Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við flytjum hérna frv., hv. 2. þm. Vesturl. ásamt mér, og frv. fjallar um það eftir beiðni hreppsnefndar Laxárdalshrepps í Dalasýslu að fá keypta jörðina Fjós. Þessi jörð hefur verið í ábúð þar til á s. l. vori, að bóndinn, sem þar hefur búið alllengi, Jón Sigurjónsson, hætti búskap. Á jörðinni er 15 hektara tún metið á 138 þús. kr., og annað land jarðarinnar er metið á 40 þús. kr. og hlunnindi í Laxá á 700 þús. kr. Íbúðarhús var byggt 1941, og er það metið á 253 þús. kr., og útihús, þ. e. fjárhús og hlaða, voru byggð fyrir nokkrum árum og eru metin á 520 þús. kr. Mat jarðarinnar er því alls samkv. því mati, sem tekur gildi á næsta ári, 1 millj. 651 þús. kr. Kauptúnið Búðardalur er byggt í landi Fjósa, en þar voru 202 íbúar með lögheimili 1. des. 1970. Auk þess er þar í vinnu allmargt manna, sem dvelur þar mestan hluta ársins og nokkrir lengri eða skemmri tíma. Í Laxárdalshreppi voru íbúar 1. des. 1970 353. En þeir, sem Búðardal byggja, lifa að mestu leyti af landbúnaði, ýmist beint eða óbeint. Þar er kaupfélag Hvammsfjarðar, mjólkurbú, sláturhús, bifreiða- og vélaverkstæði, trésmíðaverkstæði og nokkur minni iðnfyrirtæki. Þá sitja í Búðardal flestallir opinberir embættismenn í Dalasýslu, svo sem sýslumaður, héraðslæknir, hjúkrunarkona, ljósmóðir, héraðsdýralæknir, héraðsráðunautur, prestur, skólastjóri, kennarar, bankastjóri, rafveitustjóri, kaupfélagsstjóri, vegavinnuverkstjóri, margir bifreiðarstjórar, iðnaðarmenn og verkamenn. Flest af þessu fólki á nokkrar kindur, og margir eiga hesta sér til gagns og gamans, en afréttur Búðardals er á Ljárskógafjalli. Frá Búðardal er engin sjósókn, enda Hvammsfjörður oft ísi lagður á veturna. Það er því mikil nauðsyn og hagsmunamál Laxárdalshrepps að eignast jörðina Fjós og geta á þann hátt tryggt betur en annars væri auðið ört vaxandi kauptúni í Búðardal meira land og svigrúm í framtíðinni. Vera má, að þarna séu líka verðmæt leirlög í jörðu, en þau er nú verið að rannsaka og athuga, á hvern hátt þau geta bezt að gagni komið. Búðardalur er ekki sérhreppsfélag. Því er það, að hreppsnefnd Laxárdalshrepps fer fram á það að fá jörðina Fjós keypta með það í huga að geta skipulagt og tryggt kauptúninu jörðina, en allar líkur benda til þess, að Búðardalskauptún muni vaxa ört, bæði hvað verkefni snertir og fólksfjölda, því að skammt er síðan þar voru innan við 100 íbúar, og þróunin í landinu hefur verið sú hin síðari ár, að fólkinu fjölgar mest, þar sem nokkurt þéttbýli er fyrir, en hinar dreifðu byggðir og sveitabæirnir hafa farið varhluta í þessum efnum. Ég legg til, að þegar þessari umr. lýkur, verði frv. vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Herra forseti. Frv. þessu til breyt. á lögum um tekjustofna sveitarfélaga, nr. 51 frá 10. júní 1964, er ætlað að kveða á um það, að hvert sveitarfélag hafi rétt til álagningar aðstöðugjalds, þegar ræðir um framkvæmdaraðila, sem hefur aðstöðu og atvinnurekstur á afréttum uppi. Enn fremur um það, að hverju sveitarfélagi beri réttur til álagningar útsvara að því er varðar einstaklinga, sem atvinnu stunda og afla tekna með föstu aðsetri á slíkum landssvæðum. Heimild í lögum um tekjustofna sveitarfélaga til álagningar og innheimtu aðstöðugjalda og útsvara er að höfuðreglu bundin við íbúa og atvinnurekstur í víðkomandi sveitarfélagi. Í löggjöf okkar Íslendinga er ekki talið, að nein bein ákvæði séu um það, hver mörk sveitarfélaga séu, þegar til afrétta kemur og nær dregur hálendi. Í stjórnarskrá okkar segir m. a.: „Rétti sveitarfélaganna til að ráða sjálf málefnum sínum með umsjón stjórnarinnar skal skipað með lögum.“ Í samræmi við þetta stjórnarskrárákvæði hafa svo verið sett lög um sveitarstjórnir, og lög þau, sem nú gilda, eru frá 1961, nr. 58. Þar segir í 1. gr. „Ríkið skiptist í sveitarfélög, sem ráða sjálf málefnum sínum undir yfirstjórn ríkisstj. (félmrn.), samkv. því, sem lög ákveða.“ Og í 2. gr. þessara sömu laga, sveitarstjórnarlaga, segir, að með sveitarfélögum sé átt við hreppa og kaupstaði. Enn fremur, að staðarmörk sveitarfélaga skuli vera hin sömu og nú, en ríkisstj. geti breytt þeim samkv. því, sem nánar greini í lögum. Um mörk sýslufélaga eru eigi fremur bein lagaákvæði, en gömul og viðtekin munu mörk þeirra vera og eflaust víðast hvar ljós og óumdeild, nema ef vera skyldi að því er tekur til hálendisins. „Ríkið skiptist í sveitarfélög,“ segir í þessum lögum. Það mætti því ætla, að enginn væri sá staður eða landssvæði, að eigi félli til einhvers hrepps eða kaupstaðar, þ. e. til sveitarfélags. Þá er það spurningin: Innan hvaða sveitarfélags eða sveitarfélaga eru afréttir? Frá fornu fari eru víða afréttir, sem sveitarfélög telja sig eigi aðeins hafa óbeinan eignarrétt að, svo sem veiðirétt og upprekstrarrétt, heldur einnig beinan eignarrétt, þ. e. eiga sjálfa landeignina og heyri hún til sveitarfélaginu. Svo tengdir hafa hreppsbúar verið oft og tíðum með margvíslegum störfum og umsýslu á afréttum um lengri eða skemmri tíma á hverju ári og um margra alda skeið, að þeim eru þessi landssvæði, afréttir, svo kunn sem heimalönd væru og líta á þau um leið sem sameiginlegt umráða- og eignarsvið. Þá hafa hreppsbúar haft eigi svo lítinn kostnað af rekstri afréttarlanda sinna og átt að öðru leyti margt erfiði við gæzlu þeirra á hverri tíð. Í þessum viðskiptum sínum í tímans rás hafa hreppsbúar tengzt órofa böndum við þessi stórbrotnu og notasælu lönd. Á síðustu áratugum hefur komið í ljós, að afréttir er talið unnt að rækta, ef vel er á haldið, jafnvel upp í 600–700 metra hæð. Er því ekki fráleitt að ætla, að þessi landssvæði geti orðið dýrmæt uppspretta í fóðuröflun, sem bændurnir einir geta staðið að og notfært sér og að sjálfsögðu allri þjóðinni til gagns. Mjög afgerandi dæmi um nauðsyn þess að skipa afrétt til ákveðins sveitarfélags eða sveitarfélaga er Holtamannaafrétt innan Rangárþings. Þar eru hreppar, sem telja sig eignaraðila að þessum landssvæðum. Á þessum slóðum eru svo sem alkunna er hafnar stórfelldar framkvæmdir til undir búnings stórvirkjunum við Sigöldu og Hrauneyjafossa. Þar hafa hundruð manna haft og munu hafa um áraskeið stöðuga atvinnu mikinn hluta árs eða allt árið jafnvel. Þegar svo til kemur, að virkjanirnar eru fullbúnar með öllum hinum tröllauknu mannvirkjum og tilheyrandi mannafla, verða þeir eigi allfáir, sem setjast þar að til langframa eða til fulls. Það er því sannarlega rík ástæða til þess að staðsetja svo mikilvægt landssvæði innan sveitarfélagamarka og eins og skylda sýnist í raun og veru til samkv. lögum, sem ég hef vitnað til. Til þess að skýra betur tengsl sveitarfélags við þessa umræddu afrétt, Holtamannaafrétt, svo að eitt dæmi og það nærtækasta sé tekið, vil ég geta þessa: Hinn 18. sept. 1917 var stórfellt tilboð gefið af hálfu oddvita hreppsnefndar Ásahrepps til h. f. Titan, erlends fyrirtækis, norsks, og enn fremur eftirfarandi afsal í sambandi við þetta tilboð, með leyfi forseta: „Guðjón Jónsson, oddviti, Ási, f. h. hreppsnefndar Ásahrepps, gerir h. f. Titan það tilboð að selja því eignarhluta hreppsins, helming í Gljúfurleitarfossi í Þjórsá, ásamt rétti til þess að nytfæra sér á hvern hátt sem vera skal vatnsaflið í fossinum og ánni fyrir neðan fossinn og þúsund metra upp fyrir hann, eftir því sem félaginu kann að þykja hentugt, svo og með rétti til þess að gera í landi hreppsins þar umhverfis öll mannvirki, hverju nafni sem nefnast, sem félagið vill, og nota landið til þeirra, m. a. til áveitu og fráveitu vatnsins, vatnsgeymslustíflur, brautir, vegi o. s. frv., og taka byggingarefni úr landinu að vild. Þó skal félagið greiða hreppnum skaðabætur eftir dómkvaddra manna mati fyrir spjöll á graslendi, sem kynnu að vera gerð lengra frá ánni en 1 km.“ Þá kemur hér afsalið frá hreppsnefnd Ásahrepps frá 1918, 26. janúar: „Hreppsnefnd Ásahrepps lýsir h. f. Titan réttan eiganda að eignarhluta hreppsins, helmings í Gljúfurleitarfossi í Þjórsá og allra þeirra réttinda, sem til eru tekin í framanrituðu tilboði að engu undanskildu, allt með þeim skilyrðum og skilmálum, sem um getur í tilboðinu.“ Þá kemur hér enn tilboð, sem hreppsnefndin í Ásahreppi gerir 1917, 18. sept., þ. e. sama dag og hitt tilboðið var gefið, og ég ætla, með leyfi hæstv. forseta, að lesa það tilboð: Hreppsnefndin í Ásahreppi gerir h. f. Titan tilboð um að selja því: 1. Allan rétt til vatns og vatnsafls í Köldukvísl. 2. Rétt til þess að stífla Þórisvatn og nota það sem vatnsgeymi. 3. Rétt til þess að veita Köldukvísl úr farvegi sínum, eftir því sem félagið vill. Hefur félagið heimild til þess að gera í sambandi við þessi réttindi öll mannvirki á afréttar og öðru landi hreppsins, hverju nafni sem nefnast, eftir því sem félagið telur sér hentugt, og nota landið til þeirra, m. a. til áveitu og fráveitu vatns, vatnsgeymslur, stíflur, brautir o. s. frv. og taka byggingarefni úr landinu eftir vild. Þó hefur hreppurinn [þ. e. Ásahreppur] rétt til veiða í Þórisvatni að svo miklu leyti sem ekki kemur í bága við ráðstafanir og hagsmuni félagsins h. f. Titan.“ Og síðan kemur afsalið á eftir þessu tilboði, sem h. f. Titan gekk að. Og það er á þessa lund: Hreppsnefnd Ásahrepps veitir h. f. Titan afsal í samræmi við framangreint tilboð, og hreppsnefnd Ásahrepps lýsir hér yfir, að hún selur og afsalar fyrrgreindu hlutafélagi til fullrar eignar öll réttindi þau, sem ræðir um í tilboðinu með nánari skilmálum, sem þar eru teknir fram.“ Sams konar viðskipta við hið erlenda félag má geta að því er varðar Landmannaafrétt, sem er afrétt næst fyrir austan Holtamannaafrétt. Á þeim slóðum voru gerð tilboð og afsöl af hálfu hreppsnefndar Landmannahrepps, og ég ætla, vegna þess að það tekur ekki svo mikinn tíma, að lesa upp þau tilboð og afsöl, með leyfi hæstv. forseta. Tilboð frá 2. júní 1916: „Eyjólfur Guðmundsson, f. h. hreppsnefndar Landmannahrepps, gerir Einari Benediktssyni svofellt tilboð: Gegn 6000 kr. skal selja nefndum herra Einari Benediktssyni vatnsafl og rétt til notkunar þess í Þjórsá fyrir Landmannahreppsafréttarlandi frá Tungnaárósi til Merkihvolslands og frá Galtalækjarlandi til Skarfaneslands.“ Þetta tilboð er gefið Einari Benediktssyni, og nokkru síðar samþykkir sýslunefndin af sinni hálfu, að þetta tilboð megi gera og síðan megi fylgja eftirfarandi afsal, og það er á þessa lund og dags. 14. febrúar 1919: „Hreppsnefnd Landmannahrepps afsalar réttindum til h. f. Titan. Með því að fyrrv. sýslumaður, Einar Benediktsson, hefur með skjali frá 11. febr. 1917 framselt h. f. Titan öll réttindi sín samkv. framanrituðu kauptilboði, og með því að h. f. Titan hefur fyrir lok s.l. árs greitt Landmannahreppi eftirstöðvar kaupverðs, 4000 kr., þá lýsir undirrituð hreppsnefnd Landmannahrepps í Rangárvallasýslu hér með yfir því, að h. f. Titan er réttur eigandi allra réttinda þeirra, sem ræðir um í hinu framanritaða kauptilboði.“ Öll þessi kaup, sem ég hef lítillega vikið hér að, voru á sínum tíma, a. m. k. er ekki annað vitað, gerð með fullri vitund stjórnvalda og með aðstoð færustu lagamanna. En árið 1951 mun það hafa svo verið, að ríkissjóður leysir til sín þau réttindi, sem hrepparnir á sínum tíma seldu í hendur hinum erlenda aðila. Þá vil ég geta þess, að svipuð viðskipti um afréttir við erlenda aðila eða menn á vegum slíkra aðila átti t. d. Gnúpverjahreppur í Árnessýslu um vatnsréttindi að því er varðaði afrétt hreppsins. Af þessum fáu dæmum tel ég, að það megi ljóst vera, að tengsl viðkomandi sveitarfélaga við afréttir sínar hafa verið ærið traust og eigi að fundið af opinberri hálfu, að slík kaup væru gerð. Í þessum mánuði, nóv., verður þingfest eignardómsmál, þar sem ríkisvaldið sjálft krefur til dóms alla þá, sem tilkall telja sig eiga til Holtamannaafréttar. Þetta er að sjálfsögðu gert til þess, að enginn vafi leiki á því, hver eigi beinan eignarrétt að þessari afrétt og samkv. því að sjálfsögðu munu dómar ganga um málið. En hvað sem hví líður, hvort þessir hreppar eigi þarna beinan eignarrétt eða aðeins afnotarétt, þá verður að minni hyggju að telja það fráleitt, að óvissa ríki um greiðsluskyldu þess fólks og þeirra framkvæmdaaðila, sem eiga atvinnustöðvar sínar á afréttum, greiðsluskyldu sína til viðkomandi sveitarfélags eða sveitarfélaga, þ. e. þess sveitarfélags, sem sá landshluti, afréttin, heyrir til. Auk þess er það svo bein skylda í lögum, eins og ég hef áður sagt og ítrekað, að hverju landssvæði skuli skipt til sveitarfélags. Um það er ekki að villast. En að því hefur ekki verið hugað fram á síðustu tíma, vegna þess að það voru ekki neinar sérstakar aðstæður fyrir hendi eins og þær í dag, þegar nú á að taka til að nýta þessi landssvæði með öðrum hætti en áður var. En vissulega hafa bændur viðkomandi sveitarfélaga, sem hafa talið sig eiga eignarheimild á þessum slóðum, hverju sinni nýtt sína aðstöðu eins og unnt hefur verið. Þessi landssvæði eru þannig nýtt enn þá af bændum viðkomandi sveitarfélaga, og mun það ekki síður verða í framtíðinni. Auk þess munu þar rísa fyrirtæki og hafðar uppi framkvæmdir, sem hafa mikilvæga þjóðfélagslega þýðingu sem uppspretta ljóss og hita fyrir íbúana víðs vegar í þessu landi. Auk þess munu þessi svæði ekki síður hafa þýðingu fyrir landbúnaðinn sem fóðuröflunarstöðvar auk annarrar öflunar verðmæta á landi og úr landi og úr vötnum. Ég tel það nokkurn veginn einsætt, að í nefndum lögum um tekjustofna sveitarfélaga sé nokkurn veginn nægileg stoð fyrir hendi þeim sveitarfélögum, sem afréttir hafa nýtt eða eiga með einum eða öðrum hætti, til þess að leggja á sveitargjöld og innheimta hjá fyrirtækjum og því fólki, sem á því landssvæði starfar. En til þess að koma í veg fyrir hugsanlegan ágreining, þá hefur mér þótt rétt að skerpa á tilheyrandi ákvæðum laganna að þessu leyti, og fyrir þá sök hef ég leyft mér að flytja þetta frv. Ég ætla svo ekki í þetta sinn að hafa fleiri orð um frv., en leyfi mér, herra forseti, að leggja til, að því verði vísað til 2. umr. að þessari umr. lokinni og til heilbr.- og félmn.



Herra forseti. Breyting sú á lögum um Húsnæðismálastofnun ríkisins, sem hér um ræðir, heimilar húsnæðismálastjórn að verja allt að 50 millj. kr. árlega til lánveitinga vegna endurbóta á eigin húsnæði öryrkja. Lánsumsókn skuli fylgja meðmæli viðkomandi sveitarstjórnar, og lánin mega nema allt að 300 þús. kr. og skulu veitt með venjulegum kjörum húsnæðismálastjórnar. Ekki er vafi á því, að á norðurslóðum er viðunandi húsnæði hin brýnasta lífsnauðsyn, og því verður ekki neitað, að á undanförnum áratugum hefur orðið hrein bylting í þessu landi, þar sem við höfum horfið frá að vera ein verst setta þjóð í Evrópu í þessu efni og getum nú staðið hverjum sem er á sporði. Við höfum á þessum áratugum gjarnan aðstoðað fólk við að tryggja sitt eigið húsnæði, og þetta hefur að sjálfsögðu haft þær mikilvægu afleiðingar, að svo er nú komið eins og ég lýsti áðan. Það eru ekki svo fáir möguleikar, sem þeir, sem ætla að byggja yfir sig, hafa til þess að fá aðstoð til þess. Í fyrsta lagi hin almennu lán Húsnæðismálastofnunar ríkisins. Í öðru lagi lífeyrissjóðirnir, sem hjálpa um það bil þriðjungi þeirra, sem byggja íbúðir. Svo eru sjóðir eins og Byggingarsjóður verkamanna og láglaunamanna, sem er viðbót við húsnæðismálastofnunarlánið, viðbótin til útrýmingar heilsuspillandi húsnæðis, skylduspannaður inn fyrir unga fólkið og lán til bygginga á leiguhúsnæði, sem er tiltölulega nýtt ákvæði og hefur komið að miklu liði, og nú loks síðast lán til kaupa á gömlu húsnæði. Allt þetta hefur átt sinn mikla þátt í því að stuðla að þeirri miklu umbót á húsnæði landsmanna, sem orðið hefur á undanförnum áratugum. Þegar við aftur á móti komum að því að hjálpa fólki til þess að endurbæta sínar íbúðir og halda þeim við, þá er annað uppi á teningnum. Hverjir eru það nú helzt, sem eru eftir í þessu efni? Að mínu viti er langstærsti hópurinn fólk með skerta starfshæfni af einhverjum ástæðum, þar af leiðandi láglaunafólk og yfirleitt þeir, sem efnalitlir eru, og ég tel, að höfuðástæðan þar sé á einhvern hátt skert starfshæfni. Þetta fólk fær nokkra hjálp frá veðdeild Landsbankans, en sú hjálp er bæði ófullkomin og dýr, lánin til stutts tíma. Aðrar lánastofnanir veita að sjálfsögðu einhver lán til viðbótar, en það er tilviljanakennt og einstaklingsbundið og má varla segja, að um neina heildarlausn á þessu sé að ræða. Hvað vinnst þá við það að gera fólkinu auðveldara að endurbæta sitt húsnæði? Ég held, að það sé augljóst, að við getum breytt fjöldamörgum heilsuspillandi íbúðum í viðunandi húsnæði. Í öðru lagi getum við sparað byggingar á nýjum íbúðum og með því sparað fjármagn. Það er nokkurn veginn öruggt, að ef þessir möguleikar, sem ég ræði í þessari brtt., ef þeir væru fyrir hendi, þá mundi fjöldi íbúða endast lengur, breytast úr slæmum í góðar íbúðir, og enn fremur er það nokkuð víst, að þetta mundi bæta heilsu fólksins í landinu, því að þótt ekki sé um stóran hóp hér að ræða, þá er þetta ein mesta hætta fyrir heilsufar manna á Íslandi, þ. e. að búa í lélegu húsnæði. Að sjálfsögðu þarf hér reglugerð til, þar sem kveðið yrði á um það mat á örorku, sem þyrfti að vera til þess að öðlast slík hlunnindi. Það þyrfti að kveða á um mat á verðmæti íbúðanna og það þyrfti að kveða á um það, í hverju tilfelli, hvort íbúðirnar yrðu af endurbótinni virkilega viðunandi húsnæði. En ég lít svo á, að þessi viðbót við húsnæðismálastjórnarlögin væri verulegt átak í þá átt að útrýma lélegu húsnæði í landinu. Herra forseti, ég legg til, að frv. þessu verði vísað til 2. umr. og heilbr.- og félmn.



Herra forseti. Ég stend hér upp til þess að lýsa yfir fylgi mínu við þetta frv., fyrir utan það, að ég vildi þá einnig láta þess getið, að það hefur verið stefnan í húsnæðismálum á undanförnum árum, að koma öllum þáttum þeirra sem mest undir einn hatt. Það, sem okkur skortir á í þessum efnum enn þá, þrátt fyrir mikilsverðar lagabreytingar á undanförnum árum, er m. a. það, sem í þessu frv. hv. 3. þm. Reykn. felst, þ. e. að geta komið til móts við þær starfsgreinar og þá aðila í landinu með lántökum frá þessum sameiginlega húsnæðismálasjóði. Og til viðbótar þeim aðilum, sem hv. þm. benti á, að ættu erfiðast með að endurnýja sitt húsnæði, þá kemur og annar allfjölmennur hópur, sem ekki af líkamlegum ástæðum á erfitt með að halda sínu húsnæði við eða gera það í stand með þeim hætti, sem nú hefur tíðkazt á undanförnum árum, þ. e. með eigin vinnu, en það eru þeir, sem langdvölum dveljast að heiman vegna atvinnu sinnar, t. d. sjómenn. Þó að þeir séu líkamlega hraustir og vinni sín mikilvægu störf fyrir þjóðfélagið, þá hafa þeir af skiljanlegum ástæðum ekki sömu aðstöðu og aðrir, sem heima dvelja og eiga að geta eytt sínum frístundum heima til að laga til fyrir sig, eins og við köllum það í daglegu máli. En það er einn megingalli á þeim breytingum, sem gerðar hafa verið á húsnæðismálalöggjöfinni á undanförnum árum. Húsnæðismálastjórn hefur fengið töluvert aukin verkefni og undir hana hefur verið sett með lögum nánast öll yfirstjórn þessara mála, án þess að þessum nýju skyldum stofnunarinnar hafi verið mætt með nægjanlegum auknum tekjustofnum. Það er ekki, eins og okkur hlýtur öllum að vera ljóst, nægjanlegt að auka verkefni og heimildir til lánveitinga, heldur verður þá jafnframt að sjá fyrir auknum tekjustofnum. Af minni reynslu við störf að þessum málum á undanförnum árum hef ég kynnzt því mjög glögglega, að þessir tveir hópar manna, sem ég hef hér minnzt á, fyrst og fremst öryrkjarnir og síðan þeir, sem af einhverjum ástæðum verða að dvelja langdvölum að heiman, eiga þarna langerfiðast uppdráttar og geta ekki, hvorki í vinnuskiptum við aðra né heima hjá sér, létt undir á þessum erfiðleikatímum, sem eru ávallt fyrir menn að koma yfir sig þaki og halda því sómasamlega við, eins og hver og einn mundi vilja gera. Það er því ákaflega brýn nauðsyn, að næsti áfangi í því efni verði að ganga til móts við þetta fólk, og þá jafnframt með auknum tekjustofnum. Sannleikurinn er sá, að hér er um eitt stærsta félagslega vandamál okkar að ræða, þar sem húsnæðismálin eru. Það er staðreynd, að af einhverjum ástæðum, sem eru þó til nokkuð augljósar skýringar á, sækjum við Íslendingar meira til heimila okkar heldur en almennt gerist meðal annarra þjóða, erum meira inni á heimilum okkar í frístundum en flestir aðrir og gerum, vegna veðráttu og ýmissa annarra hluta, meiri kröfur til vandaðra íbúða heldur en annars staðar tíðkast. Það er einróma álit flestra þeirra erlendu manna, sem hafa skoðað okkar almennu íbúðar byggingar, okkar almennu heimili, að við leggjum kannske stundum óhóflega mikið í þessar íbúðir. Um það skal ekki deilt að þessu sinni, enda ekki tilefni til þess, en hitt er nauðsynlegt að benda á, að jafnframt því, að slíkar auknar heimildir eru veittar, sem ég mæli eindregið með að gert verði, þá er nauðsynlegt að hyggja vel að því, að það sé ekki pappírsgagnið eitt, heldur sé Húsnæðismálastofnun í rauninni gert mögulegt að standa við þær heimildir og nota sér þær umfram það sem er í dag. Ég tel, að þessi mál hafi mjög færzt til betri vegar á síðari árum, vegna þess að þau eru meira á einni hendi, undir einni yfirstjórn en áður var, og það er áreiðanlega til framkvæmdalegra bóta. En hinu verðum við að hyggja vel að, ekki sízt með hliðsjón af þeirri verðbólgu, sem sífellt ríkir í þjóðfélagi okkar, að hægt sé að nota þessar heimildir og koma til móts við þetta fólk, það sé ekki bara verið að segja því frá, að heimildir séu til þessara hluta í þessum lögum, það verða líka að vera fjármunalegir möguleikar á að koma til móts við það. Þess vegna vil ég um leið og ég ítreka fylgi mitt við þetta frv., sem ég tel vera orð í tíma töluð, undirstrika það sérstaklega, að um leið og þessar heimildir eru veittar, um leið og aukið hefur verið verkefni stofnunarinnar þá er okkur skylt og nauðsynlegt að sjá henni fyrir auknum tekjustofnum til þess að gera lögin raunverulegri, svo að almenningur, sem leitar á náðir þessarar stofnunar til aðstoðar sér og sínum, finni, að það er ekki bara breytt lagasetning, heldur og eindreginn vilji Alþingis, að við þessar lagabreytingar sé staðið á raunhæfan hátt með auknum lánveitingum til þessarar starfsemi.