Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Á árinu 1973 voru sett lög um dvalarheimili aldraðra þar sem gert var ráð fyrir því að ríkið greiddi þriðjung af kostnaði við byggingu þeirra, tæki og búnað. Var þessum lögum almennt fagnað í landinu og þau voru mikilvægt skref til að auðvelda byggingu slíkra dvalarheimila, sem geta að sjálfsögðu verið í margvíslegu formi, bæði íbúðir fyrir aldraða og samfelld skipulögð heimili. Tveim árum síðar, eða snemma á árinu 1975, setti hæstv. ríkisstj. lög um margvíslegar aðgerðir sem horfðu til sparnaðar í ríkisrekstrinum, og þ. á m. voru ýmsar ráðstafanir sem breyttu verkaskiptingu milli ríkis og sveitarfélaga. Í þessum bandormi var ákvæði um að fella skyldi niður lagaákvæðið frá 1973, tveggja ára gamalt, um hluta ríkisins af kostnaði við byggingu á dvalarheimilum aldraðra. Þessi skyndilega breyting hefur valdið sveitarfélögum margvíslegum erfiðleikum, m.a. af því að hún hefur verið framkvæmd af nokkurri harðneskju, þar sem ýmis sveitarfélög lögðu mikla áherslu á að hraða slíkum byggingum og höfðu stofnað til kostnaðar í trausti þess að ríkisvaldið stæði við sinn hluta af þeim kostnaði, en sitja nú uppi með hann allan eftir að ríkið kippti að sér hendinni með sparnaðarlögunum frá 1975. Þá er þess að geta, sem ég tel vera veigamikil rök í málinu, að hér á höfuðborgarsvæðinu eru reist stór og mjög myndarleg dvalarheimili fyrir happdrættisfé sem safnað er á landinu öllu með happdrætti sem að sjálfsögðu er heimilað í lögum. Þetta er mjög ánægjulegt framtak. Allir hljóta þó að vera sammála um að ekki megi auka svo mjög byggingar þessara dvalarheimila hér á höfuðborgarsvæðinu að úr þeim dragi annars staðar á landinu. M.ö.o.: það getur ekki verið stefna Alþ. að draga sem allra mest af öldruðu fólki frá heimahögum sínum og til þess að dveljast síðustu árin hér í höfuðborginni. Önnur sveitarfélög hafa ekki neina sambærilega tekjulind við þetta myndarlega happdrætti, sem byggir hér í Reykjavík og nágrenni, og verða því að leggja á borgara sína með almennum gjöldum þann kostnað sem þau hafa af byggingu dvalarheimilanna, en nú eiga þau að standa undir þeim kostnaði ein. Ég tel því að reynslan, sem þegar hefur fengist af sparnaðarlögunum frá 1975, bendi tvímælalaust í þá átt að þar hafi ekki verið stigið rétt skref og að Alþ. eigi ekki annars kost en að taka upp hið fyrra ákvæði um að ríkið greiði 1/3 hluta af kostnaði við byggingu dvalarheimila aldraðra, tæki þeirra og búnað. Um það er þetta stutta frv. sem við hv. 8. landsk. þm. höfum leyft okkur að flytja. Bæjarstjórn Akraness hefur fyrir nokkrum dögum sent Alþ. erindi þar sem skýrt er frá samþykkt sem gerð var í bæjarstjórninni einróma hinn 29. okt. s.l. Þar samþykkti bæjarstjórnin að beina þeirri áskorun til Alþ. að samþ. frv. til l. um breyt. á l. um dvalarheimili aldraðra sem hefur verið lagt fram og felur í sér að ríkissjóður skuli að nýju greiða 1/3 hluta stofnkostnaðar við þessar stofnanir. Á fjölmennum fundi Samtaka sveitarfélaga í Vesturlandskjördæmi, sem haldinn var í Munaðarnesi fyrir síðustu helgi, kom fram till, þar sem það var talið hafa verið spor aftur á bak, er þátttaka ríkissjóðs í stofnkostnaði dvalarheimila aldraðra var afnumin um s.l. áramót, og sagt, að þetta bitni harðast á byggðum dreifbýlisins þar sem þörf er verulegs átaks í þessum málaflokki. Aðalfundurinn beinir því þeirri áskorun til stjórnvalda og Alþingis að beita sér fyrir því að fyrri lagaákvæði um þessi efni verði lögleidd að nýju. Þessi till. var flutt af sveitarstjórnarmönnum á Akranesi, í Skilmannahreppi, Borgarnesi, Stykkishólmi og Búðardal. Þess má geta, að Ásgeir Pétursson sýslumaður í Borgarnesi, sem er sérlega kunnugur slíkri byggingu þar, lýsti yfir á fundinum einróma stuðningi við hana, en hann var þar gestur. Enda þótt þessi dæmi, sem ég hef hér nefnt um beinar áskoranir, séu bæði úr Vesturlandskjördæmi, þá eru svipuð vandamál uppi umhverfis allt land. Ég vil því vænta þess að mál þetta verði skoðað vandlega, og ég hygg að athugun þess geti ekki leitt til annarrar niðurstöðu en þeirrar, að Alþ. verði að taka upp hinn fyrri hátt. Ríkissjóður verður að greiða 1/3 hluta af kostnaði við dvalarheimili aldraðra. Það misræmi, sem nú er varðandi slíkar byggingar milli höfuðstaðarsvæðisins og annarra landshluta, getur ekki staðið til langframa.

Flm. (Magnús Kjartansson) Hæstv. forseti. Þetta frv. hefur verið flutt fimm sinnum áður hér á hinu háa Alþ., þar af þrívegis sem stjórnarfrv., og ég ætla að þessu sinni ekki að halda ítarlega framsögu um efni þess eða röksemdir þær sem að efni þess lúta. Ég þekki það vel vinnubrögð starfsfélaga minna hér á þingi, að ég veit að hver einasti maður, sem hér á sæti, þekkir efni þessa frv., hefur tekið afstöðu til þeirra röksemda sem fluttar hafa verið í sambandi við þetta frv., og ég er víss um að hver einasti þm. hefur tekið afstöðu til þess meira að segja í huga sínum. Þetta frv. hefur hlotið þau örlög, sem sum frv. hljóta hér á hinu háa Alþ. og hlutu sérstaklega mikið hér áður fyrr, það hefur verið svæft, það hefur aldrei komið til afgreiðslu. Ég las það fyrir nokkrum dögum í því dagblaði íslensku sem forðast mest að láta sannleikann birtast á síðum sínum, Morgunblaðinu, að þetta mál hefur verið fellt fimm sinnum hér á þingi. Þetta eru ósannindi, eins og allir þm. vita, það hefur aldrei verið fellt. Hins vegar hefur verið að því unnið þannig, ekki síst af hálfu hv, þm. Ingólfs Jónssonar, að svæfa það, að koma í veg fyrir að það kæmi nokkurn tíma til atkvgr. Þetta er aðferð sem oft hefur verið beitt hér á þingi og var einkum beitt hér áður fyrr. Og þetta er aðferð sem síst hefur stuðlað að því að virðing Alþingis færi vaxandi meðal þjóðarinnar, því þetta eru vinnubrögð sem ekki ná nokkurri átt. Alþm. eiga vissulega að taka sér nægan tíma til þess að fjalla um mál. Ég hef oft gagnrýnt þau vinnubrögð að ætlast til þess að alþm. taki afstöðu til hinna flóknustu mála á nokkrum dögum, eins og ríkisstjórnir ástunda allt of oft. En Alþ. á líka að lita á það sem skyldu sína að afgreiða mál sem fyrir það eru borin og láta afþjóð vita hver afstaða manna er til þeirra. Það hefur verið komið í veg fyrir það í sambandi við þetta frv. Ég sagði áðan að þetta frv. hefði þrívegis verið flutt sem stjórnarfrv., það var í tíð fyrri ríkisstj., en að henni stóðu Framsfl., Alþb. og SF. Það voru flokkar sem þá höfðu meiri hl. hér á hinu háa Alþ. Og þegar frv. var flutt hér tóku fulltrúar Alþfl. mjög eindregið undir það og hafa sýnt málinu mikinn áhuga. Ég minnist þess, að í hvert skipti sem málið var flutt hélt hv. þm. Ingólfur Jónsson langa ræðu, mjög langa ræðu í hvert skipti um málið, en hann tók aldrei neina afstöðu til þess, hann prjónaði í allar áttir, en án þess að nokkurn tíma væri tekin nokkur heildarafstaða. Þetta gerðist meðan ég gegndi ráðherrastörfum. En síðar átti ég sæti í sömu n. og hv. þm. Ingólfur Jónsson, iðnn., sem fjallaði um þetta mál. Á fundi í n. sagði þessi hv. þm. einu sinni við mig: „Ég er samþykkur meginatriðunum í þessu frv., en það eru nokkur atriði sem ég vildi hafa á aðra lund.“ Ég hvatti þá hv. þm. til þess að ganga frá brtt. um þessi ágreiningsefni sem hann taldi sig hafa og við gætum svo rætt það í n. og kannað hvort við kæmumst að samkomulagi, en ella látið Alþ. skera úr um þetta mál. Hv. þm. neitaði á engan hátt þessari ósk minni, en hann gerði ekki neitt, hann reyndi að halda sér í þau vinnubrögð að svæfa málið. Hv. þm. hefur gert þetta mjög oft áður. Ég man t.a.m. eftir því þegar áburðarverksmiðjan var sett á laggirnar samkvæmt nýjum lögum á sínum tíma, þá urðu ákaflega einkennileg umskipti á málínu í meðferð Alþ. og henni breytt í hlutafélag enda þótt ríkið legði fram fjármagn til fyrirtækisins, og hlutafélagið var talið eiga þessa verksmiðju. Einar Olgeirsson, sem þá átti sæti á þingi, flutti á hverju einasta þingi till. um að breyta þessari skipan. Hv. þm. Ingólfur Jónsson, sem þá var einnig stundum ráðh., beitti þessari aðferð: að svæfa og svæfa. En þegar hann var búinn að svæfa þessar till. í ein sjö skipti, held ég, þá gerðist það að ráðh. varð sjálfur að láta undan, hann varð sjálfur að flytja og fallast á þær athugasemdir sem Einar Olgeirsson hafði gert. Ég held að þessi svæfingaraðferð sé ákaflega óeðlileg og að menn eigi að leggja hana niður. Við erum ekkert of góðir til þess, alþm., að taka afstöðu til mála og láta kjósendur okkar vita hver afstaða okkar er í rann. Ég sagði áðan að meiri hl. alþm. hefði staðið á bak við þá sem hafa flutt þetta frv., bæði þegar það var flutt sem stjórnarfrv. og eins þegar það hefur verið flutt sem þingmannafrv. Ég hef talað um þetta við ákaflega marga þm., og ég er ekki í nokkrum vafa um að þetta er rétt. En þá á þessi afstaða einnig að koma fram. Þjóðin á heimtingu á því að alþm. myndi sér skoðun og að þeir séu menn til að standa við hana. Þessi verulegi meiri hl., sem ég tel vera hér á þingi um þetta frv., er athyglisverður, vegna þess að þarna er fjallað um atriði sem er oft mjög viðkvæmt, eignarréttinn. Það er eignarrétturinn sem er meginástæða til þess að menn skiptast í flokka. Mismunandi viðhorf til einkaeignarréttar eru þar eitt meginatriðið. En sem betur fer gera flestir sér ljóst að það eru vissir þættir sem eru fyrir utan svið þessa einkaeignarréttar. Ég held, sem betur fer, að það komi engum manni, a.m.k. hér á hinu háa Alþingi íslendinga, í hug að einhverjir eigi að fá ágóðann af andrúmsloftinu sem við drögum að okkur, ekki heldur af sólargeislunum sem skina á okkur. En það atriði, sem fjallað er um í þessu frv., er af sama taginu. Það er orkan í iðrum jarðar. Við erum þannig settir hér á Íslandi að um Ísland liggur sprungukerfi sem liggur eftir gjörvöllu Atlantshafi. Það liggur um Ísland frá suðvestri til norðausturs. Við erum þar í meira nágrenni við orkuna í iðrum jarðar en flestar aðrar þjóðir, og það hefur haft í för með sér ýmis einkenni á okkar landi. Þessi orka í iðrum jarðar er í eðli sínu sams konar og sólarorkan sem ég var að tala um áðan eða loftíð sem við öndum að okkur. Ég er sannfærður um að yfirgnæfandi meiri hl. þjóðarinnar og alþm. er þeirrar skoðunar að þessi orka í iðrum jarðar eigi ekki að vera í neinni einkaeign. Að því leyti sem við getum hagnýtt þessa orku eigum við að gera það í þágu alþjóðar, en ekki þannig að einhverjir einstaklingar geti gert sér það að gróðalind. Ég beitti mér upphaflega fyrir því að þetta frv. var flutt þegar verið var að undirbúa lagningu hitaveitu á Reykjanesi. Það var ákaflega stórt mál vegna þess að olíuverð hafði hækkað mjög mikið, og það var í senn stórfellt efnahagsmál íslendinga og sjálfstæðismál að geta nýtt innlenda orkugjafa í stað olíu. En það svæði, sem notað var til þess og notað er til að koma hitaveitu um Suðurnes, er í einkaeign. Landið var í einkaeign enda þótt ríkið hefði lagt allan tilkostnað til þess að rannsaka þær miklu orkulindir sem þar eru. Og það kom í ljós að þeir einstaklingar, sem áttu land á þessu svæði, hugsuðu ekki um heildarhagsmuni þessarar þjóðar. Þeir fóru allt í einu að líta á sjálfa sig sem einhvers konar olíufursta og vildu hagnast á hví að unnið væri að því óhjákvæmilega þjóðhrifaverkefni að nýta innlenda orkugjafa í stað olíu. Það komu meira að segja upp þær hugmyndir hjá þeim að verðleggja orkuna í Svartsengi á sama hátt og olíu. Þrír litu á sjálfa sig sem einhvers konar olíufursta sem ættu að græða á því persónulega að þjóðin breytti um frá því að flytja inn orku og notaði sína eigin orku. Þetta eru sjónarmið sem brjóta í bága við siðgæðisvitund alls þorra þjóðarinnar að mínu mati, og ég er viss um að þau brjóta einnig í bága við sjónarmið alls þorra þm. Það tókst vissulega að lækka þessar hrikalegu hugmyndir örfárra gróðaaðila, en engu að síður gerðist sá atburður sem ég tel að geti dregið dilk á eftir sér, að þessum aðilum voru greiddir fjármunir fyrir þessa orku sem unnin var úr iðrum jarðar. Ég tel það vera algjörlega rangt. Ef verður haldið áfram á þeirri braut, þá kunnum við að vera að búa til erfiðleika sem eiga eftir að verða okkur ákaflega þungbærir. Ég vil minna á það, að á Reykjanesi er einnig annar staður þar sem hugsað hefur verið til þess að nýta orkuna í iðrum jarðar. Það eru uppi hugmyndir um það að koma upp sjóefnavinnslu á Reykjanesi. Rannsóknarráð ríkisins framkvæmdi á því máli ítarlega könnun á sínum tíma og niðurstöður þeirrar könnunar bárust til mín meðan ég gegndi störfum iðnrh. Ég lét óháða aðila kanna störf Rannsóknaráðs, og niðurstöður þessara óháðu aðila voru þær, að Rannsóknaráð hefði síst verið of jákvætt í viðhorfum sínum, heldur væri þarna mjög álitlegur möguleiki. En það land, sem þarna er um að ræða, þar sem heita vatnið er, það er af hálfu leyti í eigu ríkisins og að hálfu leyti í eigu einstaklinga. Einn þeirra einstaklinga, sem eiga þetta land, á sæti hér á Alþingi. Þegar þessi atriði komu í ljós, þá lét ég eiga viðtal við þennan hv. alþm. um það hvort ríkið fengi ekki að kaupa landið, sem um var að ræða þarna, á því verði sem væri venjulegt gangverð á svæðinu, án tillits til þeirrar miklu orku sem þarna hefði fundist í undirdjúpunum. Þessi hv. þm. neitaði þessari ósk. Hann sagðist vilja að hann og ættmenn hans ættu kost á því að gera fjármunakröfur í sambandi við nýtinguna á orkunni. Ef það heldur áfram að við látum viðgangast að einstaklingar geti gert kröfur um fjármuni þegar verið er að leysa vandamál í þágu alþjóðar, þá kunnum við að vera að búa til hrikalega erfiðleika, ekki aðeins stórkostlegt þjóðfélagslegt ranglæti, heldur einnig erfiðleika sem erfitt mun að yfirstiga og gera okkur ókleift að nýta þau auðæfi sem við eigum á þessu sviði. Þess vegna er óhjákvæmilegt að um þetta verði sett löggjöf. Ég vil vænta þess að sú aðferð hv. þm. Ingólfs Jónssonar að svæfa þetta mál, að hún standi ekki öllu lengur, því þetta er mál sem ekki má svæfa. Þetta er mál sem verður að leysa, og það er ekki orðið seinna vænna að leysa það ef við eigum ekki að búa til hrikalega erfiðleika fyrir okkur. Ég mun ekki fara fleiri orðum um þetta mál á þessu stigi, ég er búinn að skýra það svo oft áður á þessu stigi. Ég er búinn að skýra það oft áður í ítarlegum ræðum og veit að þm. kunna skil á því öllu saman. Ég legg til að frv. verði vísað til hv. iðnn. En ég vil beina þeirri ósk jafnframt til hæstvirts forseta eða hæstvirtra forseta, að þeir fylgist með hví að iðnn. gegni skyldustörfum sínum og skili áliti um þetta mál eftir tiltölulega skamman tíma. Það er búið að kanna málið ár eftir ár, það er búið að safna gögnum úr öllum áttum, það er búið að kanna það til slíkrar hlítar að það geta ekki verið neinar efasemdir um málsatriði í sambandi við það. Það er skylda n. að skila áliti um þetta mál hingað til d. þannig að Ed. geti einnig fjallað um það og hægt sé að ganga frá málinu á þessu þingi. Ég sagði áðan að ég vissi að meiri hl. þm. væri samþykkur þessu frv. í huga sínum og hjarta. Ég er ekki eins víss um að það verði raunin þegar á reynir. Það gerast oft einkennilegir atburðir, ekki síst í samstarfi þeirra tveggja flokka sem nú stjórna landinu. En við skulum láta á það reyna. Ég vil þá gjarnan, ef þetta frv. yrði fellt, þá vil ég gjarnan að þeir menn, sem það gera, standi frammi fyrir þjóðinni með fulla ábyrgð á því sem þeir eru að gera. Ég ítreka þá ósk mína til hæstv. forseta, að fylgst verði með því að iðnn. þessarar d. gegni skyldustörfum sínum og skili áliti á tiltölulega skömmum tíma, og legg svo til aftur, að málinu verði vísað til iðnu. og 2. umr.



Herra forseti. Hv. 3. þm. Reykv. vítir iðnn. þessarar d. Hv. þm. hefur beint því til forseta að þeir fylgist með því að n. vinni skyldustörf sin. Hv. þm. var ekki í iðnn. á s.l. ári af gildum ástæðum, en árið áður vorum við saman í iðnn. Þá var þetta frv. rætt, þá gaf ég skýringu á því af hverju frv. var ekki afgreitt. Það var verið að biða fram eftir vetri eftir umsögnum. Umsagnir komu frá Stéttarsambandi bænda, Búnaðarfélagi Íslands og Búnaðarþingi. Þessar umsagnir voru á móti þessu frv. Við ræddum þetta báðir, og ég man ekki eftir að það hafi verið neitt sérstakt ósamkomulag þótt frv. dagaði uppi á þessu þingi. En frv. var aftur flutt haustíð 1975. Ég ætla að það hafi verið seint í októbermánuði. Í nóvembermánuði snemma var þetta frv. tekið fyrir í iðnn. Það var lítillega rætt. Ég kom með boð frá hæstv. iðnrh. til n. um það, að hann væri búinn að skipa n. til þess að semja frv. um þetta efni og hann ætlaði sér að flytja frv. á síðasta þingi, ekki eins og þetta þmfrv., heldur eitthvað öðruvísi. N. var sammála um að bíða eftir þessu frv. Það var enginn ágreiningur í n. Það er bókað. Öllum þótti eðlilegt að biða eftir þessu væntanlega stjórnarfrv. um málið. En það er nú oft svo, að það tekur lengri tíma að semja frv. heldur en ætlað er. Þetta frv. var ekki flutt á síðasta þingi - enda þótt hæstv. iðnrh. hafi ætlað sér það. Það var ekki lokið við samningu frv. Frv. er ekki enn komið. En ég ætla að það verði ekki langt þangað til það sér dagsins ljós hér í hv. Alþingi. Nú veit ég að hv. 3. þm. Reykv. finnst harla gott þetta frv. sem hann hefur flutt oft, eins og hann sagði áðan. En það gæti þó verið að það kæmi annað frv. um sama efni, sem hv. þm. þætti betra að samþ., en næði eigi að síður þeim tilgangi sem þessu frv. er ætlað að ná. Ég held að það sé alveg óþarfi að tala um að iðnn. afgr. ekki þau mál sem til hennar berast. Það hefur iðnn. gert a.m.k. tvö síðustu þing, meðan ég hef verið form. í n. Þetta er eina málið sem hefur legið í n. og af gildum ástæðum. Af gildum ástæðum var þetta frv. ekki afgr. á síðasta þingi. Það voru allir um. sammála um að haga sér eins og gert var. Ég get vel fyrirgefið hv. 3. þm. Reykv. þó að hann við hefði ýmis orð hér áðan. Ég veit að hann meinar ekki nema lítinn hluta af því, eins og þegar hv. þm. segir að Morgunblaðið sé það blað sem síst vilji hafa sannleikann á sínum síðum. Ég hélt satt að segja að hv. 3. þm. Reykv. væri reyndari í tali en svona. Ef það væri einhver annar eða ef þetta væri einhver viðvaningur, þá væri hægt að segja að maðurinn hefði gloprað þessu út úr sér og verið óheppinn í orðavali. En þetta er nú hreint aukaatriði. Það er líka aukaatriði, það sem hv. þm. var að vitna í áburðarverksmiðju-frv. Einars Olgeirssonar, hann hefði flutt það þing eftir þing og loks hefði ég orðið að láta undan og flytja frv. Allir vita að frv. þáv. ríkisstj. um breyt. á l. um Áburðarverksmiðju var allt annað og öðruvísi en frv. Einars Olgeirssonar. Þetta hefði hv. 3. þm. Reykv. einnig átt að muna og vita og vera ekki að glopra út úr sér svona fjarstæðu. Ég geri ráð fyrir að það verði samþ. breyting á núverandi orkulögum í því formi að tryggja það, að þegar ríkið eða samfélagið þarf á að halda geti það fengið not af orkugjöfum og auðlindum þessa lands. Það má að vísu segja að þetta sé tryggt nú með eignarnámslögunum, sem alltaf er hægt að grípa til, og mati á því verðmæti sem um er að ræða. Svo reyndist á Suðurnesjum í sambandi við hitaveituna. Um hugrenningar þeirra, sem eiga þetta land, hvort þeir eru 20 eða 30, veit ég ekkert um, en hv. 3. þm. Reykv. var að vitna í hvað hugsunarháttur þessara manna hefði verið ljótur og óþjóðhollur. En hugsunarhætti manna verður ekki hægt að breyta með lögum. Almennt eðli breytist ekki þó við breytum lögum. En það fór vel á Suðurnesjum með þessi hitaveitumál. Það fór eins og Orkustofnun sagði í skýrslu sinni 1973 eða 1974, að kostnaður við orkuréttindin væri hreint aukaatriði og örlítið brot - rétt mælanlegt - af heildarkostnaði við virkjunina. Það fór þannig vegna þess að það var farið að lögum. Það varð samkomulag og það var mat á þessum réttindum sem réð úrslitum að lokum. En enda þótt við höfum möguleika til að tryggja samfélaginu slík réttindi, þá er ég þeirrar skoðunar, að það megi ganga betur frá því með breyt. á gildandi lögum, en ekki endilega með þeim hætti sem er í frv. hv. 3. þm. Reykv. Ég tel að það ráði ekki neinum úrslitum hvort lög um þetta efni taki gildi árinu fyrr eða seinna. Það hefur ekkert slys orðið af þessum drætti. Það þýðir ekkert að slá því fram að ekki séu möguleikar til að nýta þessa orkugjafa enda þótt lögum væri ekki breytt. Það hefur ekkert tafist þótt þetta frv. hv. 3. þm. Reykv. hafi ekki enn orðið að lögum. Ég sé ekki ástæðu til, hæstv. forseti, að ræða meira um þetta frv. að þessu sinni. Hv. 3. þm. Reykv. sagði að ég hefði oft haldið langar ræður um málið. Þær eru þá í þingtíðindunum. Ég geri ráð fyrir, eins og hv. 3. þm. Reykv., að þm. þekki þetta mál, og þess vegna er ekki ástæða til þess að rifja upp það sem áður hefur verið sagt um það. En ég mótmæli því, að ég leggi það í vana minn að svæfa mál. Ég mótmæli því að iðnn. Nd. fari ekki eðlilega og rétt að við meðferð mála. Þess vegna var óþarfi fyrir hv. 3. þm. Reykv. að brýna raustina og hvetja forseta til þess að fylgjast með störfum iðnn. þessarar hv. d. Ég er alveg sannfærður um það, að ef hv. 3. þm. Reykv., Magnús Kjartansson, hefði verið í n. í fyrra, þá hefði hann verið sammála öðrum nm. um að bíða eftir væntanlegu stjórnarfrv. sem átti að flytja á síðasta þingi, en var ekki gert vegna þess að það tók lengri tíma að semja frv. og ganga frá því heldur en hæstv. ráðh. hafði gert ráð fyrir.



Herra forseti. Sú ræða, sem sá ágæti sómamaður, hv. 1. þm. Suðurl., var að ljúka við rétt áðan og hann flutti af alkunnri diplómatískri snilld og fágun, gefur raunar, ef hún er athuguð, innsýn inn í það sem hér er deilt um. Fyrri partur ræðunnar var fyrirlestur um hvernig klókir valdamenn fara að því að tefja fyrir frv. sem þeim líkar ekki við. Það er ekki ný aðferð að láta það berast til n. að það sé verið að vinna í rn. að nýju frv. um sama eða svipað efni. Það er sjálfsagt ekki hægt að mótmæla því ef ráðh. er að því. En það er engu að síður augljóst af öllu til hvers leikurinn var gerður, enda komu fram önnur frv. frá þessu sama rn. um virkjanir sem þurfti að lofa heilum landshlutum, en ekki er vitað til að verði hægt að framkvæma fyrr en kannske eftir áratugi. Það stóð ekkert á vinnubrögðum þá, hvorki af hendi formanns n. né annarra. En það eru kannske einhverjar ástæður fyrir því hvaða frv. eru samin og afgreidd fljótt frá iðnrn. og aðstoðarmönnum þess eða hæstv. iðnrh. og flutt hér á þingi og hver eru látin sitja á hakanum. Seinni hluti ræðu hv. þm. leiddi algjörlega í ljós að hann er hreinlega á móti kjarna málsins, að því að hann talar, jafnvitur og hann er, alveg út í hött. Hann er að tala um hvort ríkið eða þjóðin geti fengið not af auðlindunum, eins og það sé aðalatriðið, eins og það séu einhverjar fréttir fyrir alþm. að það sé hægt að gera eignir upptækar ef þjóðarhagur krefst þess. Frv. snýst alls ekki um það. Frv. snýst um hvort þeir, sem telja síg eftir gildandi lögum eiga jarðhita djúpt í jörðu, eigi raunverulega rétt á því að gera kröfur til þjóðarinnar um stórupphæðir í greiðslu fyrir not af þessum jarðhita. Það þýðir ekkert að fara í kringum það með því að segja að það sé hægt að beita lögum um eignarnám. Eftir sem áður á að meta eignirnar eftir sömu reglum og gilt hafa og láta almenning greiða stórfé fyrir þetta. Hv. þm. talaði sakleysislega um að það væri enginn skaði skeður þótt afgreiðsla málsins drægist frá ári til árs. Hvað ætli fólkið á Suðurnesjunum segi um það, sem þarf að borga þeim grósserum, sem áttu þetta úfna og gagnslausa hraun áður en hitinn fannst undir því, tugi milljóna til þess að það fái að hita hús sín með þessu vatni? Ætli það geti ekki verið fleiri dæmi? Það náðist samkomulag Suðurnesjum, en það náðist ekki samkomulag uppi í Borgarfirði og þess vegna þurfti að fara að hefja nýjar boranir sem hafa kostað stórfé og ekki borið árangur enn þá. Einn kaupstaður, stórt kauptún og þéttbýlar sveitir bíða þar eftir vatni til upphitunar. Þar mun það hafa verið fyrst sem lögfræðingur hér að sunnan kenndi heimamönnum eða flutti fyrir þeirra hönd þá kenningu að orka væri orka og það væri sama hvort hún kæmi í formi heits vatns úr iðrum jarðar eða olíu austan úr löndum. Eftir það hefur sú hugmynd gengið hér, almenningi til undrunar, að menn leyfa sér að halda því fram að hægt sé að krefjast olíuverðs fyrir jarðhitanot. Það er sönnu nær að notkun jarðhitans flýgur fram nú einmitt þessi árin. Það er verið að byggja milljarða orkuver og það er langt komið undirbúningi undir milljarða verksmiðjur, eins og hér hefur verið nefnt, þannig að það er vissulega aðkallandi að gera þetta dæmi upp. Málið snýst um það, hvort þjóðin á jarðhitann í iðrum landsins eða hvort einstakir menn eiga hann. Nú má deila um margt í sambandi við eignarréttinn. Stjórnarskrárákvæði, sem við höfum, eru, eins og fróðir menn hafa rakið og sagt okkur hinum, 150–200 ára gömul eða svo, og það hefur margt breyst á þeim tíma. Viðhorfin til auðæfa jarðarinnar eru þau, að mörg þeirra geta með engu móti fallið undir þessar gömlu aðalshugmyndir um hvað eignaréttur sé, og þ. á m. er alveg tvímælalaust í huga íslensku þjóðarinnar vatn úr iðrum jarðarinnar, heitt vatn. Með þessu frv. er þó ekki verið að lýsa yfir að allur jarðhiti sé þjóðareign. Það er eingöngu takmarkað við það sem kallað er djúphiti eða háhitasvæði og skilgreint hvað það er. Það er mjög mikill hiti, 200°C, og hann verður að finnast fyrir ofan 1000 m, þannig að allur minni jarðhiti, sem þó gæti dugað til að hita ærið mörg hús og gróðurhús, mundi verða áfram í eigu viðkomandi jarðeiganda. Þetta frv. þarf því ekki að trufla á neinn hátt slík minni not til upphitunar einstakra húsa eða hita til garðyrkjubænda. Það nær eingöngu til þess þegar um meiri jarðhita er að ræða sem kann að verða notaður til þess að hita upp fjölmenn svæði eða í iðnaðar- eða orkuskyni. Nú getum við í sjálfu sér sleppt almennum deilum um eignarréttinn, en athugað aðeins þá löngu forsögu sem þetta mál hefur átt. Fyrrv. orkumálaráðh. Sjálfstfl., núv. form. iðnn., og væntanlega líka núv. iðnrh. virðast vera þeirrar skoðunar að einstaklingarnir eigi djúphitann og ef þurfi að taka hann af þeim, þá verði að meta verðmætið og borga þeim. Hins vegar liggja fyrir grg. eftir þjóðkunna lögfræðinga, eins og Ólaf Jóhannesson, hæstv. dómsmrh., sem fyrir mörgum árum lagði mikla alúð við að kynna sér þetta mál og komst að þeirri niðurstöðu að heimilt væri að setja eignarrétti landeigandans almenn takmörk - án þess að brjóta í bága við eignarréttarákvæði stjórnarskrárinnar þegar um djúphita er að ræða. Bjarni heitinn Benediktsson mun hafa komist að svipaðri niðurstöðu. Frá þessu er öllu ítarlega skýrt í grg. og hefur verið rakið áður. Það er gaman að sjá þessa lögvitrustu menn hægri flokkanna á síðustu áratugum hafa sömu skoðun og við höfum haldið fram sem stöndum að þessu frv., en á móti stendur íhald samtíðarinnar. Ég veit ekki hvort þetta er eins konar misræmi milli buddunnar og samviskunnar, að þegar menn gefa út fræðilegar skoðanir og leggja við nafn sítt og fræðimennsku, þá komast þeir að þeirri niðurstöðu að íslenska þjóðin geti tekið djúphita úr jörðu án þess að það sé brot á stjórnarskrá, enda getur enginn venjulegur einstaklingur hagnýtt sér þau auðæfi á eigin spýtur. Það er alltaf ríkisvaldið sem leitar að hitanum, finnur hann, stendur fyrir borunum. En það eru einstaklingarnir sem vilja fá að fleyta rjómann ofan af þessu og láta almenning borga. Hins vegar, þrátt fyrir þessar fræðimannlegu skoðanir, kemur alltaf á daginn þegar á á að herða, að það er eitthvert dularfullt frv. rétt ókomið eða einhverjar aðrar ástæður eða það er verið að bíða eftir álitsgerð frá samtökum landeigenda sem auðvitað er vitað fyrir fram hvernig verður. Það er alltaf einhverju borið við. Niðurstaðan hefur orðið sú, að málíð nær ekki fram að ganga og það fær ekki einu sinni að komast á það stig að alþm. geti látíð í ljós álít sitt á því. Ég held því að við ættum að breyta til og það sé krafa þjóðarinnar - ég leyfi mér að fullyrða það sem mitt mat á þessu máli - að Alþingi íslendinga taki afstöðu til þessa máls. Það er þá eins gott, ef á að borga fyrir hvern lítra af heitu vatni í hitaveitum framvegis sem taka þarf úr löndum í einstaklingseign, að þau bæjarfélög, sem eiga eftir að koma upp hitaveitum, viti það. Það gæti farið svo að fjölmennar byggðir á landinu fengju ekki hitaveitu fyrst um sinn eða a.m.k. að hagurinn af nýjum hitaveitum verði orðinn alllítill þegar búið er að borga milljónabagga til þeirra sem eiga yfirborð landsins á þessum stöðum, en halda að þeir eigi jarðhitann líka.

Flm. (Magnús Kjartansson) Hæstv. forseti. Ræða hv. þm. Ingólfs Jónssonar minnti mig á fyrri ræður sem hann hefur haldið um þetta sama efni. Það var lopi. Það var ekki hægt að festa hendur á neinu. Og þó var eitt sem hægt var að festa hendur á. Hann sagði að hæstv. iðnrh. gæti ekki sætt sig við frv. sem samið hefði verið í tíð fyrri ríkisstj., hann þyrfti að láta semja sérstakt frv. handa sjálfum sér. (Grípið fram í.) Og hv. þm. kallaði þetta frv. Magnúsar Kjartanssonar. Það er mikill misskilningur. Þeir, sem sömdu þetta frv., voru sérfræðingar Orkustofnunar og mjög hæfir lögfræðingar. Þeir sömdu þetta frv. og Orkustofnun hafði frumkvæði að því, sagði að það væri óhjákvæmilegt að taka ákvörðun um eignarréttaratriði í sambandi við þetta mál, ef ætti að vera einhver eðlileg þróun í nýtingu hitaorkunnar hér á Íslandi, þá yrði að setja slíka löggjöf. Það er ekki til nein afsökun á vinnubrögðum Alþ. í sambandi við þetta mál. Þau vinnubrögð eru Alþ. til minnkunar og úr þeim verður að bæta á þessu þingi hvað þetta mál varðar. Ég verð að segja það alveg eins og er, að ég er ekki sérlega uppnæmur fyrir því þótt hæstv. iðnrh. segi að hann ætli að láta semja frv. Ég hef heyrt margar slíkar yfirlýsingar frá hæstv. ráðh. áður, en efndirnar láta standa allmikið á sér. Eitt fyrsta verk þessa hæstv. ráðh. var að stöðva lagningu byggðalínu til Norðurlands. Það var eitt fyrsta verk þessa ráðh. að gera það, með þeitn afleiðingum að ráðist var í að flýta Kröfluvirkjun og af því hafa hlotist vandkvæði sem allir þekkja. Skv. þeim lögum, sem sett voru um Kröfluvirkjun á sínum tíma, þurfti hún ekki að koma í gagnið fyrr en 1978 ef byggðalínan hefði verið lögð með þeim hraða sem áætlað var. En það var stöðvað af hæstv. iðnrh. Hæstv. iðnrh. hefur stöðvað æðimargt fleira. Hér var starfandi um alllangt skeið n. sérfræðinga sem hingað kom á vegum Sameinuðu þjóðanna til að undirbúa gerð iðnþróunaráætlunar fyrir Ísland. Það var mjög merk vinna sem þarna var unnin, og ég beitti mér fyrir því, að sett var upp sérstök deild í tengslum við iðnrn. til þess að vinna úr þessum efniviði svo að hægt væri að leggja á ráðin um skynsamlega og skipulega iðnþróun. Þessi stofnun hefur verið lögð niður af núv. hæstv. iðnrh., hún hefur verið lögð niður og sú mikla vinna, sem unnin var, er látin rykfalla. Ég kom einnig á laggirnar gosefnahópi sem m.a. var settur á laggirnar vegna þess að kannanir á því sviði höfðu verið að nokkru leyti í höndum erlends auðhrings sem hafði notað okkur íslendinga á mjög undarlegan hátt í viðskiptum sínum í Evrópu. Þessi auðhringur þóttist hafa áhuga á því að. íslendingar hæfu framleiðslu á afurðum úr perlusteini. Þessi auðhringur hafði áður haft viðskipti við Grikkland á þessu sviði, en grikkir óskuðu hærri greiðslu fyrir hráefnið heldur en auðhringurinn hafði greitt. Þess vegna tók auðhringurinn upp viðræður við íslendinga. En þegar búið var að sannfæra grikki um, að auðhringurinn ætti kost á að ná góðum kjörum á Íslandi, þá lækkuðu grikkir hugmyndir sínar um greiðslur með þeim afleiðingum að auðhringurinn sendi okkur bréf og taldi að perlusteinsvinnsla á Íslandi væri algerlega út í hött. Ég beitti mér fyrir því að íslenskir sérfræðingar voru settir í að kanna þetta mál og fleiri gosefni, og það kom í ljós að perlusteinn var ákaflega dýrmætt hráefni sem hægt væri að nýta á margan hátt, og ég sá í sjónvarpi í gærkvöldi að það er búið að setja upp sýningu í sambandi við það. En þessi hópur, sem ég setti á laggirnar, var lagður niður af hæstv. ráðh. Það er æðimargt fleira sem hæstv. iðnrh. hefur ekki komið í verk. Ég lagði hér fram á sínum tíma frv. um Iðntæknistofnun sem er ákaflega mikilvæg fyrir iðnþróun á Íslandi og forustumenn iðnaðarins höfðu mikinn áhuga á. Hæstv. iðnrh. sagðist ætla að flytja þetta frv. aftur eitthvað breytt, en það eru liðin tvö ár og ekkert slíkt frv. hefur séð dagsins ljós. Ég held því ekki að það sé nein ástæða til þess fyrir alþm. að bíða í auðmýkt eftir því að hæstv. ráðh. komi hér fram einhverjum frv. Það hefur komið í ljós að það er ansi djúpt á þeim. Það frv., sem hér liggur fyrir, er vel unnið. Það er unnið af sérfróðum mönnum. Í því eru ákaflega skýrar meginlinur og þarf enginn maður að velta neinum hlutum fyrir sér í sambandi við það lengur. Þess vegna legg ég enn áherslu á það, sem ég sagði í upphafi, að ég bið hæstv. forseta um að fylgjast vel með því að iðnn. starfi að þessu máli á eðlilegan hátt og skili fljótlega áliti, því þarna er ekkert sem þarf að athuga lengur, aðeins vita hver er afstaða þm.

Ólafur G. Einarsson Hæstv. forseti. Mér þykir hv. 3. þm. Reykv. velja sér einkennilegan tíma til þess að telja upp alls konar ávirðingar í garð hæstv. iðnrh., þegar hann er ekki við. Það getur vel verið að það sé við hæfi að ræða hér samtímis um Kröflu og gosefnanefnd, en þó sýnist mér að þau mál komi ekkert við þessu máli, sem við erum að ræða hér í dag. Mér þykir líka vera einkennilegt það kapp sem hv. flm. þessa frv. leggja á að koma því í gegnum þingið. Mér er ekki alveg ljóst hvers vegna þeir leggja þetta ógnarkapp á að fá fram þessa breyt. á orkulögum. Mér var alveg ljóst, þegar hv. 3. þm. Reykv. gegndi embætti orkumálaráðh., hvers vegna hann lagði ofurkapp á að fá þessa breyt. á orkulögunum. Þá var þessu frv. stefnt gegn eigendum Svartsengis. Og enn eru þeir aðaluppistaðan í málflutningi hans, eftir að búið er að semja um hitaréttindin í Svartsengi. Hverjir eru það, hvaða einstaklingar eru það í þessu landi sem eiga háhitaréttindi? Hvað ætli þeir séu margir? Það er allt í einu farið að tala um einn mann núna. Það var áður talað um eigendur Svartsengis. Nú er farið að tala um þm. sem á sæti á Alþ. Hann er að vísu ekki nefndur á nafn, hann er ekki hér í salnum, á reyndar ekki sæti í deildinni. Við vitum vel við hvern hv. þm. á. Er þessu frv. stefnt gegn honum og sameigendum hans? Eða hverjir eru aðrir í þessu landi sem eiga háhitaréttindi? Mér þætti fróðlegt að fá upplýsingar um það. Enn er verið að tala um eigendur Svartsengis, að þeir hafi litíð á sig sem olíufursta, eins og það er orðað, og hafi ætlað sér að græða á eign sinni. Og um það, að þessir eigendur vildu fá greiðslu fyrir að láta eign sína af hendi, er sagt að það brjóti í bága við siðgæðishugmyndir manna. Hvers konar talsmáti er þetta eiginlega? Ég sagði áðan að það væri búið að semja um jarðhitaréttindin í Svartsengi. Það var samið um greiðslur upp á 87 millj. kr. Hvað var það sem var keypt fyrir þessar 87 millj.? Það voru jarðhitaréttindin og 100 hektarar lands. Ef við lítum á hvað landið með sínum gögnum og gæðum mundi þá kosta, hver fermetri, þá eru það 87 kr. Mér þætti, gaman að vita hver gæti fengið land á þessu svæði fyrir 87 kr. fermetrann, ég tala nú ekki um ef því fylgdu ótakmörkuð jarðhitaréttindi. Svo er verið að tala um að hér sé um einhvern ógnargróða að ræða til handa eiganda þessa lands. Þetta er bara þvættingur og ekkert annað. Er hv. 3. þm. Reykv. kunnugt um það, að landeigendur buðu, meðan hann var orkumálaráðh., þessi gæði fyrir 50 millj. kr.? Getur hv. 3. þm. Reykv. upplýst hver kom í veg fyrir að þá væri samið um 50 millj.? Það væri fróðlegt ef hann vildi upplýsa það hér á eftir. Mér sýnist að sá málflutningur, sem hér er hafður í frammi af flm. þessa frv., bendi einfaldlega til virðingaleysis þeirra fyrir eignarréttinum. Það er talað hér um háhitaréttindi. En hvar ætla þessir heiðursmenn að draga mörkin? Hvar verður borið niður næst? Mér er spurn: Hvar verður borið niður næst?  Svo spyr hv. þm. Benedikt Gröndal: Hvað ætli fólkið á Suðurnesjum segi, sem þarf að borga þessum grósserum tugi millj. kr.? Ég get sagt hv. þm. hvað fólkið á Suðurnesjum segir. Það er ánægt með niðurstöðu þá sem fékkst við kaupin á jarðhitaréttindunum. En mig langar til að spyrja líka þessa hv. þm.: Var reiknað með því, þegar ríkið hefði hirt þessi eignarréttindi, að það síðan framseldi þau til sveitarfélaganna án þess að nokkurt verð kæmi fyrir? Ætlaði ríkið að gefa sveitarfélögum þessi réttindi? Það væri þá í fyrsta skipti, að því er mér er kunnugt, sem ríkið gæfi sveitarfélögunum eitthvað - ég tala nú ekki um slík verðmæti sem þarna var um að ræða. Ég vil benda á það, að mesta hagsmunamál sveitarfélaganna á Suðurnesjum var að semja beint við eigendur jarðhitaréttindanna í Svartsengi. Það var þeirra mesta hagsmunamál til þess að eiga ekkert undir ríkið að sækja á eftir. Það er meginmálið. Það er komið í ljós núna og á eftir að koma enn betur í ljós að þarna var skynsamlega haldið á málum með því að semja beint við landeigendur. En ég skal benda á það, að til eru samningar um hitaréttindi þar sem greiðslur fyrir heita vatnið eru bundnar olíuverði. En það er að vísu norður í Þingeyjarsýslu og landeigendur þar njóta sem kunnugt er alveg sérstakrar verndar þeirra alþb.-manna. Þess vegna er þar allt annað uppi á teningnum. Þar er allt í lagi að borga landeigendum milljónir króna á ári fyrir heita vatnið - ég tala nú ekki um að koma í veg fyrir hinar hagkvæmustu virkjanir sem hægt er að fá í landinu. 
             Svo er sagt hér að einstaklingar vilji fá að fleyta rjómann, - ríkið annist jarðhitaleitina og kosti þá leit, en síðan eigi einstaklingarnir að fá að nýta þessi réttindi án þess að nokkuð sé greitt fyrir. Þetta er ekki rétt, þetta er alls ekki rétt. Ef land, þar sem fundist hefur heitt vatn og lagt hefur verið í kostnað við rannsóknir, eins og t.d. í Svartsengi, er síðan keypt, í þessu tilfelli metíð, þá er auðvitað tekið tillit til þess sem búið er að gera og það hefur líka verið greitt. Hér er því verið að villa um fyrir mönnum þegar öðru er haldið fram. Svo kom þetta hjá hv. þm. Benedikt Gröndal, að sveitarfélögin þurfi að fá að vita fyrir fram hvort þau þurfi að borga hvern lítra. Það er einmitt það sem þau þurfa að fá að vita. Það væri mjög gagnlegt ef þau fengju að vita það hjá ríkisvaldinu, þar sem það á réttindin, hvað þau þyrftu að borga fyrir hvern lítra. Það mætti segja mér að það kæmi út úr því dæmi að það væri heppilegra fyrir þau ef þau fengju í friði að semja beint við eigendur hitaréttindanna. En ef þetta frv. verður að lögum, þá er einmitt verið að koma í veg fyrir að sveitarfélögin geti samið við einstaklinga sem hitaréttindi eiga. Það er verið að koma í veg fyrir það og það tel ég illa farið. Reynslan sýnir okkur að það er það hagkvæmasta sem sveitarfélögin geta gert, að kaupa þessi réttindi beint og eiga þau sjálf og þurfa ekkert að vera upp á einn eða neinn komin og síst af öllu ríkisvaldið.



Virðulegi forseti. Hv. síðasti ræðumaður dró í ræðu sinni enga dul á hvaða meginskoðanir hann hefur á málunum. Eignamennirnir eru hinir góðu, við þá þurfa sveitarfélögin að geta samið. Ríkið, öll þjóðin sameiginlega, það er hin voðalega ófreskja sem á að forðast að þurfa að skipta nokkuð við. Þetta er kapítalískur hugsunarháttur á forneskjulegan hátt og á hæsta stigi. Hv. þm. hefur að sjálfsögðu ekki aðeins fullan rétt til þess að hafa slíkar skoðanir, heldur er mjög virðingarvert að hann skuli láta þær í ljós hiklaust, því þeir eru fleiri sem trúa slíku í hjarta sínu, en vilja helst ekki hafa hátt um það. Ég vil lýsa þeirri skoðun minni, að.þar sem ríkisvaldið á jarðhita sem nýta þarf til upphitunar í þágu sveitarfélaganna og þá á þeirra vegum, þá tel ég að ekki komi til mála að ríkið fari að taka stórfé fyrir það. Það er alls ekki hugmyndin með þessu að skipta á einum okraranum í stað annars, þannig að það þurfi að semja við ríkið og borga því neina sambærilega fúlgu. Annars var það einkenni á ræðu hv. þm. að hann gat ekki séð þetta öðruvísi en í persónulegu ljósi: Hvaða menn eru það sem frv. er beint gegn? - Ég vil algjörlega mótmæla slíkum hugsunarhætti eða slíku tali. Þessu frv. er ekki beint gegn ákveðnum mönnum. Eða var hugmyndinni um þjóðareign á djúphita beint gegn Svartsengismönnum þegar Ólafur Jóhannesson gaf út álitsgerð sína eða þegar Bjarni Benediktsson flutti frv.? Ég held að þeir hafi aldrei heyrt Svartsengi nefnt í þessu sambandi. Hér er um meginstefnumál að ræða sem við ættum að geta rætt á almennum grundveili án þess að vera að blanda inn í það einstökum mönnum. Það er e.t.v. eðlilegt að nýlegir samningar séu nefndir, og við nefndum þá nýjustu. Ég er hv. þm. þakklátur fyrir að minna okkur á samningana sem húsvíkingar gerðu við sveitunga sína og hafa oft verið nefndir og gagnrýndir opinberlega áður. En það brá svo við að þar var hann ekkert hrifinn af landeigendum, svo að hans afstaða sveiflast fram og aftur. Ég tel að þeir samningar séu e.t.v. gleggsta dæmið, sem enn er til, um hversu hættuleg braut það er ef sveitarfélögin verða að semja við harðskeytta landeigendur. Og það er ekki séð fyrir endann á því hvað tengslin við olíuverðið eiga eftir að kosta húsvíkinga í framtíðinni. Ég vil ítreka það, að hér er um grundvallaratriði að ræða, og enda á því að geta þess, að snemma á þessu ári var haldin fjölmenn ráðstefna Sameinuðu þjóðanna sem gekk undir nafninu Habitat og fór fram í Vancouver í Kanada og fjallaði um umhverfi mannsins. Þessi ráðstefna gaf út álit í mörgum köflum og einn kaflinn er um landið. Um þetta álit voru fulltrúar frá að ég hygg 135 þjóðum sammála, og niðurstaðan, kjarninn þar er sá, að landið sé svo sérstætt að um það geti ekki gilt hinar venjulegu hefðbundnu hugmyndir manna um eignarrétt, annað verði að koma til þegar hagsmunir þjóðanna, þegar hagsmunir fjöldans krefjast þess. Það eru því ekki einstaka menn eða flokkar hér uppi á Íslandi sem berjast fyrir því að hugsunarháttur manna gagnvart slíkum auðlindum sem hér um ræðir breytist, heldur hefur þetta verið einróma álit rúmlega 135 þjóða á ráðstefnu Sameinuðu þjóðanna. Ég á einhvers staðar í fórum mínum textann ef hv. þm. óskar eftir að fá að sjá hann.