Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Ég hafði ætlað mér að eiga orðastað við hæstv. forsrh. en er tjáð að hann sé staddur erlendis í embættiserindum. En það fór ekki í verra því hér er staddur starfandi forsrh., hæstv. utanrrh., og mér þykir ekki verra að eiga orðastað við hann. Tilefnið er sú alvarlega staða sem nú er uppi í efnahagsmálum þjóðarinnar. Eins og okkur er öllum ljóst blikka nú flest rauð ljós sem eiga að vara okkur við í þeim efnum. Það er nánast sama hvert er litið, til gengisins, til verðbólgunnar, til vaxtanna, til erlendra skulda --- allt er þetta komið út fyrir þau mörk sem við getum sætt okkur við. Vegna þessarar þróunar, herra forseti, er verðbólgan orðin miklu meiri en spáð var á sínum tíma þegar kjarasamningar voru gerðir á almenna vinnumarkaðnum í mars árið 2000. Þegar þeir voru gerðir var verðbólgan á 12 mánaða grunni innan við 6% og forsenda þeirra samninga var eins og menn muna að verðbólgan færi lækkandi. Það hefur ekki orðið. Verðbólgan á sama grunni er núna um 8,1%. Það er alveg ljóst að yrði farið eftir bókstaf samninganna þá yrði þeim sagt upp. Allir eru sammála um að stöðugleikinn hefur raskast og hann er í uppnámi. Eins og allir vita var grundvöllurinn að þeim stöðugleika sem við höfum búið við lagður með þjóðarsáttarsamningunum 1990 í tíð vinstri stjórnar sem þá sat. Ég held að menn séu almennt sammála um það líka að ákaflega erfitt verði að ná stöðugleikanum aftur og komast hjá óróa á vinnuamarkaði nema í góðu og nánu samstarfi við verkalýðshreyfinguna. Í ljósi þeirrar stöðu vil ég spyrja hæstv. starfandi forsrh. hvort ríkisstjórninni finnist ekki tímabært og eðlilegt að endurreisa þær forsendur sem þjóðarsáttin var gerð á og kalla verkalýðshreyfinguna, þ.e. aðila vinnumarkaðarins, til formlegra viðræðna um aðgerðir til þess að endurheimta stöðugleikann aftur.

Herra forseti. Núverandi ríkisstjórn hefur átt mjög gott og náið samstarf við aðila vinnumarkaðarins í því skyni að varðveita þjóðarsáttina. Hægt væri að nefna mörg dæmi um aðgerðir í þessu skyni, t.d. skattalækkanir, hækkanir á barnabótum, hækkanir á tryggingabótum til aldraðra og öryrkja og margar aðrar aðgerðir sem farið hefur verið út í í fullu samráði við verkalýðshreyfinguna. Það má m.a. geta þess að nú 1. janúar kemur til framkvæmda skattalækkun sem ákveðin var af Alþingi sl. vor í samráði við verkalýðshreyfinguna, m.a. í því skyni að varðveita stöðugleika í þjóðfélaginu. Þessu verður að sjálfsögðu haldið áfram og haft um það náið samráð við aðila vinnumarkaðarins eins og hingað til. Það er rétt hjá hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni að verðbólga er heldur hærri en gert var ráð fyrir. Það eru ýmsar skýringar á því. Hins vegar gera allar spár ráð fyrir því að verðbólga fari á ný lækkandi. Það er alveg ljóst að forsenda þess að svo geti orðið er að bærileg sátt ríki í þjóðfélaginu og ekki komi til uppsagna kjarasamninga. Það eru allir meðvitaðir um það, bæði ríkisstjórnin, vinnuveitendur og verkalýðshreyfingin. Við munum að sjálfsögðu halda þessu starfi áfram og ég tel enga ástæðu til þess að breyta því formi sem þar hefur verið viðhaft. Það samstarf hefur gengið vel þó að menn hafi ekki alltaf verið sammála um alla hluti frekar nú en endranær. Svarið við spurningu hv. þm. er að sjálfsögðu: Já, við munum halda þessu samstarfi áfram í því skyni að tryggja áframhaldandi þjóðarsátt um stöðugleika í samfélaginu.

Herra forseti. Það er því miður svo að í tíð ríkisstjórnar Davíðs Oddssonar hefur að miklu leyti aflagst sú venja að reyna að leita eftir sem víðtækastri pólitískri samstöðu eða faglegri samstöðu um málefni í þessu landi. Það er t.d. afar athyglisvert að þverpólitískar nefndir eða starfshópar heyra nokkurn veginn sögunni til. Núverandi ríkisstjórn og fyrri ríkisstjórnir hæstv. forsrh. Davíðs Oddssonar hafa að mestu leyti horfið frá þeirri venju að kalla til aðila af hinu pólitíska sviði til þess að reyna eftir því sem við verður komið að reyna að skapa víðtæka pólitíska samstöðu. Nú standa menn frammi fyrir grafalvarlegum aðstæðum í efnahagsmálum þjóðarinnar. Auðvitað væri eina vitið, hið eina rétta nú, að reyna að skapa sem víðtækasta faglega og pólitíska sátt um aðgerðir og um efnistök á næstu mánuðum og missirum milli stjórnar og stjórnarandstöðu, eftir því sem slíkt gæti orðið, með aðilum vinnumarkaðarins, með neytendum, bændum og öðrum framleiðendum o.s.frv. Ég minni á að angi af þjóðarsáttargjörðinni svokölluðu 1989--1990, var mjög víðtækt samráð, m.a. um stefnumótun í málefnum landbúnaðarins og fleira í þeim dúr. Ríkisstjórnin hefur því miður yfirleitt gengið þannig fram að hún þurfi ekki að tala við kóng né prest. Hún hefur frekar en hitt troðið illsakir við fjöldahreyfingar og félagasamtök í landinu, t.d. samtök öryrkja og aldraðra. Það verður að segjast, herra forseti, að þó að hæstv. utanrrh., sem starfandi hæstv. forsrh., reyni að svara á diplómatískan hátt þá er ekki margt sem bendir til þess, enn sem komið er, að ríkisstjórn Davíðs Oddssonar, hæstv. forsrh., muni breyta um venjur.

Herra forseti. Hér er hafin umræða af afskaplega litlu tilefni. Raunar hefur ekkert breyst frá því í gær að hv. málshefjandi tók til máls undir sama lið, um störf þingsins. Hann gat þá ekkert um það sem hann er núna að tala um. En það er rangt sem kom fram hjá síðasta ræðumanni, að ríkisstjórnin hafi hætt að skipa þverfaglegar nefndir. Það gefur bara ekki alltaf mjög góða raun. Er þingmaðurinn búinn að gleyma því að þverpólitísk nefnd um sjávarútvegsmálin hefur nýlokið störfum? Er hann ekki sammála mér um að það hafi ekki gefið sérstaklega góða raun? Hins vegar er það stundum þannig að það er ekki hægt að kalla alla til samráðs um öll mál. Það var t.d. ekki hægt og ekki eðlilegt þegar í undirbúningi var skattalækkunarfrumvarp, sem nú er til meðferðar í þinginu, að kalla mjög marga til ráðs um það. Slíkt mál hefur áhrif á markaðinn ef það spyrst út. Hins vegar er það rétt --- alveg eins og utanrrh., starfandi hæstv. forsrh., hefur undirstrikað --- að það er auðvitað vilji og ásetningur ríkisstjórnarinnar að eiga gott samstarf við aðila vinnumarkaðarins hér eftir sem hingað til, ekki síst á næstu vikum og mánuðum, til að afstýra því að hér verði uppnám vegna kjarasamninga og hugsanlegrar uppsagnar á þeim í febrúar eða mars á næsta ári. Auðvitað er það vilji og ásetningur ríkisstjórnarinnar að eiga gott samstarf við alla aðila um það mál og finna lausn sem komið gæti í veg fyrir uppsögn launaliðar kjarasamninganna.

Herra forseti. Hæstv. utanrrh. talaði eins og þjóðarsáttarsamráð ríkti hér um stjórn efnahagsmála og hefði gert hingað til. Hæstv. fjmrh. sagði hins vegar að það væri ekki hægt að hafa samráð um alla skapaða hluti. Herra forseti. Það hefur ekki verið haft samráð við aðila vinnumarkaðarins, við samtök atvinnulífsins og við samtök launafólks, um þróun efnahagsmála. Afleiðingar þessa skorts á samráði eru nú að koma fram af fullum þunga, herra forseti. Ríkisstjórnin hefur ekki full tök á hagstjórninni og afleiðingarnar láta ekki á sér standa. Stöðugleikinn er í hættu og það blasir við að forsendur kjarasamninga eru brostnar ef ekkert er að gert. Ástandið er alvarlegt, herra forseti. Í umræðunum síðustu daga hefur ástand efnahagsmála verið rakið að öðru leyti, hvernig fyrirtækin eru mörg hver að sligast undan gengisþróuninni, verðbólgan fer vaxandi, vaxtastig er hátt og svigrúm til launahækkana hefur verið takmarkað með hækkun á tryggingagjaldi. Afleiðingar þessa eru þær að forsendur kjarasamninga eru í hættu. Það er alvarlegt mál, herra forseti. Hafi það verið svo að hæstv. ríkisstjórn telji að samráð hafi verið haft um þessi mál þá er sannarlega kominn tími til fyrir hæstv. ríkisstjórn að endurskoða hvað felst í slíku samráði og í hvaða formi það eigi að vera. Samtök launafólks standa frammi fyrir því að þurfa að taka upp launalið kjarasamninga verði ekkert að gert. Um þetta hefur verið ályktað hjá fjölmörgum þessara samtaka og hæstv. ríkisstjórn verður að gera svo vel að horfast í augu við þau mistök sem hugsanlega hafa verið gerð og kalla eftir samráði til að forða því að þau hafi frekari afleiðingar. Ég kalla því eftir því að hæstv. ríkisstjórn taki upp vitrænar aðgerðir til að forða því að ástandið versni, sem felast í því sem hér hefur komið fram hjá hv. málshefjanda, að fara í þríhliða samstarf, formlegt samstarf við aðila vinnumarkaðarins um þróun efnahagsmála á næstunni. Annars siglum við inn í enn alvarlegra ástand, herra forseti.

Herra forseti. Hæstv. fjmrh. taldi þessa umræðu vera af litlu tilefni. Það er að sjálfsögðu ekki lítið tilefni þegar komið er í slíkt óefni í efnahagsmálum þjóðarinnar að forsendur kjarasamninga á almennum vinnumarkaði eru brostnar. Hæstv. utanrrh. taldi það grundvöll þess að hægt yrði að lækka verðbólgu að komið yrði í veg fyrir að kjarasamningum yrði sagt upp. Það er rétt hjá hæstv. utanrrh. Það er meginmarkmið ríkisstjórnarinnar á næstu dögum og vikum að tryggja að ekki þurfi að koma til uppsagnar kjarasamninga. En til þess að svo megi vera verður auðvitað að taka upp samráð. Samráðið getur ekki falist í tilskipunum eða tilkynningum frá öðrum aðilanum til hins aðilans. Þess vegna er eðlilegt að vekja athygli á því að verkalýðshreyfingin hefur óskað eftir formlegum viðræðum við ríkisstjórnina um hvernig koma megi í veg fyrir að kjarasamningum verði sagt upp. Það er lykilatriði. Auðvitað ber að fagna því að hæstv. fjmrh. telji að vilji sé til að hafa gott samstarf við aðila vinnumarkaðarins á næstu vikum. Því miður verður að mótmæla því að svo hafi verið að undanförnu að samstarfið hafi verið gott. Hæstv. fjmrh. benti einmitt sjálfur á að ekkert samráð hefði verið haft við aðila vinnumarkaðarins um tillögur til breytinga á skattalögum. Rétt er að minna á að þær tillögur sem liggja fyrir um að hækka tryggingagjald munu að sjálfsögðu torvelda frekar en hitt að komið verði í veg fyrir að kjarasamningum verði sagt upp.

Herra forseti. Það er fullt tilefni til þess að leita nú allra ráða til að efna til víðtæks samstarfs og samráðs í þjóðfélaginu um aðgerðir í efnahagsmálum í anda þess sem gert var árið 1990 og kennt var við þjóðarsátt. Óhætt er að segja að öll spjót standi nú á ríkisstjórninni. Hún er sökuð um að ganga erinda fjármagnsafla á kostnað launafólks. Þetta kemur m.a. fram í harðri gagnrýni verkalýðshreyfingarinnar á skattapakka ríkisstjórnarinnar, á aðgerðir hennar í velferðarmálum, húsnæðismálum og öðru því sem tengist lífskjörum almennings á liðnum árum. Hafa menn hugleitt að þrátt fyrir sverar yfirlýsingar ríkisstjórnarinnar um aðstoð við barnafólk eru barnabætur núna að verðgildi lægri, þær eru minni en þær voru fyrir 10 árum? Ríkisstjórnin hefur þverskallast gegn öllum kröfum launafólks í skattamálum og í velferðarmálum. Nú blasir við að verðlag er farið úr böndum. Við slíkar aðstæður ber ríkisstjórninni siðferðileg skylda til að leita allra leiða tl að stofna til þeirrar sáttar í þjóðfélaginu sem hér er lagt til.

Herra forseti. Hver voru merkilegustu orðin sem féllu í þessum umræðum? Það voru orð hæstv. fjmrh. Orð hans lýstu á vissan hátt viðhorfi ríkisstjórnarinnar. Hæstv. fjmrh. sagði að við værum að ræða hér af litlu tilefni. Herra forseti. Hvert er tilefnið? Vextir sem eru þrefalt hærri en í samkeppnislöndunum. Verðbólga sem er nánast fjórfalt hærri en í samkeppnislöndunum og gengisfelling sem stappar nærri hruni. Það er eiginlega sama hvert er litið. Alls staðar blasa við vísbendingar um að hæstv. fjmrh. og kollegar hans í ríkisstjórninni hafi misst öll tök á þróun og stjórn efnahagsmála. Ég tek undir með hæstv. utanrrh. sem segir hér að ekki sé hægt að komast hjá því að hér verði uppnám í efnahagslífinu nema það takist að forða því að launalið kjarasamninga verði sagt upp. Það er alveg ljóst. Hann sagði sjálfur að forsendan fyrir því væri að verðbólgan færi niður og hann sagði líka að allar spár bentu til þess. Herra forseti. Hæstv. utanrrh. ætti að fara og skoða allar spár ríkisstjórnarinnar síðustu missirin um verðbólgu. Hver og ein einasta hefur reynst röng. Ég gef því lítið fyrir þessar spár ríkisstjórnarinnar. Ég horfi bara á veruleikann og veruleikinn er eins og hæstv. utanrrh. sér hann, þ.e. það verður að hafa samráð við verkalýðshreyfinguna til þess að komast hjá uppnámi í efnahagslífinu. Það er hins vegar staðleysa hjá hæstv. utanrrh. að haft hafi verið samráð við verkalýðshreyfinguna. Hún hefur ítrekað sent frá sér varnaðarorð, fréttatilkynningar um að það hafi ekki verið gert, t.d. þegar ráðist var í umdeildar lækkanir á sköttum fyrirtækja. Þá kom miðstjórn ASÍ sérstaklega saman til að senda frá sér ávítanir og ábendingar til ríkisstjórnarinnar um að haga sér ekki með þessum hætti. Ég vísa þessu því algerlega til föðurhúsanna en mér þykir miður að hæstv. utanrrh. vilji ekki lýsa því yfir að taka eigi upp formlegt þríhliða samráð eins og var grundvöllur þjóðarsáttarinnar 1990.

Herra forseti. Það var heldur léleg málsvörn hjá hæstv. fjmrh. að vísa til nánast einu nefndarinnar sem ríkisstjórnin á síðari árum hefur skipað fulltrúum allra flokka eða flestallra þingflokka, nefndarinnar um endurskoðun laga um stjórn fiskveiða. Það vita nú allir hvernig það mál er vaxið og hverjum það þjónaði helst, að tefja málin og reyna að kalla til fleiri í því tilviki, sem var auðvitað ríkisstjórnin sjálf og vandræði hennar í málinu. Það sem hér þarf að gera, herra forseti, er ekki aðeins að krefjast þess að hæstv. ríkisstjórn reyni eftir atvikum að skapa samstöðu um aðgerðir í efnahagsmálum. Það þarf jafnframt að þrýsta á að eitthvað verði reynt. Það virðist vera svo, herra forseti, að ekki aðeins ætli ríkisstjórnin sér nánast ekkert að reyna, t.d. að ná stjórnmálasambandi við aðila vinnumarkaðarins. Ríkisstjórnin virðist yfir höfuð ekki ætla að gera neitt eða reyna neitt. Lína hæstv. forsrh. er: Þetta er allt í lagi og lagast af sjálfu sér. Hann vill halla sér aftur á bak og bíða eftir því, á grundvelli einhvers spádóms, að krónan muni styrkjast svo hratt á fyrstu mánuðum næsta árs að það verði jafnvel til vandræða. Þetta er stóri spádómurinn sem fyrir liggur frá hæstv. forsrh. Það er auðvitað ekki gæfulegt, herra forseti. M.a. í gegnum það að fleiri aðilar komist að þessu borði binda menn vonir við að eitthvað verði reynt. Hæstv. forsrh. er búinn að segja þetta um efnahagsmálin í eitt og hálft til tvö ár: Þetta er allt í fína lagi, lagast allt á næstu mánuðum. Verðbólgan átti að hans dómi að verða á hraðri niðurleið á næstu mánuðum í eitt og hálft ár, á sama tíma og hún hefur lengst af farið hækkandi. Þannig eru aðstæðurnar enn, því miður. Það er auðvitað skaði að hafa misst hæstv. forsrh. til útlanda. Og þó, það er ekki víst að það breyti nokkrum sköpuðum hlut. Hann hefur ekkert verið að reyna hvort sem er.

Herra forseti. Fleiri þverpólitískar nefndir hafa verið skipaðar í þessu þjóðfélagi og má þar nefna nefnd um fjármagnstekjuskatt sem skilaði ágætu áliti. Ég veit ekki betur en stjórnarandstaðan hafi síðan hlaupið frá því áliti. Það er hins vegar ekki nema sjálfsagt að ræða öll þessi mál á Alþingi og ber að gera það. Það er náttúrlega æðsti samráðsvettvangur þjóðarinnar. Stjórnarandstaðan getur á næstunni tekið afstöðu til örvunaraðgerða í atvinnulífinu. Skattalagabreytingar að því er varðar fyrirtækin eru dæmi um örvunaraðgerð. Menn mega ekki bara líta á samdráttinn. Það ber líka að líta til þess sem gera á í framtíðinni. Það er ætlun ríkisstjórnarinnar að fara út í stóriðjuframkvæmdir. Það er ætlun ríkisstjórnarinnar að fara út í virkjunarframkvæmdir sem stjórnarandstaðan getur að sjálfsögðu tekið afstöðu til á Alþingi og vonandi styður stjórnarandstaðan allar þessar aðgerðir til að örva atvinnulífið fyrst hún er fullkomlega sannfærð um að þetta horfi allt saman illa. Það hefur ekki verið þannig í umræðunni á undanförnum árum að stjórnarandstaðan hafi talið að mikið þyrfti að gera til uppbyggingar í þessu samfélagi. Það hefur ekki borið mikið á því. En nú reynir á stjórnarandstöðuna á næstunni, í að taka afstöðu til mála sem varða efnahagslífið. Það reynir á okkur öll í sambandi við fjárlagafrv. Það er lykilatriði í sambandi við efnahagsmál þannig að þessi mál eru að sjálfsögðu öll hér uppi á borði. Áfram verður haft gott samráð við aðila vinnumarkaðarins en að sjálfsögðu verður ríkisstjórnin og meiri hluti Alþingis að bera mestu ábyrgðina á því hvernig mál standa og taka af skarið í málum þar sem ekki næst full samstaða. Þannig hefur það alltaf verið og verður áfram. Ég endurtek að góðu samstarfi við aðila vinnumarkaðarins verður haldið áfram. Það er mikil þörf á því og meiri þörf á því en oft áður. Við það verður staðið.

Ég vil vekja athygli þingmanna á því að fyrirhugað er að boða nýjan fund rétt fyrir kl. 4 í dag. Á dagskrá verður 3. umr. um veiðieftirlitsgjald og takist að ljúka henni þá verður lokaatkvæðagreiðsla um málið.

Herra forseti. Þar sem fjárlagafrv. er að svo komnu ófullburða með öllu sjá þingmenn Frjálslynda flokksins ekki ástæðu til að taka afstöðu til einstakra tillagna sem þar kunna að vera og munu sitja hjá við málamyndaafgreiðslu frv. nú.

Herra forseti. Fjárlög fyrir árið 2002 skipta miklu máli varðandi þróun efnahagsmála. Því miður voru ríkisstjórnin og meiri hluti fjárln. ekki búin að ljúka tillögum sínum fyrir 2. umr. um fjárlög. Þess vegna var umræðan sem fór fram í gær og fram á nótt, um þær brtt. sem liggja hér fyrir frá meiri hluta fjárln., ekki efnisleg. Þær tillögur verða væntanlega gjörbreyttar þegar kemur að 3. umr. því að hæstv. forsrh. hefur boðað miklar breytingar á þeim tillögum sem hér liggja fyrir. Herra forseti. Þessi atkvæðagreiðsla er því fyrst og fremst formsatriði. Stjórnarflokkarnir bera alla ábyrgð á stöðu mála og þeim vinnubrögðum sem við hafa verið höfð í þessu máli. Þingflokkur Samfylkingarinnar mun því sitja hjá við þá atkvæðagreiðslu sem hér fer fram.

Herra forseti. Þetta frv. til fjárlaga fyrir árið 2002 kemur hér til atkvæðagreiðslu við 2. umr. Fram hefur komið af hálfu meiri hluta fjárln. að engum lið frv., hvorki tekna- né gjaldamegin, verði lokað við þessa umræðu. Forsrh. hefur boðað í fjölmiðlum að gjaldahlið frv. veri skorin niður um 3--4 milljarða við 3. umr. Ekki liggur fyrir hvar sá niðurskurður kemur niður en ljóst er að allir útgjaldaliðir koma þar til greina. Hér er gagnrýnt að tilkynning um niðurskurð birtist fyrst í fjölmiðlum áður en slík aðgerð var kynnt og rædd í hv. fjárln. og hér á hv. Alþingi. Atkvæðagreiðslan sem hér á að fara fram er því alger sýndarmennska. Allt sem hér er verið að greiða atkvæði um getur átt eftir að breytast. Þingflokkur Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs situr því hjá við atkvæðagreiðslu um frv. að undanskildum bæði tillögum sem þingflokkurinn flytur varðandi utanríkisráðherrafund NATO og kostnað við hann og framlag til einkavæðingarnefndar. Við 3. umr. mun þingflokkurinn flytja brtt. bæði hvað varðar tekjuöflun og útgjöld miðað við áherslur Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs, þegar efnahagsforsendur, tekjuáætlun og niðurskurðartillögur meiri hlutans liggja fyrir.

Herra forseti. Eitt af sérstökum gæluverkefnum þessarar ríkisstjórnar, fyrir utan NATO-fundi og annað því um líkt, hefur verið einkavæðingartrúboðið. Ævinlega eru til nógir peningar þegar þarf að setja meira í þann herrekstur. Þannig voru til að mynda afgreiddar hér litlar 300 millj. kr. inn í fjáraukalög með brtt. frá meiri hlutanum fyrir nokkrum dögum. Það á að halda áfram á sömu braut og setja áframhaldandi fjárveitingar í þetta. Það kæmi manni mjög á óvart ef ríkisstjórnin hefði nokkrar hugmyndir um að skera þetta niður. Við teljum þennan fjáraustur óþarfan og þessum peningum betur komið annars staðar. Við teljum að endurskoða eigi frá grunni öll vinnubrögð í sambandi við verkaskiptingu ríkis og einkaaðila og stöðva frekari ákvarðanatöku á því sviði á meðan. Þar af leiðandi er þarna handhægur liður til að spara um 16,5 millj. kr., herra forseti, eða tæplega það, og munar um minna. Við leggjum því til að þessi liður verði strikaður út, liður 1.15 Útboðs- og einkavæðingarverkefni undir Ýmis verkefni 01-190.

Herra forseti. Eins og ég gat um í umræðu um fjárlögin í gær þá er ég á móti því að löggjafarsamkunda Íslands, hv. Alþingi, standi í framkvæmdum, sé að grafa skurði, byggja hús, rækta lax, silung og hunda. Ég mun því greiða atkvæði gegn slíkum framkvæmdum, sem hér er verið að ákveða. Ég tel að ráðuneytin eigi að fá rammafjárlög til þess að standa í slíkum framkvæmdum, enda eru ráðherrarnir framkvæmdaraðilar, og þeir eigi að standa ábyrgð á því gagnvart Alþingi hvernig þeirri framkvæmd lyktir. Nú er það þannig að enginn ber ábyrgð á þessum framkvæmdum sem Alþingi ákveður sjálft vegna þess að ráðherrar geta ekki borið ábyrgð á því sem löggjafarsamkundan ákveður.

Herra forseti. Í ljósi þess að margt bendir til að staða ríkissjóðs muni veikjast á komandi mánuðum og missirum, í ljósi þess að margar mikilvægar stofnanir í heilbrigðis- og velferðarþjónustunni eru fjárhagslega mjög aðþrengdar og þurfa á auknu fjármagni að halda og í ljósi þess að ríkisstjórnin hefur ekki séð sér fært að standa við fyrirheit og loforð við samtök fatlaðra um að útrýma biðlistum eftir húsnæði, í ljósi alls þessa ber okkur að ráðstafa skattpeningum almennings á skynsamlegan og réttlátan hátt. Að okkar mati blasir við að stöðva fjáraustur ríkisstjórnarinnar í fyrirhugaðan NATO-fund sem mun þegar upp verður staðið kosta mörg hundruð millj. kr., a.m.k. hátt á fjórða hundrað millj. kr. Með því að samþykkja þessa tillögu spörum við skattborgaranum 170 millj. kr.

Herra forseti. Ég held að það sé rétt að vekja athygli manna á því að hér á nú að bæta um betur við þær 170 millj. kr. sem NATO-fundurinn á að kosta og þegar er búið að færa inn í fjárlagafrv. eða gera ráð fyrir. Samkvæmt skýringum við þennan lið í greinargerð fjárlagafrv. eiga 170 millj., af þeim 181,4 millj. sem veita á utanrrn. undir liðnum Ráðstefnur, að fara í NATO-fundinn, en hér á að bæta 60 millj. kr. við. Þetta er aðeins kostnaður utanrrn. eins og hann er áætlaður á næsta ári. Þá er eftir kostnaður dómsmrn. að ógleymdum 30 millj. sem þegar er búið að færa inn í fjáraukalög þannig að dýr mundi Hafliði allur. Það er rétt að menn taki eftir því að hér eru nægir peningar á lausu til að hækka þetta gæluverkefni um 60 millj. kr. frá því sem áætlað var að það mundi kosta 1. okt. í haust þegar fjárlagafrv. var lagt fram.

Herra forseti. Ég vek athygli á því að það er ekki til nægilegt fé til að sinna löggæslu á viðunandi hátt í Reykjavík. Það er ekki til nægilegt fé til forvarna í fíkniefnamálum. Það er ekki til nægilegt fé til lögreglunnar almennt til að sinna hefðbundu hlutverki sínu fyrir íslenskt samfélag. En þegar á að þjóna NATO, þá er nóg til af peningum. Okkar tillaga gengur út á að snúa þessari þröngu forgangsröð við.

Herra forseti. Við erum að greiða atkvæði um liði undir liðnum Málefni fatlaðra. Samfylkingin hefur ætíð lagt áherslu á að staðið sé við lög um málefni fatlaðra, sem ekki hefur verið gert í tíð þessarar ríkisstjórnar. Það er ljóst að þessar tillögur munu leiða til þess að biðlistar fatlaðra eftir sjálfsögðum mannréttindum, svo sem búsetu og þjónustu munu halda áfram að lengjast. Greiningarstöð ríkisins fær ekki neina viðbótarfjárveitingu og getur því ekki sinnt lögbundinni þjónustu. Frammistaða ríkisstjórnarinnar í málefnum fatlaðra er til skammar. Þingmál þetta er allt vanbúið og mun Samfylkingin ekki taka þátt í þessari afgreiðslu og situr því hjá.

Herra forseti. Hér er hæstv. ríkisstjórn að afla sér, samkvæmt þeirri venju sem hefur verið að skapast undanfarin ár, heimildar til ýmiss konar ráðstafana á jarðnæði í eigu ríkisins. Nú er það svo að sumar af þessum heimildum getur verið fullkomlega eðlilegt að hafa tiltækar, ef í hlut á t.d. sala jarða til ábúanda á bújörðum sem samkvæmt lögum eiga kauprétt, en í öðrum tilvikum, eins og dæmin sanna, hafa hæstv. ríkisstjórn vægast sagt verið mislagðar hendur þegar komið hefur að því að fara með þessar eignir ríkisins. Afstaða okkar, þingmanna Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs, er almennt sú að ríkið eigi ekki að láta frá sér jarðnæði nema í þeim tilvikum að um sé að ræða sölu til ábúanda á bújörðum eða sölu til sveitarfélaga. Að öðrum kosti er þetta jarðnæði að okkar dómi betur komið í eigu almennings í landinu og í höndum ríkisins fyrir þess hönd, svo ekki sé minnst á það hversu gagnrýnisverð framkvæmd hæstv. ríksstjórnar á þessu sviði hefur iðulega verið. Þennan fyrirvara, herra forseti, vildi ég sérstaklega hafa á um afstöðu okkar til þessara liða.

Herra forseti. Þrátt fyrir að þess megi vænta að þær tillögur sem hér hafa farið í gegnum atkvæðagreiðslu muni að stórum hluta breytast milli 2. og 3. umr. þá er að sjálfsögðu eðlilegt að greiða því atkvæði að málið fari til 3. umr. þannig að sem fyrst megi hefja raunhæfa umræðu og vinnu við fjárlagafrv. fyrir árið 2002.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. um frv. til laga um breytingu á lögum nr. 33 frá 5. maí 2000, um veiðieftirlitsgjald, með síðari breytingum. Til að ná markmiðum fjárlaga er með frumvarpinu annars vegar lagt til að gjald fyrir leyfi til veiða í atvinnuskyni sem rennur til veiðieftirlits Fiskistofu hækki úr 15.000 kr. í 16.500 kr. og hins vegar að gjald á úthlutaðar veiðiheimildir eða landaðan afla metið til þorskígilda í tonnum, sem einnig rennur til veiðieftirlits Fiskistofu, hækki úr 424 kr. í 462 kr. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Kristinn H. Gunnarsson, Hjálmar Árnason og Helga Guðrún Jónasdóttir voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Hv. þm. Árni Steinar Jóhannsson sat fundi nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi og er samþykkur áliti þessu, með fyrirvara. Undir nál. rita hv. þm. Einar K. Guðfinnsson, formaður og frsm., Guðmundur Hallvarðsson, Vilhjálmur Egilsson og Guðjón A. Kristjánsson og að auki, með fyrirvara, hv. þm. Svanfríður Jónasdóttir og Jóhann Ársælsson.

Hæstv. forseti. Eins og fram kom hjá hv. frsm. skrifuðum við hv. þm. Svanfríður Jónasdóttir undir þetta álit með fyrirvara en erum samþykk efni þess. Við fórum yfir þetta í nefndinni og teljum að þessar hækkanir séu eðlilegar miðað við verðlagsforsendur og höfum þess vegna skrifað undir nál. Fyrirvarann settum við þó hér vegna þess að við höfum áður í tengslum við fjárlagagerð, samfylkingarfólk, lagt fram tillögur sem byggt hafa á því að hærra gjald yrði innkallað fyrir veiðiheimildir. Við gerðum þess vegna ráð fyrir því að til þess gæti komið að við flyttum slíkar tillögur í tengslum við fjárlagagerðina. Við vildum að það kæmi fram við þá umræðu sem hér fer fram, að við teljum það fullt eins koma til greina þó að þetta frv. verði samþykkt.