Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Lagaákvæði um grænfóðurverksmiðjur voru fyrst samþ. af Alþingi með lögum um Stofnlánadeild landbúnaðarins, landnám, ræktun og byggingar í sveitum, nr. 45/1971. Þessi lagaákvæði voru frumsmíð á þeim tíma og hafa staðið óbreytt síðan þrátt fyrir að reynsla hafi sýnt að þörf væri á að setja um þetta efni fyllri ákvæði. Á þeim tíma, sem síðan hefur liðið, hefur verið starfað eftir þessum lagaákvæðum að nokkru. M.a. var þegar eftir að lögin höfðu verið afgreidd skipuð nefnd á grundvelli þeirra til að gera áætlun um stofnun og starfrækslu nýrra grænfóðurverksmiðja í landinu. Þessi áætlun var síðan staðfest af þeim aðilum sem hlut áttu að máli: í fyrsta lagi landnámsstjórn og Búnaðarfélagi Íslands og síðar af þáv. landbrh. á árinu 1972. Nú eru starfandi fimm grænfóðurverksmiðjur í landinu, en í frv. því, sem hér liggur fyrir, er lagt til að grænfóðurverksmiðjur beri heitið fóðurverksmiðjur. Fjórar af þessum fimm verksmiðjum eru í eigu ríkisins og starfa tvær þeirra á Rangárvöllum, þ.e. í Gunnarsholti og á Stórólfsvelli, en aðrar að Flatey á Mýrum og í Saurbæ í Dalasýslu. Enn fremur er rekin ein slík verksmiðja í einkaeign í Brautarholti á Kjalarnesi. Elst þessara verksmiðja er verksmiðjan á Stórólfsvelli, sem hóf starfrækslu á árinu 1961, en framleiðsla verksmiðjunnar það ár var aðeins 230 tonn. Aðrar verksmiðjur hófu starfsemi sem hér segir: verksmiðjan í Gunnarsholti hóf starfsemi 1964, Brautarholtsverksmiðjan ári síðar eða árið 1965, Fóðuriðjan í Saurbæ í Dölum á árinu 1974 og Grænfóðurverksmiðjan í Flatey 1975. Þegar sú áætlun var gerð á grundvelli núverandi lagaákvæða, sem ég gat um í upphafi máls míns, var ákvarðað að stofna til þriggja nýrra grænfóðurverksmiðja, samkvæmt ákvörðun þáv. landbrh. Var hin fyrsta þeirra ákveðin í Flatey á Mýrum og hóf hún störf eins og áður sagði 1975, - en enn fremur var ákveðið að reistar yrðu grænfóðurverksmiðjur í Hólminum í Skagafirði og Saltvík í Suður-Þingeyjarsýslu. Þegar þessi áætlun var gerð var í undirbúningi stofnun grænfóðurverksmiðjunnar í Saurbæ í Dölum á vegum einkaaðila, en ríkið yfirtók þá verksmiðju skömmu síðar og hefur hún starfað á vegum ríkisins alla tíð frá því að hún hóf starfrækslu. Þær verksmiðjur, sem ákveðið var að skyldu reistar í samræmi við þessa áætlun, aðrar en Flateyjarverksmiðjan, þ.e. verksmiðjurnar tvær á Norðurlandi, hafa verið í undirbúningi allan þann tíma sem síðan hefur liðið og hefur sá undirbúningur verið nokkuð slitróttur og legið niðri sum árin, en nú er unnið að undirbúningi þeirra með meiri krafti en áður. Með frv. þessu, sem undirbúið er af starfsmönnum landbrn. og fjmrn. og með aðild landnámsstjóra, er gert ráð fyrir að sett verði sérstök lög um fóðurverksmiðjur og horfið frá því að kalla þessar verksmiðjur grænfóðurverksmiðjur eða graskögglaverksmiðjur, eins og áður hefur verið gert. Lagafrv., sem hér liggur nú fyrir til umr., felur í sér rammalöggjöf um þetta efni sem er nokkuð rúm, og er gert ráð fyrir að sett verði reglugerð til að kveða nánar á um ýmis þau ákvæði sem í frv. felast. Frv. felur í sér, að gefin er heimild til þess að ríkissjóður eigi aðild að stofnun hlutafélaga um stofnun og rekstur fóðurverksmiðja. Það felur í sér heimildir til að selja þær verksmiðjur, sem nú eru í ríkiseign, hlutafélögum, félagssamtökum eða jafnvel einstaklingum. Frv, felur í sér að í raun er ekki gert ráð fyrir að stofna fleiri fóðurverksmiðjur alfarið á vegum ríkisins en þegar hefur verið gert. Og frv. felur í sér breytingar á stjórnunarskipulagi þeirra verksmiðja, sem nú starfa á vegum ríkisins, þannig að um málefni þeirra fjalli ein stjórn í stað þess að nú hefur hver verksmiðja stjórn fyrir sig. Um þessi atriði vildi ég fara örfáum orðum. Í fyrsta lagi er nauðsynlegt að færð verði í lög ákvæði sem veita heimild til þess að ríkissjóður eigi aðild að stofnun hlutafélaga um þennan rekstur. Það hefur sýnt sig, eins og ég hef þegar rakið, að undirbúningur þeirra verksmiðja, sem áætlað var 1972 að reisa á Norðurlandi, hefur gengið ákaflega hægt. Smám saman hefur vaxið vilji fyrir því og opnast möguleikar til þess að heimaaðilar leggi fram fjármagn til stofnunar slíkum fyrirtækjum og taki þá um leið á sig að hluta ábyrgð á þessum rekstri. Ég tel að það sé út af fyrir sig hyggileg stefna að fyrirtæki, sem ekki eru stærri í sniðum en hér um ræðir, séu að hluta á ábyrgð heimaaðila og þeir hafi verulegra hagsmuna að gæta í sambandi við rekstur þeirra. Til þess að það geti orðið er nauðsynlegt að fella í lög ákvæði sem heimila ríkissjóði að taka þátt í uppbyggingu slíkra fyrirtækja. Þá er gert ráð fyrir að heimildir séu til að selja þau fyrirtæki sem nú eru í eigu ríkisins. Í samræmi við það, sem gert er ráð fyrir að sé framtíðarstefna í þessum málum samkvæmt frv., er eðlilegt að það feli jafnframt í sér heimild til breytinga á eignarfyrirkomulagi þeirra verksmiðja sem nú eru starfandi. Ég vil láta það koma fram, að í raun og veru eru þetta þau atriði þessa máls sem brýnast er og nauðsynlegast að fá lagaákvæði um að þessu sinni, vegna þess að undirbúningur hlutafélaga er þannig bæði varðandi verksmiðju í Hólminum í Skagafirði og í Saltvík í Suður-Þingeyjarsýslu og enn fremur er á undirbúningsstigi slíkt fyrirtæki í Borgarfirði, að af frekara áframhaldi á þeim undirbúningi getur tæpast orðið af hálfu ríkisins nema fá heimild til slíks í lögum. Það er því orðið ákaflega brýnt að slík lagaákvæði séu sett. Það eitt gerir það að verkum, að mjög nauðsynlegt er að frv. af þessu tagi fái afgreiðslu á yfirstandandi Alþingi. Hér skal ekki farið mörgum fleiri orðum um form á þessu frv. Ég vil aðeins segja það, að megintilgangur uppbyggingar fyrirtækja á þessu sviði er auðvitað að nýta innlend gæði til fóðuröflunar í auknum mæli, að færa inn í landið í auknum mæli fóðurframleiðslu. Við getum sagt að hér sé um að ræða kjarnfóðurframleiðslu úr innlendum hráefnum. Verksmiðjur þær, sem hér er um að ræða, eru í frv. kallaðar fóðurverksmiðjur m.a. með tilliti til þess, að reiknað er með að þær verði reknar í því skyni að framleiða ekki einvörðungu fóður úr grasi og grænfóðri, heldur einnig að í það fóður verði blandað öðrum efnum sem falla til hér innanlands. Þar á ég ekki hvað síst við margs konar sláturúrgang sem ella nýtist lítið eða ekki. Er þegar nokkur reynsla af því að nýta sláturúrgang til vinnslu á fóðri. Þegar er einnig reynsla fyrir því að nýta mör og lýsi og lítils háttar af fisk- og hvalmeltu til fóðurframleiðslu og íblöndunar við annað fóður. Þessi mál eru að vísu tiltölulega skammt á veg komin í rekstri fóðuriðnaðar hjá okkur Íslendingum, en athuganir fara þó fram á því, á hvern hátt þessum atriðum verði best fyrir komið. M.a. er starfandi stjórnskipuð nefnd til að athuga möguleika á að framleiða hér í landinu refafóður eða loðdýrafóður, fiskafóður og gæludýrafóður, en þessi fóðurefni eru að verulegum hluta flutt inn í landið eins og nú standa sakir. Er í rauninni ástæða til að við freistum þess til hins ýtrasta að nýta þau hráefni, sem falla til í landinu sjálfu, til að framleiða þetta fóður. Er ekki að efa að við getum ráðið við þá tækni sem til þess þarf, og víst er að við eigum góð hráefni. Með tilliti til þess. að e.t.v. gæti þessi rekstur farið saman að verulegu leyti, eru þessar verksmiðjur hér kallaðar fóðurverksmiðjur. Er raunar þegar nokkur reynsla fyrir því, að íblöndun hráefna bæði frá landbúnaðarafurðum og sjávarafurðum í grasmjöl hentar til framleiðslu á slíkum fóðurkögglum. Það verður ekki hægt að vík ja sér undan því, að rekstur á slíkum verksmiðjum verður auðvitað að taka tillit til markaðar og markaður í landinu sjálfu fyrir þessa framleiðslu hlýtur vitaskuld að mestu leyti að ráðast af verði, en einnig verður að taka fullt tillit til gæða framleiðslunnar. Hér er um annan og veigamikinn þátt þessa máls að ræða, sem ekki er tekið á í þessu frv., en hlýtur þó að verða að taka til athugunar í framhaldi af því eða samhliða því að aukning yrði á fóðurframleiðslu af þessu tagi. Eins og nú standa sakir hefur framleiðsla graskögglaverksmiðjanna orðið að hámarki á árinu 1980 tæp 13 þús. tonn, en var á síðasta ári tæp 10 þús. tonn. Á sama tíma hefur það gerst, að innflutningur á fóðri til landsins hefur minnkað verulega frá því sem hann var mestur, en hann var mestur á árinu 1979, eða tæplega 85 þús. tonn. Á árinu 1981 var innflutt fóður á hinn bóginn 60 400 tonn og hafði því minnkað um meira en 14. Ég tel að það séu öll skilyrði til þess, að við ættum að geta framleitt meira af þessari nauðsynlegu rekstrarvöru landbúnaðarins í landinu sjálfu, og ekki þarf að draga í efa að gæði framleiðslunnar gætu orðið mikil. Við ættum að geta framleitt a.m.k. helming af þeirri fóðurvöru, sem notuð er, og sennilega miklu meira. Á hinn bóginn þarf að gefa því gaum, að verðsamanburður verði ekki með þeim hætti að hann kyrki þessa framleiðslu, ekki síst á meðan fyrirtækin bera verulegan fjármagnskostnað, sem væri mestur rétt eftir að nýjar verksmiðjur hafa tekið til starfa. Þessi þáttur málsins, eins og ég sagði, er mjög veigamikill og geri ég ráð fyrir að setja þurfi sérstök lög áður en langir tímar líða um fóðurverslun og fóðurframleiðslu, jafnvel innflutning á fóðurvörum til landsins, en það mál er það skammt á veg komið í undirbúningi að ég geri ekki ráð fyrir að slíkt frv. verði lagt fram á þessu þingi. Það þarf mikinn undirbúning. Margir hagsmunaaðilar eiga hlut að máli, Er nauðsynlegt að vinna mikið undirbúningsstarf til að freista þess að ná samkomulagi um slíki stórmál. Ég tel að þau mál, sem hér er fjallað um, séu ákaflega mikilvæg fyrir íslenskan landbúnað og raunar fyrir þjóðarbúið í heild. Það er ekki einungis á þessu sviði sem þau sannindi gilda að okkur Íslendingum beri að byggja atvinnulíf okkar upp með þeim hætti að nýta sem allra best þau hráefni, sem við eigum í landinu sjálfu, og byggja atvinnuvegi okkar þannig upp að þeir séu í ríkara mæli en hingað til óháðir flutningum á slíkum rekstrarvörum hingað til landsins erlendis frá með þeim sveiflum og þeirri óvissu sem er um viðskipti við önnur lönd í mörgum slíkum tilvikum. Á engu sviði er nærtækara að efla íslenskt atvinnulíf ef einmitt að vinna að því að auka framleiðslu úr innlendum hráefnum til hagsbóta fyrir atvinnuvegina. Herra forseti. Ég tel ekki ástæðu til að fjalla um þetta frv. í lengra máli. Ég legg til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Herra forseti. Ég fæ tækifæri til að fjalla um þetta mál í nefnd og get þar haft þau afskipti af því sem eðlileg teljast. Hér er á ferðinni frv, sem er allviðamikið þegar betur er að gáð og snertir nokkuð mörg svið. Ég segi strax að það er margt athyglisvert varðandi skipan þessara mála. Það getur vel verið að það sé umdeilt hver skipan mála varðandi fóðurverksmiðjur eigi að vera, en alla vega er það af hinu góða að verksvið þeirra er víkkað mjög um leið. Það þýðir að hvers kyns nýting innlendra aðfanga í stað innflutnings á fóðurbæti er vissulega sjálfsögð og þjóðhagslega nauðsynleg. Ég mun hafa ýmsa fyrirvara um þetta frv. í nefnd, en þó er sá stærstur sem snertir 2. gr., og vil ég koma því að þegar við 1. umr. Þar stendur að ríkisstj. sé heimilt að selja félagasamtökum eða einstaklingum fóðurverksmiðjur í eigu ríkissjóðs og lána söluverð með sömu kjörum og jarðakaupalán frá Stofnlánadeild landbúnaðarins. Varðandi einstaklingana vil ég halda því fram, að hér sé um of rúma heimild að ræða gagnvart þeim. Ég hygg að það væri eðlilegast, ef þeir eiga að koma inn í þetta mál á annað borð, að koma þyrfti til heimild Alþingis hverju sinni sérstaklega til þess að ríkisstj. mætti selja einstaklingum slíkar fóðurverksmiðjur. Hins vegar finnst mér ekki óeðlilegt, að samtök bænda eða félög þeirra og félagasamtök ættu þess kost að kaupa þessar verksmiðjur með þessum kjörum, og hefði því talið eðlilegast að heimildin næði eingöngu til þeirra. Ég mun vinna að breytingu í þessa átt í nefndinni og vænti samstöðu um það þar. Sannleikurinn er auðvitað á. eins og hæstv. landbrh. kom inn á áðan, að þetta mál tengist allt þeim verksmiðjum sem fyrir eru í landinu. Þar hljóta auðvitað ýmsar spurningar að vakna sem ég ætla ekki að fara út í hér. Það tilheyrir frekar nefndarstarfinu varðandi mál þetta. Það er varðandi þau hlutafélög sem vitnað er í í aths. við 3. gr. og er kannske undirrótin að þessu frv., að ríkisstj. sé heimilt að taka þátt í stofnun hlutafélags sem eigi og reki nýjar fóðurverksmiðjur. Þar kemur auðvitað að tengslum þeirra við stjórnir fóðurverksmiðjanna. Eins er varðandi tengslin við Landnám ríkisins. Uppi hafa verið ýmsar hugmyndir um Landnám ríkisins. m.a. jafnvel að leggja Landnám ríkisins niður. Það er auðvitað stærra mál en svo að þar verði rætt hér. Hins vegar hvarflar það að mér varðandi fóðurverksmiðjurnar, að meðan 1.andnám ríkisins er sérstakur þáttur í stjórnkerfinu sé spurning um hvort yfirumsjón og stjórn þessara mála eigi ekki að vera að einhverju leyti eða að miklu leyti þar, sbr. t.d. 5. gr. þar sem sagt er: „Stjórn fóðurverksmiðja ríkisins skal skipuð fimm mönnum og jafnmörgum til vara, sem landbrh. skipar til fjögurra ára í senn:“ - Stjórn þessara verksmiðja er sem sagt alfarið skipuð af hálfu rn. Landbrh. ræður þessari stjórn algerlega. Varðandi hlutdeild og þátttöku þeirra verksmiðja, sem fyrir eru og stjórn þeirra áfram vakna líka spurningar í mínum huga. Ég ætla ekki að tala um þetta mál neitt frekar hér nú. Búnaðarþing mun vera að fjalla um þetta mál sérstaklega. Það mun senda álit sitt til þeirrar nefndar sem ég á sæti í og fjallar um frv. Það verður fróðlegt að sjá álit Búnaðarþings. Ég tel að nefndin hljóti mjög að taka mið af þeim sjónarmiðum sem þar kunna fram að koma, þó að ég áskilji mér vitanlega allan rétt til að greina þar á milli þeirra atriða sem ég er samþykkur. En ég hef vissa fyrirvara um frv., sérstaklega varðandi 2. gr., og vil að það komi fram strax, og eins varðandi stjórnunina í 5. gr., sem ég vil líka að sé athuguð betur þegar við á annað borð erum með stofnun eins og Landnám ríkisins í okkar kerfi varðandi landbúnaðinn í heild.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. landbrh. fyrir að flytja þetta frv. því að ég held að það sé nauðsynlegt að lagaákvæði um þá starfsemi, sem það fjallar um, séu á hverjum tíma í sem æskilegustu formi. Það leiðir af sjálfu sér, að eftir svo langan tíma frá þeirri lagasetningu sem nú er í gildi og miðað við hvað þessi starfsemi hefur verið í uppbyggingu hefur ýmislegt komið í ljós sem vafalaust má betur fara. Ég mun ekki fjalla um þetta mikið efnislega þar sem ég á eins og hv. síðasti ræðumaður sæti í landbn. sem mun taka málið til athugunar. Ég vil þó aðeins í sambandi við ákvæðin um eignaraðildina láta þá skoðun mína í ljós, að ýmislegt mælir vitanlega með því, að hún sé að einhverju leyti í höndum þeirra sem búa á hverjum stað. Við vitum að það er viss ávinningur að slíku, þó svo vitanlega komi þar fleira til sem hefur áhrif á æskilega eignaraðild. En það, sem ég vildi sérstaklega koma hér á framfæri, er að ég veit að áhugi er viðar fyrir byggingu svona verksmiðja en hæstv. ráðh. minntist á. Er mér þá sérstaklega kunnugt um að hann er fyrir hendi í Mýrdal í Vestur-Skaftafellssýslu. Það er tvennt sem hlýtur að ráða staðarvali þessara verksmiðja: Annars vegar að þær séu nokkuð dreifðar um landið til að reyna að draga úr flutningskostnaði á framleiðsluvörunni til notendanna, til bændanna. Það er sjónarmiðið sem ég held að hafi ráðið miklu um uppbyggingu þeirra verksmiðja sem nú eru annaðhvort í undirbúningi eða áformaðar, þ.e. á Norðurlandi og Vesturlandi. En hitt, sem ég held að hljóti að hafa mikil áhrif líka, eru hinar náttúrlegu aðstæður. Þar held ég að Mýrdalurinn hafi mjög mikinn ávinning fram yfir flesta aðra landshluta þar sem sprettutími er þar lengri en víðast hvar annars staðar. Þar byrjar að gróa miklu fyrr á vorin, og einnig er þess að vænta, að gras geti staðið þar lengur fram á haustið en víðast hvar annars staðar. Með dýra verksmiðju með tiltölulega stuttan nýtingartíma á hverju ári hefur vitanlega mikið að segja að hann sé þó sem lengstur. Það hlýtur að muna allmiklu um hverja vikuna sem þar er hægt að vinna. Land fyrir verksmiðju. sem er ákjósanlegt í þessu skyni, stendur til boða í Mýrdal. T.d. er kal þar nærri óþekkt. Sprettuöryggið er einnig meira en víðast hvar annars staðar á landinu. Svo er eitt atriði enn sem ég vildi koma á framfæri í sambandi við þá auknu fjölbreytni í framleiðslunni sem hæstv. landbrh. minntist á. Á undanförnum árum hefur lítils háttar verið byrjað á því í verksmiðjunni á Hvolsvelli að taka á móti innlendu korni og þurrka það og mala og blanda saman við grænfóður, þannig að það er að jöfnu grænfóður og korn. Þessi fóðurbætir hefur reynst mjög góður þeim sem hann hafa notað. Þeir telja að hann jafnist á við bestu fóðurblöndur sem völ er á. Ég tala nú ekki um ef hægt væri síðan að blanda í fóðrið fleiri efnum, eins og sláturúrgangi eða einhverju slíku. Einmitt í Mýrdalnum og þar í grennd eru tvímælalaust þau svæði þar sem mestar líkur eru á að kornrækt geti verið árviss. Þar er vaxandi áhugi á að reyna þetta. Ég hygg að á komandi sumri verði allmargir til viðbótar við þá, sem gert hafa tilraunir síðustu árin, sem hafa hug á að reyna kornrækt. Sumir gera sér vonir um að þarna geti orðið um verulega framleiðslugrein hjá bændum að ræða. Eitt vandamálið við þá framleiðslu er þurrkun og verkun kornsins, en þá hefur verksmiðjan á Hvolsvelli leyst vanda þeirra sem þar eru í grennd. Ef á að selja kornið langt frá framleiðslustað er e.t.v. nauðsynlegt að þurrka það, enda þótt e.t.v. geti verið um aðra möguleika að ræða fyrir þá sem nýta kornið til eigin nota. Ég ætla ekki að ræða þetta mál að sinni þar sem ég mun fá tækifæri til að fjalla um málið í landbn.



Herra forseti. Ég vil gjarnan taka það fram vegna þeirra aths. sem fram komu hjá hæstv. forseta, hv. þm. Helga Seljan, að þegar frv. þetta var samið af, eins og ég greindi frá, starfsmönnum úr landbrn. og fjmrn. með aðild landnámsstjóra. og raunar fengu þeir til liðs við sig Benedikt Sigurjónsson fyrrv. hæstaréttardómara, var stuðst við drög að frv. sem fyrir hafa legið um þetta efni frá fyrri tímum. Ég tek það fram. að ég tel að mjög komi til álita að þrengja þá heimild, sem er í 2. gr., þannig að ef einstaklingar hafa áhuga á að kaupa þau fyrirtæki, sem hér um ræðir, geti þeir allt að einu myndað um það hlutafélag eða eitthvert félagsform, þannig að í greininni mætti þess vegna standa að heimilt væri að selja félögum og félagasamtökum þær fóðurverksmiðjur, sem nú eru í eigu ríkissjóðs, og lána með sömu kjörum og jarðakaupalán Stofnlánadeildar landbúnaðarins, eins og þar segir. Það er því ekkert frá minni hálfu sem hindrar að tekið verði fullt tillit til aths. hæstv. forseta við meðferð málsins. Varðandi skipulag þessara mála að öðru leyti, sem hæstv. forseti gerði nokkuð að umtalsefni, er rétt að þar er um álitamál að ræða. Hér er þessu stillt upp þannig að ein fimm manna stjórn fari með málefni ríkisverksmiðjuna. Gert er ráð fyrir að fimm menn sitji í þessari stjórn til að gefa svigrúm fyrir að þeir séu skipaðir af nokkuð dreifðu svæði, þ.e. að þau héruð, sem hafa mestra hagsmuna að gæta varðandi rekstur þeirra ríkisverksmiðja sem nú eru í gangi, geti átt þar fulltrúa. Líklegt væri að landbrh. mundi hverju sinni skipa a.m.k. formann slíkrar stjórnar annað tveggja úr landnámsstjórn eða þá landnámsstjóra, en landnámsstjóri og Landnám ríkisins hafa til þessa borið hita og þunga af því að fjalla um rekstur og uppbyggingu þessara fyrirtækja í eigu ríkisins. Þessi skipulagsatriði getur auðvitað þurft að taka til nánari athugunar. Verði menn ekki um þau atriði á eitt sáttir mundi ég óska eftir að þau atriði verði fremur látin liggja um kyrrt en það yrði til þess að frv. í heild næði eigi fram að ganga. Eins og ég gat um í fyrri ræðu minni er í rauninni mjög brýnt að l. kafli frv. nái afgreiðslu Alþingis að þessu sinni. Ef ágreiningur er eða skiptar skoðanir um aðra þætti þessa máls væri unnt að geyma þá kafla frv. til nánari athugunar til næsta Alþingis. Ég þakka hv. þm. Jóni Helg,syni fyrir innlegg hans í þessa umr. Ég rakti ekki í minni ræðu ítarlega það sem fram kemur í grg. frv. Þar er bent á að nú sé vaxandi áhugi á aukinni kornrækt í landinu. Þegar hefur Stórólfsvallarverksmiðjan malað korn, sem framleitt er hjá bændum. og blandað það grasmjöli, og hefur þessi framleiðsla gefið góða raun. Er sannarlega vonandi að orðið geti aukninga á slíkum þætti í þessum málum og að það geti orðið raunhæf leið til að draga úr innflutningi okkar Íslendinga á fóðurkorni. Varðandi fjölgun þessara fyrirtækja umfram það sem þegar eru í raun ákvarðanir til um og í raun og veru hefur verið ákveðið fyrir 10 árum að stofna tvær grænfóðurverksmiðjur á Norðurlandi, sem getið hefur verið um, verður að huga að frekari uppbyggingu þessara fyrirtækja með hliðsjón af markaðshorfum og öðrum möguleikum til sölu á framleiðslu þeirra. Afgreidd var á Alþingi í fyrra ályktun þess efnis að skora á ríkisstj. að láta fara fram athugun á hagkvæmni þess að reisa graskögglaverksmiðju eða fóðurverksmiðju í Borgarfirði. Hefur verið unnið þar verulega að undirbúningi af hálfu heimamanna, en slík hagkvæmniathugun er í raun að hefjast og þá væntanlega í því skyni að þar verði hægt að stofna hlutafélag á grundvelli þessara laga ef það sýnist hagkvæmt. Ég er ekki í neinum vafa um að ræktunarskilyrði eru hvergi betri á landinu en í Mýrdal. og ég hygg að þar sé sprettutíminn einna lengstur. A.m.k. vorar þar snemma. Sprettutíminn hefur, eins og hér hefur komið fram, afgerandi áhrif á afkastagetu verksmiðjunnar. þ.e. hvað framleiðslutíminn getur verið langur. Þess vegna eru þar auðvitað mjög ákjósanleg skilyrði frá náttúrunnar hendi til að reisa verksmiðju af þessu tagi og getur þurft að taka það mál til athugunar, en heildarafköstin verða að vera í einhverju samræmi við það sem menn telja líklegt að markaðurinn þoli. Ég vil þó láta það koma hér fram, að allajafna er það svo að þrátt fyrir að ræktunarskilyrði séu góð og vinnslutími sé langur á t.d. Rangárvöllum hefur á sumum öðrum svæðum landsins verið a.m.k. meira próteinmagn í grasi og í fóðri en í því grasi sem vex á sandjörðinni á Rangárvöllum og sums staðar annars staðar á Suðurlandi. Þetta er atriði sem einnig þarf að taka tillit til. Ég er ekki þar með að segja að það gild um Mýrdalinn, þar sem önnur náttúrleg skilyrði eru en t.d. á Rangárvöllum. En meginmálið er að taka til athugunar hagkvæmni þess og möguleika að reisa fleiri fyrirtæki en í raun hefur þegar verið ákvæðið. Ég tel sjálfsagt að landbrn. hlutist til um það, ef þess verður óskað, að slík athugun verði gerð.



Herra forseti. Allshn. hefur haft til meðferðar frv. til l. um breytingu á lögum nr. 75 21. júní 1973, um Hæstarétt Íslands. Nefndin hefur rætt frv. á mörgum fundum og alllöngum. Til viðræðna við nefndina komu m.a. forseti Hæstaréttar, forseti lagadeildar Háskóla Íslands, fulltrúar Lögmannafélags Íslands, stjórn þess, og formaður réttarfarsnefndar. Allir þeir aðilar, sem á fund nefndarinnar komu, voru sammála um að nauðsynlegt væri að ráða bót á því ástandi sem nú er hjá Hæstarétti vegna þess langa dráttar sem verður frá því að málum er vísað til Hæstaréttar og þar til dómur fellur. En eins og fram kom við 1. umr. málsins hér í deild eru nokkuð skiptar skoðanir um hvaða leið er best að fara og þá um leið um frv. það sem hér er til meðferðar. Allshn. bárust athugasemdir frá 10 lögmömmum við frv., þar sem dregið var í efa réttmæti þess að fara þessa leið, og vitnað þar til ákvæða stjórnarskrárinnar. En í því skjali var ekki bent á neina aðra leið sem fara skyldi til að leysa þennan vanda. Þegar stjórn Lögmannafélagsins kom á fund allshn. kom í ljós að skiptar skoðanir voru innan stjórnarinnar um þessar athugasemdir tímenninganna og enginn vildi á nefndarfundi fullyrða að með frv. væri verið að stefna að stjórnarskrárbroti. Og a.m.k. hjá sumum stjórnarmanna Lögmannafélagsins kom fram að nauðsynlegt væri að styðja við bakið á Hæstarétti til þess að leysa hinn bráða vanda með því að samþykkja þetta frv. En til þess að kanna þetta mál eins og allshn. hafði tök á varð það niðurstaða úr viðræðum nm. við forseta lagadeildar Háskóla Íslands að fara fram á það við hann, að hann gerði tillögur um hvaða aðrar leiðir en sú, sem frv. gerir ráð fyrir, gætu að hans mati komið til greina. Hann brást vel við því og sendi nefndinni tvo valkosti í málinu. Við athugun á þeim kostum sá allshn. sér ekki fært að mæla með annarri hvorri þeirra leiða án þess að málið væri athugað miklu betur. Niðurstaðan af athugunum allshn. varð því sú, að nauðsynlegt væri að afgreiða þetta frv. á þessu þingi, en jafnframt beinir nefndin þeirri eindregnu ósk til hæstv. dómsmrh., að hann láti kanna rækilega hvort breytingar á frambúðarskipulagi væru æskilegar í þessum málum. Í þeirri nefnd, sem það mál tekur til athugunar. þyrfti að vera tryggt að fram kæmu sjónarmið þau sem taka þarf tillit til þegar þetta mál er athugað. Allmikið var á nefndarfundum rætt um 1. gr. frv., hvort fjölga eigi föstum dómurum í 8. Meiri hl. nm. telur að verði gerðar síðar breytingar á dómskerfinu sem muni létta álagi af Hæstarétti, þá sé einfalt aðfækka dómurum aftur og ákvaða þá fjölda þeirra í samræmi við þau verkefni sem líklegt er að Hæstiréttur fái til meðferðar. Í sambandi við 4. gr. frv., um heimild til að ráða sérfróða aðstoðarmenn, kom það fram í viðræðum við forseta Hæstaréttar. að þar yrði ekki um mikið starfslið að ræða. A.m.k. er það ekki ætlunin nú í upphafi, heldur yrði látið nægja að ráða ein löglærðan mann til að annast það verkefni. En þrátt fyrir það að ekki væri þar um fjölmennara lið að ræða gæti það orðið til þess að flýta fyrir afgreiðslu mála. Við 1. umr. málsins kom fram hjá hv. 11. þm. Reykv. ósk um að fá skrár yfir öll þau frumvörp, sem hæstaréttardómarar hafa samið, og önnur störf í dómsmálum utan Hæstaréttar. Dómsmrn. hefur gert slíka skrá um störf á vegum þess að mun hv. þm. hafa fengið hana. Í henni kemur fram að þar er um fá mál hjá hverjum dómara að ræða. eitt eða tvö um örfá atriði, utan hjá einum, sem mun hafa fengið leyfi frá störfum til að sinna a.m.k. sumum þeirra sérstaklega. Á sérstöku þskj. flytur nefndin brtt. um gildistíma laganna þ.e. að lögin taki gildi 1. júlí 1982 í stað 1. jan. eins og er í frv. Og í nál. á þskj. 386 kemur fram að allshn. leggur til að frv. verði samþykkt, en tveir nm., Eiður Guðnason og Stefán Jónsson, skrifa undir það með fyrirvara og einstakir nm. áskilja sér rétt til að flytja og fylgja brtt.



Herra forseti. Þegar þetta frv. var fyrst til umr. hér í hv. deild fóru fram ítarlegar umr. um það, vegna þess m.a. að fram hafði komið álitsgerð um frv. frá hópi þekktra og virtra lögfræðinga og kennara við Háskóla Íslands í lögfræði hér í borg, þar sem því var haldið fram að nokkur ákvæði frv., sérstaklega eitt þeirra, brytu í bága við stjórnarskrána. Var vakin athygli á, að það væri alvarlegt mál þegar haldið væri fram að breytingar á sjálfum hæstarétti landsins gætu hugsanlega falið í sér stjórnarskrárbrot, og bent var á þá sérkennilegu stöðu, að þar sem frv. væri samið af Hæstarétti sjálfum blasti við Alþingi sá vandi, að Hæstiréttur hefði e.t.v. sjálfur lagt drög að því, að stjórnarskráin væri brotin, og væri þá æðsti dómari í eigin sök. Enn fremur voru gerðar ýmsar aths. við að þessi leið væri farin til að ráða bót á seinagangi í afgreiðslu mála við Hæstarétt og bent á að ýmsar aðrar leiðir kynnu að vera réttari í bráð og lengd í þeim efnum. Ég óskaði einnig eftir ýmsum upplýsingum sem vörpuðu nánara ljósi á starfshætti réttarins á undanförnum árum eftir að dómurum var fjölgað. Ég þakka hv. nefnd fyrir að hafa reynt að afla þessara upplýsinga, en hins vegar verð ég að segja strax að ég hefði kosið að nefndin hefði í fyrsta lagi óskað eftir skriflegri greinargerð frá Lögmannafélaginu, en ekki látið nægja að ræða víð stjórnarmenn á fundi, einkum og sér í lagi þegar ljóst og uppvíst er að mismunandi skoðanir komu fram hjá stjórnarmönnum á því, hvort hér væri á ferðinni stjórnarskrárbrot eða ekki. Stjórnarskrárbrot um sjálfan Hæstarétt Íslands er svo alvarlegt mál að nauðsynlegt er að þeir aðilar, sem eru kallaðir til nefnda þingsins til að segja álit sitt á því atriði, skili skriflegu áliti. Við óskum eftir skriflegu áliti af minna tilefni en þessu. Ég vil þess vegna spyrjast fyrir um hvort þess hafi ekki verið farið á leit við þessa fulltrúa, að þeir skiluðu skriflegri greinargerð um þetta atriði þar sem m.a. væri tekin afstaða til þeirrar greinargerðar kennara í lögfræði við Háskóla Íslands og ýmissa dómara hér í borg sem kynnt var við 1. umr. málsins í hv. deild. Enn fremur sakna ég þess, að í nál. skyldu ekki vera birtir þeir valkostir sem forseti lagadeildar virðist hafa gert nefndinni grein fyrir að væru mögulegir til að leysa þennan vanda í dómstólakerfinu án þess að sú lausn leiddi til umræðna um hvort verið væri að brjóta stjórnarskrána eða ekki. Ég hefði talið nauðsynlegt að hv. alþm. fengju tækifæri til að kynna sér þá tvo aðra valkosti sem forseti lagadeildar hefur lagt fram á fundum nefndarinnar. Ég vil einnig vekja athygli á því, að formaður hv. allshn., hv. þm. Eiður Guðnason, hefur lagt fram sérstaka brtt. við 1. gr. frv. þar sem hann leggur til að hafnað verði þeirri tillögu frv. að fjölga hæstaréttardómurum. Það er veigamikil brtt. frá formanni nefndarinnar. Þegar allt þetta er haft í huga vil ég óska eftir því við hæstv. forseta þessarar deildar, að afgreiðslu þessa máls verði frestað og mér og öðrum þm. þessara deildar, sem þess óska, gefinn kostur á að kynna sér álit forseta lagadeildar í fyrsta lagi, en í öðru lagi tækifæri til að ræða nánar við þann hóp kennara í lögum við Háskóla Íslands og dómara hér í borg sem sendi Alþingi álitsgerð um að hér væri verið að brjóta stjórnarskrána. Ég tel nauðsynlegt þegar í ljós hefur komið að nefndin hefur ekki viljað taka skýra afstöðu til þess, sem þar kom fram, og breyta frv. í samræmi við það, að við fáum tækifæri til að ræða á nýjan leik, einstakir þm., við þessa lögfræðinga svo að það verði ekki, eftir að nefndin hefur skilað störfum, fljótfærnisleg afgreiðsla á þessu veigamikla frv. þegar í húfi eru svör við spurningunni um hvort stjórnarskráin kunni að verða brotin þegar gerð er þessi breyting á störfum Hæstaréttar. Enn fremur vil ég óska eftir fresti til að geta hugleitt nánar, eftir að hafa heyrt í frsm., fulltrúa nefndarinnar, hvers konar brtt. verði fluttar við frv., ef einhverjar verða, til viðbótar við þá brtt. sem formaður nefndarinnar hefur nú þegar flutt. Það er rétt, sem hér kom fram hjá frsm. nefndarinnar að ég óskaði m.a. eftir upplýsingum um störf hæstaréttardómara við að sem ja frv. Það kemur hér fram, að á undanförnum árum hafi hæstaréttardómarar alls unnið að samningu 21 frv. Það er kannske ekki mjög há tala, en þar eru ýmsir mjög veigamiklir lagabálkar, sem leggja grundvöll að löggjöf á ýmsum mjög veigamiklum sviðum okkar þjóðlífs, og mjög umfangsmikil vinna liggur að baki þeim. Það er líka rétt sem frsm. nefndarinnar benti á, að einn hæstaréttardómari sker sig þar sérstaklega úr og hefur alls unnið að 7 verkefnum á þessu sviði. Það vekur sérstaka undrun mína, að á sama tíma og Hæstiréttur Íslands sjálfur og hæstv. dómsmrh. telja að slíkt öngþveiti ríki hjá réttinum að nauðsyn sé þess vegna bæði á sérstakri fjölgun dómara og tímabundinni ráðningu dómara, vegna þess að núverandi dómarar geti ekki annað þessu, þá er ákveðið að fækka í réttinum um eins árs skeið með því að veita einum hæstaréttardómara leyfi frá störfum til að vinna að því að semja laga frumvörp. Nú er ég ekki að lasta að þessum tiltekna einstaklingi sé gert auðvelt að vinna að verkefnum af því tagi. En ég spyr: Hefur verið ráðinn annar hæstaréttardómari í hans stað? Ef svo er ekki er það ærið sérkennileg ráðstöfun, svo að vægt sé til orða tekið, að á sama tíma og það eru meginrök Hæstaréttar sjálfs og hæstv. dómsmrh. gagnvart Alþingi, að það þurfi að fjölga dómurum til að greiða úr málaflækjunni við réttinn, óski Hæstiréttur sjálfur eftir að dómurunum sé fækkað til að einn þeirra geti sinnt því verkefni að semja lög fyrir dómsmrn. á sviði kirkjuréttar þótt ýmsir aðrir sérfræðingar í landinu gætu greinilega unnið að því verki. Það liggur við að ég spyrji: Hvert er samhengið í málflutningnum, að tefla á tæpt vað hvað snertir stjórnarskrána sjálfa í krafti þess, að það þurfi að greiða úr öngþveiti mála í réttinum, en síðan telur Hæstiréttur sjálfur fullkomlega sjálfsagt og eðlilegt að fækka dómurum á sama tíma til að auðvelda að samin séu lög fyrir stofnanir framkvæmdavaldsins? Ég sé satt að segja ekkert samhengi í því að grípa til þessarar leyfisveitingar á þessum tímum, ef það er rétt, sem ég held að sé, en verður væntanlega upplýst nú eða síðar, að enginn hæstaréttardómari hafi verið ráðinn í starf þess sem vikið hefur úr réttinum um eins árs skeið. Væri fróðlegt að heyra rökin fyrir því að fækka í réttinum á þennan hátt á sama tíma og hér á Alþingi stendur hörð deila um að nauðsynlegt sé að fjölga í réttinum. Ég óskaði einnig eftir upplýsingum um fjölda sératkvæða í Hæstarétti á undanförnum árum. Ég vakti athygli á því, að aukin tíðni þess, að Hæstiréttur skipaði sér í undirdómstóla í ýmsum málum, gæti leitt til vaxandi óvissu um efnislega túlkun laga þar sem oft munar e.t.v. einu atkvæði hver sé úrskurður réttarins, og það gæti þá verið háð því, hverjir skipuðu hópinn hverju sinni úr heildarfjölda hæstaréttardómara, hvers konar meiri hluti myndaðist. Í þeim upplýsingum, sem nefndin hefur fengið, kemur í ljós að á s.l. sex árum hefur sératkvæðum í Hæstarétti fjölgað svo ríflega að þau hafa sexfaldast á þessum tíma, en rétt er að vekja athygli á því, að heildarmálum afgreiddum af réttinum hefur ekki fjölgað á þessum tíma. Fjöldi þeirra hefur verið í grófum dráttum mjög svipaður. Árið 1974 voru 6 sératkvæði í réttinum, árið 1975 14, árið 1976 13, árið 1977 20, árið 1978 26, árið 1979 25 og árið 1980 35 sératkvæði í þeim 168 málum sem rétturinn afgreiddi á þeim tíma eða um það bil í fimmta hverju máli. Það er algerlega ný þróun í hæstarétti landsins að slíkur fjöldi sératkv. komi fram. Liggur í hlutarins eðli að það hlýtur að skapa vaxandi óvissu og ágreining um efnisinnihald þeirra dóma sem kveðnir eru upp þegar einhver dómari Hæstaréttar sker sig úr og er ósammála niðurstöðu meiri hl. réttarms í fimmta hverju máli. Auðvitað er rétt að niðurstaða meiri hl. hefur formlegt gildi og hún verður sú afstaða sem birtist sem niðurstaða réttarins. En þeir, sem fylgjast með röksemdum að baki slíkum úrskurði og eiga að taka tillit til hans hljóta eðlilega að vega og meta einnig röksemdir þess hæstaréttardómara sem kýs í það og það sinn að skila sératkv. Þessar upplýsingar, sem nefndin hefur fengið, sýna mér réttmæti þeirrar fullyrðingar sem ég setti fram, í spurnarformi að vísu, þegar þetta mál var fyrst til umr., að sú deildarskipting réttarins og þeir starfshættir, sem rétturinn hefði tekið upp á undanförnum árum, sköpuðu vaxandi óvissu um efnislegt réttmæti þeirra niðurstaðna sem Hæstiréttur kemst að, þar með vaxandi deilur um þá úrskurði sem dómurinn kveður upp og þar með vaxandi óöryggi í réttarkerfi landsins, einkum og sér í lagi þegar munur meiri og minni hl. í réttinum er kannske í fjölda mála aðeins eitt atkv. og rétturinn þá skipaður t.d. 5 af 7 hæstaréttardómurum í það og það sinn, þannig að ef annar hvor eða báðir hinna tveggja, sem utan réttarins eru í viðkomandi máli, hefðu verið innan hans hefði meiri hlutinn getað fallið á annan veg og niðurstaða Hæstaréttar í málinu efnislega orðið þveröfug við það sem hún var. Það vekur líka spurningar um hvort setja eigi einhverjar reglur um það, með hvaða hætti dómarar veljast í undirdeildir réttarins, hvort þeir eigi að gera það eftir röð eða hvort það eigi að vera þeim algerlega í sjálfsvald sett að vega það og meta. Því miður, herra forseti, verð ég að segja að mér finnst afgreiðsla nefndarinnar á þessu frv. á engan hátt eyða þeirri óvissu um Hæstarétt, starfshætti hans og grundvöll og stjórnarskrárlegt eðli þeirra breytinga sem hér er verið að gera. Ég tel þess vegna nauðsynlegt, áður en þessi hv. deild afgreiðir þetta frv. endanlega, að við, sem höfum haft verulegar efasemdir um þær brautir, sem hér er haldið áfram á, og ýmsa efnisþætti í þessu frv. sérstaklega, fáum tækifæri til að kynna okkur það álit, sem forseti lagadeildar lét í té, fáum tækifæri til að ræða við þann hóp lögfræðinga, sem skilaði Alþingi sérstökum varnaðarorðum, og fáum einnig tækifæri til að hugleiða niðurstöðurnar af þeim upplýsingum, sem hér hafa nú þegar komið fram af hálfu nefndarinnar, að sératkvæði í réttinum hafa sexfaldast á s.l. sex árum þótt engin umtalsverð breyting hafi orðið á heildarmálafjöldanum. Mér hefur verið tjáð það, herra forseti, að þegar hæstaréttardómarar afgreiddu þetta frv. fyrir sitt leyti hafi ekki verið eining meðal hæstaréttardómaranna um þetta frv. og þetta frv. sé niðurstaða af vilja meiri hluta réttarins. Mér þætti fróðlegt að fá upplýsingar um það, annaðhvort héðan úr ræðustól eða annars staðar, hvort nefndin hefur kynnt sér hvort allir hæstaréttardómarar hafi verið samþykkir þessu frv. eða hvort einhver þeirra, ein eða fleiri, hafi verið andvígur einhverjum ákvæðum þess þannig að það hafi verið ríkjandi innan Hæstaréttar ágreiningur um þetta frv. Það hefur ekki komið hér fram, en ég hef frétt það á öðrum vettvangi og finnst nauðsynlegt að það verði upplýst á Alþingi, hvort þetta er einhuga tillaga frá Hæstarétti eða eingöngu tillaga meiri hluta réttarins. Í öðru lagi vildi ég gjarnan að það væri upplýst, þótt réttast væri að hæstv. dómsmrh. gerði það, hvort tillagan um fjölgun dómara í réttinum hafi komið frá hæstv. ráðh. eða hvort hún hafi komið frá Hæstarétti sjálfum. Á ég þá bæði við þá fjölgun, sem getið er um í 1. gr., og eins þá sérstöku fjölgun sem er í ákvæði til bráðabirgða. Hvorugt af þessum atriðum, hvorki afstaða hæstaréttardómaranna allra né heldur spurningin um hvort það var hæstv. dómsmrh. eða Hæstiréttur sjálfur sem óskaði eftir þessari fjölgun, hefur komið fram áður. Ég tel nauðsynlegt að það liggi hér fyrir áður en málið verður endanlega afgreitt. Ég vil svo, herra forseti, ítreka ósk mína um að umr. um málið verði frestað á þann veg að framhald 2. umr. geti orðið síðar, þegar gefist hefur tækifæri til að afla þessara upplýsinga og ræða við þá ábyrgu aðila utan þings, kennara í lögfræði við Háskóla Íslands og starfandi dómara hér í borg, sem hafa verið allt annarra skoðunar um efni þessa frv. en þeir sem það lögðu fram.



Herra forseti. Ég vil gera stuttlega grein fyrir þeim viðhorfum sem liggja að baki brtt. sem hv. þm. Eiður Guðnason, 5. þm. Vesturl. og fulltrúi Alþfl. í þeirri nefnd sem hefur haft með þetta frv. að gera, hefur flutt. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að þetta frv. er fyrst og fremst um tvö atriði: annars vegar um að fjölga hæstaréttardómendum úr 7 í 8 og hins vegar um heimild til að ráða til bráðabirgða 2–3 varadómara allt að 6 mánuðum á ári hvort árið 1982 og 1983. Önnur atriði varða heimild til að ráða sérfróða menn að dóminum til aðstoðar og eins reyndar að fækka þeim dómurum sem geta dæmt eða réttara sagt kannske að hækka refsimörkin sem við skuli miða þegar 3 dómarar geta dæmt í opinberu máli. Það er skoðun okkar Alþfl.-manna að það hafi orðið svo óheyrilegur dráttur á afgreiðslu mála hjá Hæstarétti að ekki verði við það unað, það verði að grípa til ráðstafana til að leysa úr þeim mikla drætti vegna þess að það séu svo margir í þjóðfélaginu sem líða fyrir þennan drátt. Nú hefur gengið illa að ná samstöðu um hvernig ætti að leysa úr þessum vanda, en við viljum ekki að sá mikli fjöldi fólks, sem þegar líður fyrir þennan drátt, fái ekki eins skjóta úrlausn og frekast er unnt. Þess vegna erum við sammála því eftir atvikum að sett verði ákvæði til bráðabirgða sem geri heimilt að ráða til bráðabirgða í rauninni 2–3 varadómara í allt að 6 mánuði á hvoru árinu 1982 og 1983 til að vinna upp þann hala af málum sem liggur fyrir hjá Hæstarétti. Við teljum líka að það sé sjálfsagt að Hæstiréttur fái heimild til að ráða sérfróða menn sér til aðstoðar, og við sjáum ekkert athugavert við það að refsimörk verði hækkuð. Það hlýtur ævinlega að vera matsatriði á hverjum tíma. Hins vegar teljum við að með hliðsjón af því, að þessi mál öll, dómskerfið, eru ekki útkljáð, þá sé ekki ástæða til að binda í lög fjölgun hæstaréttardómara til langs tíma, eins og felst í 1. gr. frv. Við teljum að með því að samþykkja aðrar greinar frv. en þá sem um þetta fjallar, þ.e. 2.–9. gr. frv. og ákvæði til bráðabirgða, sé leyst úr þeim vanda sem við stöndum frammi fyrir, en á hinn bóginn sé ekki ástæða til að fjölga hæstaréttardómurum á þessu stigi, meðan önnur atriði að því er varðar dómskerfið liggja ófrágengin. Það er á þessum grundvelli sem hv. þm. Eiður Guðnason hefur fyrir hönd okkar Alþfl.-manna flutt ákaflega einfalda brtt., nefnilega þá, að 1. gr. frv., sem fjallar um raunverulega fjölgun hæstaréttardómara, sem séu skipaðir af forseta Íslands ævilangt, falli niður, sú fjölgun dómaranna taki ekki gildi.