Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Hv. 1. þm. N-M. (PZ) taldi, að andmæli mín gegn þessu frv. byggðust á misskilningi. Hann benti á, að gildandi l. um þessi ákvæði væru þannig, að ekki væri við þau unandi, og að þetta frv., ef að l. yrði, væri til mikilla bóta á ríkjandi ástandi í þessum efnum. Um þetta get ég verið sammála, en mér finnst, að þegar þetta frv. er hér á ferðinni, eigi hv. dm. að gera sér ljóst, hvort þeir vilji, að haldið sé áfram að leyfa innflutning búfjár, og mín afstaða til þessa máls hefur takmarkazt af því, að ég tel, að hann eigi ekki að leyfast og alls ekki á þann hátt, sem lagt er til í frv., jafnvel þótt í því felist meiri trygging en með því fyrirkomulagi, sem ríkir í þessum efnum. Ég tel enga nauðsyn á því, að leyft sé að flytja inn 500 þúsund egg til útungunar á Íslandi eða 200 þúsund hænsni. Ég tel, að hægt sé að ala hér upp búfé af innlendum stofni, en ekki hlaupa neina áhættu af því tjóni, sem innflutningur erlends búfjár hefur valdið í landinu. Vil ég því fyrir mína parta eindregið óska þess, að hv. landbn. taki til athugunar, hvort ekki sé hægt að breyta frv. í það horf að banna m.a. innflutning á öllu búfé fyrst um sinn, nema það sé gert í tilraunaskyni. Að vísu er landbrn. gefin heimild í frv. til að flytja til landsins búfé, en hins vegar er ekki þar með sagt, að aðrir megi ekki einnig gera það. Ég hygg því, að þjóstur hv. þm. í minn garð stafi af því, að hann hafi ekki skilið afstöðu mína til málsins. Ég hef í dag rætt um þetta atriði við mjög háttsettan búfræðiráðunaut, og fullyrti hann, að langeðlilegast væri að rækta kynið hér á landi. Hann sagði, að ekki væri hægt að flytja inn kýr í því skyni að auka mjólkurmagnið, svo að það kæmi bændum að nokkru gagni, hins vegar væri hægt að flytja inn fé til að bæta kjötið, en meðan við getum ekki haft nægilegan innlendan markað fyrir okkar ágæta sauðfé, jafnvel á þeim tímum, sem mikill hluti þess fellur fyrir sjúkdómum, sé ég ekki ástæðu til að taka áhættuna af innflutningi nautpenings til þess að ala hann upp til neyzlu í landinu. Ókostirnir eru svo margir, sem mæla á móti þessum innflutningi, að ég tel ekki rétt fyrir ríkið að fara inn á þessa braut. Þannig er það talinn ógerningur að flytja inn sum beztu erlend mjólkurkyn, sem ef til vill mundu auka mjólkurframleiðsluna, en það mundi kosta svo miklu meira fóður, að það mundi engan veginn borga sig. Sannleikurinn er sá, að eðlilegast er fyrir okkur að ala hér upp þá stofna, sem landsmenn þurfa að nota, og bæta þá eftir því, sem hægt er, en forðast að öðru leyti innflutning á búfé. Hins vegar kæmi til mála að leyfa að einhverju leyti innflutning á mjög takmörkuðu magni, eins og t.d. til sæðisflutninga og annað slíkt, en það er allt annað en ætlazt er til með frv. Þar er að vísu ætlazt til, að innflutningur búfjár sé undir eftirliti, en hins vegar ekki takmarkaður á þann hátt, sem ég tel nauðsynlegt, enda segir í grg., að hann megi þá telja öruggan, ef ákvæðum I. væri trúlega fylgt. En hver yrði afleiðingin, ef það væri ekki gert? Þá færi á sömu leið eins og þegar karakúlféð var flutt inn, af því að nægileg varúð var ekki viðhöfð, sem hefur nú kostað ríkið hundruð milljóna króna. Ég spurði landbúnaðarráðunautinn, sem er annar höfundur þessa frv., að því, hvað meint væri með síðustu mgr. 6. gr. frv., sem fjallar um, að heimilt sé að flytja til landsins hunda. Upplýsti hann, að þetta ákvæði hefði verið sett í frv. til þess að láta undan ítrekuðum óskum þeirra erlendu kvenna, sem hér eru sendiherrafrúr, og sagði hann, að enginn utanrrh. mundi hafa frið, fyrr en slík undanþága hefði verið gerð. Það er sjálfsagt að gera margt fyrir þessar ágætu konur, en að stofna búfjárstofni landsmanna í hættu til þess að uppfylla þessar óskir þeirra sé ég enga nauðsyn á. Og kannske verður þá líka farið að flytja inn refi, að maður nú ekki tali um rándýr eins og minkana, og væri málið þá komið í það horf, að ríkissjóður veitti fé til þess að flytja inn dýr, en þyrfti svo kannske að eyða helmingi meira fé til þess að útrýma þessum dýrum á eftir. Ég vil þess vegna vænta þess, að hv. landbn. taki málið enn til ýtarlegrar yfirvegunar og breyti frv. í það horf að banna einstaklingum að fullu og öllu að flytja inn búfé, - sem hins vegar er ekki gert samkv. 1. gr. þess, því að þar er aðeins um heimild fyrir landbrh. að ræða, en öðrum aðilum ekki bannað að flytja inn búfé, - og takmarki þessa heimild fyrir landbrh. svo mjög, að aðeins sé að ræða um einstakar tilraunir. Ef frv. verður fært í það horf, hygg ég, að ég geti á það fallizt, en sé mér hins vegar ekki fært að greiða því atkv., ef það verður áfram borið fram í því formi, sem það er nú í. Ég mun því að þessu upplýstu fylgja málinu til 2. umr. í fullu trausti þess, að á því verði gerðar þær breytingar, sem ég hef nú minnzt á.



Herra forseti. Mér finnst sessunautur minn, hv. þm. Barð. (GJ), og ég vera í öllum aðalatriðum sammála um þetta mál og að hann viðurkenni, að frv. miði að því að skapa meira öryggi við að flytja inn búfé heldur en nú er. Hann talaði um, að mikill skaði hefði hlotizt af þessum innflutningi áður og að ekki hefði verið farið eftir þeim reglum, sem gilt hefðu. Ég held því fram, að farið hafi verið eftir gildandi reglum, en þær hafi ekki reynzt nægilegar. Hins vegar var ekki farið eftir þeim till., sem ég lagði til, og nú upp undir 20 ára skeið hefur ekki það ár liðið, að ekki hafi verið fluttar einhverjar skepnur til landsins. Þá verður hv. þm. Barð. að viðurkenna, að nauðsynlegt er að hafa reglur um þetta, sem hægt er að láta gilda og hægt er að framkvæma. Það er t.d. stutt síðan, að fluttir voru til landsins nokkuð margir minkar, og taldi dýralæknir ómögulegt að fara eftir reglum samkv. l. til að tryggja öryggi í þessum efnum, og hefði það ekki verið hægt, ef ekki hefði notið við prívatmanna til þess að einangra dýrin og yfirdýralæknirinn fengið þá til þess. Og það er nú svo, að þessi innflutningur hefur ekki verið einskorðaður við landbrh., eins og hér er lagt til í frv., en samkv. því er landbrh. einum heimilt að flytja búfé til landsins, og væri þá allt miklu tryggilegar búið heldur en nú er. Hins vegar skal ég gjarnan stuðla að því, að landbn. athugi það, hvort ástæða sé til að hafa ákvæði 1. gr. frv. skýlausar orðað, sem er hugsað þannig, að einstaklingar geti ekki flutt inn búfé, heldur aðeins landbrh. - Hv. þm. minntist á innflutning hunda fyrir sendiherrafrúr hér á landi, en sá innflutningur mundi aldrei verða hindraður, því að venjulega eru þessir hundar komnir inn í höfnina, þegar tilkynnt er um komu þeirra, og heldur en að láta það verða að utanríkisdeilumáli, er þeim hleypt í land. Ég veit, að hv. þm. Barð. getur ekki annað en viðurkennt, hve ástandið er slæmt í þessum málum hér á landi. Við höfum hér alls konar sjúkdóma í búfé, svo sem fjárpestir, fleiri tegundir, svínapest og hænsnapest, sem borizt hafa til landsins á síðustu árum, og ekki allar með búfé, heldur mönnum og hlutum, og allt stafar þetta af því, að ekki er nógu örugglega um þetta búið og að búfé það, sem smitið hefur flutzt inn með, hefur verið flutt inn til einstakra manna án sérstaks eftirlits, en það, sem fyrir mér og okkur vakir með þessu frv., er ekki annað en það að ganga svo örugglega frá þessum málum, að komið verði í veg fyrir, að slíkt tjón hljótist af innflutningi búfjár í framtíðinni. Ég ítreka það, að ég skal milli umr. athuga það í n., hvort ástæða sé til að taka fram í 1. gr. frv., að öllum öðrum en landbrh. skuli bannað að flytja inn búfé. Hitt er svo annað mál, hvort rétt sé að standa á móti öllum innflutningi búfjár, hverju nafni sem nefnist, og liggur utan við þetta frv. Sjálfur lít ég þannig á hvað okkar búfé snertir, að við ættum hvorki að flytja inn hesta né kýr. Ég er á gagnstæðri skoðun við bæjarstjórn Reykjavíkur, sem nú er farin að sækja fast að flytja inn kýr, sem hafi hærri ársnyt en okkar kýr hafa, og mun ég ekki fara að rökstyðja það hér, hvers vegna ég er á gagnstæðri skoðun við hana, en það hafa tvisvar komið til mín menn til þess að ræða þetta mál við mig, og lét ég það í ljós við þá, að sem ráðunautur Búnaðarfélagsins mundi ég leggja á móti slíkum innflutningi. Aftur á móti tel ég rétt og sjálfsagt að flytja til landsins sauðfé. Ég hef aldrei hvikað frá þeirri skoðun minni, síðan ég fyrst tók opinberlega til máls um þetta mál, en það var árið 1912, og kom fyrst fram á prenti árið 1917, að við ættum að flytja inn búfé (sauðfé) og einangra það úti í eyju og hafa það þar einangrað saman við íslenzkt fé, en þegar búið væri að rannsaka, hvaða gagn slík blöndun gerði og að um enga sjúkdóma væri að ræða, mætti flytja hið erlenda fé í land. Kom þessi skoðun mín fram í frv. um innflutning búfjár, sem ég og Metúsalem Stefánsson sömdum fyrir ríkisstj. og var lagt fyrir búnaðarþing til umsagnar árið 1931, en þetta ákvæði var fellt úr því, af því að búnaðarþingsmenn og alþingismenn vildu hafa þetta öðruvísi en ég. - Þá vil ég taka það fram um svínin, að sá stofn, sem hér er á Suðurlandi, er allur út frá nokkrum skepnum og mjög skyldleikaræktaður og nú allur smitaður af svínapest, og þarf að bólusetja hann árlega til þess að halda honum frá smitun. Ég tel því nauðsynlegt til þess að geta haldið áfram að reka svínarækt hér á landi að hreinsa þann stofn, sem til er, og fá nýtt blóð. Eigi svínarækt að vera hér í framtíðinni, þarf innflutning á svínum. Hitt er svo annað mál, hvort svínarækt á hér rétt á sér eða ekki. - Loðdýraræktin er sem stendur á því stigi, að frá mínu sjónarmiði tel ég ekki miklar líkur til, að nauðsyn sé á innflutningi í hennar þágu. Hins vegar lítur loðdýraræktarráðunauturinn öðrum augum á þetta. Hann flutti inn loðdýr á s.l. ári, þótt ekki væri hægt að fara með þann innflutning að landslögum, og vill flytja inn enn fleiri loðdýr til þess að bæta stofninn. Það verður sjálfsagt um það deilt milli mín og annarra, hvort yfirleitt á að banna allan innflutning á búfé eða ekki eða fara þá leið, sem frv. gerir, að heimila ríkisstj. sjálfri og ekki öðrum slíkan innflutning, sem framkvæmdur sé á þann hátt, að sem öruggast sé, að með búfénu berist engir sjúkdómar. Þá verðum við að gera okkur ljóst, að ástandið í þessum efnum er nú allt annað heldur en var áður. Það var svo, að hingað komu skip endrum og eins, kannske með nokkurra daga fresti fram til síðustu ára, en áður með vikna- og mánaðafresti, og voru þessi skip oft lengi á leiðinni milli landa, þannig að möguleikinn til, að smitandi sjúkdómar bærust hingað með öðru en búfé, var tiltölulega lítill. Nú er það hins vegar svo, að hingað eru daglega ferðir og stundum oft á dag frá hinum ýmsu löndum, bæði sjóleiðis og flugleiðis, og má taka það sem dæmi um það, hve smithættan í þessum efnum hefur aukizt, að maður, sem stígur ofan á lambasparð í Skotlandi og sezt síðan upp í flugvéi, sem eftir nokkrar klukkustundir hefur skilað honum á flugvöllinn í Reykjavík, getur hæglega borið það neðan í skónum sínum, sem þarf til að bera garnaveikina milli landa. Þó að menn vilji einangra skepnurnar, þá kemur það ekki að fullum notum, því að smithættan er orðin svo mikil vegna aukinna samgangna. T.d. getur garnaveikibakterían lifað lengi, eða allt að 18 mánuðum undir hentugum skilyrðum. Þeir, sem áður voru á móti öllum innflutningi, verða nú að breyta um stefnu vegna breyttra og aukinna samgangna. Ég skal viðurkenna, að í þessu frv. hefði ef til vill verið ástæða til að taka þetta atriði fastari tökum og setja strangari ákvæði til að fyrirbyggja hættuna á, að sjúkdómurinn berist með öðru en lífandi skepnum. En það er þó gert að nokkru leyti hér, en að mjög óverulegu leyti eða ekki í núgildandi löggjöf. Þó er tæplega nógu örugglega um það búið. Ég talaði um þetta við þá menn, sem voru í sumar að undirbúa þetta frv., en þeir sáu sér ekki fært að gera það, og ástæðan, sem þeir færðu fram. fannst mér heldur léleg, og þó, hún var nefnilega sú, að meðan dýralæknarnir í landinu væru svo fáir sem þeir væru nú og viðkomustaðir flutningatækjanna orðnir svo margir, gætu dýralæknarnir ekki komið því við að hafa svo víðtækt eftirlit sem skyldi með alls konar innflutningi, þar á meðal fólki. Ég skal svo ekki orðlengja mikið meira um þetta, en vil aðeins benda mönnum á, að aðstaðan er orðin mjög breytt. Ég skal svo taka það til athugunar, hvort rétt sé að setja inn í frv. ákvæði um, að enginn nema landbrh. hafi rétt til að flytja inn dýrin.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, var sent landbn. frá landbrn. með ósk um, að n. flytti það. Landbn. hefur athugað frv. og var sammála um að flytja það sem slíkt, án þess þó að nm. létu nokkuð í ljós um fylgi sitt við það. Með frv. er mjög löng grg., og má að mestu láta nægja að vísa til hennar í stað þess að flytja langa ræðu. Aðalefni frv. er að veita hreppsnefndum eða hreppum kost á því, þegar jarðir eru seldar mjög háu verði, að þá fái hreppar hluta af þeim mikla gróða. Þó er það takmark að neðan, að ef jörð er seld þreföldu fasteignamatsverði, komi ekkert sölugjald, en þegar komið er yfir þrefalt fasteignamatsverð, komi gjald. Yfirleitt munu jarðir ekki vera seldar fjórföldu fasteignamatsverði nema sérstök hlunnindi fylgi. Menn hafa talið rétt, að þegar jarðir eru seldar fyrir geysilega hátt verð, þá verði þetta sölugjald tekið til ýmislegs gagns fyrir eftirkomendurna í sveitunum. Nú er það svo, að ef tekið er dæmi af einni jörð, sem virt er á 10000 kr., en er seld fyrir 40000 kr., þá á ekkert gjald að koma, en sé hún seld á 50000 kr., greiðist í sölugjald 1000 kr. Ef jörðin er seld fyrir 60000 kr., verður sölugjaldið 3000 kr. Það er óþarfi að rekja þetta lengra. Hv. þdm. skilja, að hann er ekki tilfinnanlegur þessi skattur, nema fyrir þá, sem selja geipiverði. Ætlazt er til, að þetta gjald verði notað af hreppum í fyrsta lagi til að kaupa fasteignir, og mundi það verða til þess, að þær fasteignir, sem eru í hreppunum, hyrfu síður til framandi manna, í öðru lagi til þess að gera umbætur á eignum hreppanna, og í þriðja lagi ætti að nota sjóðinn til þess að kaupa, eftir till. búnaðarfélags hreppsins, landbúnaðarvélar fyrir hreppsfélagið sjálft. Sú nefnd, sem undirbjó þetta frv., leitaði umsagnar búnaðarfélaga um land allt. Mörg þeirra voru svarafá, en þau, sem svöruðu, voru því meðmælt, að eitthvað þyrfti að gera. Hér var áður talað um söluskatt af jörðum, en hann var öðruvísi og kom víðar niður en þessum er ætlað að gera. Þessi skattur kemur aðeins niður á þá, sem verða margfalt ríkari að krónutali af jarðabraski, og hann kemur svo létt niður, að ég hygg, að drenglyndir menn vilji fúslega skilja eitthvað eftir af öllum auðnum í þeim hrepp, sem þeir hafa auðgazt í. Frv. er aðeins bundið við jarðir í sveitum, en nær ekki til landa eða fasteigna í kaupstöðum og kauptúnum. Mþn. milli búnaðarþinga hafði þetta til athugunar, en hún taldi ekki rétt að fara út fyrir þann ramma. sem henni hafði verið settur. Ég býst við, að þetta frv. mæti e. t. v. einhverri andúð, eða þá að menn óski eftir að gera á því einhverjar breyt. Það er ekki nema rétt og sjálfsagt, en ég treysti því að hv. þm. taki það, sem þeir telja til bóta, en geri breyt. á því, sem þeim finnst miður fara. Þó að ég hafi átt þátt í þessari frumvarpsgerð og hafi hér framsögu, er ég reiðubúinn og þakklátur að taka við öllum þeim breyt., sem menn kunna að koma fram með og verða mega til bóta. - Að svo mæltu óska ég þess, að frv. verði að þessari umr. lokinni vísað til 2. umr.



Herra forseti. Maður skyldi nú ætla, að þegar svona merkilegt frv. er á ferðinni, veittu hv. þm. því meiri athygli en raun ber vitni um, þar sem í d. eru aðeins flm. og frsm., en þeir, sem hlustuðu á upphaf framsöguræðunnar hér áðan, hafa sér þó e. t. v. nokkuð til afsökunar, því að þeir kunna að hafa álitið, að hér væri á ferðinni mjög meinlaust frv. Mér heyrðist ekki betur á frsm. en hér væri um ósköp lítilfjörlegt mál að ræða. Ég vil þó benda á nokkur varhugaverð atriði, ef að lögum verða, sérstaklega þar sem lögð er áherzla á það frá búnaðarþingi, að hér sé aðeins um lítilfjörlegt upphaf á almennum söluskatti að ræða, og segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Jafnframt því, að búnaðarþing samþykkir frv. til l., um sölugjald af jörðum og frv. til l. um kauprétt á jörðum, ályktar búnaðarþing að skora á Alþingi að setja lög um sölugjald af fasteignum yfirleitt í þeim tilgangi að draga úr óeðlilegri verðhækkun þeirra og að skatturinn verði látinn renna í hlutaðeigandi sveitar- og bæjarsjóði.“ Þetta er þess vegna ekkert meinlaust eða ómerkilegt mál, þetta er upphaf að nýrri, mjög hárri skattalöggjöf á allar fasteignir í landinu. Byrjunin er að taka 10–40% skatt af öllum seldum fasteignum, og er það ekkert smávægilegt atriði. Ég vil leyfa mér að benda hæstv. forseta á, að það er í hæsta máta undarlegt, að landbn. skuli flytja svona mál, og vil ég beina því til forseta, ef það er ekki á móti þingsköpum, þar sem málið er flutt af n., hvort hann vilji ekki bera það undir d., að málinu verði vísað til fjhn. til athugunar, því að þetta er fyrst, og fremst fjárhagsmál, en ekki landbúnaðarmál. Ég skal nú snúa mér að sjálfu frv., og þá er fyrst, hve margir aðilar hafa óskað eftir breytingum. Það stendur hér í grg., að 18 búnaðarfélög hafi talið þörf á úrbótum á núverandi ástandi, en þá leggja þau mismunandi áherzlu á umbótaþörfina. Fjögur af þessum félögum telja enga þörf úrbóta, eitt þó með fyrirvara varðandi lóðir í kaupstöðum og kauptúnum og jarðir þar í grennd. Þrjú félög segja ekkert, en 12 vilja, að söluverð jarða sé miðað við fasteignamat eins og það er á hverjum tíma. Sex vilja opinbera eign á jörðum og 4 opinbera eign á lóðum og löndum í kaupstöðum og kauptúnum. Aðeins eitt félag er með söluskatti og eitt á móti, og fellur það því, ef um atkvgr. væri að ræða. Svo vill eitt félag, að kaupandi jarðar fyrirgeri eignarrétti sínum á jörðinni, ef hann situr hana ekki sjálfur. Sannleikurinn í þessu er, að þetta frv. hefur ekkert verið undirbúið, engin heildarstefna hefur verið mörkuð, og þess vegna er ekki hægt að gera ráð fyrir, að þm. samþykki slíkt umsvifalaust. Á seinustu tímum hafa verið uppi nokkrar deilur um það, hvort ábúendur jarða ættu jarðirnar sjálfir eða þær væru í eigu þess opinbera. Nú hefur reynslan sýnt það, að jarðir, sem eru í eigu hins opinbera, eru miklu verr setnar en jarðir, sem eru í einkaeign, og ríkisjarðir eru langsamlega verst setnar - og það svo sums staðar, að það er smánarblettur á ríkinu að eiga slíkar jarðir. Sama hefur orðið uppi á teningnum. þar sem sveitarstjórnir hafa keypt jarðirnar. Hv. 1. flm. ætti að vita það, að á mörgum jörðum eru ófær húsakynni bæði fyrir fólk og búfé, einmitt á jörðum, sem eru í eigu hreppsfélaga, og það gengur svo langt, bæði hvað viðkemur jarðeignum hreppa og ríkis, að fjöldamörg prestssetur eru þannig á sig komin, að þar eru húsakynni, sem ekki eru viðunandi mannabústaðir né gripahús. Það er þó lögboðið af Alþ., að verja skuli árlega fjárfúlgu til að tryggja, að fyrir hendi séu þessi frumskilyrði fyrir ábúðarhæfi jarðanna, að þar séu mannsæmandi húsakynni, og það er einnig lögboðið, að prestar skuli sitja á ákveðnum stöðum. Ég get því ekki séð, hvers vegna það á að vera keppikefli, eins og þetta frv. ber með sér, að jarðir fari til þeirra aðila, sem mest hafa svikizt um að uppfylla frumskilyrðin til þess, að jarðirnar væru ábúðarhæfar. Ég tel það afar hættulegt að fara inn á þessa braut, vegna þess að reynslan sýnir, hversu illa það hefur gefizt. Og hvers vegna hefur það gefizt svo illa? Það er vegna þess, að það hefur verið svo erfitt að skilja á milli, þegar einn á landið og afnot þess, en hinn á byggingarnar á landinu. Leiguliðar vilja ekki leggja í byggingarkostnað eða viðhaldskostnað nema sem minnst og nauðsynlegt er, vegna þess að þeir vita, að það er ekki þeirra eign. Tilgangur þessa frv. er fyrst og fremst sá að ná sem flestum jörðum undir hið opinbera, og þá er sjálfsagt að breyta frv. eftir því. Ef sveitarfélögin þurfa tekjur, er það vandamál, sem leysa á á annan eg réttlátari hátt. Það má heimila að leggja sérstök gjöld á slíkar eignir, ef eigendurnir gera ekki skyldu sína. Ég vil sannarlega vera með því að gefa hverju sveitarfélagi heimild til að leggja slíkt gjald á. Eins hefði átt að fara að í Rvík. Það er ekkert vit í því, að óbyggðar lóðir séu í hjarta bæjarins. Á þær á að leggja skatta, svo að eigendurnir séu þvingaðir til að gera eitthvað, sem vit er í. Hins vegar á ekki að setja ný þrælaskattalög, eins og hér er farið fram á. til þess að ná þessum árangri. Þá er það í sambandi við þann stighækkandi skatt, sem frv. gerir ráð fyrir, að greiða skuli af söluverði jarða. Ef jörð, sem er 5000 kr. virði að fasteignamati, yrði seld fyrir kr. 24999.99, yrði að greiða 10% af þeirri upphæð í skatt. En ef söluverðið er einum eyri fram yfir 25000 kr., yrði að greiða 20% af því í skatt. Ég bendi á þetta, svo að það verði athugað, því að þessi takmörk gilda þannig um alla flokkana. Eins glöggur reikningsmaður og hv. frsm. hlýtur að sjá þetta. Annars læt ég mig ekki dreyma um það, að frv. fari nokkurn tíma í gegn. Þótt skattabrjálæðið sé orðið mikið og eitt forustublað hafi hrópað upp, að guði sé lof væru fáir milljónamæringar á Íslandi, þá verður þó þetta frv. aldrei samþ. Þá sný ég mér að því, til hvers á að nota þetta fé. Það er einkennilegt, að strax og óvinsælt mál er borið fram, er reynt að milda það með því að láta þær tekjur, er það skapar, renna til einhverra þarfra hluta. Þannig er það t. d. með ölfrv. Þar þótti sjálfsagt, að ágóðinn rynni til spítala. Á þennan hátt var reynt að breiða yfir þá andúð, sem þjóðin hafði á frv. Þetta er óviðeigandi. Hér er um það að ræða, hvort leggja skuli 40% skatt á söluverð jarða eða ekki, til hvers sem það gjald fer. Ef sveitarfélögin þurfa hins vegar tekjur, eiga það ekki að vera tekjur, sem eru eins óvissar og þessar tekjur verða. Þetta ákvæði er hreinasta blekking og annað ekki. Hv. frsm. sagði, að jarðir væru ekki oft seldar yfir þrefalt fasteignamat. En samkvæmt grg. hafa af alls 1402 jörðum. sem seldar hafa verið frá ársbyrjun 1938. 186 verið seldar fyrir þrefalt fasteignamat og þar yfir. Hér er það því staðhæft. að 12% jarðanna hafi verið seldar fyrir þrefalt fasteignamat og þar yfir, og auk þess eru 60 jarðir, sem enginn veit, hvað hafa verið seldar fyrir. Síðan þetta var samið getur verið, að margar jarðir hafi verið seldar hærra verði. Annars er matið lágt, svo að þetta er ekki óeðlilegt. Þá held ég, að hann geri of lítið úr því fé, sem hér gæti komið til skattgreiðslu. Svo vil ég ræða eitt prinsipatriði, sem komið er inn á í grg. á bls. 6. Þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Eigi verður um það deilt, að verðhækkun sú, sem felst í umbótum og mannvirkjum á jörðunum sjálfum, er með öllum rétti eign þeirra, sem að framkvæmdunum standa. Hins vegar verður að telja, að sú verðhækkun, sem á sér samfélagslegar orsakir, eigi ekki, a. m. k. ekki nema að nokkru leyti, að renna í vasa þeirra, sem landið eiga, heldur sé hún eign samfélagsins, heildarinnar, og eigi að koma henni til góða.“ Þetta er einmitt mikið þrætuatriði og verður meðan þjóðfélagið er byggt eins og er. Það er ekki viðurkennt, að ríkið eigi að eignast þá verðhækkun, sem t. d. bygging hafna, vega og brúa fyrir opinbert fé hefur í för með sér. Það hefur aldrei verið viðurkennt, að slík eignaaukning fari til annarra en þeirra, sem eiga viðkomandi fasteignir. Í grg. er það hins vegar skýrt tekið fram, að verðhækkun fasteigna af þessum ástæðum eigi að renna til ríkisins eða sveitarfélaga. Ég veit, að það er lífsskoðun Jens Hólmgeirssonar, að þannig sé þessu bezt farið, en ég hef ekki fyrr vitað, að hv. frsm. væri á þessari skoðun. Það er ekki viðtekin regla, að þetta skuli vera þannig og stafar það ef til vill af því, að lítill munur er á því orðinn, hvað er fé einstaklinga og hvað ríkisins, þar sem hægt er að taka allt af einstaklingunum og fá í hendur ríkinu hvort eð er. Það er alkunnugt, að meðferð ríkissjóðs á fé er verri en einstaklinganna. Það hafa síldarverksmiðjurnar sýnt, sem ríkið hefur aldrei getað rekið eins vel og einstaklingar. Sama er um landbúnaðinn. Ríkið rekur búskap, en alls staðar með tapi. Þó að 6000 bændur eigi að hafa lífsafkomu sína af honum. Það er af þessum ástæðum, að ekki hefur verið farið inn á þessa braut. Það mætti margt fleira segja um frv. og grg., sem er lífsspeki Jens Hólmgeirssonar, er mest hefur að þessu máli unnið, sem er fyrsta sporið í þá átt að taka alla eign fasta og lausa til opinberra aðila. Ég mun fylgja málinu til 2. umr. og n. og vil spyrja hæstv. forseta, hvort ekki sé rétt að senda það til fjhn., þótt það sé borið fram af annarri n. Það eru dæmi um, að þannig hefur verið farið að áður, og ég er viss um, að í Nd. verður málinu vísað til fjhn. Málið verður að fá mjög nákvæma athugun í fjhn.

Forseti (BSt) : Ég get ekki séð, að það sé andstætt þingsköpum, að frv. sé vísað til annarrar n. Komi till. fram um það, mun ég því bera hana upp. (GJ) : Ég hef gert það að till. minni). Þá mun ég bera till. upp. Þetta er að vísu óvenjulegt, því að venjan er að vísa málum til þeirra n., sem hafa undirbúið þau. Samkvæmt eðli málsins má þó eins vísa því til fjhn. og landbn. Deildin verður að afgera þetta.

Frsm. (Þorsteinn Þorsteinsson) : Það mundi teygja tímann um of, ef ég svaraði orði til orðs öllu því, sem hv. þm. Barð. (GJ) hefur sagt. Ég verð að segja það, að oft hefur skörin færzt upp í bekkinn, en sjaldan eins og nú. Hann hefur viljað segja fyrir verkum bæði einstaklingum og n., en nú vill hann fara að segja hæstv. forseta fyrir verkum. Mér finnst það nokkuð langt gengið. Rökin eru þau, að í grg. frv. er ályktun frá búnaðarþingi um það, hvað því sýnist, að eigi að gera seinna í þessum málum, en þetta er ekki bundið við frv., sem er rakið og ákveðið landbúnaðarmál. Viðskiptin fara öll fram innan sveita, miðað við sölufyrirkomulag í sveit, og auk þess er um það að ræða, hvernig hreppsn. eigi að verja því fé, er þær fá, til frama fyrir landbúnaðinn. Við hv. þm. Barð. erum ráðdeildarmenn og getum hagað rekstri okkar betur en hið opinbera. En það fer öðrum einstaklingum og ráðleysingjum verr úr hendi. Hann getur kallað mig kommúnista, ef hann vill, en ég álít, að ef hið opinbera hefur lagt mikið fram til verðhækkunar á jörð einstaks manns, þá sé það ekki fjarri, að hið opinbera fái eitthvað í aðra hönd, ef eigandinn selur jörðina og braskar með hana. Hið opinbera ætti að hafa meira eftirlit með ýmsu braski og þyngja skatta á bröskurum, sem frekar eru til niðurdreps fyrir þjóðfélagið. Hv. þm. sagði, að nú séu opinberar eignir víða illa setnar, og ef þetta frv. yrði að l., yrðu jarðirnar illa setnar. En í frv. er sett undir þennan leka, því að það á að verja töluverðu úr sjóðnum til þess að bæta fasteignir hreppanna. Hv. þm. heldur því fram, - ekki veit ég, hvort hann er jarðeigandi sjálfur, - að á þennan hátt nái hrepparnir undir sig öllum jörðum á landinu. En það er bara lítill hluti, sem hér er um að ræða. Tilgangur frv. er að hindra brask. Þegar braskarar eiga í hlut, setjast þeir að jörðunum eins og hrafnar að hræi, kaupa þær og setja einhverja amlóða á þær. Sveitamenn sem þannig missa góða félaga, geta ekki unað við þetta, heldur vilja tryggja það, að á jörðunum sé setið sæmilega. Það er ekki gaman fyrir hreppsn. að verjast ágangi þessara manna, sem fleka undir sig jarðir, sem síðan verða gagnslausar fyrir afkomu sveitarinnar. Hv. þm. segir, að þessu megi koma fram með öðruvísi l. En því hefst hann ekki handa sjálfur í þessu efni, svo athafnasamur sem hann er? Ég skildi hann ekki vel, þegar hann talaði um sölustigann. Hækkunin er ekki eins mikil og hann talaði um, og ef hann athugar málið betur, veit ég, að hann sér það. Ég vil taka það fram aftur, að mér fannst kenna misskilnings um, að þetta byrjaði með 3. flokks verði, en það byrjar með 4. flokks verði. Svo að við höldum hans dæmi, byrjar þetta sölugjald ekki fyrr en jörðin er komin yfir 20 þús. Annars er hér margt fleira að segja, og býst ég við, að mörgu sé ósvarað, enda er þetta 1. umr. og ekki vani að þenja sig vítt og breitt þá strax, svo að ég mun hætta þessum umr., en held fast við það, sem ég hef áður sagt um n. En auðvitað ræður þd. þessu, og er sjálfsagt fyrir forseta að bera þetta upp, hann verður að gera það sem sína skyldu. Ég skal ekki segja, hvort hv. þm. Barð. (GJ) fær talið þd. á sitt mál, en það má hann vita, að ég fylgi málinu, enda þótt það verði fært á milli nefnda.



Á þessu stigi málsins vil ég ekki láta mig neinu skipta þau deiluatriði, sem hér eru til umr. milli tveggja hv. þm. Eins og tekið hefur verið fram, er þetta 1. umr., og hefur málið verið flutt af n., eins og skjalið ber með sér. En af því að ég á sæti í þeirri n., er þess að geta af minni hálfu, að einstakir menn hafa óbundnar hendur gagnvart brtt., sem þeir flytja sjálfir eða fram koma. Ég tel líka, að gagnvart frv. hafi og óbundnar hendur, þótt það sé flutt af n., af þeirri venju, að þegar stj. biður um að mál sé flutt, þá játast n. undir það. Það er af því, sem ég játaðist undir að flytja þetta. En ég vil segja í sambandi við þá uppástungu að vísa þessu til annarrar n. en landbn., að þá mundi þetta með kostum sínum og ágöllum verða eignað hinni n., sem varð til að flytja það. Ég skal segja það að ég er ekki ánægður með frv. eins og það er. Hvort ég yrði það síðar, skal ég láta ósagt. Það er því meiri ástæða til að segja þetta, ef það yrði hlutskipti annarrar n. að fjalla um frv. Ég vil segja það, að ég hef óbundnar hendur, en vil segja það, að ég tel málið þurfa meiri athugunar við áður en síðasta orðið yrði sagt, hvort sem það verður áfram í höndum landbn. eða fer til nýrrar nefndar.



Ég skal ekki tefja þetta mál mikið. Frsm. (ÞÞ) sagði, að það væri óvenjulegt að þenja sig vítt og breitt við 1. umr. Hann er nú svo þingvanur maður, að hann hlýtur að vita, að 1. umr. stendur oft dögum saman, og hefur það gerzt eftir slíka umr., að málið hefur ekki komið frá n., sbr. búnaðarmálasjóðinn, sem menn þöndu sig yfir vítt og breitt, eftir að hafa þanið sig um hann á undanförnum þingum. Um uppástungu mína um að ætla að senda þetta til annarrar n. er það að segja, að þetta er ekki af andúð á honum eða þeirri n., sem hann er form. í. Mér var það ljóst, að hann átti sæti, í þeirri n., sem ég stakk upp á og var þetta ekki gert til þess að hindra hans afskipti, af málinu. Um fullyrðingu hans um það, að hann fylgdi málinu í hvorri n. sem það væri, vil ég segja það, að ég þekki hann að því að fylgja ekki nema þeim málum, sem eru til heilla fyrir þjóðina. Uppástunga mín um að láta málið í fjhn. er tilkomin af því, að þetta er fjárhagsmál, en ekki landbúnaðarmál. Hér er um að ræða að setja skatta á fasteignir og hús, og skulu þeir renna til sveitarfélaga. Hitt er annað atriði, að í landbn. geta verið menn, sem eru eins opnir fyrir þessu og aðrir, en málið á heima í fjhn. og hvergi annars staðar. Ég skal ekki segja, hvernig þetta fer í þessari d., en ég þykist vita, að í hinni d, ef það fer þá þangað, komi fram sterkar raddir um, að málið fari til fjhn., þeirrar d., enda hefur það oft komið fyrir, að mál væru sett í allt aðra n. í annarri d. en hinni. Ég vil svo óska þess, að forseti beri till. mína upp. Ég var ekki að skipa hæstv. forseta að bera. till. upp, og er það ekki annað en taugaóstyrkur hjá hv. þm. Dal. (ÞÞ) að halda, að ég hafi verið að skipa. Þetta skattabrjálæði er farið að hafa svo mikil áhrif á hann, að hann er eins og bergnuminn og vakinn og sofinn í þessum skattamálum. Hér er ekki um annað að ræða en eignarán. Þetta er eins konar eignaupptaka. Hv. þm. talaði um, að verið væri að forða jörðunum frá því að lenda í höndum braskaranna. Ég held að þm. sé farinn að hafa of mikið sambýli við einn vissan flokk manna. Hverjir hafa svo fengið þessa braskaranafnbót? Það eru athafnamennirnir í þjóðfélaginu. Þeir menn, sem mest hafa borið uppi atvinnulífið í landinu og mest greitt í ríkissjóðinn. Það væri ljótt, ef eitthvað af jörðunum lenti í höndum þessara manna. Ég skal benda á einn. Einn þessara manna, einn braskarinn, er Páll Stefánsson frá Þverá. Hefur nokkur jörð í Húnavatnssýslu verið betur setin en jörðin, sem hann keypti? Ég held, að engin jörð sé betur setin. Hér á þingi er það talin goðgá, ef einhver maður er milljónamæringur, og ef slíkur maður eignast jörð, þá á að skattleggja það. Ég veit ekki betur en að Vestmanneyingar hafi fengið leyfi til að leggja fasteignaskatt á hverja jörð. Hvers vegna má ekki gera það eins og að fara inn á eignarán það, sem hér er talað um? Hv. þm. (ÞÞ) spurði, hvers vegna ég kæmi ekki með frv. um lóðaverð í Rvík. Ég hef komið hér með frv. til l. um breyt. á ábúðarl., þar sem ég lagði til, að breyt. yrðu gerðar á leigu, sem goldin væri í dún og sel. En hv. þm. Dal. (ÞÞ) setti sig á móti því, af því að hann sagði, að það væri á móti stjskr. Nú vill hann setja á 40% skattahækkun, en hann vildi ekki hjálpa þessum mönnum, þó að skattur þeirra yrði 10 sinnum meiri. Fyrir það, að þetta frv. var ekki samþ., er m. a. sú jörð, sem hann var eigandi að, farin í eyði. Það getur verið, að hún byggist aftur eftir að þetta frv. er komið í lög. Ég tel svo ekki ástæðu til að ræða þetta frekar, en held fast við mína till.



Ég hafði nú ákveðið að tala ekki meira í þessu máli, en úr því að þessi ofsi hljóp í hv. þm. Barð. (GJ). verð ég einhverju ofurlitlu að svara. Ég verð að segja, að við höfum áhyggjur af mörgu þessa dagana, og það er eins og gengur, að allir erum við björginni fegnir, og í þessu efni mun vera eins erfitt að gæta fengins fjár eins og að afla þess. Svo var hann með braskaranafnbót. Ég hef ekki sagt það um hann Pál okkar frá Þverá, að hann væri braskari. Hann hefur mikið gert fyrir sína jörð, en þetta er bara stórheiðarlegur heildsali, en alls ekki braskari. Ég tók það fram, hverja ég teldi braskara í þessu tilliti. Það væru menn, sem kæmu eins og hrafnar og byðu jarðirnar upp úr öllu valdi, en flýðu svo burt úr sveitinni og sveitin hefði ekki nokkurt gagn af þeim. Þeir skildu við jarðirnar í auðn og leigðu kannske út hlunnindin, án þess að hægt væri að skattleggja þá. Þetta fyrirkomulag vil ég reyna að fyrirbyggja eins og ég get. Meðal annars eru til hreppsfélög, sem mundu vilja leggja fram fé til þess að fá slíka menn burtu, en fá í staðinn góða menn, sem bættu jörðina og væru stoð fyrir sveitina. Hann fór að skensa mig út af eftirgjaldi á jörðum. Ég get hugsað, að Óðinn hafi hvíslað því í eyra Baldri, en ég vil geta þess, að þetta frv., eins og svo margt annað hjá þessum hv. þm., var svo illa úr garði gert, að það var ekki hægt að samþykkja það. Hann greip til þess, sem næst honum var, en gerði enga grein fyrir því, að langflestar jarðir, sem goldið er fyrir í fríðu, eru greiddar með fóðri. Þetta varð að rannsaka, og það var einmitt landbn., sem ákvað að fresta þessu í bili, en þá datt alveg botninn úr þessum hv. þm. Þá var þm. að skensa mig fyrir það, að Hergilsey, sem ég á hlut í, væri óbyggð. Það er ekki allt sök afgjaldanna, það geta líka verið vonbrigði. Þegar búið er að vonast lengi eftir. að mikil stöð komi á næstu eyju, þar komi bryggja og frystihús og allt, og ekki verður neitt úr neinu, þá segja þeir lausu og hlaupa til lands.



Út af ummælum hv. þm. Dal. (ÞÞ) um, að botninn væri dottinn úr mér við að flytja þetta frv., þá upplýsti hann sjálfur, að landbn. hefði ætlað að láta fara fram rannsókn á þessu máli, en það hefur ekki orðið. Ég veit ekki um þetta annað en að hann sagði, að frv. stríddi á móti stjskr., og hann hefur víst ekki séð neina möguleika til þess að laga þá ágalla, sem á því voru. Hitt er svo staðreynd, að menn hafa ekki getað greitt gjöldin eins og þau eru skv. ábúðarl., og þegar ekki fékkst fyrir tilverknað þessa þm. að laga þau, þá tóku margir þann kostinn að flýja frá jörðunum. Við skulum ekki tala um Hergilsey. Það eru líka aðrar jarðir í eyði og beinlínis vegna þess, að þessi ákvæði eru eins og þau eru, enda vita allir, að bændur geta ekki goldið frá 8–10 þús. kr. í afgjald, eins og verið hefur. Um hitt atriðið, þar sem hann talaði um bryggjugerð, frystihús o. s. frv., vildi ég, að þm. setti sig raunverulega inn í málið og af meiri sanngirni. Ef hann getur fengið hreppsn. til að segja, að þetta sé sett, á hann að endurtaka þetta, en ef hann getur það ekki, á hann að biðja fyrirgefningar. Það er þm. (ÞÞ) ekki til sóma að blanda saman óskyldum efnum til þess að breiða yfir galla þessa frv.



Herra forseti. Ég skal ekki blanda mér í einkamál milli þeirra samflokksmannanna, þm. Dal. (ÞÞ) og þm. Barð. (GJ). Ég kann engin deili á því, hvorki bryggjubyggingu í Flatey, hver hafi reynt að nota sér það mál til framdráttar, né eftirgjaldi eftir hluta af Hergilsey og hver hafi þar viljað skera sér heldur þykka sneið. Bítist þeir um það, samflokksmennirnir. Þetta frv. er í raun og veru nokkurs konar samkomulagsfrv. Eins og hv. þm. Barð. (GJ) tók fram, eru til menn í þessu landi, sem líta svo á, að jörð verði við hver eigendaskipti að hækka í verði og að ábúendurnir verði ár frá ári að greiða vexti af hærri og hærri fjáreign, hærri og hærri landskuld. Hins vegar líta aðrir svo á, að þegar hið opinbera gerir einhverja framkvæmd eða styrkir framkvæmdina, þá sé það ekki fyrir þennan eina mann, heldur fyrir heildina og framtíðina. Það sé ekki ætlazt til þess, þegar ríkið lætur gera höfn og aðstaðan batnar, að sá maður, sem á landið, sem liggur að höfninni, geti skattlagt alla aðra og látið þá greiða hærri lóðargjöld til sín vegna hinnar bættu aðstöðu. Hugsunin hefur verið allt önnur. Nákvæmlega sama er með jarðir í sveit, rás tímans hefur látið þær hækka í verði. Nýir vegir, nýjar brýr hafa látið þær hækka í verði. Þetta er gert fyrir atbeina hins opinbera, og það er litið svo á, að það sé ekki rétt að láta þann mann, sem býr á jörðinni, geta selt næsta viðtakanda jarðarinnar alla verðhækkunina í stað þess, að vegurinn var lagður til þess að þeir, sem við hann byggju, hefðu hagnað af honum, hann létti þeim lífsbaráttuna. Hins vegar eru margir svo miklir sérhagsmunamenn. að þeir vilja láta hvern eyri í sína buddu og þeim er alveg sama, þó að aðrir þurfi að borga meira fyrir jörðina fyrir það, að hið opinbera hefur lagt veginn. Milli þessara tveggja manntegunda hefur verið skoðanamunur, og þessi skoðanamunur leiddi svo til þess, að n. var sett til þess að finna leið til þess, að jarðir hækkuðu ekki í verði og sem fulltrúi annars flokksins var hv. þm. Dal. (ÞÞ) í n. Ég verð að segja það, að sú niðurstaða, sem þeir hafa komizt að, að leggja söluskatt á til þess að nokkur hluti af kúfnum fari í gegnum hendur hins opinbera og til þess að hið opinbera geti hindrað, að jarðir hækki í verði. - sú niðurstaða er mér ekki alls kostar að skapi. Ég lít á þetta frv. sem nokkurs konar samkomulagsfrv. Það er mjög langt frá því, að ég sé alls kostar ánægður með það. Samt mun ég sætta mig við að fylgja því, af því að það er ofurlítið skárra en ekki neitt. Það nær þó ekki öllu, sem það þarf að ná. Ég hef sjálfur þá skoðun, að hið opinbera eigi að eiga jarðirnar. Ef lóðirnar hér við Arnarhvol væru álíka dýrar og þær voru áður en Rvík var byggð, hver væri þá lóðaleiga hér í Rvík? En það er nú búið að selja þær nokkrum sinnum og búið að gera mörg mannvirki af hálfu hins opinbera, sem hafa orðið til þess, að betur er búið að þeim, og þeir, sem áttu þær, hafa notað sér það að hækka þær. Við fyrstu bæjarstjórnarkosningarnar hér í Rvík eftir að ég flutti í bæinn, þá var aðaldeilan milli flokkanna um það, hvort það ætti að selja lóðirnar á hafnarbakkanum eða ekki. Þá var Sjálfstfl. sannfærður um, að það ætti að selja þær allar, einstaklingar þurftu að fá þær með lágu verði, svo að þeir gætu selt þær aftur með hagnaði. En nú hefur hann vitkazt það, að honum dettur ekki í hug að selja þær lengur, og er það framför. Ég held, að það æskilegasta í þessu öllu sé, að ríkið eigi allt land, en það þarf að búa þannig um, að sá maður, sem notar það, meðan hann hefur það til umráða fyrir sig og sína ætt, geri það eins og hann ætti það sjálfur. Það þarf að gera eitthvað til þess, að hann finni ekki aðeins hvöt hjá sér, sem margir menn hafa, til að leggja sig fram fyrir sjálfan sig, heldur ekki síður fyrir aðra. Ég minnist þess vel, er ég fyrir mörgum árum kom á prestssetur. Það var nýbúið að leggja það niður við brauðasamsteypu, og nú hafði presturinn fengið jörðina keypta. Það var ekkert farið að slétta og ekkert farið að gera til umbóta á jörðinni. Þegar ég lét í ljós undrun mína yfir því, hvað lítið var búið að gera á þessari jörð, þá sagði þessi prestur þessi orð: „Hefði ég fengið jörðina keypta fyrr, þá hefði ég verið búinn að gera meira á henni.“ Þetta eru orð, sem eru töluð út úr hjarta þeirra manna, sem ekki finnst þeir geti gert neitt nema fyrir sjálfa sig. En til þess að ekki sé tekin af þeim þessi hvöt til að vinna fyrir sjálfa sig, þá á landið allt, jarðirnar og lóðirnar að vera þannig byggt eins og þeir, er hafa það til afnota, njóti arðs af verkum sínum meðan þeir vilja, að öðru en því, að þeir geti ekki selt þau. Með því er hægt að halda hvötinni til þess að láta menn leggja sig fram eins og þeir væru að vinna fyrir sjálfa sig, þó að þeir í rauninni séu að vinna fyrir heildina, og þá er að fyrirbyggja, að þeir geti selt og látið eftirkomendur sína hafa erfiðari lífsbaráttu en þeir hafa sjálfir með því að selja það, sem þeir hafa ekki lagt peninga í. Þetta frv. er sem sagt samkomulagsmál milli þessara tveggja ólíku sjónarmiða, sem ég hef reynt að lýsa, og þá að það sé langt frá því, að ég sé ánægður með það eins og það er, þá mun ég þó telja það ofurlítið spor í áttina og þess vegna fylgja því. Það má vera, að þeim, sem fastastir eru í sérhagsmunastefnunni, finnist þetta spor of stórt, það eigi ekkert spor að stíga í þessa átt. En þrátt fyrir það, að þetta sé aðeins lítið hænufet í rétta átt, er það þó vinningur, og mun ég þess vegna fylgja því.



Herra forseti. Ég skal ekki misbjóða þolinmæði hæstv. forseta, en vil aðeins lýsa yfir því, að þessa ræðu mun ég taka til athugunar við 2. umr. Ég hef ýmsu að svara í henni, en vil aðeins benda á það í þetta skipti, að þessi leið, sem hv. þm. benti á, að aðallega væri fær, það er leið, sem yfirlýst er í grg., að ekki hafi þótt fær. - Hitt læt ég þá deila um, hann og hv. frsm., hvort það er rétt, að hv. frsm. hafi verið fulltrúi þeirra manna í n., sem ekkert vilji gera nema fyrir sjálfa sig.