Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef ásamt nokkrum öðrum þm. Alþfl. leyft mér að flytja hér þáltill. sem fjallar um athugun á möguleikum íslenskra fiskiskipa til veiða í erlendri fiskveiðilandhelgi. Till. þessi var einnig flutt á Alþingi í fyrra eða shlj. till., en náði þá ekki umr. Með leyfi forseta er þessi till. svo hljóðandi: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að kanna möguleika á kaupum veiðileyfa og öflun veiðiaðstöðu fyrir íslensk fiskiskip í fiskveiðilögsögu ríkja í Norður-Ameríku og Vestur-Afríku.“ Það þarf ekki að fara um það mörgum orðum hver vandi blasir við íslensku þjóðarbúi vegna ofvaxtar fiskiflotans, sem svo hefur verið nefndur, eða vegna þess hve hömlulítill skipainnflutningur hefur verið leyfður hér þar til nú að ríkisstj. hefur áttað sig og boðað stöðvun innflutnings fiskiskipa um takmarkaðan tíma. Það er búið að lýsa og hefur oft verið lýst hverjar afleiðingar þessi mikla fjölgun fiskiskipa hefur haft fyrir íslenskt þjóðarbú og á það verið bent að a.m.k. 17 togarar hafa í tíð núv. sjútvrh. bæst við flotann - 17 togarar sem munu kosta í kringum 850 millj. ísl. kr. Allir vita hvernig rekstrargrundvöllur hinna nýju skuttogara af þessari gerð er. Það þarf ekki að fara um það mörgum orðum. Hv. þm. eru því mætavel kunnugir. Þá má þess geta að loðnuflotinn hefur ekki haft verkefni við sitt hæfi frá því að loðnuveiðar voru úr sögunni, hversu lengi sem það kann að standa. Vitað er að nokkur ríki hafa aflað sér tímabundinnar heimildar til fiskveiða í fiskveiðilandhelgi annarra ríkja. Má þar t.d. nefna bæði Japani, Kóreumenn og Austur-Evrópuþjóðir. Það er t.d. alkunna, að pólsk fiskiskip höfðu heimild til þorskveiða út af austurströnd Bandaríkjanna fram að þeim tíma er herlög voru sett í Póllandi og Bandaríkjamenn sviptu Pólverja þessum veiðileyfum. Pólsk fiskiskip seldu þá aflann a.m.k. að einhverju leyti til bandarískra fyrirtækja. Annað dæmi, sem kunnugt er, er þátttaka íslenskra nótaveiðiskipa í veiðum á vegum eigenda norska verksmiðjuskipsins „Norglobal“, sem hér kom töluvert við sögu loðnuveiða á sínum tíma. Þær veiðar áttu sér stað innan fiskveiðilögsögu Máritaníu. Sovétríkin hafa t.d. stundað fiskveiðar í fiskveiðilögsögu ýmissa ríkja í Vestur-Afríku og hafa fiskiskip þeirra, a.m.k. að einhverju leyti, landað afla sínum þar, þ.e. í Vestur-Afríku. Þá má enn geta þess, að fyrir fáeinum árum voru hér á landi á ferð fulltrúar stjórnvalda í Líberíu, sem vildu efna til samvinnu við erlendar þjóðir um fiskveiðar í landhelgi síns heimalands. Það mætti nefna ýmis fleiri dæmi til að gefa vísbendingu um að enn séu e.t.v. möguleikar til að nýta íslensk fiskiskip á fjarlægum veiðislóðum. Tilgangur þessarar þáltill. er fyrst og fremst sá, að það verði gengið úr skugga um hvort finna megi þessum flota okkar, sem auðsjáanlega hefur of lítil verkefni hér, verkefni á fjarlægum miðum. Víst er það vitað að samfara því eru auðvitað ýmis vandamál, en það er skoðun okkar flm. að íslenskir útgerðarmenn og íslenskir sjómenn muni geta sigrast á þeim vanda. En fyrsta skrefið í þeim efnum er auðvitað að kanna, hvort möguleikar eru á því að nýta íslenska fiskiskipaflotann eða hluta hans með þeim hætti að hann fái veiðileyfi í fiskveiðilögsögu annarra ríkja. Þetta er, eins og ég hef áður minnst á, ekkert einsdæmi. Það eru ýmis ríki sem fara að með þessum hætti, þó að mjög hafi auðvitað þrengst um þar á seinni árum. Herra forseti. Ég tel ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þetta mál, en legg til að þessari till. verði vísað til hv. allshn. til nánari umfjöllunar og athugunar.



Herra forseti. Það sem hér liggur fyrir til umr. er till. til þál. um athugun á möguleikum íslenskra fiskiskipa til veiði í erlendri fiskveiðilandhelgi. Þetta mál hefur verið flutt áður. Ég ætla ekki að bæta mörgum orðum við grg. og rökstuðning flm. Samt vil ég víkja að einu atriði. Á borðum þm. liggur nú fyrir skjal nr. 45 í Sþ., þjóðhagsáætlun fyrir 1983. Þar segir á bls. 10 í kaflanum um atvinnumál: „Forsenda nægrar og öruggrar atvinnu fyrir vaxandi fjölda fólks eru traustir atvinnuvegir. Staða þeirra verður best styrkt til lengdar með því að auka framleiðni og hagræðingu og með því að draga úr kostnaði við framleiðslustarfsemina. Í yfirlýsingu ríkisstj. frá 21. ágúst vegna aðgerða í efnahagsmálum kom fram, að ríkisstj. hefur ákveðið að standa að margháttuðum aðgerðum til að treysta atvinnuvegina. Sumt af því er unnt að framkvæma strax, en annað mun ekki skila árangri fyrr en að nokkrum tíma liðnum.“ Síðan segir, herra forseti, undir fyrirsögninni „Sjávarútvegur“: „Það eykur á vanda sjávarútvegs, þegar afli dregst saman, að mörg ný skip hafa bæst í flotann á síðustu árum með mun meiri fjármagnskostnað en eldri skipin. Rekstrarstaða þessa hluta flotans er því mun verri en hinna skipanna, og gerir það stöðu greinarinnar í heild lakari en ella. Af þessum sökum er nú nauðsynlegt að stöðva innflutning fiskiskipa algerlega næstu tvö árin og gera verulegar kröfur til eiginfjárframlags með nýsmíði innanlands. Reynslan sýnir, að mjög erfitt er að draga úr ásókn í ný skip eftir þeirri leið að herða fjármagnskjörin. Það er því nauðsynlegt að grípa tímabundið til þess ráðs að banna a!gerlega innflutning á skipum.“ Hvernig tengjast þessi tvö mál? Jú, annars vegar er því haldið fram í þjóðhagsáætlun ríkisstj. sjálfrar að einn helsti vandinn, sem við er að fást í sjávarútvegsmálum, sé beinlínis afleiðing af stefnu sjútvrh. og hæstv. ríkisstj. að fjölga í sífellu skipum á sama tíma og afrakstursgeta fiskistofna er takmörkuð og veiðimagn er takmarkað með sérstökum aðgerðum. Þannig veit hægri höndin ekki hvað sú vinstri gerir í stjórnarathöfnum. Fyrir liggur að ríkisstj. hefur gripið til bráðabirgðaúrræða. Þau eru að fella gengið, að hækka skatta og að krefja launþega um það 1. des. að opna launaumslögin sín til að borga bakreikninga þeirrar rányrkjustefnu sem hér hefur verið rekin. Þessar almennu ráðstafanir dugðu ekki og hæstv. sjútvrh. þurfti að tvítaka þessar aðgerðir. Að lokum náðist samkomulag milli ríkisstj. og hagsmunaaðila um að grípa til frekara gengissigs, taka erlend lán og ávísa síðan á tóma sjóði til þess að fleyta sjávarútveginum fram til næstu áramóta. En áramótin eru skammt undan og þá þarf að reikna dæmið upp á nýtt. Horfurnar fram undan að því er varðar gengisþróun eru uggvænlegar, horfur fram undan í efnahagsmálum uggvænlegar. Það dæmi verður ekki einfalt úrlausnar. Því hefur verið haldið fram af gagnkunnugum aðila í útgerð, Ólafi Björnssyni útgerðarmanni í Keflavík, að þrátt fyrir að menn gæfu sér þær forsendur að aflamagn á hvern hinna nýju Steingrímstogara verði tvöfaldað frá því sem nú er, og margir afla þeir vel, þá dygði það ekki til til þess að endar næðu saman í rekstri þeirra. Hvað á þá til bragðs að taka? Á að reikna rekstrargrundvöll sjávarútvegsins frá næstu áramótum miðað við allan flotann, líka þann hluta hans sem fyrirsjáanlega er enginn rekstrargrundvöllur fyrir? Á að miða gengisskráningu íslensku krónunnar við það eða ætti að horfast í augu við vandann, t.d. með þeim hætti að taka þessa margfrægu Steingrímstogara út úr dæminu og finna þeim önnur verkefni? Um það m.a. er þessi tillaga. Nú er það alkunna, eins og segir í grg. með þessari till. að samningar hafa verið gerðir milli ríkja, eins og t.d. milli Austur-Evrópuríkja og Bandaríkjanna og Kanada. um veiðiheimildir í þeirra fiskveiðilandhelgi Einnig liggja fyrir upplýsingar um að mörg hinna vanþróuðu ríkja, sem við þróun hafréttar á undanförnum árum hafa náð einkarétti á fiskveiðilögsögu sinni, þurfa mjög á aðstoð að halda til að geta nýtt þessar auðlindir sinar. Við Íslendingar erum öðrum þjóðum fremur sérfróðir um sjávarútvegsmál, þó að því megi kannske halda fram að við séum ekki endilega sérfróðir um rekstur. Íslenskir sjómenn eru afkastamestu sjómenn í heimi. Aflamagn á hvern mann er hið mesta í heimi. Reynsla okkar og kunnátta í þessum efnum, í þessari sérgrein okkar, er mikils virði. Það er mikilvægt mál hvort við getum ekki á sama tíma og við búum við of stóran flota einfaldlega boðið fram bæði tæki og sérþekkingu, kunnáttu okkar einvalaliðs, sjómannastéttar okkar, í því skyni að aðstoða vanþróaðar þjóðir til að nýta sinar auðlindir. Það er mikið rætt um alþjóðlega samhjálp og það er líka mikið gert að því að benda á að hún vill oft víkja fyrir eiginhagsmunum og sérgæðingshætti hverrar þjóðar. Kannske er hægt að leysa málin þegar saman fer nokkur eigin hagur og vilji til aðstoðar við aðra. Þess vegna er þetta alvörumál og þess vegna ber að kanna það í alvöru. Hvernig á að leysa mál íslenskra byggðarlaga, ef um það væri að ræða að fækkað væri. í togaraflotanum? Um það liggja fyrir ýmsar ábendingar, m.a. í þeim óskalista sem fylgdi brbl. ríkisstj., þ.e. ábendingar frá stjórnarliðum sjálfum um nauðsyn þess að við ákvörðun á verðlagningu hinna ýmsu fisktegunda verði reynt að draga úr því að eini mælikvarðinn á afkomu sé aflamagnið sjálft og stuðla með verðlagningunni frekar að bættri meðferð afla strax við veiðar og um borð og í vinnslu. Í annan stað hafa verið fluttar á hv. Alþingi tillögur sem miða að því að miðla afla, að samræma afla og vinnslu eftir afkastagetu. M.ö.o. að gera sérstakar ráðstafanir ef of mikill afli berst á land á einum stað, til þess að gera það hagkvæmt og framkvæmanlegt að hann verði unninn þar sem hörgull er á hráefni. Þetta er auðvitað ein leið. Um þetta hafa verið fluttar tillögur. Ég minnist t.d. till. hv. þm. Kjartans Jóhannssonar þess efnis að gera mönnum þetta auðveldara í framkvæmd með því að stofnaður verði sérstakur sjóður er ábyrgðist greiðslur fyrir landaðan afla til þeirra staða sem fengju hann til vinnslu. Það er ekki nóg að segja: Vandinn er óviðráðanlegur. Það er ekki nóg að leggja fram opinbert gagn sem heitir þjóðhagsáætlun og benda á að vandinn í sjávarútvegi hefur stóraukist fyrir tilverknað ráðh. Hann er fyrst og fremst í því fólginn að togurum hefur verið fjölgað á sama tíma og afrakstursgeta fiskistofna er takmörkuð og veiðiheimildir takmarkaðar. Það er ekki nóg að tala almennum orðum um að það sé stefnt að því að auka framleiðni og hagræðingu og draga úr kostnaði við framleiðslustarfsemi á sama tíma og afleiðingar stjórnarstefnunnar eru þær að auka tilkostnað á fjármagnseiningu, auka tilkostnað á hvert mannár, draga m.ö.o. úr framleiðni og hagræðingu og auka tilkostnað við veiðar og vinnslu. Vandamálið þarf að leysa. Þetta er mjög athyglisverð tillaga og ég vil endurtaka að það ber að taka hana alvarlega.



Herra forseti. Hér er flutt till. til þál. um athugun á möguleikum íslenskra fiskiskipa til veiða í erlendri fiskveiðilandhelgi. Þegar flm. hefur talað fyrir málinu stendur upp samflokksmaður hans til að vekja á því sérstaka athygli að þessa till. beri að taka alvarlega og hann margítrekar þetta hér í púltinu. Annaðhvort litur hann svo á að almennt beri ekki að taka þær tillögur sem koma frá hans samflokksmönnum alvarlega eða hann telur að þarna sé um heiðarlega undantekningu að ræða og þess vegna sé alveg sérstök nauðsyn að vekja á því athygli. Þessi till. hlýtur að vekja ýmsar spurningar og ég vil koma að þeim síðar, en halda áfram að vekja athygli á málflutningi seinasta ræðumanns. Hann gat þess, sem alþjóð veit, að aflamagn á hvern sjómann á Íslandi er það mesta í heimi. Engu að síður slær hann því föstu að það sé stærsta þjóðarnauðsyn að auka nú mjög aflamagnið á hvern sjómann. Sem sagt: Það er verið að koma því hér á framfæri að það séu íslenskir sjómenn á allt of mörgum skipum sem séu aðaldragbíturinn á hagvöxtinn í landinu. Hver trúir nú þessu rugli, hver trúir því? Ef við færum og ræddum við íslenska sjómenn, þá væru þeir fljótir til að benda á að það væri yfirbyggingin í þessu þjóðfélagi sem væri að sliga útgerðina. Það væru komnir of margir sem lifðu á þessari útgerð. Það væri vandamálið, en ekki hitt, að íslenskir sjómenn kæmu með of lítinn afla að landi. Það liggur alveg ljóst fyrir að við getum bætt gæði þess afla mjög verulega sem við komum með að landi, en það er spurning hvort hægt sé að leggja það á íslenska sjómannastétt að koma með jafnmikinn afla að landi og nú er komið með pr. mann og jafnframt að bæta gæði aflans eins og vert væri. Ég ætla ekki að fara hér út í hugmyndirnar um fiskimiðlunina, sem átti að koma sem björgun í þau byggðarlög þar sem skipin færu burtu. Það er kenning sem ég vildi gjarnan sjá betur útfærða. Auðvitað er sjálfsagt að miðla fiski á milli sé það hægt, það vita allir. En flm. tillögunnar vil ég spyrja þessarar spurningar og óska eftir að fá efnislegt svar, af því að ég lít ekki á þessa till. sem neitt gamanmál og taldi að það þyrfti engan sérstakan ræðumann hingað upp í pontuna til að segja þingheimi það: Frá hvaða svæðum á Íslandi telja þeir að hægt sé að fara með skip til veiða á fjarlæg mið án þess að atvinnuleysi skapist í landinu? Ég er hlynntur því að kannað verði hvort hægt sé að fá veiðiheimildir fyrir íslensk skip, þá fyrst og fremst í nágrenni okkar þannig að aflinn mætti nýtast til vinnslu hér á landi. Ef það væri hægt teldi ég það sjálfsagt. En ég er ekki búinn að sjá að þeir togarar sem hafa verið framleiddir hér innanlands og kosta 40–50% meira en skip á heimsmarkaðsverði séu samkeppnisfærir í veiðum einhvers staðar úti í löndum til að skila okkur arði. Ég er ekki búinn að sjá rekstraryfirlit yfir slíkar hugmyndir. Það má vel vera að það liggi fyrir hjá flm., en hvað um það. Hitt er brýnt, að fá fram heiðarlegt svar við þessu: Frá hvaða svæðum á Íslandi telja flm. að hægt sé að fara með skip til veiða á fjarlæg mið án þess að atvinnuleysi skapist í landi?



Herra forseti. Ég kveð mér hljóðs til að fagna því að þessi till. er fram komin. Hér er einungis um að ræða könnun á þessu efni. Þess er að gæta, að hafréttarsáttmálinn gerir ekki einungis ráð fyrir að fiskur sé ekki ofveiddur, hann gerir líka ráð fyrir því að stuðlað sé að því að fiskur sé ekki vannýttur og að veiðum sé hagað þannig að skynsamleg nýting fari fram á auðæfum hafsins. Það er vitað, að sums staðar eru vannýttir fiskistofnar og það er ekkert við það að athuga að við Íslendingar rannsóknum hvort við getum tekið þátt í því að nýta þessi auðæfi, bæði okkur sjálfum til hags og eins þeim sem hugsanlega mundu selja okkur veiðileyfi, eða við tækjum að okkur að kenna fiskveiðar, sem till. fjallar ekki um þótt einn ræðumanna hafi sérstaklega vikið að því. Við Íslendingar viljum auðvitað ekki að aðrir ásælist okkar fiskimið og höfum haldið mjög vel á málum í því efni og höfum tryggt okkur sérstöðu, þar sem er 71 gr. hafréttarsáttmálans, þar sem við erum alveg undanþegnir því að þurfa að þola það að nokkrir aðrir veiði í okkar fiskveiðilandhelgi. Við ætlum okkur ekki að seilast til veiða innan fiskveiðilandhelgi annarra ríkja þar sem þau geta sjálf hagnýtt sín auðæfi. Það mundum við aldrei gera. En þar sem um vannýtta fiskistofna er að ræða er ekkert óeðlilegt að við athugum hvort við getum tekið þátt í veiðum. Mér finnst ekki viðkunnanlegt að vera að draga hér inn í spurningar eins og þá sem hv. síðasti ræðumaður dró fram, hvort hér mundi skapast atvinnuleysi ef skip af einhverjum ákveðnum landssvæðum færu til veiða. Auðvitað mundu þá fyrst og fremst fara skip sem væru ekki notuð eða litt notuð hér innanlands. Þar að auki er auðvitað hægt að fá skip með mjög góðum kjörum erlendis keypt. Ef þau væru alls ekki notuð til fiskveiða í okkar fiskveiðilandhelgi, mætti auðvitað beita þeim annars staðar. En mér finnst aðalatriðið að fara ekki að hnotabítast um þetta, heldur hitt að láta þessa könnun fram fara. Það getur engan skaðað og þess vegna er ég ánægður með að á þetta skuli hafa verið bent hér og till. þessi flutt.



Herra forseti. Ég vildi í örfáum orðum þakka þær undirtektir sem þetta mál hefur fengið hér. En tilefni þess að ég kvaddi mér hljóðs að nýju var það, að hv. þm. Ólafur Þórðarson, 5. þm. Vestf., sem hefur þann hæfileika að koma mönnum sífellt á óvart og þeim mun meir sem hann oftar kveður sér hljóðs, bar hér fram spurningar. Auðvitað ber þessi till. það með sér eins og hún er orðuð, að spurningum hans er á þessu stigi ekki hægt að svara, ekki frekar en það er hægt að nafngreina ákveðin skip sem ættu að fara til slíkra veiða. Það er fyrst þegar það kemur í ljós hvort möguleikar eru á öflun veiðileyfa og veiðiaðstöðu fyrir íslensk skip annars staðar sem það kemur til athugunar hverjir hafa áhuga á að stunda slíkar veiðar eða hvort einhverjir hafa yfirleitt áhuga á því. Þess vegna er auðvitað ekki hægt að svara þessum spurningum hans nú. En það vita auðvitað allir, þótt hv. þm. Ólafur Þórðarson hafi kannske ekki hugmynd um það, að fiskiskipafloti okkar er of stór og það viðurkenna allir og það hefur ríkisstj. mjög rækilega viðurkennt, bæði í orði og verki, nú að undanförnu. Þetta hefur hins vegar farið fram hjá hv. þm. Ólafi Þórðarsyni að því er virðist. Og ef fiskiskipafloti okkar er allt of stór, eins og allir viðurkenna nú, hvað er þá fyrst til ráða? Það er auðvitað að reyna að finna þessum flota verkefni á öðrum slóðum en okkar fiskislóð. Það er of nærri gengið ýmsum okkar stofnum þeir eru fullnýttir eða ofnýttir, og þá blasir það auðvitað beint við að finna þessum flota verkefni annars staðar. Þar er það sem menn hljóta að hugsa fyrst um.



Herra forseti. Hv. 5. þm. Vestf. spyr í tilefni af þessum umr. um hættu á atvinnuleysi og vill fá að vita á hvaða svæðum hún yrði mest. Honum stæði nú kannske nær að svara því sjálfum. Væntanlega er þm. svo kunnugur staðháttum í sínu eigin kjördæmi að hann viti að í fjölmörgum verstöðvum á Vestfjörðum hefur orðið að leita eftir erlendu vinnuafli svo skiptir tugum og hundruðum manna. Og þessi erlendi vinnukraftur er sóttur jafnvel alla leið til andfætlinga okkar á hnettinum, þ.e. til Ástralíu og Nýja-Sjálands. Sjálfur er ég persónulega kunnugur því, að við fiskiðnað á Vestfjörðum hafa ekki aðeins starfað menn hinum megin frá á hnettinum heldur af flestum þjóðernum hefðbundinna farandverkamanna í Evrópu og víðar. Þar eru starfandi Tyrkir, Arabar, Júgóslavar, Portúgalar, Spánverjar o.s.frv. En spurningin er að sjálfsögðu út í hött ef það er staðreynd, sem raunverulega er verið að segja hér í þjóðhagsáætlun og greinargerð Þjóðhagsstofnunar um efnahagsmál, að Steingrímstogararnir séu gjaldþrota, nema því aðeins að það kraftaverk gerist að þeir allt að því tvöfölduðu aflamagn sitt, því þá er atvinna fjölda fólks í hættu. Margir þessara togara afla vel. Við erum ekki að gera því skóna að það hafi verið ráð fyrir því gert þegar rekstrargrundvöllur þeirra var reiknaður út að þeir legðu upp 7, 8, 9 eða 10 þús. tonna ársafla, en hvað gerist ef þessir togarar verða raunverulega gjaldþrota? Hvað verður um atvinnu þeirra sjómanna og atvinnu þess fólks sem vinnur við úrvinnslu aflans? Hverra kosta er þá völ? Annars vegar er hér till. sem miðar að því að það verði kannað hvort hægt er að finna hluta af hinum of stóra fiskveiðiflota verkefni sem í sjálfu sér má gera ráð fyrir að séu arðgefandi. Það er ekki verið að tala um að gera þessi skip út fyrir ekkert. Það er verið að biðja um að kannað verði hvort hægt sé að finna þeim verkefni sem greitt verði fyrir. Ég vil vekja athygli á því, að meðal stjórnarliða er að finna ýmsa þá menn sem hvað ákafast hafa haldið því fram að gera þyrfti sérstakar ráðstafanir til að miðla afla í samræmi við vinnslugetu. Ég minnist þess t.d. að dagblaðið Þjóðviljinn birti sérstakan óskalista þeirra Alþb.manna, sem að vísu er ekki að finna í óskalista ríkisstj., þar sem eru fjölmörg atriði sem að því lúta að gera þurfi sérstakar ráðstafanir til að miðla afla og samræma vinnslu og gera sérstakar ráðstafanir, m.a. fræðsluherferð, sem væntanlega á að verja til einhverjum fjármunum, til þess að bæta meðferð afla og auka aflaverðmætið. En spurningu hv. þm. er reyndar svarað fyrir hönd ríkisstj. í þjóðhagsáætlun, sem ég vitnaði til áðan. Þar segir: „Forsenda nægrar og öruggrar atvinnu fyrir vaxandi fjölda fólks eru traustir atvinnuvegir. Staða þeirra verður best styrki til lengdar með því að auka framleiðni og hagræðingu og með því að draga úr kostnaði við framleiðslustarfsemina.“ Það er allt og sumt. Þarna er svarið, herra þingmaður. Það sem hefur verið að gerast er það, að í stað þess að auka framleiðni og hagræðingu og draga úr kostnaði hefur allur tilkostnaður við veiðar takmarkaðs afla verið stóraukinn með mjög alvarlegum þjóðhagslegum afleiðingum, nefnilega þeim að þetta hefur þýtt þörf fyrir hærra fiskverð en ella hefði verið, þörf fyrir meiri gengislækkun en ella hefði verið og ein afleiðingin þar af leiðandi meiri verðbólga en ella hefði verið og lakari rekstrarstaða fyrirtækja. Þeim mun meiri verðbólga, þeim mun minni framleiðni og þeim mun ótraustari atvinnuvegir. Hafi hv. 5. þm. Vestf. einhverjar aths. við þetta að gera bið ég hann vinsamlegast um að beina þeim spurningum sínum til réttra aðila, þ.e. til hæstv. ríkisstj. og ráðgjafa hennar, sem þessa áætlun gefa út.



Herra forseti. Ég vil eindregið hvetja til þess að þessi til l. verði samþykkt og tel meira en tíma til kominn að hún kæmi hér fram. Það segir í till. að athugað skuli um möguleika til veiða við strendur Norður-Ameríku og Vestur-Afríku. Ég tel að það sé fyllilega ástæða til að athuga um veiðimöguleika víðar en þarna. Það er ekki mjög langt síðan við Íslendingar stunduðum bæði loðnuveiðar og reyndar þorskveiðar líka í Barentshafi. Við stunduðum karfaveiðar við Nýfundnalandsstrendur. Það er ekki ýkjalangt síðan íslenskir útgerðarmenn gerðu út á síld við austurströnd Bandaríkjanna og þar reið á vaðið einn af frumkvöðlum íslenskrar útgerðar á síðustu áratugum, Einar Sigurðsson. Hans skip stunduðu þessar veiðar í 1–2 ár. Við skulum ekki gleyma því að við höfum stundað miklar úthafsveiðar á Grænlandshafi, við Bjarnarey. Við stunduðum lúðuveiðar við Grænland. Auðvitað er það staðreynd, að það sem skiptir mestu máli fyrir okkur væri að fá heimildir til kolmunnaveiða við Írland og eins rækju-, loðnu- og karfaveiða við miðlínu Grænlands. En ég geri ráð fyrir að þar verði um mjög vandasama samningagerð að ræða og þá mundum við vafalaust kalla yfir okkur bæði Þjóðverja og Englendinga með gagnkvæmar kröfur um veiðar hér á Íslandsmiðum, svoleiðis að þar ættum við kannske að fara okkur hægt. En ég vil líka benda á að Þjóðverjar hafa á undanförnum árum stundað veiðar með togurum sínum við austurströnd Suður-Ameríku og haft af því ágætan árangur. Auðvitað þarf í sambandi við þetta að leita álits hagsmunaaðilanna, bæði Sjómannasambands Íslands og Landssambands ísl. útvegsmanna, en ég vil hvetja til þess að þessi till. fái verulega umfjöllun og verði samþykkt að henni lokinni. Hérna má segja að sé um nokkra stefnumörkun að ræða. Við getum bent þarna á athafnasemi Japana og Sovétmanna. Athafnasemi Japana var engin tilviljun. Þetta var mál sem var gaumgæfilega undirbúið hjá þeim og unnið samkv. margra ára áætlun. Hin stóru fyrirtæki þeirra hafa hvert af öðru ráðist inn hjá þróunarþjóðunum, bæði í Afríku, Suður-Ameríku, við Karabíska hafið og alls staðar á Kyrrahafinu. Þeir hafa skipt heimshöfunum niður í ákveðin svæði og unnið þau skipulega. Þetta hefur verið mjög áhættusamt fyrirtæki hjá þeim. Sum þessara stóru fyrirtækja hafa beinlínis riðað til falls vegna hinnar miklu áhættu sem þau taka, en þau hafa talið hana þess virði. Eins er hitt, að við skulum hafa það í huga - eða a.m.k. hef ég séð þær upplýsingar - að þessi athafnasemi Japana hefur haft jafnmikil áhrif til jákvæðrar þróunar í þróunarlöndunum og öll starfsemi FAO. Þetta hefur því ekki svo lítið að segja. Eins hef ég hugmyndir um það, að frændur okkar Færeyingar hafi unnið töluvert að þessum málum á undanförnum árum. Það væri vel þess virði að kynna sér þeirra starfsemi. En ég vil sem sagt hvetja til þess að þessi till. verði tekin til gaumgæfilegrar umfjöllunar í þeirri nefnd sem henni verður vísað til og við samþykkjum hana að henni lokinni. Ég tel hana mikils virði.



Herra forseti. Svo undarlega ber við að ég hef fengið heldur bágt fyrir að bera hér upp spurningu varðandi þá þáltill. sem fram er borin og einnig átölur fyrir að hafa tekið hana alvarlega. En mér þykir þetta nú ekki sanngjarnt. Ég virði út af fyrir sig 1. flm. fyrir að lýsa því hér yfir að ekki sé hægt að svara þeirri spurningu sem ég bar fram, það sé yfir höfuð ekki hægt, en ég ráðlegg honum jafnframt að fara varlega í að gefa slíkar yfirlýsingar áður en 9. þm. Reykv. hefur tekið til máls. Hann er ekki í neinum vandræðum með að gefa svör við því sem ekki er hægt að gefa svör við. Hann gaf meira að segja tvöfaldar skýringar á þessu. Í fyrsta lagi útskýrði hann að þau skip væru á Vestfjörðum sem ætti að senda til útlanda. Ástæðan fyrir því væri sú, að þar ynnu Ástralíubúar, Tyrkir, Júgóslavar og fólk frá mjög mörgum löndum öðrum í fiski og jafnframt væri að finna svar við spurningunni í þjóðhagsáætlun ríkisstj. Það er því orðið dálítið hæpið að rjúka hjá hér strax upp í pontuna og lýsa því yfir að það sé ekki hægt að svara spurningum. En aftur á móti lét hv. 9. þm. Reykv. ósvarað öðru. Hann fullyrti hér áðan að íslenskir sjómenn kæmu með meira aflamagn að landi en sjómenn nokkurs annars ríkis, en færði ekki fyrir því nein hagfræðileg rök á hvaða forsendum hægt væri að fara fram á að þeir skiluðu enn þá meira aflamagni. Hann lét ógert að gefa skýringar á því í sinni ræðu. Sannleikurinn er nefnilega sá, að það erlenda verkafólk sem er í vinnu á Íslandi vinnur fullkomlega fyrir kaupinu sinu og hin gjaldeyrisskapandi svæði, þar sem þetta verkafólk vinnur, hafa yfirleitt ekki það mörg veiðiskip hvert og eitt að það sé nokkur möguleiki að gera ráð fyrir að hægt sé að taka skip þaðan og senda þau á fjarlæg mið. Þetta veit hv. 9. þm. Reykv. Hann var í framboði fyrir vestan og ferðaðist um Vestfirði og kynntist þessum málum þó nokkuð. Og hann hefði varla talað svona á fundum þar um þessi mál. - Hann bjó þar einnig. Það er hárrétt athugað. Ég tel að það sé í sjálfu sér fullkomlega góðra gjalda vert að athuga með möguleika á veiðum í erlendum fiskveiðilandhelgum og utan þeirra. En ég held að það sé mun meira raunsæi í því sem kom fram hjá hv. 5. landsk. þm., þar sem hann ræddi möguleika á því að Íslendingar keyptu sér þá skip til slíkra veiða ef það væri hagkvæmt. Menn hafa látið hér í það skína, að hægt væri að skrá íslenska krónu á mun hærra verði ef við færum í það að fækka skipum. Sannleikurinn er aftur á móti sá, að við erum búnir að skrá íslenska krónu að staðaldri allt of hátt. Hvernig færi fyrir íslenskum iðnaði ef við færum nú að hækka gengi krónunnar? Ætli það yrði ekki hrun, hv. þm. Halldór Blöndal?



Herra forseti. Hér er til umr. till. um að fela ríkisstj. að kanna möguleika á kaupum veiðileyfa og öflun veiðiaðstöðu fyrir íslensk fiskiskip í fiskveiðilögsögu ríkja Norður-Ameríku og Vestur-Afríku. Þessi till. var lögð hér fram í fyrra, en ég held að hún hafi ekki verið rædd, ekki komist til umr. þá. Till. þessari lík var borin fram á hv. Alþingi fyrir um 20 árum. Þá var svipaður tónn í mönnum, að íslenski fiskveiðiflotinn væri dálítið of stór og það væru mörg veiðiskip þar óhagstæð og ekki nýtanleg við Íslandsstrendur. Það voru þá fyrst og fremst hinir svo kölluðu tappatogarar, sem höfðu verið keyptir af vinstri stjórninni, sem sat hér 1956–1958, og það var talin mikil nauðsyn að finna þessum skipum önnur mið til að fiska á en við Íslandsstrendur. Mér finnst vera svipaður tónn í þessari till. og hinni 20 ára gömlu till., það sé verið að flýja frá þeim vandamálum sem þarf að leysa á heimavettvangi og flytja þau vandamál til annarra landa, annarra ríkja, þó að varla liggi það á bak við að aðrir en við stöndum undir rekstri þeirra skipa sem send yrðu á erlend fiskimið. Ég held að það sé nær, og vil taka undir orð hv. 5. þm. Vestf., að huga frekar að því að nýta betur afla okkar og nýta betur fiskiskipaflota okkar hér á heimaslóðum en hugsa til þess að beina honum á erlend fiskimið. Það að senda flotann á erlend fiskimið kallar beinlínis á að uppi verði kröfur um að aðrar þjóðir fái að nýta íslensku fiskimiðin einnig. Ef við Íslendingar, sem fyrst og fremst erum fiskframleiðendur, ekki neytendur, förum að leita eftir því að nýta fiskiskipaflota okkar á erlendum miðum hlýtur það að koma fram að aðrir aðilar óska eftir að fara að komast á okkar mið. Að rökstyðja till. slíka sem þessa með því að Rússar og Japanir, Austur-Þjóðverjar og Kóreumenn fari á mið annarra þjóða til að sækja sér afla er náttúrlega alveg út í bláinn. Allir þessir aðilar eru að sækja sér afla til þess að nýta á heimaslóð. Meginhluti þess afla sem þessar þjóðir veiða er nýttur heima. Þeir hafa tryggan markað fyrir þær afurðir sem þeir afla á erlendum miðum. Ég lít svoleiðis á, að vandamál þess flota sem við viðurkennum, þó ekki allir, að sé of stór, að sumu leyti kannske heldur stór, sé allt annað en að lagst verði með því að vísa honum á erlend mið. Þar er stóra markmiðið að nýta betur þann fisk sem við fiskum. Við þurfum jafnvel að fjölga skipum, stækka skip og endurbyggja þau til þess að sá afli, sem við komum með að landi, verði betri og að sá afli, sem við seljum á erlenda markaði, lendi ekki í svipuðu og hefur verið t.d. á s.l. ári, að ýmsir hlutar íslenskrar framleiðsluvöru hafa verið endursendir heim eða allt að því. Við erum sjálfsagt með í minnum að á s.l. vori var hver fiskfarmurinn af öðrum sendur til Portúgals og lá við að sendingarnar yrðu að koma heim aftur, en það var síðan samið um að fiskurinn yrði tekinn af kaupendum með stórum afföllum. Slíkt þurfum við að forðast og við forðumst slíkt ekki með öðru en að breyta fiskveiðistefnu okkar hér heima og haga okkur svolítið öðruvísi á fiskimiðunum hér heima en við gerum. Það gerum við ekki með minni flota. Það gerum við fyrst og fremst með betur búnum flota og jafnvel stærri flota. Við þurfum að koma fleiri mönnum um borð í skipin okkar til þess að fara betur með fiskinn og við þurfum reyndar að fá fleiri menn, jafnvel Júgóslava og Araba, til að vinna við fiskverkunina okkar í landi til þess að við höfum möguleika á því að skila betri vöru. Ég vil svo einnig taka undir fsp. hv. 5. þm. Vestf. um það og ítreka það, að þeir sem bera fram till. sem þessa hljóti að hafa í huga ákveðinn flota sem þeir ætla sér að senda á þessi mið. Þar af leiðandi hlýtur að verða að svara, það er ekki hægt að snúa sig út úr því svari: Hvaða skip eiga að fara? Er það kannske - það er dálítið nálægt mér og hv. flm. Eiði Guðnasyni - Skarðsvíkin? Og þannig má spyrja. Við eigum ekki að vera hrædd við að loðnuskipin okkar bætist við botnfiskflotann. Við eigum að nýta þann flota á þau mið og leita til þeirra miða sem eru okkur hér nær. Ákveðnu hlutfalli af þessum flota eigum við að beina á kolmunna, sem þegar er verið að gera, og við eigum að nýta þennan stóra flota meðan við bíðum eftir loðnunni, sem við væntum að komi hér á miðin aftur áður en langt um líður. Við eigum að nota þennan flota til öflunar afla sem við komum með að landi heima. Ég nefndi í upphafi að fyrir 20 árum hefði verið borin fram svipuð tillaga og þessi. Hún fékk ekki undirtektir hér í þingi og ég held að hún hafi hvergi fengið neinar undirtektir úti um landið. Ég geri ráð fyrir að jafnvel þó að till. þessi fái undirtektir hér á hv. Alþingi, sem hún hefur fengið nokkrar, verði undirtektir hennar úti um landið á meðal sjómanna og útvegsmanna svipaðar og þeirrar till. sem hér var til meðferðar fyrir 20 árum og það sannist að sá floti sem við gerum út núna er nýtanlegur við Íslandsstrendur og óþarfi sé að senda hann til annarra landa.



Herra forseti. Út af orðum hv. síðasta ræðumanns vil ég geta þess, sem ég veit að hæstv. sjútvrh. getur staðfest, að á fundi sem hann efndi til um framtíðarstefnu í sjávarútvegsmálum fyrir um það bil hálfum mánuði til þremur vikum gáfu fiskifræðingar Hafrannsóknastofnunarinnar þær upplýsingar að kolmunnastofninn væri þegar kominn á undanhald. M.ö.o. var það þeirra umsögn að ekki væri þess að vænta, því miður, að hægt væri t.d. að senda loðnuveiðiflotann til kolmunnaveiða, eins og menn hafa verið að vonast til, vegna þess að rannsóknir bentu til að sá stofn sé nú þegar kominn á undanhald, m.a. vegna þeirra miklu veiða sem stundaðar hafa verið af Rússum og öðrum austantjaldsríkjum. Þetta veit ég að hæstv. sjútvrh. er sjálfsagt reiðubúinn til að staðfesta. Ég held að menn verði að afla sér upplýsinga um hvernig ástandið er í þessum efnum áður en menn koma hér upp, eins og hv. þm. gerði áðan, og benda á svona atriði sem lausn í málinu. Í öðru lagi kom það líka fram á þessum fundi með hæstv. sjútvrh., sem hann er sjálfsagt reiðubúinn til að staðfesta einnig og ég held að hann hafi upplýst hér á Alþingi fyrir-skömmu, að það hefur orðið á síðasta 11/2 ári mjög alvarleg öfugþróun í sambandi við afköst fiskveiðiflota okkar. Frá árinu 1974 til ársins 1980 hefur afli á úthaldsdag stöðugt verið að aukast eða úr 7.4 tonnum hjá hinum minni skuttogurum á úthaldsdag árið 1974 í 11.9 tonn á úthaldsdag 1980–1981. Ég held að ég muni þessar tölur alveg rétt. Það sem síðar hefur gerst er að afköst þessa flota fara nú hraðminnkandi þannig að afli á úthaldsdag þessa flota er ekki lengur 11.9 tonn, heldur 10.7 tonn. Þetta er meginskýringin á slæmri afkomu þessa hluta veiðiflotans. Hver er ástæðan fyrir þessu? Ástæðan fyrir þessu er m.a. sú, að þessum fiskiskipum hefur fjölgað svo mjög á umliðnum árum að afli á úthaldsdag vegna fjölgunar skipanna er nú minnkandi. M.ö.o. fer að kosta meira og meira í útgjöldum að ná sama afla og áður. Þetta skapar ekki aðeins vandamál fyrir þennan hluta fiskiskipaflotans, heldur fyrir þjóðfélagið í heild, og er ein af mörgum ástæðum þess að hæstv. ríkisstj. telur nú bráðnauðsynlegt að grípa til enn einna kjaraskerðingaraðgerðanna. Hæstv. sjútvrh. hefur sjálfur sagt það oftar en einu sinni og oftar en tvisvar, og ætti samþm. hans á Vestfjörðum að vera farinn að þekkja þær upplýsingar, þ.e. ef hv. 5. þm. Vestf. telur sig ekki vera of mikinn mann til að hlusta á sinn eigin flokksformann, að erfiðleikarnir í afkomu þorskveiðiflotans stöfuðu m.a. sérstaklega af því að fyrirvaralítið hafi loðnuveiðiflotinn misst sín hefðbundnu viðfangsefni og hafi orðið að beina honum til þorskveiða til viðbótar við þann þorskveiðiflota sem fyrir er. Þm. Vestf. hafa þurft að horfa upp á það, m.a. vegna þessara ástæðna sem hæstv. sjútvrh. hefur lýst og ég var að endurtaka áðan að hlutdeild Vestfjarðatogara í þorskveiðum fer stöðugt minnkandi ár frá ári vegna þess að Vestfirðingum er bannað að sækja á þorskveiðimið fyrir Vestfjörðum vegna ástandsins sem m.a. hefur skapast af því að þorskveiðiflotinn er nú orðinn of stór. Ég kalla það algert ábyrgðarleysi af slíkum þm. að hafa á móti því að reynt sé að leita einhverra leiða til að létta þrýstingnum af þorskveiðunum, ef slíkt væri hægt, m.a. leiða til þess að finna viðfangsefni fyrir einhvern hluta flotans á miðum utan Íslandsmiða. Hér er ekki verið að ræða um að skipa einhverjum útgerðarmönnum eða sjómönnum, sem ekki hefðu áhuga á eða vildu ekki fara, til veiða utan Íslandsmiða. Hér er ekki verið að ræða um tillögu um að skipa þeim að gera svo. Hér er aðeins verið að ræða um till. um að fela ríkisstj. að kanna hvort völ sé á því að finna einhver viðfangsefni fyrir einhvern hluta af flota landsmanna á öðrum miðum en þeim íslensku. Ég vil einnig taka það fram í þessu sambandi, að ég hef rætt þessi mál við fiskiskipstjóra íslenska, sem hafa verið að veiðum á fjarlægum miðum, bæði á vegum fjölþjóðastofnana, svo sem eins og stofnana Sameinuðu þjóðanna og einnig á vegum erlendra útgerðarfyrirtækja. Ég ræddi síðast við einn slíkan skipstjóra fyrir um það bil hálfum mánuði vestur á Ísafirði. Hann sagði mér að hann undraðist að Íslendingar virtust vera eina meiri háttar fiskveiðiþjóðin sem reyndi ekki að bera sig eftir þeim möguleikum sem þar blöstu við. Hann tók fram, að mjög víða langt frá okkar hefðbundnu miðum væri að finna ekki bara fiskiskip frá stórþjóðum í Evrópu, austantjalds og vestan, heldur einnig fiskiskip frá frændum okkar Færeyingum. Þau væru mjög víða utan hefðbundinna veiðisvæða sinna, en hins vegar væri það algjör undantekning og nánast ekki til hin síðari ár að Íslendingar leituðu eftir því. Hann benti í öðru lagi á að með þessu væru menn að vinna sér hefðbundinn veiðirétt á tilteknum miðum í nánd við okkar íslensku fiskimið. Þarna væri um að ræða veiðileyfi sem seld væru m.a. vegna þess að enn um sinn væru til fiskimið sem ekki væru fullnýtt. Þar væri hægt að afla möguleika á veiðileyfakaupum, þ.e. ekki gagnkvæms samkomulags um að hleypa veiðiskipum annarra þjóða í íslenska fiskveiðilögsögu, heldur möguleika á að fá veiðileyfi keypt. Hann sagði að þessar stórþjóðir, sem mjög mikla áherslu leggja nú á fiskveiðar, væru m.a. að vinna sér hefðbundinn veiðirétt á þessari veiðislóð með því að festa þar kaup nú á veiðileyfum, sem mundu gefa þeim tiltekinn hefðarrétt til þess að stunda veiðar á þessum slóðum eftir 5 eða 10 ár, þegar að því kæmi að einnig þessar veiðislóðir væru fullnýttar. Í fjórða lagi vil ég taka það fram, að ég hef einnig rætt þetta mál við fiskiskipstjóra af Vestfjörðum og það gæti ég upplýst hv. 5. þm. Vestf. um, ef hann væri hér í salnum, að þeir skipstjórar sem ég hef rætt þetta við - gerði það síðast á fundi á Ísafirði fyrir hálfri viku - taka mjög undir það meginefni till. að reynt sé að athuga hvaða möguleikar séu fyrir íslenskan fiskiskipaflota á öðrum miðum en þeim hefðbundnu. Þeim er það auðvitað ljóst, skipstjórum á Vestfjörðum, sem búa í næsta nágrenni við auðugustu þorskveiðimið landsins, að það er beint hagsmunamál fyrir íbúa þessa svæðis að fá að nýta þorskveiðimiðin undan ströndum Vestfjarða, að fá að nýta Vestfjarðamið betur en þeir gera, betur en þeir hafa fengið að gera á undanförnum árum, þegar hlutdeild Vestfirðinga í þorskveiðum hefur stöðugt farið minnkandi vegna lokunar Vestfjarðamiða fyrir Vestfirðingum sjálfum stóran hluta ársins. Þeir gera sér það alveg fyllilega ljóst, þessir menn, að ef hægt væri að létta þrýstingnum af þorskveiðunum, með hvaða hætti svo sem það væri hægt, þannig að þeir sem búa í næsta nágrenni við þessi auðugu mið gætu fengið að nýta þau betur en þeir fá, væri það beinn ávinningur fyrir viðkomandi aðila og byggðarlög. Herra forseti. Þetta vildi ég aðeins taka fram til upplýsingar og jafnframt leggja áherslu á að till. þessi gerir ekki ráð fyrir að skipa útvegsmanni eða sjómanni eitt eða neitt sem hann ekki vill sjálfur. Till. gerir aðeins ráð fyrir að hæstv. ríkisstj. hafi frumkvæði að því að kanna þá möguleika sem íslenski fiskveiðiflotinn kynni að geta haft til veiða á fjarlægari miðum. Ég vil svo aðeins í tilefni af þeim umr. sem hér hafa fram farið og þætti hv. 5. þm. Vestf. í þeim vekja athygli á því, að hér fyrr á fundinum var afgreitt hvernig ræða skyldi till. um endurreisn Reykholtsstaðar. Ég held að það sé bráðnauðsynlegt að ræða þá till. sem allra fyrst.



Herra forseti. Mér þykir leitt að ég gat ekki verið við framsögu um þessa till., en vil þó segja örfá orð. Ég vil upplýsa í fyrsta lagi, að þetta mál hefur dálítið verið kannað m.a. eftir að loðnubresturinn varð hér eða úr loðnuveiðum dró eins og menn þekkja. Þá ræddi ég þetta við Landbúnaðar- og matvælastofnun Sameinuðu þjóðanna. Ég hafði bæði tækifæri til þess við komu forstjóra þeirrar stofnunar hingað til lands og einnig heimsótti ég þá stofnun og ræddi það þá mjög ítarlega. FAO hefur glöggar upplýsingar um slíka möguleika um heim allan, því stofnunin er starfandi að þessum málum. Í ljós kom, að þeir töldu vera móguleika á slíkri veiði í Indlandshafi fyrst og fremst, þar sem stór fiskstofn hefur verið uppgötvaður með aðstoð þessarar stofnunar. Ég kom síðan á viðræðum á milli fulltrúa stofnunarinnar og Landssambands ísl. útvegsmanna. Íslendingur, sem starfar á vegum stofnunarinnar, kom hingað heim og hitti Landssamband ísl. útvegsmanna eða forsvarsmenn þeirra, en út úr þessu kom ekki neitt. Það virtist enginn áhugi vera á þessu hjá íslenskum skipstjórnarmönnum. Ég óskaði einnig eftir því við utanrrn. að kanna þessa möguleika í Suður-Ameríku. Það var reyndar fyrr. Út úr því kom ekki heldur neitt. Ég segi fyrir mitt leyti að ég tel sjálfsagt að skoða svona möguleika ef menn hafa áhuga á því, en hins vegar vil ég taka mjög undir það sem kom fram hjá hv. þm. Skúla Alexanderssyni hérna áðan. Ég held að flotinn okkar hér heima hafi næg verkefni. Ég get ekki tekið undir það, sem kom fram hjá hv. síðasta ræðumanni, að það sé stærð flotans sem hefur takmarkað þorskveiðar út af Vestfjörðum. Það sem hefur takmarkað þorskveiðar þar hafa verið miklar skyndilokanir nú upp á síðkastið vegna þess að þorskur þar hefur verið mjög smár. Ég vek athygli á því, að sú verndunaraðgerð sem beitt hefur verið hér nú árum saman er eitt af því athyglisverðasta sem við höfum gert til að vernda smáþorskinn. Náðst hefur með þessu mjög góður árangur. Fyrir nokkrum árum t.d. 1976–1977, var um fjórðungur af veiddum þorski þriggja ára þorskur eða yngri, en nú er það talið vera um 5–6 af hundraði. Þorskurinn hefur haldið sig núna miklu meira á Austfjarðamiðum og þess vegna hefur að sjálfsögðu breyst hlutfallið á milli Vestfjarða og Austfjarða í þessu sambandi. Vestfjarðatogararnir hafa orðið, eins og allir þekkja, að sækja lengra en þeir þurftu undanfarin ár. En það hefur jafnframt valdið erfiðleikum út af Vestfjörðum nú að þar hefur orðið að loka vegna þess að þar hefur verið mikið af smáfiski. Að sjálfsögðu hefur það ekki aðeins bitnað á Vestfjarðaskipunum, heldur öllum skipum. Það mátti skilja á hv. þm. að þetta væri einhver sérstök lokun sem Vestfjarðaskip yrðu fyrir. Mikið hefur verið talað um stærð flotans og veit ég ekki hvort ég á að fara að rifja þær umr. upp. Það er staðreynd, að þrátt fyrir þessa miklu stærð flotans mun okkur vanta líklega um 80 þús. tonn til að ná því sem fiskifræðingar enn, þrátt fyrir samdrátt í veiðum, telja að óhætt sé að taka og þjóðarbúið svo sannarlega þarf á að halda. Ég hef hins vegar sagt, eins og kom fram hjá hv. þm., að ég tel þorskveiðiflotann orðinn nokkuð of stóran eftir að loðnuflotinn bættist við, en það er hins vegar einlæg von mín, og ég veit allra hér, að sá floti fái fljótlega verkefni við sitt hæfi. Ég get nú upplýst, að leiðangur Hafrannsóknastofnunar er nýkominn að landi eftir loðnumælingar. Í þessum leiðangri mældust nú um 265 þús. lestir af hrygningarloðnu, sem er veruleg aukning frá því í fyrra á sama tíma. Til upplýsinga skal ég geta þess, að árið 1980 mældust samtals af tveggja og þriggja ára loðnu, þ.e. loðnu sem er kynþroska, um 500 þús. lestir og eins og menn e.t.v. muna mældust hins vegar á sama tíma 1981 aðeins um 139 þús. lestir, en nú 265, svo þarna virðist nú vera einhver bati á ferðinni. Hins vegar skal tekið fram, að ég mun ekki gera á þessum grundvelli till. um neinar veiðar af þessum hrygningarstofni. En það er ekki síður athyglisvert að eins árs loðna hefur mælst meiri nú en undanfarin ár. Árið 1980 mældust 171 þús. lestir af eins árs loðnu, en í fyrra aðeins 5 þús. lestir, en nú mældust um 160–300 þús. lestir. Því virðist vera meiri eins árs loðna á ferðinni a.m.k. en mælst hefur undanfarin ár. Að vísu taka fiskifræðingarnir fram, að erfitt er að byggja á mælingum á eins árs loðnu, en jafnframt hefur komið fram að aðstaða er að ýmsu leyti góð á svæðinu nú og því er e.t.v. ástæða til bjartsýni með loðnuveiðar annað haust. Ekki skal ég út af fyrir sig segja meira um það, en þau orð hef ég eftir fiskifræðingum. Ef það fer svo, að loðnuveiðar geta hafist að nýju fær loðnuflotinn að nýju verkefni við sitt hæfi. Af því að hér var minnst nokkuð á kolmunnastofninn vil ég geta þess, að sjútvrn. hefur nú notað það fjármagn, sem það hefur, til að beina skipum á kolmunnaveiðar og reyndar gert það undanfarin ár. Í ljós kom við mjög ítarlega tilraun sem gerð var á s.l. ári á kolmunnaveiðum í bræðslu, að það er ekki arðbært. Styrkur reyndist þurfa að vera um það bil helmingur af aflaverðmæti til að slík veiði kæmi til greina. Hins vegar hefur verið unnið að rannsóknum og tilraunum með Norðmönnum og Færeyingum og ítarlegar upplýsingar fengist af tilraunum Færeyinga á því sviði. Þar hefur veiði aukist á kolmunna til manneldis í verksmiðjuskipum og niðurstaðan varð því sú, að þrjú íslensk skip verða útbúin til slíkra veiða. Eitt skipið, fyrsta skipið, Eldborgin, sigldi til veiða hygg ég s.l. sunnudag. Var þá búið að ganga frá því skipi með vélum til að vinna kolmunnann um borð. Mjög fróðlegt verður að fylgjast með þessari tilraun til kolmunnaveiða. Þótt það sé rétt, sem einnig kom fram hjá síðasta hv. ræðumanni, að fiskifræðingar óttast að veiðar á kolmunna séu að nálgast hámark er okkar hlutur þar langt fyrir neðan það sem okkur bæri í raun og veru miðað við göngu kolmunnans í gegnum íslenska fiskveiðilögsögu. Því er ákaflega mikilvægt að við höslum okkur völl í kolmunnaveiðum. Hins vegar er fáviska að senda 30 skip á kolmunna, sem ég sá í einhverju dagblaðinu. Það er ekki minnsti grundvöllur til slíks eins og nú standa sakir með þær veiðar. Ég vil jafnframt sérstaklega taka undir það, sem kom fram hjá hv. þm. Skúla Alexanderssyni, að það er gífurlega stórt verkefni fram undan að bæta meðferð á afla um borð í íslenskum fiskveiðiskipum. Ég get skýrt frá því, að nú um nokkra mánuði hefur verið unnið mjög ítarlega í þeim málum í framhaldi af vinnu sem fór fram á vegum fyrirrennara míns, hv. þm. Kjartans Jóhannssonar, og nál. sem þá var skilað. Ég geri ráð fyrir að frv. um breytingar á framleiðslueftirliti verði lagt fram á þingi innan tíðar og jafnframt verði endurskoðaðar reglur um meðferð á afla um borð í fiskiskipum, sem tvímælalaust munu leiða til þess - við skulum horfast í augu við það - að úr toppunum verður dregið. Varla er annað mögulegt, því það sýnir sig að í þessum gífurlegu toppum, bæði á togveiðum og netaveiðum, er farið illa með afla og áreiðanlega má rekja þær leiðu fréttir sem við höfum haft af lélegri framleiðslu til slíkra toppa að stórum hluta. Þó að dregið hafi úr afla á togdag, eins og kom fram hjá hv. þm., hygg ég að það út af fyrir sig sé ekki alvarlegt. Ég hygg að jafnvel kunni að reynast nauðsynlegt að setja á hömlur sem leiða til þess að eitthvað meira dragi úr afla á dag. Þetta mál verður til umr. með hagsmunaaðilum núna næstu dagana og vikurnar og eflaust berst það svo inn í sali hins háa Alþingis. Ég hef sem sagt ekkert við það að athuga að veiðar erlendis séu kannaðar, en vildi upplýsa að það virðist vera mjög takmarkaður áhugi á slíkum veiðum. Ég hef einnig rætt við allmarga, bæði skipstjóra og útgerðarmenn, og mér hefur heyrst að þeir hafi tiltölulega lítinn áhuga á þessum möguleika. Einnig hefur komið fram í því sambandi að verð á fiski víða erlendis er töluvert lægra en hér og því takmarkaður áhugi af þeim ástæðum. Sjálfsagt er að kanna þetta, ef einhver hefði áhuga á slíku, en ég held að það leysi á engan máta vandamál íslenskrar útgerðar í dag.



Herra forseti. Ég get látið efnislega útrætt um þetta mál. Hins vegar kann ég illa við að menn geri mér upp orð og þarf því að gera tvær leiðréttingar á fullyrðingum hv. 5. þm. Vestf. Hann fullyrti, að ef þessi þáltill. kæmi til framkvæmda, sem er um athugun á móguleikum íslenskra fiskiskipa til veiða í erlendri fiskveiðilandhelgi, þá hefði ég fullyrt að þau skip sem þannig fengju ný verkefni væru vestfirsk skip. Ég vil taka það skýrt fram, að þetta eru hans orð en ekki mín. Ég sagði ekkert slíkt. Mér er fullkunnugt um að fiskvinnslufyrirtæki og útgerðarfyrirtæki á Vestfjörðum eru mörg hver rekin þannig að til fyrirmyndar er. Ég var að ræða um vanda þeirra skipa sem í öllum opinberum gögnum eru lýst því sem næst gjaldþrota og tvöfaldur afli gæti ekki forðað undan hamrinum. Þau skip er ekki öll að finna á Vestfjörðum, sem betur fer. Þau er viða að finna. Þau orð, sem ég lét falla um erlent vinnuafl á Vestfjörðum, staðfesta það auðvitað, sem alþjóð er kunnugt, að þegar mikill afli berst á land er hann meiri en svo að fólk fái við ráðið að vinna með eðlilegum hætti og eðlilegum vinnutíma, enda er það alkunna að vinnuþrældómur var með ólíkindum, þó eitthvað hafi dregið úr því í seinni tíð. Önnur fullyrðing þm, sem hann eignaði mér, var sú, að ef togurum yrði fækkað væri ég að mæla með auknu vinnuálagi sjómanna. Hann virtist gefa í skyn, að fjölgun togara við veiðar á sama eða minnkandi aflamagni væri sjómönnum í hag. Bæði er að ég sagði ekkert slíkt og hitt, að þetta eru auðvitað hinar mestu fjarstæður. Það er fjarstæða að kjör sjómanna, sem ráðnir eru upp á hlut, hafi batnað við að fjölga skipum til að veiða minnkandi afla. Það er auðvitað bein kjaraskerðing, enda hafa sjómenn mátt af þessum sökum þola mjög alvarlega kjaraskerðingu. Strit þeirra er samt óbreytt. Ef um það er að ræða, að menn taki alvarlega hugmyndirnar um jöfnun afla og vinnslu, eins og margir stjórnarliðar hafa tekið undir, þá kann vel að vera að í því felist að það megi fjölga mönnum um borð, ef það leiðir til bættrar aflameðferðar, aukinna gæða og hærra verðs fyrir afurðina. Þetta gefur tilefni til þess að lokum að taka undir þá athugasemd hv. þm. Sighvats Björgvinssonar að endurreisn Reykholtsstaðar bíði enn.



Herra forseti. Það var ánægjulegt að heyra það, að ráðh. tók undir þessa till. og var reiðubúinn að styðja hana. Það var líka ánægjulegt að heyra, að hann hefði komist til þess að skoða það starf sem unnið var meðan ég var sjútvrh. varðandi breytingar á fyrirkomulagi framleiðslueftirlits. Það var þeim mun ánægjulegra sem margt af þeim verkum sem hann hefur staðið í hefur vakið mikil vonbrigði, ekki bara hjá mér heldur hjá þjóðinni, og orðið okkur til mikils skaða, eins og kunnugt er. Ég held að það fari ekkert milli mála og öllum sé orðið það ljóst, að sú aðferð sem notuð hefur verið að undanförnu við að stórauka fiskiskipastólinn skaði bæði sjómenn, útgerð og landsmenn í heild. Menn hafa í rauninni verið að éta yfir sig varðandi þetta efni, farið út á þá braut að fjárfesta of mikið á sama hátt og menn hafa lent í miklum vanda í landbúnaðinum vegna offramleiðslugetu. Þegar þannig fer í sjávarútvegi, þá er ráðist að sjálfum undirstöðum íslensks efnahagslífs. Það skemmdarverk, sem hefur verið unnið á afkomu sjávarútvegsins í tíð núv. ríkisstj., mun taka langan tíma að bæta, en sú till. sem hér er flutt er tilraun til þess að leita leiða út úr þeim vanda sem ríkisstj. hefur skapað. Þess vegna var það auðvitað ánægjulegt, að hæstv. sjútvrh. skyldi mæla með því að þessi till. yrði samþykkt. En það vakti sérstök vonbrigði að ýmsir þm. hjakka enn í sama farinu. Ég get þar nefnt annars vegar sérstaklega þm. Ólaf Þórðarson og hins vegar hv. þm. Skúla Alexandersson. Það var góð og gild stefna á sínum tíma að stækka fiskiskipastólinn, alveg hreint á sama hátt og það var góð og gild stefna á sínum tíma að auka framleiðslugetu landbúnaðarins, en það er stórhættulegt ef menn eru ekki reiðubúnir að taka mið af aðstæðum á hverjum tíma og hjakka áfram í sama farinu aftur og aftur. Núna er sú stefna sem fylgt hefur verið í landbúnaðarmálum stefna sem þýðir versnandi lífskjör. Sú stefna, sem ríkisstj. hefur fylgt og þessir hv. þm. töluðu fyrir, þýðir líka versnandi lífskjör í þessu landi við núverandi aðstæður. Það er verið að tala hér fyrir úreltum sjónarmiðum. Það er eins og menn séu steinrunnir. Það er þetta sem hefur verið mikill ágalli á íslensku stjórnkerfi á undanförnum árum. Menn hafa ekki verið reiðubúnir að breyta um stefnu þegar tímar hafa hreyst. Þegar maður horfir upp á þá reynslu, sem við höfum orðið fyrir í landbúnaðarmálunum allan s.l. áratug og í sjávarútvegsmálunum í tíð núv. ríkisstj., horfir maður með ugg til framtíðarinnar, þegar við stöndum á þröskuldi tölvualdar þar sem sjálfvirkni mun aukast og þar sem menn þurfa skjót og skynsamleg viðbrögð við að aðlagast nýjum aðstæðum, þannig að tæknin geti nýst okkur til þess að bæta lífskjörin, en verði ekki til þess að skapa hér atvinnuleysi. Íslenskir stjórnmálamenn standa í því öllum stundum að sjá til þess, bæði „prívat“ og með tillöguflutningi, að framfylgja úreltri stefnu í atvinnumálum, sem rýrir lífskjör þjóðarinnar. Þeir komast ekki til þess að hugsa einu sinni um þessi mál - reyndar kannske vegna þess að þeir eru svo uppteknir í bráðabirgðahjakki frá mánuði til mánaðar að þeir gefa sér aldrei tóm til þess að líta til framtíðarinnar og hafa svolitla framtíðarsýn. Ég ætlaði mér ekki, herra forseti, að fjalla sérstaklega um þetta mál á þessum vettvangi núna, en þær ræður sem hér voru haldnar gerðu það að verkum að ég gat ekki stillt mig um að benda á hvert grundvallaratriði það er að menn taki upp gerbreytta stefnu í þessum málum. fyrir því höfum við Alþfl.-menn talað á undanförnum árum. Auðvitað er það rétt, að það á að gera allt sem unnt er til að nýta betur þann fisk sem kemur úr sjónum og við eigum að gera hvað við getum til þess að gæði útflutningsins séu sem mest. En það firrir okkur ekki því, að við verðum að taka skynsamlegar ákvarðanir um nýtingu fiskistofnanna og um stærð fiskiskipastólsins. Stærð fiskiskipastólsins ræður langmestu um hver tilkostnaðurinn er við veiðarnar og þar með um afkomu útgerðar og um afkomu þjóðarbúsins. Þetta er langmikilvægasta stærðin. Jafnframt verða menn að hafa það í huga, að ef við ætlum að stunda hér lífvænlegan sjávarútveg er meginatriði að við stöndum vörð um fiskistofnana og höfum sterka fiskistofna, þannig að menn þurfi ekki að eltast um allan sjó til þess að fá nokkrar bröndur. Þá vex líka tilkostnaðurinn. Með því að hafa sterka fiskistofna og stóra fiskistofna getum við líka minnkað tilkostnaðinn af útgerðinni. Menn tala um að það sé hætta á vaxandi samkeppni af hálfu t.d. Kanadamanna, og það er rétt. Það er einungis tvennt sem við getum notað til þess að mæta þeirri samkeppni. Í fyrsta lagi getum við tileinkað okkur tækni í fiskiðnaðinum, þannig að við séum þeim fremri á hverjum tíma í fiskiðnaðinum. Það kostar gífurlega fjármuni. Þangað eigum við að beina þeim. Hitt er að hafa skynsamlega stjórn á fiskveiðunum með því að takmarka stærð fiskiskipastólsins og hafa sterka fiskistofna. Kanadamenn hafa ákveðið að byggja upp við austurströnd sína hrygningarstofn, sem er milljón tonn í þorski, til þess að taka úr honum á hverju ári 200–300 þús. tonn af þorski. Þeir leggja svo ríka áherslu á að jafnvel þótt hrygning mistakist geti þeir haldið áfram að veiða sama magn eftir sem áður og án þess að auka tilkostnaðinn. Þetta skiptir líka meginmáli varðandi afkomu okkar. Herra forseti. Sú till., sem hér er flutt, er tilraun til þess að feta sig út úr þeim vandræðum sem núv. ríkisstj. hefur komið þessum málum í. Ég held að hún sé sjálfsögð. Þetta er tilraun sem ber að gera. Málið er það alvarlegt að það verður að leita allra ráða. Ég vænti þess, að hún fái víðtækan stuðning og mér þykir vænt um að hæstv. sjútvrh. skuli hafa lýst yfir stuðningi.



Herra forseti. Ég bið afsökunar á því að koma hér svona fljótt aftur upp. Um leið og ég endurtek að ég sé svo sannarlega ekkert athugavert við það að skoða það sem felst í þessari till. vil ég hins vegar lýsa því yfir, að ég er ákaflega ósammála því sem kom fram hjá hv. síðasta ræðumanni. Satt að segja, því meira sem ég velti fyrir mér þessum reiknikúnstum, að stærð fiskveiðiflotans sé stærsta efnahagsvandamál íslensku þjóðarinnar, því minni skynsemi sé ég í þeim. Þegar menn jafnvel leyfa sér að deila í aflann með tonnatölu flotans, og fá þá meiri afla að sjálfsögðu per tonn eftir því sem tonnatala flotans verður minni, nær slíkt ekki nokkurri átt. En svona virðast mér í raun og veru dæmin gerð. Að sjálfsögðu eykst ekki afli á þau skip sem eftir eru í sama hlutfalli og skipunum fækkar, því fer víðs fjarri. M.a. kemur það greinilega fram í því reiknimódeli sem verið er að vinna að og hv. þm. lét hefja vinnu við á sínum tíma. Ég vil halda því fram, að vandamálið sé of dýr skip. Það er miklu frekar það. Það er of mikið fjármagn í þessum nýju skipum. Eitt mitt fyrsta verk, þegar ég tók við þessu starfi, var að breyta ákvörðun fyrirrennara míns og heimila endurnýjun á togaranum Guðbjörgu á Ísafirði. Það skip hefur borið að landi ómældan auð í íslenski þjóðarbú, gífurlegan auð, og þó að það sé eflaust að mati sumra syndsamlegt að hafa leyft þá endurnýjun í nokkuð stærra skipi tel ég það eitt af mínum betri verkum. Ég hef nýlega skoðað verðsamanburð á Ottó Þorlákssyni og Guðbjörgu, ítarlegan samanburð sem Fiskveiðasjóður gerir. Þar kemur fram, að mati Fiskveiðasjóðs, að Ottó kosti 44% meira en Guðbjörg. Það munar um þann bagga. Ég hef svo sannarlega ekki á móti því að byggja skipin hér heima, vildi gjarnan hafa þau öll byggð hér heima, en það er ófært á meðan íslenskum skipasmíðastöðvum er ekki gert kleift að keppa við þær erlendu, m.a. vegna gífurlegs fjármagnskostnaðar, vaxtakostnaðar o.s.frv., sem hvílir á þeirri fjármögnun sem íslenskar skipasmíðastöðvar hafa aðgang að. Þarna held ég að sé langsamlega stærsti vandinn. Ég hef áður getið þess, að aðeins h já þeim 15 togurum, sem skoðaðir voru sérstaklega og byggðir á árunum 1977–1980, kemur í ljós að fjármagnskostnaður umfram meðaltalið er 75 millj. kr. á ári að núvirði. Ef þetta er dregið frá batnar afkoma minni togaranna í heild um 4 prósentustig. Það munar hvorki meira né minna um þetta. Einnig kemur í ljós að sú fjármögnun, sem íslenskar skipasmíðastöðvar hafa haft aðgang að, sem er í dollurum, bar á síðasta ári raunvexti, sem voru 23% fyrir ofan verðbólgu, 23% raunvextir. Það er alveg ljóst að engin útgerð fær borið slíkt. Það getur verið að Reykjavíkurborg geti greitt tapið af Ottó Þorlákssyni, sem er gífurlegt með slíkan fjármagnskostnað, en mörg minni sveitarfélög og minni staðir geta það alls ekki. Ég vil þess vegna leyfa mér að halda því fram að þarna sé vandamálið, en alls ekki í of stórum flota, stórum flota sem þarf að fara vel með fiskinn og reyndar að ná meiri afla en við náum í dag.



Herra forseti. Ég vil fyrst þakka hæstv. sjútvrh. jákvæðar undirtektir við þessa till., sem hefur satt best að segja vakið meiri og víðtækari umræður en ég átti von á. Mér var kunnugt um að hæstv. ráðh. hafði nokkuð látið athuga það mál sem till. fjallar um. Ég held hins vegar að brýnt sé að sú athugun sé gerð að nýju og ekki síður að athugun á þessu máli sé stöðugt í gangi og þessir möguleikar séu kannaðir. Ég minnist þess ekki að sagt hafi verið í þessum umræðum að stærsta og eina efnahagsvandamál Íslendinga væri of stór fiskifloti. Ég held að þar hafi verið fulldjúpt í árinni tekið hjá hæstv. ráðh. Hins vegar höfum við Alþfl.-menn margsinnis bent á að eitt af okkar vandamálum er taumlaus eða taumlítill innflutningur fiskiskipa, sem hefur verið leyfður í ráðherratíð hæstv. sjútvrh. Við höfum bent á að hann hafi skapað margvísleg vandamál. Það þýðir ekkert að standa hér í ræðustól og afneita beinhörðum tölum og segja bara: Þetta eru reikningskúnstir. Ég hélt satt að segja að það væri fyrir neðan virðingu hæstv. ráðh. að leyfa sér málflutning af því tagi. Menn verða auðvitað að taka staðreyndum þó að þær séu óskemmtilegar. En ég þakka ráðh. jákvæðar undirtektir við till. Megintilefni þess að ég kvaddi mér hér hljóðs að nýju var þó kannske fyrst og fremst ræða sú sem hv. 4. þm. Vesturl. flutti hér áðan og nokkur ummæli sem hann lét sér um munn fara. Í fyrsta lagi að þessi till. kallaði á veiðar annarra þjóða hér við land. Það er ekkert í þessari till., ekki stafur, ekki orð, ekki setning, sem gefur tilefni til þess, ekki nokkur skapaður hlutur. Menn tala hér enn um stærð fiskiflotans. Það gerði líka hv. þm. Skúli Alexandersson og vildi nú ekki gera mikið úr því. En það er athyglisvert að bæði hann og hæstv. sjútvrh. notuðu orðin „ívið of stór, heldur stór“. Hvað er það annað en viðurkenning á því að fiskiskipaflotinn sé of stór, þegar sagt er að hann sé heldur stór, ívið stór eða eitthvað í þá áttina? Það þýðir bara á mannamáli að fiskiflotinn sé of stór, og ástæðulaust að vera að skafa neitt utan af því. En það sem mér fannst þó kannske alvarlegast og einkennilegast í þessari ræðu var það að við ættum að flytja inn fleiri Júgóslava og Araba til að vinna í fiski. Það var sagt hér úr þessum ræðustól. Þetta er alrangt. Það koma þúsundir og aftur þúsundir Íslendinga á vinnumarkaðinn á hverju ári og við eigum að gera störfin bæði við fiskveiðar og fiskvinnslu aðlaðandi fyrir þetta fólk. Við eigum ekki að stefna að því að flytja inn fleiri Júgóslava og fleiri Araba til að starfa í okkar fiskiðnaði. Það er alröng stefna. Satt að segja átti ég ekki von á því, það kemur mér mjög á óvart að heyra þetta frá hv. þm. Skúla Alexanderssyni. Ég vona bara að honum hafi orðið á mismæli í sinni ræðu hér áðan, vegna þess að við eigum að gera þessi störf aðlaðandi fyrir okkar fólk, við eigum ekki að stefna að því að hafa útlenda farandverkamenn sem uppistöðuna í okkar fiskiðnaði og fiskvinnslu, það er alröng og raunar hættuleg stefna. Ég ætla svo ekki að eyða fleiri orðum að því. Hv. þm. Skúli Alexandersson kom hér í ræðustól og nafngreindi ákveðin skip, hvort að við tillögumenn værum með í huga að það ætti að senda Skarðsvíkina á veiðar einhvers staðar við strönd Norður-Ameríku eða Vestur-Afríku. Ég á von á því að næst komi annaðhvort hann eða hv. þm. Ólafur Þórðarson og spyrji hvort við viljum ekki nafngreina menn sem eigi að senda til þessara veiða. Þetta er auðvitað svo fáránlegur og furðulegur málflutningur að það tekur engu tali. Þessi till. fjallar eingöngu um það að kanna möguleika á kaupum veiðileyfa og öflun veiðiaðstöðu fyrir íslensk skip, þetta fjallar eingöngu um það að nýta betur þau fiskiskip sem við eigum. Það er enginn að tala um að gera einhverjar ráðstafanir sem leiði til atvinnuleysis hér. Hver hefur minnst á það? Jú, hv. þm. Ólafur Þórðarson hefur minnst á það. Það dettur auðvitað engum manni slíkt í hug. Þetta er eingöngu hugsað til þess að skapa íslenskum sjómönnum og íslenskum fiskiskipaflota aukin og ný verkefni, leita á nýjar slóðir. Það viðurkenna allir að flotinn er of stór. Hann gæti nýst okkur betur. Hann gæti aflað aukinna verðmæta. Það er allt og sumt sem vakir fyrir okkur með flutningi þessarar till.



Herra forseti. Ég skal nú ekki lengja þessar umræður. Hv. 5. þm. Vesturl. talaði um að ég hefði sagt að æskilegt væri að nota - ja, ég nafngreindi víst bæði Júgóslava og Araba, við fiskvinnslu á Íslandi. Ég skal endurtaka þetta hér og undirstrika að ég tel að við þær aðstæður þegar við færum að landi mikinn afla, sem íslenskar hendur geta ekki sinnt, eins og hefur verið meira og minna vítt og breitt um landið, þá er það betri lausn að flytja inn í landið verkafólk frá öðrum þjóðum en að flytja íslenska fiskiflotann til annarra þjóða og á önnur fiskimið. Ég tek undir það að það er nauðsynlegt að gera íslensku fiskvinnsluna það aðlaðandi að fleiri Íslendingar vilji vinna þar, og að því er stefnt vítt og breitt um landið. Á síðustu árum hafa átt sér stað mikil umskipti hvað því viðvíkur. En hitt tel ég ólíkt betri kost, að flytja hingað útlendinga, Ástrala sem hafa verið flestir hér og nú upp á síðkastið Dani, til þess að vinna við íslenska fiskinn en að senda fiskiskipin á erlend mið. Hv. þm. taldi það hálfgerða ósvinnu af mér og 5. þm. Vestf. að óska eftir nafngreiningu á skipum eða jafnvel mönnum þeim er skyldu sigla á erlend fiskimið. Ég held að þegar menn koma með till. sem þessa hljóti þeir að vera með ákveðin skip í huga, eða a.m.k. ákveðinn hluta veiðiflotans. Ég geri ráð fyrir því að einmitt með tilliti til þessarar till. sé það fyrst og fremst loðnuflotinn sem um sé hugsað. Í þeim flota var einmitt það skip sem ég nafngreindi áðan og þar af leiðandi ekki ótrúlegt að það sé eitt af þeim skipum sem ættu að fara á hin erlendu fiskimið. Sú fullyrðing að í þessari till. felist ekki það að verið sé að skapa möguleika fyrir atvinnuleysi í sjávarþorpum á Íslandi er algerlega röng. Um leið og íslensku fiskiskipin eru send á önnur fiskimið en þau íslensku og þau flytja ekki afl, til fiskvinnslustöðvanna í sjávarútvegsbæjunum þá skapast þar atvinnuleysi. Framkvæmd slíkrar till., að ákveðinn hluti íslenska fiskveiðiflotans færi á erlend fiskimið, gerir nákvæmlega það sama að verkum og þegar íslensku fiskiskipin eru að sigla með afla á erlendan markað. Það gerir það að verkum að það skapast atvinnuleysi og minnkandi atvinna í íslenskum fiskibæjum.



Herra forseti. Ég treysti mér ekki til að ræða hér allt það sem sagt hefur verið um þá spurningu sem ég varpaði hér fram í mesta sakleysi á sínum tíma. En ég vil leiðrétta þann misskilning að það sé frá mér komið að þetta leiði til atvinnuleysis. Það kom fram hjá hv. J. þm. Reykv. En hann hafði aftur á móti ekki stórar áhyggjur af því, það var annað mál. Og hann var líka með hrein svör við því hvar skipin væru sem ættu að fara úr landi. En það er ekki skrýtið þó að hv. 5. þm. Vesturl. sé kominn á þurrt land í þessum efnum og telji ekki óhætt að fara út í fiskihafnirnar til að benda á hvaða skip það séu sem eiga að fara úr landi.