Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Jón Sigurðsson) : Herra forseti. Hér liggja fyrir tvær brtt., önnur frá hv. 10. landsk. þm., um breyt. við frv. eða frvgr., og hin frá landbn. Þegar þessi till. kom frá hv. 10. landsk. þm., fór n. eða form. n. til hagstofustjóra og óskaði álits hans um það, hvað hann segði um þá till., og taldi hann sig vel geta fallizt á þá skipun, sem þar væri gerð. Þó taldi hagstofustjóri nokkuð vanta í till., svo að hún næði tilgangi sínum, og gerði á henni nokkra breyt., og er þá till. hér tekin upp, felld inn í meginefni till. hv. 10. landsk. og svo bætt inn því, sem hagstofustjóri taldi nauðsynlegt til þess að öruggt væri, að till. næði tilgangi sínum, en þessi breyt. er þannig, að formenn skattanefnda og skattstjórar skuli gefa hagstofunni skýrslur í því formi, sem hún ákveður, um búnaðarástandið á hverju ári, samkvæmt framtali búenda, sem nákvæmlega sé greint, einnig að því er þetta varðar, í landbúnaðarskýrslu þeirra til skattálagningar, enda verði þá ekki þörf fyrir skýrslur um þetta efni. Þetta er aðeins fyrirkomulagsatriði, og raunar má einu gilda um það. Ég get raunar gengið inn á, að þetta sé það bezta, að úr því að skattanefndunum á annað borð er falið að safna nokkru af skýrslum og ganga frá þeim, þá sé eðlilegast að ganga hreint til verks og fela sömu aðilum að vinna þetta verk í heild. Ég get líka gengið inn á, að nokkru meiri trygging sé fyrir því, að skýrslurnar séu þá réttari og öruggari, í samræmi við skattframtöl manna. N. mælir því með, að þessi brtt. verði samþykkt.



Herra forseti. Ég hef við 1. umr. málsins gert nokkra grein fyrir því, að till., eins og hún er orðuð í frv., væri ekki nægileg til þess að ná því takmarki, sem hlýtur að hafa vakað fyrir þeim, sem stóðu að flutningi þessa frv., og að nauðsyn bæri til, að tekin yrðu nokkur stökk í löggjöfinni, ef þetta mál ætti að endurskoðast í sjálfu sér. Í samræmi við þau orð mín, sem ég skal ekki endurtaka, leyfði ég mér að bera fram brtt. um umorðun og þar af leiðandi nokkra breyt. á sjálfu frv. eða við 1. gr. frv. eins og hún var orðuð á þskj. 475. Í þessari brtt. er ætlazt til, að hinar ófullkomnu skýrslur, sem hreppstjórar venjulega hafa annazt um, falli úr sögunni og ein allsherjar skýrslugjöf eigi sér stað á þann hátt, sem nýrri tíma löggjöf gerir ráð fyrir, að öruggast sé til skattframtals, og er þá formsbreyt. á þeim eyðublöðum, sem hér um ræðir, og mundi fela í sér meiri sundurliðun en átt hefur sér stað á framtölum, og mætti þá sameina þetta þannig, að ekki aðeins skattanefndirnar fengju skýrslurnar til þeirra nota, sem þar til eru nefnd, heldur fengi hagstofan síðan þær skýrslur, annaðhvort skýrslurnar sjálfar eða útdrátt úr þeim, frá skattanefndunum, eftir því sem henta hefði þótt, að hagstofan hefði með höndum og gæfi síðan út. Eftir að ég hafði samið þessa brtt., hafði ég tal af hagstofustjóranum og sýndi honum uppkast að till., en hann hafði ekkert við hana að athuga og taldi þetta mikla framför, því að honum var manna kunnugast um það fyrir sínar athuganir á þessum framtölum áður, að þetta var ófullkomið fyrirkomulag og við svo búið mátti ekki lengur standa. Eftir að þessi till. kom fram, kom þar til, að þá þurfti landbn. þessarar d. að taka málið til meðferðar, og féllst hún á mína brtt., þó með lítilfjörlegri breyt., sem er í því fólgin, að ef ófullnægjandi er fram talið, skuli áætlað, sem í rauninni er ekki neitt nýtt, því að það er ekki annað en það, sem hreppstjórar hafa iðulega gert og raunar orðið að gera. En það skaðar ekki, þó að þetta sé tekið fram og sömuleiðis sérstaklega getið um heyfeng til framtals vegna þessara víkkuðu skýrslna. Brtt. hv. n. hefði því að réttu lagi átt að vera brtt. við brtt., en í stað þess hefur n. borið fram brtt. við frv. sjálft, en það kemur í sama stað niður, því að efni minnar brtt. er tekið þar upp, og því fellst ég á þá brtt., sem er sama sem mín till. með örlítilli viðbót, og tek ég því aftur mína brtt.



Herra forseti. Frsm. menntmn., hv. þm. Snæf., hefur leyfi frá störfum í dag og hefur farið þess á leit við mig, að ég gerði grein fyrir brtt. menntmn. Þykir mér rétt að verða við þessu, ef það mætti greiða fyrir gangi þessa máls og þingstörfum. - Eins og fram er tekið á þskj. 482, hefur menntmn., eftir að hafa rætt þetta mál á nokkrum fundum, orðið sammála um að mæla með framgangi þess með þeim breyt., sem prentaðar eru á þskj. 494. Einn nm., hv. þm. A.-Sk., hefur þó skrifað undir nál. með fyrirvara, og kemur það í ljós með brtt., sem hann ber fram á þskj. 502, hvað í þeim fyrirvara felst. Um brtt. þær, sem n. leggur til, er þetta að segja: Fyrsta brtt. er við 2. gr., að í stað orðanna „gagnfræðaráðs eða gagnfræðaráða“ komi: fræðsluráðs eða fræðsluráða. Þetta er til samræmis við þær breyt., sem áður hafa verið gerðar á frv. til l. um gagnfræðanám, en eins og hv. þm. vita, hafa þar verið niður felld orðin: „gagnfræðaráðs eða gagnfræðaráða“, en í staðinn innfærð orðin „fræðsluráðs eða fræðsluráða“, m. ö. o. að það hefur verið hallazt að því ráði að hafa yfirstjórn þessara mála í höndum þeirra aðila, sem hafa með höndum yfirstjórn barnafræðslu, en það er fræðsluráð. Þá er það önnur breyt. við 2. gr., að á eftir 1. tölul. komi nýr töluliður, svo hljóðandi: „Umsögn hlutaðeigandi kvenfélagasambands eða sambanda“. Með öðrum orðum, það þarf þessi skilyrði til að stofna húsmæðraskóla: 1. Till. hlutaðeigandi fræðsluráðs eða fræðsluráða, þar sem jafnframt sé bent á skólastað. 2. Umsögn hlutaðeigandi kvenfélagasambands eða sambanda. 3. Samþykki hlutaðeigandi kaupstaðar, sýslufélags eða sýslufélaga. 4. Samþykki fræðslumálastjórnar á skólastað og uppdrætti að skólahúsi. 5. Fjárveiting Alþ. til stofnunar skólans. Þá hefur n. lagt til, að á 7. gr. frv. verði þær breyt., að á eftir orðunum „tekju- og eignarskatts íbúanna“ í 1. mgr. komi : eftir meðaltali 5 síðustu ára. - Þetta er í samræmi við þá breyt., sem gerð var á frv. um gagnfræðanám. - N. leggur til, að 8. gr. falli alveg burt. Þessa gr. taldi n. alveg óþarfa, því að ef um leiguhúsnæði væri að ræða, yrði sá leigukostnaður talinn með öðrum rekstrarkostnaði. - Við 9. gr. leggur n. til þær breyt., að hún verði orðuð um þannig: Fastir kennarar við húsmæðraskóla eru embættismenn ríkisins og taka laun úr ríkissjóði samkvæmt launalögum. Ríkissjóður greiðir einnig styrk til stundakennslu samkv. 10. gr. Annar rekstrarkostnaður greiðist úr skólasjóði. Tekjur skólasjóðs eru: húsaleiga, tekjur af eignum skólans og tekjur af ýmiss konar starfrækslu, sem rekin er í því skyni að afla skólanum tekna. Að svo miklu leyti sem þessar tekjur hrökkva ekki fyrir gjöldum skólasjóðs, greiða hlutaðeigandi sveitarfélög sjóðnum helming þess, sem á vantar, eftir sömu reglum og stofnkostnaður er greiddur, en ríkissjóður greiðir hinn helminginn. - Þetta ákvæði er hliðstætt því, sem d. ákvað um gagnfræðanámsfrv. Við 10. gr. bætir n. aðeins við nánari ákvæðum um greiðslu til stundakennara. - Við 13. gr. leggur n. til orðabreyt., sem skipta að vísu ekki miklu máli. Aðalbreyt. er, að n. leggur til, að ákvæði þessarar gr. nái ekki til þeirra, er skipa fastar stöður við húsmæðraskóla, þegar lög þessi koma til framkvæmda. - Þá leggur n. til, að 15. gr. falli niður. Það er í samræmi við þá breyt., sem d. gerði á frv. um gagnfræðanám. Gr. mun líka óþörf, því að sömu l. gilda um flutning kennara milli embætta og annarra starfsmanna hins opinbera. – Breyt., sem n. leggur til að gerð verði á 16. gr., um orlof, er í samræmi við þá breyt., sem gerð var á þessu ákvæði í frv. um gagnfræðanám. - Í 17. gr. frv. er gert ráð fyrir, að inntökuskilyrði í húsmæðraskóla verði miðuð við 18 ára aldur. Um þetta atriði varð nokkur ágreiningur í n. Úrslit urðu þau, að n. leggur til, að þetta aldurstakmark verði fært niður í 17 ára, enn fremur, að í stað „unglingaprófi“ komi: skyldunámi. Þá leggur n. til, að sú breyt. verði á 18. gr., að í stað orðanna „fjölga kennslugreinum“ komi: fjölga og fækka kennslugreinum. N. þótti eðlilegra að gera frv. þannig úr garði, að hægt væri að fjölga eða fækka kennslugreinum án þess að til þess þyrfti lagabreyt. - Brtt. n. við 20. gr. 2. málsgr. orðist svo : Heimilt er að ráða einn námsstjóra til leiðbeiningar og eftirlits með skólunum. - Þetta er í samræmi við breyt. á frv. um gagnfræðanám. - Þá leggur n. til, að 22. gr. frv. falli niður, þar sem það atriði felst í 5. gr. frv. og telst því óþarft eins og það kemur fram í 22. gr. Ég sé þá ekki ástæðu til að ræða þessar brtt. n. frekar. En varðandi brtt. hv. þm. A.-Sk. á þskj. 502, um að fela skólanefnd veitingavald, þá tel ég það fjarstæðu, þar sem um embættismenn ríkisins er að ræða. Ég gerði grein fyrir þeirri afstöðu minni við frv. um gagnfræðanám og tel því óþarft að tefja umræður með því að endurtaka það nú. - Um hina brtt. á þskj. 502 skal ég taka það fram, að ég tel hana vera meinlausa. Ég skal fyrir hönd n. taka það fram, að hún. er reiðubúin að taka þær brtt. og leiðbeiningar, sem fram kunna að koma við þessa umr., til athugunar milli 2. og 3. umr., ef þess verður óskað.

Félags- og dómsmrh. (Finnur Jónsson) : Ég tel þetta frv. miður úr garði gert en hin skólafrv., sem nú hafa fram komið hér á Alþ. Ég get þó sagt, að ég tel flestar brtt. frá menntmn. d. til bóta. Ég mun ekki gagnrýna frv. í heild á þessu stigi málsins, en vil þó drepa á þrjú atriði, sem ég óska sérstaklega að n. taki til athugunar milli 2. og 3. umr. - Eitt atriðið er um skipun skólan. Þessir skólar verða reknir af bæjar- eða sveitarfélögum, með styrk frá ríkissjóði. Það virðist því eðlilegt, að sveitarfélögin eða bæjarfélögin hafi að minnsta kosti meiri hluta í skólanefnd. Í þessu frv. er aðeins gert ráð fyrir, að sveitar- eða bæjarfélögin kjósi tvo menn af fimm. Ég tel því rétt, að þessu verði breytt og fylgt þeirri meginreglu, að sveitarstjórn kjósi meiri hluta í skólanefnd. Í 4. gr. frv. er gert ráð fyrir, að 2 menn séu kosnir af kvenfélagasambandi hlutaðeigandi bæjar- eða sýslufélags. Það er alls ekki víst, að það sé starfandi kvenfélagasamband á þessu svæði, þótt þar séu kvenfélög. Mér virðist eðlilega, að slíkt samband eða félag, ef ekki er samband, kjósi einn fulltrúa í skólan., en sveitar- eða bæjarstjórn þriðja fulltrúa og að n. geti orðið fullskipuð, þótt ekki sé kvenfélagasamband starfandi. Í 7. gr., þar sem ræðir um stofnkostnað íbúða, er ætlunin, að hann sé talinn með stofnkostnaði skólanna. Þetta finnst mér nokkuð víðtækt og væri alveg nýtt fyrirkomulag, ef ríkissjóður tæki að sér sem stofnkostnað við skóla íbúðir kennara og starfsfólks, að minnsta kosti við þá skóla, sem ekki eru heimavistarskólar. Þetta þarf því nánari athugunar við. Þriðja atriðið, sem ég vildi benda á, er í 11. gr., þar sem rætt er um, að nemendur greiði húsaleigu. Ef húsmæðraskóli er heimangönguskóli, hvers vegna eiga nemendur í þeim frekar að greiða húsaleigu en í öðrum heimangönguskólum? Ég rak mig á þessi atriði við fljótan yfirlestur á frv., en það er eitthvað fleira, sem benda mætti á við nánari athugun.

Sigfús Sigurhjartarson Menntmn. mun verða við tilmælum ráðh. um að taka málið til nánari athugunar og bendingar, sem hann hefur gefið, og eins ef fleiri koma fram við frekari umræður. Það er rétt hjá ráðh., að athugandi er, hvort sveitar- eða bæjarstjórn eigi ekki að hafa meiri hl. í skólan. Það voru gerðar um það fyrirspurnir af mþn. í skólamálum, hvort kvenfélagasambönd væru starfandi í öllum héruðum. N. fékk ákveðin svör um, að svo væri, frá þeim kvennaþingum, sem haldin voru á þessum tíma. En það er rétt hjá ráðh., að eðlilegt væri að hafa einhver ákvæði í l., ef samböndin væru ekki til. Varðandi bendingar ráðh. viðvíkjandi 7. gr., að þar sé óvarlega til orða tekið, vil ég segja það, að í rauninni var gert ráð fyrir, að þessir skólar ættu allir að vera heimavistarskólar, því að álit þeirra, sem til var leitað, var á þá leið, að námið kæmi ekki að fullum notum á annan hátt. - Aths. við 11. gr. er af sama toga spunnin og er fram komin af sama skilningi, en n. gerir ekki ráð fyrir nema heimavistarskólum í því sambandi. - N. mun taka þessar aths. til athugunar og athuga, hvort ekki er rétt að gefa um þetta gleggri ákvæði.

Félags- og dómsmrh. (Finnur Jónsson) : Mér fyndist rétt að athuga, hvort ekki væri rétt, ef kvenfélagasamband er ekki starfandi á einhverjum stað, hvort ekki ætti að láta kvenfélag, sem væri starfandi á svæðinu, fá sama rétt til þessa máls. Það mun til, að kvenfélög séu starfandi, þó að ekki sé um kvenfélagasambönd að ræða, t. d. er svo á Ísafirði. Út af því, sem frsm. n., hv. 8. þm. Reykv., sagði, að ætlazt væri til, að þetta væru aðeins heimavistarskólar, þá er tekið fram í 10. gr., að skólarnir geti verið hvort tveggja, heimavistarskólar eða heimangönguskólar, enda tel ég eðlilegt, að gert sé ráð fyrir hvoru tveggja. Ég læt þetta nægja, en 10. gr. sýnir, að það þarf að gera ýmis atriði frv. greinilegri.



Eins og frsm. n. sagði, þá hef ég skrifað undir þetta nál. með fyrirvara. Sá fyrirvari lýtur að brtt., sem lögð er fram á þskj. 502. Brtt. er á sama veg og brtt. á frv. um gagnfræðanám. Þegar það var til umr., gerði ég grein fyrir þessari afstöðu minni og sé því ekki ástæðu til að endurtaka það hér. Ég vil aðeins taka það fram, út af orðum, sem féllu hjá hv. frsm. um fyrri brtt., að að mínum dómi felst aðeins það í henni, að skólan. eigi að velja mann úr hópi umsækjenda í skólana. Skólan. eru eftir sem áður bundnar af þeim umsóknum, sem berast, og í frv. að öðru leyti, 13. gr., er gert ráð fyrir, að kennarar fái skipun fyrir embætti þegar þeir hafa starfað í 2 ár, en ekki fyrr, og þótt brtt. mín væri samþ., þá stendur það óhaggað eftir sem áður, að sá kennari, sem skólanefnd mundi velja úr hópi umsækjenda í upphafi, gæti fengið skipun fræðslumálastjórnar þegar hann hefði gegnt starfinu í 2 ár, eins og til er tekið í 13. gr. frv.

Frsm. (Garðar Þorsteinsson) : Herra forseti. Þetta frv. hefur komið til allshn. þessarar hv. d., en hafði áður verið í hv. Ed. og var flutt þar af allshn. Sú n. sendi málið til umsagnar Verkfræðingafélagi Íslands, og umsögn þess félags birtist í nál. frá Ed. á þskj. 276. Það eru tvær breyt., sem í þessu frv. felast. Í 1. gr. er breyt. í því fólgin, að orðið „ingeniör“ falli burt, sem átti að vera sem þýðing á íslenzka orðinu verkfræðingur. En þetta hefur hins vegar orðið þess valdandi, að menn, sem hafa útskrifazt og fengið prófskírteini sem „ingeniörar“ samkvæmt þessum l., hafa ekki haft leyfi til að nota það hér. Verkfræðingafélagið fellst á það í sínu svari að fella þetta orð burtu úr 1. gr. l., og allshn. beggja d. hafa fallizt á það. En brtt., sem í frv. greinir, er að efni til það, að í l. eins og þau voru 1937 var veitt heimild til þess að veita þeim mönnum, sem höfðu stundað verkfræðistörf í 6 ár áður en l. gengu í gildi, leyfi til þess að kalla sig verkfræðinga. Félagið Tækni, en í því eru ýmsir þeirra manna, sem hafa þessa fagkunnáttu, en ekki uppfylla þessi skilyrði, fór fram á, að þessu yrði breytt, og frv. var flutt, eins og segir í grg., fyrir þeirra beiðni. Allshn. Ed. gerði brtt. við 1. gr. frv., eins og sést á þskj. 276, og er hún að efni til hin sama og frvgr., að það er hægt að fengnum meðmælum stéttarfélags verkfræðinga hér á landi að veita þeim mönnum, sem stundað höfðu verkfræðistörf fyrir 13. júní 1937, leyfi til að kalla sig verkfræðinga, enda þótt þeir fullnægi ekki prófskilyrðum þeim, sem um ræðir í 1. mgr. þessarar gr. Það er sem sé um það, að þeir hafi lokið prófi í verkfræði við tekniskan háskóla, sem stéttarfélag verkfræðinga hér viðurkennir, og mér skilst, að þeir aðilar, sem hér eiga hlut að máli og fóru upphaflega fram á flutning frv., felli sig við þessa breyt. Allshn. Nd. hefur athugað frv. og mælir með því, að það verði samþ. að þessu leyti til óbreytt. Það hefur komið fram á þskj. 495 brtt. frá hv. þm. Mýr., og þær eru í því fólgnar, að í stað þess, að samkv. 2., 4. og 6. gr. l. er það stéttarfélag viðkomandi aðila, sem ákveður um það, hvort telja megi þann skóla, sem maður útskrifaðist frá, fullgildan skóla, þá verði það Háskóli Íslands, sem ákveði um þetta. Þessi brtt. hefur verið lögð fyrir allshn., að vísu voru ekki allir nm. mættir, en n. féllst á, að það væri eðlilegt, að það væri háskólinn, sem skyldi meta það, hvort viðkomandi erlendir skólar, sem útskrifa verkfræðinga, húsameistara og iðnfræðinga, hvort slíkir skólar uppfylli þessi skilyrði eða ekki. Það væri eðlilegra en að stéttarfélag verkfræðinga sem slíkt ákvæði um þetta, og það er náttúrlega þeim mun frekari ástæða til þess að fallast á það nú en 1937, þegar l. voru sett, vegna þess að nú starfar við háskólann verkfræðingadeild. Háskólinn hefur þess vegna innan sinna vébanda fagþekkingu, og að þessu leyti er því eðlilegra, að háskólinn meti þetta frekar en stéttarfélag sem slíkt. Allshn. vill þess vegna mæla með því, að þessi brtt. á þskj. 495 verði samþ. Ég vil svo að síðustu geta þess, að það hefði verið athugandi, hvort ekki hefði átt að breyta 4. gr. l., ákvæðinu þar sem segir, að mönnum sé heimilt að kalla sig húsameistara að fengnu leyfi stéttarfélags húsameistara, ef þeir hafi stundað húsameistarastörf eigi skemur en 6 ár áður en l. þessi tóku gildi. N. hefur ekki flutt brtt. um þetta, en það kemur af því, að það hafa ekki komið fram neinar raddir um það frá þessum aðila, stéttarfélagi húsameistara, að l. yrði breytt til samræmis við það, sem félagið Tækni hefur farið fram á. En hefðu komið fram raddir um þetta og færð rök að því, að þetta væri réttlátt, hefði n. ekkert haft á móti þessu. En hún taldi óþarft að vera að taka það upp hjá sjálfri sér, úr því að þetta ákvæði virtist ekki brjóta í bág við hagsmuni þeirra manna, sem þar áttu annars hlut að máli.



Herra forseti. Ég skal ekki tefja þetta mál. En úr því að það er hér á ferðinni, komið frá Ed., þykir mér hlýða að segja um það nokkur orð. En í rauninni finnst mér ekki gangur þess hér á hæstv. Alþ. vel skynsamlegur að sumu leyti. Það er þó ekki að því leyti til, að ég hafi ekki frá upphafi séð, að nokkurt misrétti hafi átt sér stað í þessum efnum, sem l. frá 1937 voru völd að, að sumir þeirra manna, sem áður voru tilkomnir sem verkfræðingar úr hinum og öðrum skólum, voru nú aðskildir í tvo hópa, heldur hitt, að mér hefur virzt, að hér sé í rauninni farið fram á of lítið. Ég minnist þess, að ég hafði nokkur afskipti af málinu 1937 og var eins konar milligöngumaður á milli þessara stofnana, sem komu þessu af stað, en það voru stéttarfélög þessara fræðimanna. Og var frá upphafi ásteytingarsteinn hér á Alþ., að hér var gert svo upp á milli manna og erlendra fræðistofnana, að að mínum dómi náði það ekki nokkurri átt. Nú voru l. samþ. í fullu trausti þess, og ég get bezt um það borið, að það traust kom af því, að það var fengið loforð frá þessum stéttarfélögum um, að þau tækju þannig á málinu, að þeir, sem stundað höfðu verkfræðistörf, voru komnir inn í landið og höfðu tekið próf frá tekniskum háskóla annars staðar og höfðu réttindi sem „ingeniörar“, þeir áttu að verða jafnréttháir og verkfræðingar og þeim yrði ekki hnjaskað á einn eða annan hátt, heldur teknir inn í löggjöfina. En tilefnið til þess, að félagsskapurinn notaði þetta heiti, mun vera það, að í 1. gr. l. var til glöggvunar sett innan sviga orðið „ingeniör“, eins og í 3. gr. var sett á eftir „húsameistari“ orðið „arkitekt.“ Þess vegna er það óskiljanlegt, að það skuli eiga að breyta þessu, það megi ekki standa „ingeniör“, því að það áhrærir ekkert atriði, því að þeir menn voru komnir til áður en l. gengu í gildi. Það er algerlega formlegt tilefni, að þessir menn standa í þessari gr. En mér virtist skörin færast upp í bekkinn, þegar það kom fram í blaði verkfræðingafélagsins, að verkfræðingar, sem komu frá Politekniska háskólanum í Kaupmannahöfn, ættu að vera settir skör lægra en verkfræðingar frá öðrum tekniskum háskólum. Og þýzkir verkfræðingar, sem höfðu próf frá tekniskum háskólum í Þýzkalandi, eins og þeir væru ekki jafnfærir til þess hér á Íslandi að vera verkfræðingar, þó að þeir nefndust „ingeniörar“? En hvað um það, þessu félagi var treyst til að framkvæma þetta. Og viðvíkjandi því, sem hv. frsm. sagði, að það væri ekkert á móti því að fá húsameistarafélagið líka, þá kemur það til af þessu, að í framkvæmdinni var það svo, að allir húsameistarar voru teknir inn, en verkfræðingafélagið þrjózkaðist við það, og út af þessu varð rekistefnan. Það var reynt að fá félagið til að breyta hátterni sínu og taka þessa menn inn, en það fékkst ekki. Og þessir menn reyndu að fá ríkisstj. og Alþ. til að breyta þessu þannig, að þeir væru réttbornir, en það fékkst ekki. Hvorki stj. né þing treysti sér til að bera þetta fram, svo að þeir kæmu þessu inn, og við það hefur setið. Nú koma þessir menn og vilja fá þessa leiðréttingu, en mér finnst þetta vera svo lítilfjörlegt, það er ennþá komið undir stéttarfélagi verkfræðinga, hvort þeir mega heita þetta. Mér finnst óskiljanlegt að vera að sleppa úr orðinu „ingeniör“, þegar í 3. gr. l. stendur áfram „arkitekt“. Þetta er í samræmi við málvenju annars staðar í löndum, og það á að gilda það sama hér. Verkfræðingur er í rauninni þýðing á „ingeniör“ og „húsameistari“ þýðing á „arkitekt“. Þetta er komið inn í málið. Ég vildi láta þessi orð falla til þess að þeir hv. alþm, og aðrir, sem ekki eru kunnugir þessu máli, færu nær um það, að það er ekki að ófyrirsynju að liðka hér til. En ef það er málhreinsun að sleppa þessu „ingeniör“, þá á líka að taka 3. gr. Ég er samþykkur brtt. hv. þm. Mýr. um það, að í stað stéttarfélags verkfræðinga komi Háskóli Íslands, því að það er öruggast, þá þurfa menn ekki að kvarta. Háskólinn ætti að geta gefið úrskurð án tillits til hagsmuna einstaklinga eða félaga.

Samgmrh. (Emil Jónsson) : Ég hafði ekki ætlað mér að taka til máls í þessu máli, en hv. síðasti ræðumaður gaf mér tilefni. Ég vil þá fyrst út af því frv., sem hér liggur fyrir, segja það, að ég get eftir atvikum verið því samþykkur. Þarna er um nokkra réttindaaukningu að ræða frá því, sem er, og að sumu leyti leiðréttingu. Út af brtt. á þskj. 495, frá hv. þm. Mýr., sem fer í þá átt, að Háskóli Íslands í stað stéttarfélags verkfræðinga skuli meta það, hverjir komi til greina, þegar þessi starfsheiti eru veitt, vil ég segja það, að frá sjónarmiði almennings, þá má segja, að það séu möguleikar fyrir því, að það mat sé fullkomlega hlutlaust, þó að ég hins vegar hafi aldrei reynt annað en að mat stéttarfélags þessara manna hafi einnig verið það. Þess vegna væri ég ekkert hræddur um það, þó að þetta væri áfram í lögunum. En það var ræða hv. 10. landsk. þm., sem gaf mér tilefni til að standa hér upp og þá sérstaklega það, að það hafi verið nokkrir verkfræðingar, sem hafi haldið því fram í stéttarfélagsblaði sínu, að tekniska háskóla ætti að setja skör lægra en aðra háskóla. Þetta er fjarri öllum sanni og hefur aldrei komið fram hjá þeim. Því hefur verið haldið fram af Verkfræðingafélagi Íslands allt síðan þessi l. voru sett, að þeir menn kæmu til álita að mega kalla sig verkfræðinga, sem hefðu próf frá tekniskum háskóla, hvar sem væri, en ekki aðrir. Hv. þm. sagði, að orðið „ingeniör“ væri þýðing eða svaraði nokkurn veginn til hins íslenzka heitis verkfræðingur. En það er ekki nema að nokkru leyti rétt. „Ingeniörar“ eru kallaðir ýmsir menn erlendis, sem ekkert háskólapróf hafa, en hafa full réttindi til þess að kalla sig þessu nafni og hafa fengið á því lagalega staðfestingu. Hinir, sem háskólamenntun hafa, hafa fengið viðbót eða skammstöfun, sem sýnir, að þeir eru frá tekniskum háskóla. Hv. þm. ruglar þessu saman, tekniskum skólum og tekniskum háskólum. Það er það, sem Verkfræðingafélag Íslands er á móti, að menn, sem ekki hafa háskólapróf í verkfræði, fái leyfi til að kalla sig þessu starfsheiti. Annað hef ég ekki að segja um málið, samþykkt frv. og brtt. En ég vildi aðeins láta koma fram þessa aths. út af ræðu hv. 10. landsk. þm. að gefnu tilefni.



Ég sé enga ástæðu til að fara út í deilu um þetta, ég skýrði aðeins frá því, sem mér var kunnugt af reynslunni, ekki aðeins að forminu til, heldur af því, að ég hafði með þetta mál að gera og talaði mikið við stjórn verkfræðingafélagsins, sem gaf yfirlýsingu um það, að hún mundi breyta þessu á þann veg, að þessi hópur manna yrði tekinn með sambærilega við það, sem löggjöf yfirleitt líður. Þegar einhver nýmæli varðandi atvinnugrein eru sett í l. sem skilyrði fyrir einhverju, þá sé litið til þess, hverjir hafi stundað þessi störf fullum fetum áður. Þetta gerðist, eins og ég sagði, orðalaust, því að stjórn húsameistarafélagsins meira að segja tók þetta, sem boðið var, en verkfræðingafélagið þrjózkaðist við það næsta ár, og var mikill órói uppi og miklar samningaumleitanir fóru fram. En þær málaleitanir fengu enga niðurstöðu, vegna þess að ríkisstj. treysti sér ekki til að. færa slíkt fram vegna mótmæla félagsins. Ég fullyrði, að orðið „ingeniör“ samsvarar orðinu „verkfræðingur“ á íslenzku. Annars geri ég enga rellu út af þessu, en það verður að skapast svo sem lagaákvæði mæla fyrir.