Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjhn. hefur farið yfir ríkisreikninginn og borið niðurstöðutölur saman við frv., eins og það liggur fyrir, og eins og nál, ber með sér; þá leggur n. einróma til, að frv. verði samþ. og ríkisreikningurinn óbreyttur, eins og hann liggur fyrir. Það er rétt að minnast á það í þessu sambandi, án þess að ég ætli að fara að ræða einstaka liði í athugasemdum yfirskoðunarmanna, að það eru tvö atriði í tillögum þeirra, sem þeir leggja til að sé visað til aðgerða Alþingis. Er að sjálfsögðu eðlilegt, að vikið sé að þeim ábendingum. Annað atriðið, sem þeir vilja að Alþingi fjalli um og geri einhverjar ráðstafanir í sambandi við, eru athugasemdir yfirskoðunarmanna í allmörgum liðum við fjárreiður ríkisútvarpsins. Það hefur svo verið um langan tíma, að yfir. skoðunarmenn hafa alltaf gert allmargar athugasemdir við fjármál þeirrar stofnunar og hafa talið, að þeim væri í ýmsum efnum ábótavant, það væri lítt haldið sig við fjárlagaáætlanir og ráðstafanir á sjóðum ríkisútvarpsins, aðallega byggingarsjóði þess, væru með þeim hætti, að ekki gæti í alla staði talizt eðlilegt: Ég hygg, að varðandi þetta atriði sé nokkuð erfitt um vik fyrir Alþingi að gera sérstakar ráðstafanir. Þetta er stofnun, sem hefur sjálfstæðan fjárhag, þannig að það eru engar sérstakar fjárveitingar til hennar í fjárlögum, og því ekki hægt að binda starfsemi stofnunarinnar innan eins fasts ramma að þessu leyti eins og annarra stofnana, sem taka allt sitt fjármagn frá ríkissjóði. Ef á að vera auðið að hafa þarná þann hátt á, sem yfirskoðunarmenn telja, og koma við meira aðhaldi í sambandi við fjármál stofnunarinnar, þá verður það að minni hyggju að gerast með milligöngu þess ráðuneytis, sem stofnunin heyrir undir. Ég skal ekki fara að rekja þessar aths. yfirskoðunarmannanna varðandi ríkisútvarpið í einstökum atriðum. Það hafa verið gefin svör af hálfu stofnunarinnar við þessum aths., og í ýmsum greinum sýnist mér á þeim, að við athugasemdunum séu gefin viðhlítandi svör, en að öðru leyti tel ég, á þessu stigi málsins a.m.k., að það séu ekki tök á því fyrir Alþingi sem slíkt að fylgjast með rekstri þessarar stofnunar og verði að treysta því, að menntmrn. fylgist með því, að farið sé eftir áætlunum þeim, sem lagðar eru til grundvallar við samningu fjárlaga um útgjöld og annan rekstur stofnunarinnar. Hitt atriðið, sem yfirskoðunarmenn leggja til að sé vísað til aðgerða Alþingis, snertir Tryggingastofnun ríkisins, og virðist, að því er bezt verður séð, efnislega vera um það, að nauðsynlegt sé að taka til endurskoðunar þær byrðar; sem lagðar séu á ýmsa aðila og þá fyrst og fremst sveitarfélögin í sambandi við tryggingarnar. Það er bent á, að það séu útistandandi hjá sveitarfélögunum stórar fjárhæðir í vangreiddum iðgjöldum og gangi mjög erfiðlega að innheimta þessi gjöld, og það er skoðun yfirskoðunarmanna, að það þurfi að taka þetta til endurskoðunar. Að svo miklu leyti sem talið verður nauðsynlegt að gera það, þá hlýtur það að verða að gerast í sambandi við tryggingalöggjöfina, en ekki við afgreiðslu á ríkisreikningi sem slíkum. Ég skal ekkert um það dæma, hvort það er grundvöllur undir þeim ábendingum, að hér sé gengið svo langt, að hætt sé við, að tryggingakerfinu sé stefnt í hættu, vegna þess að þessir aðilar, geti ekki greitt sín gjöld. Það er bent á það í svari frá Tryggingastofnun ríkisins eða félmrn., að iðgjaldainnheimtan sé ekki stórfellt vandamál, eins og það er orðað þar, og enn fremur, að gera megi ráð fyrir, að hún gangi betur, eftir að bætur til gjaldskyldra aðila, fjölskyldubætur, hafi verið auknar, en halda má eftir bótafé til greiðslu iðgjalda samkv. almannatryggingalögum. Það virðist því ekki vera vandamál..gagnvart einstaklingunum, þetta atriði, en hins, vegar þekkjum við auðvitað öll, að það eru erfiðleikar í sambandi við innheimtu tryggingaframlaga hjá sveitarfélögunum, og hefur í allstórum stíl verið að því horfið í sambandi við þá innheimtu, að tryggingarnar hafa lánað sveitarfélögunum beinlínis til þess að greiða hin lögboðnu iðgjöld til trygginganna. En eins og ég áður hef sagt, þá sýnist þessi aths. ekki gefa tilefni til þess, að málið sé frekar rætt í sambandi við afgreiðslu ríkisreiknings, heldur verði að takast til meðferðar í sambandi við almannatryggingalöggjöfina, og sé ég því ekki ástæðu til þess, að neinar sérstakar ákvarðanir eða samþykktir séu gerðar um það efni í sambandi við meðferð málsins nú. Ég taldi rétt að minnast á þessi tvö atriði, af því að þeim er vísað til aðgerða Alþingis. En þar sem þau eru þess eðlis, að þau verða ekki sérstaklega tekin til meðferðar eða ákvörðunar í sambandi við ríkisreikninginn sem slíkan, eins og hann liggur fyrir, þá er það sem sagt niðurstaða n. að leggja til, að hann verði samþykktur óbreyttur.



Herra forseti. Ég fer ekki mörgum orðum um þetta frv. að þessu sinni. Ég flutti á síðasta Alþingi frv. til l. um meðferð drykkjumanna, og þetta frv. er algerlega samhljóða því frv. Auk þess fylgir allýtarleg grg. þessu frv., þar sem tildrög og efni eru nokkuð rakin, og því tel ég óþarft að hafa um þetta mörg orð, og það því síður sem ég flutti langa Íramsöguræðu fyrir frv. í fyrra. Við athugun þessa frv. í fyrra upplýstist það fyrir hv. n., sem hafði það til meðferðar, að stjórnskipuð nefnd hafði endurskoðað lög um drykkjusjúka menn og ölvaða, og þessi nefnd hafði skilað áliti og lagt fram tillögur í ráðuneytinu. Landlæknir átti sæti í þessari stjórnskipuðu nefnd, og hann gaf þessar upplýsingar í álitsgerð um frv., sem send var til hv. félmn. Þessi stjórnskipaða nefnd mun hafa skilað till. sínum til rn. í byrjun ársins, að ég hygg í janúar 1960, og nefndin vænti þess þá, að frv., byggt á tillögum hennar, yrði lagt fyrir Alþingi, annaðhvort þingið í fyrra eða þá í síðasta lagi nú á þessu þingi. Nýlega hefur landlæknir tjáð mér, að hann hafi í haust reynt að ýta á málið í rn., en mér skildist á honum; að hann hefði fengið þar heldur litla áheyrn eða daufar undirtektir. Síðan spurðist ég einnig fyrir um þetta á hæstu stöðum og fékk það svar, að efasamt væri, að nokkurt stjórnarfrv. um þetta efni yrði lagt fram nú á þessu þingi. Hv. Ed. afgreiddi málið í fyrra einróma á þann veg, að frv. til l. um meðferð drykkjumanna yrði lagt fyrir það þing, sem nú situr. Þetta virðist ekki ætla að verða eða a.m.k. heldur daufar horfur á því, og þess vegna er það, að ég hef leyft mér að leggja þetta frv. nú fram. Gildandi lög um meðferð ölvaðra manna og drykkjusjúkra eru mjög gölluð og það í veigamiklum atriðum. Þetta er dómur 12 ára reynslu, sem nú er fengin fyrir þessum lögum. Vegna þessara ágalla nýtist engan veginn það fé og sú fyrirhöfn, sem þegar er í té látin til þessara mála. Það nýtist hvorki fé né fyrirhöfn eins og verða mætti, ef verstu ágallar laganna væru sniðnir af. Þær breytingar, sem felast í þessu frv., eru þær helztar, að gert er ráð fyrir, að ráðh. skipi sérstakan yfirlækni áfengisvarna ríkisins og hafi hann með höndum framkvæmdastjórn allra þeirra mála, sem um ræðir í frv. Þetta er gert fyrst og fremst í því skyni að samræma þær aðgerðir, sem þegar fara fram á vegum hins opinbera, og gera nýtingu fjár og starfskrafta sem bezta. Aðrar breytingar eru þær, að kaflanum um meðferð ölvaðra manna er alveg sleppt í þessu frv., en ákvæði þess kafla hafa aldrei verið framkvæmd á þessu 12 ára tímabili, enda alveg óvíst, að framkvæmd hans mundi svara kostnaði. Aðgreining ölvaðra manna og drykkjusjúkra hefur enga hagnýta þýðingu, þegar um meðferð eða læknishjálp þessara manna er að ræða. Þá er í frv. lögð sérstök áherzla á, að heilsuverndarstöðvar annist meðferð drykkjumanna, að svo miklu leyti sem aðstæður leyfa, en meðferð drykkjumanna fer nú fram um allan heim á faraldsfæti fyrst og fremst. Hver einasti maður er þannig tekinn til meðferðar, síðar er gripið til annarra úrræða, ef það dugir ekki. Þá eru í þessu frv. öll tengsl við geðveikrahæli rofin og starfsemin í þess stað falin yfirumsjón sérfróðs læknis, yfirlæknis áfengisvarna ríkisins. Tengsl drykkjumannahjálpar við geðveikrahæli hafa hvergi gefizt vel og ekki hér frekar en annars staðar, og þess vegna er lagt til, að þau tengsl verði rofin. Loks er lögð á það rík áherzla í þessu frv., að ekki verði ráðizt í byggingu stofnana handa drykkjumönnum með tilstyrk hins opinbera, nema þörf þeirra hafi verið athuguð og viðurkennd af heilbrigðisstjórninni og ráðunautum hennar. Þetta er sérstaklega undirstrikað í frv. til þess að koma í veg fyrir það, sem þegar er hætta á að hafi orðið, að lagt sé út í dýrar framkvæmdir við að koma upp hælum, án þess að þörfin sé athuguð og án þess að þarfirnar séu sannaðar. Þetta mál er að mínum dómi og sennilega allra þeirra, sem til þekkja, mjög brýnt. Meðferð drykkjumanna, læknismeðferð þeirra, er alltaf erfitt verk að vísu, en aldrei vonlaust. Drykkjumenn skipta hér á landi hundruðum og sennilega fáeinum þúsundum. Þeirra óhamingja er mikil og þó enn meiri óhamingja þess fjölda fólks, sem þeim er venzlað og háð að meira eða minna leyti. Hér er því um stórfellt félagslegt vandamál að ræða, sem ábyrgðarleysi er að sýna tómlæti. Þetta vildi ég aðeins undirstrika, og þetta er skýring á því, að ég kem með þetta mál aftur nú á þessu þingi, og ég vænti þess, að hv. deild skilji þessa þörf. Ég lýk máli mínu og legg til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og félmn.