Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég greiddi atkv. með því, að þetta frv. gengi til 3. umr., en tók það fram við nafnakall, að atkv. mitt gilti aðeins um það að vísa frv. til 3. umr. Ástæðan til þess, að ég vildi, að frv. gengi til 3. umr., eins og þá var komið, að umr. hafði verið slitið og því ekki hægt að bera fram till. þá, var sú, að ég viðurkenni, að tilgangurinn, sem lá í því, sem eftir var af frv., væri í sjálfu sér mjög góður og lofsverður, sem sé að greiða fyrir því, að komið verði upp öryrkjahæli í landinu, þótt svo sé til orða tekið í frv., að sá erfðahluti, sem ríkissjóði ber samkvæmt gildandi l., gangi til Tryggingastofnunar ríkisins, og jafnframt sé ákveðið, hvað hún eigi að gera við það fé, sem sé að verja því til þess að koma upp öryrkjahæli. Eins og frv. er nú orðið, er því ekki um annað að ræða í því en að tryggja væntanlegu öryrkjahæli það fé, sem ríkissjóði tilfélli nú í arf, í staðinn fyrir að það rann áður til fjarskyldra ættingja, og er þetta auðvitað miklu minna fé, sem um er að ræða, heldur en ef sú breyt. á erfðaskiptunum sjálfum hefði verið samþ., sem í frv. fólst í fyrstu og flm. vitanlega ætlaðist til að gengi til þessara nota. En nú hefur legið annað frv. fyrir þessari d. um stofnun öryrkjahælis, sem flutt er af hv. þm. S-Þ. (KK). Það frv. er, að því er ég bezt veit, í n., og hefur ekki komið nál. um það. Ég hef þó heyrt, að sú n., sem um málið hefur fjallað, sé að leita sér upplýsinga hjá sveitarstjórnum víðs vegar úti um land um aðstoð við þetta mál. Eins og þetta frv., sem hér er til umr., er nú orðið, virðist því liggja beinar við að steypa þessum tveim frv. saman en að afgr. þetta frv. sérstaklega. Vil ég leyfa mér að benda hv. d. og hv. flm. þessa frv. á, að það er að mér virðist óhugsandi, að frv. geti orðið að l. á þessu þingi, jafnvel þótt þessi d. samþ. það, því að þá á það væntanlega eftir athugun í n. og að ganga gegnum 3 umr. í Nd. Það liggur í augum uppi, að þetta Alþ. mun ekki standa marga daga hér eftir, og þess vegna er hægt að slá því föstu, að frv. muni ekki ná samþykki á þessu þingi. Mér virðist því með tilliti til þessa og einnig með tilliti til þess, að frv. um svipað efni liggur fyrir d., sem sjáanlega verður ekki afgr. á þinginu, þá verði unnið meira gagn með því að fela ríkisstj. undirbúning málsins fyrir næsta þing heldur en með því að þessi hv. d. samþ. frv. og það dagaði síðan uppi í hv. Nd. Mér finnst því, að sú bezta afgreiðsla, sem málið geti nú fengið - beinlínis málefnisins vegna -, sé sú að afgr. það með dagskrá, þar sem ríkisstj. er falið að undirbúa málið frekar fyrir næsta Alþ., því að slík dagskrá, sem felur í sér beina áskorun til ríkisstj., er lögformleg samþykkt, sem ríkisstj. má í raun og veru ekki skella skolleyrunum við og hefur í sjálfu sér sama gildi og t. d. þál. Af þessum ástæðum, sem ég hef nú greint, ætla ég að leyfa mér að bera fram till. til rökst. dagskrár, sem er á þessa leið, með leyfi hæstv. forseta: „Í því trausti, að ríkisstj. undirbúi lagafrv. um stofnun og rekstur öryrkjahælis og leggi till. sínar fyrir næsta Alþ., tekur d. fyrir næsta mál á dagskrá.“ Ég álít, að ef þessi dagskrártill. mín yrði samþ., fengist að nokkru leyti pósitív afgreiðsla á báðum þeim málum, sem ég hef nú minnzt á. Þar sem hér segir, að ríkisstj. sé treyst til að undirbúa stofnun öryrkjahælis, þá tekur það atriði frekar til frv. hv. þm. S-Þ., en þar sem talað er um reksturinn, tekur til þess frv., sem nú liggur hér fyrir, og er þar vitanlega átt við, hvernig tryggja eigi hælinu fjármagn til rekstrarins. Ég er sannfærður um það, að slík afgreiðsla sem ég legg hér til greiðir meira fyrir því, að þetta nauðsynjamál komist í framkvæmd, heldur en þótt frv. verði samþ. í annarri d., en dagaði uppi í hinni, og vona ég því, að samkomulag geti náðst um að afgr. málið á þennan hátt. Ég vil svo leyfa mér að afhenda hæstv. forseta þessa till. mína.

Forseti (ÞÞ): Mér hefur borizt svo hljóðandi dagskrártill. frá hv. 1. þm. Eyf. (BSt): „Í því trausti, að ríkisstj. undirbúi lagafrv. um stofnun og rekstur öryrkjahælis og leggi till. sínar fyrir næsta Alþ., tekur d. fyrir næsta mál á dagskrá.“ Liggur dagskrártill. fyrir til umr.



Herra forseti. Ég vil þakka hv. 1. þm. Eyf. fyrir þau orð, sem hafa fallið í sambandi við stofnun öryrkjahælis, og þá samúð, sem kom fram í ræðu hans með þessu frv. Mér finnst hins vegar, að dagskrártill., eins og hún liggur fyrir, bendi ekki til þess, að hún sé í neinum tengslum við þetta frv. sérstaklega. Ég veit ekki, hvort hv. þm. vildi breyta henni þannig að taka upp í hana ábendingu um, hvort gerlegt þætti að ráðstafa því fé, sem um er rætt í 1. gr. frv., eins og það er nú, til þess að koma upp öryrkjahæli, því að þar með væri dagskrártill. í tengslum við frv. mitt, en annars yrði hún slitin úr tengslum við þetta mál og gæti frekar átt við það frv., sem hér er óafgr. og hann minntist á. Ég get upplýst í sambandi við það frv., að það var sent til umsagnar Sambandi íslenzkra sveitarfélaga, og m. a. vegna þess, að í því er gert ráð fyrir að leggja allþunga byrði á sveitarsjóði í landinu, þá er ekki hugsanlegt, að það mál nái fram að ganga á þessu þingi. Mér hefur skilizt, að heilbr.- og félmn. hafi hugsað sér að senda það mál til sveitarstj. og ætli að undirbúa það fyrir næsta þing - og það jafnt fyrir það, þótt þessi dagskrártill. hefði ekki komið hér fram. Ég get ekki fellt mig við að afgr. málið á þann hátt, sem hv. 1. þm. Eyf. leggur til, og mun ekki greiða atkv. með dagskrártill. hans, þótt ég viðurkenni, að það frv., sem hér liggi fyrir, muni ekki ná fram að ganga á þessu þingi, þótt það nái samþykki þessarar hv. d. Ég vil þess vegna spyrja hv. 1. þm. Eyf. að því, hvort hann muni vilja gefa ábendingu um það í sambandi við dagskrártill., að erfðafjárskatturinn og það fé, sem rennur í ríkissjóð og engir löglegir erfingjar eru að, renni til þessa öryrkjahælis, því að þá væri sýnilegt, að dagskrártill. væri í beinu sambandi við þetta frv.



Herra forseti. Ég get ekki fallizt á það, sem hv. þm. Barð. sagði, að þessi dagskrártill. mín sé ekki í neinum tengslum við frv. það, sem hér liggur fyrir. Hins vegar hefði frekar mátt segja slíkt, ef svona dagskrártill. hefði verið borin fram áður en frv. var breytt, eða meðan það miðaði í raun og veru að breyt. á erfðal., en nú fjallar það ekki lengur um erfðaféð, heldur aðeins um, að það fé, sem ríkissjóður erfir, skuli renna til öryrkjahælis. Þess vegna virðist mér, að málið fjalli nú aðeins um öryrkjahæli, og þegar ríkisstj. er falið að undirbúa löggjöf um þetta efni með dagskrártill., þá er það í beinum tengslum við þetta frv. eins og það nú er orðið, en að fara að taka það fram í dagskrártill., hvaða tekna eigi að afla til rekstrar öryrkjahælis, álít ég ekki heppilegt. Þegar ríkisstj. tekur málið til meðferðar, ef dagskrártill. verður samþ., þá hefur hún að sjálfsögðu fyrir sér m. a. frv. hv. þm. Barð. með þeirri ýtarlegu grg., sem því fylgir, og önnur gögn, og leiðir til þess að standast kostnaðinn af hælinu hljóta að koma til athugunar í ríkisstj., og einmitt þær leiðir, sem hér hefur verið stungið upp á. Mér finnst nokkuð óeðlilegt, þegar máli er vísað til ríkisstj., að tiltaka fyrir fram, hvernig eigi að afla fjár til þess, enda er áreiðanlegt, að með því móti verður meiri ágreiningur um málið, og ég er ekki viss um, hvort þetta þing, sem mundi velja þessa lausn málsins með dagskrártill. minni, væri reiðubúið að samþ. það t. d., að erfðafjárskatturinn gengi til öryrkjahælisins. Ég mun því ekki ganga inn á að breyta minni dagskrártill., en auðvitað er hægt að koma með breyt. við hana, en ég hygg, að með henni verði þó talsvert meira unnið í þessu máli en með því að samþ. frv. hér í d., þar sem fyrirsjáanlegt er, að það muni daga uppi í Nd. Dagskrártill. er borin fram út af þessu frv. og er óneitanlega í fullum tengslum við það. Þetta veit ríkisstj. vitanlega, og henni verður send dagskráin með þeim ummælum, að þetta frv. hafi verið afgr. á þennan hátt, en ekki neitt annað frv.

Frsm. minni hl. (Haraldur Guðmundsson) : Ég er sammála hv. þm. Barð. um það, að sú dagskrártill., sem hér hefur verið lögð fram, er í raun og veru engin afgreiðsla á þessu frv., eins og till. er orðuð nú. Ég er hins vegar sammála hv. 1. þm. Eyf. um það, að dagskrártill. er vel hugsanleg í þessu máli, en ekki með þeim orðum, sem hann hefur valið. Því verður ekki neitað, að eftir breyt. á frv. við 2. umr. er ekki um breyt. á erfðal. að ræða, heldur um ráðstöfun fjár, sem áður hefur runnið til ríkissjóðs, og hvernig eigi að verja því, eins og frv. segir, en að því er á engan hátt víkið í dagskrártill. hv. 1. þm. Eyf., en þetta er meginatriði málsins. Auk þess vil ég benda hv. þm. á, að frv. það, sem hv. þm. S-Þ. flutti á þessu þingi um stofnun öryrkjahælis, sem sveitarfélög landsins áttu að standa að, var þannig hugsað samkv. grg. og ræðu hv. flm., að það var fyrst og fremst hugsað fyrir ákveðna tegund öryrkja, sem sé ofdrykkjumenn, vandræðafólk og vangefið fólk, en ekki fyrir fólk almennt með skerta vinnugetu, eins og þetta frv. miðar við eða eins og vinnuhæli Sambands ísl. berklasjúklinga. Þetta hæli er ætlað fyrir öryrkja, en ekki fyrir menn með siðferðisbresti eða gáfnaskort. Dagskrártill. hv. 1. þm. Eyf. víkur ekki að því, til hvers hér sé ætlað, og er stjórnin því á sama vegi stödd. Ég gæti hugsað mér að fallast á till., ef stofna á hæli fyrir öryrkja og menn með skerta starfsgetu. Ég vænti þess, að hæstv. forseti geti fallizt á þetta.



Herra forseti. Mér virðist þessi dagskrártill. fram komin til að finna, hvaða fyrirkomulag skuli vera á stofnuninni. Þegar ríkisstj. er búin að leggja fram frv. um, hvaða fyrirkomulag verði á hælinu, er heppilegra að ákveða annað í sambandi við það. Ef fyrirkomulagið mætir velvilja, þegar frv. liggur fyrir, er hægt að ákveða, hvort verja skuli þessu fé til þess. Ég lýsi því yfir, að ég mun ekki binda atkv. mitt fyrir fram. Ég tel rétt að fylgja dagskrártill. og tel, að hún verði til að koma málinu áfram. Þá er hægt að ákveða, hvaðan féð skuli koma, því að ekki nægir erfðaféð. Það er mest um vert, að hælið komist upp, en ekki hvort þetta komi beint sem erfðagóss eða frá ríkissjóði. Eins og málin horfa nú, mun ég greiða till. atkv.

Forseti (BSt): Það hefur orðið samkomulag um að breyta dagskrártill. og hljóðar hún þannig: „Í trausti þess, að ríkisstjórnin undirbúi löggjöf um stofnun og rekstur hælis fyrir öryrkja, sem misst hafa hluta starfsgetu sinnar, og leggi tillögur sínar um það efni og um fastan tekjustofn í þessu skyni fyrir næsta Alþingi, tekur deildin fyrir næsta mál á dagskrá.“



Herra forseti. Það er ljóst, að þetta mál nær ekki fram að ganga á þessu þingi. Þó að ég óski þess að sjálfsögðu, að það næði fram að ganga, get ég fallizt á, að þessi afgreiðsla málsins er betri en að láta fella það eða svæfa, og greiði ég því till. atkv.



Herra forseti. Ég vil taka fram, að ef breyt. á till. er skilin þannig, að stjórnin hafi ekki óbundnar hendur um það, hvaða hátt hún ákveður að hafa um stofnun og rekstur hælisins, tel ég mig ekki bundinn við atkvgr. Ég mun samþ. till. með þessum formála. Ég tel, að það eigi að vera á valdi stjórnarinnar, hvað hún gerir í þessu máli.

Frsm. (Gísli Jónsson) : Herra forseti. Frv. þetta, sem hér er til umr., hefur verið athugað af fjhn. d., og hefur hún gefið út nál. á þskj. 505 fyrir rúmum mánuði. En af ástæðu, sem d. er kunn, hefur málið ekki verið tekið til umræðu þennan tíma. Frv. felur í sér rýmkun fjárfestingarleyfa fyrir smáíbúðir í landinu í samræmi við ákvæði laga um fjárhagsráð. Ég hygg, að með frv. sé ætlazt til, að ekki þurfi fjárfestingarleyfi til smærri framkvæmda, eins og komið hefur fram í Sþ. Nú hefur það verið þannig undanfarið, að haldið hefur verið mjög fast í fjárfestingarleyfi. Þetta frv. er því komið fram, til að ráða bót á þessu ástandi. Þó að n. hafi verið sammála um afgreiðslu málsins og enginu skrifað undir með fyrirvara, hafa tveir menn úr n. (BSt og KK) viljað fá n. til að flytja brtt. á þskj. 264, en um það hefur ekki orðið samkomulag. Ég geri ráð fyrir því, að þeir geri grein fyrir afstöðu sinni, eins og þeir gerðu í n., og þar óskuðu þeir eftir rétti til að flytja brtt. síðar. Það varð samkomulag í n. um að leggja til, að frv. yrði samþ. eins og það liggur fyrir, en einstakir menn í n. óskuðu sér réttar til að flytja brtt. eða fylgja öðrum. Fyrir hönd n. vil ég leggja til, að frv. verði samþ. óbreytt eins og það er á þskj. 170.

Dómsmrh. (Bjarni Benediktsson) : Herra forseti. Þessu máli hefur verið frestað lengi, og er eðlilegt, að óskað sé eftir því; að það hafi einhvern framgang. Afgreiðsla þess hlýtur að vera undir því komin, hve víðtækar fjárfestingar verður freistazt til að veita á þessu ári og í hvaða formi fjárfestingar verða eftirleiðis. Þetta hefur verið til athugunar hjá ríkisstj. Ég vil leyfa mér að fara þess á leit, að umr. um málið verði frestað, enda ólíklegt, að þeim yrði lokið í dag.



Herra forseti. Mér heyrðist forseti segja áðan, að það gætu ekki verið margir dagar eftir af þinginu. Þess vegna get ég ekki fallizt á að fresta þessu máli lengur, þar sem nú er líka liðinn mánuður, sem stjórnin hefur haft málið til athugunar. Þeirri athugun er ekki lokið enn þá, og þykir mér ólíklegt, að henni verði lokið á morgun. Mér heyrðist á forseta, að hann ætlaði ekki að láta þetta stranda. Það ætti að vera hægt að ljúka umr. í dag, þó að stjórnin óski þess, að atkvgr. sé frestað. Það skiptir ekki svo miklu máli.

Forseti (BSt): Það er hægt að ljúka þessu máli á dagstund, ef samkomulag næst. Ég mun ekki beita neinu ofríki til að hindra málið og vona, að enginn væni mig um það. En ég mun verða við óskum deildarmanna, ef þeir óska eindregið, að umr. sé haldið áfram.