Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta er flutt samkv. óskum aðalfundar hluthafa Iðnaðarbanka Íslands og bankaráðsins og er þess efnis, að felldar verði niður þær takmarkanir, sem hafa verið á hæð hlutafjár, en jafnframt er tryggt, að ríkisstj. hafi jafnmikla hlutdeild í bankaráði og hún hefur haft frá stofnun bankans, og er það með samþykki bankaráðsins í heild. Enn fremur er heimilað, að bankaráðið geti sjálft ákveðið tölu bankastjóra. Þetta frv. varð ekki ágreiningsefni í hv. Nd. Ég leyfi mér að leggja til, að því verði vísað til 2. umr. og hv. iðnn.



Herra forseti. Þetta frv. er flutt eftir óskum Tannlæknafélagsins og fjallar um það, með hverjum hætti veita skuli tannlæknum viðurkenningu sem sérfræðingar í einstökum greinum tannlæknafræðinnar. Málið hefur verið til athugunar hjá háskólanum og landlækni. Þeim kom ekki alveg saman um það í fyrstu, hvernig þessari viðurkenningu skyldi háttað, eða réttara sagt, hver hana skyldi veita, en að lokum náðist fullt samkomulag um þá lausn, sem í frv. felst. Vonast ég til, að málið verði ekki að ágreiningsefni frekar hér en í Nd. Leyfi ég mér að leggja til, að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. heilbr: og félmn.



Herra forseti. Það var rétt áðan haldinn fundur í hv. heilbr.- og félmn. um þetta mál. Þar mætti landlæknir og gaf sínar skýringar á þeim brtt., sem fyrir liggja. Að því er snertir mínar brtt., hef ég ekki breytt í neinu um skoðun við þetta fundarhald, og tek ég ekki til máls til þess að tjá mig um það. En áður en gengið er til atkvgr., vildi ég geta þess, að hv. 9. þm. Reykv., sem á allmargar brtt., sem hér liggja fyrir við 3. umr., tjáði, að hann yrði að víkja hér frá, vegna þess að hann þyrfti að sinna sjúklingum, og óskaði eftir því, að málið yrði ekki afgr., nema hann gæti verið við. Ég fyrir mitt leyti sem þm. vil styðja þessa ósk. Mér finnst, að þeim reglum hafi verið fylgt hér á hv. Alþ. að taka til greina forföll manna, þó að ekki séu sérstaklega í því fólgin að sinna málum eins brýnum og hv. 9. þm. Reykv. hefur að sinna sem læknir. Og þess vegna finnst mér, að eigi að taka ósk hans til greina og sé skylt. Nú ber á það að lita í sambandi við þetta mál, að það er við síðustu umr. í seinni d. og þinglok ber ekki svo brátt að, þó að þau fari að nálgast, að ekki sé tryggt, að hægt sé að afgreiða það sem lög. Við höfum, stjórnarandstæðingar, ekki haft þann hátt við umr. hér að tefja þær með málþófi og ætlum okkur ekki að gera það. En hitt finnst mér sanngjarnt, að ósk eins og þessi frá minnihlutamanni sé tekin til greina, þegar svona standa sakir. Ég skal taka fram, að ég er ekki að tala fyrir till. þeim, sem hv. 9. þm. flytur, og geng ekki út frá því að veita mörgum þeirra mitt atkv., en mér finnst þetta sanngirnismál og vildi láta hv. þdm. um það vita. Ég býst við, að hv. meiri hl. viti vel um það, að hann hefur mál eins og þetta á valdi sínu og honum verði ekki mikið fyrir um það frekar en við önnur mál að fella till, stjórnarandstæðinga og þess vegna þurfi hann ekki að beita valdi sínu til þess að láta afgreiða málið í dag. Ég skil ekki heldur, að þetta mál sé þess eðlis, að jafnvel þó að það dragist fram yfir páska, þá skerði það páskafögnuð nokkurs manns.



Herra forseti. Við umr. um þetta mál hér í þessari hv. d., sem urðu í gær, komu fram óskir frá minni hl. í heilbr.- og félmn., þeim 9. þm. Reykv. og 1. þm. Norðurl. e., á þá leið, að n. tæki þær brtt., sem fram komu við 2. umr., til athugunar, áður en 3. umr. færi fram, og boðaði þá jafnframt landlækni á þann fund, svo að þeir minnihlutamenn gætu þar rætt við hann. Við þessum óskum var orðið, og fundur var haldinn í dag í n. og þar mætti landlæknir. Því miður hittist þannig á, að hv. 9. þm. Reykv. taldi sig ekki hafa tíma til að mæta vegna annríkis við önnur störf, og mætti hann því ekki á fundinum. Nú virðist hann vera það bundinn við störf sín úti í bæ, að hann geti ekki heldur komið hér á deildarfund, þar sem mál þetta er nú til umr. Ég vil taka fram, að ég lét hringja til hans fyrir u.þ.b. hálftíma og senda honum þau skilaboð að koma sem fyrst, vegna þess að lyfsölulögin væru að koma á dagskrá, en það virðist ekki hafa borið árangur. Það er, eins og hv. síðasti ræðumaður tók fram, liðið á þingtímann, það er mikið annríki í þinginu og þess vegna vissulega bezt að geta afgr. mál sem fyrst. Og ég sé ekki, að það séu frambærilegar ástæður til þess að fresta umr. um mál, þó að einhver þm., sem hefur brtt. fram að færa, geti vegna annarra starfa, sem eru þó, að ég hygg, hans venjulegu daglegu störf, ekki mætt hér. Það finnst mér ekki vera frambærilegt. Auk þess eru þeir minnihlutamenn að sjálfsögðu með sínum brtt. að berjast fyrir því, að frv. verði breytt, og ef eitthvað af þeim næði fram að ganga, þýddi það vitanlega, að málið þyrfti aftur að endursendast Nd. Ég vil aðeins að lokum taka það fram, að ég tel, að meiri hl. heilbr.- og félmn. hafi sýnt þeim minnihlutamönnum fulla lipurð í meðferð þessa máls og tekið tillit til óska þeirra. En meiri hl. tekur ekki undir þá ósk, að umr. verði frestað að þessu sinni, þar sem hann telur ekki nægilega ríka ástæðu fyrir hendi.

Forseti (SÓÓ): Vegna þess, sem fram hefur komið frá hv. 1. þm. Norðurl. e. um það að fresta nú þessu máli enn vegna fjarveru hv. 9. þm. Reykv., þá vil ég geta þess, að í samtali við hann í dag var ég búinn að tjá honum, að það mundi ekki verða hægt að fresta málinu. Og þar sem form. n. fyrir hönd meiri hl. óskar ekki eftir því, að málinu verði frestað, sé ég mér ekki annað fært en láta nú fara fram atkvgr. um brtt. og málið nái því að ná fram núna hér við þessa 3. umr.



Herra forseti. Frv. þetta er komið frá hv. Nd. og var þar samþ. shlj. með atkv. allra hv. dm., eftir að á því höfðu verið gerðar nokkrar mjög smávægilegar breyt. samkv. einróma till. menntmn. þeirrar hv. d. Ég sé ekki ástæðu til þess hér að rekja ýtarlega í einstökum atriðum efni þessa frv., en skal þó í örfáum orðum gera grein fyrir allra helztu breytingum, sem það felur í sér frá núgildandi skipan, og þeirri stefnu, sem í frv. er mörkuð í menntunarmálum kennarastéttarinnar. Helztu nýmæli þessa frv. eru þau annars vegar, að gert er ráð fyrir því, að kennaraskólinn fái rétt til þess að útskrifa stúdenta, og hins vegar, að gert er ráð fyrir því, að við kennaraskólann sé stofnuð framhaldsdeild, er veiti þeim, sem lokið hafa almennum kennaraprófum frá kennaraskólanum, kost á nokkurri framhaldsmenntun á sviði kennaraháskóla. Enn fremur er gert ráð fyrir því, að komið verði á fót sérdeild, sem kölluð er undirbúningsdeild sérnáms, og sérstakri handavinnudeild, er veiti sérmenntun í handavinnu karla og kvenna. Kjarni þeirrar nýskipunar, sem tekin er upp, er sá annars vegar, að gert er ráð fyrir eins árs deild fyrir þá, sem lokið hafa almennu kennaraprófi, og nám í þeirri deild á að veita þeim, sem það próf hefur, rétt til inngöngu í háskóla. Er hún nefnd menntadeild. Hins vegar er framhaldsdeildin, sem veita á nemendum kost á framhaldsmenntun með nokkru kjörfrelsi, þó að próf í þeirri deild veiti hvorki sérstök starfsréttindi né heldur réttindi til náms í háskóla. Um alllangt skeið hefur verið starfandi svonefnd stúdentadeild við kennaraskólann, þar sem þeim, sem lokið hafa almennu stúdentsprófi, hefur verið gefinn kostur á að taka kennarapróf og öðlast kennararéttindi eftir eins árs nám. Má því segja, að með þeirri skipan, sem hér er gert ráð fyrir að taka upp, séu þeim, sem ljúka almennu kennaraprófi, veitt hliðstæð réttindi til þess að öðlast stúdentsréttindi, eins og stúdentar hafa haft til þess að öðlast kennararéttindi. Hvort tveggja krefst eins árs náms til viðbótar við það nám, sem nemendurnir þegar hafa að baki. Höfuðókostur þess skipulags, sem verið hefur á menntunarmálum kennara, hefur verið sá, að kennaraskólinn hefur í raun og veru verið lokuð námsbraut. Þeir, sem stundað hafa 4 ára nám þar, hafa ekki átt kost á neins konar framhaldsmenntun. Með þessu móti, með því að stofnsetja menntadeildina við kennaraskólann, eru þeim, sem stundað hafa 4 vetra nám í kennaraskólanum, opnuð skilyrði til þess með eins vetrar viðbótarnámi að stunda háskólanám. En áður en til þess gæti komið, að unnt væri að leggja til, að sett yrðu lög, sem heimiluðu þetta, var nauðsynlegt að undirbúa málið mjög vandlega og endurskoða kennslutilhögun alla og námsefni í sjálfum kennaraskólanum, þ.e. í hinu fjögurra vetra námi kennaraskólans. Þetta hefur verið gert mjög rækilega með starfi tveggja nefnda, sem að undirbúningi þessa frv. hafa starfað. Upphaf málsins er það, að í febr. 1960 skipaði menntmrn. 7 manna n. til að semja nýtt frv. að lögum um kennaraskólann. Sú n. skilaði till. til rn., sem ræddar voru mjög ýtarlega, en að því búnu skipaði rn. nýja n. á s.l. sumri, í júlí 1962, skipaða fulltrúum frá rn., háskólanum og menntaskólanum í Reykjavík, auk fulltrúa frá kennaraskólanum og fræðslumálastjóra, í þeim tilgangi gagngert að bera saman námsefni kennaraskólans, eins og það var, og námsefni menntaskólanna og gera till. um, hvert námsefni kennaraskólans, hins almenna kennaranáms, þyrfti að vera, til þess að eins árs viðbótarnám gæti samsvarað almennu menntaskólanámi. Þessi nefnd starfaði síðan í fyrrasumar og lauk mjög miklu verki, sem gerð er grein fyrir í fskj. með þessu frv. Er þetta endurskoðaða frv. fyrri n. byggt á einróma till. þessarar seinni n. Þessi undirbúningur á að vera trygging fyrir því, að námsefni í fjórum bekkjum kennaraskólans, að viðbættu námsefni eins vetrar í væntanlegri menntadeild kennaraskóla, sé algerlega sambærilegt því, sem gerist um námsefni hinna almennu menntaskóla, en inntökuskilyrði í kennaraskólann eru samkv. þessu frv, algerlega hliðstæð því, sem gerist um inntökuskilyrði í menntaskólana. Ég vil því leggja sérstaka áherzlu á, að með því nýja stúdentsprófi, sem hér er gert ráð fyrir að tekið verði upp, er ekki verið að leggja til, að dregið sé úr kröfum stúdentsprófs, dregið sé úr kröfum til þeirra manna, sem fá eiga rétt til að stunda nám í háskóla, heldur er til þess ætlazt, og um það mun verða séð .í framkvæmd, a.m.k. meðan ég hef eitthvað með framkvæmd þessara mála að gera, að innihald þess prófs úr Kennaraskóla Íslands, sem veitir rétt til inngöngu í háskóla, sé að efni til algerlega hliðstætt innihaldi þess prófs úr hinum almennu menntaskólum og Verzlunarskóla Íslands, sem nú er inngönguskilyrði í háskóla hér og annars staðar. Ég skal að síðustu taka fram, að áður en frv. var lagt fram, hafði það hlotið rækilega meðferð í Háskóla Íslands og hlotið meðmæli háskólaráðs. Um það var einnig fjallað af menntaskólunum og efni þess hafði hlotið athugun og samþykki, sérstaklega menntaskólans hér í Reykjavík. Ég vil einnig geta þess, að hv. menntmn. Nd., sem fjallaði um málið, hafði samband bæði við háskólann og menntaskólana, og hlaut frv. meðmæli allra þessara aðila, að ég ekki tali um kennaraskólann sjálfan og samtök kennara, sem leggja mikið upp úr því, að þetta mál nái fram að ganga, þar eð þeir telja alveg réttilega, að fátt sé íslenzkri kennarastétt og raunar íslenzkri skólaæsku nú nauðsynlegra en að efla og bæta menntunarskilyrði kennarastéttarinnar. Ég vildi því mega leyfa mér að vænta þess, herra forseti, að þetta frv. með þeim litlu breyt., sem á því urðu í Nd., eigi greiðan gang gegnum þessa hv. d., þannig að það geti orðið að lögum nú á þessu þingi. Að svo mæltu leyfi ég mér að leggja til, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. menntmn.



Herra forseti. Ég ætla mér ekki að lengja þessar umr. og allra sízt tefja fyrir þessu merka máli. Ég vil aðeins þakka þeim mörgu mönnum, sem hafa unnið að því að hefja kennaraskólann til þess vegs, sem nú eru horfur á að verði gert. Það hefur verið áhugamál margra okkar um langa tíð, sem þar fengum okkar fræðslu, að kennaraskólinn yrði efldur, eins og nú eru horfur á. Og mér er alveg sérstakt ánægjuefni, að þetta skuli gerast nú. Það stendur svo á, að þessa dagana á ég 40 ára afmæli frá því að hafa lokið námi í kennaraskólanum, og vil ég af því tilefni endurtaka þakklæti mitt til þeirra manna, sem hér hafa komið þessu máli svo vel á veg sem gert er með þessu frv.

forseti (SÓÓ): Þá eru ekki fleiri mál á dagskrá þessa fundar, og það er líklegt, að ekki verði fleiri fundir í okkar d. fyrir páska. Það getur þó átt sér stað í sambandi við afgreiðslu annarra mála, einkanlega í Nd. Það eru ekki fleiri mál á dagskrá þessa fundar. Í því tilfelli, að ekki verði fleiri þingfundir fyrir páska, þá er ætlað, að næsti fundur d. verði n.k. þriðjudag, þ.e. þriðjudaginn 14. apríl. Ég vil nota tækifærið og óska öllum hv. þdm. og fjölskyldum þeirra og öllu starfsfólki Alþingis og vandamönnum þess gleðilegrar páskahátíðar. Fundinum er slitið.