn voru að tala um þá. Þær breytingar sem ég hef vikið að og skipta máli fyrir framhaldið hafa orðið á fáeinum vikum. Annað sem mér finnst athyglisvert við umræðuna í dag er að hún leiðir í ljós gífurlega mikinn mun á flokkunum og það er eðlilegt, því þessir flokkar eru ólíkir. Fólk skipar sér í flokka, ekki út af því hvernig þeim líst á það sem flokkarnir lofa hverju sinni heldur út frá hugmyndafræði og lífsskoðun. Og hugmyndafræði Sjálfstæðisflokksins er allt önnur en hugmyndafræði jafnaðarmanna. Það er því ekki skrýtið þótt við tökum ekki undir staðhæfingarnar og ljómann sem hefur stafað frá þingmönnunum sem hafa talað hér í dag, eins og Pétri Blöndal og Sigurði Kára Kristjánssyni. Við sem höfum skipað okkur í sveitir jafnaðarmanna höfum allt önnur viðhorf en þeir menn sem hafa skipað sér svo afdráttarlaust í raðir ýtrustu hægri manna og vilja hafa skattana sem allra lægsta og helst að sem mest verði borgað fyrir þjónustu, og að þeir sem hafi mikið eigi að halda áfram að hafa mikið og hinir sem hafa lítið eigi að sætta sig við að hafa lítið. Jafnaðarmenn sjá þetta öðruvísi. Þeir líta á skattkerfið sem tæki. Skattkerfið er eitt mikilvægasta tæki til að hafa áhrif á hvernig samfélagsgerðin þróast. Skattkerfið er tæki sem er notað til að sporna gegn ofurgjá á milli ríkra og fátækra. Jafnaðarmenn vilja enga gjá. Þar sem óheft markaðskerfi ríkir, án nokkurra viðbragða stjórnvalda, þar verða ríkir ríkari og fátækir fátækari. Við þekkjum slík samfélög, þar sem eiginlega enga félagslega aðstoð er að fá, fólk þarf að greiða fyrir sjúkrahúsþjónustu og þeir sem falla milli stafs og hurðar eru komnir upp á náð og miskunn kirkjunnar eða góðgerðarstofnana. Slíkt samfélag er ekki byggt upp á þann hátt sem við viljum byggja samfélagið upp. Þar er hægt að kaupa sig fram fyrir ef þjónustu er að fá, og þar er hægt að kaupa sér betri þjónustu. Ég held því fram að enginn stjórnmálamaður á Íslandi vilji að samfélagið þróist með þeim hætti. En það er hægt að grípa til aðgerða, ítrekaðra og endurtekinna aðgerða, þannig að samfélagið verði einn góðan veðurdag þannig. Ef fólk gáir ekki að sér þá er hægt að grípa ítrekað til aðgerða sem leiða af sér að ríkir verða ríkari og fátækir fátækari, jafnvel þó það verði ekki með sama hætti og í þeim samfélögum sem ég vísaði til. Þess vegna, meðan hinir ungu hægri menn hafa hreykt sér af því að nú væri hátíðisdagur í stjórnmálunum og að sú lækkun sem verður á tekjuskatti sé einhver mesta aðgerð sem gripið hefur verið til síðustu áratugi, skil ég viðbrögð framsóknarmannanna vel, að koma hlaupandi í ræðustól og verjast, vegna þess að sjálf trúi ég því enn þá að munur sé á hægri hluta Sjálfstæðisflokksins sem ræður ferð núna og hefðbundins Framsóknarflokks, og ég leyfi mér að hafa þá skoðun. Áður en ég vík að tekjuskattsbreytingunni sem nú er til umræðu ætla ég að rifja upp umræðu sem varð fyrir tveimur árum þegar tekjuskattur á lögaðila var lækkaður. Þá gagnrýndum við að farið var miklu neðar með tekjuskattinn en þörf var á. Hræðslupólitíkin var sú að lækka yrði skatt á lögaðilum, fyrirtækjum, til að afstýra því að þau færu úr landi, en fyrirtæki fara úr landi til landa þar sem lægri skattar eru. Á sama tíma var hvergi í nokkru iðnríki lægri skattur en 24–25% á fyrirtæki, samt sem áður var hér farið niður í 18%. Reyndar náðust inn peningar með því að hækka tryggingagjaldið sem hitti litlu fyrirtækin fyrir, sprotafyrirtækin, með mannahaldið, sem höfðu litlar tekjur en voru mjög mikilvæg í þróun nýrra atvinnumöguleikja og nýrra fyrirtækja og alls hins nýja sem við vorum búin að tala um að byðist m.a. með EES-samningnum. Það er mjög fróðlegt að hugsa til þess að tekjuskattar fyrirtækja, heildarskatttekjur hins opinbera af vergri landsframleiðslu árið 2000, þegar við fengum síðast upplýsingar varðandi skattana, voru 31,1% samanlagt ef tekið er mið af öllum sköttum hins opinbera, en samanlagt í öllum OECD-ríkjunum voru skattarnir að meðaltali 37,4%. Við erum því að tala um 6,3% mun og þarna leyfi ég mér að taka heildarskatttekjur hins opinbera á Íslandi og leggja þær saman við skatttekjur ríkisins. Þarna kemur fram að við erum með mun lægri skatttekjur áður en breytingarnar sem ég var að lýsa komu til, áður en við lækkum skatta á lögaðila jafnmikið og ég var að lýsa, og, við þykjumst þurfa og hafa burði til að vera með miklu lægri skatta en ríkin sem við erum að bera okkur saman við almennt í Evrópu. Ég ætla að láta þetta nægja um samanburðinn við OECD, en vek athygli á því að þær tölur sem ég vísa til eru frá árinu 2001 en síðan þá hafa verið gerðar talsverðar breytingar á sköttum til lækkunar. Í dag var aftur og aftur spurt úr þessum ræðustóli: Hvað vill Samfylkingin? Í hvert skipti sem einhver þingmaður Samfylkingarinnar hafði talað og gagnrýnt þá leið sem ríkisstjórnin vildi fara var spurt: Hvað vill Samfylkingin? Það hefur margoft komið fram í ræðum manna í dag en ég ætla að nota tækifærið og draga það saman. Samfylkingin vill nota svigrúmið, eins og ríkisstjórnin, þó við gerum okkur grein fyrir því að nú þarf svolítið að vera á bremsunni og ekki vera alveg jafnviss um að það verði jafnmikil sveifla fram undan og menn hafa talað um, en okkur sýnist þó vera nægilegt svigrúm til þess að gera breytingar. Við teljum að nota eigi það svigrúm til að lækka matarverðið og nota þá milljarða sem ríkisstjórnin vill nota í lækkun tekjuskattsins til þess að lækka matarverðið, þ.e. lækka virðisaukaskatt á matvæli. Við teljum að það skipti verulegu máli, því fyrir utan að þá væri verið að gera breytingar á skattheimtu ríkisins þannig að það kæmi öllum heimilunum í landinu til góða hefur það líka áhrif á vísitöluna, a.m.k. 0,8% áhrif á vísitöluna, sem skiptir mjög miklu máli, ég tala ekki um ef verðbólgan er eitthvað að fara úr böndunum og það hefur áhrif á lán. Það hefur líka áhrif á persónuafsláttinn og ég nefni það sérstaklega af því það hefur verið gagnrýnt af okkur í dag að persónuafsláttur muni ekki fylgja vísitölunni miðað við það sem fram hefur komið hjá stjórnarmeirihlutanum. Það mundi vinnast við að fara okkar leið, að ef verðbólguspárnar sem ríkisstjórnin vinnur með í dag og miðar tillögur sínar við mundi breytingin á vísitölunni miðað við okkar leið hafa nærri 1% mun á vísitölunni og vega á móti því að persónuafslátturinn hækkar ekki nægilega mikið. Ég dreg hliðaráhrifin sérstaklega fram því að til viðbótar við að lækka útgjöld heimilanna, sem er veruleg bót fyrir alla, bæði fyrir þá sem hafa mikið og þá sem hafa lítið, bæði fyrir þá sem borga skatta og þá sem hafa svo lág laun að þeir borga ekki skatta, mundi það líka rétta af þennan hlut með því að lækka verðbólguna og það mundi nálgast þá hækkun persónuafsláttarins sem ríkisstjórnin er með. Við viljum að venjulegt heimili sé undanþegið eignarskatti og munum taka á því með breytingartillögum á frítekjumarkinu við afgreiðslu málsins á morgun. Þetta er okkar leið. Við teljum hana betri en leið ríkisstjórnarinnar. Hún er ítarleg. Hún er jafnítarleg og leið ríkisstjórnarinnar, en hún er önnur. Það hefur komið fram í öllum ræðum okkar við þessar umræður, við fyrri umræður í haust og við höfum reyndar haft okkur mjög í frammi og flutt tillögur um það á liðnum árum að auka barnabæturnar. Ég tek það sérstaklega fram að við munum styðja þá hækkun sem þar verður. Það hefur verið mjög merkilegt að hlusta á umræður um barnabæturnar í dag. Íslenskar konur eignast flest börn í Evrópu. Þær eignast fleiri börn en kaþólsku írsku konurnar, þær eru komnar upp fyrir það, liggja í tæpum tveimur börnum. Við erum líka með flestar konur á vinnumarkaði á aldrinum 16–64 ára. Það er mjög athyglisvert að flest börn eru í íslenskum fjölskyldum. Þetta vekur athygli víðast hvar þar sem verið er að skoða þessi mál, ekki síst þetta sem ég nefndi með írsku konurnar og kaþólikkana. Við erum líka með flestar konur á vinnumarkaði í aldurshópnum 16–64 ára. Þetta þýðir auðvitað að við eigum að koma mjög til móts við fjölskyldurnar í landinu. Við viljum halda áfram að eignast börn. Það þarf nefnilega 2,10 börn á konu til þess að standa undir framtíðarskuldbindingunum. Það er viðurkennt í öllum útreikningum Evrópu. Við erum komin undir það því við erum í tæpum tveimur börnum. Þess vegna á það að vera sérstakt pólitískt markmið hverrar ríkisstjórnar að hlúa að fjölskyldunni í öllum aðgerðum sínum þannig að fólk hætti ekki að eiga börn. Í Þýskalandi eignast bara helmingur kvenna á vinnumarkaði börn. Hinn helmingurinn hefur ákveðið að eignast ekki börn vegna þess að ekki sé unnt að samræma veru á vinnumarkaði, heimilishald og barnaumönnun. Við erum enn þá þannig þenkjandi Íslendingar að við ætlumst til þess af okkur að við getum bæði verið fjölskyldufólk og verið á vinnumarkaði eða eiga „carrier“ eða hvað það er sem fjölskyldan kýs. Hér hefur margoft verið farið yfir það hvort barnabæturnar hafi lækkað eða hækkað. Það er náttúrlega alveg ljóst að búið er að fara hörmulega með barnabæturnar. Ég er með svar frá hæstv. fjármálaráðherra frá því skömmu fyrir kosningarnar í fyrra þar sem ég óskaði eftir úttekt á því hvernig skattarnir lægju, því þá var umræða komin í gang um að fara þyrfti að lækka skatta. Umræðan snerist um hvernig ætti að gera það, hvort hækka ætti persónuafslátt eða skattleysismörk eða deila flatri prósentutölu á alla eins og valið hefur verið að gera hér. Svarið frá fjármálaráðherra var mjög athyglisvert og var mjög til umræðu í kosningabaráttunni, vegna þess að það leiddi í ljós hversu vondur kostur það væri að fara í þá flötu tekjuskattslækkun sem nú er verið að lögfesta. Spurt var um fleira, m.a. um þróun barnabóta frá árinu 1995. Til að þær upplýsingar liggi líka fyrir í umræðunni ætla ég að benda hv. þingmönnum á að þetta er á þskj. 1312 frá 128. löggjafarþingi. Í því kemur fram að á verðlagi ársins 2002 var almennur tekjuskattur sem tekjur ríkisins 1995 tæpir 34 milljarðar og barnabæturnar voru rúmir 6 milljarðar, sem sagt 6 milljarðar af þeim tæpu 34 milljörðum sem ríkið innheimti í tekjuskatt. Ef maður gæfi sér að venjulega væri eitthvað samhengi þarna á milli eða eftir því sem ríkið fengi meira í tekjuskatt - já ég sé að hv. þm. Pétur H. Blöndal hristir höfuðið að það sé ekki samhengi þar á milli, hann vill heldur horfa á aðra hluti eins og þjóðarframleiðslu eða guð veit hvað.  Það er alveg nöturlegt að hugsa til þess að hér hafi menn komið upp, fólk úr félagshyggjuflokkum, og reynt að mæla því bót að barnabæturnar hafi lækkað eins og raun ber vitni. Aftur og aftur hefur forsendunum verið breytt fram og til baka til þess að hagræða. Fyrst var flöt skerðing 10%, svo 5% og núna þegar almennur tekjuskattur er 66,7 milljarðar liggja barnabæturnar í 5,4 milljörðum. Við erum komin í helmingi meiri tekjur bara úr almenna tekjuskattinum en veitum 5,4 milljarða í barnabætur. Tölurnar draga fyrst og fremst fram hvernig tekjur ríkisins þróast, af því þetta er bara tekjuskatturinn og við vitum að verið er að taka tekjur á öllum mögulegum öðrum sviðum. Tölurnar sýna fyrst og fremst hugarfarið til barnafólksins, vegna þess að þó menn hafi á einhverjum tíma ákveðið að barnabæturnar ættu að fara eftir einhverjum tekjum þarf að taka tillit til stöðugra breytinga í samfélaginu. Það er talsvert athyglisvert að menn hafi séð það helst að ná sér í aukapening með því að vera með minna fjármagn í barnabætur og vaxtabætur, einmitt það sem kemur ungu barnafólki best hjá barnaþjóðinni sem á alls ekki að hætta að eiga börn. Það er líka mjög athyglisvert og var mjög til umræðu fyrir ári hvernig svarið birtist um skiptingu þess ef farið yrði í aðgerðir, hvað mundi gerast ef 1,5 milljarðar yrðu notaðir í skattbreytingu eða ef 5 milljarðar yrðu notaðir, hvernig það kæmi út fyrir hópana ef farið væri út í hækkun á persónuafslætti og hvernig kæmi það út með því að lækka almenna tekjuskattshlutfallið. Það sem kom í ljós var það sama og hefur gerst núna, að efri hóparnir, skipt er niður í tíu hópa í svarinu, 9–10 þús. manna hópa, og auðvitað fara hærri hóparnir best út úr því að fara í almenna tekjuskattshlutfallið. Þetta kemur fram í svari fjármálaráðherra og er hægt að lesa í þskj. 1312 frá 128. löggjafarþingi. Fyrir utan þetta hlýt ég að vekja athygli á því sem fram kemur í nefndaráliti minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar um aukatekjur ríkissjóðs. Þar er bent á að á þessu ári og yfir á það næsta hækka aukatekjur ríkissjóðs sem nemur rúmum 8 milljörðum og á móti er boðuð skattalækkun upp á 4 milljarða. Ríkissjóður er því ekki, eins og fram hefur komið í dag, að láta af hendi til fólks sem verður með meira á milli handanna, það er bara látið  Þá ætla ég, virðulegi forseti, að víkja aðeins að matarskattslækkuninni sem við í Samfylkingunni hefðum viljað fara í. Ég ætla reyndar að byrja á því sem hefur þótt svo skemmtilegt í dag, umræðan um símsvarann hjá Samfylkingunni sem hafi sagt að Samfylkingin ætlaði ekki að breyta virðisaukaskattskerfinu.  Þannig er að í nokkur ár er ég búin að hreyfa matarverðinu. Það byrjaði fyrir u.þ.b. fjórum árum með fyrirspurn um þróun matvælavísitölunnar. Sú þróun gaf til kynna að við færum mjög halloka í matarverðinu, nema við hefðum verið ofboðslega lág í matarverði miðað við aðrar þjóðir árið 1990. Næsta skref var því að skoða hvernig matarverðið var á Norðurlöndunum og í Evrópu á þeim tíma og hvernig það hefði þróast. Athyglisverðast var að matvælavísitalan var sett árið 1996 á 100 sem gerði það að verkum að frá árinu 1996 var hægt að bera allt saman mjög vel. Þegar þetta var skoðað og notast við þær tölur sem fáanlegar eru hjá Hagstofunni var ljóst að það sem fólk hafði talið, sum sé að matarverðið væri miklu hærra hér en annars staðar, var staðreynd. Matarverðið á Íslandi og í Noregi var langtum hærra en nokkurs staðar annars staðar á Norðurlöndum og í Evrópu, allt upp í 69% hærra, en yfir 50% hærra að meðaltali en meðaltal Evrópulandanna. Þetta olli nokkrum úlfaþyt og þegar sú er hér stendur setti fram vandaða þingsályktun um hvernig hægt væri að taka á þessu, láta kanna af hverju matur væri miklu dýrari hér og hvaða leiðir væru til úrbóta, þá var jafnvel brugðist þannig við að þrætt var fyrir að svo væri. Það er því mjög áhugavert og til umhugsunar að fyrir viku eða hálfum mánuði kom frétt þar sem vísað er til Jyllandsposten í Danmörku um niðurstöður frá Eurostat um að matarverð í Noregi og á Íslandi væri 56% hærra en annars staðar í Evrópu, Norðurlöndin væru dýrust en Ísland og Noregur langdýrust og Finnarnir með eitthvað um 23% hærra verð en meðaltalið. Jafnframt birtist sú gleðilega frétt að samkeppnisstofnanir þessara landa ætluðu að setja upp vinnuhóp til að skoða hvernig hægt væri að beita sér til að ná matarverðinu niður. Það var dálítið skemmtilegt að allur fréttaflutningur af þessu var eins og fréttastofurnar væru að heyra þetta í fyrsta sinn en hér á Alþingi hefur þetta verið rætt alloft, ekki síst í kosningabaráttunni, þannig að þetta kom okkur ekki á óvart. En það sem kom mér skemmtilega á óvart þegar ég var að ræða þetta var hvar ég fékk undirtektir og ég mun koma betur að því. En aftur að því hvort flokkarnir hefðu það á stefnuskrá sinni að breyta virðisaukaskattskerfinu. Ég er búin að grafa það upp að skömmu eftir áramót 2003 voru lagðar allmargar spurningar fyrir þingflokkanna, m.a. þessi: Hefur flokkurinn á stefnuskrá sinni að breyta virðisaukaskattskerfinu? Svarið frá Samfylkingunni var nei, vegna þess að á þeim tíma var það ekki svo. Það væri fróðlegt að vita hverju Sjálfstæðisflokkurinn svaraði vegna þess að mér er ekki kunnugt um að nákvæmlega á þeim tíma hafi Sjálfstæðisflokkurinn haft á stefnuskrá sinni að breyta virðisaukaskattskerfinu. En síðar á því vori voru bæði Samfylkingin og Sjálfstæðisflokkurinn með hugmyndir um að lækka virðisaukaskatt af matvælum um 7%, ef ég man rétt. Á þeim tíma var þetta hárrétt svar vegna þess að við vorum ekki með neinar hugmyndir um að breyta virðisaukaskattskerfinu. En sama vetur var samþykkt tillaga þeirrar er hér stendur um að láta gera úttekt á hvað ylli svo háu matarverði, gera samanburð á Norðurlöndunum, hvað það væri í umhverfi framleiðslunnar eða í umhverfi innflutnings sem gerði það að verkum að matarverð hér væri svona miklu hærra. Þá kem ég að því sem var svo áhugavert og sem mér finnst mjög mikilvægt að hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins leggi eyrun að, og það er að sú er hér stendur átti bandamann í salnum þegar hún flutti málið. Það var vegna þess að þegar dregið var fram hve mjög matarverð hefði breyst í löndunum sem gerðust aðilar að Evrópusambandinu var málflutningurinn strax tengdur því að Samfylkingin vildi fara í Evrópusambandið, því þá mundi matarverðið lækka. En ætlun þeirrar er hér stendur var að draga fram hvað ylli hinu háa matarverði og að tekið yrði á því. Það vildi hæstv. þáverandi forsætisráðherra líka. Og hann lýsti því yfir hér í þessum sal, og mér þætti vænt um, virðulegi forseti, ef Sjálfstæðisflokkurinn legði nú eyrun að, þar sem foringi þeirra var þá forsætisráðherra, en hæstv. fyrrverandi forsætisráðherra lýsti því yfir: Þetta getum við gert sjálf. Við getum sjálf lækkað matarverðið, það þarf ekki í eitthvert Evrópusamband. - Og það er hárrétt. Í Danmörku, þar sem er einna lægsta verð á mat, er 25% virðisaukaskattur. Þeir eru bara með allt annað kerfi og hafa væntanlega lækkað önnur gjöld hjá sér, e.t.v. strikað út vörugjöld eða annað sem hafði áhrif á matarverðið. En hæstv. þáverandi forsætisráðherra sagði: Við getum gert þetta sjálf. Hann gerði sér grein fyrir að til að gera þetta sjálf þyrftum við að vita hvað veldur þessu. Og ég geri mér fulla grein fyrir að málið var afgreitt úr nefnd veturinn fyrir kosningar fyrir tilstuðlan hæstv. þáverandi forsætisráðherra. Málið hefði aldrei verið afgreitt og samþykkt af Alþingi nema vegna stuðnings hans. Lagt var til að Hagfræðistofnun Háskóla Íslands yrði falið að skoða með hvaða hætti matarverðið myndast í framleiðslunni og í innflutningi, og hvað ylli háu matarverði. Virðulegi forseti. Í örstuttu máli: Staðfest var að matarverð er 50% hærra hér en meðalverð í löndum Evrópusambandsins og þar er ekki átt við meðalverð landanna í Suður-Evrópu. Þetta er meðalverð allra landa, líka með löndunum í Norður-Evrópu, þeim þremur Norðurlöndum sem þar eru talin með. Það voru bara Noregur og Sviss sem toppuðu okkur og nú erum við og Noregur komin í 56%, þ.e. enn þá hærra verð en áður. Í skýrslunni kemur fram að ýmsar almennar ástæður stjórna þessu hjá okkur, aðallega smæð markaðar og stjórn efnahagsmála, en ekki síst það er varðar landbúnaðinn, því opinber stuðningur er enn með því hæsta sem gerist hjá OECD og svo vísað sé til skýrslu Hagfræðistofnunar Háskólans þá greiðum við árlega 12–13 milljarða með landbúnaði. Samkvæmt skýrslunni er helmingurinn tekinn í gengum skatta og veittur áfram í stuðningi og svo annar helmingur í matarverðinu. Þeir segja það vera miklu verri kost, betra væri að fara í beingreiðslur og halda öðruvísi á málum. Meginástæðurnar eru samkeppnismál, t.d. smæð markaðar. Hvernig er þá hægt að stækka hann? Með tollabreytingum, með því að afnema innflutningshöft í ríkari mæli en gert hefur verið, og með breytingum á stjórn efnahagsmála, gengi, tollum, sköttum og vörugjöldum. Ef við tryggjum samkeppni, opnum meira gagnvart viðskiptum við útlönd, breytum landbúnaðarstuðningi úr matarverði í beinstuðning þá getum við náð matarverðinu niður. Þetta kostar, en þetta er kerfisbreyting sem þarf að fara í. Því miður kom skýrslan fram á allra síðustu dögum þingsins sl. vor og hefur ekki enn fengist rædd á Alþingi vegna þess að kerfi okkar á Alþingi er þannig að skýrsla sem lögð var fram á síðasta þingi fæst ekki rædd á því næsta. Því verður annaðhvort að biðja um sérstaka utandagskrárumræðu, sem er verri kostur, eða setja málið í þingmálabúning til að fá umræðu um það. Ég hlýt að vísa til þessa eftir umræðuna í dag vegna þess að hvað matarverðið og tillögur okkar í Samfylkingunni varðar hefur umræðan verið alveg fáránleg. Slíkt er ekki sæmandi, að þingmenn komi hér, taki skattalækkunina, barnabæturnar og aðrar breytingar eins og vaxtabætur og örlitla hækkun á persónuafslætti, tíni þetta saman og segi: Með þessu fæst svona mikil úrbót. Af því að við erum að tala um að veita sömu fjárhæð til heimilanna en á miklu réttlátari hátt, þ.e. í gegnum matarverðið. Við styðjum barnabæturnar, vaxtabæturnar og persónuafsláttinn, við erum ekki að tala um matartillöguna eina á móti öllu sem ríkisstjórnin er að gera, en við erum að tala um hvernig maður beitir sköttunum sem tæki. Ég sakna þess í umræðunni í dag - og það er auðvitað vita gagnslaust klukkan níu um kvöld að reyna að bæta í þá umræðu - að í allt of litlum mæli hefur verið rætt um skattkerfisbreytingarnar á þeim grunni sem á að gera það, nefnilega sem tæki til jöfnunar. Þá kem ég að því sem ég hóf mál mitt á. Þegar löndin sem vísað var til í umræðunni í dag eru skoðuð erum við skattaparadísin í Evrópu. Það er alveg dæmalaust að 29 þúsund manns séu með að 100 þús. kr. í tekjur en samt sé hægt að ná tveimur milljörðum í skatta af því fólki, eins og kom fram í máli hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur í dag. Það er umhugsunarefni með hvaða hætti ríkisstjórnin velur að beita þessu tæki, og þá komum við að því sem ég var að tala um. Pólitík er lífsskoðun, pólitískir flokkar eru ólíkir. Sjálfstæðisflokkurinn hefur ekki alltaf verið últra hægri flokkur, síður en svo, Sjálfstæðisflokkurinn hefur löngum getað hreykt sér af því að vera frjálslyndur hægri flokkur með ákveðna samfélagssýn. Því er ekki lengur að skipta og í umræðunni í dag hafa talsmenn hægri aflanna í Sjálfstæðisflokknum algjörlega ráðið ferðinni í umræðunni. Og þegar hægri öfl ráða er alveg ljóst að sköttum er beitt sem tæki til að hygla þeim sem meira hafa og gera minna fyrir þá sem minna hafa. Það er niðurstaða umræðunnar í dag og sumir fagna því ákaft og kalla þetta hátíðisdag, aðrir reyna að verjast, en þetta er niðurstaða umræðunnar í dag, virðulegi forseti.

Frú forseti. Eftir að hafa hlustað á umræðurnar sem hafa farið fram á hinu háa Alþingi í dag get ég á engan hátt verið sammála hv. þm. Rannveigu Guðmundsdóttur um það sem ég hef heyrt. Þingmaðurinn talar um að hægri sjálfstæðismenn hafi talað og haft orð fyrir Sjálfstæðisflokknum. Sjálfstæðisflokkurinn hefur komið einarðlega fram með eina stefnu, allan þann tíma sem skattamálin hafa verið til umræðu. Ég hef hins vegar, frú forseti, heyrt frá þingmönnum sem eru fulltrúar Samfylkingarinnar, ég heyrt hljóm Alþýðubandalagsins gamla, ég hef heyrt hljóm Kvennalistans gamla, ég hef lítið heyrt í hægri krötum, þó aðeins. Það væri gaman og ég óska eftir því að hv. þm. Rannveig Guðmundsdóttir fari svolítið yfir þessi þrjú þrep í málflutningi svokallaðar Samfylkingar. Í ræðu þingmannsins kemur fram að við Íslendingar séum ein af tíu auðugustu þjóðum heims, og því fögnum við eins og skattalagabreytingunum, hv. þm. Pétur Blöndal. Það kom jafnframt fram í ræðu þingmannsins að hér séu heimili einna skuldsettust, skuldir heimilanna séu miklar. Þá er spurning mín: Hver á þá að njóta arðsins sem er að verða til og hefur orðið til undangenginn rúman áratug í þjóðfélaginu? Að sjálfsögðu er það hinn vinnandi maður, sem oftast er ungt fólk með börn sem er að koma sér upp heimili. Þar kemur barnabótaaukinn einmitt til góða.

Virðulegi forseti. Það er litlu við þetta að bæta. Við sjáum hlutina í ólíku ljósi. Ég hef séð umræðuna í dag eins og ég hef lýst henni og hv. þm. Kjartan Ólafsson hefur séð hana frá sínum sjónarhóli. Það er alrangt að hér hafi Samfylkingin verið að flokkast í einhverja fyrri stjórnmálaflokka. Ég tók eftir því að í dag t.d. var veist að hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttir, fyrrverandi ráðherra Alþýðuflokksins, fyrir þróun mála árunum 1991–1995 sem reyndar var fyrsta kjörtímabil Sjálfstæðisflokksins í ríkisstjórn. Ég tók alveg eftir því að þar var notuð sú aðferð að veitast að þingmanninum út frá því að það kjörtímabil hefði verið vont eða að þá hafi verið dregið úr félagslegri þjónustu. Það var ekkert verið að skoða hvernig kjörtímabilið á undan var þegar aðrir flokkar stjórnuðu. Við tökum eftir því að menn flokka gjarnan málflutning sinn eftir því sem hentar og ég var aðeins að draga það fram. Samfylkingin hefur verið alveg einörð í því að hún tekur undir með Sjálfstæðisflokknum að það sé svigrúm fyrir skattalækkanir. Samfylkingin tekur undir það. Vinstri grænir taka ekki undir þann málflutning. Vinstri grænir vilja ekki lækka skatta. Við viljum fara aðra leið en Sjálfstæðisflokkurinn af því okkur finnst meiri jöfnuður í því en flatri tekjuskattslækkun, með þeim útreikningum sem liggja fyrir í skjali fjármálaráðherra frá því fyrir kosningarnar 2003.

Frú forseti. Hv. þm. Rannveig Guðmundsdóttir gerði að umtalsefni matarverð. Ég fagna því í sjálfu sér. Mig langar að spyrja hana hvers vegna það getur verið að nú þegar íslenska krónan er jafnsterk og raun ber vitni og bandaríkjadalurinn er jafnlágur og raun ber vitni að það sjáist hvergi í verslunum með innfluttar matvörur að þær hafi lækkað í verði. Varðandi virðisaukaskattinn þá er ljóst að við sjálfstæðismenn viljum vinna að því og erum að vinna að því ásamt Framsóknarflokknum að finna lausn á því máli.

Virðulegi forseti. Ég endurtek það sem ég sagði fyrr í umræðunni. Þegar sú er hér stendur var að vinna með matarverðið þá var ljóst að hún átti hér bandamann í salnum, fyrrverandi forsætisráðherra. Hann vildi skoða matarverðið og hann vildi að það væri farið í það þannig að Íslendingar gætu lækkað það sjálfir. Það vildi ég líka. Það hafði ekkert með það að gera hvort ég væri líka tilbúin að skoða það að fara í Evrópusambandið. Það er bara allt annað mál. Ég hlýt að vekja athygli á því að hér er matarverð allt of hátt. Það er gífurlega íþyngjandi fyrir fólkið í landinu, fyrir heimilin, fyrir barnafjölskyldurnar. Besta aðgerðin hjá okkur er að lækka matarverð. Það er tillaga okkar og það hélt ég að Sjálfstæðisflokkurinn ætlaði sér líka að gera.

Hæstv. forseti. Nú er ég orðinn hálfringlaður á þeirri umræðu sem hefur farið hér fram í dag miðað við síðustu ræðu hv. þm. Rannveigar Guðmundsdóttur hér áðan. Þá allt í einu kom fram ný skattalækkunartillaga frá Samfylkingunni. Það er sameiginlegt með þeim tillögum að þær virðast snúast eins og vindáttirnar. Nú er allt í einu Samfylkingin komin á þá skoðun að það eigi að fella niður hluta af eignarskattinum. Ég veit ekki betur en að í fyrstu umræðu um þetta mál hafi Samfylkingin neitað því alfarið að að fella niður eignarskattinn. Nú er allt í einu Samfylkingin komin á þá skoðun að það eigi nú jú að fella niður hluta af eignarskattinum. Ég er alveg hættur að átta mig á þessum málflutningi Samfylkingarinnar í skattamálum. Ég vil spyrja hv. þm. Rannveigu Guðmundsdóttur að því hvernig hún vilji koma til móts við það fólk sem er að koma út kostnaðarsömu námi, sem er að koma sér þaki yfir höfuðið, sem er að greiða af sínum dýru námslánum og öðrum lánum. Hvað vill hún gera? Þetta fólk fær litlar barnabætur, litlar vaxtabætur og er að borga mjög háa skatta vegna þess að þetta fólk er með háar tekjur. Þetta fólk þarf að vinna mikið til þess að koma þaki yfir höfuðið. Hvað vill hv. þingmaður og hvað vill Samfylkingin gera fyrir þetta fólk sem er að hefja sinn búskap? Ég hef ekki heyrt neinar tillögur frá hv. þingmönum Samfylkingarinnar hvað það varðar hér í þessari umræðu. Jú, það á að koma sérstaklega til móts við lágtekjufólkið. En hvað með millitekjufólkið og hvað með unga fólkið sem er að koma úr námi og er að basla við að koma sér þaki yfir höfuðið? Ég skora á hv. þingmann og í raun Samfylkinguna að við höldum fund í Háskóla Íslands og öðrum háskólum hér í landinu þar sem fólk er í kostnaðarsömu námi. Ég vil fá að heyra framtíðarsýn þeirra, hvernig þeir ætla að koma til móts við það fólk sem er að koma úr námi við háskóla hér á landi og erlendis frá jafnvel.

Virðulegi forseti. Ég skil ekkert í hvar hv. þingmaður hefur verið í dag. Mér hefur fundist hann vera duglegur að sitja hér. Ég hef verið að segja nákvæmlega það sama og formaður Samfylkingarinnar sagði í fyrstu ræðu Samfylkingarinnar hér í dag. Það var sko ... 

Hæstv. forseti. Ég hef ekki fengið skýr svör um þá nýju stefnu Samfylkingarinnar að fella niður hluta af eignarskattinum. Ég endurtek það hér. Ég hef setið hér í dag og sat við 1. umr. um málið og ég er að heyra þetta í fyrsta skiptið núna. Ég held að hv. þm. Gunnar Birgisson geti nú tekið þetta í útgjaldapakka Samfylkingarinnar sem hann ætlar að fara hér yfir á eftir. En ég hef ekki orðið var við það hér í þessari umræðu, um fjárlög eða annað, að Samfylkingin ætlaði að fella niður hluta af eignarskattinum. En þetta er eins og annað í tillögum Samfylkingarinnar í skattamálum. Það er nú bara spurning hvernig þeir fara fram úr á morgnana, hv. þingmenn Samfylkingarinnar, þessa dagana. Hæstv. forseti. Ég ætla að segja það hér um kjör námsmanna að þegar hv. þingmaður var í ríkisstjórn þá var endurgreiðslubyrði námslána 7%. Hún er 3,75% í dag. Það var skattpíning á námsmenn þessa lands á þeim tíma. Og þegar við erum hér að reyna að koma til móts við þennan hóp með þeim skattbreytingum sem við leggjum til og Samfylkingin leggst þar á móti þá er alveg ljóst að námsmenn eiga enga vini hjá Samfylkingunni.

Virðulegi forseti. Ekki ætla ég í orðaskak um prósentur við hv. þingmann. Ég vek athygli þó viðstaddra á því að það er alveg greinilegt að Framsóknarflokkurinn ræður ferðinni í þessari ríkisstjórn miðað við hvernig hann talar til ríkisstjórnarinnar 1991–1995. Ég hef gaman af því. Ég er búin að fara hér yfir það sem við erum búin að vera að fara yfir aftur og aftur í dag. Það sem ég gerði var að taka þetta fyrir í fjórum punktum til að menn skildu það. Það sem ég hef gaman af í þessari umræðu og endurtek hér, er að Sjálfstæðisflokkurinn er stoltur hér í sinni skattapólitík. 

Frú forseti. Ég hygg að margir hv. þingmenn Samfylkingarinnar mundu gjarnan vilja vera með á þessu frumvarpi - það hygg ég af fenginni reynslu - sérstaklega þeir þingmenn sem voru í Alþýðuflokknum einu sinni. Þetta er eins og sniðið fyrir þá. Þess vegna eru rökin svona erfið. Þess vegna er þetta svona erfitt. Það er tínt til hvert einasta fölnað laufblað sem finnst í skóginum hinum iðjagræna. Ég má til með að segja hv. þingmanni að tekjur ríkissjóðs af ákveðnum skatti er ekki sama og skatturinn á einstaklingana sem gefur þann skatt. Ég nefni sem dæmi að skattur á fjármagnstekjur af söluhagnaði var lækkaður úr 47% niður í 10%. Við það jukust tekjur ríkissjóðs af þessum skattstofni margfalt. Lækkaði skatturinn eða hækkaði hann? Að sjálfsögðu lækkaði skatturinn. Nákvæmlega sama er með barnabæturnar. Barnabæturnar voru tekjutengdar í tíð Alþýðuflokksins á erfiðleikaárunum kringum 1993 og það voru alveg rök fyrir því. Barnabæturnar voru stórhækkaðar en tekjutengdar mjög. Síðan hækkuðu tekjur óskaplega í þjóðfélaginu og fleiri og fleiri þurftu ekki á barnabótum að halda samkvæmt því kerfi sem hafði verið byggt upp. Þá lækkuðu útgjöld ríkisins vegna barnabóta. En ekki er þar með sagt að barnabæturnar sjálfar hafi lækkað. Þetta er nákvæmlega eins og með skattinn áðan. Ég ætla að biðja hv. þingmenn að rugla þessu ekki saman. Það sem við erum að gera núna er að stórauka þessar bætur á hvern einstakling til viðbótar. Við setjum 2,5 milljarða aftur í það og minnkum tekjutenginguna sem Alþýðuflokkurinn tók upp á sínum tíma þegar erfiðleikar voru. Mig langar til að spyrja hv. þingmann hvort hún sé á móti því að fella niður eignarskatt og hvort hún sé á móti því að lækka tekjuskatt um 4% og hvort hún sé á móti því að hækka barnabætur.

Virðulegi forseti. Mér finnst svolítið gaman að heyra í hv. þm. Pétri Blöndal. Ég er alltaf hrifin af málflutningi hans. Hann er mjög tær í sinni pólitík. Hann er mjög skýr í sinni framsetningu. Hann reynir aldrei að fela sig á bak við neitt. Hann hefur sína pólitík á hreinu. Hann er stoltur af því að hafa náð mjög miklu fram eftir að hann kom inn á þing í sínum flokki. Satt best að segja þá skrifa ég þessa skattalækkun sem er að fara fram núna á það að hv. þm. Pétur Blöndal hefur náð fram pólitískum vilja sínum. En þá ætla ég jafnframt að hreykja mér nokkuð, alþýðuflokkskonan sem hér stendur, vegna þess að ef margir úr Samfylkingunni og margir þingmenn Samfylkingarinnar mundu vilja fara leið Péturs Blöndals þá hefur það gerst að þeir hafa allir valið að fylgja þeirri leið Rannveigar Guðmundsdóttur að lækka matarverð og með því að byrja á því að lækka matarskatt.

Frú forseti. Nú fór hv. þingmaður illa með allan Sjálfstæðisflokkinn vegna þess að ég veit nú ekki betur en að stefna mín í skattamálum sé bara nákvæmlega sú sama og stefna flokksins. Því eru allir sjálfstæðismenn mjög hrifnir af þessu og ég veit ekki betur en að Framsókn sé mjög ánægð með þetta líka. Hv. þingmenn Framsóknarflokksins ná fram stórhækkun á barnabótum. Það er gott mál. Það eru allir ánægðir með þetta, bara allir og allir ættu að vera hamingjusamir alla daga.  En hv. þingmaður svaraði ekki spurningunni sem var mjög einföld. Er hún á móti því að fella niður eignarskatt á gamlar ekkjur? Er hún á móti því að lækka tekjuskatt og gera fólki kleift að afla meiri tekna? Er hún á móti því að hækka barnabætur sem styrkja stöðu fjölskyldna með mörg börn?

Ertu á móti góðu veðri?

Forseti biður hv. þingmenn að gefa ræðumanni hljóð.

Virðulegi forseti. Ég var reyndar búin að svara þessu þannig að ég lagði meiri áherslu á að draga fram hver væri hlutur hv. þm. Péturs Blöndals. Ég lýsti því að við höfum talað um hækkun á barnabótum í hverjum einustu fjárlögum og styðjum þessa hækkun barnabóta.

Við?

Samfylkingin. Ég er í ...

Ég spurði þingmanninn.

Já, þingmaðurinn svara hérna því að hún styður hækkun barnabóta, vaxtabóta og þingmaðurinn vill koma til móts við heimilin varðandi eignarskatt. En þingmaðurinn vill ekki að öllum eignarskatti sé aflétt af öllu, sama hversu miklar eignir það eru. Þannig er það.

Frú forseti. Við ræðum enn og aftur þetta ágæta frumvarp og væri gaman að framlengja þingið um eina eða tvær vikur alveg fram að jólum til að ræða það, slíkt er fagnaðarefnið.  Það má eiginlega skipta þessu í þrjá hópa; stjórnarliða sem koma með frumvarpið, Vinstri græna sem vilja hækka skatta og Samfylkinguna sem vill líka hækka skatta og auka samneyslu, báðir hóparnir. Verið er að lækka tekjuskatt einstaklinga. Núverandi ríkisstjórn hefur verið dugleg í því og lækkað hann verulega og reiknar með að hann fari nú úr 25,7% niður í 21,75%, en ofan á það kemur auðvitað útsvar sveitarfélaganna. Það er því verið að tala um að lækka þetta úr 38% niður í 34%. Mikið hefur verið rætt um hækkun barnabóta í tvennu lagi upp á 2,4 milljarða og einnig eignarskatt einstaklinga og lögaðila sem reiknað er með að lækki tekjur ríkissjóðs og felli þær út upp á 3,7 milljarða. Nú þegar hefur verið ákveðið að fella út sérstakan tekjuskatt og lækka erfðafjárskatt. Ef maður fer yfir skattana, það þarf svo sem ekki að fara yfir þá, stjórnarliðar og aðrir hafa farið margoft yfir málið í dag, en þeir sem borga mest í eignarskatt eru á lægstu tekjubilunum. Einnig borga þeir sem eru komnir yfir sextugt eignarskatta í dag. Það er ótrúlegt að flokkur eins og Samfylkingin skuli vera á móti þessu. Eins og hv. þm. Birkir J. Jónsson benti á áðan var við 1. umr. ekkert talað um eignarskattana af hálfu Samfylkingarinnar, en nú tala þeir tungum tveim um eignarskattinn. En þetta er ein mesta bylting í skattamálum nokkurn tímann. Stjórnarandstæðingar hafa reynt að slá ryki í augu þeirra sem á þetta hlusta, að verið sé að hækka skatta þegar verið er að færa þjónustugjöld að verðlagi, af því þeir skilja ekki að krónan er ekki jöfn í dag og fyrir tíu árum. Það er málið. Við höfum reynt að kenna þingmönnum Samfylkingarinnar þetta en ekki tekist þrátt fyrir mjög nánar útskýringar.  Þetta eru tæplega 8 milljarðar í aukningu á samneyslu, svona einn, tveir og þrír á einu ári. Menn vita því alveg hvar þeir hafa Vinstri græna, þeir vilja hækka skatta og auka samneyslu. Ég held að ágætir landsmenn ættu aðeins að hugsa um hvað þessir menn eru að segja. Þeir eru einmitt að segja: Aftur til fortíðar, eins og vinstri menn. Eina sem þeir kunna er að hækka skatta og auka samneyslu. Alveg hreinar línur, ekki lækka skatta. Þeir vilja ráðskast með fjármuni fólksins. Þeir treysta ekki fólkinu að fá þetta beint. Nei, það má ekki. Þeir vilja komast með krumluna í þá og geta svo skammtað út í rólegheitum. Þetta er stefna Vinstri grænna.  Síðan komum við að hinum stjórnarandstöðuflokknum sem hefur tjáð sig mjög í málinu, sem er Samfylkingin. Menn eru ekki alveg klárir á því hver er hvað þar, og hvers er hvurs. Hverjar eru tillögur þeirra varðandi fjárlög 2005? Það hlýtur að sýna stefnu flokksins, m.a. í skattamálum. Þeir hafa komið upp trekk í trekk með tölur á gömlu verðlagi og hvað þetta hafi hækkað mikið og þykjast vera með stórasannleik í höndunum. Ég sakna annars útherja þeirra, hv. þm. Einars Más Sigurðarsonar, sem hefur farið mikinn í þessum málum og talaði fyrir flestum tillögunum. Það var gaman að dunda við að fara yfir breytingartillögur þeirra við fjárlögin árið 2005. Þar er stefna Samfylkingarinnar að lækka virðisaukaskatt á matvæli um 1,5 milljarða, setja 470 millj. í Háskóla Íslands, 100 millj. í Háskólann á Akureyri, 100 millj. í Kennaraháskólann, 330 millj. í framhaldsskólana, í jöfnunarsjóðinn 700 millj., í lífeyristryggingar 560 millj., hert skattaeftirlit 200 millj., barnabætur 2.400 millj. Eins og Vinstri grænir vill Samfylkingin gera það strax. Vaxtabætur 300 millj., Samkeppnisstofnun 100 millj., 80 millj. í Landhelgisgæsluna, 60 millj. í Barnaverndarstofu, 30 millj. í Lýðheilsustöð o.fl. og í hjúkrunarrými 200 millj. Þetta eru 7,2 milljarðar í aukningu á samneyslu. Svo talar þetta fólk um aðhaldsleysi í ríkisfjármálum. Virðulegur forseti. Er hægt að vera með svona málflutning? Það liggja fyrir 7 milljarðar í aukningu á samneyslu en á móti vilja þeir ekki lækka tekjuskatt. Það er engin tillaga um persónuafslætti, hvorki með launavísitölu, lánskjaravísitölu, byggingarvísitölu eða neinu. Fresta því að lækka tekjuskatt. Ekki lækka tekjuskatt upp á 4,7 milljarða. Það er nákvæmlega stefnan. Þeir ætla ekki að lækka skatta, þeir ætla að auka samneysluna. Hvað segja þeir meira? Jú, þeir ætla að koma með einfalda skipun og lækka útgjöld ráðuneyta um 600 millj. Síðan á að fresta yfirfærslu fjárheimilda frá ráðuneytum upp á 5 milljarða. Ég átta mig ekki á því hvernig það er gert því ef ráðuneytin hafa möguleika á að spara er einmitt hvatinn að geta fært þetta á milli ára. Það er hvatinn, annars er enginn hvati til sparnaðar. En það má ekki. Forsjárhyggjan skal alltaf vera í fyrirrúmi. Það er eins og hv. þm. Kjartan Ólafsson sagði, að gamla Alþýðubandalagið væri komið til valda, það er nú þannig. Síðan vilja þeir lækka risnu og ferðakostnað upp á 600 millj. Sennilega hætta þá í einhverju alþjóðlegu samstarfi, hætta að ferðast innan lands eða fara á reiðhjólum eða einhverju slíku eins og R-listinn vill, að menn ferðist innan borgarinnar á reiðhjólum. Síðan ætla þeir að lækka sérfræðikostnað um 1.300 millj. Það er búið að fara í gegnum það mál, það er eins vitlaus hugmynd og mest má vera. Þetta eru tillögur stjórnarandstöðunnar. Svo koma þeir og fjargviðrast yfir skattalækkun ríkisstjórnarflokkana, þ.e. að við látum fólkið hafa peningana beint án þess að það fari í krumlu ríkisins, að þeir fari beint í vasa fólksins og það ráði hvernig það eyði þeim. Þetta er lykilatriði. Lykilmál. En forsjárhyggjuflokkarnir vilja fá peningana og dreifa þeim svo. Það þarf eiginlega ekkert að segja meira um þetta. Ég held að þetta sé alveg kristalklárt. Búið er að fara mjög vel í gegnum tekjuskattslækkunina um 1% og síðan 2% árið 2007 og eignarskattinn og barnabæturnar sem eru 1.200 millj. 2006 og svo 2007. Fólkið fær því upp á þriðja tug milljarða beint í vasann sem það ákveður hvað það gerir við, ríkið er ekki að skammta því hvert það fer. Ég ætla ekki að fara nánar yfir það, en það er samt gaman að þessum flokkum. Hv. þingmenn þeirra í efnahags- og viðskiptanefnd báðu um alls konar skattaprósentur, útreikninga og upplýsingar um hvað eignarskatturinn hefði verið ef notuð hefði verið sama álagningarprósenta árið 1990 þegar vinstri stjórnin var við völd. Það voru 6,5 milljarðar. Það var eignarskattur, sérstakur eignarskattur og svo einhver annar sem var kallaður ekknaskattur. Þeir vildu hafa þetta allt saman en núna þurrka þeir þetta út. Maður hafði ekki trú á því, eins og ég hef sagt oft í þessum ræðustóli, fyrir sex, sjö árum að það yrði núll eignarskattur eftir næsta ár. Það er álagning á næsta ári. Búið. Það er því auðvitað gaman að ræða svona mál. Hvers vegna er þetta hægt? Jú. Vegna góðrar stjórnunar á landsmálum. Annars væri þetta ekki hægt. Út af hagvexti, gífurlegum hagvexti og verðmætasköpun í samfélaginu sem skilar sér bæði til einstaklinganna og hins opinbera, annars væri þetta ekki hægt. Ég tala nú ekki um það sem Vinstri grænir vilja. Maður hefur hlustað á tillögur þeirra í atvinnumálum, að virkja smálæki og síðan eiga menn að prjóna húfur og vettlinga og tína fjallagrös. Það er sem sagt aðalatvinnuþróunin á landsbyggðinni ef þeir fengju einhverju um ráðið. Þeir hljóta að vera ánægðir eftir að búið er að loka verksmiðjunni í Mývatnssveitinni, þeir hljóta að kætast mjög yfir því. Þetta er grundvallarágreiningur á milli stjórnarflokkanna og t.d. Vinstri grænna. Það væri ekki mikil atvinna í landinu ef þetta fólk réði. Hvernig var þetta þegar það réði þegar kaupmáttarhrapið var mest 1989 og 1990? Þannig er þetta, frú forseti. Ég ætla ekki að fjölyrða meira um málið. Ég ætla að samfagna með félögum okkar í Sjálfstæðis- og Framsóknarflokki og landsmönnum öllum. Hér er tímamótamál á ferðinni, gleðiefni og góð jólagjöf til landsmanna.

Virðulegi forseti. Ég hef áður heyrt hluta af þeirri ræðu sem var flutt áðan og ekki ástæða til þess að orðlengja hana mikið. Þó er full ástæða til þess að nefna það af því hv. þingmaður fór yfir hugmyndir Samfylkingarinnar í fjárlögum sem hún lagði fram, en þar var hugmyndafræðin sú að skila a.m.k. milljarði meira í afgang en ríkisstjórnin. Það er því er óhætt að telja upp það sem menn leggja til í útgjöld. Við hefðum getað lagt til 306 milljarða eða svo og talið það upp og talið að frekar óábyrgt væri að gera það með þessum hætti. Ég ætla ekkert að fara í ræðu hv. þingmanns, vegna þess að hún bætti litlu við umræðuna. Umræðan hefur talsvert verið af hálfu stjórnarandstöðunnar um nauðsyn þess að lækka virðisauka á matvæli. Hv. ríkisstjórn og fulltrúar hennar hafa lýst alveg óheyrilegri hamingju með þá aðferðafræði sem þeir ætla að leggja í hann.

Hátíðisdagur.

Hátíðisdagur, dásamlegt, allt yndislegt. 

Frú forseti. Ég skil vel vanlíðan hv. þingmanns, að honum líði ekkert vel við þessa umræðu. Maður finnur það og hálfvorkennir mönnum úr gamla Alþýðuflokknum að þurfa að standa í þessu. En það var skipuð nefnd til að fara yfir endurskoðun á öllu virðisaukaskattskerfinu, m.a. lækkun matarskatts. Það er stefna allra flokka á þinginu þannig að allir hljóta að vera ánægðir með það og sammála þegar þar að kemur.  Ég átta mig samt ekki á einu, frú forseti, varðandi alla þessa umræðu um virðisaukaskattsmálið núna. Ég spyr hv. þingmann: Er hann með eða á móti á lækkun á tekjuskatti um 4 prósentustig? Er hann með eða á móti afnámi eignarskatts? Er hann með eða á móti hækkun á barnabótum? Við vitum að hann lagði það til ásamt flokki sínum og hann getur væntanlega svarað því. Er hann með eða á móti á lækkun á erfðafjárskatti? Er hann með eða á móti afnámi sérstaks tekjuskatts? Ég vildi fá svör frá hv. þingmanns um þetta. Varðandi tillögur Samfylkingarinnar, þá hljóma þær upp á 7,2 milljarða kr. Á móti ætla þeir ekki að lækka tekjuskatt, upp á 4,7 milljarða kr. þannig að þar munar 2,5 milljörðum kr. Ég gef ekkert fyrir tillögur sem menn skrifa út í loftið, um að fresta yfirfærslu á fjárheimildum og lækka útgjöld ráðuneytanna með einni skipun upp á 600 millj. kr., skera niður risnu upp á 600 millj. kr. eða lækka sérfræðikostnað upp á 1.200 millj. kr. Ég gef ekkert fyrir það. Menn skrifa þær tillögur í fljótræði seint að kvöldi.

Virðulegi forseti. Ég held að flest okkar í þinginu hafi haft dálítið gaman af því hve óheyrilega mikil hamingja hefur fylgt þessum hugmyndum og hvernig lausnin á lífsgátunni hefur nánast legið á borðinu í formi skattalækkana. Að vísu eru þeir búnir að taka fyrir þeim annars staðar. Þeir taka það frá fólki sem þarf að sækja þjónustu heilsugæslunnar, með álögum á skólafólk, nemendur og fara út um víðan völl til að fjármagna þetta. En mig langar að spyrja hv. þingmann: Er pláss fyrir miklu meiri hamingju? Er pláss fyrir meiri hamingju en þá 23 milljarða kr. sem hv. þingmenn hafa talað um? Eftir þessa umræðu á hinu háa Alþingi er flóttinn hafinn. Menn hafa talað um að beita skattkerfinu sem tekjujöfnunartæki og flóttinn er hafinn þangað sem stjórnarandstaðan vildi að ríkisstjórnin færi, þ.e. að lækka virðisaukaskatt. Við fögnum því vitanlega þótt við segjum nokkur varnaðarorð, sem er hlutverk stjórnarandstöðunnar að einhverju leyti. Við höfum áhyggjur af þenslu  Varðandi þær spurningar sem hér hafa komið fram þá höfum við margoft farið yfir þær. Það er löngu búið að fjármagna þessar lækkanir með hækkunum annars staðar. Við höfum verið andvíg því, andvíg því að fara þá leið sem þið hafi farið, þ.e. að leggja byrðar á þá sem minna mega sín en létta byrðar þeirra sem meira hafa. Við höfum verið andvíg því. En við erum lánsöm. Við erum svo lánsöm, virðulegi forseti, að sú stund mun renna upp að við þurfum að svara spurningum ykkar í atkvæðagreiðslu og þá mun ekki standa á okkur. En flóttinn er hafinn.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður minnir mig á góðan predikara þegar hann talar úr stólnum. Það er ljóst að landsfundarsamþykkt Sjálfstæðisflokksins frá 2003 fjallar m.a. um að lækka  Stjórnarandstaðan hefur reynt að gera mál úr því að ríkisstjórnin hafi fært þjónustugjöld að verðlagi og þó ekki alveg. Það hefur orðið raunlækkun á flestum gjaldanna. Þar sem hv. þingmaður býr í Vestmannaeyjum og er formaður bæjarráðs þá er vert að skoða hvort engin gjöld hafi hækkað þar. 

Af hverju talar þú alltaf um allt aðra hluti?

Virðulegi forseti, ég er með orðið. Auðvitað erum við hamingjusöm. En það er gaman að sjá marga hv. þingmenn Samfylkingarinnar hoppa í kringum stjórnarliða, sem eru samstæður hópur. Þá langar hálfpartinn til að vera með en komast ekki inn. Sá er munurinn. Þeir eru ekki með í veislunni og eru á móti henni. Ég held að landsmenn allir ættu að vera klárir á því eftir þessar ræður að stjórnarandstæðingar eru á móti þessum skattalækkunum.

Hæstv. forseti. Mér finnst merkilegt að verða vitni að því hvernig fulltrúar stjórnarmeirihlutans á Alþingi tala um sjálfa sig, hvernig þeir tala um handhafa framkvæmdarvaldsins, um ríkisstjórnina, um handhafa fjárveitingavaldsins, um fjárlaganefnd og Alþingi. Þetta er hið illa ríki sem vill komast með krumlurnar í peninga fólks til að geta ráðskast með þá, hið illa ríki og væntanlega einnig hinar illu bæjarstjórnir. Hvað gera ríkið og bæjarstjórnir með peninga fólksins? Þeir eru notaðir til að greiða fyrir heilbrigðisþjónustu, fyrir skóla, fyrir gott samgöngukerfi, fyrir flugvelli og fyrir hafnir. Held ég að hv. þm. Gunnar Birgisson vilji ekki þessa hluti? Hann vill þá að sjálfsögðu. Hann vill vandaða skóla. Hann vill gott heilbrigðiskerfi. Hann vill góðar samgöngur, hafnir, flugvelli. En okkur greinir á um hvernig eigi að greiða fyrir þau gæði. Á að gera það í gegnum samneysluna eða með notendagjöldum, sem svo eru nefnd? Hvort eigum við að láta hinn heilbrigða greiða til heilsugæslunnar eða bíða eftir því að hann verði veikur og láta hann þá borga? Á að láta námsmenn og skólabörn greiða fyrir nám sitt í skólum? Þetta er hinn pólitíski ágreiningur sem við tökumst á um. Þegar hv. þingmaður talar um að hið illa ríki og hin illu sveitarfélög vilji komast með krumlurnar í peninga fólksins þá er hann í raun að tala um þetta. Síðan leyfir hv. þm. Gunnar Birgisson sér að gera lítið úr atvinnustefnu Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs. Hvað er það sem við viljum? Við viljum gott grunnkerfi, gott þjónustukerfi, góða samfélagsþjónustu og síðan, viti menn, viljum við treysta á 

Virðulegi forseti. Ég held að það sé alveg ljóst hver atvinnustefna VInstri hreyfingarinnar – græns framboðs er. Það er alveg á hreinu. Það eiga allir að vinna hjá hinu opinbera. Það eru alveg hreinar línur. Þannig er stefnan. Það koma ekki margar tímamótaræðu frá þeim flokki en hér kom þó ein. Í stuttu máli, til að þýða hana fyrir þá sem á hlýða, þá sagði hv. þingmaður að allir ættu að fá allt frítt á Íslandi. Hækka skattana, auka samneysluna, og gefa öllum allt frítt. Ekki borga fyrir neitt. Ekki borga fyrir neitt. Það að námsmenn greiði fyrir námið sitt telur hann náttúrlega alveg rosalegt. Svo þegar námsmenn koma til annarra landa þurfa þeir að borga skólagjöld í þá skóla og annað. Maður er auðvitað alveg klár á því sem Vinstri hreyfingin – grænt framboð er að gera. Hún vill hærri skatta. Hún er skattahækkunarflokkur. Einn hv. þingmaður einn tjáði sig um það og sagði: Við erum skattahækkunarflokkur og við viljum auka samneysluna. Við viljum auka samneysluna. 
             Auðvitað þarf hið opinbera skatta til að standa undir grunnstarfsemi sinni. En hve langt á sú skattheimta að ganga? Á hið opinbera endalaust að fara í vasann og ná í meira og meira? Hvar eru mörkin? Getur hv. þingmaður sagt mér það? Getur hv. þingmaður sagt mér hver er atvinnustefna vinstri grænna? Ég var ekki að gera lítið úr því að menn væru að tína fjallagrös og svoleiðis. Það er atvinna líka út af fyrir sig en menn þurfa að koma með einhver önnur rök en þessi. Það má ekki skjóta rjúpu, það er alveg bannað og menn geta ekki haft atvinnu af því fyrr en á næsta ári. En það er ljóst að það er mikill skoðanaágreiningur á milli mín og þessa flokks.

Hæstv. forseti. Það er ekki til nein algild formúla um hvar línan liggur á milli opinbers reksturs, samneyslu og einkareksturs á markaði, að sjálfsögðu ekki. Ég tel hins vegar að við séum komin fram yfir ystu mörk í þeim efnum. Að allir eigi að fá allt frítt á Íslandi, hef ég sagt það? Það sem ég hef sagt er að við viljum að fólk þurfi ekki að greiða vegna veikinda sinna eða vegna náms barna sinna. Við erum að tala um grunnþjónustu í samfélaginu sem við viljum gjaldfrían aðgang að. Varðandi atvinnustefnuna, það var spurt hver atvinnustefna okkar væri. Hún er þessi: Að búa fjölskyldum og atvinnulífi góðan, félagslegan ramma, með góðu þjónustukerfi. Að hafa til staðar aðgang að ódýru fjármagni, fjárfestingarfjármagni. Við höfum haft það í aðskiljanlegu formi gegnum tíðina og iðulega óskað eftir umræðum um það. En það er mótsagnarkennt þegar sjálfir handhafar Stalíns-medalíunnar, mennirnir sem hafa pumpað meira fjármagni inn í atvinnulífið í formi stóriðju því það er ríkið sem fjármagnar hana, leyfa sér að tala á þennan veg um atvinnustefnu Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, sem vill ganga í gagnstæða átt við þá stórfelldu íhlutunarstefnu sem hv. þm. Gunnar Birgisson er fulltrúi fyrir. Það eruð þið, stjórnarmeirihlutinn, sem hafið gripið á stórfelldari og grófari hátt inn í atvinnulífið en nokkur annar.

Virðulegi forseti. Það er náttúrlega ljóst, og við vitum það, að Vinstri hreyfingin – grænt framboð er á móti stóriðju. Það er ljóst. Það kom fram og hefur komið fram áður. Það er ekkert nýtt í því. En það kemur líka fram í tillögum þeirra vegna fjárlaga ársins 2005 að þeir vilja leggja skatt á fjármagn og fé, bæði fjármagn og sauðfé. Það fer nú venjulega undan veðri og vindum og ef það er skattpínt of mikið þá fer það eitthvað annað, fer úr landi.  Vinstri hreyfingin – grænt framboð vill líka hækka tekjuskatt. Þeir vilja hækka tekjuskatt. Hvað þýðir það? Það er vinnuletjandi og meiri skattsvik og því fylgja meiri skattsvik.

Erum við með tillögur um það?

Hvað með hátekjuskattinn, viljið þið ekki halda í hann? Það er í tillögum fyrir árið 2005, á fjárlögunum, stendur hér. Það er talað um að lækka hana. 

Þar er bókhaldslegt tap.

Þetta er mjög alvarlegt. Síðan eru hér strákar og stelpur sem vilja vera með okkur stjórnarliðunum en komast ekki inn í hópinn. Þau vita ekki hvar þau eiga vera. Þeir eru með eða á móti, 

Virðulegi forseti. Hér á hinu háa Alþingi hefur alllengi staðið yfir umræða um skattamál okkar Íslendinga sem náttúrlega er töluvert blönduð inn í efnahagsmálaumræðu þótt hún hafi ekki verið mikið rædd hér en þeim mun meira með fjárlögum. Fyrir það fyrsta vil ég segja að auðvitað er það gleðiefni hverrar þjóðar ef þjóðarbúskapur er þannig að hægt sé að lækka skatta þótt það liggi í augum uppi að alltaf getur orðið um það ágreiningur hvernig í þá skattalækkun eigi að fara. Það er kannski það sem skiptir mönnum einmitt í flokka,  Það sem er aftur dálítið sérstakt við umræðuna núna er allt að því þessi grobbháttur stjórnarliða sem kemur út í því að staða ríkissjóðs sé góð vegna þess að þeir hafi stjórnað svo vel. Ríkissjóður hefur fitnað eins og púkinn á fjósbitanum, m.a. vegna þenslu sem hefur verið í landinu, aukinna skattahækkana, dulbúinna skattahækkana sem hafa verið undanfarin ár þar sem öryrkjar og aldraðir sem ekki borguðu skatta hér fyrir nokkrum árum eru orðnir stórgreiðendur skatts í tíð núverandi hæstv. ríkisstjórnar frá 1995, eins og hefur verið rakið í dag. Ríkisstjórnin hefur sem sagt fundið breiðu bökin til að skattleggja, til að safna í sarpinn fyrir þeim skattalækkunum sem verið er að gera núna, búa í haginn. Með öðrum orðum má segja, virðulegi forseti, að fjármálaráðherra landsins og ríkisstjórnarmeirihlutinn hafi farið um landið eins og nokkurs konar hjálpræðisher með söfnunarbauk og ekki mátt vita af nokkrum einustu gjöldum án þess að fara um þau höndum, skattleggja og auka skattheimtuna af þeim. Virðulegi forseti. Það er einfaldlega þannig að menn hafa ráðist hér fram, hækkað gjöld og skatta miklu meira en er svo verið að skila til fólksins í landinu ef við miðum við t.d. næsta ár og hér hefur verið rakið í dag, m.a. í nefndaráliti 1. minni hluta. Aumt er það hlutverk að fara svo um. Það er sama hvar maður ber niður. Ég verð alveg að játa það, vegna þess að ég fann ekki gögnin mín, að ég stend hérna og get ekki talið upp alla þá skatta sem ríkisstjórnin hefur verið að hækka á síðasta og þessu ári. Þeir eru svo margir að maður verður að hafa þá fyrir fram sig á blaði. Upp í hugann kemur samt þungaskatturinn á síðasta ári, það kjaftshögg sem stjórnarmeirihlutinn veitti þegar skattpíndum hluta þessa lands, þ.e. landsbyggðarbúum, hækkun sem auðvitað fór beint út í verðlagið, í flutningastarfsemi. Þannig er það núna, virðulegi forseti, að helmingur af flutningskostnaði er skattur sem rennur beint í ríkissjóð. Bensíngjaldið sem var hækkað í fyrra og er að tifa inn núna gefur ríkissjóði miklar tekjur. Það eru mestu álögur sem til eru á bifreiðaeigendur í allri Vestur-Evrópu eins og komið hefur fram hjá FÍB. Heimsmet í skattheimtu af umferð í tíð ríkisstjórnar Davíðs Oddssonar, fyrrverandi hæstv. forsætisráðherra, þar sem skattheimta af umferð er í kringum 32 milljarðar kr. á ári, en aðeins 16 milljörðum, þ.e. helmingnum, er varið til samgöngu- og vegaframkvæmda. Samt var bensíngjaldið hækkað og þungaskatturinn hækkaður. Eigum við að rifja hér upp þegar við afgreiddum fjárlög í fyrra, þegar ríkisstjórnin tók sig til og ætlaði í lok þings þá, rétt fyrir jól, sem hún gerði, að lækka vaxtabætur um 600 millj. kr.? Okkur í stjórnarandstöðunni tókst og í því tilfelli með atbeina hv. þm. Péturs H. Blöndals, formanns efnahags- og viðskiptanefndar, að koma í veg fyrir að ríkisstjórnin færi í enn eitt stjórnarskrárbrotið með þeim afturvirku aðgerðum sem þar voru boðaðar. Enginn deildi um það að menn gátu á þessum tíma í fyrra breytt vaxtabótadæminu fyrir þetta ár en menn deildu um afturvirknina og það sem ríkisstjórnin ætlaði sér að gera þá, þegar fjármálaráðherra hljóp um landið með söfnunarbaukinn að ná sér í hundruð milljóna, 600 millj. þarna og 400 þarna o.s.frv. En það tókst að lágmarka skaðann. Það tókst að koma vitinu fyrir ríkisstjórnarmeirihlutann þannig að ekki varð í þeirri ferðinni framið það stjórnarskrárbrot sem átti að gera. Ég endurtek það, virðulegi forseti, að hv. þm. Pétur H. Blöndal - ég hæli þeim hv. þingmanni ekkert allt of oft hér - má eiga það að þetta var m.a. fyrir atbeina hans. Hann stoppaði þessa ósvinnu í efnahags- og viðskiptanefnd og kom í veg fyrir að þetta yrði gert sem stjórnarskrárbrot. Engu að síður gekk það í gegn að skerða vaxtabæturnar um 600 millj. Svo er verið að skerða þær um 300 millj. hér. Ég sagði áðan að mig skorti gögn til að lesa þetta allt upp og ég ætla ekki að fara meira út í það hér. Engu að síður er rétt að taka það fram að ríkisstjórnin hefur, um leið og þetta fagnaðarerindi er boðað með skattalækkunafrumvarpi sem stjórnarliðar geta ekki á heilum sér tekið af fögnuði yfir, á undanförnum dögum hækkað álögur á landsmenn, hækkað skatta með þessum gjöldum. Hæstv. fjármálaráðherra viðurkenndi líka að þarna væri verið að hækka skatta, og ber auðvitað að virða slíka hreinskilni. Virðulegi forseti. Í því skattalækkunardæmi sem hér er verið að tala um og stjórnarliðar halda vart vatni yfir kemur upp í hugann allt sem stendur út af. Upp í huga minn koma t.d. erfiðleikar og fjárhagsstaða sveitarfélaga þar sem ríkisstjórnin hefur á undanförnum árum hirt tekjustofna frá sveitarfélögunum og tekið inn í ríkissjóð. Nægir þar að tala um breytingu á skattalögum, þ.e. frá einkarekstri yfir í einkahlutafélögin. Að mati formanns Sambands íslenskra sveitarfélaga, sjálfstæðismannsins Vilhjálms Þ. Vilhjálmssonar, getur verið hér um 1.200–1.500 millj. kr. að ræða á ári. Þessi tala hefur líka komið upp, ekki kannski upphafið nákvæmlega, en áhyggjur hæstv. núverandi félagsmálaráðherra meðan hann var varaformaður Sambands íslenskra sveitarfélaga um það sem ég ætla ekki að nefna hér en er auðvitað ekkert annað, kalla það því nafni, en þeir hafa tekið af sveitarfélögunum þessar tekjur. Það er eðlilegt að ríkissjóður hafi einhvern afgang úr að spila til að setja í þessar skattalækkanir þegar búið er að hirða þetta eins og ég hef hér verið að taka dæmi um í hækkuðum sköttum, með því að taka peninga sem sveitarfélögin hafa átt og með því að gera öryrkja og aldraða að stórum tekjustofni, ef svo má að orði komast. Þetta er aumt hlutverk hjá hæstv. ríkisstjórn. Ég skil ekki almennilega hvernig á því stendur að hv. stjórnarliðar skuli ekki viðurkenna það eins og þetta blasir við. Það er svo augljóst mál hvernig skattheimtan hefur verið aukin til að safna í söfnunarbaukinn til þess að koma út sem góðir jólasveinar rétt fyrir jól og skammta eitthvað til baka í formi skattalækkana sem við deilum hér um hvernig eigi að færa til fólksins, hvaða leið eigi að fara. Eins og ég segi skilur þar á milli jafnaðarmanna og annarra, e.t.v. sem betur fer vegna þess að í þessari umræðu verður maður alltaf svo kátur og upp með sér að vera ekki í flokki með sjálfstæðismönnum og Framsóknarflokknum, að hafa þó enn þá þessa jafnaðarhugsjón og þá fögru stefnu sem þar ræður för. Virðulegi forseti. Ég ætla að gera hér aftur að umtalsefni það sem ég ræddi í dag. Ég tek eftir því að enginn þingmaður stjórnarliða sem hér hefur talað hefur rætt um hvernig þessi skattalækkun kemur út fyrir alla Íslendinga eftir því hvar þeir búa. Því miður verð ég að átelja þá stjórnarþingmenn sem kosnir eru af landsbyggðarfólki og í landsbyggðarkjördæmunum að halda ekki betur fram hag þessa fólks, betur en gert hefur verið í þessu dæmi. Aumt er hlutverk þeirra. Mikið svakalega hljóta menn að vera aumir að treysta sér ekki til að halda þessu fram inni í þingflokkum sínum og reyna að koma fram einhverjum bótum fyrir landsbyggðarbúa í þessum skattalækkunarpakka. Ég vil taka það skýrt fram að það er auðvitað ekki rétt að tala um engar bætur vegna þess að þær eru hjá þeim sem borga tekjuskatt og annað slíkt en það er mjög misjafnt ef við förum t.d. yfir í eignarskattinn. Það er reyndar mjög misjafnt í tekjuskattinum vegna þess að út af breytingu á atvinnuháttum hér á Íslandi undanfarin ár hafa tekjur fólks lækkað á mjög mörgum stöðum. Það hefur ekki úr eins miklu að spila og það hafði áður, borgar þar af leiðandi ekki eins mikla tekjuskatta og fær þess vegna ekki eins mikinn plús og aðrir sem betur fer hafa miklu hærri tekjur og sem búa hér. Ef ég fer aðeins yfir í eignarskattana hefur það komið fram á hinu háa Alþingi að vegna gjaldaársins 2003 er greiddur eignarskattur í Reykjavík og Suðvest. 1.700–1.800 millj. kr. lægri eftir að hann var helmingaður með síðustu aðgerð ríkisstjórnar. Við höfum auðvitað ekki nýrri tölur. Á þessu tímabili munu þá íbúar Norðvest. fá eignarskattslækkun upp á 120 millj. Sama má segja um íbúa í Norðaust., þeir fá sömu tölu. Hjá íbúum Suðvest. er talan um 170 millj. Hvers vegna er þetta svona, virðulegi forseti? Er það vegna þess að tómir eskimóar búi úti á landi, eitthvað svoleiðis? Nei, það er ekki svo. Íbúar úti á landi hafa orðið fyrir mjög miklu verðfalli á sinni merkustu og mestu eign sem er húseignin þeirra. Af hverju hefur orðið verðfall á húseignum þeirra? Vegna ákvarðana sem teknar hafa verið á hinu háa Alþingi um atvinnuháttabreytingar á Íslandi. Það kemur bæði fram í kvótakerfið í landbúnaði og sjávarútvegi.  Látum nú vera að stjórnarþingmenn, kosnir af landsbyggðinni, hefðu léð máls á því að fella algjörlega niður eignarskattinn. En hefði ekki verið meiri myndarbragur á því, virðulegi forseti, ef stjórnarþingmenn af landsbyggðinni hefðu barist fyrir því að sá skattur sem landsbyggðarbúar greiða sennilega mest af, þungaskattur og virðisaukaskattur af þungaskatti, gúmmígjald og hvað þessir déskotans skattar allir heita, hefðu verið lækkaðir? Nei, það var ekki gert. Stjórnarþingmenn, kosnir af landsbyggðinni, hafa ekki haft dug í sér til að verja landsbyggðarbúa hvað þetta varðar. Hafi þeir skömm af því. Það er staðreynd, virðulegi forseti, að flutningsgjöld hafa hækkað mikið undanfarin ár. Við sjáum það í tekjum ríkissjóðs af flutningastarfsemi. Er þetta til að efla atvinnu á landsbyggðinni, virðulegi forseti? Ég vona, ef einhverjir stjórnarþingmenn kosnir af landsbyggðinni eiga eftir að tala hér í kvöld, að þeir útskýri þá fyrir okkur hvaða ávexti landsbyggðarbúarnir fá úr þessum ímyndaða skattalækkunarpakka. Eigum við að fara yfir í skattkerfisbreytingu sem gerð var fyrir lögaðila fyrir 2–3 árum, virðulegi forseti? Já, það væri þess virði að rifja hana upp um leið og við tölum um eignarskatta einstaklinga, um hvernig skattkerfið kemur út gagnvart landsbyggðarbúum. Þegar tekjuskattur lögaðila var lækkaður úr 30% í 18% var tryggingagjaldið hækkað í leiðinni. Eignarskattar lögaðila voru lækkaðir um helming. Hvernig kom þetta út, virðulegi forseti, gagnvart kjördæmum landsins, gagnvart fyrirtækjarekstri annars vegar á höfuðborgarsvæðinu og hins vegar í þessum þremur landsbyggðarkjördæmum? Jú, það var nefnilega svona: Fyrirtækjarekstur í Reykjavík og á höfuðborgarsvæðinu hagnaðist um rúmar 3.000 millj. kr. Hvernig kom þetta út í landsbyggðarkjördæmunum? 2–3 millj. kr. í plús í Norðvesturkjördæmi og einhver svipuð hungurlús í Norðausturkjördæmi. Suðurkjördæmi: Skattahækkun. Sérstaklega er minnisstætt skattaumdæmið Vestmannaeyjar. Þar hækkuðu skattar á lögaðila um 35 millj. kr. vegna skattkerfisbreytingarinnar. Virðulegi forseti. Ég vona að stjórnarþingmaðurinn Guðjón Hjörleifsson, Vestmannaeyingur með meiru, sé ánægður með þá skattkerfisbreytingu sem þar varð og hún hafi dugað vel atvinnurekstri í Vestmannaeyjum. Ég sat fund í gær þar sem núverandi bæjarstjóri Vestmannaeyja lýsti því að á síðustu 10 eða 15 árum hafi störfum fækkað um 615 í Vestmannaeyjum. Mig minnir að íbúum hafi fækkað um 600–700.  Eignarskattslækkunin, virkaði hún vel fyrir fyrirtækjarekstur? Nei. Af hverju? Vegna þess að eignir fyrirtækjanna eru ekki hátt skrifaðar, meðal annars vegna þess að þau hafa stundum ekki haft framlegð úr fyrirtækinu til að fara í nýbyggingar, breytingar á tækjum eða öðru slíku eftir að hafa borgað svo mikið í rekstrarkostnað, ekki síst í flutningskostnaðinn. Virðulegi forseti. Ég hélt að skattkerfisbreytingarnar gagnvart lögaðilum hefðu verið landsbyggðarþingmönnum stjórnarinnar víti til varnaðar. Ég hélt að dugleysi þessara þingmanna þá við að gæta hagsmuna landsbyggðarinnar hefði verið einstakt og kæmi ekki fyrir aftur. En svo er ekki, virðulegi forseti, vegna þess að þau dæmi sem ég hef tekið um eignarskattinn koma álíka niður. Með því er ég að sjálfsögðu ekki að hnýta í höfuðborgarbúa. Sem betur fer eru eignir þeirra hátt skrifaðar, hærra skrifaðar, halda verðgildi sínu og auka verðgildi sitt. En í þessu samhengi vil ég nefna það hvernig vísitala neysluverðs byggist upp gagnvart húsnæðisþættinum. Hækkun húsnæðisverðs, allt að því viðstöðulaus, hefur hækkað vísitöluna, hækkað lán allra landsmanna og líka þeirra sem búa úti á landi, þar sem atvinna er að dragast saman. Eignir þeirra minnka að verðgildi en lánin þeirra hækka, afborganirnar hækka o.s.frv. Virðulegi forseti. Það er ekki hægt að kalla þetta en annað en hálfgerða hringavitleysu og vítahring. Hafa landsbyggðarþingmenn úr stjórnarliðinu tekið þau mál upp og barist fyrir þeim frekar en öðrum sem ég hef nefnt? Nei, þeir skila auðu og láta allt yfir sig ganga. Ég segi bara, virðulegi forseti: Mikið svakalega er það aumt hlutverk að sitja í þingflokkum sínum og láta ganga þannig yfir sig á skítugum skónum án þess að snúast til varnar.

Veist þú eitthvað um umræðurnar þar?

Ég veit nóg um umræður um það. Ég sé það á þeim frumvörpum sem hér hafa verið lögð fram, hv. þm. Birkir Jónsson, að árangurinn hefur enginn verið, m.a. af því sem við ræðum hér í kvöld, t.d. lækkun eignarskatta.

Við erum bara að fella eignarskattinn burt.

Eignarskatturinn er felldur burt, hv. þingmaður, á þann hátt að landsbyggðarbúar hagnast ekkert á þeirri skattkerfisbreytingu.

Jú, jú.

Það liggur við að ég segi að ég nenni ekki lengur að …

Forseti vill beina þeim orðum til hv. þingmanns að hann beini orðum sínum til forseta en ekki til hv. þingmanna sem sitja í þingsal.

Virðulegi forseti. Ég tel mig hafa beint orðum mínum til forseta en ég tek eftir því að hv. þingmenn úti í sal beina ekki orðum sínum til hæstv. forseta. Virðulegi forseti. Það má segja svipað um tekjuskatt einstaklinga og það sem ég hef sagt um eignarskatt bæði einstaklinga og lögaðila. Það er því miður svipað með tekjuskattinn, að þetta kemur svipað út. Ég ætla ekki að lengja umræðuna með því að fara nánar út í það. Þetta kemur svipað niður út af því að það breikkar sífellt bilið milli landsbyggðarbúa og höfuðborgarbúa á mörgum sviðum, í tekjum, eignum, þjónustu og í heilbrigðiskerfinu hjá stofnunum sem ríkið rekur. Það er sama hvar maður ber niður, það verður alltaf ljósara að hæstv. ríkisstjórn hefur verið dugleg við að auka bilið og búa til tvær ef ekki þrjár þjóðir í landinu. Virðulegi forseti. Ég sagði áðan að ríkisstjórnin hefði greinilega fundið breiðu bökin til að skattleggja undanfarin ár. Þannig hef ég aldrei talið af hinu góða að öryrkjar og ellilífeyrisþegar væru skattlagðir af smánarlega lágum bótum sem þeir hafa frá Tryggingastofnun eins og gert hefur verið undanfarin ár. Ég hef stundum sagt það í ræðustól og ætla að segja enn einu sinni: Það er sennilega mesti smánarbletturinn á okkur Íslendingum hve illa við búum að ellilífeyrisþegum og öryrkjum á strípuðum bótum. Ég hef t.d. í huga ellilífeyrisþega sem voru ekkert mikið á vinnumarkaði þegar lífeyrissjóðakerfið varð til og njóta því ekki mikilla greiðslna úr lífeyrisjóðum. Þar er fólkið sem byggði upp þetta land fyrir okkur, okkur sem vinnum að stjórn þess í dag, fyrir fólk á mínum aldri og aðra sem njóta ávaxtanna af streði þeirra sem nú eru aldraðir og komið er fram við eins og ég hef gert að umtalsefni.

Það eru komin 100 ár.

Nei, virðulegur forseti, hv. þm. Pétur Blöndal segir að það sé komið yfir, hvað?

100 ár.

Það er ekki komið yfir 100 ára aldur, virðulegur forseti. Um það eru til ótal dæmi. Ég ætla rétt að vona að það verði á annan veg eftir 20–30 ár, að við, unga fólkið í dag og fólk á miðjum aldri, sem erum að borga í lífeyrissjóð fáum góða lífeyrisgreiðslu þegar að því kemur. En það er til fólk í þessu landi sem var að yrkja landið og byggja upp á sínum tíma og borgaði ekki mikið í lífeyrissjóð. Það var jafnvel atvinnulaust hálft árið. Í þeim hópi eru húsmæður sem unnu heima, ólu okkur upp. Þá voru konur ekki jafnmikið úti á vinnumarkaði og ekki eins mikla vinnu að hafa. Það eru til dæmi um fólk sem hefur innan við 10 þús. kr. frá lífeyrissjóðunum vegna þessa. Skoðum Tryggingastofnun og þær bætur sem fólkið fær. Ég hef dæmi af einstaklingi sem fær frá Tryggingastofnun um 87 þús. kr. í greiðslur og borgar af því 7–8 þús. kr. í skatt. Er ekki glæsilegt að finna hér 70 eða 80 ára einstaklinga sem fá slíkar tryggingabætur en við hirðum af þeim 7 þús. kr. í skatta á mánuði? Komi síðan eitthvað örlítið úr lífeyrissjóði er hirt af því líka. Þetta er engin upphæð, virðulegi forseti. Það er engin upphæð þegar ellilífeyrisþegar hafa rétt um milljón á ári frá Tryggingastofnun og lélegum lífeyrissjóðum, lífeyrissjóðum sem m.a. töpuðu fé á tímum óðaverðbólgu fyrir verðtryggingu. Það er einfaldlega þannig, virðulegi forseti, að ríkisstjórnin telur þetta hin breiðu bök. Þetta fólk á að fá skattalækkun, miðað við þá prósentulækkun sem hér er boðuð af stjórnarliðum, jafnt þessir einstaklingar sem hinir sem hafa kannski 870 þús. kr. á mánuði, svo við tíföldum þetta. Það fær sömu prósentulækkun. Þarna skilur á milli jafnaðarmanna og kapítalistanna í ríkisstjórn. Okkur finnst þetta vitlaus leið. Á sama hátt er ekki eðlilegt að eignarskattsstofn hjá 70–80 ára gömlum einstaklingi gefi af sér 16 þús. kr. í eignarskatt. Það er engan veginn ásættanlegt en þannig hefur þetta verið hjá ríkisstjórninni undanfarin ár.  Hvernig hefur það verið undanfarin ár, virðulegi forseti? Fríeignamarkið gagnvart eignarskatti er allt of lágt eins og fram hefur komið í umræðum í dag. En það er greinilega, og kom fram í frammíkalli hjá hv. þingmanni, verið að nota ekkjurnar og ekklana sem sitja í húsum sínum með eignarskatt upp á 7,5 millj. og borga 16 þús. kr. í eignarskatt, það er verið að sigla í skjóli þess fólks til að fella niður af 100 millj. kr. eigninni hjá stóreignamönnunum. Þarna skilur líka á milli jafnaðarmanna og kapítalistanna í ríkisstjórninni, hvort sem þeir heita sjálfstæðismenn eða B-deildin hjá Framsókn. Það skiptir ekki máli. Fríeignamarkið gagnvart eignarskatti hefur verið allt of lágt og gamla fólkið hefur sífellt verið að borga meiri og meiri eignarskatt til ríkissjóðs vegna þess að þetta hefur ekki haldið í við annað í landinu. Þetta er einfaldlega þannig og alltaf langbest, án þess að reikna til dæmi og setja þau upp í excel-skjal eins og mönnum er tíðrætt að gera í dag, að sýna seðlana og hafa þá fyrir framan sig. Virðulegi forseti. Þá ætla ég að koma að nokkrum þáttum sem lúta að því hvernig menn reikna út skattalegan ávinning fólks gagnvart skattbreytingunum. Það hefur orðið efni mikilla deilna á hv. Alþingi hvernig reikna skal hinn skattalega ávinning. Ég spyr mig t.d. að því hvort rétt sé að stjórnvöld leggi fram gögn þar sem fjallað er um áhrif skattkerfisbreytinganna, þar sem fjallað er um hækkun ráðstöfunartekna frá árunum 2004–2007 eftir hjúskaparstöðu og fjölda barna fyrir framteljanda með 2 millj. í tekjuskattsstofn og noti 2 millj. kr. öll árin án þess að hækka upphæðina. En á sama tíma á að nota lækkuðu tekjuskattsprósentuna, hækkaða persónuafsláttinn til að sýna fram á að þetta sé voðalega flott og fínt. Ég ætla ekki endilega að segja að þetta sé fölsun. Það er í besta falli hægt að segja að menn setji fram bestu ímynduðu áhrif af þessu. Þegar ég set dæmið upp í excel-reikningsskjöl sé ég mjög mikinn mun á því hvort tekjurnar árið 2004 eru hafðar eins til ársins 2007 og sýndur sá skattalagi ávinningur eins og ríkisstjórnin gerir í gögnum sínum eða hvort maður tekur tekjurnar 2004 og hækkar þær miðað við sömu prósentu og notuð er við hækkanir á persónuafslætti, þ.e. að einhver kauphækkun verði á tímabilinu. Þá munar miklu á útgefnum gögnum stjórnvalda og því sem þar kemur út. Það verður ekki eins gott og ríkisstjórnin hælir sér af. Mér sýnist t.d. að ef hjón með 4,8 millj. í tekjur árið 2004 færu upp í 5,2 millj. 2007 sé skattalegur ávinningur þeirra ekki 6,8% hækkun ráðstöfunartekna heldur rétt um 5%. Ef maður skoðar sömu tekjur hjá fólki með tvö börn, annað yngra en 7 ára og hitt eldra en 7 ára, er ekki skattalegur ávinningur þess fólks 10,5% eins og stjórnvöld segja heldur 7,5%. Þegar maður tekur tölurnar og hækkar laun þeirra á þessum árum þannig að það myndi hærri skattstofn eins og það á að gera er ríkissjóður að taka meira til sín. Þetta er í besta falli sett fram af stjórnvöldum ekki kannski til að falsa gögn eins og ég sagði áðan heldur til að sýna einhverjar ímyndaða langbestu útkomu sem hægt er að hugsa sér. Það má eiginlega segja að verið sé að gera kopar að gulli ef svo má að orði komast. Hlutfallið lækkar mjög mikið ef maður tekur inn í hækkanirnar hjá fólki frá því sem stjórnvöld hafa gefið út yfir í það sem maður reiknar út gagnvart þessu. Virðulegi forseti. Margt í því dæmi sem verið er að fjalla um er þannig að stjórnvöld eru að sýna það allra fallegasta sem hægt er að hugsa sér. Það er jafnframt ekki sanngjarnt vegna þess að í þeim dæmum sem ég hef tekið og viðurkenni fúslega að er erfitt að sýna og leggja fram svona tölu úr ræðustól í hv. Alþingi þá verður fólk auðvitað ekki með 4,8 millj. í tekjur árið 2007 þegar það á að borga lægri tekjuskattsprósentu, fá hærri persónuafslátt og hærri barnabætur, þá kemur þetta ekki eins út og stjórnvöld guma sér af. Dæmið verður verra. Virðulegi forseti. Ég sé að hv. stjórnarþingmenn fýsir að fara að komast í ræðustólinn, bæði til andsvars og til ræðu. Ég veit að margir hv. þingmenn stjórnarinnar eru á eftir mér á mælendaskrá og einhverjir landsbyggðarþingmenn frá stjórninni eru á mælendaskrá. Ég vænti þess að þeir komi og útskýri fyrir okkur hvers vegna þeir börðust ekki betur fyrir landsbyggðarfólk en raun ber vitni í skattalagapakkanum. Rétt í lokin, virðulegi forseti, sem þarf ekki að taka mikið fram, vegna þess að þeir hv. þingmenn Samfylkingar sem hafa talað í dag og í kvöld hafa gert það og útskýrt tillögur okkar, að það skilur einfaldlega á milli þarna eins og fram hefur komið. Samfylkingin hefði viljað lækka matarskattinn um helming. Það hefði líka Sjálfstæðisflokkurinn viljað, það hefðu Vinstri grænir viljað og Frjálslyndi flokkurinn. Eins og fram hefur komið, m.a. í víðfrægum Kastljósþætti, liggur það í augum uppi að Framsóknarflokkurinn hefur stoppað þá aðgerð,  Virðulegi forseti. Ég vona svo sannarlega að landsbyggðarþingmenn stjórnarinnar muni einn góðan veðurdag rísa til varnar landsbyggðinni í þingflokkum sínum þar sem vélað er um þær aðgerðir og breytingar sem hér er m.a. verið að tala um. Ég hef sýnt fram á það með tölum og þinggögnum að þetta kemur ekki jafnt út. Landsbyggðarbúar fá mjög lítið af þeim skattalækkunum, t.d. varðandi eignarskattinn, og aumt að ekki skuli vera notaður hluti af þeim peningum sem eru til skattalækkunar í það sem ríkisstjórnin, sérstaklega hæstv. iðnaðarráðherra, hefur fjallað um á tyllidögum eins og rétt fyrir kosningar, þ.e. flutningskostnaðurinn hefur ekki verið lækkaður á einn eða annan hátt og sú tala sem hæstv. iðnaðarráðherra nefndi í kjördæmavikunni á fundum þingmanna Norðausturkjördæmis þegar verið var að tala um 200 millj. kr. einhvers staðar úr hirslum iðnaðarráðuneytisins í einhvern flutningsjöfnunarsjóð vil ég segja að það er hungurlús sem gerir ekkert gagn. Við erum að tala um miklu stærri upphæðir, enda er skattheimtan af flutningsstarfsemi sem landsbyggðarbúar borga að mestu leyti miklu hærri en einhverjar skitnar 200 millj. sem hæstv. iðnaðarráðherra fjallar um. Það er dropi í hafið miðað við það sem við þurfum á að halda. Virðulegi forseti. Ég vænti þess að þeir stjórnarþingmenn sem tipla í salnum og eru tilbúnir til að hlaupa í ræðustólinn í andsvar komi nú og skýri út fyrir okkur hvers vegna þjóðinni er skipt upp eins og raun ber vitni. Mér finnst með ólíkindum, eins og ég hef áður sagt, að þetta skuli fara svona í gegn. Ég hefði aldrei í þeirra sporum látið þetta yfir mig ganga og um leið og ég horfi á klukkuna og sé að hún er ekki nema hálfellefu þá er ég með ýmisleg gögn til að halda áfram eins og hálftíma í viðbót, 

Hæstv. forseti. Ræða hv. þm. Kristjáns L. Möllers var hefðbundin og hæfilega full af gífuryrðum, svo sem hungurlús og fleira í þeim dúr. Hv. þingmaður talaði í upphafi ræðu sinnar um stöðu efnahagsmála og að svigrúmið væri bara sjálfsagt mál sem stjórnarflokkarnir hafa skapað til að lækka skattana á fólkið í landinu og talar um gjaldskrárhækkanir þar sem stjórnarflokkarnir hafa farið í vasa skattgreiðenda. Ég vil benda hv. þingmanni á að allt frá árinu 1995 hefur raunaukning kaupmáttar orðið 40% á tímabilinu og neysluverðsvísitalan er dregin þar frá, þannig að hér fer hv. þingmaður með staðleysu. Það er mikið góðæri í landinu. Hv. þingmaður talaði mikið um atvinnuvegi landsbyggðarinnar. Mig langar að spyrja hv. þingmann að lokum um stefnu Samfylkingarinnar í sjávarútvegsmálum. Hvað vill hv. þingmaður gera í þeim málum þar sem sjávarútvegurinn hefur skapað mikinn hagvöxt og hefur gert það að verkum að við getum lækkað skatta eins og raun ber vitni? Hvað vill Samfylkingin og hvað vill hv. þingmaður gera í starfsumhverfi íslensks sjávarútvegs sem skiptir miklu máli varðandi skattalækkanir?

Virðulegi forseti. Það er ánægjulegt að geta líka farið yfir í sjávarútvegsmál  Afæturnar, ef svo má að orði komast, á höfuðborgarsvæðinu eru stóru fyrirtækin sem fá mikla peninga frá sjávarútveginum og fá mikið í eignarskattslækkun.

Hæstv. forseti. Ég hélt að þessi liður héti andsvar og hv. þingmenn ættu að koma með svör við einföldum spurningum. Mín spurning var bara ein: Hvað vill hv. þingmaður gera í starfsumhverfi íslensks sjávarútvegs sem skiptir mjög miklu máli fyrir það svigrúm sem við stjórnarflokkarnir höfum skapað til skattalækkana? Ætlar Samfylkingin að halda áfram að boða það öngþveiti sem fyrningarleiðin veldur eða hvað vill hv. þingmaður gera í starfsumhverfi sjávarútvegsins? Svo er annað mál sem hefur knúið hagvöxtinn áfram og skapað það svigrúm til skattalækkana sem raun ber vitni, en það er atvinnuuppbygging á Austurlandi með álver við Reyðarfjörð. Hvernig snerist Samfylkingin í því máli? Jú, hún var með og hún sat hjá og hún var á móti, þetta var svona hingað og þangað, ég held að hv. þingmenn hafi haft þrjár skoðanir á málinu, það er því miður ekki hægt að hafa fleiri skoðanir á málunum. En ég spyr hv. þingmann hvort hann telji ekki að sú uppbygging sem stjórnarflokkarnir hafa staðið fyrir á Austfjörðum, því miður ekki með nægilega dyggum stuðningi stjórnarandstöðunnar, hafi ekki skipt miklu máli til að hægt væri að lækka skatta.

Virðulegi forseti. Þegar spurt er um sjávarútveginn þá held ég að hann þurfi á öðru að halda en þeirri hringavitleysu sem er í dag gagnvart styrkingu krónunnar. Ætli það sé ekki það versta sem verið er að gera í dag, gagnvart sjávarútveginum? Ætli það sé jafnvel ekki verra en skattlækkanirnar  En af því að hv. þingmaður spyr um afstöðu okkar gagnvart stóriðju á Austurlandi þá má eingöngu svara því með tölunni 14:2, því hún er okkur Íslendingum svo minnisstæð.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Kristjáni Möller fyrir ræðuna en ég mótmæli því sem hér hefur komið fram að eingöngu sé hægt að hafa þrjár skoðanir á málum. Það liggur alveg fyrir að þegar Samfylkingin er annars vegar þá er hægt að hafa miklu fleiri skoðanir en einungis þrjár, og ég tala nú ekki um þegar símastrákurinn kemst í málin hjá þeim, það er vel þekkt. Ég vek athygli á að skýrt kom fram hjá hv. þingmanni, sem talaði fyrir hönd Samfylkingarinnar, að Samfylkingin er á móti afnámi eignarskatts vegna þess að það kemur Reykvíkingum og fólki á höfuðborgarsvæðinu sérstaklega vel. Það kom algjörlega skýrt fram að það er ástæðan fyrir því að Samfylkingin er á móti afnámi eignarskatts, og ég þakka fyrir að það skyldi vera upplýst hér. Ég vil hins vegar spyrja hv. þm. Kristján L. Möller um þetta: Fyrir kosningar talaði hann sem og aðrir frambjóðendur Samfylkingarinnar um jaðarskatta, það ætti að lækka jaðarskatta. Hvað varð um það?

Virðulegi forseti. Það sem ég var að gera að umtalsefni gagnvart eignarsköttum er að benda á það misrétti og þann mismun sem kemur fram í ýmsum ákvörðunum ríkisstjórnarinnar gagnvart fyrirtækjarekstri á landsbyggðinni. Það eru fyrirtæki sem borga eðlilega ekki mikla eignarskatta eins og staðan er í dag, en borga mikla aðra skatta og sá fyrirtækjarekstur mun ekki hagnast á skattkerfisbreytingunni. Hann hagnaðist heldur ekki á skattkerfisbreytingunni þegar tekjuskatturinn á lögaðilum var lækkaður úr 30% niður í 18%. Ég var einfaldlega að benda á þær eignarskattsbreytingar sem verða hjá höfuðborgarbúum gagnvart landsbyggðarbúum. Virðulegi forseti. Ef menn vilja ganga í þessa eignarskattslækkun, gott vel, gangið þið þá göngu, en ég spurði einfaldlega: Hefði ekki verið hægt, og voru engir þingmenn innan stjórnarflokkanna sem héldu fram sjónarmiðum landsbyggðarinnar og gátu bent á að aðrir skattar hefðu komið fyrirtækjarekstri og einstaklingum á landsbyggðinni betur en þessar skattalækkanir?

Virðulegi forseti. Ég ber meiri virðingu fyrir hv. þm. Kristjáni L. Möller en svo að ég kaupi þetta svar hans. Það lá alveg fyrir í ræðu hans að hann var á móti afnámi eignarskattsins vegna þess að það kom fyrirtækjum og einstaklingum í Reykjavík og á höfuðborgarsvæðinu betur en á landsbyggðinni. Ástæðan fyrir því að á höfuðborgarsvæðinu er kannski greiddur meiri eignarskattur en á landsbyggðinni er sú að hér þarf að greiða meira fyrir eignirnar. Það hlýtur að nýtast fyrirtækjum á landsbyggðinni vel að þurfa að greiða minna fyrir eignirnar, það segir sig sjálft, þannig hlýtur þetta að jafnast út á ýmsa vegu. Ef menn ætla að fara að finna einhvern flöt á slíkum hlutum þá eru menn komnir í sérkennilegar æfingar. Ég spurði hv. þingmann hins vegar: Hvað varð um áherslur á lækkun jaðarskatta hjá Samfylkingunni? Í kosningabaráttunni tókumst við á við frambjóðendur Samfylkingarinnar víðs vegar, í fjölmiðlum og annars staðar, og alltaf var talað um að þeir ætluðu að lækka jaðarskatta. Hvað varð um það mál, hv. þingmaður?

Virðulegi forseti. Ég kann því illa þegar þingmenn koma og tala á jafn gáleysislegan hátt og hér var gert. Hv. þingmaður sagði að það kæmi betur út fyrir fyrirtæki á landsbyggðinni að borga lága eignarskatta.  Að tala með slíkum hroka og tala þannig niður til atvinnureksturs á landsbyggðinni eins og hér var gert 

Frú forseti. Ég er farinn að hafa áhyggjur af hv. þm. Kristjáni L. Möller. Hann er svo reiður yfir því sem ríkisstjórnin er að gera, að lækka skattana á fólkið í landinu. Við erum að tala um einhverjar helstu skattalækkanir Íslandssögunnar og þá löggjöf sem hefur líklega mestu áhrif á kaupmátt Íslendinga til aukningar. Hv. þingmaður lætur og talar eins og við stjórnarliðarnir ættum að skammast okkar og helst ekki láta sjá okkur fyrir að vera að lækka skattana á fólkinu í landinu, þetta sé slíkt svínarí. Mig langar til að leggja fjórar spurningar fyrir hv. þingmann sem ég óska eftir að hann svari. 

Virðulegi forseti. Hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson þarf ekki að hafa neinar áhyggjur af þeim þingmanni sem hér stendur. Hann þarf miklu frekar að hafa áhyggjur af sjálfum sér vegna þess að hann styður ríkisstjórn sem um þessar mundir gengur milli hinna ýmsu hópa í þjóðfélaginu eins og Hjálpræðisherinn með betlibauk að safna saman peningum í skattahækkunum. Hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson ásamt fleiri ungum mönnum Sjálfstæðisflokksins sem skolaði inn á Alþingi vegna loforða um skattalækkanir, hafa verið blóðugir upp fyrir axlir undanfarna daga að hækka skatta, virðulegi forseti. Það er enginn vandi að lækka skatta eða greiða til baka þegar búið er að fara um allan akurinn nokkrum dögum fyrr og hirða allt sem þar er, hækka skatta, eins og hv. þingmaður hefur verið að gera undanfarna daga.

Frú forseti. Ég fagna því að það er staddur læknir í salnum vegna þess að reiði hv. þingmanns er slík að halda mætti að hann þyrfti á læknishjálp að halda  Ég spurði hv. þingmann, sem kom sér ekki í að svara þeim spurningum sem ég lagði fyrir hann, líklega af æsingi, hann er svo brjálaður yfir því að ríkisstjórnin sé að lækka skattana. Ég spurði hann fjögurra spurninga og get ég vinsamlegast fengið svör við þeim? Spurningarnar voru þessar: Er hv. þingmaður á móti því að tekjuskattur einstaklinga sé lækkaður um 4%? Er hann á móti afnámi eignarskattsins? Er hann á móti því að við hækkum barnabætur um 2.400 milljónir? Og hvað varð um jaðarskattastefnu Samfylkingarinnar sem boðuð var fyrir síðustu kosningar?

Virðulegi forseti. Ég held að ég verði að koma í aðra ræðu til að svara þeim fjölmörgu spurningum sem hér settar eru fram í einnar mínútu andsvari. Virðulegi forseti. Við verðum fyrst að hafa í huga grundvallaratriði sem ekki verður á móti mælt, en það er staðfest að hæstv. fjármálaráðherra, að ríkisstjórnin hefur verið að hækka skatta undanfarið. Hún hefur farið með logandi ljós um hina ýmsu kima þjóðfélagsins til að finna þar eitthvað til að hækka. Virðulegi forseti. Þungaskattur, olíugjald, hvar eigum við að halda áfram? Eins og ég sagði áðan, mig skortir tíma, mig skortir lista til að lesa upp alla þá 17 eða 20 skatta sem hafa verið hækkaðir undanfarið.  Vegna þeirra spurninga sem komu um 4% tekjuskatt, afnáms eignarskatts og annað slíkt, þá mun það allt koma fram í atkvæðagreiðslum í fyrramálið  
            

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að höggva í sama knérunn og gert hefur verið í fyrri andsvörum því það er ljóst að ekki fást svör við spurningum sem komið hafa fram þar. Ég er hins vegar með eina spurningu í tilefni af því að hv. þingmaður vék að því í ræðu sinni að frítekjumarkið þyrfti að hækka og að óréttmæti skattastefnu stjórnarflokkanna birtist m.a. í því að persónuafslátturinn hefði ekki fylgt verðlagi, í það minnsta hefði hann verið að rýrna að verðgildi undanfarin ár. Ég spyr þingmanninn þess vegna: Getur hann bent mér á eitthvert land í heiminum þar sem frítekjumarkið er hærra en á Íslandi?

Virðulegi forseti. Ég tel mig hafa sýnt fram á að ef við tökum t.d. bara tekjulægstu einstaklinga þjóðfélagsins, hvað hefur gerst í því ferli undanfarin ár? Af hverju eru ellilífeyrisþegar og öryrkjar stór skattstofn ríkissjóðs um þessar mundir? Hvers vegna borgar ellilífeyrisþegi með 100 þús. kr. á mánuði í ellilífeyri, plús einhvern lítinn lélegan lífeyrissjóð, 15–20 þús. kr. í skatt til ríkisins? Getur þingmaðurinn, virðulegi forseti, bent mér á lönd í nágrenninu sem skattleggja svo öryrkja og aldraða, eins og ég hef tekið dæmi um? Hver er ástæðan fyrir því, virðulegi forseti, að þetta hefur farið svona í tíð núverandi ríkisstjórnar, frá 1995? Af hverju í ósköpunum þarf að ganga á aldraða, sjötuga, áttræða, 95 ára einstaklinga og skattleggja þá á þann hátt sem hér er gert?

Virðulegi forseti. Það fór því miður eins og ég óttaðist að ekki fékkst svar við spurningu minni, sem var þessi: Getur þingmaðurinn bent á eitthvert land í heiminum þar sem frítekjumarkið er hærra en á Íslandi?  Staðreyndin er sú að það er ekkert ríki í heiminum sem hefur frítekjumarkið jafnhátt og við Íslendingar. Við getum litið til Norðurlandanna þar sem frítekjumarkið er innan við 10 þús. kr. Engu að síður koma menn hér upp og fjargviðrast kinnroðalaust yfir að ríkisstjórnin skuli ekki ætla að hækka þetta enn frekar, setja nýtt heimsmet í málinu.

Virðulegi forseti. Ég held að það fari ágætlega á að gera orð hv. þm. Jóhanns Ársælssonar að mínum. Svarið við spurningu hv. þingmanns er: Ísland fyrir árið 1995 áður en Sjálfstæðisflokkurinn tók við.

Virðulegi forseti. Ég ætla að fara í stuttu máli yfir helstu atriði sem vikið hefur verið að í umræðunni um skattalækkunarmál, þar sem það virðist vefjast fyrir mörgum hv. þingmönnum hvort í raun og veru sé verið að lækka skatta eða ekki. Það er verið að lækka tekjuskatt um 4%.  Í öðru lagi er verið að afnema eignarskatt einstaklinga og fyrirtækja, það verður gert árið 2006. Það er verið að hækka barnabætur um 2.400 milljónir og það er verið að lækka skatta. Þingmenn stjórnarandstöðunnar hafa komið hingað upp og bent á þá staðreynd að á þinginu hafa verið lögð fram frumvörp um að færa ýmis opinber gjöld upp í humátt á eftir verðlaginu. Því er haldið fram kinnroðalaust að verið sé að hækka skatta. Nú þykjast hv. þingmenn sjá tilefni til að fara í andsvör, og ég fagna því vegna þess að ég hef athugasemdir við þennan málflutning og til að byrja með vil ég benda á þá staðreynd að viðkomandi gjöld eru ekki látin fylgja verðlagi að fullu, það er meginlínan. 
             Í öðru lagi hlýtur maður að velta fyrir sér þegar þessi mál eru rædd hvernig hv. þingmönnum litist á að sú stefna væri tekin upp, að í stað þess að hækka gjöldin ár frá ári eða á nokkurra ára fresti væru þau einfaldlega látin miðast við ákveðna hlutfallstölu, eins og á við um mjög mörg opinber gjöld. Vildu menn hugsanlega fara að binda þetta fast í lögunum, við verðlagið? Eða er það skattastefna þessara flokka að skattalækkunum verði náð fram til lengri tíma með því að láta opinber gjöld í friði? Er það sú skattastefna sem verið er að kynna, að opinber gjöld sem eru bundin fastri krónutölu verði látin i friði ár eftir ár eftir ár? Fyrirtæki sem ekki hækkar vörur sínar til samræmis við verðlagshækkanir fer á endanum á hausinn, það er bara þannig. Skattastefna ríkisstjórnarinnar birtist í því að viðhalda tekjustofnum sem þarna er um að ræða og gefa aðra eftir. Það er ósköp skýrt, þetta eru hreinar línur. Um ákveðnar tekjur segir ríkið: Við ætlum að viðhalda þessum stofnum, og þeim verður ekki viðhaldið með öðrum hætti en þeim að láta viðkomandi gjöld koma að minnsta kosti í humátt á eftir hækkunum verðlagsins. Ég vek athygli á að því er ekki einu sinni haldið fram að verið sé að hækka gjöldin að fullu til samræmis við verðlag, vegna þess að staðreyndin er ekki sú. Við getum tekið ýmis gjöld sem dæmi í því samhengi. Áfengisgjaldið er vinsælt í umræðunni, til að mynda á sterka víninu, og bent á að þar sé verið að hækka skatt. Á móti get ég sagt: Ætla menn þá að samþykkja að við höfum verið að lækka skatt með því að hækka ekki áfengisgjaldið á léttvíni og bjór? Eða er það ekki skattalækkun að láta krónutöluna lifa ár eftir ár án þess að endurskoða hana þegar verðlagið hækkar? Er það ekki skattalækkun? Menn verða að gera upp á milli kostanna hér. Annaðhvort staðfesta menn að það sé skattalækkun að láta krónutöluna halda sér þegar verðlagið stígur jafnt og þétt ár frá ári eða koma með einhverjar útskýringar á því hvernig ríkið eigi að viðhalda þeim skattstofnum sem það hefur, þ.e. þeim sköttum sem ekki stendur til að lækka. Þegar betur er að gáð sést hve málefnafátæktin í þessari gagnrýni er algjör, því þetta blasir við. Það hefur líka einkennt alla gagnrýni á frumvarpið að mönnum stendur nákvæmlega á sama um staðreyndir. Menn koma hér upp og fara algjörlega blygðunarlaust með rangt mál. Það er ekki yfirlýst, en er greinilega undirliggjandi markmið í umræðunni og í áróðrinum sem stjórnarandstaðan heldur uppi, að slá ryki í augu fólks, það blasir við þegar málflutningurinn er skoðaður. Ég fagna því að hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar sem hafa verið virkir í umræðunni skuli ætla að koma upp í andsvör og ég vonast eftir að við getum aðeins tekið á þessu máli, hvort það séu skattalækkanir að láta krónutöluna standa óbreytta ár eftir ár eftir ár, eins og við höfum gert með léttvín og bjór, og hvaða áhrif það hafi á hlutfall ríkisins af útsöluverði vörunnar. Jú, það hefur þau áhrif að hlutfall ríkisins á útsöluverðinu er sífellt að lækka og þetta köllum við skattalækkanir.  
             Ég var í andsvari við hv. þm. Kristján L. Möller og við komum einmitt inn á það sem hér er kallað fram í, þ.e. persónuafsláttinn. Ég fékk auðvitað engin svör frá hv. þingmanni frekar en aðrir sem fóru upp í andsvör við hann, en það er þannig með persónuafsláttinn - sem er auðvitað grunnurinn að frítekjumarkinu hér á landi og er auðvitað tæki sem við notum - að hin félagslega jöfnun í skattkerfinu birtist í persónuafslættinum. Ég ætla að fara aðeins yfir það á eftir hvernig skattbyrðin er mismunandi eftir því hversu háar tekjurnar eru. Þar er sú félagslega jöfnun sem menn tala um að sé ekki til staðar í umræðunni sem fer fram í dag. Það er staðreynd varðandi frítekjumarkið að það er hvergi hærra, menn geta ekki komið hingað upp í ræðustól og bent á eitt einasta dæmi í heiminum um ríki  Hver er stefna þeirra sem gagnrýna gjaldahækkanir ríkisstjórnarflokkanna? Er stefnan sú að láta gjöldin fylgja verðbólgu eða birtist skattastefna þessara flokka bara í því að nú ætlum við að frysta öll slík gjöld í krónutölu, og láta þau bara vera næstu tíu árin? Er það skattalækkunarstefnan sem er verið að kynna hér? Aðeins um umræðuna sem nú hefur farið fram. Ég hefði viljað að umræðan um efnahagsástandið hefði tekið aðeins lengri tíma af deginum en raunin hefur orðið. Ég ætla aðeins að byrja á að rifja upp hvað segir í fjárlagafrumvarpinu um efnahagsmálin. Í því sambandi er ágætt að rifja upp að nú um nokkurt skeið, allt frá því að fyrir lá hvernig staðið yrði að stóriðjuframkvæmdum og hvernig þær mundu raðast niður árin sem fram undan eru, hafa allir verið sammála um að gæta þurfi aðhalds í útgjöldum ríkisins og að fram undan séu krefjandi verkefni í hagstjórninni. Þetta hafa menn verið sammála um. Nú koma menn hér upp og segja að vá sé fyrir dyrum. Gengið sé orðið of sterkt, vextirnir hækki hraðar en menn áttu von á. Á sama tíma menn koma og segja að það sé gáleysi af ríkisstjórninni að lækka skatta við þessar aðstæður og svona samandregið eru menn með hálfgerða dómadagsspá fyrir komandi ár. Í fjárlagafrumvarpinu er farið yfir hvernig aðhaldssöm stefna í ríkisfjármálunum sé ekki aðeins mikilvæg forsenda fyrir stöðugleikanum, fyrir áframhaldandi stöðugleika í efnahagsmálum, heldur einnig að aðhaldssöm stefna í ríkisfjármálum sé forsenda fyrir þeim skattalækkununum sem verið er að kynna. Ég get auðvitað ekki annað en tekið undir með þeim sem benda á þá augljósu staðreynd að gæta þurfi aðhalds í opinberum útgjöldum á næstu árum. Einmitt þess vegna er ein meginforsenda langtímaáætlunarinnar sem hefur verið kynnt í ríkisfjármálunum sú að samneyslan vaxi ekki um meira en 2%. Þetta er ein af grundvallarforsendunum sem við stöndum frammi fyrir. Þegar ég segi að ég hefði viljað að það hefði farið lengri tími í dag í umræðu um efnahagsmálin er það einmitt um þetta atriði sem ég hefði sérstaklega viljað heyra fleiri sjónarmið. Ég hefði viljað heyra fleiri sjónarmið þeirra sem hafa komið hingað upp og gagnrýnt stefnu ríkisstjórnarflokkanna í efnahagsmálum um hvernig ætti að halda útgjöldunum niðri. Hvar eru tillögur þeirra sem tala um efnahagsmálin og lýsa yfir miklum áhyggjum um það hvernig eigi að halda útgjöldunum í skefjum? Það eru nefnilega sömu aðilarnir sem tala sýknt og heilagt um niðurskurð. Við skulum taka Samfylkinguna sem dæmi. Þetta er flokkurinn sem kemur hér upp og býsnast yfir svokölluðum niðurskurði í heilbrigðismálunum. Auðvitað sér hver maður sem skoðar það nánar að þeir skipta tugum milljarðarnir sem hafa farið til aukningar í heilbrigðis- og tryggingamálum á undanförnum árum. Það er alveg sama sagan í menntamálum. Frá árinu 2000 hefur 1 milljarði verið bætt við háskólastigið, ár eftir ár. Þetta er kallað niðurskurður og menn koma upp og fjargviðrast yfir því að stefnt skuli að því að lækka skatta á næstu árum á sama tíma og þeir kynna hugmyndir um hvernig auka eigi útgjöld til menntamála. Málflutningurinn er því þannig að það stangast hvað á annars horn. Það breytir því ekki að ég tek undir með hverjum þeim sem er tilbúinn til þess, í samstarfi við stjórnarflokkana, að tryggja að samneyslan vaxi ekki umfram það sem stefnt er að á næstu árum. Til þess að það geti orðið þarf að gæta aðhalds í útgjöldum hins opinbera, það þarf að gæta að því að launaþróun opinberra starfsmanna fari ekki úr böndunum og það þarf að gæta að því að ekki verði ráðist í framkvæmdir umfram það sem efnahagslífið þolir almennt. Með því verður stöðugleikinn tryggður, með því náum við að halda verðbólgumarkmiðum okkar og með því getur okkur tekist að viðhalda þeirri kaupmáttaraukningu sem hefur verið stöðug undanfarin ár og með því náum við að hámarka ávinninginn af því hagvaxtarskeiði sem fram undan er, en nú er spáð lengsta hagvaxtarskeiði Íslandssögunnar. Það hefur aldrei áður verið spáð lengra hagvaxtarskeiði en því sem fram undan er. Staðan er því björt og verkefnin í hagstjórnarlegu tilliti vissulega krefjandi og eins og ég hef sagt oftar en einu sinni í máli mínu hefði ég viljað sjá aðeins efnismeiri og dýpri umræðu um nákvæmlega þessi atriði. En hvað gera menn? Menn koma upp og tala um að verið sé að hækka skatta. Þetta minnir á umræðuna sem fram fór fyrir síðustu kosningar. Þá var brellan þessi, þá var skoðað: Hvernig hafa tekjur ríkisins verið að þróast af til að mynda tekjuskattinum? Þá skoðuðu menn: Hverju hefur tekjuskatturinn skilað í ríkissjóð? Menn fundu auðvitað fljótt út eftir að hafa lagst yfir tölurnar að tekjur ríkisins af tekjuskattinum höfðu vaxið. Þetta var kallað skattahækkun. Þrátt fyrir að á því tímabili sem horft var til hafi prósentan verið að lækka, ríkið var að taka minna til sín af því sem féll til af tekjum fólks var þetta engu að síður kynnt sem skattahækkun. Þó að þetta sé ekki í öllu tilliti sambærilegt við þann málflutning sem kynntur er í kvöld í umræðunni er með sambærilegum hætti engu að síður verið að slá ryki í augu fólks og vekja athygli á eðlilegum uppfærslum ýmissa gjalda sem hafa setið eftir á meðan verðlag hefur hækkað. Í sambandi við þær tillögur sem liggja frammi hefur mikið verið rætt um það að með þeim sé verið að auka misrétti í þjóðfélaginu. Athyglinni er einkum beint að þeim sem bágust hafa kjörin í því samhengi. Ég vil taka undir með þeim sem í þeirri umræðu segja að mikilvægt sé að öflugur stuðningur sé við þá sem lægst hafa launin, fjölskyldufólk og þá sem eru á lágmarksbótum í almannatryggingakerfinu. Engu að síður tel ég mikilvægt að líta aðeins yfir það hvaða áhrif þær tillögur sem liggja frammi hafa á mánaðartekjur þeirra sem lægst hafa launin. Ég sæki tölurnar sem ég ætla að kynna hér í vefrit fjármálaráðuneytisins frá 2. desember sl. Einstaklingur með 100 þús. kr. í mánaðartekjur greiðir á árinu 2004 9,5% af launum sínum í tekjuskatt, það er hlutfallið. Á árinu 2007 þegar áhrif frumvarpsins hafa náð fram að ganga verður hlutfallið 3,5%. 3,5% verður tekjuskattshlutfall einstaklings með 100 þús. kr. tekjur. Menn hafa nánast talað þannig í umræðunni í dag að 3,5% séu aðför að láglaunafólki. Tökum hátekjufólkið, sem svo er nefnt í umræðunni, einstaklingur með 500 þús. kr. í mánaðartekjur mun greiða 27,3% af launum sínum í skatt árið 2007. 27,3% á móti 3,5% árið 2007. 
             Þarna er félagslega jöfnunin tryggð með skattleysismörkunum og þarna birtist skattstefna ríkisstjórnarinnar í því að hún tekur tillit til þeirra sem lægst hafa launin. Tekjuskattshlutfallið eykst eftir því sem launin eru hærri. Sá sem hefur 500 þús. kr. greiðir í dag 32,9%, en eftir lækkunina 27,3%.  Hægt er að taka fleiri dæmi. Við segjum þegar við tölum fyrir málinu: Verið er að lækka skatta á venjulegt fólk, venjulegt vinnandi fólk, ungt barnafólk, fólk með meðallaun, en á sama tíma koma tillögurnar sérstaklega til móts við þá sem eldri eru og þá sem lægst hafa launin eins og ég hef nú þegar rakið. Tökum dæmi um það hversu ósanngjarnar skattalækkanirnar eru í raun og veru. Tökum dæmi af hjónum með tvö börn yngri en sjö ára með 6 millj. kr. samanlagðar árstekjur. Fyrir breytingu greiða hjónin í tekjuskatta og útsvar 1,7 millj. Þau fá í barnabætur 77 þús. kr. og hafi þau stundað háskólanám má gera ráð fyrir því að þau greiði um 285 þús. í endurgreiðslu til LÍN. Eftir breytinguna greiða þau 1,4 millj. í stað 1,7 millj. í tekjuskatt, barnabætur hækka úr 73 þús. upp í 190 þús. og endurgreiðslur til LÍN lækka niður í 225 þús. úr 285 þús. Árleg aukning ráðstöfunartekna hjóna með tvö börn og 6 millj. í heildartekjur yfir árið, - og nú hvet ég stjórnarandstæðinga til þess að leggja við hlustir - er 470 þús. kr. Er þetta hátekjufólkið sem verið er að tala um í umræðunni? Eru þetta milljarðamæringarnir sem menn koma upp í ræðustól og tala um? Eru þetta mennirnir með milljarðana? Nei, þetta er venjulegt fólk, þetta er ungt fólk, fólk með ung börn og meðallaun, ekki meira en það. Ég hygg að þetta dæmi um 6 millj. samtals í árstekjur sé ágætisdæmi um til að mynda meðallaun kennara í grunnskólum sem eru í kringum 250 þús.  
             Þetta er lítið dæmi til þess að núllstilla aðeins umræðuna vegna þess að hún var komin út í algjört bull á köflum. 
             Annað sem ég vil endilega koma inn á er virðisaukaskatturinn. Í stjórnarsáttmálum hefur tekist samkomulag um að taka virðisaukaskattskerfið til endurskoðunar. Ég hef fylgst með ræðum margra stjórnarandstæðinga, m.a. hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar, sem fylgist nú með umræðunni. Ég hugsaði með mér þegar hann hafði lokið ræðu sinni: Mikið verður gaman að koma í þingsal, vegna þess að nú liggur fyrir að til stendur að taka virðisaukaskattskerfið til endurskoðunar til hagsbóta fyrir almenning, sem getur ekki þýtt annað en að virðisaukaskatturinn verði lækkaður. Mikið rosalega verður gaman, fyrst hv. þingmaður hafði svona eindregna skoðun í málinu og var býsna heitt í hamsi þegar hann fjallaði um hversu mikilvæg kjarabót það yrði þegar skatturinn yrði lækkaður, þegar að því kemur á kjörtímabilinu að fram kemur frumvarp. Þá getum við dansað um þingsalina, ég og hv. þingmaður, og samfagnað málinu vegna þess að ég efast ekki um að hann getur ekki beðið eftir að frumvarpið komi fram. Slíkur hlýtur fögnuðurinn að verða þegar það frumvarp lítur dagsins ljós. Ekki bara hjá hv. þingmanni. Ég get ekki betur séð en meira og minna allur þingsalurinn verði dansandi upp á borðum vegna þess að slík er áherslan sem lögð er á málið af stjórnarandstæðingunum í umræðunni. 
             Hv. þingmenn Vinstri grænna hafa mikið blandað sér í umræðuna en framlag þeirra er fyrst og fremst það að glapræði sé að lækka skatta. Mál þeirra snýst fyrst og fremst um það.

Og við höfum rétt fyrir okkur.

Það sé glapræði að lækka skatta, það er langbest að stóri bróðir haldi áfram utan um pyngjuna. Það sé glapræði að láta fólk ráða því hvað það gerir við peningana sem það aflar. Það eru skilaboðin í mjög grófum dráttum.  Það dregur aftur fram annað dálítið merkilegt mál, að fyrir síðustu kosningar var mikið kappsmál stjórnarandstöðuflokkanna að hrinda ríkisstjórninni. Það var stóra baráttumálið í síðustu kosningum.

Og er áfram.

Búið var að kynna nýtt forsætisráðherraefni tilvonandi ríkisstjórnar. Koma átti á svokallaðri vinstri stjórn. Í dag hefur komið í ljós að hefði draumurinn orðið að veruleika væri ekki verið að lækka skatta á Íslandi í dag.  Í fyrsta lagi geta menn ekki komið sér saman um einföld prinsippatriði eins og eignarskattinn. Þeir fá sig ekki upp í ræðustól til að fagna því að eignarskatturinn sé að hverfa.  Hvað má fleira tína til varðandi eignarskattinn? Skoða má á hverjum hann lendir einkum. Hverjir greiða eignarskattinn? Tæpur helmingur þeirra sem greiðir eignarskatt er yfir 60 ára aldursmarkinu. 32% þeirra sem greiða eignarskatt eru ellilífeyrisþegar. Það eru þá skýr skilaboð frá þeim sem koma hingað upp og fá sig ekki til þess að fagna niðurfellingu eignarskattsins til þess hóps sem, - ja, við skulum sjá, ég er með gögn yfir það hversu fjölmennur hópurinn er - 32% þeirra sem greiða skattinn eru yfir 20 þús. einstaklingar. Það eru þá skýr skilaboð til þeirra að þeir hefðu ekki fengið niðurfellingu skattsins ef viðkomandi stjórnmálaöfl hefðu fengið að ráða ferðinni. 
             Hverjir lækka skatta? Þeir flokkar sem nú eru við stjórnvölinn, flokkarnir sem sögðust ætla að lækka skatta eru að lækka skatta. Þetta frumvarp er skattalækkunarfrumvarp, ekki skattahækkunarfrumvarp.

Herra forseti. Hv. þingmaður Bjarni Benediktsson er hissa á að það vefjist enn fyrir þingmönnum hvort verið sé að lækka skatta, og það undir lok umræðunnar. Það er ekki skrýtið að það vefjist fyrir mönnum þegar menn skoða þær skattahækkanir sem dunið hafa á undanfarna daga. Ef það er ekki pólitísk stefnumörkun hjá Sjálfstæðisflokknum að öll gjöld eigi að fylgja verðlagi sjálfkrafa þá er það sjálfstæð ákvörðun í hvert skipti að hækka gjöldin. Þegar lögð eru fram frumvörp um að hækka gjöldin þá hefur verið tekin um það sérstök ákvörðun hjá ríkisstjórnarflokkunum. Því er ekki óeðlilegt að við komum og segjum, í því peningalega góðæri sem ríkir hjá ríkissjóði: Með því að taka þessa ákvörðun hafa ríkisstjórnarflokkarnir hækkað gjöld og þar með álögur og skatta á fólk. Meðan sjálfstæðismenn eru í afneitun hvað þetta varðar þá þýðir ekki að ræða málin við þá.

Virðulegi forseti. Ég leyfi mér að líta öðruvísi á málið en hv. þingmaður. Ég segi: Það er ekki verið að hækka álögur á fólk heldur ætlar ríkið áfram sem hingað til að taka til sín sama hlutfall af verðgildi þeirrar vöru og þjónustu sem um er að ræða. Ef við tökum brennivínið sem dæmi er hlutur ríkisins í útsöluverði hverrar flösku, hvers lítra, færður upp þannig að hann verði sambærilegur við það sem hann hefur verið hingað til. Um það snýst málið. Þegar menn gera það ekki, t.d. með bjór og léttvín, þá segjum við með þeirri skattapólitík: Við ætlum að taka lægra hlutfall en hingað til hefur gilt. Það er þá skattalækkun.

Herra forseti. Hv. þingmaður kaus að svara ekki spurningu minni og ég verð að una við það. Hv. þingmaður fór yfir lækkun tekjuskatts á einstaklinga og hjón og fór mikinn í talnarunu þeirri. Hann talaði um það sem ætti að gera til ársins 2007. Það er ansi langt þangað til árið 2007 kemur og langt fyrir fólk að bíða eftir því. Förum aðeins yfir hvað gerist árið 2005. Maður með 150 þús. kr. tekjur lækkar um 1.500 í skatti á mánuði. Maður sem er með 700 þús. kr. tekjur lækkar um 14 þús. kr. í skatt á mánuði, maður með milljón lækkar um 23 þús. kr. í skatt á mánuði. Ef við lítum á 200 hæstu tekjuskattsgreiðendur á Íslandi og búum til einn meðalskattgreiðanda úr honum þá hafði hann tekjur upp á 22,7 milljónir kr. á síðasta ári. Skattar hans munu, miðað við tillögu ríkisstjórnar árið 2007 hafa lækkað um 2.365 þús. kr. á ári.

Virðulegi forseti. Þetta hefði verið spennandi umræða í tengslum við málið, þ.e. hvenær eigi að láta skattalækkanirnar taka gildi. Það er skýrt að í því tilliti horfa stjórnarflokkarnir á horfur í efnahagsmálum og á það hvenær þunginn af stóriðjuframkvæmdum kemur inn í hagkerfið. Fyrir því eru einfaldlega hagfræðileg rök. Útgjöldum eða eftirgjöf á tekjum er ekki slegið á frest bara svona af því bara eða vegna þess að menn ætli að nota peningana í eitthvað annað á næsta ári. Það er ekki eins og menn hafi ekki efni á því að lækka skattana á næsta á ári. Það er 10 milljarða kr. afgangur á þeim fjárlögum sem nýverið voru samþykkt. Það er sérstök ákvörðun sem byggist á hagfræðilegum rökum að láta áhrif skattalækkananna ekki koma fram fyrr en síðar á kjörtímabilinu.

Hæstv. forseti. Það er búið að setja nefnd í virðisaukaskattinn. Það á því að bæta við skattalækkun í virðisaukaskatti ofan á þá 22–23 milljarða kr. sem eiga að koma til framkvæmda 2007. Ég spyr: Er pláss fyrir þá hamingju líka þegar menn treysta sér ekki til að fara í neinar skattalækkanir á fyrstu tveimur árum þessa kjörtímabils hjá þessari ríkisstjórn? Treysta menn sér samt til þess að bæta við þá 22 eða 23 milljarða kr. sem búið er að taka ákvörðun um? Hv. þingmaður vildi ræða um efnahagsmálin. Trúir hann því sjálfur, ef það er ekki hægt að láta neina skattalækkun koma fram á því ári sem er að líða og ekki á næsta ári, að hægt sé að kasta inn 26–27 milljarða kr. skattalækkun á árinu 2007?

Virðulegi forseti. Hér er einmitt eitt sýnishornið af skoðunum Samfylkingarinnar í skattamálum. Það eru efasemdir þeirra um að við höfum efni á þessu yfir höfuð. Þeir hafa efasemdirnar um að það sé eftir allt svigrúm til að lækka skatta, sem þó átti að vera til staðar fyrir kosningar. Að sjálfsögðu svara ég spurningunni sem beint var til mín játandi. Ég tel svigrúm að grípa til lækkana á virðisaukaskattskerfinu til hagsbóta fyrir almenning. Það hafa ekki verið tilgreindar neinar ákveðnar prósentur í því samhengi en það mun gert þannig að hagkerfið þoli það. Forsendan fyrir þeirri lækkun, eins og þeim lækkunum sem kynntar eru í því frumvarpi sem hér er til umræðu og stöðugleika og jafnvægi í ríkisfjármálum, er sú að það takist samstaða um að halda útgjöldum ríkisins í skefjum, að okkur takist að auka samneysluna ekki nema um 1–2% á ári.

Hæstv. forseti. Vandinn er nákvæmlega þessi: Ríkisstjórnin er búin að taka ákvarðanir um að lögfesta skattalækkanir, burt séð frá því hvernig ástandið verður hjá okkur í samfélaginu í framtíðinni. Svo er meiningin að bæta ofan á þær skattalækkanir í viðbót virðisaukaskatti án þess að menn hafi nokkuð annað en spár fram í tímann. Þetta er ekki ábyrg fjármálastjórn. Ef menn hefðu treyst hver öðrum innan ríkisstjórnarinnar þá hefðu þeir ákveðið hvaða skattalækkanir ættu að koma til framkvæmda og síðan gefið yfirlýsingar um að hverju þeir stefndu með tilliti til ástands í efnahagsmálunum. Nei, það er er ekki gert, heldur skal lögfest hvað gera skuli þó að menn viti raunverulega ekki neitt um hvað gerist í þeirri framtíð. Hún er of langt undan, hv. þingmaður.

Virðulegi forseti. Um þetta er ekki hægt að segja annað en að það er greinilega engin samstaða um það innan Samfylkingarinnar hvort svigrúmið er til staðar eða ekki. Í það minnsta verður ekki annað ráðið af orðum hv. þingmanns en að ef gengið yrði til þess verks að lækka virðisaukaskattsþrepið neðra niður í 7%, eins og hugmyndir Samfylkingarinnar hafa hljóðað upp á, þá teldi hv. þingmaður ekki hægt 

Virðulegi forseti. Það er enginn ágreiningur um að það frumvarp sem við ræðum hér um er skattalækkunarfrumvarp.  Hv. þingmaður fór mikinn og talaði hátt og lengi um málið. Hann taldi að hvergi í heiminum fyndist land þar sem menn fengju meira úr fyrsta hundraðþúsundkallinum en á Íslandi. Mig langaði aðeins til að benda hv. þingmanni á nokkuð og vænti þess að hann fylgist með. Hv. þingmaður, ég ætla að benda þér á sex lönd í Evrópu þar sem meira fæst af fyrsta hundraðþúsundkallinum. Þar mætti nefna Bretland, Belgíu, Holland, Danmörku, Frakkland og Írland. 

Forseti beinir því til hv. þingmanna að virða ræðutíma þegar stuttur tími er gefinn eins og í andsvörum af þessu tagi.

Virðulegi forseti. Nú vaknar spurningin um hvort skattur sveitarfélaga sé inni í þeim tölum sem hv. þingmaður kynnti. En gefum okkur að þetta sé sannleikur málsins. Gefum okkur að það sé rétt að sex lönd í Evrópu séu á svipuðu reki og við Íslendingar. 

Virðulegi forseti. Mér finnst það ekki vera hlutverk mitt að þurfa sífellt að leiðrétta hv. þingmann en skattprósentan af fyrsta hundraðþúsundkallinum er reyndar 11,5% á Íslandi en ekki 3,5%. Það liggur klárt fyrir. Hv. þingmaður fór mikinn áðan og taldi það endurspegla félagsleg viðhorf ríkisstjórnarinnar að hvergi á byggðu bóli eða í veröldinni fengju menn meira út úr fyrsta hundraðþúsundkallinum en á Íslandi. Ég benti aðeins á nokkur lönd í Evrópu. Ég er ekki sérfræðingur í hvernig sú staða er í Afríku. Ég er ekki fróður um stöðu þeirra mála í Suður-Ameríku en sjálfsagt mætti finna miklu fleiri lönd en þessi sex. Umræðan hér hefur ekki snúist um hvort frumvarpið sem um ræðir sé skattalækkunarfrumvarp eða ekki. Við höfum aðeins dregið það fram að önnur frumvörp gera það að verkum að skattahækkanir eru mun meiri og færast á útgjöld heimilanna, 

Virðulegi forseti. Þær tölur sem ég rakti hef ég haft úr vefriti fjármálaráðuneytisins frá 2. desember. Þar segir að tekjuskattshlutfallið verði árið 2007 3,5% fyrir þann sem hefur 100 þús. kr. í mánaðarlaun, eftir að ákvæði þess frumvarps sem hér að er verið að ræða hafa tekið gildi.  Í tengslum við umræðuna um gjaldahækkanir ætla ég að ítreka það sem ég hef áður sagt. Með því að færa opinberar álögur á vörur og þjónustu í humátt á eftir verðlaginu ætlar ríkið að taka til sín viðlíka hlutfall af verðmæti vöru eða þjónustu og gilt hefur hingað til. Þau gjöld eru færð til samræmis við verðlagsþróun.

Virðulegur forseti. Það er rétt hjá hv. þingmanni að frítekjumarkið er hið félagslega jöfnunartæki í kerfinu. Það sýnir ójöfnuðinn hjá ríkisstjórninni að hún hefur haldið aftur af því þannig að nú vantar 10 þús. kr. á mánuði upp á að það sé eins og það var þegar hún tók við. Þeim ávinningi er nú útdeilt til eignamanna og hátekjufólks. Í því dæmi sem hv. þingmaður tók sjálfur og fannst best, um 100 þús. krónu manninn árið 2007, var um að ræða rúmlega 5 þús. kr. skattalækkun fyrir 100 þús. króna manninn en tæplega 30 þús. kr. lækkun fyrir 500 þús. króna manninn. Ég spyr hv. þingmann hvort hann telji það forgangsverkefni í íslenskum stjórnmálum að lækka skattgreiðslur hátekjumanna, fjármagnstekjueigenda og eignafólks og hvort hann telji það eðlilega þróun að fátækasta fólkið á Íslandi hefur á síðustu árum í æ ríkari mæli verið að borga skatta svo að nú nema skatttekjur á annan milljarð kr. af fólki sem er á strípuðum bótum.

Virðulegi forseti. Hér er um tvennt að ræða. Annars vegar er frítekjumarkið. Ef við skoðum aðeins hvernig það hefur þróast frá árinu 1988 þá var það einmitt í tíð vinstri flokkanna, í stjórnartíð þeirra, sem frítekjumarkið hrundi. Frá árinu 1988 lækkaði það, 

Vill ekki þingmaðurinn svara spurningunni?

Það lækkaði um meira en 10% á tveimur árum.

Vill ekki þingmaðurinn svara spurningunni?

Frá því hefur það haldist nokkuð stöðugt á verðlagi ársins í ár, þegar tekið hefur verið tillit til séreignarsparnaðar. Það hefur farið vaxandi undanfarin ár í þessu tilliti.

Virðulegur forseti. Ég harma að hv. þingmaður skuli hafa flúið spurningar mínar alla leið suður í Garðabæ. Hingað til hefur hann ekki skirrst við að gangast við því að vera á Alþingi talsmaður hátekjufólks, eignafólks og fjármagnseigenda og berjast fyrir hagsmunum þeirra fyrst og fremst. Ég spurði hv. þingmann tveggja spurninga. Annars vegar: Telur hann það vera forgangsverkefni í skattamálum að lækka skatta á hátekjufólk, fjármagnstekjueigendur og stóreignafólk? Hins vegar: Telur hann það vera eðlilega og viðeigandi þróun að yfir 20 þúsund af fátækustu Íslendingunum, þeir sem eru á strípuðum bótunum, hafa á síðustu árum farið að borga skatta sem nú nema á annan milljarð kr. á ári hverju? Vill hv. þingmaður vera svo vænn að svara þeim spurningum sem fyrir hann eru lagðar?

Virðulegi forseti. Þegar skattar eru lækkaðir þá er vandamálið það að þá er einungis hægt að lækka hjá þeim sem greiða skatta. Það er ákveðin „dílemma“ sem við stöndum frammi fyrir. Þeir sem greiða lága skatta fá minna út úr því þegar tekjuskattsprósentan er lækkuð en þeir sem greiða háa skatta. Ég fór yfir það í máli mínu að það verður eftir sem áður þannig að þeir sem hæstar hafa tekjurnar greiða hæsta hlutfallið af launum sínum í tekjuskatt. Ég tel það forgangsverkefni í þessu tilliti að lækka almennu skattprósentuna. Ég tel mig hafa sýnt fram á það með dæmum að við séum að lækka tekjuskatta á hinum vinnandi manni, venjulegu fólki. Hér er alltaf tínt til langlaunahæsta fólkið og fólkið sem greitt hefur svonefndan hátekjuskatt en þegar betur er að gáð þá er hann tiltölulega lágt yfir meðallaunum. Varðandi þá sem bágust hafa kjörin bendi 

Forseti vill geta þess að gert er ráð fyrir atkvæðagreiðslum klukkan tíu í fyrramálið.

Virðulegi forseti. Ég ætla að reyna að vera ekki of langorður. Hér hefur farið fram skemmtileg umræða og afskaplega ánægjuleg í alla staði. Ég verð að viðurkenna að mér þykir hún sérstaklega ánægjuleg í ljósi þess, eins og oft hefur komið fram, að hún fjallar um helsta baráttumál okkar yngri þingmanna Sjálfstæðisflokksins. Þetta var okkar helsta baráttumál í prófkjörum fyrir síðustu alþingiskosningar og helsta ástæðan fyrir því að við fengum þar brautargengi. Það varð síðan stefnumál beggja stjórnarflokkanna. Það er athyglisvert að sjá og heyra af umræðunni hér að vinstri menn hafa nákvæmlega ekkert lært. Við erum alltaf í sömu baráttunni, eins og hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson og Bjarni Benediktsson, sem hafa verið lengi í þingsal í dag og tekið marga rimmuna hvað þetta varðar, virðulegi forseti. Þingmenn vinstri flokkanna, Alþýðubandalagsflokkanna, hafa barist gegn skattalækkunum, ekki í áraraðir heldur í áratugaraðir. Þeir virðast aldrei ná þessu samhenginu milli þess að ef menn lækka skatta þá hefur það tilhneigingu til að hafa góð áhrif á vettvangi þjóðlífsins. Ég man sérstaklega að þegar ég kom fyrst á þing fyrir nokkuð mörgum árum sem varaþingmaður þá tók ég rimmu ásamt hv. þm. Pétri Blöndal og Einari Oddi Kristjánssyni gegn þáverandi talsmanni Samfylkingarinnar, Sighvati Björgvinssyni, og núverandi formanni Vinstri grænna, Steingrími J. Sigfússyni, um lækkun á tekjuskatti til fyrirtækja. Þá börðust þeir hatrammir gegn því að tekjuskattur fyrirtækja, sem var þá 38%, yrði lækkaður. Á sama hátt koma sömu aðilar nú og berjast hatrammir gegn því að tekjuskattar séu lækkaðir. Það hefur þó þann kost að afhjúpar endanlega þann flokk sem heitir Samfylkingin. Þar með er orðið ljóst, bæði í utanríkismálum sem og í innanríkismálum, að hann er bara framhald af gamla Alþýðubandalaginu. Einn af þeim flokkum sem standa að Samfylkingunni, þ.e. gamli Alþýðuflokkurinn, var með það á stefnuskrá sinni á sínum tíma eins og flestir flokkar, eða þrír af fjórum flokkum á Íslandi, að reyna að koma skattprósentunni niður í 35%, sömu skattprósentu og var þegar staðgreiðslan var tekin upp. Þetta hefur síðan þróast á verri veg eins og allir þekkja og það hefur haft margvísleg áhrif. Verstu áhrifin, sem voru mest áberandi í síðustu alþingiskosningum, eru þau að svokallaðir jaðarskattar hafa hækkað. Það þýðir með öðrum orðum að fólk hagnast ekki á því að afla sér aukinna tekna og festist í fátæktargildrum. Það á við fólk í öllum tekjuhópum, jafnt þá sem eru með lægri laun og þá sem eru með hærri launin. Það vill svo til að þetta var rætt mjög mikið fyrir síðustu alþingiskosningar. Þá var sérstaklega áberandi hve áköf Samfylkingin var í að berjast gegn hinum svokölluðu jaðarsköttum. Þeir hafa haft tækifæri til þess í verki og í orði á þingi að ljá stjórnarflokkunum lið við að lækka jaðarskatta en það er deginum ljósara að á því er enginn áhugi og það hefur komið skýrt fram. Það er svo einfalt að ef menn ætla að lækka eða afnema jarðarskatta og fækka fátæktargildrum, þá verður það ekki gert öðruvísi en að lækka prósentuna og afnema tekjutengingu. Þetta snýst um hugmyndir manna í stjórnmálum, hvort þeir telji að hið opinbera eigi að taka eins mikið og mögulegt er af fólkinu og útdeila því aftur eða hvort menn treysti fólkinu fyrir sjálfsaflafé sínu. Flóknara er það ekki. Það er athyglisvert að fylgjast með umræðunni. Menn verða að fyrirgefa hve tíðrætt mér er, virðulegur forseti verður að fyrirgefa mér það, um svokallaða Samfylkingu. Ég sé enga sérstaka ástæðu til að tiltaka annan stjórnarandstöðuflokk, t.d. Vinstri græna, vegna þess að þeir mega þó eiga að þeir hafa haldið sig bara við sína línu, þ.e. að vera á móti öllum skattalækkunum. Þeir hafa að vísu bætt í umræðuna röksemd sem Samfylkingin byrjaði líka á og gengur út á að fyrir utan það að skattalækkanir séu slæmar þá séu þær sérstaklega slæmar núna af því að þær hafi svo þensluhvetjandi áhrif sem sé sérstaklega slæmt í þessu árferði. Þannig byrjaði, virðulegi forseti, Samfylkingin líka. Hún talaði um að skattalækkanirnar væru slæmar vegna þess að þær hefðu þensluhvetjandi áhrif. En á einhverjum tímapunkti snerist Samfylkingin og talar allt í einu um að hér sé um miklar skattahækkanir að ræða. Í málefnafátækt sinni gekk Samfylkingin jafnvel svo langt að kalla hina ótrúlegustu hluti skattahækkanir, m.a. afnám ívilnana á séreignarsparnaði, sem er örugglega ekki skattahækkun eins og allir sjá. Hér hafa samfylkingarmenn talað um að þegar gjöld eru hækkuð í takt við verðlag, jafnvel aðeins reynt nálgast verðlag í einhverjum tilfellum til að halda aukatekjum ríkissjóðs, þá séu menn að hækka skatta. Slíkur málflutningur er auðvitað fráleitur. Menn hafa verið að velta vinstri flokkunum upp úr því hvað þeir gerðu þegar þeir voru við völd en ég ætla ekki að ganga svo langt. Ég ætla aðeins að vísa til þess sem þeir gera handan við Vonarstræti. Hvað gera menn þar þegar kemur að þjónustugjöldum og þessum svokölluðu aukatekjum, virðulegi forseti? Eru menn að hækka þau í samræmi við verðlag? Það er ekki tiltökumál. Ég er ánægður að hv. þm. Jóhann Ársælsson er kominn til að hlusta á það því að um það er ekki vert að ræða. Það er engin frétt og gert mjög reglulega. En þegar kemur að því að endurnýja þessi gjöld þá eru menn ekki í neinum 3–3,5%, virðulegi forseti. Ég ætla bara að nefna nokkur gjöld sem ég veit ekki hvort lenda á þeim sem þeir telja hafa breiðu bökin. Ég gæti nefnt skjólstæðinga Félagsþjónustunnar. Þar eru breiðu bökin í Reykjavík samkvæmt Samfylkingunni. Þar hækka gjöld fyrir félagsstarf um 7,1%. Það er tiltölulega hógvært miðað við Samfylkinguna en heimaþjónusta hækkar á vinnustund um 42,9%. Menn eru ekkert að hanga í einhverjum 3,5%. Akstur í félagsstarf fyrir skjólstæðinga Félagsþjónustunnar hækkar um 46,7%. Þar hanga menn ekki í einhverjum 3,5%. Nú er það ekki eins og þeir aðilar, þótt þeir hafi lofað því fyrir síðustu kosningar að hækka ekki skatta, láti það eiga sig að hækka bæði útsvar og fasteignaskatta.

Ertu ekki að tala um fjármál Reykjavíkurborgar?

Virðulegi forseti. Ég heyri að hv. þm. Jóhanni Ársælssyni líður illa undir þessum lestri. Auðvitað er ósanngjarnt af mér að nefna þeirra eigin orð og gerðir. Auðvitað ætti ég ekki, virðulegi forseti, að fara yfir það sem þeir sögðu fyrir síðustu kosningar og þaðan af síður að minna á það sem þessir aðilar eru að gera. Þetta eru engar smákanónur í Samfylkingunni. Þar er formaður framkvæmdastjórnar Samfylkingarinnar og hvorki meira né minna en forsætisráðherraefni Samfylkingarinnar, eða var forsætisráðherraefni Samfylkingarinnar. Ég veit ekki hvort hún er það. Kannski verður hún það en hún var a.m.k. kynnt þannig fyrir síðustu kosningar. Þar eru menn ekki að tala um 3,5%. Ég gæti nefnt fleiri breiðu bökin. Frístundaheimili, þar er 10% hækkun, Borgarbókasafn, árskort, hækkun um 20%. Sundgjald barna var hækkað um 25% á árinu. Þetta eru væntanlega breiðu bökin af því að hér hafa menn talað um það, þegar ég hef spurt um aukatekjur ríkissjóðs, hvort menn vilji, þ.e. Samfylkingin, bara láta gjöldin standa í stað, sem þýddi raunlækkun. Þá er sagt að skoða verði málið í heild sinni. Þeir tala alltaf um að líta eigi á skattkerfið sem tekjujöfnunartæki sem leggjast eigi á breiðu bökin. Það er skemmst frá því að segja og öllum ljóst eftir þessa umræðu, virðulegi forseti, og ég ætla ekki að lengja hana mjög, að það sem Samfylkingin lofaði fyrir síðustu kosningar um skattalækkanir stóð aldrei til að efna. Það skiptir engu máli hvort menn fara í einhverjar æfingar á morgun, öllum er ljóst að skattpíningarflokkarnir, Samfylkingin og Vinstri grænir, ætla með öllum tiltækum ráðum alltaf að hækka skatta. Það er alveg sama hvaða aðstæður eru í samfélaginu, þeir munu hækka skatta. Það er nokkuð sem er algjörlega ljóst. Ég held að við höfum aldrei séð - ja, maður hefur kannski ekki skoðað það vel frá þeim tíma þegar Sósíalistaflokkur Íslands var á Alþingi Íslendinga, ég hugsa að hann slái það kannski út, en ég held að við séum að tala um einhvern slíkan samanburð þegar við skoðum ábyrgðarleysi stjórnarandstöðunnar. Ég held að hún hafi aldrei verið meiri. Það er algjörlega fráleitt að hlusta á Samfylkinguna halda því hér fram í öðru orðinu að auka þurfi aðhald í ríkisfjármálum og koma svo í hinu með tillögur um að auka afganginn og þegar menn skoða síðan tillögurnar, ég tek bara eina, virðulegi forseti, og hún gengur út á að selja sendiráð og fá milljarð fyrir það og væntanlega minnka umfangið sem því nemur. Virðulegi forseti. Hvert er stefnumál þessa stjórnmálaflokks? Það er að ganga í Evrópusambandið og það er ætlast til þess að viðkomandi lönd sem ganga í Evrópusambandið séu með sendiráð í öllum löndum sambandsins og Evrópusambandið er með 25 aðildarlönd þar inni. Ef þeir trúa þessu baráttumáli sínu þyrfti væntanlega að fjölga sendiráðum. Þetta er bara eitt dæmi. Ég sakna þess þó, virðulegi forseti, og segi það alveg eins og er - og ég met það svo að þeir séu algjörlega sprungnir á limminu eftir að búið er að rassskella þá í umræðunni í dag og í kvöld - að þeir þori ekki í nein andsvör og þykir mér það mjög miður. Ég vil bara ítreka að umræðan hefur leitt það kristaltært í ljós að allt sem sagt var, og við erum svo sem að sjá það þar sem þeir eru við stjórnvölinn, að þegar Samfylkingin lofar skattalækkun þá er það loforð sem á að svíkja. Við í stjórnarflokkunum erum hins vegar í þeirri ánægjulegu stöðu, sem er algjörlega frábær, virðulegi forseti, að við erum að snúa þessari þróun við. Við höfum smátt og smátt verið að hækka skatta. Þegar við tókum upp staðgreiðsluna vorum við með 35% skatt, árið 1988. Síðan hafa menn smám saman hækkað hann af ýmsum ástæðum, komið með hátekjuskatt ofan á o.s.frv., en við höfum snúið þessu við. Og það er engin spurning að það er markmið í sjálfu sér að einfalda skattkerfið og umbuna venjulegu fólki, duglegu fólki, sem Íslendingar eru, fyrir að sýna dugnað og ráðdeild. Þannig á skattkerfið að vera og við eigum ekkert að skammast okkar fyrir það. Menn skulu líka átta sig á því, virðulegi forseti, að á sama hátt og skattalækkun á fyrirtækjum hefur þýtt að veltan hefur aukist í þjóðfélaginu, tekjur ríkissjóðs hafa aukist þrátt fyrir skattalækkunina, þá er ekkert sem bendir til annars en að það sama gæti verið upp á teningnum þegar til lengri tíma er litið þegar við lækkum skatta á venjulegu fólki. Við erum í samkeppni um fólk og fyrirtæki, virðulegi forseti, við eigum að hafa það í huga og við eigum að setja markið hátt. Við höfum náð gríðarlegum árangri á undanförnum árum en við getum náð enn betri árangri og við eigum auðveldlega að geta séð Ísland í allra fremstu röð, virðulegi forseti. Skattalækkunarfrumvarpið er ein leið og einn áfangi á þeirri vegferð.

Herra forseti. Umræðan í dag hefur gengið ansi mikið út á hanaslag þingmanna Sjálfstæðisflokksins og Samfylkingarinnar. Deilt er um aðferðafræði við skattalækkanir og svo má lengi telja. Það sem hefur hins vegar gleymst í umræðunni, herra forseti, er hvernig afla eigi tekna til að mæta þessum skattalækkunum. Umræðan hefur gengið út á það hvernig eyða eigi að peningum. Farið er í sögulegar skýringar langt aftur í tímann og reynt að kasta rýrð á andstæðinginn. Umræðan hefur ekki gengið út á þá lógík, þá skynsemi, herra forseti, um hvernig afla eigi tekna. Því leyfi ég mér að spyrja, herra forseti, hv. þm. Guðlaug Þór hvort hann hafi ekki áhyggjur af þeirri þróun sem er í efnahagsmálum þjóðarinnar í dag. Við stöndum frammi fyrir stærstu framkvæmdum Íslandssögunnar austur á landi og það er vel, en þær framkvæmdir eru þensluhvetjandi. Á sama tíma og þetta er staðreyndin lofum við skattalækkunum upp á 22 milljarða. Það er mikið lagt á sig en engin umræða fylgir því hvernig auka eigi tekjurnar til að mæta enn frekari þenslu. Menn rífast um hver eigi heiðurinn af þessum skattalækkunum.  Hafa hv. þm. Guðlaugur Þór og aðrir félagar hans hér inni, til að mynda hv. þingmenn Sigurður Kári og Bjarni Benediktsson ekki áhyggjur af því 

Forseti verður að gera þá athugasemd að hv. þingmönnum ber að ávarpa aðra þingmenn eða nefna þá fullu nafni en ekki bara fornafni eða millinafni.

Hafa hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins ekki áhyggjur af því, herra forseti, að ekki sé gripið til aðgerða í forsætisráðuneytinu, hjá samstarfsflokknum í ríkisstjórninni, hvað varðar viðbrögð Seðlabanka Íslands 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Gunnari Örlygssyni fyrir þessa spurningu. Í mínum huga er sú staða sem hann lýsir hér verkefni. Það segir sig sjálft. En þetta er miklu betra verkefni og skemmtilegra að takast á við en þegar við erum í niðursveiflu. Þeim sem fara með stjórnina á hverjum tíma er auðvitað vandi á höndum eðli málsins samkvæmt. En þegar menn bera það saman, ég man það alveg að fyrir kosningar 1995 var, ja, ekki mikið atvinnuleysi á erlendan mælikvarða en á íslenskan mælikvarða, og þá var svolítið annað hljóð í strokknum. Það var gríðarlega erfitt, það var erfiður tími þegar aflabresturinn varð upp úr 1991. Núna erum við að takast á við mjög mörg tækifæri og erum auðvitað að uppskera eftir skynsamlega efnahagsstjórn og menn hafa staðið hér skynsamlega að hlutum. Það eru bara í mínum huga skemmtileg verkefni og ég held að við eigum að hafa ákveðna útgangspunkta. Útgangspunkturinn á að vera sá, virðulegi forseti, og ég er algjörlega sammála hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni hvað það varðar, að við keppum um fólk og fyrirtæki og að við eigum að hafa skattumhverfið í landinu eins og það gerist best í heiminum. Það er bara svo einfalt. Nú er það þannig að þeir eru fleiri í ár en í fyrra og þeir verða mun fleiri eftir nokkur ár sem geta algjörlega valið sér búsetu. 

Herra forseti. Hv. þingmaður gaf mér ekki greinargóð svör í svari sínu. Okkur vantar tekjur eins og ég kom inn á áðan í fyrra andsvari mínu. Við stefnum inn í stóran skaða fyrir atvinnuvegina í landinu. Verðbólguþróunin er alvarleg og það er ekki verið að grípa til réttra aðgerða til þess að mæta henni. Seðlabanki Íslands hækkar stýrivextina með tilheyrandi afleiðingum fyrir atvinnuvegina í landinu. Á sama tíma hefur núverandi ríkisstjórn þann möguleika að nýta bindiskyldu sína og takmarka innstreymi fjármagns til viðskiptabankanna sem fyrst og fremst leiðir af breytingum á fasteignamarkaði í landinu. Við eigum að róa umhverfið á sama tíma og við boðum lækkanir á sköttum upp á 22 milljarða. Herra forseti. Ég leyfi mér að spyrja hv. þingmann annarrar spurningar og ég vænti svars núna. Það vill svo til að sjávarútvegurinn í landinu aflar okkur nærri helmings tekna. Sér hv. þingmaður tækifæri í því að breyta íslenskum sjávarútvegi að einhverju leyti, til að mynda að endurskoða aðferðafræði Hafrannsóknastofnunar Íslands sem hefur haldið tekjum íslensks sjávarútvegs í heljargreipum síðan sú stofnun fékk þau völd sem hún heldur utan um í dag? Eigum við möguleika á því að auka veiðiálag og dreifa því jafnframt á bolfiskstofna við landið á næstu missirum eður ei? Eða erum við að horfa fram á jafngelda sjávarútvegsstefnu á næstu árum og núverandi stjórnarflokkar hafa haldið utan um síðustu 20 árin?

Virðulegi forseti. Því miður hefur þessi ríkisstjórn ekki verið í 20 ár en verður vonandi næstu 20 árin. Hvað varðar seinni spurningu hv. þm. Gunnars Örlygssonar varðandi aðferðafræði Hafrannsóknastofnunar, hvort ekki mætti skoða hana, þá er svar mitt einfalt já. Ég held að það sé eitthvað sem er ekki hafið yfir gagnrýni. Í mínum huga er það mjög einfalt og það eru margir vinklar á því sem ég hefði áhuga á að skoða betur. Ég bið hv. þingmann afsökunar á því ef ég hef ekki svarað spurningu hans nógu skýrt áðan en þar sem hann vitnar í bindiskyldu bankanna eða annað slíkt þá er það stjórntæki sem er hjá Seðlabankanum. En aðeins varðandi það hvort, ef ég skildi hv. þingmann rétt, …  En aðeins varðandi það hvort við þurfum að hafa áhyggjur af því að það vanti tekjur í ríkissjóð þá er það sem betur fer svo, virðulegi forseti, að við höfum verið að greiða niður skuldir og ein af ástæðunum fyrir því að við getum farið út í þessa skattalækkun er sú að við erum t.d. búin að spara sem samsvarar 11 þús. millj. á hverju ári í vaxtagreiðslum. Ef við berum okkur saman við nágrannalöndin og það er alveg sama hvaða lönd við berum okkur saman við, OECD-lönd, þá eru skuldir hér með þeim allra lægstu, ég held að við séum númer fjögur eða fimm með hlutfall af vergri landsframleiðslu. Þetta er einn hluti af þeim stórkostlega árangri sem við höfum náð og er ein af ástæðunum fyrir því að stjórnarandstaðan er í öngum sínum, getur ekki tekið þátt í umræðunni og er algjörlega pakkað saman hér í dag og kvöld.

Virðulegi forseti. Kaupmáttur þjóðarinnar er enn að aukast með frumvarpi um tekjuskatt og eignarskatt sem nú er til umræðu og verður að lögum á morgun. Skattalækkanir voru eitt af stóru málunum í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar og þau loforð sem kjósendum voru gefin fyrir kosningar og við þau ætla stjórnmálaflokkarnir að standa. Það var árið 1995 sem ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks var mynduð og í samstarfi þeirra flokka hefur kaupmáttaraukning almennings verið um 40%. Miðað við efnahagsspár, að teknu tilliti til fjárlagafrumvarpsins, er gert ráð fyrir 55% kaupmáttaraukningu til ársins 2007, sem er stórkostlegur árangur í efnahagsstjórn. Vegna umræðunnar fyrr í dag er eðlilegt að maður fari yfir frumvarpið enn og aftur en það nær til afnáms eignarskatts á einstaklinga og fyrirtæki, um 50% hækkunar barnabóta, 4% lækkunar tekjuskatts úr 25,75% í 21,75%, hækkunar persónuafsláttar um 8% og þar af hækka skattleysismörk um 20% eða úr 71 þús. kr. í 86 þús., sem er 20% hækkun hlutfallslega, svo og lækkunar vaxtabóta. Á þessu kjörtímabili verður eignarskattur á einstaklinga og lögaðila felldur niður. Afnám eignarskatts mun koma sér vel fyrir eldri borgara og lífeyrisþega sem búa í lítið skuldsettum íbúðum og hafa í áranna rás greitt töluverða eignarskatta. Einnig mun þessi niðurfelling nýtast íbúðaeigendum vel. Hér er um mikið réttlætismál að ræða og sennilega er þetta sá skattur sem verið hefur hvað umdeildastur í skattkerfinu. Tekjur ríkissjóðs munu lækka um 3,5–4 milljarða þegar þessi niðurfelling gengur eftir. 75% þeirra sem greiða eignarskatt eru eldri en 50 ára. Frumvarpið mun skipta um nafn, lögin verða ekki lengur lög um tekju- og eignarskatt heldur lög um tekjuskatt. Einnig er um að ræða verulega lækkun á tekjuskatti, um 4% á næstu þremur árum, 1% árið 2005, 1% árið 2006 og 2% 2007. Þetta er mesta kaupmáttaraukningin og kjarabótin fyrir heimilin í landinu. Þegar tekjuskattslækkun verður komin að fullu til framkvæmda árið 2007 mun það kosta ríkissjóð 16 milljarða kr. Gífurlega sterk staða ríkissjóðs og góður og aðhaldssamur rekstur eru forsendur fyrir þessum skattalækkunum. Skattleysismörk munu hækka um 15 þús., úr 71 þús. í 86 þús., þ.e. um 20%. Þetta nýtist hlutfallslega langmest lágtekjufólki. Persónuafsláttur mun hækka um 8% sem svarar um 26.500 kr. á einstakling og tæplega 53 þús. á hjón á ári. Hækkun barnabóta er veruleg. Í fyrsta lagi er verið að ræða um 50% hækkun ótekjutengdra barnabóta á tímabilinu, þar af hækki barnabætur um 25% í ársbyrjun 2006 til viðbótar þeim 3% sem gert er ráð fyrir árið 2005. Í öðru lagi er gert ráð fyrir að í ársbyrjun 2006 verði 10% hækkun tekjutengdra barnabóta. Jafnframt er lagt til að viðverumörk vegna tekna tekjutengdra barnabóta hækki um 50% auk hinna 3%. Áætlaður kostnaður ríkissjóðs vegna hækkunar barnabóta nemur 2,4 milljörðum og verður 7,2 milljaðar 2007 miðað við verðlag dagsins í dag. Barnafjölskyldur og þó sérstaklega hinar tekjulægri munu njóta best mikillar hækkunar barnabóta. Ég fagna jafnframt 3% hækkun á viðmiðunarfjárhæð sjómannaafsláttar. Virðulegi forseti. Það er mikill uppgangur á Íslandi í dag og ekkert bendir til annars en að hann haldi áfram. Hæstv. fjármálaráðherra hefur þegar greint frá því að horfur séu á 25% aukningu á landsframleiðslu á árunum 2003–2007 og að ráðstöfunartekjur heimilanna aukist um 15%. Það er ljóst að við uppbyggingu stóriðju skapast hagvöxtur og tekjuaukning en jafnframt aukin einkaneysla og fjárfesting á íbúðamarkaði. Það er samt sem áður ljóst að það þarf að standa á bremsunni í rekstri ríkissjóðs, gæta mikils aðhalds til að hægt sé að sinna áfram öflugri samfélagsþjónustu en velferðarkerfi okkar er mjög öflugt. Það var á árunum 1997–1999 sem tekjuskattur lækkaði um 4%. Árið 2002 lækkaði tekjuskattur á fyrirtæki um 12 prósentustig, þ.e. úr 30% í 18%. Viðbrögð við lækkun tekjuskatts á fyrirtæki voru mikil. Tekjur ríkissjóðs jukust en margir töldu að tekjutap ríkissjóðs vegna þessara aðgerða gæti orðið verulegt. Mér segir hugur um að það sama muni gerast með lækkun á tekjuskatti. Skattsvik munu minnka, skattgreiðendum mun vonandi fjölga töluvert og ríkissjóður mun fá hluta af þessari tekjuminnkun til baka. Það er lykilatriði að ná til þeirra aðila sem ekki hafa verið að greiða skatta og það hætti að vera spennandi að stela undan skatti þegar álögur eru svo lágar og þjónusta við almenning eins og best gerist. Það er ljóst að ef skattgreiðendum fjölgar ekki með þessum skattalækkunum þarf að herða enn frekar skatteftirlit.

Strax.

Strax, segir hv. þm. Jón Gunnarsson. Ég er sammála honum. 
             Virðulegi forseti. Það er athyglisvert hvernig stjórnarandstaðan bregst við einu besta frumvarpi sem komið hefur fram, frumvarpi þar sem verið er að lækka skatta á vinnandi fólki og styrkja hagvöxt heimilanna. Ég tek samt sem áður ofan fyrir vinstri grænum sem hafa verið sjálfum sér samkvæmir í þessari umræðu. Þeir lofuðu ekki skattalækkunum fyrir kosningar en aðrir stjórnarandstöðuflokkar lofuðu skattalækkunum kæmust þeir til áhrifa. Af hverju lofuðu þeir þessu? Þeir sáu  Af hverju er ekki lag að lækka skatta eins og flestir stjórnmálaflokkar lofuðu? Er það of gott mál fyrir ríkisstjórnina? Það er mitt mat að það sé helsta skýringin eftir að hafa hlustað á ræður sumra hv. þingmanna í dag, þingmanna stjórnarandstöðunnar. Menn hafa ekki verið að lofa einhverju fyrir kosningar til að slá ryki í augu kjósenda. Það er nefnilega staðfesting á því að það voru forsendur til að lækka skatta hjá þeim sem mynduðu ríkisstjórn eftir síðustu alþingiskosningar. Því skil ég ekki alveg viðbrögð stjórnarandstöðunnar í þessu máli. Þó að menn séu ekki sammála í öllum þeim málum sem lögð eru fram á Alþingi ættum við alþingismenn, allir sem einn, að fagna við þetta tækifæri. Við höfum náð árangri og ætlum að leyfa fólkinu í landinu, heimilunum að njóta alls af því sem við höfum verið að byggja upp saman, við Íslendingar. Við eigum að samfagna einum stærsta áfanga í skattamálum okkar. Það er alltaf verið að ræða um hina efnameiri, að hinir efnameiri fái meira og hinir efnaminni minna. Þeir sem njóta þessara skattalækkana eru þeir sem greiða skatta, vinnandi fólk sem stendur undir velferðarkerfinu. Það er rétt að þeir sem eru með hærri tekjur fá meiri lækkun í krónum en þeir sem eru með lægri tekjur fá meiri lækkun í prósentum. Því tel ég að þessar skattalækkanir verði mikil kjarabót fyrir þá sem eru með lág laun, barnafólk og millitekjufólk. Umræðan um að þeir tekjuhærri fái meiri afslátt er aðalmálið. Er ekki eðlilegast að þeir sem borga mesta skatta fái meiri afslátt? Þeir borga langtum fleiri krónur í skatta og hlutfallslega meira. Ef við tökum í dag dæmi um hlutfall launa í skatt greiðir aðili með 100 þús. kr. á mánuði 8% í skatt, aðili með 150 þús. kr. á mánuði 17,2%, aðili með 500 þús. kr. á mánuði 30,9% og aðili með milljón á mánuði 32,7%. Aðili með 500 þús. kr. mánaðarlaun greiðir 18-faldan skatt þess sem er með 100 þús. á mánuði þótt launin séu 5 sinnum hærri í krónum talið. Maður með milljón á mánuði greiðir 13-faldan skatt þess sem er með 150 þús. á mánuði þótt launin séu tæplega sjöfalt hærri. Ég segi: Hvar eigum við að setja mörkin ef menn vilja breyta þessu? Eigum við að vera með vinnuletjandi kerfi? Ég hef á tilfinningunni miðað við ræður sumra þingmanna stjórnarandstöðunnar að tvennt vanti í þetta frumvarp, að þeir sem ekki greiða skatta eigi að fá skattalækkun og þeir sem ekki eiga börn eigi að fá barnabætur. Virðulegi forseti. Sem dæmi um áhrif þessara aðgerða má nefna að ráðstöfunartekjur einstæðs foreldris með eitt barn undir 7 ára aldri og 125 þús. kr. tekjur á mánuði hækka um 12.500 kr. á mánuði, þ.e. 150 þús. kr. á ári. Það eru 10%. Ráðstöfunartekjur hjóna með 300 þús. tekjur á mánuði samanlagt og tvö börn, annað yngra en 7 ára, hækka um 23.500 á mánuði, þ.e. 282 þús. á ári.  Ég ætla í lokin að fara yfir nokkrar staðreyndir miðað við breytingu á tekjuskatti á verðlagi dagsins í dag til ársins 2007. Þar miða ég við heildartekjur hjóna þar sem bæði skattkort eru nýtt enda er heimild til þess að maki geti nýtt skattkort 100% en ekki er tekið tillit til lífeyrisgreiðslna 4%. Hver eru launin árin 2004, 2005, 2006 og 2007 þar sem hjón greiða enga skatta? Árið 2004 eru þau 141.804 kr., árið 2005 149.924 kr., árið 2006 157.850 kr., árið 2007 170.681 kr. Ef við miðum bara við breytinguna frá árinu 2004 til 2007, miðað við 200 þús. kr. laun, borgar launþegi árið 2004 22.569 kr. og hann fær 88,7% útborgað af laununum en árið 2007 borgar hann 10.197 kr. í skatt og fær útborguð 94,9% af launum. Aðili með 250 þús. kr. borgar 41.959 kr. í skatt árið 2004 og fær útborgað 83,2% af launum á móti 89% 2007. Þá borgar hann 27.587 kr. í skatt. Hjón með 300 þús. borga í skatta á mánuði 2004 61.349 og fá útborgað 79,6% launa. Árið 2007 borga þau í skatt 44.977, eru að fá útborgað 85% af launum. Þetta er mikil breyting. Virðulegi forseti. Það hefur vakið mikla athygli í umræðunni að verið er að blanda hátekjuskattinum inn í hana. Hann á að falla út í samræmi við upprunalegar áætlanir en hann var upphaflega lagður á í stjórnartíð Alþýðuflokks og Sjálfstæðisflokks og þá var sérstaklega tekið fram að þetta væri tímabundin aðgerð og að hann yrði lagður af um leið og efnahagsástandið leyfði það. Nú er komið að því. Það kemur því á óvart að sumir hv. þingmenn sem hafa lagt áherslu á að sjómannaafsláttur verði að vera áfram til staðar í skattkerfinu vilji hafa hátekjuskattinn áfram. Ef það er einhver starfsstétt sem hefur greitt hlutfallslega mikið í hátekjuskatt eru það sjómenn. Þeir eru 12,5% á árinu 2003. Það voru 14.589 einstaklingar sem greiddu hátekjuskatt árið 2003. Sjómenn voru 1.813, 12,5%. Þeir eru einnig með hærri meðalgreiðslu í þessu kerfi, hátekjuskattinum, 4% hærra en meðaltalið. Hlutfall sjómanna af heildarfjöldanum sem greiðir tekjuskatt er 5,2% en þeir eru 12,5% sem greiða hátekjuskatt. Þetta er sú starfsstétt sem nýtur þess mest að hátekjuskattur skuli lagður af og margir sjómenn borga langtum meiri hátekjuskatt en sem nemur nýtingu á sjómannaafslætti. Þar er töluverður munur á. Við skulum taka annan hóp Íslendinga. Hvað haldið þið að margt vel menntað og ungt fólk sem hefur lagt mikið undir og fórnað mörgum góðum árum í að mennta sig - þetta fólk hefur skuldbundið sig til margra ára með námslánum og fleiru, kemur vel menntað inn á atvinnumarkaðinn og þorri þess þarf mjög góð laun sem er eðlilegt - er þetta fólkið sem á að lenda í hátekjuskatti aftur? Þetta fólk er búið að koma sér þaki yfir höfuðið og er að borga af því líka. Þetta eru miklar álögur og ég bara fagna því að þetta frumvarp hefur góð áhrif. Einnig hefur verið komið inn á stöðu sveitarfélaga. Ég ætla ekki að fara djúpt í þá umræðu en ég hef gagnrýnt það sem sveitarstjórnarmaður á sínum tíma að frumvörp hafa farið í gegnum Alþingi, hvort sem þau eru frá stjórn eða stjórnarandstöðu, og tillögur sem enginn verðmiði er á. Í dag var rætt um frumvarp um gjaldfrjálsan leikskóla. Það frumvarp finnst mér á yfirborðinu mjög klókt mál pólitískt en ég segi: Hver er verðmiðinn á þessu frumvarpi ef það næði fram að ganga? Ég ætla að lesa minnisblað frá Sambandi íslenskra sveitarfélaga og ég er þess alveg fullviss að þeir aðilar sem fluttu frumvarpið hafa ekki gert sér grein fyrir öllum þessum tölulegu staðreyndum sem koma við útreikninga síðar meir en það eru náttúrlega - ég hef gagnrýnt það sjálfur sem bæjarstjóri í Eyjum. Þá komu mörg frumvörp í gegn sem kostuðu sveitarfélögin peninga og það er alveg ljóst að það bara gerist í kerfinu.  „Þá kemur fram í greinargerðinni að innheimt leikskólagjöld hafa verið 2.400 milljónir árið 2001 og það sé sú fjárhæð sem bæta þurfi sveitarfélögunum. Í þessu sambandi verður að hafa í huga að ef þessi áform ná fram að ganga má slá því föstu að því fylgi skylda sveitarfélaga til að tryggja öllum börnum vist í leikskóla. Það mun leiða til þess að byggja þarf gríðarlegt magn leikskólarýma. Á árinu 2002 voru samkvæmt gögnum Hagstofunnar 16.282 börn í leikskólum landsins. Börn á leikskólaaldri voru hins vegar 25.149. Gert er ráð fyrir að þau komi inn 10 mánaða gömul og séu til ágústloka á 6. aldursári. Þar af leiðandi er ljóst að 8.867 börn á leikskólaaldri voru ekki með pláss í leikskóla árið 2002. Í reglugerð nr. 225/1995 sbr. reglugerð nr. 365/2001 kemur fram að húsnæði leikskóla skuli miða við 6,5 fermetra brúttó fyrir hvert barn samtímis í leikskóla utan þess tíma sem hópar skarast. Til að sinna þörfinni fyrir öll þessi 8.867 börn þyrfti því að byggja 57.635 fermetra af leikskólarými en slíkt mundi kosta um 11,5 milljarða kr. miðað við 200 kr. á fermetra. Þá er reksturinn eftir en gera má ráð fyrir því að langstærstur hluti þessara barna sé í yngsta aldurshópnum þar sem starfsmannafjöldi þarf að vera allt að 2,5-faldur á við elstu börnin. Kostnaður vegna reksturs þessa viðbótarrýmis verður því mun hærri en meðaltal rekstrarkostnaðar í dag. Nærri má geta að rekstrarkostnaður verði um 7,5 milljarðar kr. á ári að teknu tilliti til húsnæðiskostnaðar. Er það miðað við að börnum muni fjölga um rúmlega 50% og að kostnaður vegna þeirra verði mun meiri en meðalkostnaður er í dag. Það er því eðlileg áætlun að þessi 50% fjölgun barna leiði til 75% aukningar á kostnaði sem er rúmlega 10 milljarðar. Það eru 7,5 milljarðar á ári.“ Virðulegi forseti. Hv. þm. Kristján Möller ræddi um íbúaþróun í Vestmannaeyjum og sjávarútvegsplássum og skatta sem Eyjamenn greiddu í viðbót, það er sennilega út af tryggingagjaldinu sem hann á við það, en það er alveg ljóst að höfuðborgarsvæðið togar til sín fólk af landsbyggðinni og það er ljóst að fólki hefur fækkað mikið. Þar erum við að tala um mikla hagræðingu, tæknivæðingu og sameiningu fyrirtækja. Það má segja að í Vestmannaeyjum sé samspil á milli fækkunar fólks í fiskvinnslu og fækkunar íbúa, það er svo til sama línan. Þetta eru miklar breytingar frá því sem var í gamla daga í Vestmannaeyjum og á Siglufirði. Það þekkir hv. þm. Kristján Möller vel. Það er eitt mál sem er kannski enn stærra mál líka. Í gær ræddum við hér um samgöngumál í Vestmannaeyjum í utandagskrárumræðum. Það eru komnar meiri kröfur og það er ekki síst yngra fólk sem gerir ríkari kröfur um bættar samgöngur. Ég og hv. þm. Kristján Möller erum miklir áhugamenn um jarðgöng og ég get sagt það hér að eina sóknarfærið fyrir Vestmannaeyjar er jarðgöng. Aðrar samgöngubætur bjóða ekki upp á sóknina fyrir okkur. Við erum það háð samgöngum og ég vona að hv. þingmenn sem hér hlusta á mig séu stuðningsmenn mínir í þessu mikla máli.  Virðulegi forseti. Ég tel að þetta sé eitt mikilvægasta frumvarp sem lagt hefur verið fram fyrir heimilin í landinu. Þetta er kjarabót þar sem ráðstöfunartekjur heimila munu aukast verulega. Við erum að leyfa skattgreiðendum þessa lands sem byggt hafa upp velferðarkerfi okkar að njóta arðs af mikilli velgengni af styrkri efnahagsstjórn síðustu ára og því ber að fagna. Ég tek undir orð hv. þm. Péturs Blöndals þar sem ég óska Íslendingum til hamingju með þessar skattalækkanir.