Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Heiðruðu hlustendur! Þegar við leggjum dóm á verk þessarar hv. ríkisstj., verðum við að minnast þess, að þessari ríkisstj. er meira vald gefið en nokkurri annarri, sem setið hefur að völdum á Íslandi. Hún hefur að heita má einræðisvald yfir öllu atvinnu- og verzlunarlífi Íslendinga. Hún ræður því, hvort hér er full atvinna eða atvinnuleysi. Hún ræður því, hvort við hagnýtum þá miklu markaðsmöguleika, sem þjóðin hefur. Hún hefur óskað eftir þessu valdi af Alþingi og fengið það. Hún hefur þurrkað út það lítið, sem eftir var af svo kölluðu „frjálsu framtaki“, sem til var í landinu, og gersamlega útrýmt þeim litlu leifum, sem eftir voru af svo kallaðri „frjálsri verzlun“ og tekið á sig þá ábyrgð að selja í staðinn framtak hins opinbera og skipulagningu ríkisins á framtaki þegnanna og skuldbundið sig jafnframt gagnvart þjóðinni í lögunum um fjárhagsráð til að tryggja öllum næga og örugga vinnu. Þessi ríkisstj. hefur haft betri tæknilega aðstöðu en nokkur stjórn, sem áður hefur setið að völdum á Íslandi, til þess að láta þetta mikla vald sitt verða þjóðinni til blessunar. Hin stórvirku nýsköpunartæki, sem aflað var handa sjávarútveginum í tíð fyrrv. stj., eru nú farin að mala þjóðinni gull, þau eru henni nú miklu verðmeiri en féð, er þjóðin galt fyrir þau, og sum þeirra, svo sem nýsköpunartogararnir, munu á einn ári framleiða andvirði sitt í erlendum gjaldeyri. 20 nýir togarar og 4 ný flutningaskip sigldu til landsins á síðasta ári. A.m.k. 10 nýir togarar og mörg ný stór flutningaskip bætast við flotann á þessu ári, samkvæmt ákvörðunum, er teknar voru áður en þessi stjórn kom til valda. Auk hins mikla nýja fiski- og flutningaskipaflota ræður þjóðin svo yfir stórvirkari vinnslutækjum til hagnýtingar sjávaraflans en nokkru sinni fyrr: ný hraðfrystihús, síldarverksmiðjun, fiskiðjuver, sem öll geta afkastað stórkostlega miklu, ef úrræðaleysi eða þröngsýni valdhafanna hindrar ekki rekstur þeirra. Þar að auki biður innlendur iðnaður, að miklu leyti endurnýjaður með auknum vélakosti fyrir nýbyggingarsjóðina, eftir stærri verkefnum en áður, reiðubúinn til þrotlausrar framleiðslu verðmæta handa landsbúum, ef hann fær að starfa. Og landbúnaðurinn er nú afkastameiri en nokkru sinni fyrr og bændur reiðubúnir til kaupa á meiri landbúnaðarvélum og áburði til að auka framleiðsluna, ef þeir aðeins fá þessar nauðsynjar. Þessi ríkisstj. hefur í krafti valds síns yfir utanríkisverzluninni getað tryggt Íslendingum óþrjótandi markaði fyrir framleiðslu vora og skipulagt með stórfelldri vöruskiptaverzlun innflutning á flestöllum nauðsynjum vorum. Hún hefur haft tækifæri til þess að gera jafnvel samninga til margra ára um afurðasölu og innkaup, til þess að skapa þannig það öryggi í markaðsmálum vorum, sem allir framleiðendur þrá. Þessi ríkisstj. hefur enn fremur haft möguleika inn á við til þess að bæta kjör almennings, gera hann efnahagslega sjálfstæðari, gera fleirum fært að eignast þak yfir höfuðið eða einhver atvinnutæki, skapa meiri efnahagslegan jöfnuð á Íslandi, því að aldrei hefur eins mikill auður verið til á landi voru og nú. Við skulum nú athuga, hvernig hæstv. ríkisstj. hefur notað sítt mikla vald á öllum þessum sviðum, en undir því er lífsafkoma þjóðar vorrar komin, að svo miklu leyti sem það er á manna valdi, hver hún verður. Hvernig hefur ríkisstj. notað hið mikla vald sitt yfir atvinnu- og verzlunarlífinu? Hún lofaði að tryggja öllum næga og örugga atvinnu, hún lofaði endurbótum og umbótum á öllum sviðum þjóðfélagsins. Hvernig hefur hún efnt það? Ríkisstj. hefur ráðizt á lífskjör verkamanna og allra launþega. Hún hefur leitt vágest atvinnuleysisins inn á heimili alþýðufólksins að nýju, og hefði nú þegar sorfið sárt að fjölda alþýðuheimila í Rvík í vetur, ef síldin hefði ekki eyðilagt fyrirætlanir ríkisstj. um algert atvinnuleysi. - Ríkisstj. hefur með þrælalögunum frá í vetur svipt alla launþega allt að 10% af launum sínum, eða rænt af launþegastéttinni allt að 50 millj. króna á þessu ári, ef launaránið héldist allt árið. Þetta er gert undir yfirskini dýrtíðarinnar, en hver hefur merkt, að dýrtíðin hafi minnkað við þetta? Þvert á móti. Samtímis árásinni er einmitt dýrtíðin gerð miklu tilfinnanlegri fyrir alþýðu. Hver er afleiðingin af þessu lögboðna launaráni ríkisstj.? Í fyrsta lagi sú, að lífskjör allra launþega versna, og það hefur síðan áhrif á allt viðskiptalíf þjóðarinnar, á afkomu handverksmannsins, smákaupmannsins, - allra. En í öðru lagi þá þýðir þessi launalækkun það fyrir fjöldann af starfsmönnum og verkamönnum, sem undanfarið hafa lagt í að kaupa sér íbúð eða byggja sér hús, að þeir geta margir hverjir ekki staðið í skilum og missa íbúð sína. Gerir ríkisstj. eitthvað til þess að hjálpa slíkum mönnum? Nei, þvert á móti. Hún lofar Landsbankanum og þar með öllum bönkum og okrurum að hækka vextina, gera erfiðara að fá lán. Hún reynir m.ö.o. að gera þá menn, sem urðu bjargálna, aftur að öreigum, í stað þess að hjálpa þeim með því að tryggja þeim löng lán, lægri vexti og minni afborganir, því að þjóðfélaginu er hagur að því, að sem flestir þegnar þess verði efnahagslega sjálfstæðir. Við skulum síðar koma að því, hvers vegna ríkisstj. er að hrinda þeim alþýðumönnum, sem undanfarin ár hafa verið að klóra í bakkann og eignast eitthvað í sveita síns andlitis, fram af bakkanum, niður í hringiðu þeirrar kreppu, sem stj. er að reyna að búa til. Hvernig hefur ríkisstj. svo farið með sjómenn og útvegsmenn, þá framleiðendur, sem þjóðin fyrst og fremst á afkomu sína undir? Ríkisstj. hefur með þrælalögunum í vetur lækkað þá lágmarkstryggingu, sem sjómaðurinn áður hafði, og rýrt þannig kjör hans. En hatrammast er þó það rán gagnvart fiskimönnum öllum, sem ríkisstj. framkvæmir með því að taka af þeim allan afla þeirra með valdboði og skammta þeim síðan verð fyrir hann samkv. leynisamningum, er hún gerir og þjóðin fær ekkert að fylgjast með í, og ræna þá öllum áhrifum á meðferð gjaldeyrisins, er þeir afla. Síðan tekur ríkisstj. gjaldeyrinn, sem hún hefur aflað sér með þessu þokkalega valdboði, og útbýtir honum eftir eigin geðþótta til þeirra, sem hún hefur velþóknun á. Hvað heitir þetta skipulag gagnvart fiskimönnum hvað útflutninginn snertir og öllum landsmönnum hvað innflutninginn snertir? Á 17. öld var það kallað einokun, og svo heitir það enn. Og þessi einokun er framkvæmd án snefils af lýðræði eða eftirliti frá þjóðarheildinni. Aðeins hirðgæðingar einræðisherranna fá að fylgjast með framkvæmdunum. Alveg blygðunarlaust er þurrkað burt allt, sem heitir jafnrétti Íslendinga fyrir lögunum. Ríkisstj. litur á valdið yfir atvinnu- og verzlunarlífi Íslendinga sem féþúfu fyrir sig og gæðinga sína og útilokar þess vegna eigi aðeins stjórnarandstæðinga og helztu samtök þjóðarinnar frá öllum nefndum, sem hafa með veigamestu hagsmunamál þjóðarinnar að gera, heldur dregur hún og slíkan leyndarhjúp yfir athafnir sínar á þessum sviðum, að öllum landsmönnum ofbýður, meira að segja verzlunarráðsþinginu. Nú vill máske einhver segja, að þótt gjaldeyririnn sé tekinn af fiskimanninum, sem aflar hans með súrum sveita, þá gangi þetta þó jafnt yfir alla menn á Íslandi, svo að ekki verði ríkisstj. sökuð um hlutdrægni þar, því fer fjarri. Ríkisstj. leyfir þeim mönnum að brjóta þau lög, sem hún hefur velþóknun á. Ef Ameríkani kemur til Keflavíkur með sína dollara og dvelur þar og heyrir því undir íslenzk lög, þá þarf hann ekki að afhenda dollara sína. Hann selur þá hæstbjóðanda á 15 kr. fyrir dollarann. slík uppboð fara daglega fram á Keflavíkurflugvelli. Ríkisstjórnin og Landsbankinn, sem bæði kvarta um dollaraleysi, gera ekkert til þess að láta Ameríkana hlýða lögum. Íslenzkur sjómaður og útvegsmaður í Keflavík, er tækju síldarolíuna sína og seldu fyrir 140 sterlingspund tonnið út úr landinu og keyptu sér nauðsynjar fyrir gjaldeyrinn, mundu tafarlaust fara í tukthúsið, því að þá mundi stjórnin sýna röggsemi, ef Íslendingur dirfðist að haga sér eins og frjáls maður. En ef amerískt auðfélag kemur og byggir stórhýsi í Reflavík og selur dollara á svörtum markaði fyrir 15 kr., til þess að sleppa við að láta þá á 6.50 kr. í Landsbankann, þá hneigir dómsmrh. sig í auðmýkt. Þá eru engin dollaravandræði, engin einokun, - Ameríkanar skulu hafa frelsi til að brjóta íslenzk lög eins og þeim þóknast. Það skal ríkisstj. sjá um. Herraþjóðin skal fá að finna það, að hún ræður í landinu og að ríkisstj. er hennar trúr og öruggur þjónn gagnvart þeim innfæddu. En vel Íslendingum, ef þeir gleyma því, að þeir eru orðnir undirþjóð, sem hefur ekki meiri rétt móts við Ameríkana í eigin landi nú en móts við einokunarkaupmenn Dana forðum. En ég kem nánar að því síðar, hve ólikt lögunum er nú beitt á Íslandi, eftir því hver í hlut á: við Íslendingar eða menn ríkisstj., Ameríkanar. Við skulum svo athuga aðfarir einokunarstjórnarinnar á öðrum sviðum. Byggingariðnaðinn hefur hún hneppt í fjötra. Í fyrsta skipti í sögu Íslands hefur mönnum nú verið bannað að byggja sér þak yfir höfuðið, og frekar hefur sement og timbur verið látið skemmast en slíkt hafi verið leyft. Innlenda iðnaðinum hefur verið neitað um hráefni og hann þannig stöðvaður að mestu. Er það einn liður í þeim fyrirætlunum ríkisstj. að koma á atvinnuleysi, til þess að reyna að brjóta verkalýðssamtökin á bak aftur, - eða er það bara óforsjálni og skeytingarleysi valdhafanna? Ekki þarf að kenna gjaldeyrisskortinum um það. Hverri skynsamri stjórn var innan handar að semja í tíma við önnur ríki um gagnkvæma afhendingu á vörum, svo að íslenzki iðnaðurinn fengi sín hráefni nógu snemma til að geta starfað. En af því að ekkert er hugsað um neitt fyrr en í óefni er komið, þá lætur stj. nú flytja inn útlent þvottaduft, sem selt er á 6.10 kr. pakkinn, þegar innlendi iðnaðurinn selur á 1,30–1,45 kr., svo að maður ekki tali um, hvernig Ameríkanarnir á Keflavíkurflugvelli smygla inn erlendri iðnaðarvöru og selja fyrir okurverð, meðan íslenzkum iðnaði er neitað nm hráefni til þess að framleiða sams konar vöru ódýrar. Samtímis þessari herferð gegn heilbrigðu atvinnulífi landsmanna er svo hafin árás á alla þá umbótalöggjöf, sem sett hefur verið á undanförnum árum, meðan sósíalistar voru í stjórn. Réttur landsmanna samkvæmt alþýðutryggingunum er rýrður. laun almennra starfsmanna ríkisins eru skorin niður með þrælalögunum. en hinir hæstlaunuðu stjórnargæðingar, eins og fjárhagsráðið, hækka bara hjá sér grunnlaunin að sama skapi, svo að ekki gangi sparnaðurinn út yfir þá, sem tala hæst um hann. Á dögum nýsköpunarstjórnarinnar var sett löggjöf, sem átti að tryggja þeim fátæku, er reisa vildu sér íbúðarhús, ódýr og góð lán. Þessa löggjöf hefur ríkisstj. eyðilagt í framkvæmd, og nú leggur hún frv. fyrir þingið, bandorminn svo kallaða, til þess raunverulega að fella hann úr gildi (um stundarsakir). Það er borið við lánsfjárskorti, látið í það skína, að ríkisstj. ráði ekki við Landsbankann, fái hann ekki til þess að leggja fram fé. Það eru bara fátækir menn, sem þarna eiga í hlut, menn, sem langar til að bjarga húsunum sínum, svo að þau lendi ekki í klóm braskaranna, eða langar til að byggja yfir sig. Þá kærir ríkisstj. sig ekki um að beita valdi sínu. En það er annað, ef ríkir menn eiga í hlut, svo sem nú skal greina. Lánin úr Stofnlánadeild sjávarútvegsins voru í haust að ganga til þurrðar. Smáútvegsmenn og sjómenn viða um land biðu eftir lánum, sem þeir höfðu treyst á. Landsbankinn vildi samkvæmt sínum skilningi á reglugerð stofnlánadeildarinnar ekki láta ríkustu togaraeigendur í Rvík, sem áttu nóga nýbyggingarsjóði, fá lán samtals 8 millj. króna, sem þeir vildu fá. Þá greip ríkisstj. inn í og sýndi vald sitt og skipaði Landsbankanum að lána hinum auðugu 8 milljónirnar, - ríkisstj. túlkaði bara reglugerðina í þágu milljónamæringanna - og Landsbankinn varð að beygja sig. Þar með eru stofnlánin þrotin. Þeir fátæku gátu svo farið á hausinn, þá gátu milljónamæringarnir keypt tækin þeirra fyrir ódýr lán úr Landsbankanum. Þetta mun ríkisstj. kalla að hlynna að efnahagslegu sjálfstæði einstaklingsins. Hvert stefnir ríkisstj. með öllu þessu? Hún þarf ekki að bera því við, að bankarnir tapi og skorti lánsfé. Landsbankinn græddi síðasta ár 16 millj. króna og seðlavelta hans er nú aðeins 122 milljónir móti 181 milljón hæst í fyrra. Lánsfjárkreppan, vaxtahækkunin og öll árás ríkisstj. á lífskjör almennings er ránsherferð á hendur fólkinu í þessu landi, til þess að ræna eignum þess og rýra kjör þess, en auka auð þeirra 200 einstaklinga og félaga í Reykjavík, sem áttu um fyrri áramót samkvæmt eigin framtali 500 milljónir kr. í skuldlausum eignum, ef metið er með mælikvarða eignaraukaskattsins. Það er þessi ránsherferð, sem verkalýður og millistéttir landsins þurfa að sameinast gegn. Þá skulum við athuga framkomu þessarar ríkisstj. í hagsmunamálum þjóðarinnar út á við. Þessi ríkisstj. hefur haft möguleika til þess að tryggja Íslandi óþrjótandi markaði fyrir allar okkar afurðir, en hún hefur ekki hagnýtt það tækifæri, heldur valið stefnu í markaðsmálum okkar, sem fjandsamleg er hagsmunum Íslands og leiðir yfir þjóðina eyðileggingu markaðanna og hrun útflutningsins eftir nokkur ár og setur oss undir efnahagslega yfirstjórn auðdrottnanna í Wall Street. Skal ég nú sanna þetta mál mitt. Fyrst skulu athugaðir möguleikarnir, sem verið hafa til að tryggja Íslendingum örugga markaði í Mið- og Austur-Evrópu. Engum blandast hugur um, hve eðlileg verkaskipting það sé með þjóðum Evrópu, að vér eyjarskeggjar, mitt í beztu fiskimiðum heims, framleiðum sérstaklega fiskafurðir fyrir þjóðir þær, sem búa á meginlandi Evrópu og eiga ekki strönd að úthafi. Í haust og vetur hafa þessar þjóðir Austur-Evrópu verið að gera stórfellda viðskiptasamninga til tveggja, þriggja og allt upp í fimm ára. Þær voru með slíkum samningum að tryggja sér gagnkvæmt markaði fyrir útflutningsafurðir sínar og nauðsynjar til innflutnings. Ég fylgdist af athygli með þessum samningum, er um þá var ritað erlendis, og skrifaði greinaflokk í haust um nauðsyn þess, að vér Íslendingar reyndum að tryggja oss, t.d. með helminginn af útflutningsafurðum okkar. með samningum við þessar þjóðir. Ég vakti sérstaka athygli á því í út-varpsræðu héðan 16. okt. í haust, að nauðsynlegi: væri að gera tafarlaust gangskör að því að hef ja samninga við Tékkóslóvakíu, Sovétríkin, Pólland, Austur-Þýzkaland, Ungverjaland og önnur þessi lönd, ef dýrmæt tækifæri ættu ekki að ganga okkur úr greipum. Ekkert fékkst gert þá strax. Þvert á móti var sleppt tækifæri til þess að gera um miðjan nóvember samning við Tékkóslóvakíu um sölu á íslenzkum afurðum fyrir 37 millj. króna og kaup fyrir svipaða upphæð. Önnur ríki hagnýttu sér tækifærið betur. Þessi nefndu Austur-Evrópuríki gerðu eigi aðeins hina þýðingarmestu viðskiptasamninga sín á milli. Önnur ríki gerðu og stórsamninga við þau. Brezka stjórnin gerði á þessum tíma viðskiptasamninga við Pólland, Ungverjaland, Júgóslavíu og Sovétríkin, suma til margra ára. Norðmenn undirskrifuðu í lok fyrra árs samning við Sovétríkin um að tvöfalda viðskipti þjóðanna á árinu 1948. Um mánaðamótin jan.–febr. hófu norska og rússneska stjórnin svo undirbúning að viðskiptasamningum til fleiri ára. Danir hafa nú gert stórsamning við Austur-Þýzkaland, m.a. um sölu á síld. Og þannig mætti lengi rekja. Norður- og Vestur-Evrópulöndin sóttust eftir slíkum viðskiptasamningum, eigi aðeins vegna þess að þau fengu að austan korn, fóðurvörur og annað, sem þau sárlega vanhagaði um, heldur líka vegna hins, að þau vildu tryggja sér markaði í þessum sósíalistísku löndum. Stjórnir þessara vesturlanda vissu af sárri reynslu áranna. 1929–34, hve hörð kreppan er í auðvaldslöndunum, og skilja, að í sósíalistískum þjóðfélögum eru markaðirnir óþrjótandi. Þess vegna sé um að gera að komast inn á þá markaði í tíma og láta. ekki bola sér þaðan út. Íbúar allra auðvaldslanda hugsa með ógn til þess að eiga aftur að upplifa kreppu eins og 7930–32: aftur að dæma milljónir til atvinnuleysis, aftur að verða að hungra mitt í allsnægtunum. Vér Íslendingar munum, hvað það þýddi: Fiskurinn féll um tvo þriðju í verði eða varð óseljanlegur, en fólkið hungraði í löndunum, sem gátu ekki keypt hann. En ríkisstj. Íslands var ekki að hugsa um að reyna að afstýra slíkri kreppu. Hún neitaði að lofa sendimönnum Íslands að undirskrifa í nóvember samning við Tékka um viðskiptin 1948. Nú loks hefur hún leyft sendiherra Íslands að undirrita slíkan samning. Það kemur í ljós, að enn er að vísu hægt að gera stóran samning við Tékka: selja vörur fyrir um 27 millj. ísl. kr., eða allt að því þreföld viðskipti miðað við síðasta ár. Sýnir þetta, hve gífurlegir markaðsmöguleikarnir eru eða hafa verið hjá öllum þessum þjóðum, ef notaðir væru. En hins vegar kemur í ljós, að Tékkar, sem vildu kaupa mikið af íslenzkri síld í haust, vilja nú enga síld kaupa, og stálið, sem þeir vildu selja oss í haust, fæst nú ekki nema að nokkru leyti. Við þurfum ekki að fara í neinar grafgötur um, hvaða keppinautar okkar hafa grætt á biðinni. - Ríkisstj. hafði loks í des. spurt Sovétstjórnina um, hvort hún væri reiðubúin til samninga. Hvorki utanrmn. né Alþingi hefur enn fengið að sjá þau tilmæli eða skeyti, sem Bjarni Benediktsson, utanrrh., sendi við það tækifæri. Hafi hins vegar inntak þeirra tilmæla og eðli verið eitthvað svipað þeim skeytum, er hann beinir að þeirri stjórn í Morgunblaðinu, þá fer ef til vill að verða skiljanlegt, af hverju ekkert svar hefur borizt enn. Hins vegar hljóta allir Íslendingar, sem láta sér annt um framtíðarhagsmuni sjávarútvegsins, að vona, að ekki takist að eyðileggja þá dýrmætu markaði, er unnust þar eystra á undanförnum árum. Hvað öll hin löndin þar eystra snertir, sem ekki hafði unnizt tími til að ná sem mörkuðum fyrir Ísland áður en niðurrifsstjórnin tók við völdum: Pólland, Austur-Þýzkaland, Ungverjaland o.s.frv., þá hefur stjórnin ekkert gert til þess að koma íslenzkum afurðum þar inn, frekar spillt þar fyrir. Með öðrum orðum: Meðan skæðustu keppinautar okkar, eins og Norðmenn og Englendingar, vaða um öll þessi Austur-Evrópulönd og margfalda viðskipti sín við þau jafnvel með margra ára viðskiptasamningum, þá sitja stjórnendur utanríkisverzlunar Íslands eins og litlir, penir dollaradrengir, skrifa nið um þessi ríki eftir fyrirsögnum frá Washington og láfa keppinauta okkar. sem taka fyrirskipanir dollaravaldsins ekki eins alvarlega, ná frá okkur öruggustu framtíðarmörkuðunum. Takist þessum herrum það skemmdarverk, sem þeir nú eru að reyna að vinna í markaðsmálunum, þá leiða þeir eftir tvö ár slíka kreppu yfir sjávarútveginn, að það getur riðið honum og þar með efnahag Íslands að fullu. Og nú skulum við athuga þá markaði, sem ríkisstj. ætlar að byggja framtíð Íslands á í stað þeirra, sem hún er að reyna að eyðileggja. Í áliti sérfræðings Marshalláætlunarinnar um Ísland, sem birtist í íslenzkri þýðingu í Alþýðublaðinu í byrjun febrúar, segir svo í niðurlaginu (Alþbl. 5. febr.): „En Íslandi ætti að geta auðnazt að vinna aftur eitthvað af hinum fyrri mörkuðum sínum í Þýzkalandi og Miðjarðarhafslöndunum, þegar efnahagur Evrópu hefur gert neytendur hennar færa um að greiða íslenzka fiskinn í gildum erlendum gjaldeyri eða í þeim vörum, sem það þarfnast. Jafnframt mundi viðreisn Evrópu gera Íslandi unnt að gera meira af innkaupum sínum þar og sigrast á þann hátt á dollaraskortinum. Þannig gæti viðreisn Evrópu orðið til þess, að Ísland kæmi efnahag sínum á réttan kjöl án þess að fórna öllum þeim fríðindum, efnahagslegum og félagslegum, sem það nú getur boðið íbúum sínum, enda þótt það geti ekki. meðan á viðreisninni stendur, náð efnahagslegu jafnvægi án þess að skerða lífskjör þeirra allverulega.“ Þetta eru orð Marshallsérfræðingsins í þýðingu alþýðublaðsins. Þarna eru markaðirnir, sem okkur er gefin von um: Þýzkaland og Miðjarðarhafslöndin. Sérfræðingurinn veit, að England verður ekki lengi aðalmarkaður fyrir okkur. Því veldur ekki aðeins, að Bretar munu efla togaraflota sinn aftur strax og þeir geta, heldur og hitt, að Færeyingar og Norðmenn munu fá þar forgang, er fram í sækir. - Ég mun síðar koma að þessari glæsilegu framtíð, er sérfræðingurinn spáir okkur í efnahagslegu tilliti. - Blað forsrh., Alþýðubl., gerir svo orð og álit Marshallsérfræðingsins að sínum í ritstjórnargrein 8. febr., er heitir „Marshalláætlunin og Ísland“. Þar segir: „Og raunar er niðurstaða álits þeirra sú, að fyrir okkur sé viðreisn Vestur-Evrópu og endurheimt hinna gömlu, góðu markaða í Miðjarðarhafslöndunum og Þýzkalandi brýn nauðsyn; þá fyrst sé efnahagur okkar tryggður.“ Það þarf því ekki að fara í neinar grafgötur um stefnu ríkisstj. í markaðsmálum. Hún er: með viðreisn Þýzkalands og endurheimt hinna „gömlu, góðu markaða í Miðjarðarhafslöndunum“ er efnahagur Íslands tryggður. Á grundvelli þessa loforðs ríkisstj. á hún nú að fara áfram með einræðisvald það, sem hún hefur tekið sér. Skal nú athugað í ljósi reynslunnar og yfirlýsinga Marshallmannanna, hve haldgott þetta loforð muni verða. Við skulum fyrst athuga Þýzkaland. Í vetur fyrir jól var tilkynnt með miklum fögnuði, að ríkisstj. hefði tekizt að tryggja samninga um ísfisksölu til Þýzkalands, er hafizt gæti bráðlega, og yrði að einhverju leyti greitt í dollurum. Síðan eru liðnir 3 mánuðir. Salan á ísfisknum er ekki byrjuð enn. Hún mun vafalaust hefjast bráðlega, en við fáum ekki einn einasta dollar fyrir þann fisk. Hvers vegna ekki? Bandaríkin neita að greiða dollara, þó að þetta fari á hernámssvæðið, sem þau nú raunverulega ráða. Við Íslendingar eigum ekki að fá að vinna okkur inn dollara á heiðarlegan hátt, með venjulegri afurðasölu. Það á að neyða okkur til að afla þeirra með öðru móti, og kem ég að því síðar. Þannig eru þessar efndir. Hvernig er svo framtíðarútlitið um Vestur-Þýzkaland sem markað, þó að við getum selt þar nú, meðan Þjóðverjar hungra? Þegar engilsaxnesku hernámsvöldin komu upp þýzkri auðmannastjórn í Frankfurt fyrir skömmu, var aðeins ein tilkynning birt um efnahagslegar viðreisnarfyrirætlanir þeirra í íslenzka útvarpinu. Hún var þessi: Það á að koma upp stórum þýzkum fiskveiðiflota. - Hvað þýðir sköpun voldugs þýzks togaraflota fyrir okkur? Slíkur togarafloti verður ekki látinn veiða í Norðursjónum. Bretar vilja nú þegar friða hann sem mest. Slíkum þýzkum togaraflota verður sigað á Íslandsmið. Það er nú þegar byrjað. Viðreisn þýzka togaraflotans, sem ákveðin var í Frankfurt, er stríðsyfirlýsing gegn sjávarútvegi Íslendinga. Það, sem nú er undirbúið í Vestur-Þýzkalandi, er ránsferð á fiskimið Íslendinga. Og það eru engilsaxnesku veldin. sem stjórna henni. Við eigum að fá að selja fiskinn til Þýzkalands, meðan hungraðir Þjóðverjar eru að byggja upp fiskveiðiflotann gegn okkur. Síðan fáum við sparkið, - eftir 2–3 ár. Og hvernig er svo um hina „gömlu góðu markaði í Miðjarðarhafslöndunum“? Það bregður fyrir viðkvæmni í Alþýðublaðinu, þegar það hugsar til indælla kynna af mörkuðunum undir járnhæl Mússolinis og Francos. Öðruvísi mér áður brá. 1934–38 sat hér að völdum svo kölluð „stjórn hinna vinnandi stétta“, Alþfl. og Framsóknar. Þessi stjórn átti við mikla efnahagslega örðugleika að glíma. Hver var höfuðástæðan að sögn . -Alþýðubl.? Hún var sú, að hinir „gömlu“ markaðir í Miðjarðarhafslöndunum reyndust síður en svo „góðir“. Þeir brugðust svo hrapallega, að efnahagslegt hrun vofði yfir Íslandi sökum þess og hnignun ferðist yfir flotann vegna markaðsvandræðanna. Og þessu sama öngþveiti eigum við von á aftur, ef sama þjóðfélagsástand helzt í þessum Suðurlöndum, og við erum fyrst og fremst upp á þau komin með sölu afurða vorra. því að það er þjóðfélagsástand þessara landa: auður einstakra aðals- og auðmannaætta annars vegar, en sár fátækt fjöldans hins vegar, sem skapaði kreppuna þar og skapar hana aftur. ef sama ástandið helzt. Við vitum hins vegar, að alþýða þessara landa hefur fullan hug á að láta ekki oftar skammta sér það hungurástand, og í því liggur okkar framtíðarvon. Við sjáum það bezt á Ítalíu nú, hvernig öll máttarvöld himins og jarðar eru sett í hreyfingu til þess að halda alþýðunni undir okinu. Páfinn hótar þeim helvíti, sem kjósa vinstri flokkana, - bannfæring kaþólsku kirkjunnar er vopnið, sem beitt er í kosningabaráttunni á Ítalíu í dag.Bandaríkjastjórn hótar þeim hungri, sem neyta sjálfsákvörðunarréttarins og lýðfrelsisins. Engan dollar, engan mat skal ítölsk alþýða fá, ef hún kýs eins og sannfæringin býður henni. Lausn af ótta, lausn frá skorti, - það voru loforðin um frelsið, sem Bandaríkin gáfu, meðan stríðið stóð. Hótun um hungur, hótun um atomsprengju, það eru efndirnar, sem Wall Street veitir þjáðum þjóðum Evrópu eftir stríð. - En sú alþýða, sem hefur hungrað í helviti fasismans í 20 ár undir járnhæl Mússolinis. mun ekki selja frelsi sitt fyrir amerískan baunadisk, þó að svöng sé enn. En fái alþýða Suðurlanda frelsi sitt, geti hún hrist aldagamalt ok fátæktarinnar af sér, þá er líka von okkar Íslendinga og vissa um viðskipti allt önnur en var. Sósíalisminn í Suðurlöndum, það þýðir, að alþýðan þar hafi efni á að eta sig sadda. Slík lönd eru alltaf örugg markaðslönd slíkra matarframleiðenda sem við Íslendingar erum, ef þau eru ekki sjálf stórir fiskframleiðendur. En sigri sósíalisminn í slíku landi, þá loka núverandi valdhafar lands vors því samstundis með járntjaldi forheimskunar og ofstækis, eins fast og þeir þora. Gyllingarnar um örugga markaði Íslendinga í Þýzkalandi og Suðurlöndum, ef þau verða Marshalllönd, eru blekkingar. Og það vita „sérfræðingarnir“ sjálfir, þótt þeir reyni að leyna þjóðina því. En þetta gloprast nú samt upp úr þeim. 16. jan. þ. á. birtist í Alþýðublaðinu frásögn um skýrslu utanrrn. í Washington, þar sem Marshallsérfræðingur þess segir, hvað Íslands biði á næstu árum. Þar stendur orðrétt: „Í kaflanum um Ísland í skýrslunni segir, að búizt sé við, að um 1950 verði framboð á fiski orðið meira en eftirspurnin, og gerir því skýrslan ekki ráð fyrir, að framlag íslands hafi mikla þýðingu eftir þann tíma.“ Þetta eru orð Alþýðublaðsins og Marshallskýrslunnar. M.ö.o., við ættum að fá að framleiða næstu 2–3 árin af fullum krafti fyrir Marshalllöndin, eyðileggja markaði okkar austur frá, og svo væri ekki þörf fyrir okkur lengur. Þá gat stöðvun, hrun og fátækt orðið hlutskipti okkar á ný. Marshallsérfræðingurinn, sem Alþýðublaðið vitnaði f, fer ekki dult með, hvað Íslendinga biði, ef orð hans eru vel athuguð: 1) Launaránið í vetur - þegar 50 millj. króna voru teknar af launþegum - kallar hann „vægilega ráðstöfun“. 2) Næstu tvö árin, segir hann, að verði að „skerða lífskjör Íslendinga allverulega.“ 3) Þegar þessum niðurskurði svo er lokið, þá eru ekki meiri not fyrir okkur, og þá getum við engzt sundur og saman í klóm þeirrar kreppu, sem ameríska auðvaldið þá verður búið að leiða yfir heiminn. Þetta eru framtíðarhorfurnar, - síversnandi lífskjör, er enda í hruni kreppunnar, - ef við látum þessa stjórn beygja okkur undir ok amerískrar viðskiptadrottnunar. Ef járnhæll dollaravaldsins á að fá að traðka sundur efnahag okkar, eins og sjálfir sérfræðingar Marshalls lýsa því í Alþýðublaðinu, þá þýðir það atvinnuleysi og skort á hverju íslenzku alþýðuheimili. Forboðarnir finnast nú þegar. Hvernig fer svo sú stjórn, sem brýtur niður efnahagslegt sjálfstæði einstaklingsins, allt frá verkamanni til smáútvegsmanns eða iðnrekanda, og eyðileggur afkomuöryggi þjóðarinnar með skammsýnni verzlunarpólitík, - hvernig fer sú stjórn með stjórnarfarslegt og fjármálalegt sjálfstæði landsins? Það hefur reynt á þetta á einu sviði, um framkvæmd Keflavíkursamningsins, og kemur til með að reyna á það á öðru, um Marshallhjálpina svo nefndu. Í sambandi við framkvæmd Keflavíkursamningsins hafa öll íslenzk lög að heita má verið brotin. Gjaldeyrislögin, heilbrigðislögin, öll iðnlöggjöfin, tolllögin hafa verið þverbrotin, lögin um Tóbakseinkasölu ríkisins og Áfengisverzlun ríkisins eru tröðkuð undir fótum. Ameríkanarnir fá að haga sér eins og þeim þóknast, yfirvöldin láta lögbrotin viðgangast, því að æðsta stjórn landsins fyrirskipar það. Nýlega voru nokkrir leynivínsalar teknir í Reykjavík, og er nú verið að dæma þá. Er ekki nema gott um það að segja. Þessir menn hafa líklega haldið, að þeir voru orðnir Ameríkanar og mættu brjóta íslenzk lög. Ameríkanar hafa nú í heilt ár smyglað víni og bjór inn í landið. Þeir fluttu inn 16000 kassa af bjór í fyrra. Slíkt er algerlega bannað með íslenzkum lögum og engin heimild til handa Ameríkönum í Keflavíkursamningnum að gera slíkt. Þeir flytja inn mánaðarlega um 500 kassa, mestmegnis af sterku víni. Þeir svíkja toll af þessu öllu, hafa eftir lögum aðeins rétt til tollfrelsis af tíunda hluta - þeir brjóta lögin um, að allt áfengi, sem til Íslands flyzt, skuli flutt inn gegnum Áfengisverzlun ríkisins og með álagningu hennar, og þeir hafa í samningnum enga undanþágu gagnvart þessu. En ríkisstj. lætur smygl og lögbrot Ameríkana viðgangast. Við þeim má ekki hreyfa. Með lögbrotum Ameríkana er ríkið skaðað um milljónir dollara mitt í dollaraleysinn, og hér á Íslandi er það nú innleitt á ný, að allir séu ekki lengur jafnir fyrir lögunum. Ameríkanar eru af ríkisstj. með þessu athæfi gerðir að herraþjóð fyrir ofan lög og rétt. Eftir alla sína hneykslanlegu framkomu stendur hæstv. ríkisstj. ekki lengur á grundvelli réttar og laga. Hún er orðin leppstjórn erlendra manna gegn íslenzku þjóðinni, sem lætur yfirboðurum sínum haldast uppi að brjóta lögin, en hneppir Íslendinga í fangelsi, ef þeir gera hið sama. Og þessi stjórn, sem svikizt hefur til valda að þjóðinni fornspurðri, - því að það var ekki Keflavíkursamningurinn og svona stjórn, sem þjóðin kaus í síðustu kosningum, - þessi stjórn býr sig nú undir að farga fjárhagslegu og stjórnarfarslegu sjálfstæði landsins og binda það á skuldaklafa amerísku auðdrottnanna með Marshallhjálpinni svo nefndu. Ríkisstjórnin hefur látið blöð sín reka mikinn áróður fyrir þessari Marshallhjálp, en hún hefur aldrei þorað að skýra þjóðinni frá því, með hvaða skilyrðum Marshalllánin eru veitt. Ég hef hér fyrir framan mig lagafrv. það um Marshalllánin, sem nú liggur fyrir Bandaríkjaþingi, ásamt fylgiskjölum þess. Í þessu frv. er ætlazt til þess, að Ísland taka 38 milljón dollara - eða 250 milljón kr. - lán á næstu 4 árum. Ég skal nú nefna nokkur skilyrði, sem hver þjóð verður að gangast undir samkv. þessum lögum, ef hún tekur lánið. Eitt skilyrði er að gera ráðstafanir til að festa gengið og halda „réttu gengi“. Það er nú þegar opinbert, að amerísku bankarnir heimta almenna gengislækkun í Evrópulöndunum. eins og þeir þegar hafa knúð fram í Frakklandi. - Forsrh. hótaði í vetur, er þrælalögin voru samþ., að ef fólkið ekki sætti sig við þau, þá skyldi gengið lækkað. Í samningunum við Breta mun meiningin að selja allar okkar afurðir fyrir sterlingspund. Engar varúðarreglur munu settar, ef pundið fellur. Og amerísku auðmennirnir heimta nú þegar, að pundið sé fellt. Það er auðséð, hvert stefnt er. Annað skilyrði Marshalllánanna er að leggja til hliðar í innlendri mynt jafnháa upphæð og láninu nemur, og þann sjóð má síðan aðeins nota í samráði við stjórn Bandaríkjanna. Þetta þýðir, að ef Ísland tekur t.d. 250 millj. króna lán samkvæmt Marshallhjálpinni, þá skal leggja til hliðar 250 milljónir kr. í íslenzkum gjaldeyri, sem aðeins má nota með leyfi hins ameríska fjárhaldsmanns, sem hér yrði samkv. Marshalllögunum. Ef Íslendingar eftir 5–10 ár vildu t.d. virkja Þjórsá fyrir þetta sítt eigið fé, yrði að fá leyfi fyrir fjárveitingunni hjá þessum ameríska fulltrúa. Hann gæti bannað oss það, eins og danski kóngurinn einu sinni bannaði okkur að brúa Ölfusá. Íslendingar væru þá búnir að afsala sér fjárveitingavaldinu aftur. Ég skal ekki telja fleiri skilyrði Marshalllaganna að sinni. Þetta nægir til að sanna öllum heiðarlegum Íslendingum, hvers vegna stjórnarblöðin þegja um skilyrðin. En það er máske rétt að nefna tvö skilyrði í viðbót, sem ekki eru í lögunum, en koma því greinilegar fram í ræðum amerísku ráðherranna. Fyrra skilyrðið er sett fram af Marshall utanrrh. Bandaríkjanna. Það er svo: Hvert ríki, sem fær Marshallhjálp, skal skuldbundið til þess að hafa ekki sósíalista í ríkisstjórn. - M.ö.o., hver Marshallþjóð skal afsala sér réttinum til þess að ráða því sjálf með frjálsum kosningum og frjálsu samkomulagi þjóðkjörinna þm., hvernig ríkisstj. er skipuð. - Síðara skilyrðið er sett fram af Forrestal, hermálaráðherra Bandaríkjanna, er utanríkismálanefnd öldungadeildarinnar yfirheyrði hann. Það er, að viðkomandi ríki ljái Bandaríkjunum herstöðvar. Þeim flökrar víst ekki við því skilyrði ráðherrum núv. ríkisstj. Ég læt þetta nægja til þess að sýna, hvers konar yfirgangsófreskja býr á bak við Marshalllögin, þegar mannúðargrímunni er svipt af þeim. En ef tilgáta mín um, að ríkisstj. ætli að taka Marshalllán, er röng, þá skora ég á hæstv. ríkisstj. að lýsa því yfir hér í áheyrn alþjóðar, að hún muni alls ekki taka lán samkv. Marshalllögunum, hvað sem á dynur, og hafa þá yfirlýsingu ótvíræðari en loforð sömu þm. við síðustu kosningar um að veita ekki herstöðvar - og halda það betur. En ég er hræddur um, að við fáum enga slíka ótvíræða yfirlýsingu. Ég veit ekki, hverju ríkisstj. svarar þessu um Marshalllánið. En ég veit, hverju hún svarar öllu öðru, sem ég hef sagt hér í kvöld. Það svar verður eitt þríraddað Moskva - Moskva - Moskva. Það verður eina svarið, sem þjóðin fær, ef hún heimtar Ísland fyrir Íslendinga. Eina svarið, sem verkalýðssamtökin fá, ef þau heimta atvinnu og brauð. Eina svarið, sem Ungmennafélag Íslands eða hvaða annað félag, sem heimtar Keflavíkursamningnum sagt upp, fær, - ef þeir fá svar. Séu það mjög velmetnir borgarar, sem kröfurnar gera, þá er þögnin svarið. Í vetur hélt félagið Þjóðvörn fjöldafund og krafðist m.a. uppsagnar Keflavíkursamningsins. Ekkert amerísku blaðanna, Morgunbl., Alþbl. né Vísir, fluttu eitt orð um þann fund. Í Tímann var smyglað inn 10 linum. - Þetta er aðstaða stjórnarblaðanna til þjóðfrelsisbaráttu Íslendinga um miðbik 20. aldar. Eftir að Bandaríkjastjórn ákvað að herða áróðurinn „gegn kommúnismanum“ út um allan heim, þá hefur hins vegar Morgunblaðið hert upp hugann og ræðst nú á þorrann af þm. stjórnarliðsins og ásakar þá um þjónustu við Moskvu. Ef einhver hlustandi skyldi ekki trúa því, að Morgunblaðið bæri mönnum eins og Hermanni Jónassyni, Páli Zóphóníassyni, Hannibal Valdimarssyni á brýn liðsemd við hinn austræna málstað fyrir að þeir stóðu við kosningaloforð sín í Keflavíkurmálinu, þá skal ég lofa ykkur að heyra, hvað Mgbl. segir í ritstjórnargrein um Framsfl. nú 19. marz. Leiðarinn heitir „Gamla klukkan“, og þar stendur orðrétt: „Ef athuguð er afstaðan til utanríkismálanna, kemur í ljós, að í einu stærsta utanríkismáli, sem komið hefur til kasta Alþingis Íslendinga, snerist hvorki meira né minna en hálfur Framsfl. á þingi til liðs við austræna málstaðinn. Ræðir hér um flugvallarsamninginn.“ Þið heyrið: það að vilja Ísland frjálst er að ganga til liðs við austræna málstaðinn. Svona er brjálsemi nýfasistanna á Íslandi komin langt. Svona eru rökin í stærsta blaði landsins og öllum áróðri stjórnarliðsins. Þannig er verið að innlima Íslendinga andlega í málalið amerísku auðdrottnanna með áróðurskerfi þjóðstjórnarliðsins, - innlima okkur efnahagslega í nýlenduríki amerísku bankadrottnanna með Marshalláætluninni, - innlima Ísland hernaðarlega í árásarkerfi ameríska hervaldsins með Keflavíkursamningnum og vítaverðri framkvæmd hans. Það er nú daglega verið að fórna þeirri velmegun og afkomuöryggi, sem Íslendingar voru byrjaðir að skapa sér, á altari þessarar brjálsemisbaráttu gegn kommúnismanum. Það er verið að reyna að forheimska og smekkspilla þjóðinni, svo að hún verði hæf til þess hlutverks, sem Wall Street ætlar henni. Það er verið að ofurselja efnahagslegt sjálfstæði okkar, svo að við höfum engan mótspyrnukraft gegn frekari landvinningakröfum ameríska auðvaldsins, eins og við höfðum 1945. Með þessum aðferðum á að tryggja ameríska hervaldinu Ísland sem stökkpall til árása á Evrópu, hvenær sem það vill. Og allt er þetta unnið af nokkrum ofstækisfullum áhangendum auðdrottnunarinnar, til þess eins að gera Ísland að einum reit á taflborði hinna stóru og oss Íslendinga að veslings fórnarpeðum voldugra auðhringa í hildarleiknum síðasta milli alþýðuvalds og auðmannavalds í heiminum. Það er engum vafa undirorpið, hvor sigrar í þeim leik. Stefna samhjálpar, samvinnu, sameignar - sósíalisminn - verður alveg tvímælalaust stefnu arðráns, stéttakúgunar og stéttabaráttu yfirsterkari hjá öllum þjóðum. Auðmannastéttir veraldarinnar geta reynt öll þau ráð, sem yfirstéttir heimsins hafa notað allt frá dögum spámannanna og hinna fyrstu kristnu til þess að bæla niður rödd lýðsins og kröfur fólksins. Þær geta ofsótt og bannað flokka sósíalismans og samtök verkalýðsins, þær geta fangelsað og myrt, en það getur ekkert hjálpað þeim. Fyrir rúmum 10 árum gerðu þrjú stórveldi heimsins bandalag „til þess að útrýma kommúnismanum“. Það átti að kveða sósíalismann niður fyrir fullt og allt. En sósíalisminn er í dag sterkari en nokkru sinni fyrr, í fyrsta sinni í veraldarsögunni sterkari en yfirstétt mannkynsins, en stórveldin þrjú eru hrunin í rústir. Það er vita vonlaust fyrir auðmannastéttir veraldarinnar að ætla að sigra alþýðu heimsins, eftir að hún er búin að finna. hve sterk hún er. Það er vonlaust vegna þess, að meðan alþýða er til á þessari jörð, mun héðan af hugsjón sósíalismans alltaf koma upp hjá henni, magna hana og styrkja, unz hún sigrar, - og við skulum muna: að alþýðan getur lifað án auðmannanna, en auðvaldið getur ekki lifað einn dag án alþýðunnar. Auðvald Ameríku hefur aðeins eitt ráð til þess að hindra þróun mannfélagsins til sósíalismans: að sprengja þennan hnött í frumeindir sínar og binda þar með endi á lífið á jörðinni í sinni núverandi mynd. Við skulum vona, að því mistakist sú tilraun, ef það reynir hana í örþrifaæði sínu. Og mistakist hún, þá er vel hugsanlegt, að áður en þessi öld gengur til viðar, verði sú þjóð, sem nú er andlega fastast reyrð í viðjar auðvaldsins, hin unga, fríska þjóð Bandaríkjanna, sú sem hefur forustu mannkynsins í þróun sósíalismans. Þjóð Washingtons, Lincolns og Roosvelts mun áreiðanlega ekki til eilífðar leggja sig undir járnhæl Morgans og Rockefellers. Við íslenzkir sósíalistar erum jafnöruggir um sigur alþýðunnar hér heima og við erum vissir um hann á heimsmælikvarða. Íslenzk alþýða hefur aldrei verið sterkari en nú. Samtök verkalýðsins hafa sýnt það á undanförnum árum, hve voldug verkamannastéttin er, þegar hún stendur sameinuð. Og verkalýðurinn stendur ekki einn. Íslenzkri alþýðu, jafnt millistétt sem verkalýð, er að verða ljóst, hvernig hið nýríka auðvald Reykjavíkur ræðst jafnt gegn öllum þeim smærri, sem bætt hafa hag sinn á undanförnum árum. Því fer fjarri, að íslenzk alþýða hafi nú engu að tapa. Hún hefur unnið mikla sigra undanfarið og mun gæta ávaxta þeirra sem sjáaldurs auga síns. Svo að segja hver einasta fjölskylda í verkamanna-, fiskimanna-, bænda- eða annarri millistétt á eitthvað það, sem áunnizt hefur í sókn alþýðunnar á síðustu árum, - allt frá hækkuðu kaupgjaldi til íbúðar eða atvinnutækis, - sem hún er reiðubúin til að verja gegn ránsherferð milljónamæringanna með öllum þeim mætti, sem hún á. Og um allt þetta mun verða mynduð sú samfylking vinnandi stéttanna, sem engin auðvaldsárás fær rofið. Vilji afturhald og auðvald Íslands baráttu við alþýðu þessa lands, eins og þessi afturhaldsstjórn nú hefur hafið, þá óttast alþýða Íslands ekki úrslitin. Hún er viss með sigur að lokum. Og selji auðvald Íslands framandi valdi land vort í hendur, eins og það nú er byrjað á, til þess að fá sér þannig vopnaðan bandamann gegn friðsamri vopnlausri alþýðu Íslands, þá mun siðferðisleg, andleg og pólitísk fordæming þessarar þjóðar á slíkri yfirstétt og atferli hennar verða því vægðarlausari og ósigur hennar því smánarlegri að lokum. Frelsishreyfing íslenzkrar alþýðu er örugg um, að málstaður hennar sigrar, jafnvel þótt íslenzkt afturhald fremdi þann glæp að gera átök sín við alþýðu landsins að einum þætti í allsherjarárás amerísks auðvalds til að brjóta undir alræði sitt allar frjálsar þjóðir, - og sú árás er hafin. En með þessu ofstæki, sem einskis svífst, skapar íslenzkt afturhald vandamál, sem er miklu ægilegra en sigur eða ósigur annars hvors íslenzka aðilans í innbyrðis átökunum. Afturhaldið gerir með framferði sínu Ísland að styrjaldarvettvangi, ef stríð brýzt út milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna. Og hvers virði er það oss sem Íslendingum, þótt góður málstaður sigri, ef íslenzka þjóðin er ekki lengur til, þegar hildarleiknum lýkur? Það er þessi hætta, sem hver Íslendingur, sem nú nefnir heimsstríð eða jafnvel krefst stríðs til útrýmingar kommúnismans eins og Hitler forðum, verður að gera sér í hugarlund. Mér hrýs bugur við, þegar ég heyri suma Ameríkuagentana hér í Reykjavík tala um það með tilhlökkun, ef nýtt stríð brýzt út, - þá verði tækifæri til að græða. Við skulum horfast í augu við, hvað nýtt heimsstríð þýðir fyrir okkur nú. Þjóðir Bandaríkjanna eða Sovétríkjanna geta misst 10–20 milljónir manna í stríði og náð sér aftur á áratug. Jafnvel þrautpínt Írland gæti misst milljón manna og írska þjóðin haldið áfram að lifa í jafnstóru landi og voru. En vér Íslendingar erum nú fyrst að ná okkur eftir sjö alda þrældóm og kvöl, sem næstum hafði gengið af okkur dauðum. Við getum ekki einu sinni misst 100000 manns án þess að þjóð vor hætti að vera til. Og það er þetta, sem nýtt heimsstríð getur þýtt. Það er þessi skelfing, sem jafnt vofir yfir oss öllum, sem nú byggjum þetta land, sem einstaklingum og sem þjóð, sem við framar öllu verðum að reyna að forðast. Það verður að hagnýta hvern möguleika, hve smár sem hann kann að virðast, til þess að bjarga þjóð vorri út úr þessari hættu tortímingarinnar, hagnýta hann með öllu því hugviti, festu og þrautseigju, sem til er í þjóð vorri. Tilvera þjóðarinnar er í veði, ef nýtt heimsstríð verður, það veit enginn okkar, hvenær síðustu forvöð kunna að vera til að bjarga. Það er glæpur að sameina ekki alla krafta, sem þjóðin á, um að reyna allt, sem reynt verður í þessu skyni. Aldrei hefur neinn Íslendingur tekið á sig aðra eins ábyrgð gagnvart þjóð sinni og þeir valdamenn, sem vanrækja að reyna að forða lífi hennar, ef ægilegustu átök veraldarsögunnar skyldu nú dynja yfir. Ég ákæri fyrir dómstóli þjóðarinnar og sögunnar þá menn, sem svikizt hafa til valda að þjóðinni fornspurðri, og eru nú í blindu ofstæki að leiða þjóðina út í það, sem getur orðið gereyðing okkar þjóðar. Íslendingar ! Þið, sem trúið Morgunblaðinu. Rífið slæðu forheimskunarinnar frá augunum. Ef nýtt heimsstríð brýzt út, vofir tortímingin í eldi þess yfir okkur öllum. En hvað gerir yfirstétt lands vors, meðan þjóð vor er í mestri. hættu, sem hún hefur verið í þau 1000 ár, sem hún hefur byggt þetta land? Auðmenn landsins bítast um arðinn, sem þeir sölsa undir sig af alþýðu manna. Pólitísk embættismannastétt valdhafanna vex sem hlass á þjóðinni,svo að þjóðarbúið bognar undan þunga hennar. Og ríkisstj. stritast við það eitt að sitja, rífst um allt, sem þjóðinni kynni að verða til góðs, og kemur sér aldrei saman um neitt slíkt, er óstjórnhæf og óstarfhæf, hangir saman á hatrinu einu, hatrinu gegn hugsjón alþýðunnar og kröfum hennar til batnandi lífs og aukinna áhrifa á örlög sín. Í þeim eldi hatursins, sem MgbI. nú kyndir, mun Ísland brenna, ef hann er ekki slökktur í tíma. Morgunblaðið hefur alltaf verið fljóti að reyna að kveikja í hér heima, ef villtustu auðmenn heimsins hafa byrjað á brennuverki sínu hjá stórþjóðunum. Þegar auðmenn Þýzkalands létu brennuvarga sína kveikja í ríkisþinghúsinu og hófu útrýmingarherferðina gegn verkalýðshreyfingu og lýðræði Þýzkalands, ætlaði Morgunblaðið að tryllast af sama fögnuðinum og grípur það nú, er villtustu auðdrottnar Ameríku hóta að sprengja upp hnöttinn með ]nísundum atómsprengna, ef þeir fái ekki að arðræna allt mannkynið. Ég hef séð þann eld brenna, sem þá var kveiktur, - ég hef séð Lundúnaborg loga, - og ég hef séð rústirnar, sem eftir hann urðu. Ég veit, að næsti eldsvoði veraldarinnar verður miklu ægilegri, ef út brýzt, og mun ef til vill brenna heitast á oss Íslendingum. Það er skoðun hinna vitrustu hernaðarsérfræðinga, sem raunhæfast sáu fyrir gang síðasta stríðs. að ef auðvaldsríki Ameríku og alþýðuveldum Evrópu lendir saman í heimsstyrjöld, þá muni svo að segja strax alþýðuherir Evrópu standa við strendur Atlantshafs, og þá stendur okkar fámenna þjóð eins og lítið, nakið barn milli tveggja risa, grárra fyrir járnum, - barn, sem verður kramið til dauðs, ef annar hvor risinn nær að stíga fæti sínum á eyvirkið, er við erum í, til þess að höggva þaðan til hins. Sumir halda ef til vill, að hvorki sé til sá möguleiki að forða stríði né bjarga oss, ef stríð verður. Ég skal ekkert fullyrða um það. En ef til vill eru líka möguleikarnir til að bjarga þjóð vorri miklu meiri en við höldum, ef við aðeins sjálfir höfum þann siðferðislega kraft, sem þarf. Jafnvel í þessum kaldranalega heimi væri þó jafnvel meiri von um björgun með því að skírskota til mannkynsins eins og lítið barn, sem biður fyrir lífi sínu, heldur en með því að haga sér eins og siðspilltur negrahöfðingi, sem selur þjóð sína í þrældóm og landið sitt sem herstöð. Það eru fleiri en við Íslendingar, sem langar til þess að lifa. Alþýða alls heimsins þráir frið. Það er auðvaldið eitt, sem grætt getur á stríði. Rödd þjóðar vorrar mundi bergmála víða um heim, ef hún hefði andlegt hugrekki til þess að koma fram sem mannasættir, tala máli friðarins, en undir honum er frelsi og tilvera vor sjálfra komin. En það getur hún ekki, nema hún standi sjálf sameinuð um slíkan málstað. Núv. ríkisstj. gerir allt, sem hún getur, gegn slíkri einingu um slíkan málstað. Þessi stjórn traðkar í sundur lögin, reynir af ýtrasta megni að slíta sundur innanlandsfriðinn, kyndir bál haturs og ofstækis, reynir að brjála svo dómgreind vor Íslendinga, að vér sættum oss við að vera undirþjóð í eigin landi, sem seljum herraþjóðinni landið á leigu sem herstöð. Þessi stjórn er orðin fulltrúi erlends valds gagnvart Íslendingum, erlendrar yfirgangsstefnu, sem vill ræna okkur landinu, ræna okkur vitinu og hirðir hvergi, þó að hún ræni okkur lífinu líka. Stjórnvizka þjóðar vorrar hefur á úrslitastundum sögunnar birzt jöfnum höndum í því að víkja hvergi frá yfirráðarétti vorum yfir þessu landi, eyjum þess og útnesjum, og hinu, að semja friðsamlega um þjóðfélagshættina, svo að andstæðum stefnum lysti eigi svo ægilega saman, að sjálft hið litla þjóðfélag vort sundraðist í átökunum. Ekkert er núverandi ríkisstj. eins fjarri og að beita slíkri íslenzkri stjórnvizku. - Ekkert er þjóð vorri önnur eins lífsnauðsyn og að slíkri stjórnvizku sé beitt. „Ég veit mitt orð til einskis fer“ gagnvart ofstækisfyllstu höfðingjum þessa lands, sem þegar eru ákveðnir í að rígbinda land vort við ameríska auðvaldið, svo að það verði eigi aftur leyst. En ég skírskofa til þeirra mörgu smáu, er mál mitt heyra, - til þeirra, sem alltaf hafa borið uppi menningu, frelsi og líf þessa lands: að nú er komið að þeirri örlagastund okkar þjóðar. sem reynir á, hvort kynslóð vor er fær um að feta í fótspor beztu fyrirrennara sinna. Þess vegna reyni ég nú af veikum mætti, sem einn óbrotinn borgari míns lands, að skírskota til þín hlustandi góður, frá æðstu véum þjóðarinnar, Alþingi Íslendinga. Það er á þínu valdi, hver sem þú ert, karl eða kona, ríkur eða fátækur. hvort orð mitt fer til einskis. Ég veit, að í brjáluðum kommúnistaæsingum peningavaldsins verður hver slík rödd kæfð, ef einmitt þú lætur ekki skynsemina ráða. Ég get aðeins sagt, hvað ég óttast, að geti verið framundan, það er þitt að ráða því, hvað það verður, að svo miklu leyti sem það er á voru valdi. - Og það eru ekki skýjaborgir, sem ég sé í dag, skýjaborgir, sem mig langar til þess að sjá fluttar niður á jörðina. Það eru rústir, sem ég óttast nú, ekki aðeins rústir þeirra glæsilegu vona, sem við Íslendingar gerðum oss um sjálfstæði og vaxandi velferð þjóðarinnar, er við skópum lýðveldið og hófum nýsköpun atvinnulífsins 1944, heldur rústir Reykjavíkur, Keflavikur, Hafnarfjarðar, - rústir eins og þær, sem ég hef gengið um í Varsjá, Berlín og annars staðar þar, sem fólkið hefur látið samvizkulausa, fégráðuga auðmenn tæla sig undir yfirskini „baráttunnar gegn kommúnismanum“ til þess að fela þeim forráð sín, og þeir síðan skilið þá, sem af lifðu tortíminguna, eftir í rústum hruninna borga. Við skulum ekki hugga okkur við. að hér sé aðeins um hugaróra að ræða úr mér. Þegar brezk blöð, eða hið fræga enska tímarit New Statesman and Nation talar um virki Ameríkana í fremstu víglinu í Evrópu, þá nefna þau þessi fjögur lönd: Tyrkland, Gríkkland, England og Ísland. - Þegar hið alkunna ameríska blað atomvísindamannanna (Bulletin of the Atomie Scientists) talar nm hættuna, sem þessi lönd í fremstu víglínunni séu í. þá segir það: „Það er hægt að eyðileggja þau ríki, sem verða herstöðvar í fremstu víglínu fyrir okkur, með þeim sprengjufleygum („rakettum“) og flugvélum, sem nú þegar eru til taks. Ameríka getur því aðeins haldið þessum herstöðvum, með því að stofna þessum vinsamlegu þjóðum í þá hættu, að þeim verði gersamlega útrýmt og væntanlega gegn þeirra vilja.“ Og það eru ekki aðeins atomvísindamenn, sem þannig tala. Í Ameríku er þetta líka á alþýðu vitorði. Ung íslenzk stúlka, sem dvalið hefur í Ameríku, var nýlega að halda heim. Þegar hún sagði amerísku fólki, sem hún hafði kynnzt, frá því, að hún væri að fara til Íslands, þá sagði þetta fólk við hana: „Blessuð, vertu ekki að fara til Íslands. Bráðum verður stríð, og þá verða Íslendingar þurrkaðir út.“ Stúlkan svaraði: „Ef Íslandi verður gereytt, þá langar mig ekki heldur til að lifa.“ Og hún hélt heim. Íslendingum þykir enn fögur hlíðin. Líf og framtíð þess fólks, sem þannig elskar landið, er nú í höndum stjórnmálamannanna, sem ráða yfir þjóð vorri. Ég trúi núv. stjórn ekki fyrir lífi þess og framtíð. Nú er það aðeins þjóð vor sjálf og hún ein, sem getur bjargað, með því að sameina allt það bezta, sem í henni finnst, til þess að tryggja frelsi landsins og vald og tilveru Íslendinga á þessari ey. En það er bjargföst trú mín, að hún geti það, ef við Íslendingar aðeins leggjumst allir á eitt.



Herra forseti. Góðir hlustendur. Hv. 2. þm. Reykv. talaði um of mikið ofstæki í íslenzkum stjórnmálum. Það var eitt af fáu, sem rétt var mælt í ræðu hans,en skaut mjög skökku við önnur orð hans og daglega hegðun blaðs hans. Mig undrar t.d. ekki, þó að talsmenn háttvirts Sameiningarflokks alþýðu, Sósfl., hafi sitthvað að setja út á stjórnarstörf þau, sem þeir telja mig bera ábyrgð á því, því að hlýhugur sá, sem forustumenn þess flokks óneitanlega báru til mín um skeið, hefur þegar fyrir löngu tekið að kólna verulega og hefur nú síðustu mánuðina komizt langt niður fyrir frostmark. Kveður svo rammt að þessu, að það eitt að vera í ætt við mig, hefur í Þjóðviljanum verið talið skyldmönnum mínum til skammar, samanber það, er hið málgefna blað sagði um bróður minn, að hann væri „annars sæmilegur maður“, þ.e.a.s. að slepptri þeirri ávirðingu að vera bróðir Bjarna Benediktssonar. En úr því að heift þeirra flokksmanna á mér kemur fram með svo margvíslegu og stundum hlálegu móti, sem raun ber vitni um, getur mig, sem sagt, ekki undrað, þó að það eitt. að ég ber t.d. ábyrgð á samningagerð við aðrar þjóðir og þ. á m. því, að unnið hefur verið að gerð verzlunarsamninga við England, hvetji forustulið háttv. Sameiningarflokks alþýðu, Sósfl., til enn meiri andstöðu gegn samningum við Breta en ella hefði verið, og er þó ekki á fjandskap þeirra í garð viðskipta við Breta aukandi. Því að enginn skyldi halda, að þetta væri í fyrsta skipti, sem þessir hv. þm. réðust harkalega gegn samningum við Breta.Kann ég ekki að nefna neitt dæmi þess, að þeir hafi ekki ráðizt heiftúðlega á samninga við þessa beztu viðskipta- og vinaþjóð okkar, nema ef verið hefur meðan algert bandalag var milli Rússa og Breta í síðustu styrjöld. Hefur mátt einu gilda um, hvort í raun og veru hafi verið í önnur hús að venda en til Breta eða ekki. Ætíð hafa þessir hv. þm. talið samningagerð við Breta jafnsvívirðilega. Þess vegna sagði Þjóðviljinn t.d. 28. jan. 1910 m.a. á þessa leið: „Þjóðviljinn álítur ríkisstj. hafa framið hið háskalegasta verk með samkomulagi við brezku stjórnina. Þess vegna verði þjóðin að taka í taumana og eyðileggja afleiðingarnar af þessu glapræði með því að gera samning við Þjóðverja líka.“ Þegar Þjóðviljinn hafði gefið upp alla von um, að verzlunarsamningar yrðu gerðir við Þjóðverja og siglingum haldið þangað meðan á stríðinu stæði, benti hann 2. apríl 1941 á, „að siglingaleiðin til Murmansk er álíka löng og til Englands og tvímælalaust áhættuminnsta siglingaleið. sem til greina kemur,“ enda vildi hann þá láta „leita leyfis beggja stríðsaðila til að sigla til Rússlands.“ Þetta var á þeim tíma, sem Þjóðverjar fengu mikinn hluta lífs- og hernaðarnauðsynja frá Rússlandi eða öðrum löndum yfir Rússland. Óþarft er að ræða um, hver gæfa hefði fylgt því fyrir Íslendinga, ef þá hefði verið farið að ráðum Þjóðviljans. En það mundi sízt gæfuríkara nú en þá. Nú eins og áður þykist hv. Sameiningarflokkur alþýðu, Sósfl., geta bent á nógu marga aðra en Englendinga til að semja við. Raunar er eins og þeir séu nokkuð linari að þessu sinni en stundum áður í því að fullyrða, að Rússar einir muni kaupa af okkur allar afurðir landsmanna. Það er eins og samningar hv. þm. Siglf., Áka Jakobssonar, við afskipunarmanninn rússneska, hr. Semenov, hafi dregið nokkuð úr hinni blindu og ofsalegu trú á, að Rússar mundu vilja kaupa allar okkar vörur, aðeins ef þeir ættu kost á. Verður og að segja eins og er, að reynslan nú sýnir, að því fer fjarri, að Rússar séu ginnkeyptir fyrir samningsgerð við okkur. 2. des. í vetur gaf ég utanrrn. fyrirmæli um, að samtímis skyldi leitað viðskiptasamninga af okkar hálfu við Breta og Rússa. Bretar tjáðu sig skjótlega fúsa til að taka upp samninga, og hefur undanfarið verið að þeim unnið, þó að fullnaðarsamningar séu enn ekki gerðir. Rússar svöruðu aftur á móti ekki fyrr en 13. janúar, en þá sögðu þeir, að með skírskotum til þess, að samningaumleitanir í fyrra hafi tekið of langan tíma, óski þeir eftir að fá lista yfir magn og tegundir þeirra vara, sem Íslendingar vilji selja til Rússlands og kaupa þaðan. Íslenzka utanrrn. samþ. slíka tilhögun þegar hinn 19. jan. og sendi síðan hinn 26. jan. vörulista símleiðis austur á bóginn. 30. jan. var þaðan óskað nokkurra nánari upplýsinga, og voru þær gefnar strax daginn eftir. Síðan hefur af okkar hálfu hvað eftir annað verið spurzt fyrir um undirtektir og líkur til samningagerðar, og var íslenzka sendifulltrúanum í Moskva í febrúar bent á það kurteislega af Rússa hálfu, að ekki væri um annað að gera en bíða, þangað til viðkomandi stjórnarvöld hefðu tekið ákvarðanir sínar, og fékk hann aftur sama svarið nokkru síðar. Þarf eigi að fjölyrða um, hverjar afleiðingar þess hefðu orðið, ef samningar við Breta hefðu með öllu verið látnir bíða þangað til fullnægjandi svör fengust í Moskva, eða ef aðrar viðskiptaþjóðir okkar, þ. á m. Bretar, hefðu reynzt jafnseinar um svör sem Rússar. Gangur samninganna í fyrra sýndi og, að rússnesk stjórnarvöld voru treg til ákvarðana, fyrr en samkomulag hafði náðst við Breta. Þá náðust þó að lokum samningar við Rússa, og var það að sjálfsögðu gleðiefni ríkisstj. jafnt sem öðrum Íslendingum, því að vissulega er það mikið áhugamál þessari ríkisstj. sem öðrum góðum landsmönnum, að við eigum skipti við sem flestar þjóðir, og þá eigi sízt við hina miklu og voldugu rússnesku þjóð. En vitanlega er það ekki á valdi okkar einna að kveða á um, hvort svo megi verða. Við getum ekki þröngvað vörum okkar upp á Rússa, fremur en aðrar þjóðir, og þær ákveða eftir sinni hentisemi, en ekki okkar, hvenær og hvort þær vilja við okkur semja. Þó að eftir Semenovsævintýrið nokkuð hafi dofnað yfir þeirri draumsjón hv. Sameiningarflokks alþýðu, Sósfl., að Íslendingar skyldu byggja alla sína framtíð á einkaviðskiptum við Rússa, þá linnir ekki ásökunum þeirra flokksmanna um, að linlega hafi verið haldið á samningum okkar við aðrar austlægar þjóðir. Er raunar ekki látið sitja við þá ásökun eina, heldur haldið fram, að núv. ríkisstj. vilji helzt ekki skipta við neina meginlandsþjóð, heldur halda viðskiptunum einungis að Bretum og Bandaríkjamönnum. Hve staðlausar þessar ásakanir eru, sést helzt með því að bera saman útflutning okkar til ýmissa landa annars vegar árið 1946, þegar hv. sameiningarflokksmenn alþýðu, sósíalistar, voru allt árið í stjórn og hv. þm. Siglf., Áki Jakobsson, réð yfir útflutningi sjávarafurða, og árið 1947, þegar núv. stjórn sat að völdum 11 mánuði. Bæði árin var útflutningurinn í heild mjög svipaður, eða sem næst 290 millj. kr., þó ívið lægri, 1 millj. síðara árið. Bæði árin er útflutningurinn til Bretlands langmestur, eða fyrra árið tæpar 106 millj. kr., en síðara árið rúmar 107 milljónir. Útflutningurinn til Rússlands er hins vegar rúmlega 571/2 millj. 1916, en rúmlega 51 millj. 1947. Útflutningurinn til Rússlands minnkar þannig að vísu um 3 millj. En þess ber að gæta, bæði um Rússland og Bretland, að ef síldveiði hefði orðið svo sem vonir stóðu til á sumrinu 1947, hefði útflutningur til beggja landanna orðið mun meiri en raunin varð. Til Rússlands hefði hann sennilega numið nærri 90 millj. í stað þeirra 54, er hann raunverulega varð. Það stóð því ekki á íslenzku ríkisstj. um mikil skipti við Rússa 1947, heldur var það blessuð síldin, sem lét sig vanta til þess móts. - Útflutningurinn til Tékkóslóvakíu jókst hins vegar úr 81/2 millj. 1946 upp í rúmlega 14 millj. kr. á árinu 1947. Nokkru minni, en þó veruleg, aukning varð á útflutningnum til Frakklands, þ.e.a.s. úr rúmlega 81/2 millj. upp í rúmlega 12 millj. Hlutfallslega miklu meiri varð aukningin til Póllands, eða úr 750 þús. kr. upp í 41/2 milljón rúmlega. Mikil aukning varð einnig til Hollands, eða úr tæpum 2 millj. 800 þús. kr. í rúmar 6 millj. kr., og til Finnlands úr 1400 þús. kr. í 3800 þús. kr., til Grikklands úr 101/2 millj. í tæpar 13200 þús. kr., til Þýzkalands úr 280 þús. kr. í 5280 þús. kr. Mestur varð samt munurinn á Ítalíu. Þangað var 1946 flutt fyrir tæpar 61/2 millj., en 1947 fyrir rúmar 24 millj. kr. Útflutningurinn til Bandaríkjanna minnkaði hins vegar úr h. u. b. 381/2 millj. kr. niður í tæpar 15 millj., og er það að vísu allt annað en ánægjuleg staðreynd. og hefði veríð skynsamlegra að ávita stjórnina fyrir hana en hitt, sem hún hefur verið sökuð um. Af þessum tölum má sjá, hversu gersamlega staðlausar þær ásakanir eru, sem hv. Sameiningarflokkur alþýðu, Sósfl., og málgögn hans hafa í tíma og ótíma látið dynja á mér og núv. hæstv. ríkisstj. um það, að við vildum eingöngu skipta við Bretland og Bandaríkin, en forðast skipti víð einmitt þau lönd, sem mesta aukningin hefur orðið á skiptum við í okkar stjórnartíð. Fer því einnig mjög fjarri, að við höfum látið við þetta sitja. Í haust var undirritaður samningur við Holland, sem gerir mögulegt, að útflutningurinn þangað verði h. u. b. 30 millj. kr. Þá hefur í sambandi við brezku samningana verið unnið að fullnaðarsamkomulagi um fisksölu okkar í vesturhluta Þýzkalands, en þegar áður var búið að semja að meginstefnu um, að þangað mætti á þessu ári selja allt að 70 þús. tonn af fiski. Telja kunnugir, að togaraútgerðin eigi líf sitt undir þeim markaði, sem þar hefur fengizt. Að vísu skiptir það ekki miklu máli, en nú þegar er búið að flytja til Þýzkalands 3400 tonn af ísaðri síld við góðu verði, og má bera það saman við, að hv. þm. Siglf., Áki Jakobsson, lét í ráðherratíð sinni flytja út 377 tonn af sams konar síld, og varð tap á þeirri framkvæmd að upphæð kr. 63880.81. Nú nýlega hefur og samningur verið undirritaður við Tékkóslóvakíu, sem á að gera möguleg helmingi meiri viðskipti á árinu 1948 en voru 1947, en h. u. b. 4 sinnum meiri voru 1946, þegar hv. sameiningarflokksmenn alþýðu, Sósfl., voru í ríkisstj. Málsvarar þess flokks hafa raunar sakað mig um, að ég hafi staðið á móti þeim samningum og tafið þá. Sannleikurinn er alveg gagnstæður. Þegar sýnt var, hversu stórum samningum var unnt að koma á í Tékkóslóvakíu s.l. haust, þá lét ég með góðu samþ. annarra stjórnvalda hér ganga í, að slíkt þyrfti ekki að stranda á íslenzkum innflutningsyfirvöldum. Þessu varð ekki komið á nema með mikilli vinnu og breytingu á innflutningi okkar frá því, sem áður hafði verið. Þetta tók töluverðan tíma, en vegna þess, af hverju kappi var unnið og af einlægum vilja til lausnar málsins, þá tókst þó að lokum að ná því, sem við vildum vinna að. Hv. sameiningarflokksmenn alþýðu, sósíalistar, hafa talið það til sérstakra gæða núv. hæstv. ríkisstj. í Tékkóslóvakíu, að hún skuli hafa gert þennan samning. Auðvitað ber að fagna því, að núv. ríkisstj. Tékkóslóvakíu skyldi, eins og hin fyrri, vilja semja við Íslendinga. Þó hygg ég, að hjá báðum hafi ráðið hið sama. Báðar hafa þær talið það landi sínu til góðs að semja við okkur, enda er það mála sannast, að þó að margir gallar séu á algeru einræði fram yfir jafnvel takmarkað lýðræði, þá fylgja einræðinu samt, sem betur fer, ekki þau ósköp, að fólkið hætti að borða fisk eða skepnurnar síldarmjöl af sjálfdáðum jafnskjótt og einræði skellur á. Mun um þessa samninga sem flesta aðra gilda hið sama og Rússar sögðu við íslenzku samningamennina í fyrra, „að þeir mundu sem góðir kaupmenn gera kaupin þar, sem þau væru hagkvæmust.“ Það er þessi grundvöllur gagnkvæmlega hagkvæmra viðskipta, sem núv. ríkisstj. hyggur, að utanríkisverzlun okkar verði einungis byggð á. Við teljum okkur auðsæjan hag að því að hafa vinsamleg viðskipti við sem flestar þjóðir. Við teljum, að hagurinn muni ekki fara eftir því, hvaða stjórnarfyrirkomulag ríkir í hverju landi, heldur hvaða greiðslu við fáum á hverjum stað, og verður þá m.a. að gæta nokkurs hófs í því, hversu miklir vöruskiptasamningar eru gerðir, því að verðlagið skv. slíkum samningum sést t.d. af þvottaefninu, sem hv. 2. þm. Reykv., Einar Olgeirsson, býsnaðist yfir. En sams konar verðlagi á öllum innfluttum vörum sækist þessi hv. þm. eftir. Hv. sameiningarflokksmenn alþýðu, sósíalistar, fara hins vegar ekki dult með það, að þeir vilja beina meginhlutanum af útflutningi okkar austur fyrir járntjaldið, og virðist hin æðsta hugsjón þeirra vera sú, að afurðir okkar séu ekki etnar af neinum öðrum en þeim, sem kommúnistískri stjórn lúta. Ein helzta ástæðan fyrir þessari afstöðu þeirra er vafalaust trúarleg lotning þeirra og dásömun á öllu, sem kommúnistískan keim ber, og þá ekki síður því, sem einnig er rússneskt að uppruna. Þessi auðmýkt þeirra kemur fram með ýmislegum hætti og stundum ærið broslegum. Viðskiptasamningar hv. þm. Siglf. (ÁkJ) við rússneska afskipunarmanninn, hr. Semenov, áttu vafalaust rætur sínar að rekja til þess, að hinn síðarnefndi var rússneskur að ætt og hingað sendur af kommúnistískri stjórn. Hið sama kemur einnig fram á ekki síður kynlegan hátt í ýmissi fræðslustarfsemi hv. Sameiningarflokks alþýðu, Sósfl., um kommúnismann í Rússlandi. Eitt af því, sem þessir menn nota hér á landi sérstaklega í áróðursskyni, er átölur á óhófslíf „yfirstéttarinnar“, sem þeir Kalla svo. Hafa þeir flokksbræður meðal annars viljað hindra, að vínveitingar væru í opinberum veizlum, til að stuðla að bindindi og einföldum lifnaðarháttum. Hefur þetta að vísu nokkuð stangazt á hegðun sjálfra þeirra, allt frá því, er fyrsti bæjarstjóri úr þessum flokki bauð broddborgurum staðarins „upp á glas“, svo sem ótvírætt var fram tekið í fagurlega prentuðu boðskorti, og þangað til ráðh. flokksins héldu eigi síður en embættisbræður þeirra fagrar veizlur á almannakostnað á valdatíma sínum. Þrátt fyrir þessa framkomu þeirra hefur ekki vantað atkvæði þeirra á Alþingi, er þeir voru að segja öðrum fyrir verkum um hófsama hegðun, né hefur skort á orðaskvaldur þeirra, hvort heldur í Þjóðviljanum eða gegnum málpípu þeirra, hv. 6. þm. Reykv., Sigfús Sigurhjartarson. Sumt, sem útgáfufyrirtæki flokks þessa, Mál og menning, hefur hirt um ástand í þessum efnum í óskalandi kommúnismans, skýtur raunar mjög skökku við annan áróður þeirra hér á landi, þó að það sé ekki eins fjarlægt því, sem framkvæmdin hefur orðið bæði hjá hv. sameiningarflokksmönnum alþýðu, sósíalistum, og öðrum, og hefur sú framkvæmd þó frekar verið kennd við fordæmanlega „yfirstéttarsiði“ en „draumsjónir verkalýðsins“. En einmitt það, að þeir flokksmenn skuli taka sig fram um að birta slíkt hér á landi, sýnir, hvílík dálæti þeir hafa á öllu, sem kommúnistískt er. - Ein slík frásögn er í bók eftir amerískan blaðamann, Rkhard E. Lauterbach. Nefnist bókin „Réttlæti, en ekki hefnd“ og er gefin út af Máli og menningu í Reykjavík 1946. Nokkur formálsorð hefur einn af helztu forvígismönnum kommúnista hér á landi, Ásgeir Blöndal Magnússon, ritað. Í formálsorðunum segir Ásgeir um höfundinn: „En hitt er meira um vert, að hann hefur ágætis athyglisgáfu, hann er heiðarlegur í frásögn sinni og gerir sér einlæglega far um að komast að því sanna.“ Með leyfi hæstv. forseta ætla ég að lesa nokkra kafla úr þessari bók, og birtast þeir á síðu 112–118. Þar segir Svo: „Einu skiptin, sem Sovétleiðtogarnir sýna á sér fleiri en eina hlið, sérstaklega útlendingum, er þegar þeir hvíla sig og fá sér vodka í veizlum og samkvæmum. Þá skemmta þeir sér með sama áhuganum og þeir vinna störf sín.... Í febrúar (þ.e. meðan á stríðinu stóð) var mér boðið að mæta í samkvæmi, sem haldið var í tilefni af tuttugu og sex ára afmæli Rauða hersins. Það voru Molofov-hjónin, sem buðu. Boðskortið var skrautlegt, og á því stóð „samkvæmisklæðnaður með heiðursmerkjum“. Samkvæmið var haldið í Spírodonivka-höll, þar sem Moskvuráðstefnan var haldin. Hún er ekki í Kreml, en strangur vörður er hafður um hana. Öryggislögreglan við hliðin leit samt ekki á boðskortið mitt né skilríki. Þeir þekkja alla útlendinga í Moskvu í sjón. Mér fannst oft, að þeir mundu geta sagt mér, hvað ég hefði borðað í morgunverð á þriðjudaginn fyrir þrem víkum. - Um hálf-níuleytið byrjuðu Molotovhjónin að taka á móti gestunum í einum af kristalsdanssölum hallarinnar. Þau stóðu undir glitrandi kristalsljósakrónu og tóku í hönd allra. Hópur eftir hóp af skrautklæddum stjórnarerindrekum, stássstofu-hershöfðingjum og baðkarsflotaforingjum frá öllum siðmenntuðum löndum jarðar, þar á meðal frá Japan, kom inn í salinn .... Í þrjá stundarfjórðunga streymdu gestirnir inn, stórir og smáir .... Þegar móttakan var um garð gengin, voru drukkin nokkur glös, og síðan voru hljómleikar. Að hljómleikunum loknum leiddi Molotov hópinn að matborðunum. Borðsalirnir voru tíu. Á miðju gólfi hvers þeirra stóð borð, hlaðið mat og drykk. - Sakúski (dýrindisfæða) frá styrjuhrognum til nautasteikar og andakjöts var þar í svo ríkum mæli, að þegar heitu réttirnir komu nokkrum klukkutímum síðar, var enginn svangur nema þjónarnir. Þeir hlóðu í sífellu diska og hurfu með þá bak við hin þykku silkitjöld. Máltíðin var ágæt og endaði með alls konar ábætum og rauðu kampavíni. - Flestir gestanna sáu fyrir sér sjálfir, en í bakherbergi voru borð, þar sem hægt var að fá réttina færða sér. Þar sátu Molotov-hjónin .... Snemma var byrjað að skála á mörgum tungumálum . . . . Um miðnætti byrjuðu gestirnir að reika milli herbergjanna .... Þarna var að finna alla helztu leiðtoga Sovétríkjanna, veraldlega og andlega, nema hershöfðingjana í herforingjaráði Rauða hersins og Sdanov, formann flokksins í Leningrad .... Ég gekk aftur til herbergisins, þar sem hinir hæstsettu gestir höfðu nú breytt um víntegundir og voru farnir að drekka kampavín í stað vodka .... Kl. 2 eftir miðnætti var veizlan sem fjörugust. Í hinum stóra danssal var dansað og hlegið, en á milli dansanna sungu þeir Koslovski og Baturin, tveir vinsælir söngvarar. Visinsky hafði augsýnilega lagt alla leynilega stjórnmálastarfsemi á hilluna þetta kvöld og var ákveðinn í að skemmta sér sem bezt og sjá til þess, að allir aðrir gerðu það líka. Hann var í einum hinna nýju dökkbláu einkennisbúninga rússnesku utanríkisþjónustunnar, og á honum hékk Lenin-orða hans .... Í enn öðru herbergi drukku Búdjónni og Vorosjilov skálar á víxl, meðan aðstoðarforingjar þeirra biðu í kringum þá og veltu fyrir sér, hvernig þeir gætu fengið þá til að hætta ... Kl. þrjú um morguninn byrjuðu menn að fara. Þjónarnir fóru að telja silfurborðbúnaðinn. Hljómsveitin lék enn þá og Visinsky var að dansa fallegan vínarvals. Búdjónni hélt utan um tvo riddaraliðsforingja, og þeir sungu gamlan kósakkasöng. Ehrenburgh hélt enn hrókaræður yfir Maískí. Margir gestanna fóru ekki fyrr en umferðarbanninu var aflétt kl. 6 um morguninn. Ég staulaðist heim fótgangandi ásamt nokkrum öðrum fréttariturum. Á leiðinni vorum við stöðvaðir af varðmanni og beðnir um næturvegabréf okkar. Sumir okkar voru með þau á sér, en við sýndum þau ekki. Í stað þess svöruðum við: „Við vorum hjá Molotov-hjónunum“. Varðmaðurinn blíðkaðist ekkert. Honum var sýnt eitt boðskortið ..... Svipur hans og látbragð breyttist skyndilega. Hann kom aftur, rétti okkur boðskortíð, heilsaði okkur að hermannasið, bað okkur að afsaka og bauð okkur góða nótt.“ Ég vek athygli á því, að þessi lýsing er lesin úr riti, sem sjálft félagið Mál og menning, þá undir forustu Kristins Andréssonar, fremsta menningarfrömuðs kommúnista hér á landi, hefur dreift í þúsundum eintaka um land allt. Enda segir Ásgeir Blöndal Magnússon í formála sínum, að höfundurinn „leyfi staðreyndum að tala sínu máli“, hann segi „hispurslaust frá skorti og vandræðum, erfiðum kjörum og baráttu fólksins og lýsir einnig draumum þess og hetjudáðum.“ Auðvitað skortir mig öll skilyrði til að dæma um sannleiksgildi þessarar frásagnar. Það skiptir ekki heldur máli í þessu sambandi. Það er ekki lýsing á samkvæmislífi ráðamanna í Moskva, sem hefur þýðingu fyrir okkur, heldur hugarástand þeirra manna í flokksfyrirtæki kommúnista hér á landi, Máli og menningu, sem láta slíka lýsingu frá sér fara í áróðursskyni í mörg þúsund eintökum og tala um það í sömu andránni, að verið sé að lýsa „draumum“ fólksins. Þegar íhugað er þetta sálarástand ráðamanna í hv. Sameiningarflokki alþýðu, Sósfl., þá er það skiljanlegt, að þeir hafi jafnmikinn hug á að koma í veg fyrir, að nokkrir aðrir en kommúnistar eti íslenzkan fisk, sem að verja allar athafnir kommúnistískra stjórna, bæði í innanríkis- og utanríkismálum, svo sem þær væru beinlínis gerðar til framdráttar flokki þeirra hér á landi og í hans umboði. Nú verður því ekki neitað, að hin kommúnistísku ríki, og þá einkum Rússland, hafa gerzt ærið athafnasöm á vettvangi utanríkismála hin síðari ár. Áður en síðasta heimsstyrjöld hófst, var aðeins eitt kommúnistaríki til, að vísu harla stórt, sem sé Sovétsambandið rússneska. Með leynilegum viðbótum griðasáttmála Þýzkalands og Sovétsambandsins frá 23. ágúst 1939 var svo ákveðið, að austurhluti Póllands, Bessarabia og baltnesku löndin, þ.e. Finnland, Eistland, Lettland og Lithauen skyldu verða á áhrifasvæði Sovétsambandsins. Þrátt fyrir sakleysislegt orðalag leyniákvæða þessara duldist hvorugum hinna háu samningsaðila, hvað í þeim fólst. Þjóðunum, sem um var samið, lærðist það hins vegar ekki fyrr en smám saman, því að enginn fulltrúi þeirra var kvaddur til þess móts, er örlögum þeirra var ráðið til lykta. Leið þó ekki á löngu, áður en íbúarnir í Austur-Póllandi, Eistlandi, Lettlandi, Lithauen, Bessarabíu og Finnlandi fundu af eigin raun, hvað það kostar þegnana, jafnvel í öðrum og sjálfstæðum ríkjum, þegar slíkir sættast sem Stalín og Hitler, því að á næstu mánuðum eftir gerð griðasáttmálans voru öll þessi lönd innlimuð Sovétsambandinu nema Finnland, sem þó átti mjög um sárt að binda eftir vetrarstyrjöldina 1939–1940. Þeir atburðir, sem síðan hafa gerzt í Júgóslavíu, Póllandi, Rúmeníu, Búlgaríu, Ungverjalandi, Tékkóslóvakíu og nú eru að gerast í Finnlandi, eru í beinu framhaldi hinna, sem hófust með gerð griðasáttmálans 23. ágúst 1939. Auðvitað getur engum blandazt hugur um meginþýðingu þessara atburða fyrir alla þá, sem lifa í þeim hluta heims, er við byggjum. Þess gerist engin þörf fyrir mig að lýsa hér, hvílíkum óhug hefur slegið á allan þorra Íslendinga sem aðra frjálshuga menn um heim allan við atburði þessa. Fjölmargar samkomur, bæði hér á landi og með nágrannaþjóðum okkar, hafa lýst hinni almennu óbeit, er athæfi þetta álit hefur vakið, og er þó ekki nema að vonum, að það veki sérstakan ugg hér á landi, er við sjáum hverja þjóðina af annarri missa frelsi sitt á ný, er það höfðu öðlazt um svipað leyti og við fengum fullveldi okkar viðurkennt 1918, og voru því að vissu leyti jafnaldrar okkar. En þeim mun ískyggilegra er, að til eru Íslendingar, sem ekki aðeins afsaka og verja þessa atburði, heldur draga enga dul á, að þeir telji alla þessa atburðarás hið mesta fagnaðarefni, sem þeir miklast yfir að eiga nokkurn þátt í. Í hópi þessara manna skal fyrstan frægan telja Halldór Kiljan Laxness, sem lét svo ummælt um örlög Póllands á árinu 1939: „Þrem vikum eftir undirskrift griðasáttmálans er bolsévisminn á bökkum Veiksel. Fimmtán milljónir manna í miðaldalegu lénstímaríki, sem frægt var fyrir mestu bændaörbirgð á Vesturlöndum, hafa árekstralítið og án verulegra blóðsúthellinga hoppað inn í ráðstjórnarskipulag verkamanna og bænda. Ég skil ekki almennilega, hvernig bolsévikkar ættu að sjá nokkuð hneyksli í því, að 15 milljónir manna eru þegjandi og hljóðalaust innlimaðir undir bolsévismann.“ Ummæli sama skálds réttum 9 árum síðar sýna, að kaldyrði þess um sorgarsögu Pólverja 1939 voru engin augnabliks skyssa, heldur mælt af öruggri sannfæringu, því að 15. nóv. 1947 segir skáldið svo: „En það er nú svona samt, að kommúnisminn er kominn inn í miðja Evrópu og fram með öllu Eystrasalti og í Berlín og á alla mögulega staði, þar sem hann þótti óhugsanlegur fyrir fáeinum árum. Það virðist svo sem ekkert geti stöðvað hann, staðbundnir sigrar eða ósigrar í einhverjum útkjálkakosningum ráða þar ekki neinum úrslitum.“ Þær útkjálkakosningar, sem skáldið á við, voru í Frakklandi, Englandi, höfuðborg Ítalíu, Noregi, Danmörku og Finnlandi. Í öllum þessum löndum gengu frjálsir menn til kosninga, en það telur skáldið ekki mikils um vert. Í augum þess skiptir öllu máli, hvort kommúnisminn sækir fram eða ekki. Hjá skáldinu hefur vilji fólksins sjálfs enga þýðingu. Ef fólkið sér ekki sjálft, hvað því er fyrir beztu, telur skáldið, að aðrir verði að hafa vit fyrir því með þeim fyrirvara einum, að auðvitað verða þessir forvígismenn fólksins að hafa vit á því að vera Halldóri Kiljan Laxness sammála. Mörgum hefur hrosið hugur við kaldlyndi því, er lýsti sér í þessum ummælum skáldsins. En það er fullkominn misskilningur að ásaka skáldið persónulega. Í orðum skáldsins kemur einmitt fram einn meginþátturinn í öllu fræðikerfi kommúnismans, sem sé. sá, að allt ríkisvald, sem ekki er í höndum kommúnista, sé hættulegt fyrir framgang kommúnismans og þar með velgengni alþýðunnar, hvort sem því er beitt inn á við eða út á við í skiptum milli ríkjanna. Af þessu draga kommúnistar þá ályktun, að splundra verði ríkisskipulagi allra þjóða, sem ekki hafa tekið upp kommúnismann. Í riti sínu um „vandamál í kenningum Lenins“ kemst Stalín svo að orði: „Umbótamanninum eru umbæturnar allt .... Í augum byltingamannsins aftur á móti .... eru umbæturnar ætíð gerðar til að grafa undan þjóðskipulaginu .... ætlaðar til að vera virki fyrir áframhaldandi eflingu byltingarhreyfingarinnar.“ Í sama riti segir Stalin enn fremur: „Alþjóðleg þýðing byltingar okkar liggur í því, að hún er .... fyrsta skref í heimsbyltingunni og öruggur grundvöllur fyrir áframhaldandi eflingu hennar .... Hvað er land okkar, þegar það byggir upp sósíalismann, annað en grundvöllur fyrir heimsbyltinguna?“ Í ljósi þessara kenninga er fögnuður Halldórs Kiljans Laxness og annarra kommúnista yfir frelsismissi þjóðanna skiljanlegur. Meðan þær njóta enn frelsis síns, eru þær í augum þessara manna sem villuráfandi sauðir. En þegar ægivald kommúnismans umlykur þær, þykir þeim sem þessar þjóðir séu eins og barn í móðurfaðmi. Og úr því að þeir líta svo á, hljóta þeir ekki síður að óska þjóð sinni að komast í þennan náðarfaðm en þeir óska þess öðrum og sér fjarlægari þjóðum. Í ljósi þessa er og auðskilið, af hverju kommúnistar í Noregi vildu ólmir, að Rússar fengju herstöðvar á Svalbarða, en kommúnistar hér á landi slógust í för með sér þjóðræknari mönnum um að neita því, að Bandaríkin fengju herstöð á Íslandi. Hnattstaða Svalbarða er slík, að Rússar töldu sér fært að fara þess á leit að fá þar herstöð. Lega Íslands er aftur á móti sú, að að óbreyttum valdahlutföllum í heiminum gat ekki komið til greina, að Sovétríkin fengju herstöð hér. En úr því að hinu bezta varð ekki náð, létu kommúnistar sér nægja hið næstbezta, sem sé að þykjast vinna að því með öðrum Íslendingum, að engin erlend þjóð fengi hér hernaðarbækistöð. Af því varð þó sá árangur í þeirra augum, að Ísland varð varnarlaust og því opið öllum, sem á okkur vilja ráðast. Þó að þeir í því skyni þyrftu að bregða sér í dulgervi þjóðernisástarinnar, sem þeir annars þykjast hafa yfirunnið, tóku þeir sér það ekki nærri, því að höfuðspámaður þeirra, Lenin, hefur einmitt í ritinu „Barnasjúkdómur vinstri stefnunnar í kommúnismanum“, skrifað: „Við verðum að vera reiðubúnir að nota brögð, svik, lögbrot, að skjóta undan og fela sannleikann“. Meðal boðorða Lenins er og þetta: „Við getum og verðum að rita .... á því máli, sem sáir meðal fjöldans hatri, viðbjóði, fyrirlitningu og svipuðum tilfinningum til þeirra, sem aðra skoðun hafa“. Menn sjá af þessu, hvaðan nýársboðskapur Þjóðviljans um meira miskunnarleysi muni vera sprottinn. En þó að mönnum þyki baráttuaðferðir kommúnista vera hatursfullar, þá mega menn ekki halda, að miskunnarleysið spretti af mannvonzku hvers einstaks kommúnista um sig. Í hugum kommúnista er kommúnisminn ekki aðeins stjórnmálaskoðun, heldur óyggjandi vísindi. Þeir telja, að með kommúnismanum sé í eitt skipti fyrir öll fundin lausnin á öllum þjóðfélagsvandamálum. Í huga sínum sameina kommúnistar sannfæringu vísindamannsins um réttmæti kennisetninga vísindanna við trú strangtrúarmannsins á æðri opinberunum. Gallinn er sá, að í augum alls þorra manna hefur kommúnisminn hvorki helgi trúarsetninganna né sannleiksgildi staðreynda og lögmála vísindanna. Við vitum of mikið um uppruna kommúnismans til að við getum trúað á hann sem guðdómlega opinberun, jafnvel þó að frumhöfundur hans hafi verið fjölfróður síðskeggur af ætt spámannanna og kirkjurit austur í Moskva hafi nýlega skýrt frá því, að Stalín sé af guði sendur. Fræðilegur grundvöllur kommúnismans hefur og ætíð verið of veikur til, að hann ætti nokkuð skylt við vísindi, enda hefur reynslan afsannað réttmæti flestra af kenningum Karls Marx, þó að hinn verði ekki neitað, að fáir hafi haft meiri áhrif með skrifum sínum en einmitt hann, að vísu um sumt til góðs, en þó að mestu til ills. - En þó að við, sem ekki erum blindaðir af trúarofstæki kommúnismans, sjáum veilurnar, sem í honum eru, má það ekki verða til þess, að við misskiljum eða vanmetum þá, sem enn trúa kenningum hans jafnörugglega og því, að jörðin gangi umhverfis sólina. Allir þeir, sem þessa trú eða kenningu játa, hvar sem þeir eru í heiminum, telja sig tilheyra einum og sama flokknum. Um þetta vitna ekki aðeins dagleg orð og athafnir kommúnista um víða veröld, svo sem t.d. skrif Þjóðviljans hér á landi undanfarin misseri. Heldur hefur þetta og beinlínis sannazt á lögfræðilega óyggjandi hátt um framferði hinna alræmdu kommúnistísku njósnara í njósnaramálunum frægu í Kanada. En þar kom á daginn, að menn, sem í daglegri breytni máttu ekki vamm sitt vita, létu leiðast til að fremja landráð gegn þjóð sinni, vegna þess að þeir með því héldu sig vera að vinna að sigri hins alþjóðlega kommúnisma. Þeir höfðu bundizt þeim félagsskap, alþjóðasamtökum kommúnista, er í huga þeirra blandaðist saman við Sovétríkin rússnesku, sem þeir settu ofar sínu eigin föðurlandi. Sama ber enn við í Noregi, þegar nafntogaður kommúnisti þar heitir þjóð sinni því, að þar muni innan skamms endurtaka sig atburðirnir í Tékkóslóvakíu. Sumir mundu sjálfsagt segja, að ekki sé að marka það, hvernig kommúnistar komi fram í Kanada eða Noregi. Íslendingar, þótt kommúnistar séu, hafi annað eðli, og á orðaskvaldri Þjóðviljans taki enginn maður mark. Að vísu tala líkurnar sinn ótvíræða máli, og fáir munu trúa því, að það sé tilviljunin einber, að þeir eru skólabræður frá Moskva Gottwald forsrh. í Tékkóslóvakíu og Þóroddur Guðmundsson fyrrv. alþm., sá sem sagði: „Hvað varðar okkur um þjóðarhagsmuni?“ En við á Alþ. Íslendinga þurfum engar getgátur um þetta efni. Við höfum fyrir okkur ummæli manns, sem við persónulega metum mikils, þó að við séum honum mjög ósammála, þ.e. hv. 4. landsk. þm., Brynjólfs Bjarnasonar, aðalstjórnanda hv. Sameiningarflokks alþýðu, Sósfl. hér á landi, Á 7. þingi Komintern í Moskva mælti hann á þessa leið: „Að vísu erum við lítill flokkur, en við erum einn hluti hins mikla byltingarflokks heimsins, sem á slíka menn að foringjum eins og Stalín og Dimitroff“. Dimitroff þessi er sá hinn sami, sem nýlega á þingi þjóðar sinnar hótaði stjórnarandstöðunni með lífláti, ef hún gerðist svo djörf að greiða atkvæði á móti fjárlagafrv. ríkisstj. En allir vissu, að það voru ekki orðin tóm, sem þar voru viðhöfð, því að skömmu áður hafði Dimitroff staðið fyrir aftöku Petkovs, eins af frjálslyndustu stjórnmálamönnum Búlgaríu, og síðan réttlætt líflát hans með því, að það mundi ekki hafa orðið, ef Vesturveldin hefðu ekki mótmælt aftökunni. Sjálfur hafði Dimitroff lent í höndum nazista á árinu 1933. Var hann þá ákærður fyrir þátttöku í Ríkisdagsbrunanum, en slapp úr þeim heljarklóm vegna mótmæla hins siðmenntaða heims á því réttarmorði, er menn hugðu, að á honum ætti að fremja. Á árinu 1947 „varð“ Dimitroff hins vegar að láta taka landa sinn af lífi, vegna þess að ella óttaðist hann að verða fyrir álitshnekki. En hv. 4. landsk. þm., Brynjólfur Bjarnason, hefur lengi haft mikið dálæti á Dimitroff, því að 1939 skrifaði Brynjólfur: „Í því sambandi er gott að minnast orða Dimitroffs: Prófsteinninn á einlægni og heiðarleik hvers starfmanns verkalýðshreyfingarinnar, hvers verkalýðsflokks og hvers lýðræðissinna í auðvaldsríkjunum, er afstaða hans til hins mikla lands sósíalismans“. En frá eigin brjósti skrifar Brynjólfur þá: „Vonir verkalýðsins um sigur sósíalismans eru tengdar við það, að til er sósíalistískt stórveldi, sem ræður yfir sjötta hlutanum af þurrlendi jarðar“. - Og sumarið 1941 sagði Brynjólfur hér á Alþingi: „Þeir munu reynast beztir Íslendingarnir, sem hafa hina sósíalistísku alþjóðahyggju að leiðarvísi í allri sinni framkomu“. Í sömu ræðu sinni segir Brynjólfur Bjarnason um herverndarsamninginn við Bandaríkin frá 1941: „Það mun verða litið svo á, að með yfirlýsingu ríkisstj., hæstv. forsrh. til forseta Bandaríkjanna, hafi Ísland glatað hlutleysi sínu. - - - Þýzka útvarpið lét ekki á sér standa að lýsa því yfir, að Bandaríkin séu komin þangað, sem stríðið er, og þar verði skotið án allrar miskunnar. - - - Ef ráðstafanir Bandaríkjanna yrðu til þess, að veitt yrði virk aðstoð í þeirri baráttu, sem háð er á austurvígstöðvunum, þá mundu Íslendingar ekki heldur telja ettir sér það, sem af því stafaði, en það er bezt að láta verkin tala“. Þarna er ekki farið dult með, hvað inni fyrir býr. Ef Íslendingar verða Rússum að gagni, þá telja þeir ekki eftir sér, að skotið verði á þá án allrar miskunnar. Menn beri þetta saman við hræsnisskraf hv. 2. þm. Reykv., Einars Olgeirssonar, um hlutleysisstefnu þessara herra. Nú þykir mér eðlilegt, að menn spyrji mig: Ef allt þetta er rétt, sem þú segir um eðli og starfshætti kommúnista, og engu af því er hægt að hnekkja vegna þess, að það er allt byggt á óhagganlegum staðreyndum og ummælum kommúnista sjálfra um stefnu sína, hvernig stendur þá á því, að þú skyldir vinna að því, að kommúnistar kæmust í stjórn á Íslandi og síðan styðja þá í stjórn um meira en tveggja ára bil? - Auðvitað er eðlilegt, að spurt sé. Skiptir það að vísu ekki öllu um eðli kommúnismans, hvort ég hef ætíð skilið það til hlítar eða ekki. Hætturnar, sem af kommúnismanum stafa, eru jafngeigvænlegar fyrir því. Að vísu er mér ljósara eðli kommúnismans nú en mér var það þá, enda voru þá fyrir hendi veigamiklar ástæður, sem gerðu það líklegt, að kommúnistar hefðu séð að sér frá því, sem áður var. Gangur síðustu heimsstyrjaldar sannaði svo skýrt sem verða mátti, að sú höfuðkenning kommúnista var röng, að auðvaldsríkin, þ.e. öll ríki, sem ekki lúta kenningum kommúnista, sætu á svikráðum við Sovétríkin og biðu aðeins færis að ráðast á þau og jafna þjóðskipulag þeirra við jörð. Þvert á móti leituðu vestrænu lýðræðisríkin bandalags við Sovétríkin gegn nazistunum þýzku, áður en styrjöldin brauzt út, þó að Sovétríkin kysu þá fremur að semja við nazista en lýðræðisríkin í vestri. En jafnskjótt og nazistar réðust á Sovétríkin, komu lýðræðisríkin í vestri Sovétríkjunum til hjálpar. Þau léðu aldrei máls á því að láta Þjóðverja í friði um að koma Sovétríkjunum á kné, svo sem vissulega hefði verið sjálfsagt frá þeirra sjónarmiði, ef kenningar kommúnista um einangrun annarra á Sovétríkjunum og ófarnaðaróskir þeim til handa hefðu haft við rök að styðjast. Ég játa, að ég var það barn að halda, að kommúnistar um heim allan mundu láta sér þessar staðreyndir að kenningu verða. Þeir mundu sjá og skilja; að lýðræðisríkin vilja ekkert fremur en fá að lifa sjálf í friði og lofa öðrum að lifa í friði á sama veg, hverjum eftir sinni lífsskoðun. Upplausn Komintern virtist gefa til kynna, að ráðamennirnir í Moskva væru komnir á þessa skoðun. Að þeir litu ekki lengur á land sitt sem stökkbretti fyrir alheimsbyltinguna, er engin þjóð getur verið óhult fyrir. Seinni stríðsárin og fram yfir styrjaldarlok átti sér ekki aðeins stað náin samvinna Sovétsambandsins og lýðræðisríkjanna um milliríkjamál, heldur gengu kommúnistar og víðs vegar í lið með frelsisunnandi mönnum innan ríkjanna til að varpa af þeim oki nazismans. Varð þetta til þess, að kommúnistar tóku um skeið þátt í borgaralegum stjórnum, t.d. í Frakklandi, Belgíu, Ítalíu, Noregi og Danmörku, auk landanna í A.-Evrópu, sem menn þá vissu enn eigi, hversu ömurleg örlög mundu hljóta. Samtímis þessu höfðu einmitt í sambandi við hernám Breta og herverndarsamninginn við Bandaríkin gerzt þeir atburðir hér innanlands, sem ég vonaði, að hefðu sannfært meðlimi hv. Sameiningarflokks alþýðu, Sósfl., um, að þrátt fyrir allan skoðanamun, þá vildum við láta þá ekki síður en aðra njóta góðs af því, að við Íslendingar stæðum saman gegn erlendu valdi, ef það ætlaði að hafa óréttmæt skipti af málefnum okkar eða frjálsræði íslenzkra, borgara. Að þessu athuguðu sýndist mér ekki áhorfsmál, að ef ekki væri unnt að létta þeirri skömm af Alþingi að geta ekki myndað þingræðisstjórn á annan veg en með þátttöku hv. Sameiningarflokks alþýðu, Sósfl., í ríkisstj. um sinn, og með þeim skilyrðum að öðru leyti, sem aðgengilegt væri, þá væri sjálfsagt að gera slíka tilraun. Hitt hef ég aldrei farið dult með, að í mér var þá þegar nokkur geigur, að hv. Sameiningarflokkur alþýðu, Sósfl., væri ekki þess trausts verður, sem ég og aðrir þá settum til hans. Því miður fór svo, að geigurinn reyndist ekki ástæðulaus með öllu. Því ber ekki að neita, að á meðal íslenzkra kommúnista eru margir mikilhæfir menn, og þeir studdu að framgangi ýmissa þjóðnytjamála, á meðan þeir um skeið sátu nokkuð á strák sínum, einkum fyrri hluta þess tímabils, er þeir áttu sæti í hæstv. fyrrv. ríkisstj. Kom þó skjótt í ljós, að hv. Sameiningarflokkur alþýðu, sósíalistar, vildu að vísu, meðan þeir nutu forustu sjálfstæðismanna, vinna að öflun nýrra atvinnutækja, en höfðu ekki sama hug á því og samstarfsmenn þeirra, að tækin yrðu almenningi að notum undir núv. þjóðskipulagi, heldur virtust þeir fyrst og fremst hafa hug á að veikja fjárhagskerfi þjóðarinnar og þar með grafa undan sjálfu þjóðskipulaginu. - Einkum kom þó ágreiningur fram út úr utanríkismálunum. Snemma árs 1945 var Íslandi gefinn kostur á að gerast stofnandi að félagsskap Sameinuðu þjóðanna, gegn því að segja Þjóðverjum og Japönum stríð á hendur. Hv. sameiningarflokksmenn alþýðu, sósíalistar, gerðu þessa ósk þegar að sinni. Þótti ýmsum þá þegar ákefð þeirra í þessu harla tortryggileg. Ákefðin sú verður að vísu skiljanlegri, en ekki miður tortryggileg, eftir að upplýst er orðið, að það voru Rússar, sem settu þetta skilyrði fyrir þátttöku okkar og nokkurra annarra ríkja í stofnun sameinuðu þjóðanna. Allur þorri þm. og annarra landsmanna, sem vitneskju fékk um þetta, snerist þegar í stað á móti þessum stríðsæsingum hv. Sameiningarflokks alþýðu, Sósfl. Þeim mun merkilegri var þessi stríðsáhugi þeirra fyrri hluta árs 1945, sem þeir nokkrum víkum síðar og æ síðan hafa hamrað á því, að Íslendingar ættu alls ekki að láta deilur stórveldanna til sín taka. Eru óneitanlega meira en litlar líkur til þess, að hv. sameiningarflokksmenn alþýðu, sósíalistar, verði þeirri stefnu ekki trúir lengur en á meðan þeir halda, að rétt stjórnarvöld íslenzk og Íslendingar yfirleitt muni, ef til kemur, verða andsnúnir hinum alþjóðlega kommúnisma. Reynslan frá 1945 og allt, sem síðan hefur gerzt, sýnir, að ef þessir hv. þm. og skoðanabræður þeirra hefðu trú á því, að Ísland á einhvern veg gæti orðið til þess að ryðja braut framgangi hins alþjóðlega kommúnisma, eða ef hann gæti náð yfirráðum hér á landi, mundu þeir ekki eitt augnablik hika við að leggja sig alla fram um, að svo mætti verða. Reynsla okkar er ekkert einstakt fyrirbrigði. Hún hefur hvarvetna orðið hin sama. Allt of víða hefur kommúnistum orðið að ætlan sinni. Þar hefur kyndill frelsisins slokknað og járntjald verið dregið fyrir eðlileg samskipti þjóðanna. En alls staðar þar, sem lýðræðið hefur haldið velli, hafa kommúnistar hrakizt úr stjórn. Frá þessu er Finnland eina undantekningin, og þarf ekki að eyða orðum að því, af hverju þeir fá enn að taka þar þátt í stjórn. Tiltrú sú, sem kommúnistar áunnu sér á stríðsárunum, er nú hvarvetna horfin. Menn hafa nú skilið, að barátta kommúnista gegn nazismanum var ekki barátta fyrir frelsi, heldur barátta fyrir öðru formi einræðis, sízt mildara eða mannúðlegra, þar sem kommúnistar ætla sjálfum sér húsbóndasessinn. Hið gamla Komintern hefur og verið endurvakið með nýju nafni þó, til að reyna að dylja, að allt er með sama hætti og áður um ósjálfstæði hinna einstöku flokksdeilda gegn allsherjarmiðstöðinni. Hér á landi hikuðu kommúnistar ekki eitt augnablik við að setja hollustu við hinn alþjóðlega kommúnisma ofar trúmennsku sinni við íslenzka alþýðu eða þjóðina í heild. Þeir stukku fyrir borð af stjórnarfleyinu strax og sýnt var, að aðrir létu ekki hafa sig til að ofurselja þjóðarhagsmuni, þó að kommúnistar krefðust þess með ofbeldi og írafári af þjónslund við alþjóðafélagsskap sinn. Við vitum öll, að ein uppáhaldsósannindi hv. Sameiningarflokks alþýðu, sósíalista, eru þau, að Bandaríkin hafi herstöð hér á landi. Þessum ósannindum dreifa þeir flokksmenn ekki aðeins ósleitilega út hér á landi, heldur öfluglega um heim allan til framgangs hinum alþjóðlega kommúnisma. Atferli Bandaríkjanna á að vera sönnun um yfirgang þeirra í garð smáþjóðar. Hafa sumir málsvarar hins alþjóðlega kommúnisma á alþjóða vettvangi gengið svo langt að bera saman hörku Bandaríkjanna gagnvart okkur, minnstu þjóð heimsins, við sætleik Sovétríkjanna við smáþjóðir þær, sem undir þau eiga að sækja. Þann samanburð þarf ekki að gera hér á Íslandi, enda þarf ekki minnar umsagnar, hvernig Sovétríkin hafi komið fram við nágranna sína. Hitt veit ég, að Bandaríkin hafa fyrr og síðar komið svo fram við Ísland sem það væri sjálfum þeim jafnrétthár aðili við samningsgerð alla, og eru þau þó voldugasta ríki veraldar nú, en við það veikasta. Betur væri, að öll voldug ríki hefðu þolað nágrönnum sínum sams konar neitun um herstöðvar og Bandaríkin þoldu okkur á sínum tíma og nú nýlega t.d. smáríkinu Panama í Mið-Ameríku. En þessar staðreyndir draga ekki úr áróðri kommúnista. Áróðursmönnum þeirra eru ósannindin sannleikanum ljúfari, ef þau ýta fremur undir sigur kommúnismans en sjálfar staðreyndirnar. Hvort sem hinn alþjóðlegi kommúnismi kann að hafa gagn af þessum ósannindum eða ekki, er víst, að þau eru fram flutt íslenzku þjóðinni til óþurftar. Ef hv. 2. þm. Reykv., Einar Olgeirsson, trúir á ógnir atómstyrjaldar með þeim hætti, sem hann hét hér áðan, hvernig fær hann sig þá til að skrökva því upp, að hér á landi sé herstöð, þegar hann veit jafnvel og aðrir, að þetta eru alger ósannindi? Hver fær neitað því, að með þessu er hann að kalla hættu yfir land sitt? Og er þá eðlilegt, að Einar Olgeirsson verði að svara því, hver það verði, sem kasti atómbombunni, sem hann segir okkur, að eyða muni íslenzku þjóðinni, ef hún verði honum ekki hlýðin. Íslenzka þjóðin vill vera í vináttu við allar þjóðir, jafnt þær, sem standa henni fjarlægast að hugsunarhætti, stjórnháttum og menningu allri, sem hinar, sem okkur eru skyldari. En þó að Íslendingar unni öllum þjóðum góðs, er þó eigi nema von til, að þeir uni því illa, að reynt er að spilla vinfengi þeirra við þær þjóðir, sem þeir eru næstir, ekki aðeins að hnattstöðu, heldur einnig um menningu. hugsunarhátt og stjórnarfar. Íslendingar eru vestræn þjóð, bæði að legu og hugsunarhætti. Aðrar vestrænar þjóðir munar að vísu ekki mikið um atbeina okkar, en fyrir okkur er lífsskilyrði að njóta samúðar þeirra og tilstyrks. Við höfum og gerzt aðilar að Marshalláætluninni, bæði vegna þess, að við vildum af veikum mætti efla heilbrigða samvinnu vestrænna þjóða, en ekki síður vegna hins, að við höfum beina hagsmuni af viðreisn og uppbyggingu Vestur-Evrópu. Við erum einn hluti hennar, og þær meinsemdir, sem þar grafa um sig, gera okkur tjón áður en varir. Hið hörmulega ástand, sem í þessum löndum er nú, veldur því, að frjáls viðskipti eru mikið til úr sögunni, en í þess stað eru komin nær eingöngu vöruskipti í öllum samningum Evrópuríkja. Þetta veldur því, að allar Evrópuþjóðir skortir nú mjög hinn eina alþjóðlega gjaldeyri, sem hvarvetna er nú gjaldgengur, sem sé dollara. Þessi skortur mun einnig mjög gera vart við sig hér á næstu mánuðum, jafnvel þó að okkur að öðru leyti takist að rétta við verzlunarjöfnuð okkar, svo sem allt kapp verður lagt á. Ef atvinnuvegir landsmanna eiga ekki að stöðvast og ömurlegt atvinnuleysi að hefja hér innreið sína, er þess vegna óumflýjanlegt, að sérstakar ráðstafanir verði gerðar til þess að afla okkur dollaragjaldeyris. Einnig af þeim ástæðum höfum við ríka eiginhagsmuni af að taka þátt í Marshalláætluninni, eins og allar hinar frjálsu þjóðir Evrópu gera. En einmitt vegna þess, að Marshalláætlunin er nú helzta von um viðrétting og endurreisn, hamast kommúnistar gegn henni meira en nokkru öðru. Um það voru gefin fyrirmæli á stofnfundi Kominform, hins endurreista Komintern, á s.l. hausti. Hv. 2. þm. Reykv. (EOl) lét þá ekki á sér standa um þjónsstarfið og flutti jafnskjótt hina alræmdu tillögu sína gegn Marshalláætluninni hér á Alþingi. Hafa þeir félagar því miður ekki látið hina hraklegu útreið sína sér að kenningu verða, sbr. það, er þeir af undirlægjuskap sínum við fyrirmælin austan að létu Alþýðusamband Íslands neita að taka þátt í viðræðum verkalýðsfélaga annarra vestrænna þjóða um þá viðreisn, sem okkur er ekki síður nauðsynleg en þeim. Því er ekki að neita, að uggur er nú í mönnum um heim allan um ástandið í alþjóðamálum. Við Íslendingar ráðum áreiðanlega aldrei neinum úrslitum á þeim vettvangi. Þjóð okkar er svo fámenn, að á síðari árum eru mörg dæmi þess í einræðisríkjunum, að miklu meiri mannfjöldi en hér er hafi verið fluttur nauðugur til og settur niður á allt annan stað og við önnur kjör en hann áður átti við að búa. En þó að við ráðum engum úrslitum, tjáir okkur ekki að loka augunum fyrir því, sem er að gerast. Við verðum að skilja, af hvaða rótum hættan er runnin. Það eru hinar löngu úreltu fræðikenningar kommúnista um, að ófriður sé óumflýjanlegur, ef hinn alþjóðlegi kommúnismi er ekki alls ráðandi í heiminum, sem nú eru hættulegastar heimsfriðinum og sambúð þjóðanna. Vonin um frið byggist á því, að menn læri, að mannkynið nær mestum þroska, ef hvert menningarþjóðfélag fær að dafna út af fyrir sig. Að menn skilji, að það eru fleiri en ein leið, sem menn geta farið til að ná þeirri sælu, er fæst hér á jörðu. Norðurlöndin urðu meðal fremstu menningarþjóða heimsins, þegar þau lærðu, að þau áttu ekki að seilast til yfirráða hvert yfir öðru. Sama í enn þá stærra mæli hefur átt sér stað innan brezka heimsveldisins og í allri Vestur-Evrópu. Með svipuðum hætti og þó með enn stórfenglegra og happaríkara móti hefur þróunin orðið í Ameríku, og Bandaríki Norður-Ameríku hafa einmitt orðið öflugasta ríki veraldarinnar undir þessu merki frelsis og umburðarlyndis. Ef allar þjóðir læra það að lifa sjálfar og lofa öðrum þjóðum að lifa eftir sínu eigin höfði, en vinna þó saman í bróðerni og frelsi, þegar á liggur, þá eru mestar líkur til, að voðanum verði bægt frá. Ég hef eindregna trú á, að svo megi verða og að hinir raunsæju forustumenn hins alþjóðlega kommúnisma, hvort sem þeir eru í stórveldum heimsins eða í smáríkjunum, sjái, að tortryggni þeirra, og raunar fræðigrundvöllur allur, er hvort tveggja á misskilningi byggt, - að aðrar þjóðir vilja ekkert fremur en samvinnu við þá, einungis á grundvelli frelsis, jafnræðis og mannréttinda. En á meðan sívaxandi tortryggni og hatur á alla bóga er vaxandi, er hætta fyrir hendi. Við ráðum aldrei við hin erlendu upptök hættunnar, og við munum aldrei gerast árásarmenn á neina erlenda þjóð. Til þess skortir okkur bæði vilja og getu. En þrátt fyrir það verðum við að skilja, að voðinn utan að ógnar einnig okkur. Að svo miklu leyti sem hann kann að brjótast út í ófriði milli þjóðanna, vitum við þó, að við getum ekki einu sinni varið okkur sjálfir. Þjóðin öll og landið liggur varnarlaust fyrir hverjum, sem það vill hremma með nokkrum herstyrk. En það er annað, sem við getum og verðum að verja okkur gegn. Það er, að þjóðfélagi okkar sé splundrað innan frá af mönnum, sem taka við fyrirmælum erlendis að. Um það verður ekki lengur villzt, að kommúnistarnir, sem öllu ráða í Sameiningarflokki alþýðu, Sósfl., eru með þessu marki brenndir. Þeir vilja leiða yfir landið sams konar stjórnarhætti og lagzt hafa eins og mara yfir þjóðirnar í Austur-Evrópu. Við Íslendingar deilum um margt. Við eigum að deila um margt, því að deilur að vissu marki eru öflugur þáttur í endurbótum og framförum. Í öllum deilunum megum við þó aldrei missa sjónar af því, sem mikilverðast er, en það er sjálft frelsið. Hér á landi er öflugur flokkur, sem þó er aðeins angi af þúsundfalt öflugri alþjóðasamtökum, er vill frelsið feigt. Fyrir andvaraleysi og sundrung þjóðanna hafa ýmsar þeirra orðið að lúta í lægra haldi fyrir ofbeldinu. Svo getur einnig farið hér, ef við sofnum á verðinum eða ef við gleymum því, sem mest er um vert, vegna ósamkomulags um minna verða hluti. Látum slíkt aldrei henda okkur. Sláum öruggan hring til verndar því frelsi, sem barátta kynslóðanna hefur fært okkur.



Herra forseti. Áður en ég vík að gagnrýni stjórnarandstæðinga, ef gagnrýni mætti kalla, vil ég drepa nokkuð á, hvernig ástatt er um ýmis þýðingarmikil málefni. Gjaldeyriserfiðleikarnir setja mjög svip sinn á meðferð mála um þessar mundir og hafa gert nú um alllangt skeið. Það er mín skoðun, að gjaldeyriserfiðleikar hafi aldrei verið meiri en nú á síðustu áratugum a.m.k., og það er þó alvarlegast, að þessu er þannig háttað, þótt fjárhagsráð og viðskiptanefnd hafi allan tímann frá því að þessir aðilar tóku til starfa, aðeins gefið út leyfi fyrir vörum, sem teljast til allra brýnustu lífsnauðsynja þjóðarinnar, og vélum og öðrum efnum til nýrra atvinnufyrirtækja. Það, sem flutt hefur verið inn af öðru síðan þessar stofnanir tóku við, er út á gömul leyfi. Samtímis hefur verðlag á íslenzkum útflutningsvörum verið mjög hátt. Hvað veldur þá þessum ósköpum? Hér kemur margt til, og þá meðal annars, hversu stórfelldar ráðstafanir búið var að gera fram í tímann til ráðstöfunar á gjaldeyri, áður en stefnubreyting komst á í þeim málum. Framlengd innflutningsleyfi og gjaldeyrisleyfi hafa numið hundruðum milljóna, og nú eftir áramótin nema framlengd gjaldeyrisleyfi gífurlegum fjárhæðum, og þar á meðal eru framlengd leyfi tveggja ára gömul fyrir ýmiss konar vörum, sem búið var að gera bindandi ráðstafanir um. Enn fremur sýndi það sig svart á hvítu, þegar þjóðin átti að fara að lifa af atvinnutekjum sínum, að eyðsla hennar var orðin miklu meiri, að meðtöldum framkvæmdum, sem í var búið að ráðast, en þjóðartekjurnar gátu með nokkru móti hrokkið fyrir. Fróðlegast er að athuga nokkuð innflutningsáætlunina fyrir árið 1948, sem nú liggur fyrir. Þessi innflutningsáætlun er upp á 310 millj. kr., en það þýðir um 390 millj. kr. útlát í erlendum gjaldeyri, þegar búið er að taka með óhjákvæmileg skipagjöld, vátryggingargjöld og aðrar duldar greiðslur, skornar við nögl, að því er talið er. Þetta er engin smáræðis fúlga, rétt um fjögur hundruð millj. kr. Mundi nú margur halda, miðað við það, þegar landsmenn fluttu inn fyrir stríð fyrir 40–50 millj. kr., að ekki þyrfti að skera við nögl í svona innflutningsáætlun. En þessu er ekki þannig farið, og geta menn þegar rennt grun í það af því, að þetta er rúmlega 200 millj. kr. lægri fjárhæð en flutt var inn fyrir árið 1947 og 140 millj. kr. lægri en flutt var inn árið 1946. En lítum á þetta ofurlítið nánar. Vörur til rekstrar sjávarútvegsins nema í áætluninni um 53.9 millj. kr. og til rekstrar landbúnaðar 21.3 millj. kr., samtals 75.2 millj. kr. Vélar og vélahlutar og bifreiðahlutar eru 42.2 millj., og er þá ekki gert ráð fyrir neinum nýjum bifreiðum, nema örfáum almennings- og „rútu“-vögnum. Rafmagnsvörur nema 20.54 millj. kr. og iðnaðarhráefni 16.55 millj. kr. Eru nú taldar 153 millj. kr. Síðan koma byggingarvörur 37.58 millj. kr., skip fyrir 22 millj. kr. og sérstakar framkvæmdavörur ýmiss konar 8 millj., eða samtals þessir þrír liðir 67.58 millj. kr. Hef ég þá alls talið liði, sem nema 22b millj. kr. Eru það rekstrarvörur til sjávarútvegs og landbúnaðar, rafmagnsvörur, vörur til véla og bifreiða og ýmsar „kapítal“-vörur. Allar aðrar vörur nema þá minna en 1/3 af áætlunarupphæðinni, eða um 90 millj. kr. Þar í eru kornvörur, nýlenduvörur, vefnaðarvörur, búsáhöld og yfirleitt allar nauðsynjavörur til beinnar neyzlu, sem fluttar eru inn frá útlöndum. Af þessu sjá menn, hve gífurleg gjaldeyrisútlát eru vegna framleiðslunnar sjálfrar og vegna nýrra framkvæmda og vegna vélanna, og er þó allt niður skorið frá því, sem verið hefur. Það er talið, að það mundi kosta 30–40 millj. kr. í erlendum gjaldeyri að halda úti öllum bilakosti landsmanna, eins og hann er nú orðinn, og sjá allir, að slíkt er tómt mál um að tala. Það er bara dæmi um það, hvernig ástatt er. Hvað er þá að segja um þessar 90 millj. í neyzluvarninginn? Það hefði nú einhvern tíma þótt klekkileg fjárhæð til slíks. Um það er það að segja, að hún hrekkur ekki neitt nándar nærri til þess, að þjóðin geti lifað svo sem gert hefur verið, eða til þess að fullnægja eftirspurninni. Það þarf allt að takmarka frá því, sem verið hefur, og útiloka óþarfann, ef hún á að hrökkva. Til þess nú að gera þau innkaup, sem nefnd hafa verið, þarf að framleiða og selja út úr landinu fyrir 400 millj. kr. Er þá ekki gert ráð fyrir neinum afgangi til þess að greiða upp í verzlunarskuldahalann, sem landsmenn nú draga á eftir sér. Til þess að slíkur útflutningur fáist, þarf allt að leika í lyndi bæði um aflabrögð og sölur, og getur vel farið svo, að því marki verði ekki náð og að á miðju ári þurfi enn að draga saman innflutninginn. að því leyti sem það er þá hægt. Þetta sést meðal annars á því, að allar gjaldeyristekjur Íslendinga á undanförnum árum hafa verið að meðaltali á milli 310 og 320 millj. kr. Útflutningurinn þarf því að aukast um 100 millj. og innflutningurinn að minnka um 140-200 millj. kr. á ári frá því, sem verið hefur undanfarið, ef Íslendingar eiga ekki að komast í algert þrot gjaldeyrislega - og þetta miðað við háa verðlagið og engin óhöpp. Það þarf heljarátak til þess að koma þessu í framkvæmd, eins og allir heilskyggnir menn sjá nú, þegar menn standa frammi fyrir þessu, þótt margir vildu ekki sjá eða sæju það ekki fyrr, hverjar afleiðingar af því eru orðnar fyrir þjóðarbúskapinn, að öllum gjaldeyrisinnstæðum landsmanna, um 600 millj. kr., og öllum innkomnum gjaldeyri var ráðstafað á rúmum tveimum árum. Annað eins er ekki hægt að gera án þess að afleiðingarnar verði örlagaríkar, og þeirra mun ekki aðeins gæta nú næstu mánuði og næstu misseri, heldur verða þær lengi þungar í skauti. Til viðbótar því, sem nú hefur verið sagt um innflutningsáætlunina, er nauðsynlegt að taka það fram, að á henni rúmast ekki vélar og efni til nýs síldariðnaðar eða til nýrra stórrafveitna eða annarra slíkra fyrirtækja. og eins og komið er, er tómt mál að tala um slíkar framkvæmdir nú þegar, nema erlent lánsfé komi til. Ískyggilegastur af öllu er þó skorturinn á frjálsum gjaldeyri, dollurum. Fjöldamargar þýðingarmestu vörutegundir til sjálfrar framleiðslunnar er ómögulegt að fá nema frá dollaralöndunum, en mjög fáar vörur okkar er hægt að selja nú fyrir það verð, sem við þurfum að fá fyrir þær, gegn greiðslu í frjálsum gjaldeyri, dollurum. Kveður svo rammt að þessu, að ekki er enn þá fram úr því séð, hversu hægt verður að innleysa allra brýnustu nauðsynjar á næstu mánuðum. Ég tel alveg hiklaust, að frá þeim tíma að fjárhagsráð tók við þessum málum á s.l. sumri, hafi verið unnið stórfellt þjóðnytja- og björgunarstarf, þótt ekki hafi verið hægt né verði hægt að umflýja afleiðingar þess, hvernig komið var. Vegna hinna nýju ráðstafana hefur verið hægt fram að þessu að verja miklum gjaldeyri til uppbyggingar atvinnulífsins og annarra framkvæmda og koma að mestu í veg fyrir skort allra brýnustu vara til framleiðslu og til þess að fæða þjóðina. En ef ekki hefði verið gripið í taumana, hlaut að verða algert öngþveiti og framleiðslustöðvun vegna gjaldeyrisástandsins. Það er einnig nauðsynlegt að horfast í augu við það, hvernig ástatt er um framleiðsluna. Það er tap á því að framleiða frystan fisk, nema mjög takmarkað magn, sem sett er í „clearing“ gegn iðnaðarvörum með uppsprengdu verði. Það er tap á því að framleiða saltfisk. Það er tap á því að framleiða fisk á bátum og senda hann til sölu í ís á brezkan markað. Það er tap á togurunum, ef nokkuð ber út af, og það jafnvel á nýju togurunum. Það verður stórkostlegt tap fyrir síldarverksmiðjur ríkisins á því að kaupa og taka við Faxaflóasíld. Þessum töpum er til bráðabirgða velt yfir á ríkið. En samt sem áður hrekkur verðið, sem sjávarútgerðin fær fyrir afurðir sínar, ekki betur en svo fyrir kostnaði eða til jafns við launatekjurnar, að það er stórfellt vandamál að fá nægilega marga fiskimenn á bátaflotann og verulegur hluti hans hefur legið aðgerðalaus í vetur, á sama tíma og gjaldeyrisskorturinn er eitt erfiðasta viðfangsefnið. Þetta ástand sjávarútvegsins knýr menn til að selja meira og meira af útflutningsvörum landsmanna fyrir hátt sýndarverð á „clearing“, sem borgast aftur að mestu með fullunnum iðnaðarvörum á uppsprengdu verði. Þannig verður íslenzkur iðnaður, ef þessu heldur áfram, hreinlega sveltur í hel, þar sem fullunnar iðnaðarvörur eru teknar í skiptum við afurðir, en skortur er um leið á gjaldeyri fyrir hráefni til iðnaðarins, því að ekki er hægt að gera hvort tveggja við sömu vörurnar: selja þær á háa verðinu í „clearing“ og selja þær fyrir frjálsan gjaldeyri, sem varið geti orðið m.a. fyrir iðnaðarhráefni. Þetta ástand er bein afleiðing verðbólgunnar og höfuðvandræðin, sem við er að fást og áfram verður að glíma við þrotlaust, og hefur þar verið fyrsta framkvæmd gerð, er ég kem að síðar. Í beinu sambandi við þetta koma svo fjárlögin og afkoma ríkissjóðs. Ríkissjóður er sokkinn í lausaskuldir og fjárlögin verða um 220 millj. kr. Það úir og grúir af alls konar löggjöf frá síðustu árum með fyrirheitum, sem allir sjá, að gersamlega er útilokað, að geti orðið staðið við. Fjárskorturinn er orðinn mjög tilfinnanlegur, og er það ekki furða, þegar litið er á eyðsluna og fjárfestinguna undanfarið. Sem dæmi um þetta vandamál má benda á það, að talið er, að stofnlánadeild sjávarútvegsins vanti um 63 millj. kr. til þess að geta mætt þeim fyrirheitum eða meðmælum, sem nýbyggingarráð á sínum tíma gaf um lán í deildinni, og hefur deildin þó fengið allt það fé, sem hún átti kröfu til að lögum. Á sama tíma vantar milljónatugi til þess að hægt sé að lána til byggingarframkvæmda í sveitum eins og lög gera ráð fyrir. Á því ári, sem núv. ríkisstj. hefur starfað, hefur að mínum dómi verið lögð fram feikna mikil vinna af ríkisstj., fjárhagsráði og deildum þess og ýmsum öðrum stofnunum til þess að leitast við að koma skipan á þann óskapnað, sem við hefur verið að glíma, og ég tel árangur furðu góðan í ýmsu tilliti, þótt ég hafi fyrirvara um ýmsa einstaka þætti, og ég held, að það hafi ekki mátt seinna vera, að núv. stjórn tók við. Kommúnistar æpa að ríkisstj. og segja, að hún eigi sökina á fjárskorti, gjaldeyriserfiðleikum og yfirleitt sökina á því. að ekki sé hægt að uppfylla allt. sem lofað var á sínum tíma. Ástæðan til þess, að nú er fjárskortur, sem kemur bæði fram í gjaldeyrisvandræðum og erfiðleikum á því að útvega lán, er ósköp einföld og blátt áfram, og hún er sú, að allt fjármagn þjóðarinnar, allir gjaldeyrissjóðir, voru teknir og þeim ráðstafað á árunum eftir styrjöldina, - bróðurpartinum af þeim beinlínis eytt, en nokkrum hluta varið til skynsamlegra framkvæmda, - þó ótrúlega litlum hluta. Og svo ósleitilega var að gengið, að nú, eftir að þjóðin hefur engu úr að spila nema því, sem hún vinnur sér inn og flytur út frá degi til dags, þarf að greiða stórar fúlgur af útflutningstekjum til þess að innleysa gömul loforð. Kommúnistum er allra manna bezt kunnugt um, af hverju fjárskorturinn stafar. Hér hefði ekki þurft að verða skortur á fé til þess að standa undir 310 millj. kr. innflutningsáætlun á þriðja ári eftir styrjöldina, ef menn hefðu ekki sleppt sér svo gersamlega sem raun var á. Ég hef dregið hér fram nokkur höfuðatriði. sem ég tel mestu varða, að menn festi sér í minni, - ekki til þess að hræða menn, því að það er engin ástæða til þess að örvænta, þótt í álinn syrti, heldur til þess að stuðla að því, að menn verði sem raunsæjastir og til þess að greiða fyrir auknum skilningi á viðfangsefnunum. Mun ég síðar víkja að úrræðum. En þessu næst vil ég minnast nokkrum orðum á stjórnarandstöðuna. Kæmi hingað hlutlaus, glöggur maður, sem kynnti sér aðstæður og fylgdist með því, sem hér er sagt á þingi nú og utan þings um þjóðmálin, ráðstafanir stj. og gagnrýni á þeim, þá mundi hann verða að álíta, að talsmenn stjórnarandstöðunnar væru annaðhvort ölóðir eða nýkomnir úr langri útlegð. Það mætti miklu fremur halda, að það væru „mennirnir frá Marz“, sem töluðu, en íslenzkir alþm., þegar þessir menn láta til sín heyra. Aðalatriðin virðast þessi, að svo miklu leyti sem botnað verður nokkuð í fúkyrðaþvælunni: Það er nógur gjaldeyrir til, ef menn vilja selja réttum mönnum fyrir rétt verð. Það eru nógir peningar til, ef Landsbankinn er látinn prenta fleiri seðla. Stjórnin vinnur að því að búa til kreppu. - Við skulum í þessu sambandi sleppa því að tala um peningaseðla núna, en slá því hins vegar föstu, sem viðurkennt er, að möguleikar þjóðarinnar til neyzlu og til framkvæmda takmarkist annars vegar af vinnuaflinn, þ.e.a.s. því, hverju hægt er að koma í verk, þar á meðal framleiða vörur til eigin nota og hins vegar af því, hvað hægt er að afla mikils erlends gjaldeyris til kaupa á vörum erlendis frá. Þá vaknar fyrst sú spurning: Er vinnuaflið ekki notað? Þeirri spurningu er að minnsta kosti hægt að svara þannig, að atvinnuleysi er ekki til í landinu. Hitt er svo annað mál, að brýna nauðsyn bæri til að flytja á milli atvinnugreinanna. Það er því ekki hægt að ásaka ríkisstj. um það, að hún láti vinnuaflið, sem býður sig fram, ónotað. Þá kemur spurningin: Er hægt að ásaka stjórnina fyrir það, að hún láti ónotaðan erlendan gjaldeyri, leggist á hann eins og ormur á gull, varni mönnum að ástæðulausu að kaupa sér ýmsar lífsnauðsynjar til þess að fegra og bæta lífið eða vörur til nýrra framkvæmda? Enginn óvitlaus maður mundi saka ríkisstj. um það, að hún láti gjaldeyri liggja ónotaðan. Og gjaldeyririnn er nú áreiðanlega betur og skynsamlegar notaður en nokkurn tíma hefur verið gert síðan fyrir styrjöldina. Þegar hér er komið sögu, verður það bert, að öll svo kölluð gagnrýni stjórnarandstæðinga, sem byggist á því að stjórnin sé að skapa fjárhagskreppu, er rógur út í hött. Vinnuaflið er allt notað, sem býðst, og allur gjaldeyrir, sem til fellur, og hrekkur ekki til. Sá eini möguleiki væri þá eftir til að finna í þessu fáráða tali nokkra glóru, að ríkisstj. hefði fé af þjóðinni í utanríkisviðskipfum. Í örvæntingu sinni og rökþroti reyna kommúnistar þá einnig að halda þessu fram, og svo aumlega eru þeir settir, að einmitt það atriði er orðið að aðalatriði í kenningu þeirra. En ekki bætir það þeirra hlut. Í fyrsta lagi er þar of ólíklega logið, til þess að nokkrir nema fáráðlingar leggi trúnað á. Í öðru lagi tekst þeim ekki í einu né neinu að finna orðum sínum stað, hversu sem þeir eru særðir til þess. Viðskipta er leitað af atorku alls staðar, þar sem slíkra er von. Að sjálfsögðu er í þessu tilliti enginn munur gerður á austri og vestri, en við samingagerðir í austri hefur það komið í ljós, að skraf kommúnista um, að betri viðskiptakjara væri að vænta þar en annars staðar, er algerlega úr lausu lofti gripið, og hefur sá áróður afhjúpazt berlega af reynslunni, en hún er ólygnust. Blekkingaskraf kommúnista um. að allt megi leysa með clearingviðskiptum í Austurvegi hefur einnig verið afhjúpað rækilega. Það er nú þegar svo langt gengið í þeim efnum, að stórlega lamar iðnað landsmanna, og væri farið eftir tillögum kommúnista, mundi það ríða iðnaðinum að fullu og stöðva sjálfa framleiðsluna, því að þá skorti fé til þess að kaupa hráefni og rekstrarvörur. Það er sama, hvar gripið er í blekkingavef kommúnista, allt er þar rotið og óraunhæft, eins og talað væri upp úr svefni. Þegar skraf þeirra hefur verið krufið til mergjar, er ekkert eftir nema hávaðinn og það, sem á bak við liggur, en það er líka nokkuð þýðingarmikið og á því veitur, að menn geri sér grein fyrir því, hvað það er. Þeir, sem allsgáðir eru í landsmálum, fallast á, að þessar ásakanir um, að stj. sé að búa til kreppu, stöðva framkvæmdir og skapa gjaldeyrisskort, séu bara eins og hvert annað ómerkt hjal. - En þá kemur spurningin: Hvernig stendur á því, að menn halda svona augljósum fjarstæðum fram? Öllu þessu moldviðri er þyrlað upp til þess eins að koma því að, sem kommúnistum er skipað að halda fram: Að öllum erfiðleikum megi afstýra með því að hnýta þjóðina viðskiptalega og pólitískt við Austur-Evrópu, þ.e. Sovét-Rússland. Hér í kvöld hafa menn heyrt hv. 2. þm. Reykv. (EOl) halda því blákalt fram, að Íslendinga biði eymd og volæði, ef atvinnuvegir okkar verði ekki blátt áfram gerðir að einum lið í fjárhags- og viðskiptakerfi Austur-Evrópu. Þetta er upphaf og endir alls þess, sem kommúnistar hafa að segja um viðskiptamál og pólitík. og þeir skeyta engu um staðreyndir og taka afstöðu til allra mála út frá þessu eina sjónarmiði: Hvað er líklegast til þess að færa okkur nær móðurlandinn og degi frelsisins? En dagur frelsisins væri sá dagur, þegar allir flokkar væru bannaðir á Íslandi nema Sósíalistaflokkur Íslands - sameiningarflokkur alþýðu -, öll blöð bönnuð nema Þjóðviljinn og Nýi tíminn og annað frelsi eftir því. Kommúnistar eru haldnir trúarofstæki og þeim er ekki sjálfrátt að því leyti, að flokkur þeirra er aðeins lítið tannhjól í stórri vél, og tannhjólið ræður ekki gangi vélarinnar. Þeir standa í sambandi við kommúnistaflokka í hinum löndunum og lúta sameiginlegri stjórn ásamt þeim. Að forminu til er forustan austur á Balkanskaga hjá Kominform í Belgrad í Serbíu, og þar er einnig búið að setja á fót eins konar yfirstjórn allra kommúnistahlaða í veröldinni. En sú raunverulega forusta er hjá Kommúnistaflokki Rússlands. Hlutverk kommúnistaflokksins hér, sem kallar sig Sameiningarflokk alþýðu, Sósfl., er nákvæmlega sama og kommúnistaflokka annars staðar. Þeirra hlutverk er nú hið sama og nazistaflokkanna í lýðræðislöndunum fyrir styrjöldina. Þeirra hlutverk er m.a. að hindra endurreisn í löndunum fyrir vestan járntjaldið. Þeir eiga að draga úr framleiðslunni og helzt að sýna það, ef þeir geta, og til þess nota þeir öll meðul, að þessum löndum sé ekki hægt að stýra, undirbúa þannig jarðveginn fyrir valdatöku kommúnista með aðstoð utan að frá, ef slíku verður við komið, en vinna að því að veikja stjórnarfar og atvinnukerfi landanna til undirbúnings höfuðátökunum, ef beinni valdatöku verður ekki við komið að sinni. Í þessu skyni er fyrirskipað m.a. að vinna að verkföllum og framleiðslutruflunum. Og hver er sá, sem ekki kannast við það, hversu dyggilega kommúnistar hér hafa farið eftir þessu boði, þar sem þeir hafa getað komið því við. Stefna þeirra í verkalýðsmálum og öllum málefnum alls staðar mótast af þessu. en ekki launþegasjónarmiði. Eða hvað segja dæmin hér úr sögu verkalýðsfélaganna á undanförnum árum? Þeir líta á verkalýðsfélög og öll önnur samtök aðeins sem tæki, sem þeir þurfa að geta notað pólitískt í valdabaráttu sinni, en sú barátta er mótuð og henni stjórnað af alþjóðasamtökum kommúnista. Undanfarin ár hefur það verið aðaliðja íslenzkra kommúnista að svíkjast að mönnum. Flokkurinn skipti um nafn og setti upp falskt flagg og fékk í sína þjónustu falsspámenn, sem notaðir hafa verið við hátíðleg tækifæri, til þess jafnvel að afneita kommúnismanum í hálfkveðnum vísum, en á sama tíma hafa höfuðpaurarnir styrkt sambandið við höfuðstöðvar kommúnista. Svo stórkostleg er þessi svikastarfsemi, að mikill vafi leikur á því, að jafnvel sumir undirforingjar í liði þessu viti full skil á því, hvað verið er að fara. Furðar marga á því, hvernig mylla þessi hefur haldizt gangandi fram að þessu, en hér kemur ýmislegt. til, m.a. það, hve mörgum er sárt um að viðurkenna, að þeim hafi verið gerðar sjónhverfingar eða þeir sviknir. En þetta er háskalegur misskilningur og þjóðarvoði, ef menn láta slíkar tilfinningar ná nokkrum tökum á sér. Það er enginn manndómur eða drengskapur í því að láta hættulegan málstað hagnast á slíku. Það er drengskapur og manndómur í því að snúast gegn þeim, sem blekkt hafa og prettað. Þá hefur verið skákað í því skjóli verulega, hve ýmsum Íslendingum hefur gengið seint að skilja eðli og vinnubrögð hreyfinga eins og nazismans og kommúnismans. Hafa menn þó ekki séð nú, hvernig nazistar í öllum löndum höguðu sér fyrir styrjöldina og í styrjöldinni? Hafa menn ekki einnig séð, hvernig kommúnistarnir hafa komið fram nú í mörgum löndum og hvernig þeir höguðu sér á styrjaldarárunum? Eru menn búnir að gleyma því, að íslenzku kommúnistarnir kröfðust þess að Bretum yrði ekki sendur matur frá Íslandi, þegar þeir stóðu einir gegn nazismanum? Eru menn búnir að gleyma því, að Bretavinnan var kölluð glæpsamleg hagnýting vinnuaflsins um sama leyti, en landvarnarvinna eftir að Þjóðverjar réðust á Rússa? Eru menn búnir að gleyma því, að kommúnistarnir hérna kröfðust þess, að samningar væru teknir upp við þýzku nazistana fyrstu mánuði styrjaldarinnar til þess að láta þá fá nauðsynjar? Halda menn kannske, að þessi afstaða og fjöldamargar fleiri séu teknar frá íslenzku sjónarmiði? Nei, þetta er snúningur tannhjólsins, litla hjólsins í stóru vélinni. Og á þessu byggist allt, og það sýnir sig alltaf. Hvað var um Finnland um árið og aftur nú, og hvað sýnir það, sem nú er að gerast? Hverjir hafa mælt hót ofbeldisverkum í hverju landinu eftir annað, snúið sannleikanum við og kallað ánauð frelsi, einræði lýðræði? Hverjir mæltu bót morði Petkovs? Hvaða vitnisburð fá kommúnistaflokkarnir í nálægum löndum frá frjálshuga mönnum, viðurkenndum baráttumönnum fyrir pólitísku frelsi. róttækum þjóðfélagsumbótum og lýðræðissósíalisma? Alls staðar sami vitnisburðurinn, og þið vitið, hver hann er - þið heyrið hann daglega. - Á það svo að vera nóg fyrir Íslendinga, að sett sé á sameiningarnafn og sendir út tungumjúkir falsspámenn, sem ekki ern annað en ein lítil tönn í litlu tannhjóli í hinni stóru vél kommúnismans? Geta Íslendingar leyft sér að gleyma því, sem gerðist á styrjaldarárunum? Hvernig hefði þjóðin staðið, ef kommúnistar hefðu fengið að ráða þá? Geta Íslendingar leyft sér að loka augunum fyrir því, sem er að gerast umhverfis þá og hér í landinu sjálfu? Hvað sýna atburðirnir í Tékkóslóvakíu og undirtektir kommúnista hér? Kommúnistar í Tékkóslóvakíu hóta vopnuðu ofbeldi, ef þeim eru ekki fengin völdin í hendur án kosninga. Þeim eru fengin völdin án borgarastyrjaldar til þess að forðast blóðsúthellingar, og þeir nota þau til þess að koma á í landinu lögreglueinræði í stað lýðræðis. Prentfrelsi er afnumið, þm. sviptir umboðum, skoðanafrelsi er úr sögunni, fangelsanir hefjast og ofbeldissagan endurtekur sig eins og hún gerðist fyrir stríðið í hverju landinu eftir annað og eftir stríðið nú í hverju landinu eftir annað í Austur-Evrópu. Hér á Íslandi gleðjast kommúnistar yfir þessum atburðum. 2. marz segir Þjóðviljinn, blað íslenzkra kommúnista, sameiningarflokksins: „Tékkóslóvakía varð sósíalistískt alþýðulýðveldi á lýðræðislegan hátt.“ Og nú höfum við enn einu sinni fengið að vita, hvernig þeir hugsa sér, að það geti orðið framkvæmt. Öllum er vorkunnarlaust að sjá og skilja aðfarir kommúnista í hverju landinn eftir annað og í Tékkóslóvakíu nú síðast, og öllum má vera ljóst enn einn sinni, hvert íslenzki „sameiningarflokkurinn“ stefnir og hvers eðlis hann er. Nú er spurningin: Ætla menn að halda áfram að leika sér að eldinum, eins og sumir hafa gert með því að kjósa sameiningarflokkinn, þótt þeir vilji ekki styðja ofbeldi og kommúnisma? Ætla menn að láta svæfa samvizku sína með lævíslegum lygaáróðri eins og þeim, að ofbeldið í Tékkóslóvakíu réttlætist með því, að von hafi verið einræðisbyltingar frá óvinum kommúnista og Rússa? það er þá líka svo sennilegt í landa Benesar og Mazaryks og undir handarjaðri Rauða hersins. Ætla menn að láta bjóða sér slíkan áróður, eða ætla menn að vera sjálfum sér trúir og viðurkenna staðreyndir og segja hingað og ekki lengra, eins og fjöldi heiðarlegra manna í öllum löndum gerir um þessar mundir? Ég hef nú farið nokkrum orðum um ástandið almennt og mætt nokkuð ásökunum stjórnarandstæðinga. Ég mun þá þessu næst minnast á afstöðu Framsfl. til ríkisstj. og verkefni þau, sem framundan bíða óleyst. Framsfl. ákvað á síðastliðnum vetri að taka þátt í ríkisstj. þriggja flokka og vildi með því gera það, sem í hans valdi stæði, til þess að fá fram stefnubreytingu í landsmálum, fá tekið upp viðnám gegn verðbólgu, ofþenslu og gjaldeyriseyðslu og ráðstafanir gerðar til viðreisnar. Flokknum var það ljóst, að það var ekki auðvelt verk, sem beið hinnar nýju stjórnar, en mönnum fannst. að slíkt mætti ekki setja fyrir sig, þar sem málefnastefnan var ákveðin þannig, að í rétta átt horfði í flestum efnum, og það átti að mega vænta þess, að væri trúlega framfylgt stefnunni, þá yrði verulegur ávinningur að starfi stj. og þess þingmeirihluta, sem skipaði sér um hana. Nú er rúmt ár síðan stjórnin tók við störfum og sá þingmeirihluti, sem henni fylgir. Á þessu eina ári hafa mjög þýðingarmikil spor verið stigin í rétta átt, þó því fari að sjálfsögðu fjarri, að í höfn sé náð frá þeim vanda, sem þjóðin er stödd í. Dýrtíðarlöggjöfin frá þessu hausti er mjög þýðingarmikil, ef framkvæmd hennar tekst, og gæti orðið grundvöllur að viðreisn, ef menn bera gæfu til þess að halda rétt fram stefnunni. Hins vegar er mest undir framkvæmd löggjafarinnar komið. Hið hörmulega gjaldeyrisástand og því ekki síður ástand atvinnuveganna og fjárlög ríkisins sýna það þó svo greinilega, að ekki verður um deilt, að það skref, sem nú hefur verið stigið, er aðeins áfangi á langri leið. Allt ástand þessara mála vottar, að með engu móti getur staðið til frambúðar svo sem nú er um atvinnu- og fjármál landsins. Það væri ófyrirgefanleg léttúð, ef menn vildu ekki horfast í augu við þetta, og það dregur á engan hátt úr viðurkenningu á því þýðingarmikla starfi, sem núv. stj. og stjórnarflokkar hafa innt af hendi í rétta átt, þótt það sé rækilega undirstrikað, að það starf notast því aðeins, svo sem efni standa til, að það verði aðdragandi frekari framkvæmda til viðreisnar. Með því, sem þegar hefur verið gert í dýrtíðarmálum, hefur verið unnið björgunarstarf fyrir þjóðina og fyrir sjávarútveginn alveg sérstaklega, þar sem hlutur hans hefur verið nokkuð réttur frá því, sem var, þótt langt sé frá því að vera fullnægjandi, eins og ég hef áður undirstrikað. Mjög þýðingarmikill árangur hefur náðst í landbúnaðarmálum, einkum með setningu hinna nýju afurðasölulaga og með því að tryggja bændastéttinni jafnréttisaðstöðu á ný í sambandi við lausn dýrtíðarmálanna. Jafnframt því, sem þannig er dregið fram það, sem áunnizt hefur, er rétt áð undirstrika, að margt mætti betur fara að dómi Framsfl., og þá sérstaklega, að ástandið í verzlunar- og viðskiptamálum er þannig, að bráðra breytinga er þörf. Framkvæmd þessara mála er mjög á reiki og ágreiningur um það, hversu henni skuli fyrir komið, en eins og kunnugt er, heyra mál þessi undir fjárhagsráð og deildir þess og þar með undir ríkisstj. í heild. Hefur ekki fengizt framgengt þeirri stefnubreytingu í þessum málum, sem Framsfl. telur nauðsynlega til þess að tryggja réttláta vörudreifingu og samkeppni. Fjárlögin verða nú afgr. með um 220 millj. kr. útgjöldum á rekstrarreikningi, eins og áður er að víkið, og er það hærra en nokkru sinni fyrr. Er þar verðbólgan enn að verki og hefur í för með sér sívaxandi útgjöld ríkisins, eins og fyrirsjáanlegt var. Þessum gífurlegu útgjöldum ríkisins valda jöfnum höndum bein útgjöld vegna dýrtíðarráðstafana, útþanin ríkisstarfræksla frá hinum svo kölluðu góðu árum og útgjaldafrek löggjöf. Þessi afgreiðsla fjárlaganna mótast að verulegu leyti af því, að ekki var lengra gengið en raun var á í dýrtíðarmálunum, en sumpart á þessi afgreiðsla rót að rekja til þess, að allsherjar endurskoðun allrar útgjaldalöggjafar síðustu ára og ríkisrekstrarins í heild með sparnað fyrir augum hefur enn ekki farið fram til þeirrar hlítar, að upp úr henni hafi komið samtök um verulegan sparnað. Það sýnir sig, að um verulegar lækkanir á útgjöldum ríkisins getur vart orðið að ræða, nema í sambandi við slíka heildarathugun og heildarsamninga um fjárlögin öll. Menn vilja t.d. ekki fallast á lækkanir á framlögum til nauðsynlegra mála, nema önnur átök til sparnaðar séu gerð um leið, og forráðamenn starfsgreina kinoka sér vafalítið við að gera miður vinsælar ráðstafanir til sparnaðar, nema annars staðar eigi sér stað svipaðar framkvæmdir. Þannig bindur hvað annað, og þarf að beita mikilli atorku og skörungsskap, ef árangurs á að vænta, en slíkt er höfuðnauðsyn. Af því, sem skeð hefur á þessu eina ári, sem ríkisstj. hefur setið að völdum, er þó einna þýðingarmest sú stefnubreyting, sem orðið hefur um meðferð gjaldeyrismála og fjárfestingarmála með stofnun fjárhagsráðs. Hef ég áður farið um þetta nokkrum orðum, en það er óhætt að fullyrða, að frá því að fjárhagsráð tók við, hefur óþarfainnflutningur gersamlega verið útilokaður, sem ekki var beint búið að gera bindandi ráðstafanir um, og allt gert, sem unnt hefur verið, til þess að fara vel með gjaldeyri landsmanna. Jafnframt hafa ráðstafanir fjárhagsráðs í fjárfestingarmálum forðað fullkomnu öngþveiti. Hitt er svo annað mál, að það tekur talsvert langan tíma að koma hagfelldri skipan á jafnmikil afskipti og fjárhagsráð neyðist til þess að hafa, og ýmsir byrjunarörðugleikar hafa gert vart við sig og þá sérstaklega í sambandi við það, að hin nýju vinnubrögð voru ekki tekin upp fyrr en í óefni var komið. Það hefði verið ólík aðstaða fyrir fjárhagsráð og ríkisstjórn og landsmenn alla, ef hinn nýi háttur hefði verið tekinn upp meðan verulegur hluti innstæðnanna var óeyddur í bakhöndinni. - Framundan bíða nú verkefni mörg og stór. Fyrsta verkefnið er að tryggja framkvæmd dýrtíðarlöggjafarinnar nýju, en hana munn kommúnistar reyna að rifa niður í framkvæmd, því að þeim er það ljóst, að takist framkvæmd hennar, er viðreisnarvon, en sé hægt að eyðileggja hana, þá verður léttari leikurinn fyrir þá, sem eiga að koma hér öllu í uppnám. Það verður því að mynda öflug samtök til þess að einangra kommúnista alls staðar í öllum félagsskap, þar sem þeir gera nokkra tilraun til þess að eyðileggja löggjöfina og koma af stað nýrri verðbólguöldu. Jafnframt verður nú þegar að hefja öflugan undirbúning undir frekari ráðstafanir í dýrtíðar- og atvinnumálum. Verða þær að vera margþættar og réttlátar, ef takast á að komast yfir þá erfiðleika, sem sýnilega eru framundan. Verður þá að útiloka skemmdaráhrif kommúnista. Þá er nauðsynlegt að koma á samtökum gegn óeðlilegum sérréttindum og gróðastarfsemi á kostnað almennings. Næstu framkvæmdirnar verða að miðast við það að bæta aðstöðu framleiðslunnar stórlega frá því, sem nú er, og beina vinnuaflinu til framleiðslunnar meira en nú á sér stað, þannig að öll atvinnutæki landsmanna séu notuð til slíkra starfa og allir möguleikar til gjaldeyrisöflunar. Í þessu sambandi þarf að gera ráðstafanir til þess að breyta skipan verzlunarmálanna í það horf að færa valdið í verzlunarmálunum meira yfir til neytenda en verið hefur og tryggja þannig réttláta vörudreifingu, aðhald og samkeppni um vöruverðið. Þá er augljóst af þeim upplýsingum, sem liggja fyrir, að mikil verkefni bíða óleyst í sambandi við innlenda iðnaðinn, og sýnist þar vera aðalatriðið að skipuleggja iðnaðinn á ný, þannig að framleiðslugeta þeirra fyrirtækja, sem þörf er á að reka til þess að framleiða nauðsynjar, sé notuð til fulls og með því skapaður grundvöllur til þess að lækka verðlag iðnaðarvarnings í landinu. Bendir margt til þess, að slíkar framkvæmdir gætu orðið þýðingarmikill liður í baráttunni gegn verðbólgunni. Framkvæma verður gagngera endurskoðun á öllum ríkisrekstrinum, með sparnað fyrir augum, og endurskoðun á útgjaldalöggjöf síðustu þinga með það sama fyrir augum. Framsfl. hefur lagt til, að þremur alþm. yrði bætt í sparnaðarnefndina, sem þegar starfar og skipuð er embættismönnum. Það telur flokkurinn heppilegt, ekki vegna þess að hann vantreysti embættismönnunum, heldur telur flokkurinn, að ef full not eigi að verða af starfi nefndarinnar, þá verði að koma þar til greina jöfnum höndum sjónarmið þeirra, sem starfa að lagasetningu, og hinna, sem þekkja til lagaframkvæmdar. Þá hefur flokkurinn stutt, að það ákvæði yrði lögfest, að ekki mætti stofna nýtt starf á vegum ríkisins, nema með samþykki fjmrh. Telur flokkurinn heppilegt, að slíkt ákvæði sé sett á meðan endurskoðun fer fram, og mætti þá setja frekari skorður í því efni eftir endurskoðunina, ef menn feldu það heppilegt. Þá ber brýna nauðsyn til að ná betri tökum á lausu fjármagni í landinn en nú er, til þess að því geti orðið beint í nauðsynleg stofnlán handa atvinnurekstrinum og til annarra brýnustu nauðsynja. Þetta er alveg sérstaklega aðkallandi vegna þess, hvernig ástatt er um stofnlánadeild sjávarútvegsins, stofnlán til landbúnaðarins og stofnlán til margra þjóðþrifafyrirtækja. Það er nú sýnt, að niðurstaða um þetta mál næst ekki á þessu þingi, og verður því að viðhafa þá aðferð að leysa til bráðabirgða úr brýnustu þörfum einstaklinga og fyrirtækja í þessum efnum, en frekari ráðstafana er brýn þörf og verður að undirbúa þær í sambandi við önnur atriði fjárhagsmálanna, sem framkvæmdar bíða óleyst. Þá er aðkallandi nauðsyn að finna nýjan grundvöll undir tekjuskiptinguna í landinu, sem sérstaklega sé miðaður við það, að tekjur manna séu í sem réttustum hlutföllum við þjóðartekjurnar og að hlutur þeirra, sem vinna að framleiðslunni, sé betur tryggður en nú er. Í þessu sambandi þarf að leggja vinnu í að gera nýja vísitölu, sem fyrst og fremst sé miðuð við framleiðsluverðmæti. Í nýju dýrtíðarlöggjöfinni frá í haust eru ákvæði um, að slík vísitala skuli gerð, og er þýðingarmikið, að ekki verði látið dragast að vinna það verk. Það verk verður að vera unnið svo tímanlega, að niðurstöðurnar liggi fyrir, þegar valdar eru leiðirnar og úrræðin næsta áfangann á viðreisnarbrautinni. Í stjórnarsamningi þeim, sem gerður var þegar núv. stj. var mynduð, er tekið fram, að stjórnin vilji beita sér fyrir setningu nýrrar stjórnarskrár. Ég tel, að hraða eigi sem mest undirbúningi þessa máls. Mjög margir hafa þungar áhyggjur af því, hvernig stjórnarkerfi landsins reynist í framkvæmd á síðari árum. Það hefur gengið stirt og erfiðlega að mynda í landinu ábyrgan meiri hluta um stjórnarathafnir og löggjafarstarf. Samsteypustjórnir margra flokka eru yfirleitt svifaseinni en vera þyrfti, þótt mikið starf og erfiði sé af mörkum látið oft og tíðum. Togstreita er oft mikil og samningavinna gífurleg við allar meiri háttar ákvarðanir og málamiðlanir óhjákvæmilegar. Þetta tefur framkvæmdir, gerir línur óskýrar og hefur marga galla, þótt við þetta fyrirkomulag verði að una, meðan ekki myndast stærri samstæðir hópar. - Framsfl. telur, að megináherzlu eigi að leggja á það, að ákvæði hinnar nýju stjskr. um skipan æðsta valdsins og um Alþingi og kjör til þess stuðli sem mest að því, að í landinu sé jafnan til staðar sem samstæðastur pólitískur meiri hluti um landsstjórn og lagasetningu. Og enn fremur telur flokkurinn, að í hinni nýju stjskr. eigi að tryggja aukið vald héraðanna frá því. sem nú er. Ég hef nú talað um nokkur þýðingarmikil málefni, sem framundan eru, og mætti þó mörg fleiri nefna. Fyrir þessum málum og ýmsum fleirum, sem hér verða ekki. talin nú, mun Framsfl. beita sér og berjast á Alþingi og í ríkisstj. og hvar sem hann fær því við komið. Framsfl. er það ljóst, að eins og flokkaskipan er í landinn nú, þá getur hann ekki búizt við að ráða einn úrslitum mála, og honum er það einnig ljóst, að ef og meðan hann er í samsteypustjórn með fleiri flokkum, þá getur hann ekki heldur búizt við að ráða einn stjórnarathöfnum. En þótt flokknum sé þetta ljóst, og þó öllu heldur einmitt af því, að honum er þetta vel ljóst, þá telur hann sér skylt, þegar hann á í samstarfi við aðra flokka, að gera alþjóð sem gleggsta grein fyrir því, hvað hann hefur til málanna að leggja. hvað hann hefur lagt til og leggur til um aðalstefnuna, ekki aðeins á Alþingi, heldur einnig í ríkisstj., þannig að afstaða flokksins sé kunn til samanburðar við þær framkvæmdir, sem gerðar eru. Framsfl. telur það einnig eðlilegt, að hinir samstarfsflokkarnir fari eins að, ef þeim býður svo við að horfa. Það væri fáránlegt að ímynda sér, að menn með ólíkar lífsskoðanir og flokkar með ólíkar stefnur verði sammála um allt, þótt þeir gangi til samninga um stjórn landsins og reyni að komast að sameiginlegri niðurstöðu um heildarstefnu einstaka áfanga á hinni löngu göngu þjóðarinnar. Auðvitað er stundum ágreiningur milli samstarfsflokka um ríkisstj. og milli ráðh. í samsteypustjórn. Einn leggur þetta til, en annar hitt og síðan er samið, og að lokum verður málamiðlun og enginn telur það sina lausn, sem ofan á verður. Landsmenn eiga að vita hverju sinni sem gleggst um það, hvað fulltrúar flokkanna Leggja til um höfuðmálin í stjórnarsamstarfinu engu síður en í samstarfi á þingi. Og sé þetta gert, þá eru samsteypustjórnir margra flokka ekki eins varhugaverðar fyrir pólitískt uppeldi þjóðarinnar, ef svo mætti að orði komast, eins og þær hlytu að verða, ef annar háttur væri á þessu hafður. Á þessu byggir Framsfl. málflutning sinn og afstöðu og mun gera svo áfram, af því að hann telur þetta þjóðinni nauðsynlegt og til þess fallið að styrkja lýðræðið með málefnalegum umræðum um vandamálin og ágreining þann, sem um þau hlýtur að vera. Menn verða að horfast í augu við það, að mikill vandi er á höndum á næstunni. Þjóðin fær ekki staðizt þá nema henni skiljist, að menn verða að leggja verulega að sér á næstunni og neita sér um margt. Það verður óspart reynt að koma í veg fyrir viðreisn með blekkingum um það, að þjóðin geti leyft sér alla sömu eyðslu og á meðan verið var að koma í lóg afganginum frá stríðsárunum. Það er einn liðurinn í starfsemi kommúnista eftir þar um lögðum áætlunum. Það er einn þátturinn í þeirri skemmdarstarfsemi, sem hér verður reynt að vinna á næstunni. - Framleiðslumöguleikarnir eru miklir. Aðalmeinið er, að eyðslan er samt um efni fram. Það er hægt að sigrast á erfiðleikunum. Nokkrum árum fyrir styrjöldina urðu Íslendingar fyrir því áfalli, að aðalmarkaðurinn fyrir aðalmarkaðsvöruna féll saman á einn ári. Þjóðin brást mannlega við. Hún sparaði og sparaði og notaði hvern eyri, sem til varð tindur, til þess að koma upp nýjum atvinnurekstri og nýjum tækjum til þess að vinna upp það, sem tapazt hafði, og á fáum árum var mikið unnið upp. Sú þjóð, sem þetta gat, þarf ekki að örvænta. Þótt margt hafi breytzt síðan þetta skeði, þá er kjarninn enn hinn sami, þegar á reynir, og þrátt fyrir allt stendur þjóðin betur að vígi en fyrr. Það er undir mönnum sjálfum komið, hvernig framtíðin reynist. - Góða nótt.



Herra forseti. Góðir hlustendur. Í öllum lýðræðislöndum, þar sem ríkir frjáls flokkaskipan, en ekki einræði eins flokks, og þar sem þingræðisstjórnir fara með völd, þykir sjálfsagt og eðlilegt, að til sé stjórnarandstaða. Hún er jafnvel talin nauðsynlegur þáttur í lýðræðiskerfinu og er, ef hún er rekin af fullri samvizkusemi, skilningi og réttdæmi, mjög þýðingarmikil fyrir lýðræðisskipulagið. Það sést bezt, hvað Bretar, hin gamla og gróna lýðræðis- og þingræðisþjóð, meta nauðsyn stjórnarandstöðunnar mikils, að forustumaður stjórnarandstöðunnar skuli hafa há laun úr ríkissjóði. Er þar talið, að forusta stjórnarandstöðunnar sé svo merkilegur þáttur í lýðræðisskipulaginu, að nauðsynlegt sé, að sá maður, sem hana hefur með höndum, geti rækt starfið án þess að þurfa að leita sér atvinnu annars staðar, og að það sé ríkið sjálft. sem eigi að hlaupa undir bagga til þess að þetta starf verði stundað af skörungsskap og réttsýni. Núv. ríkisstj. þarf ekki að kvarta undan því, að hún hafi ekki mætt harðri andstöðu, og sízt má segja, að ekki hafi stjórnarandstaðan, kommúnistar, sýnt fulla tilburði til þess að vinna það, sem þeir mest máttu, til þess að draga úr framkvæmdum stj. og torvelda þær. En gallinn er aðeins sá, að hin kommúnistíska stjórnarandstaða er hvorki þjóðholl, leiðbeinandi né réttsýn. Þvert á móti verður þess vart í öllum gerðum hennar, að hím er ábyrgðarlaus, óþjóðholl og beinlínis þjóðskaðleg. Er ömurlegt til þess að vita, að þannig skuli nú högum háttað í íslenzku stjórnmálalífi, að stjórnarandstaðan sé haldin þeim höfuðgöllum, sem gera það að verkum, að hún verður að engu gagni, en getur orðið til mikils tjóns. Það er ekki einungis ofsi og óréttlæti stjórnarandstöðunnar. sem hefur reynt að gera núv. ríkisstj. allar þær skráveifur, sem mest má verða, heldur hefur ríkisstj. haft við að glíma gamlar syndir og ill áhrif kommúnista, á meðan þeir sátu illu heilli í ríkisstj. Frá stjórnarsetu sinni hafa kommúnistar skilið eftir svo mikla óreiðu og mikið öngþveiti í þeim málum, sem þeir höfðu yfir að ráða, að leitt hefur til mikilla vandræða, einmitt á síðustu tímum. Og það er vist, að það röska ár, sem liðið er frá því að núv. stj. tók við völdum, verði hvergi nærri fullnægjandi til þess að bæta upp það böl, sem seta kommúnista olli í fyrrv. stjórn. Afleiðingar af þeirri stjórnarsetu munu verka um langa framtíð. Dæmi um þetta eru nærtæk og deginum ljósari. Fyrst má nefna, sem alkunnugt er, hinar nýju síldarverksmiðjur ríkisins, sem urðu vegna óstjórnar og bruðlunar röskum 20 millj. króna dýrari en áætlað var í öndverðu, og allar framkvæmdir í sambandi við byggingu verksmiðjanna með þeim endemum, að til mikilla vandkvæða horfir í náinni framtíð fyrir útvegsmenn og sjómenn og ríkið sjálft. Enn þá þarf að verja mörgum millj. króna til þess að endurbæta það. sem verst hefur verið farið með í byggingu síldarverksmiðja ríkisins, og kannast þar allir við mjölskemmuna miklu og síldargeymana, sem byggðir voru á því kviksyndi, að þeir hafa sigið verulega, og er nokkur hætta á, að það geti valdið tjóni. Það er einkennandi fyrir framkvæmdir kommúnista að byggja á kviksyndi geymslu fyrir þá dýrmætustu útflutningsvöru, sem Íslendingar hafa yfir að ráða. Það er táknrænt fyrir alla starfsemi þeirra. Ég þarf ekki að eyða fleiri orðum að byggingu síldarverksmiðja ríkisins og hinni dæmalausu framkvæmd, sem þar hefur átt sér stað. Sem betur fer, er þetta alkunnugt og landsmönnum til alvarlegrar viðvörunar. En ég get einnig nefnt annað dæmi, sem þó hefur og verið drepið á. Það er rekstur landssmiðjunnar og bátabyggingarnar, sem fóru fram undir stjórn konunúnista, á meðan þeir sátu í ríkisstj. Snemma árs 1945 ákvað ríkisstj. að láta á næstu einum til tveimur árum byggja hér á landi 50 vélbáta til fiskveiða, og skyldu þeir vera af tveimur stærðum, 35 og 50 tonn. Féll það illu heilli í hlut kommúnista í ríkisstj. að sjá um allar framkvæmdir og hafa yfirstjórn þeirra. Landssmiðjan átti í upphafi að taka að sér að byggja verulegan hluta þessara báta, þó að minna yrði úr en til stóð. Enda reyndist það svo, að þeir bátar, sem voru byggðir af landssmiðjunni undir stjórn kommúnista, hafa orðið rúmlega 77% dýrari en hjá þeim öðrum bátasmiðum, sem samtímis smíðuðu báta eftir sömu teikningum og verklýsingu. Er engu líkara en að verið hafi að verkum skemmdarstarfsemi til þess að eyðileggja álit og fjárhag þeirra ríkisstofnana, sem framkvæmdir höfðu með höndum. En það var ekki einungis það, að þessir bátar, sem byggðir voru af landssmiðjunni, yrðu þannig dýrari, eins og raun hefur á orðið, heldur þótti nauðsynlegt fyrir atbeina kommúnista að gera ráðstafanir til þess á miðju ári 1945 að panta mjög mikið af skipaeik, sem skyldi koma til landssmiðjunnar og notast við bátabygginguna. Eikin kom til landsins með ýmsum skipum á árunum 1945 og 1946. Kostaði hún. komin á hafnarbakkann hér. um 1,8 millj. kr. Lítið eitt af eik þessari hefur verið hægt að nota til bátabygginga. Eikin hefur til skamms tíma legið í nánd við landssmiðjuna, sumpart úti og sumpart í skemmum, sem leigðar hafa verið fyrir 28800 kr. á ári. En svo var með innkaupin á þessari eik, að hún er að mestu bandaeik, en byrðingaeik til þurrðar gengin. Frá byrjun voru flest stafnstykkin ónýt, þar sem þau voru hol af merg enda á milli. Eikin skemmdist líka og rifnaði við geymslu, og eftir atvikum verður því að leyfa kaupendum að velja úr hinni lélegu vöru. Það mun láta nærri, að afskrifa verði af eikinni um helming andvirðis hennar, og munar sannarlega um minna. Það var sannarlega ekki heldur dregið úr kostnaði við stjórn landssmiðjunnar þann tíma sem kommúnistar réðu því fyrirtæki. Tveir menn voru á forstjóralaunum í sjö mánuði, og þegar ráðinn var nýr forstjóri til landssmiðjunnar, þótti sjálfsögð rausn af þáv. atvmrh. að kaupa handa honum íbúð fyrir 271 þús. kr., og var ákveðið, að hann skyldi auk launa sinna búa þar ókeypis. Einhver endurgreiðsla á leigu mun þó koma fram í því sambandi vegna lítillar kjallaraíbúðar. sem fylgir, og eins herbergis að auk, sem leigt hefur verið út. Bifreiðakostnaður tók stór stökk á þessum árum. Árið 1944 var bifreiðakostnaður landssmiðjunnar um 48 þús. kr., en 1945 118 þús. kr. og 1916 150 þús. kr. Er þetta aðeins nefnt sem dæmi um þá sérstöku óstjórn og óreiðu, sem virðist hafa verið í hverju því fyrirtæki, sem laut stjórn kommúnista meðan þeir sátu í ríkisstjórn. - Bókfært tap á skipasmiðastöð landssmiðjunnar, að meðtalinni afskrift stöðvarinnar í starfslok, var kr. 2345905.74, en vitað er með vissu, að tap á bátabyggingarstarfseminni er orðið yfir 3 millj. kr., og lendir það á ríkissjóði, eykur skuldabyrði hans og takmarkar möguleika hans til nytsamlegra framkvæmda. Þó að stjórn og rekstur kommúnista á landssmiðjunni væri með endemum, hafa þó flugmálin ef til vil] farið enn þá verr úr hendi. Á árinu 1945 var dyggur kommúnisti skipaður flugmálastjóri og sérstök skrifstofa sett á laggirnar. En starfræksla flugvallanna á vegum Íslendinga hófst ekki fyrr en vorið 1916. Útkoman á rekstri flugmálanna 1916 hefur orðið geigvænleg, og má telja, að hallinn hafi orðið talsvert yfir 2 millj. kr. Er það og engin furða, þegar litið er á allan reksturinn, því að þar virðist hafa verið mest um það hugsað að hafa sem flesta menn í vinnu, og þá allra helzt gæðinga kommúnista og greiða þeim mjög rífleg laun. Einn af þeim mjög miklu útgjaldaliðum, sem er við rekstur flugmálanna 1946, er alls konar bifreiðaakstur. Samtals voru þá greiddar 25 þús. kr. fyrir lausaakstur eða leigu á bifreiðum, og þó er flugvöllurinn hér í Rvík falinn eiga í árslok 35 bifreiðar, en ekki munu þær alltaf hafa verið í nothæfu ástandi. Þótt stjórn og rekstur flugmálanna væri á þann veg, sem lauslega hefur verið bent á með einstökum dæmum, þá tekur þó út yfir allan þjófabálk rekstur veitingahússins á flugvellinum í Rvík, sem rekið var á vegum flugmálanna 1916. Það hefur að vísu ekki tekizt að komast til botns í reikningunum; svo ófullkomnir og illa færðir eru þeir, að ekki verður komizt að ákveðinni niðurstöðu. Segir svo í niðurlagsorðum í skýrslu, sem tveir trúnaðarmenn ríkisstj. hafa gert um rekstur flugmálanna 1946: „Það sætir hinni mestu furðu, hve framkvæmd þessara mála hefur farið illa úr hendi. Stafar þessi ófarnaður að okkar áliti fyrst og fremst af því, að allur undirbúningur undir starfið: Móttaka vallarins og þeirra verðmæta, sem honum fylgdu. fyrirkomulag á rekstri og bókhaldi hefur verið í molum. Þetta. er þeim mun undarlegra, þar sem forráðamaður flugmálanna hafði heilt ár til þess að undirbúa starfið, sem kostaði til ársloka 1945 á annað hundrað þús. kr., auk þess, sem eytt var á árinu 19t6, áður en afhending flugvallarins fór fram, en ekki er sundurgreint á reikningunum. Samt sem áður er engin skrá gerð yfir eignir, sem flugmálastjóri tekur við vorið 1946. Illa virðist hafa verið hugsað fyrir bókhaldi og engar reglur settar um meðferð hinna keyptu verðmæta, sem tryggðu, að auðvelt væri að fylgjast með því, hvað af þeim yrði. Yfirstjórn og eftirlit virðist hins vegar ekkert hafa verið á þessu sviði.“ Þannig farast þeim trúnaðarmönnum ríkisins orð, er athuguðu þessa óreiðusúpu. Þá má og minnast á sukkið í sambandi við fiskkaup fiskimálanefndar á árunum 1945 og 1946. Þeir reikningar munu ekki vera gerðir upp að full.u, en svo munu kommúnistar hafa skilið við þau mál, er þeir fóru úr ríkisstj., að vanskilaskuldir námu þá um 1,3 millj. kr. Þannig mætti lengi halda áfram að telja, en tími minn leyfir ekki að taka meira, þó að margt annað sé fyrir hendi. Það ræður og af líkum, að þessi óstjórn á ýmsu varðandi atvinnumál í tíð kommúnista segi nú til sín með stóraukinni skuldasöfnun ríkisins, enda hefur það gert að verkum, að illkleift hefur nú orðið á síðustu tímum að afla nauðsynlegs fjár hjá lánsstofnunum til þess að hrinda í framkvæmd nytsömum fyrirtækjum, svo sem nýjum verksmiðjum, byggingu íbúðarhúsa o. fl. Einmitt sú tregða á því að afla nauðsynlegs fjár á síðustu tímum á að verulegu leyti rætur sínar að rekja til þeirrar takmarkalausu óstjórnar og eyðslu, sem ríkti á þessum tímum á stjórnarsviðum, þar sem kommúnistar fóru með völd. Þannig mega þeir, sem með réttu kvarta undan skorti á fé til nýrra framleiðslutækja og nauðsynlegra íbúðarhúsabygginga, svo sem verkamannabústaða, samvinnubygginga og bæjarbygginga, súpa seyðið af óstjórn og fjárbruðli kommúnista meðan þeir sátu í ríkisstjórn. En það er ekki einungis það, að núv. ríkisstj. hafi tekið við þessari illu arfleifð kommúnista, sem torveldað hefur henni framkvæmdir margra nytjamála. Síðan núv. ríkisstj. tók við völdum, hafa kommúnistar barizt gegn hverju máli til að öryggja fjárhagslega afkomu og tryggja atvinnureksturinn í landinu. Það er vissulega ekki þeim að þakka, að til þessa hefur heppnazt ágætlega að komast hjá atvinnuleysi og vandræðum. Þau pólitísku verkföll, sem kommúnistar stofnuðu til á síðastliðnu vori og sumri, voru mjög hættuleg fyrir rekstur síldarútvegsins og margar framkvæmdir aðrar í landinu. Það var beinlínis til þeirra stofnað af hálfu kommúnista til þess að síldarútgerðin gæti ekki komizt af stað eða yrði svo síðbúin, að verulegt tjón hlytist af, og skapa á þann hátt glundroða og upplausn í atvinnulífinu, nákvæmlega á sama hátt og kommúnistar í Frakklandi, Ítalíu og viðar hafa gert. Ofstækið og yfirtroðslur í þessum verkföllum kommúnista á s.l. sumri, þó einkum á Siglufirði, eru landskunnar. Það fór einnig svo, að þegar að lokum tókust samningar, þá var það ófrávíkjanlegt skilyrði af hálfu kommúnista. að ekki gengi úrskurður félagsdóms um yfirtroðslur þær of ofbeldi, er þeir höfðu í frammi haft á Siglufirði og kærð höfðu verið og félagsdómur var að því kominn að feila úrskurð um. Stöðvun kommúnista á flutningi myndastyttu Snorra Sturlusonar er ekki einungis fræg að endemum hér á landi, heldur barst óhróðurinn af þessu atviki til útlanda, og var það sannarlega ekki þeim að þakka, að það varð ekki til meiri álitshnekkis en raun varð á. Svo þegar síldveiðin brást síðastliðið sumar og útlit var fyrir, að til þess mundi koma, að atvinnurekstur stöðvaðist vegna sívaxandi verðbólgu, þá gerðu kommúnistar allt, sem í þeirra valdi stóð, til þess að hindra, að nauðsynlegar ráðstafanir væru gerðar gegn verðbólgu og dýrtíð. Ríkisstj. fór, að vel yfirlögðu ráði, svo hógværlega í sakirnar sem frekast var unnt hvað það snerti að leggja byrðar á bök þeirra, sem minnstan viðnámsþróttinn hafa. Kommúnistar börðust af öllu afli gegn setningu löggjafar gegn vaxandi dýrtíð og spáðu því, að vísitalan mundi að löggjöfinni settri tafarlaust hækka upp í 350 stig, og væri þá tekin ógurleg fúlga af launastéttum landsins. Allt reyndist þetta falsspá. Vísitalan varð einungis 319 stig og var lækkuð um 9 stig með ýmsum ráðstöfunum frá því, setu hún ella hefði orðið í janúar s.l., og hefur tekizt að halda þeirri stöðvun enn. Kommúnistar gerðu allt, sem þeir gátu, til þess að æsa launastéttirnar í landinu til andstöðu við þessa löggjöf og allar framkvæmdir. Æddu agentar þeirra um landið til þess að reyna að undirbúa verkföll og uppsagnir á kaupsamningum. En almenningur var þroskaðri og skilningsbetri en þeir höfðu reiknað með, og vísaði verkalýðurinn æsingatilraunum þeirra á bug. En víst er, að vel þarf að standa á verði gegn nýjum tilraunum í sömu átt, og má einmitt búast við, að þær skemmdarverkatilraunir verði gerðar á sama tíma og í fyrra og í þeim sama tilgangi, að hindra síldarútgerðina. Við afgreiðslu fjárlaga nú, svo sem oft áður, hafa kommúnistar sýnt fullkomið ábyrgðarleysi og hóflausa löngun til eyðslu. Þeir hafa flutt till. um hækkun útgjalda, er nema um 20 millj. kr., og hafa lagzt á móti öllum þeim sparnaði, sem reynt hefur verið að framkvæma. Þeir hafa í fávizku sinni hamazt gegn því, að framfylgt verði lögum um almannatryggingar, með því að draga tekjuafgang ársins 1947 frá væntanlegum útgjöldum 1918. Þeir hafa reynt að læða þeirri hugsun inn, að verið væri að draga úr og breyta löggjöfinni um almannatryggingar. En það á sér enga stoð í veruleikanum, heldur eru fjárveitingar til almannatrygginganna settar eins og menn ætluðu, að þær kostuðu ríkissjóð, miðað við löggjöfina eins og hún var frá 1946. Kommúnistar hafa viljað, að ríkið sé skyldað til að gefa loforð, án þess að nokkur úrræði væru fyrir hendi til að efna þau loforð, í sambandi við byggingarframkvæmdir. Þannig hefur allur ferill þeirra verið markaður af ábyrgðarleysi og beinni löngun til þess að stofna til hruns og atvinnuleysis í von um aukið fylgi, er það mundi skapa þeim. Ótalið er enn þá það allra versta, en það er þjónusta kommúnista við erlent stórveldi og bein skemmdarstarfsemi þeirra gegn félagslegu öryggi og viðreisn. Átakanlegt dæmi um þetta er misnotkun þeirra á stjórn Alþýðusambands Íslands. Alþýðusamtökin á Norðurlöndum hafa um tugi ára haft náið samstarf sín á milli og ráðið ráðum sínum með kjörnum fulltrúum frá hverju landi. En frá því að kommúnistar komu til sögunnar, hefur það að sjálfsögðu verið skilyrði þess, að alþýðusamtökin væru hlutgeng í þessu samstarfi, að þau væru ekki undir stjórn og áhrifavaldi kommúnista. En þegar svo ömurlega tókst til fyrir nokkrum árum, að kommúnistar brutust til valda í Alþýðusambandinu, að vísu með rangsleitni og kúgun og nokkurri aðstoð pólitískra spekúlanta, hefur það með öllu einangrað sig frá samvinnu við sams konar samtök á Norðurlöndum. Er það út af fyrir sig ærið skaðlegt fyrir íslenzka alþýðu og ætti að vera ein af þeim röksemdum, sem leiddu til þess, að vald kommúnista yrði brotið á bak aftur í íslenzkum alþýðusamtökum. Þegar fulltrúar frá norrænn alþýðusamtökunum héldu fund í Stokkhólmi í byrjun febrúarmánaðar s.l. átti Alþýðusamband Íslands þar að sjálfsögðu engan fullfrúa. Þar voru til umræðu og ályktana mörg mjög mikilsverð mál, er varða hag og framtíð alþýðusamtakanna á Norðurlöndum. Á þeim fundi var sérstaklega rædd nauðsyn verkalýðsins á því, að fjárhagsleg endurreisn og efling gæti átt sér stað á Norðurlöndum og yfirleitt í Vestur-Evrópu, allt með lýðræðishætti, og var þar ályktað, að skjót viðreisn Evrópu væri skilyrði fyrir fjárhagslegu og stjórnmálalegu sjálfstæði Norðurlanda, og þar með tryggingu frelsis og friðar. Í þeirri ályktun segir einnig svo: „Endurreisn fjárhags Evrópu á fyrst og fremst að gerast með einbeitingu eigin orku heimsálfu vorrar og í því formi, sem tryggir stjórnmálalegt lýðræði og mannréttindi, sem eru ómissandi hluti menningarinnar í vorum hluta heims.“ Þá voru og allir fulltrúar hinna sterku og þroskuðu alþýðusamtaka á Norðurlöndum á einu máli um það, að þau norrænu ríki, Danmörk, Ísland, Noregur og Svíþjóð, sem Marshalláætlunin taki til, leggi áherzlu á það, að fjárhagsleg aðstoð. samkvæmt því sem ráðgert er í áætluninni, sé mjög mikilvæg fyrir Vestur-Evrópu alla og nauðsynleg þeim löndum, sem eiga við erfiðleika að etja. - Ég nefni þessa ályktun frá fundinum í Stokkhólmi sem dæmi um það, hvernig lýðræðissinnuð alþýðuhreyfing ræður ráðum sínum, en utan við þær ráðagerðir stendur Alþýðusamband Íslands einangrað vegna ofbeldis íslenzkra kommúnista. Í sambandi við Marshalláætlunina er rétt að minnast á afstöðu verkalýðssamtaka Vestur-Evrópu og tilraunir íslenzkra kommúnista sem stjórnenda Alþýðusambandsins til þess að vinna gegn þjóðarhag. Eins og alkunnugt er, hafa 16 ríki í Vestur-Evrópu tekið með þökkum og hafa uppi ráðagerðir til þess að notfæra sér aðstoð þá, sem fólgin er í Marshallhugmyndinni og Bandaríki Norður-Ameríku veita til þess að leggja nýjan og varanlegan grundvöll að auknu og blómlegu atvinnulífi. Verkalýðurinn í Vestur-Evrópu, sem ekki er háður ofurvaldi kommúnista, skilur þetta mætavel. Þess vegna var hafizt handa um fund verkalýðssamtakanna í þeim 16 löndum, sem eru þátttakendur í Marshalláætluninni, en þar skarst Alþýðusamband Íslands úr leik. Hinn 16. þ. m. var í London haldinn fundur fulltrúa verkalýðssamtaka í 15 löndum, sem hafa 270 milljónir íbúa. Þar voru mættir fulltrúar fyrir alþýðusamtök 14 ríkja í Vestur-Evrópu - þar vantaði aðeins Ísland og Ítalíu - og auk þess fulltrúar fyrir hin tvö stóru verkalýðssambönd í Bandaríkjunum. Allir fulltrúarnir voru á einu máli um það, að Marshalláætlunin væri einmitt sérstakt áhugamál verkalýðsins í öllum þessum löndum, til tryggingar fjárhagslegri endurreisn og atvinnu. Í ályktun þessa fulltrúafundar var m.a. sagt á þessa leið: „Endurreisnaráformin, sem hafa hina mestu þýðingu fyrir velferð verkalýðsins. þarfnast ötuls stuðnings og samvinnu verkalýðssamtakanna í þeim löndum, sem hlut eiga að máli. Við óskum einlæglega eftir samstarfi verkalýðssamtakanna í sem allra flestum löndum og vísum á bug þeirri staðhæfingu, að með þessari framkvæmd sé verið að egna austrið gegn vestri. Það verður að stuðla að því eftir megni, að hvert land fyrir sig geri sitt ýtrasta til þess að efla endurreisnina. Þessi skylda er nauðsynleg til þess að geta tekið þátt í samstarfinu. Fulltrúafundurinn hefur með stuðningi sínum við endurreisnaráformin fylgt hinum hefðbundnu starfsaðferðum verkalýðshreyfingarinnar, sem sé með því að stuðla að félagslegum, fjárhagslegum og stjórnmálalegum framförum, sem eru nauðsynleg til þess að styrkja þær meginreglur og öryggja frelsi þjóðanna og efla lýðræðislegar framfarir til þess að bæta hag og kjör verkalýðsins. Fulltrúafundurinn hefur rækilega kynnt sér meginreglurnar um framkvæmd skiptingarinnar á fjárhagsaðstoðinni, sem Bandaríkin hafa ákveðið að veita Evrópu í anda alþjóðlegrar bræðralagshugsjónar. Fulltrúafundurinn telur, að endurreisn Evrópu sé vonlaus án hinnar miklu aðstoðar Bandaríkjanna. Fundurinn hefur og gengið úr skugga um það, að engin þau skilyrði fylgja aðstoðinni, er geri hana á nokkurn hátt óaðgengilega, og sérstaklega, að aðstoðin hafi á engan hátt í för með sér stjórnmálaafskipti né að Bandaríkin vilji á nokkurn hátt blanda sér í innri málefni þeirra ríkja, er aðstoðarinnar verða aðnjótandi.“ Þannig ályktaði fulltrúafundur verkalýðssamtakanna, að undangenginni ýtarlegri athugun og nákvæmari rannsókn á hinni fyrirhuguðu Marshallaðstoð. En þrátt fyrir það, þótt íslenzkir kommúnistar, sem ráða Alþýðusambandinu, viti með vissu. að ríkisstj. og yfirgnæfandi meiri hluti Íslendinga vill fyrir sitt leyti taka þátt í framkvæmd Marshalláætlunarinnar með hinum Evrópuríkjunum, þá ákváðu kommúnistarnir, að Alþýðusambandið skyldi engan þátt eiga í ráðagerðum með verkalýðssamtökum Vestur-Evrópu og Bandaríkjanna til þess að greiða götu fyrir þessu sameiginlega áhugamáli alþýðunnar. Með þessu móti reyna íslenzkir kommúnistar að gera það, sem í þeirra valdi stendur, til þess að torvelda Íslandi þátttöku í viðreisnarstarfinu. En að sjálfsögðu eru þessar aðferðir í beinu samræmi við það boð, sem hefur verið látið út ganga frá miðstöðvum kommúnista í Austur-Evrópu um baráttu kommúnista hér í álfu gegn framkvæmd Marshalláætlunarinnar. Íslenzkir kommúnistar eiga þar sína yfirmenn, sem geta sagt þeim fyrir verkum, en íslenzkt löggjafarvald og íslenzkan þjóðarhag meta þeir að engu í samanburði við yfirboðara sína í austri. Ég hef nefnt þetta, er ég nú hef drepið á, sem táknrænt dæmi um þjóðhættulega starfsetni íslenzkra kommúnista. En það er ekki eina dæmið. Kommúnistaflokkar allra landa hafa á síðustu tímum afhjúpað sig rækilega. Íslenzkir kommúnistar eru þar engin undantekning, þrátt fyrir það, þótt ekki beri flokkur þeirra kommúnistaheiti. En nafnbreyting hefur víðar orðið en á Íslandi. Menn kannast víst flestir við orð eins og „alþýðufylking“ og „alþýðulýðræðisflokkur“ og samtök, sem svo eru nefnd í Austur-Evrópu og öll eru undir járnharðri stjórn kommúnista, þó að nokkrir menn, sem ekki voru kommúnistar í upphafi, hafi slæðzt inn í þær fylkingar, en engu fengið að ráða. Íslenzkir kommúnistar hafa ekkert lært og engu gleymt frá því að þeir nefndu flokkinn hinu rétta nafni. Þeir eru sama útibúið og áður frá stórveldi í austurvegi, og það hefur komið greinilega í ljós í baráttu þeirra gegn því að eiga samleið með verkalýðssamtökum í nágrannalöndunum. Í Vestur-Evrópu er nú háð hörð barátta með og móti endurreisn, skipulagi og öryggi í atvinnumálum. Bandaríki Norður-Ameríku gera sitt til þess að hjálpa þeim, sem berjast fyrir endurreisn, en Austur- Evrópuöflin berjast gegn henni. Áhugamál Bandaríkjanna í þessu sambandi eru nákvæmlega eins og lýðræðisaflanna í Vestur-Evrópu. Fyrir alla lýðræðissinna er sjálfsagt að taka þátt í Marshallhjálpinni. Það er engin ástæða til að ætla, að nein slík skilyrði fylgi, er skapi öngþveiti eða brjóti í bága við lýðræðisskipulagið. Bandaríkin lúta engu einræði. Hin volduga verkalýðshreyfing þar í landi styður af alhug Marshalláætlunina. Áhugamál hinna norrænu ríkja er að þessu leyti eins og Bretlands. Við Íslendingar þurfum að vera einhuga um það að vinna með löndum Vestur-Evrópu, sem hafa sameiginleg áhugamál, og ekki hvað sízt þurfa Íslendingar að taka öflugan þátt í auknu samstarfi Norðurlanda í fjárhags-, félags- og menningarmálum, og mun ríkisstj. stuðla að því eftir mætti, enda er það í samræmi við yfirlýsta stefnu ríkisstj., og hefur hún einnig sýnt það í framkvæmdinni, þar sem hún hefur valið sérstaka fulltrúa af sinni hálfu til ráðagerða um aukna samvinnu við hin Norðurlöndin á þessum málefnasviðum. Það er nauðsynlegt, að alþýðusamtökin skilji þetta og meti; en ef svo á að verða, þurfa þau að breyta um forustu. Útlitið í alheimsmálum er nú uggvænlegt, uggvænlegra en verið hefur um langt skeið. Allir þekkja þá hörmulegu atburði, sem gerzt hafa í Tékkóslóvakíu, þar sem kommúnistar hafa með ofríki og ofbeldi og í skjóli stórveldis brotizt til valda og sett á stofn einræði og lögregluríki, þar sem ritfrelsi er takmarkað eða afnumið, og sama máli gegnir um málfrelsi og þau mannréttindi, sem Vestur-Evrópuþjóðirnar meta mest. Finnland er í hættu statt. Reynt er að knýja það inn í hernaðarkerfi Austur-Evrópu þrátt fyrir það, þótt vitað sé, að yfirgnæfandi meiri hluti finnsku þjóðarinnar er því andvígur. Ekki verður enn séð fyrir endann á því, en þetta eru vissulega ömurlegir atburðir, sem vekja hefðu átt hvern lýðræðissinna og hvern frjálshuga mann á Íslandi til mótmæla og gagnrýni. En íslenzkir kommúnistar hafa farið nákvæmlega eins að og flokksbræður þeirra eða alþjóðadeildir kommúnista í öllum löndum. Þeir hafa varið yfirganginn og ofbeldið og ásælnina, hafi hún komið úr austri. Á kommúnistafundi í Kaupmannahöfn sagði hið aldna skáld Martin Andersen-Nexö út af láti Jan Mazaryks, að hann hefði verið sósíaldemókrat með vestræna samúð, sem hefði verið þröngvað til að hegða sér sæmilega. Með því að fyrirfara sér hefði hann bætt fyrir öll þau brot, sem væru einkennandi fyrir demókratíið. Þessi orð hins mikla, danska skálds eru einkennandi fyrir það brjálæðiskennda ofstæki, er jafnvel sviptir hina bezt gefnu menn allri heilbrigðri dómgreind og skynsamlegri hugsun. Íslendingum er mikil nauðsyn á að gera sér þetta fullkomlega ljóst. Ísland á ekki í útistöðum yfirleitt við neitt ríki og óskar ekki eftir öðru en mega lifa í friði og góðu samstarfi við allar þjóðir. En baráttan hefur hafizt milli austurs og vesturs. Ég vil vona, að engin hætta sé á, að ófriður brjótist út í bráð. En Íslendingar verða að gera sér það fullkomlega ljóst, hvað er að gerast í heiminum. Kommúnistar vilja heldur nazistískt einræði en frjálst lýðræði. Ef Frakkland og Ítalía verða einræðinu að bráð og lýðræðið bíður þar ósigur, þá verða aðeins eftir hér í álfu Bretland, svo kölluð Beneluxlönd og norrænu ríkin, að undanskildu Finnlandi, sem búa við lýðfrjálst stjórnarfyrirkomulag. Jafnvel hin minnsta þjóð í Vestur-Evrópu, eins og Íslendingar, getur styrkt öfl lýðræðisins með því að taka djarflegan og ákveðinn þátt í samstarfi Vestur-Evrópuþjóðanna með það fyrir augum að vernda atvinnuöryggi og atvinnurekstur eftir lýðræðislegum háttum. Og þó að Íslendingar séu lítil þjóð og þó að landið sé fjarlægt öðrum ríkjum Vestur-Evrópu, þá höfum við samt hlutverk að vinna, hlutverk, er sæmir þjóð, sem ann lýðræði, hatar einræði og ofbeldi og vill eiga gott og náið samstarf sérstaklega við þau ríki, þar sem stjórnarhættir eru eins og áhugamálin falla saman. Engin minnimáttarkennd má draga úr þeim áformum. Og með gaumgæfni þurfa Íslendingar að athuga hið merkilega samstarf Bretlands, Frakklands og Benelux-landanna, er vera kann vísir að sterku og heilbrigðu samstarfi allra Vestur-Evrópuríkja, einmitt þeirra ríkja, sem ekki hugsa um árásir á aðra, heldur búast til varnar gegn ágengni og ofríki. Þau ríki eru okkur eðlilega nánast tengd að menningu og þjóðskipulagsháttum. En í sambandi við það geigvænlega útlit, sem nú er í alþjóðamálum, þurfa Íslendingar ekki síður en aðrar þjóðir að gera sér fullkomlega ljóst, að íslenzkir kommúnistar eru nákvæmlega eins og kommúnistar allra annarra landa. Þeir eru fimmta herdeild, þeir eru njósnarar, sem hafa hlutverk að vinna fyrir erlend ríki. Augu allra ábyrgra manna eru nú að ljúkast upp hvað þetta snertir. Fjórir forsætisráðherrar í nágrannalöndum, sem allir eru auk þess jafnaðarmannaforingjar, hafa aðvarað þjóðir sínar í þessu efni. Það er Hedtoft í Danmörku, Gerhardsen í Noregi, Erlander í Svíþjóð og Attlee í Englandi. Og sérstaklega munu margir hafa tekið eftir ræðu Attlee forsætisráðherra Breta, ekki sízt þar sem hún kemur frá forustumanni þeirrar þjóðar, sem er alþekkt fyrir þolinmæði, langlundargeð og pólitískan þroska. Það er alveg áreiðanlegt, að Attlee forsætisráðherra boðar ekki út í bláinn ráðstafanir til þess að fimmta herdeild geti ekki orðið verkfæri til þess að svíkja föðurland sitt, þegar verst stendur á. Og í þessu sambandi má einnig minna á orð forseta norska Alþýðusambandsins, Konrad Nordahl. en hann lét nýlega svo um mælt, að í verkalýðssamtökunum reyndu kommúnistar allt hvað þeir gætu til þess að auka áhrif sin, og á því augnabliki, sem þeir hefðu þar yfirráð, mætti ganga út frá, að þeir gerðu tilraun til þess að lama allt atvinnulíf þjóðfélagsins og eyðileggja öll endurreisnaráform. Þetta eru vissulega alvarleg viðfangsefni fyrir íslenzku þjóðina. Augu hennar eru að opnast. Það sýna ekki hvað sízt kosningar í mörgum verkalýðsfélögum og samtökum upp á síðkastið, þar sem kommúnistum hefur verið víkið til hliðar. En betur má, ef duga skal. Áhrif kommúnista verða vegna öryggis þjóðarinnar að hverfa úr samtökum íslenzks almennings um land allt. Með öruggri forustu og að lýðræðisháttum verður að víkja kommúnistum til hliðar í samtökum fjöldans, svo að þeim gefist ekki færi á að vinna þjóðinni tjón, þegar mest ríður á. Þeir lýðræðissinnar, sem af misskilningi eða pólitískum spekulationum hafa hugsað sér samstarf við kommúnista, leika sér með fjöregg lýðræðisins. Glopri þeir því niður, er ógæfan vís. Framtíð íslenzku þjóðarinnar er undir því komin, að hún á þessum alvörutímum einangri kommúnista frá áhrifum og sem almennust samtök takist meðal allra lýðræðissinna um alhliða endurbætur, sem tryggja hagsæld og öryggi almennings á öllum sviðum.

Forseti (JPálm): Hæstv. forsrh. (StJSt) lauk máli sínu, og er útvarpsumr. í kvöld þar með lokið. Umr. verður haldið áfram annað kvöld.