Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur athugað þetta frv. um heimild fyrir ríkisstj. til að fullgilda fyrir Íslands hönd samning milli Norðurlandanna um aðstoð í skattamálum. N. ræddi þetta frv. á fundum sínum, hafði samband við ríkísskattstjóra og kynnti sér nokkuð undirbúning málsins. Þrjú Norðurlandanna, Danmörk, Finnland og Svíþjóð, hafa þegar fullgilt þennan samning fyrir sitt leyti. Noregur er á næsta leiti með sína fullgildingu og Ísland verður þá síðast í röðinni. Þetta er ákaflega einfalt mál. Þarna er um að ræða gagnkvæma aðstoð í sambandi við rannsóknir, gagnkvæmar upplýsingar og að eyðublöð liggi fyrir hjá aðilum á víxl. Það getur auðveldað framtöl þeirra, sem ekki eru staddir í heimalandi sínu, þegar ganga þarf frá framtölum. Síðast, en ekki sízt, og það er raunar mikilvægast, er um að ræða gagnkvæma aðstoð við innheimtu skatta. Það er nauðsynlegt að fá þetta mál afgreitt fyrir áramót, því að ef það verður ekki gert, þýðir það ársfrestun fullgildingar á aðild Íslands. Fjh.- og viðskn, varð sammála um að leggja til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Ég var þar kominn í ræðu minni í dag, þegar umr. var frestað, að ég hafði nokkuð rakið þær umr., sem urðu hér á hv. Alþ. á s.l. vetri í sambandi við friðun fiskimiða. Ég hafði einnig bent á, að það væri mjög mikil mótsögn í því, sem fram kæmi hjá fiskifræðingum Hafrannsóknastofnunarinnar, og því, sem hæstv. sjútvrh. hefði haldið fram, að náið samstarf hefði verið haft við þá stofnun, þegar friðunarsvæðin, sem tilgreind eru í reglugerð frá 14. júlí s.l., voru ákveðin. Ég tel það mjög miður, að enn þá einu sinni skuli þurfa að vekja athygli á því úr þessum ræðustól, að sá ráðh., sem mál. sem verið er að ræða, heyrir undir, skuli ekki vera viðstaddur. Þetta er að mínum dómi farið að verða allt of algengt og sýnir litla virðingu frá hendi ráðh. fyrir þingi og störfum þingsins. En við verðum að sætta okkur við þetta, þó að ég telji það mjög miður farið.

Það hefur verið gerð ráðstöfun, ráðh. er væntanlegur.

Hæstv. forseti tilkynnir mér, að ráðh. sé væntanlegur, og tel ég það vel farið út af fyrir sig, þó að vissulega hefði verið betra, að hann hefði verið kominn í d., þegar umr. hófust. Ég ætla ekki á þessu stigi að fara nánar út í ræðu hæstv. sjútvrh. um efni reglugerðar hans frá 14, júlí, geymi mér það heldur, þar til hann kemur, en vil fara nokkrum orðum um þá till., sem við hv. 10. þm. Reykv. höfum flutt og er að finna á þskj. 185. Varðandi svæðið fyrir Norðausturlandi telja flm., að það svæði sé rétt valið sem fyrsta friðunarsvæði á uppeldisstöðvum ungfisks, enda er vitað, að Norðaustur-Atlantshafsnefndin svokallaða hefur einmitt rætt um þetta svæði, sem fyrst bæri að friða, þegar til friðunar kæmi á uppeldisstöðvum ungfisks hér við land. Við höfum engum svæðamörkum breytt í till. okkar, miðað við það, sem er í gildi samkv. umræddri reglugerð frá 14. júlí. Till. okkar hljóðar aðeins um það, að tíminn, sem friðun á að gilda, verði lengdur úr tveimur mánuðum á ári í samfellda friðun í 2 ár, þ.e. fyrir árin 1973 og 1974. Það getur að sjálfsögðu verið álitamál, hvað lengi friðun hvers svæðis á að standa, hvort samfelld friðun á að vera í eitt eða tvö ár eða lengur. Við teljum, að ekki geti neins sjáanlegs árangurs af friðun verið að vænta, nema hún standi a.m.k. 2 ár. Við leggjum því til í till. okkar, að svæðið verði aðeins friðað fyrir veiðum með botnvörpu, flotvörpu og dragnót, en það er engin breyting frá því, sem er í reglugerðinni. Hér hefðum við þó helzt kosið að leggja til, að svæðið yrði alfriðað fyrir öllum veiðarfærum, en við teljum að líta verði á atvinnuhagsmuni þess fólks, sem í þessum landshluta býr, en aðalatvinna þess við sjávarsíðuna er veiðar með línu og á handfæri, sem vart eru þó það miklar, að nokkru tjóni geti valdið. Af þeim ástæðum höfum við ekki lagt til, að svæðið yrði alfriðað, en gerum ráð fyrir, að það verði einnig friðað fyrir bolfiskveiðum í nót, eins og till. fiskveiðilaganefndarinnar hljóða um, en þar er aðeins um reglugerðarákvæði að ræða fyrir hæstv. sjútvrh. Varðandi svæðið fyrir Suðurlandi eru stærðarmörk þess svæðis einnig þau sömu og er að finna í gildandi reglugerð frá 14. júlí. Hins vegar hljóðar till. okkar um, að svæðið verði alfriðað fyrir öllum veiðarfærum, en ekki aðeins fyrir botnvörpu, flotvörpu og dragnót, eins og reglugerðin gerir ráð fyrir. Er þetta í samræmi við ábendingu fiskifræðinga og reyndar allra annarra, sem eitthvað þekkja til veiða á þessu svæði. Ég vil undirstrika, að þegar Vestmannaeyingar hafa á undanförnum árum verið að fara fram á, að tiltekin svæði vestan við Eyjar yrðu friðuð yfir hrygningartímann, hafa þeir alltaf lagt til, að svæðin yrðu alfriðuð fyrir öllum veiðarfærum og alveg sérstaklega fyrir veiðum með þorskanet. Við leggjum til í till. okkar, að tíminn, sem friðunin á að gilda, verði lengdur um 20 daga og verði frá 10. marz til aprílloka, í stað þess að reglugerðin gerir ráð fyrir, að friðunin gildi aðeins á tímabilinu frá 20. marz til 20. apríl. Við teljum þau tímamörk, sem við höfum lagt til, algert lágmark, en þau eru sett í samræmi við óskir, sem fram hafa komið, bæði frá útgerðarmönnum og sjómönnum, sem veiðar stunda á þessu svæði. Þá leggjum við til í till. okkar, að friðun þessa svæðis verði ákveðin fyrir næstu tvö ár, og gildir það sama um þetta svæði og það, sem ég sagði um friðun svæðis fyrir Norðausturlandi, að við teljum ekki, að nokkurs sjáanlegs árangurs geti verið að vænta, nema friðunin standi a.m.k. í 2 ár. Ég vil mjög undirstrika þetta atriði og hygg, að það sé mjög almenn skoðun hjá þeim aðilum, sem til þessara mála þekkja og fiskveiðar hafa stundað um langan tíma, að ef á að gera tilraun með friðun tiltekinna svæða, þá verði hún að standa í nokkurn tíma, til þess að það sýni sig, hvort hún kemur að því gagni, sem menn höfðu gert sér vonir um. Ég vil benda á það, t.d. varðandi svæðið fyrir Norðausturlandi, sem nú er með umræddri reglugerð aðeins ætlað að friða í tvo mánuði, þ.e. mánuðina apríl-maí, að mér er ómögulegt að skilja, hvernig það á nokkurn tíma að geta komið í ljós, hvort friðun þar kemur að nokkru gagni eða ekki, ef á að leyfa veiðar í 10 mánuði, en friða aðeins í tvo mánuði. Ef svo færi, að tveggja mánaða friðun yrði til þess að auka að einhverju leyti fiskmagn á þessu svæði, þá þýddi það auðvitað, að skip mundu frekar sækja þangað hina 10 mánuði ársins, sem það er opið, og væri þá aldrei hægt að mínum dómi að fá neina niðurstöðu um, hvort hugmyndir bæði fiskifræðinga og annarra um friðun tiltekinna svæða kæmu nokkurn tíma að notum. Eina ráðið að dómi okkar flm. þeirrar till., sem hér liggur fyrir á þskj. 185, er að friða svæðið einhvern tiltekinn tíma og eigi skemur en 1–2 ár, til þess að í ljós komi, hvort friðun kemur að gagni eða ekki. Ég tel kannske ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta atriði. Frá mínu sjónarmiði er það svo augljóst, að ef við viljum taka okkur sjálf eitthvað alvarlega, þegar við erum að tala um friðun og friðunarráðstafanir, þá verði friðun að gerast með þeim hætti, að ekki sé þar um sýndarmennsku að ræða, eins og fiskifræðingar Hafrannsóknastofnunarinnar hafa bent á, að þeir telji friðunina á svæðinu fyrir Suðurlandi í raun og veru. Ég hefði vissulega viljað koma að fsp. til hæstv. ráðh., en þar sem mér er kunnugt um, að fleiri eru á mælendaskrá og forseti hefur gefið okkur örlitla von um það, að síðar í kvöld geti orðið von á ráðh., þá ætla ég að þessu sinni að ljúka máli mínu, en halda þá ræðunni áfram síðar, ef mér gefst tækifæri til að beina þeim tilmælum til hæstv. ráðh., sem ég hef hug á. Ég skal svo í bili a.m.k. láta máli mínu um þessi atriði lokið, en ég vænti þess, að þm. geri sér fulla grein fyrir því, að ef við teljum í alvöru, að ástand mála í sambandi við fiskveiðar okkar sé orðið þannig, að friðanir tiltekinna svæða séu tímabærar, þá eru þau ákvæði, sem er að finna í 3. gr. reglugerðar frá 14. júli, að mínum dómi hvergi fullnægjandi. Ég vil benda á, að það kom í ljós á síðustu vertíð á veiðisvæðinu milli Reykjaness og Vestmannaeyja, að þar hagaði fiskur göngum sínum á allt annan veg en áður hefur verið. Hann kom mjög lítið inn á þetta svæði, og hrygning virðist ekki hafa átt sér stað þar i neinum mæli. Afleiðing þessa á auðvitað eftir að koma fram síðar, og ef ástæðan fyrir þessari breytingu, sem á þessu svæði er orðin, er ofveiði, þá liggur að mínum dómi alveg ljóst fyrir, að ekki má undir neinum kringumstæðum draga friðunaraðgerðir lengur en orðið er, og þær verða að vera mun róttækari en umrædd reglugerð gerir ráð fyrir.



Herra forseti. Ég held, að ég hafi lært það í minni jómfrúrræðu á Alþ. haustið 1959, að þm. ættu ekki að ávarpa aðra þm. sem hæstv. Svo er nú komið samt, að ég vildi gjarnan ávarpa bæði hv. þm. Gunnar Thoroddsen, 5. þm. Reykv., sem hæstv. og jafnframt 3. þm. Sunnl., Guðlaug Gíslason, að ég tali ekki um hv. forseta og ritara hans, sem sat honum til hægri handar til skamms tíma, svo og ritara stjórnarflokkanna, sem hefur verið að væflast hér fram og aftur um dyr og sali. Þá er líka lokið upptalningin þar til nú á þessari stundu á þeim þm. í hv. Nd., sem gefa sér tíma til þess að hlýða á umr. um mál mála okkar Íslendinga, landhelgismálið, það eina á því sviði, sem við höfum nú til umr. hér á Alþ. Það, sem vekur enn fremur furðu mína, er það, að hæstv. sjútvrh. er ekki viðstaddur. Ég vil leyfa mér að biðja hæstv. forseta um að fresta fundi, þar til hann mætir hér og má vera að því að hlýða á þau mál. sem hér eru rædd og falla undir hans málaflokk. Ég mun gera hlé á minni ræðu, þar til hann mætir hér.

Mér er tjáð, að hæstv. sjútvrh. sé alveg að koma inn í salinn.

„Fæðist fótur, furðu ljótur,“ stóð í vísunni. Herra forseti. Það, sem vakti athygli mína í sambandi við þessar umr. hér fyrr í dag og reyndar líka nú í kvöld, er sú staðreynd, að það er, þegar við lítum fram hjá ræðu hv. síðasta ræðumanns, eins og þeir menn, sem voru að ræða það vandamál, sem er nú uppi í sambandi við nýtingu landhelginnar, séu enn að tala um gömlu 12 mílna fiskveiðilögsöguna. Hér hefur auðvitað orðið meginbreyting á. Við hljótum í sambandi við það, sem nú er verið að gera, að ræða um nýtingu og friðun svæða innan 50 mílna fiskveiðilögsögunnar, nema, eins og ég sagði hér í dag í sambandi við annað mál hæstv. ráðh. sjálfir og þá sérstaklega hæstv. sjútvrh. hafi enga trú á þessum aðgerðum sinum og telji þetta yfirleitt vera, eins og sagt var á slæmri dönsku í gamla daga, „húmbúkk“, og útfærsluaðgerðirnar hafi ekki verið nema, eins og ég sagði líka, til þess að sýnast gagnvart íslenzkum kjósendum, til þess að blekkja þá, til þess að ná þeim meiri hl., sem þeir náðu ómótmælanlega í síðustu alþingiskosningum. Það, sem vakti furðu mína jafnframt, var það, að þegar hæstv. ráðh. hélt ræðu sína hér í dag og formaður sjútvn. d. og reyndar fleiri aðilar töluðu, þá skyldi enginn aðili verða til þess að minnast á þá stóru staðreynd, sem við Íslendingar stöndum frammi fyrir í dag, en það er, að málstaður okkar hefur sigrað á alþjóðavettvangi, - málstaður okkar í sambandi við útfærslu okkar fiskveiðilögsögu, - með samþykkt Allsherjarþingsins á þeirri tillögu, sem Ísland ásamt Perú og fleiri þjóðum flutti og við höfðum fréttir af, fyrst í gær og svo nánari fréttir í dag, að hefði sigrað og það glæsilega. Ég hefði talið, að það hefði einhvern tíma verið ástæða til, að einhverjir aðilar, t.d. einhverjir hæstv. ráðh., hefðu staðið hér upp og bent á þetta mál, og bent okkur öðrum þegnum hins íslenzka þjóðfélags á, að ástæða væri til þess að fagna þessum áfanga, sem þarna hefði náðst, um leið og við hefðum kannske sent þakkir okkar til þeirra mörgu og ágætu manna, sem þarna hafa unnið að. Vil ég sérstaklega benda á fastafulltrúa okkar hjá Sameinuðu þjóðunum, bæði ambassadorinn Harald Kröyer og Gunnar Schram og Ívar Guðmundsson líka. Ég vildi auk þess gjarnan láta það koma hér sérstaklega fram í sambandi við ferðir okkar þm. og annarra ftr. þingflokkanná á þing þetta, að við höfum sjaldan haft á erl. vettvangi betri ftr. úr slíkum hóp en frá flokki utanrrh., Hannes Pálsson, sem var þar allan tímann, þótt ekki sé hann þm. Mér finnst rétt, að það komi hér fram, því að hann á það vel skilið, að hans sé minnzt í sambandi við þetta mál. En þetta er vissulega mál, sem hefði reyndar verið frekar ríkisstj. að minnast á, en ekki okkar í stjórnarandstöðunni. Að vísu er málsmeðferðin engin uppfinning þeirra, heldur er þetta beint framhald af stefnu fyrrv. ríkisstj. í utanríkismálum og framkvæmd á landhelgismálinu, eftir að Norðursjávarþjóðirnar höfðu helgað sér hafsbotninn til olíu- og gasvinnslu í Norðursjónum. Eins og ég hef löngum sagt og sagði reyndar strax á sínum tíma á sérstakri ráðstefnu, sem haldin var í Strassbourg á vegum Evrópuráðsins, eftir að þetta hafði skeð, - þá sagði ég: Nú erum við Íslendingar búnir að vinna málið, okkar mál. - Ég held einmitt, að þetta ráð, sem þeir gripu til á sinum tíma, Bretar, Vestur-Þjóðverjar og allir hinir, sem að því stóðu, það spor, sem þeir stigu þá, hafi líka verið sporið, sem stigið var og olli því, að við höfum náð því, sem við höfum náð núna á þingi Sameinuðu þjóðanna. Reyndar hefði átt, um leið og við erum að ræða þetta mál, að ræða okkar landhelgismál í heild. Ég skal þó ekki hefja slíkar umr: nú, vegna þess, hve áliðið er þingtímans, en við þyrftum að fara efnislega í það mál. sem hér er til umræðu, og stöðu landhelgismálsins í dag. Hins vegar vildi ég láta það koma fram, að það gladdi mig sérstaklega, að þessi till. skyldi hafa komið fram og náð samþykki á þingi Sþ., vegna þess að hún fór saman við grundvöll skoðana minna og fleiri um, að það var mesta vitleysa, sem við nokkurn tíma gerðum, að segja upp samningunum við Breta og Vestur-Þjóðverja, miðað við það, sem við horfum á nú og mátti reyndar sjá fyrir, þó að nokkur dráttur hefði getað á orðið á útfærslunni. Þá hefðum við nú haft frið með alla okkar fiskveiðilögsögu skv. samningnum. Þessir andstæðingar okkar hefðu orðið að bíða niðurstöðu dómstólsins í Haag, og enginn maður með nokkru viti vefengir nú eftir þessa niðurstöðu á þingi Sameinuðu þjóðanna, að dómsniðurstaðan hefði fallið okkur í vil. Hér er verið að ræða um framlengingu laga um nýtingu landhelginnar o.fl. Ég er meðflm. ásamt hv. 3. þm. Sunnl. að brtt., sem hann hefur þegar skýrt, og skal ég ekki tefja um of þann stóra hluta þingheims, sem hefur gefið sér tíma til þess núna að sitja hér og hlusta á umr. um þetta mál, þegar ég ræði málíð efnislega. Ég ætla að taka það fram, að strax í sjútvn., þegar málið kom þar til umr., tók ég skýrt fram og tók undir það, sem hefur komið fram, ekki aðeins hjá sjútvrh., heldur og hjá viðkomandi n., sem kölluð hefur verið landhelgisfriðunarnefnd með meiru, og þori ég þó ekki að hafa fleiri orð þar um, ef ég væri að taka einhverja verðuga titla af þeim, að það væri eðlilegt, að þeir gætu ekki haft fullmótaðar till. um nýtingu landhelginnar til þess að bera fram fyrir þetta þing, fyrst og fremst auðvitað vegna þess, að allar till., sem fram koma, eru mótaðar af hagsmunum þeirra, sem í hlut eiga. Hagsmunir þessa sjávarpláss fara ekki saman við hagsmuni næsta. Hagsmunir þess, sem veiða með þessu veiðarfærinu, fara ekki saman við hagsmuni þeirra, sem veiða með hinu. En það breytir ekki því, að hæstv. sjútvrh., hefur orðið á sú skyssa, máske ekki skyssa, heldur trassaskapur, að hann skipar ekki n. til að starfa að þessu máli fyrr en á haustmánuðum. Það er auðvitað út í hött að tala um það, þegar við erum að ráðstafa, eins og hann hefur sjálfur margoft orðað það, okkar eigin eign, löglegu ráðstöfunarsvæði, að við þurfum að vera eitthvað hræddir við það að hafa n. starfandi til þess að leggja fram till. um framtíðarnotkun þessara sömu svæða. Þetta er ekkert annað, en heldur ómerkilegar afsakanir þess manns, sem er orðinn ber að því að hafa brugðizt sínum skyldustörfum í sambandi við þetta mál. Ég tók það líka fram í hv. sjútvn. Nd., að um leið og ég viðurkenndi rök ákveðinna staða og jafnvel ákveðinna aðila, sem veiða með ákveðnu veiðarfæri, sem óhjákvæmilega staðreynd í sambandi við efnahagslega afkomu, þá yrðum við á þeim tímamótum, sem við stöndum á, að hafa önnur sjónarmið uppi, en það væru friðunar- og verndarsjónarmiðin. Þrátt fyrir það, sem ég hef sagt um það, sem gerðist hjá Sameinuðu þjóðunum í gær, og er auðvitað ekki á nokkurn hátt hæstv. sjútvrh. að þakka, - langt frá því, þá vitum við auðvitað, að hinn raunverulegi sigur er ekki unninn enn. Við höfum haft tvö sjónarmið í huga, þegar við höfum barizt fyrir okkar útfærzlu. Það er efnahagssjónarmiðið og verndarsjónarmiðið. í aðgerðum hæstv. sjútvrh. fram til þessa, vil ég leyfa mér að fullyrða, að það, sem hann hefur látið frá sér fara í sambandi við verndar- og friðunarsjónarmiðin, sé í algeru lágmarki. Og þá leyfi ég mér að koma að því, sem hefði átt að vera búið að minnast á hér á hv. Alþ. fyrir löngu, það er hin eindæma friðun Faxaflóans. Það er ákaflega gott fyrir hv. þm., sem koma annars staðar að en hér frá Faxaflóasvæðinu, nema um sé að ræða sérstaka fulltrúa fyrir sportveiðar eða trillubátaveiðar, að koma og segja: Nú skulum við friða Faxaflóa til þess að benda öllum þjóðum á, hvað við íslendingar séum miklir friðunarmenn. En það er bara það, sem auðvitað allir, ættu að vita, sem þekkja eitthvað fiskveiðar hér við Ísland, að Faxaflóinn er ekki neitt sérstakt svæði í sambandi við nauðsyn friðunar eða verndar ungfisks. Það eru flestallir flóar, a.m.k. 80% af öllum okkar fjörðum, sem falla undir það. Ef við værum réttlátir og vildum líka hafa í huga efnahagslega sjónarmiðið gagnvart fiskimönnunum við Faxaflóa, ættum við auðvitað að láta þetta ganga jafnt yfir allt landið og allt í kringum landið. Við eigum auðvitað að taka fyrir svæði og friða þau í nokkur ár hvert um sig og segja sem svo: Við erum að gera það til þess að vernda okkar ungfisk. Við erum að ala hann upp á þessum svæðum í 2–3 ár. Gott og vel, við, sem búum við Faxaflóa, höfum byrjað. Ég segi: Á næsta eða þar næsta ári skulu aðrir taka við. Þar með er ég ekki að segja, að það eigi að opna Faxaflóann, eins og hann var, áður en hann var nær alfriðaður. Hitt er svo annað mál, að það vantar nær algerlega í allt það, sem sjútvrh. hefur látið frá sér fara, ákvæði um algera friðun, sem þarf að vera á ákveðnum svæðum fyrir öllum veiðarfærum. Hann veit auðvitað manna bezt, að það er ekki allt stórþorskur eða stórýsa, svokölluð graðýsa, sem kemur á krókinn á línu eða færi. Það kemur líka smáfiskur. Það eru til ljósmyndir af því, sem voru teknar hér í Reykjavíkurhöfn fyrir skömmu, sem sýndu, hvað trillubátar af Akranesi veiddu mikið á lóðir á svæðum, þar sem helztu uppeldisstöðvarnar eru hér í Faxaflóa, svo mikið, að þeir voru nærri búnir að drekkja sjálfum sér, að ég nú ekki tali um tapið á þessum dýrmæta fiski, allt smáfiski, sem þeir höfðu veitt á leiðinni hingað til Reykjavíkur, þar sem þeir komu með þennan sama fisk á markað. Þess vegna hefði ég talið, þótt ég flytji ekki um það sérstaka brtt. nú, að þarna þurfi að gera bragabót á. Við ræddum um það, hv. 3. þm. Sunnl. og ég, og við erum sammála um það. En við, vildum samt sem áður ekki setja í hættu aðrar till. okkar, sem þegar hafa verið bornar fram. En það er enginn vafi á því, að það eru mörg svæði hér innan okkar landhelgi og jafnvel utan núv. fiskveiðilögsögu, sem við þurfum að friða fyrir öllum veiðarfærum. Það svæði, sem ég bendi sérstaklega á hér í Faxaflóanum, afmarkast að austanverðu af línu, sem dregin er frá Skaga á Akranesi og að Malarrifi. Þetta er eitt atriðið, sem mér finnst, að hafi mikið vantað inn í aðgerðir hæstv. sjútvrh. og hefði auðvitað þurft að koma núna í sambandi við framlengingu þessara laga og hefði verið ákaflega auðvelt að koma með. Áður en ég held lengra, vil ég benda á, að auðvitað hlýtur það að vekja athygli okkar þm. hér í hv. d., sem hv. frsm. sjútvn. d. viðhafði, þegar hann fylgdi málinu úr hlaði. Ég man ekki, hvort þau orð eru fengin beint frá hæstv. ráðh. eða hvaðan þau eru fengin, þegar hann talaði um, að það væri ekki normalt af þm. að flytja brtt. við alla þá speki, sem kæmi frá þessari hv. landhelgisnefnd eða frá hæstv. ráðh. Nú má vera, að þetta sé beint framhald af þeirri stefnu, sem hefur verið tekin upp hjá hv. stjórnarþm., eins og reyndar hefur komið fram, að því er mér er tjáð af fulltrúum Sjálfstfl. í fjvn., t.d. hjá hv. skrifara þessarar d., hv. þm. Ingvari Gíslasyni, 3. þm. Norðurl. e., þegar hann lét hafa eftir sér í fjvn. í morgun, að minni hl. kæmi ekkert við, hvað verið væri að gera í sambandi við fjárlög. Þeir réðu þessu í meiri hl., þeir ætluðu að keyra þetta áfram og við í minni hl. gætum haldið kjafti. Guði sé lof, að þeir eru ekki alveg búnir að loka þar fyrir, allavega ekki fyrir Pétur Sigurðsson! En hvað um það. Þetta lýsir nokkuð þeim hugsunarhætti, sem er uppi hjá þessum ráðamönnum. Þetta er framhald af því, sem hefur komið fram hjá hæstv. sjútvrh. í sambandi við frumkvæði hans í landhelgismálinu. Ef till. eða frumkvæði annarra en hans sjálfs eða fylgifiska hans hafa komið fram, þá er það þegar dæmt dautt og ómerkt, vegna þess að það er ekki komið frá honum. Hins vegar hafa nautin tvö stangazt illilega á í Hafrannsóknastofnuninni, starfsmennirnir og stjórnin. Ekki veit ég, hvort hæstv. sjútvrh. stendur þar mitt á milli eða hvorum megin hann ætlar að stanga frá. En hitt þykist ég vita, vegna þess að hann er maður, sem hefur mikla þekkingu á þessum sviðum, að hann getur aldrei orðið sammála því, sem hefur komið frá starfsmönnum stofnunarinnar. Líklega verður hann ekki heldur með því, sem frá stjórninni kemur, vegna þess að hann er klókur og hygginn pólitíkus og á það til að geta sagt í dag, að það sé svart, sem var hvítt í gær, og öfugt, þannig að auðvitað verður hann að fara þarna bil beggja og vera á móti stjórnendunum líka til þess að móðga ekki starfsmennina. En ef nokkur maður getur farið þannig á milli, þá er það auðvitað hann. Hv. formaður þessarar landhelgisnefndar, hv. þm. Gils Guðmundsson, 4. þm. Reykn., ræddi mjög efnislega bæði starf n. og þau vandamál, sem þeir hefðu haft við að glíma. Ég skal viðurkenna það fúslega, eins og ég hef þegar gert, að þau vandamál eru alls ekki léttvæg. Ég hef þegar tekið það fram, hann tók það einnig fram, og reyndar líka frsm. sjútvn. og fleiri ræðumenn, þ.á.m. hv. 3. þm. Sunnl., að það er ekki gott né auðvelt að ætla sér að sameina allar þessar skoðanir, og má vera, að það verði ógerlegt fyrir Alþ. En það breytir ekki því, að hæstv. ráðh. ef hann hefði haft nokkra trú á því sjálfur, að það mætti ná samkomulagi, hefði átt að leggja fram till. á réttum tíma, áður en lögin runnu úr gildi nú um áramót. Hann hefði átt að kalla n. saman til starfa fyrr en í sept. þá hefði kannske verið búið að vinna svolítið meira, en máske undrast enginn, ef n. hefði ekki þurft að byrja á því að safna t.d. saman upplýsingum um bátastærðir á landinu eða hvernig skipting bátastærða í flokka væri. Hvers konar vinnubrögð eru þetta? Þetta er fordæmanlegt. Svo kemur hæstv. sjútvrh. til okkar á síðustu stundu og leggur þetta fram fyrir okkur, sem þekkjum mætavel til þessara mála, og segir: Nú skuluð þið bara samþykkja framlengingu, vegna þess að n. gat ekki lokíð störfum. Þetta er fyrir neðan allar hellur og lýsir auðvitað í einu og öllu störfum þessa hæstv. ráðh. og ríkisstj. í heild. Fyrst verið er að tala um afla og aflaspár, þá er kannske rétt að draga fram þá staðreynd um leið, sem auðvitað hefur komið hér í sambandi við önnur mál. að núv. hæstv. ríkisstj. hefur verið að spá, hún hefur spáð og spáir í aflann. Hún spáði svo mikið, þegar hún tók við völdum, að hún fór að skipta aflahlutanum, áður en aflinn var kominn á land. Hún skipti aflanum, þar til þeir komust að því, bæði bóndinn úr Selárdal og framkvæmdastjórinn frá Norðfirði, að það var enginn fiskur í fjörunni til þess að henda til hásetanna. Hann kom ekki á land, en þeir voru samt búnir að skipta honum, það vantaði ekki. En spáð gátu þeir. Hún gerist stórkostleg, spákaupmennska á Íslandi. Auðvitað þurfti engan að undra, þótt þessir menn færu að fást við þá spákaupmennsku. Það er rétt, sem kom hér fram hjá ræðumönnum í dag, þegar mál þetta var rætt, að það er auðvitað ekki um neina samfellda fiskveiðistefnu að ræða hjá ríkisstj. Auðvitað skal ég taka undir það, sem sjútvrh. sagði, að það er ekki til hjá neinum. Það er hvorki til pólitískur flokkur, hagsmunasamtök né ríkisstj., sem hafi treyst sér til þess að móta þá stefnu enn þá. Og þetta er auðvitað eðlilegt með tilliti til þess, sem ég hef þegar sagt um þá gífurlegu skiptingu hagsmuna, sem hlýtur að verða, ekki aðeins á milli staða landfræðilega séð hér á landi, heldur og á milli veiðarfæra. Þetta hlýtur auðvitað að verða okkar stóra vandamál, þegar við komum að því að gera till. eða þeir, sem það eiga að gera, fyrir þingið. Það verður hið stóra vandamál. Persónulega er ég alveg á móti öllum hömlum á hugsunarhætti veiðimannsins, sem verður að vera við hún hjá íslenzka fiskimanninum hér eftir sem hingað til. Ég er á móti því, að það skuli vera tekin út einhver ákveðin lokuð hafsvæði fyrir einhver ákveðin byggðarlög, þar sem á að loka fyrir ákveðna staði. Jú, þetta er allt í lagi, segja þm. hinna dreifðu byggða. Það er allt í lagi að loka Faxaflóanum og friða hann öllum öðrum bófum til varnaðar. Við erum að friða, ekki aðeins vegna innanlands áróðurs, heldur utan lands líka. Hvert eiga þeir sjómenn, sem áttu áður aðgang að Faxaflóanum, að leita? Hvað mættu, ef út í þetta er farið, þeir segja, sjómennirnir frá Vestmannaeyjum, útvegsmennirnir frá Vestm.eyjum, frá stöðunum við sunnanvert Reykjanes og reyndar Reykjanes sjálft, þegar segja má, að allur floti landsins komi á þessi mið á vetrarvertíð? Er þá hægt fyrir einhverja ákveðna íbúa við þessi svæði að segja: Nei, nú er ykkur alveg bannað að koma til okkar? Við komum bara til ykkar til veiða. Nú skal ég viðurkenna það fúslega, að þetta er ekki jafneinfalt og það lítur úr fyrir, þegar ég segi þetta svona, því að það eru auðvitað margir staðir, sem þurfa virkilega á því að halda, að þar séu friðuð ákveðin svæði fyrir þau hin sömu, vegna sérstakra veiða, svo að atvinnu verði haldið uppi í viðkomandi byggðarlögum. Þetta vita allír og viðurkenna, og þetta hefur veríð gert og verður gert. En það er ekki þar með sagt, að heil hafsvæði eigi að friða fyrir ákveðin byggðarlög, alls ekki til þess, sem ég mundi kalla til botnfiskveiða. En kröfur hafa komið fram um það. Ég skal frekar viðurkenna, að það megi og þurfi að gera það, ef um er að ræða takmarkað fiskmagn, hvort sem það er skelfiskur eða einhver annar slíkur fiskur, og magnið takmarkað, sem megi taka af, að ráði okkar fiskifræðinga. Þá skal ég viðurkenna þetta sjónarmið, en annars ekki. Það getur ekkert eitt byggðarlag átt sína landhelgi út í 50 mílur út frá sínu kaupfélagi. Það er alveg útilokað. Ég kom aðeins inn á það, að það væri auðvitað stórkostleg blekking í sambandi við landhelgismálið í heild, fólgin í því, þegar verið væri að tala um það, að við værum búnir að færa okkar fiskveiðilögsögu í 50 mílur. Auðvitað erum við búnir að því að nafninu til. En þetta er ekki orðið virkt enn þá, og það vantar mikið á. Það vita auðvitað þeir hæstv. ráðh. bezt, sem að málinu standa, sömu ráðh. sem sögðu fyrir síðustu alþingiskosningar, að allir samningar um þetta mál væru svik, en hafa gengið miklu lengra en nokkrir úr núv. stjórnarandstöðu gátu hugsað sér í sambandi við samningaumleitanir. Vera má kannske, að inn í þetta blandist líka annað mál. rétturinn til loðnuveiða. Öll frv. ríkisstj. í sambandi við efnahagsmál, sem hafa komið fram nú, eru byggð á hugsanlegri loðnuveiði, og væri réttast að kalla þau einu nafni loðnufrv., því að ef loðnuveiðin stenzt ekki samkvæmt spám okkar haf- og fiskifræðinga, þá stendur ekki steinn yfir steini í efnahagsfrv. ríkisstj. það miðast allt við það, að Gunnari Hermannssyni skipstjóra á Eldborginni, bróður hv. þm. Sverris Hermannssonar, 4. þm. Austf., takist ásamt öðrum, sem að því vinna, að finna það miklar loðnugöngur fyrir ríkisstj., að það megi keyra í gang allar verksmiðjur, sérstaklega eystra og þá að sjálfsögðu einkum á Norðfirði, sbr. kaup þeirra og fjárfestingu í sérstökum loðnuveiðiskipum, sem þeir hafa gert, að það takist að setja þessar verksmiðjur í gang og verksmiðjunum að mala það Fróðagull fyrir ríkisstj., sem hún þarf á að halda. Ég vildi, að guð gæfi, að ríkisstj. yrði nú að ósk sinni og spám. En svipull er sjávarafli, og ekki er víst, að það sé komið strax á sparisjóðsbók þeirra Lúðvíks og Halldórs Sigurðssonar, þótt hagfræðingar og fiskifræðingar vorir hafi spáð þessum ágætu væntanlegu úrslitum efnahagsráðstafana ríkisstj. eða beinu framhaldi af þeim. Hér kom fram nokkuð gagnrýni á það, að heimílt væri að veiða innan svokallaðra þriggja mílna. Nú hef ég aldrei getað skilið, - en það má kannske vel vera, að ég hafi þá sett mig í spor þorsksins, en ég veit, að hann skilur það ekki heldur og hann mun aldrei skilja það, - af hverju einhver ákveðin 3 mílna mörk eða 4 mílna eru höfð í sambandi við veiðar hans. Sannleikurinn er sá, að við allt það sem við erum að tala um í sambandi við heimildir og bönn við veiðarnar og sérstaklega þessa gömlu fordóma manna, sem lítið vit hafa haft á, þótt viljann hafi ekki vantað í sambandi við ákveðin veiðarfæri, þá er aðal spurningin auðvitað ekki um einhverja ákveðna línu. Þessi lína er ekki til nema á kortinu, og fiskurinn tekur ekki nokkurt mark á því, þó að einhverjir spekingar hér á Alþ., uppi í rn., jafnvel þótt hæstv. sjútvrh. sjálfur striki þessa línu, þá veit ég, að þorskurinn tekur ekkert mark á henni. Það er því tilgangslaust að tala um línur í sambandi við fiskinn. Aðalspurningin er þessi: ætlum við að leyfa okkar fiskimönnum að ná fiskinum á ódýrastan og hagkvæmastan hátt, á hagkvæmasta veiðarfærið, sem er til staðar á hverjum tíma, eða ætlum við að láta einhverjar gamlar bábiljur hamla okkur frá því, að svo sé? Þetta stendur ekki í neinu sambandi við það að vernda fiskstofninn. Ég segi það alveg hiklaust, og m.a. þess vegna kvaddi ég mér hljóðs í sambandi við þetta mál nú, að ég tel nauðsynlegt, enda hef ég gagnrýnt hæstv. ráðh. fyrir það að hafa ekki gengið lengra í friðunaraðgerðum í sambandi við þetta mál nú en gert er, og þar á ég sérstaklega við alfriðun, friðun fyrir öllum veiðarfærum. Ég hef bent á það, og það er hægt að sýna fram á, að hægt er að drepa ungfisk ekki aðeins við veiðar í botnvörpu og dragnót, en ekki síður í hringnót og í net. Við tökum fiskinn, áður en hann hrygnir, einnig á línu, og ég benti á ákveðið dæmi hér úr Faxaflóanum þar um. Ég held, að áður en þetta mál fer endanlega frá okkur þurfi hér um að bæta. Okkur er nauðsyn, að málið nái fram fyrir áramót, og ég skal standa að því, að svo verði, jafnvel þótt brtt. okkar Guðlaugs Gíslasonar verði felld. Ég viðurkenni þá efiðleika, sem hafa verið uppi í sambandi við störf n. og það mikla starf, sem þeir eiga eftir. En það breytir ekki því, að ég hefði óskað eftir því, um leið og við látum frv. fara frá okkur á þessari stundu, að frekari ákvæði hefðu komið frá okkur, ekki sízt í framhaldi af þeim glæsilega sigri, sem Ísland hefur unnið á alþjóðarvettvangi, þess efnis, að um leið og við erum að færa út okkar fiskveiðilögsögu, þá séum við líka að friða okkar fiskstofna.



Herra forseti. Ég vil taka eindregið undir þau ummæli síðasta ræðumanns, hv. 10. þm. Reykv., hversu stór atburður það var, sem gerðist hjá Sameinuðu þjóðunum, þegar allsherjarþing þeirra samþ. till. Íslands og fleiri þjóða um rétt strandríkja til auðæfa hafbotnsins og auðæfanna á landgrunninu yfir honum. Þetta er stór atburður og skilar okkur langt áleiðis til fullnaðarsigurs í þessu mikla máli. En þessi ályktun hinna Sameinuðu þjóða undirstrikar það enn þá einu sinni, hvílík skammsýni það var af núv. ríkisstj. og stjórnarfl. að hafna till. um að miða útfærsluna á þessu ári við allt landgrunnið, en binda sig aðeins við 50 mílurnar. Þessi ályktun hinna Sameinuðu þjóða byggist einmitt á réttinum til landgrunnsins og auðæfanna yfir því og er því enn ein sönnun fyrir því, að það var rétt, sem við héldum fram, stjórnarandstæðingar, í till. okkar og umr. um það mál, og lítt skiljanleg skammsýni og stífni af hálfu hæstv. sjútvrh., sem réð ferðinni í þessu efni, að hafna þeim till. Það, sem hér liggur fyrir, er frv. um að framlengja veiðiheimildir togskipa, sem veittar voru 1967, þar sem þær mundu ella falla úr gildi um næstu áramót. En nú hefur sjútvn. þessarar d. lagt til, að bætt verði inn í frv. nokkrum ákvæðum til friðunar og verndar, og er það gert að till. fiskveiðilaganefndar. Þar sem hér er nú komið inn á friðunar- og verndunarmál og till. frá tveim hv. þm., Guðlaugi Gíslasyni og Pétri Sigurðssyni, til frekari friðunar liggur enn fremur fyrir, tel ég rétt í framhaldi af þeim umr., sem áður hafa verið um það mál hér á Alþ., að mæla hér nokkur orð. Ég vil segja það fyrst, að þegar sjútvn. leggur fram þessar till. sínar nú á þskj. 184, þá hefði verið æskilegt, að þm. hefðu fengið í hendur einhver gögn þessu máli til rökstuðnings. Þessar till. koma frá svokallaðri fiskveiðilagan., sem á að gera till. um hagnýtingu landgrunnsins og fiskimiðanna. Það hefði verið æskilegt, að frá þeirri n. hefði komið og verið útbýtt til þm. einhverri grg. með nánari upplýsingum um það, sem fram á er farið. Vitað er, að frá Hafrannsóknastofnuninni hafa komið till. og álitsgerðir, bæði frá fiskifræðingunum stjórn stofnunarinnar, og vissulega hefði verið eðlilegt og í rauninni nauðsynlegt, að þm. hefðu fengið þessar álitsgerðir í hendur. Í þriðja lagi hefði ekki verið neitt óeðlilegt, þó að þm. hefði verið látin í té einhver frásögn af þeim mörgu fundum sem fiskveiðilagan. hefur haldið, en hún hefur haldið marga fundi og mjög ítarlegar fundargerðir verið skráðar um það, sem fram hefur komið, að því er hér hefur verið skýrt frá. Það má segja, að sú n. muni kannske ógjarnan vilja skila slíkum upplýsingum, fyrr en hún hefur lokið störfum, en æskilegra hefði þó verið, að þm. hefðu fengið að fylgjast nánar með störfum hennar, og hefði vel mátt gefa þm. einhvern útdrátt úr því, sem þegar hefur gerzt, og þeim óskum, sem fram hafa komið. Ég vil láta þetta koma fram vegna þess, að það er ákaflega örðugt fyrir þm. að meta þær till., sem hér hafa komið fram frá sjútvn., þar sem engar af þeim upplýsingum, sem ég hef nefnt hér, hafa verið lagðar fram af hálfu hæstv. sjútvrh. eða n. Vil ég sérstaklega benda á, að það er í rauninni ekki frambærilegt að leggja fram slíkar till. fyrir þingheim, án þess að eitthvað af þeim margvíslegu upplýsingum sérfræðinga, sem liggja fyrir, fylgi með. Nú eru þessar till. frá sjútvn. góðra gjalda verðar og góðar, svo langt sem þær ná. Eins og hefur komið fram hjá þm., sem hér hafa talað, og ég vil undirstrika, þá ganga þessar till. allt of skammt. Í rauninni er nauðsynlegt að rekja í nokkrum dráttum, hvernig að þessu máli hefur verið staðið, síðan hæstv. núv. ríkisstj. tók við völdum, því að það er sannast sagna, að varðandi friðunar- og verndunarmál fiskstofnanna og fiskimiðanna hefur verið linlega að staðið. Í rauninni kom það fram hér í fyrra í umr. um útfærslu landhelginnar, að hæstv. núv. sjútvrh. hefur harla lítinn áhuga á friðunar- og verndunaraðgerðum, og vil ég taka undir flest af því, sem hér hefur verið sagt af tveim síðustu ræðumönnum í því efni. Í þeirri till., sem við sjálfstæðismenn fluttum haustið 1971 um landhelgismálið, var, auk þess að taka landgrunnið allt, sérstaklega lögð áherzla, á bæði í 2. og 3. lið þeirrar till., á friðunar- og verndunarmál. Þar var lagt til í 2. tölul., að ákveðin skyldu friðunarsvæði á mikilvægum uppeldisstöðvum ungfisks á landgrunninu út af ytri mörkum þess. Þessar ráðstafanir skyldu ganga í gildi 1. marz 1972. Enn fremur skyldu settar reglur um tímabundna friðun ákveðinna hrygningarsvæða innan þágildandi fiskveiðimarka, m.a. hluta af Selvogsbanka og tiltekinna svæða við Vestmannaeyjar. Þessar reglur skyldu einnig taka gildi 1. marz 1972. Það undarlega gerðist, að í umr. um þetta mál snérist hæstv. sjútvrh. ekki aðeins hart á móti þeirri stefnu, sem nú hefur sannazt, að hefði verið sú rétta, þ.e. að miða við landgrunnið, en ekki við 50 mílurnar eingöngu, heldur snérist hann einnig harkalega á móti þessum friðunar- og verndunartill. Þau rök, sem hann færði fram, voru í fyrsta lagi, að Alþ. gæti ekki ákveðið slíkt án þess að leit fyrst álits Hafrannsóknastofnunarinnar og fiskifræðinga, það væri svo samkv. landsgrunnsl. Þetta var fyrirsláttur einn, þegar af þeirri ástæðu, að í sjálfri till. var skýrt tekið fram, að um framkvæmdir þessara friðunar- og verndunaraðgerða skyldi ríkisstj. hafa samráð við Hafrannsóknastofnunina og Fiskifélag Íslands, og vitanlega var ekkert því til fyrirstöðu, að Alþ. markaði heildarstefnuna í þessum málum. Áður en reglugerð til framkvæmda á þessu yrði gefin út, átti að sjálfsögðu að fá till. Hafrannsóknastofnunarinnar varðandi sjálfa framkvæmdina, nánari mörk svæðanna, hversu lengi friðun skyldi standa á hverjum stað, hvers konar veiðarfæri skyldu leyfð eða bönnuð, hvort miða skyldi einnig við stærð skipa. Önnur ástæða, sem hæstv. ráðh. færði þá fram, var sú, að þetta gætum við ekki gagnvart útlendingum vegna þess, að það þýddi átök við þá, og að því er manni skyldist, þá væri það nægilegt að eiga í átökum við útlendinga um 50 mílna útfærsluna, þó að við færum ekki líka í átök út af sérstökum friðunaraðgerðum. Manni skildist jafnvel, að Íslendingum væri þetta ekki heimilt nema með samþykki útlendinga. Allt vakti þetta nokkra furðu, en í rauninni hefur þetta allt saman skýrzt nánar síðar. Hæstv. sjútvrh. hefur haft og hefur í dag sáralítinn áhuga á friðunar- og verndunaraðgerðum, og kom það glögglega fram, þegar hann gaf út reglugerðina 14. júlí s.l. um útfærsluna í 50 sjómílur. Þá voru að vísu ákveðin tvö verndarsvæði samkv. 3. gr. reglugerðarinnar, fyrir Norðausturlandi og fyrir Suðurlandi, en þannig var ákvarðað varðandi fyrra svæðið, að það skyldi aðeins friðað í 2 mánuði á ári, apríl og maí, og eingöngu verndað fyrir botnvörpu, flotvörpu og dragnót. Varðandi hitt svæðið, fyrir Suðurlandi, þá skyldi það aðeins lokað 1 mánuð á ári hverju og aðeins fyrir þessum sömu veiðarfærum, en öll önnur veiðarfæri, hversu stórvirk sem þau væru, eins og t.d. netin, voru frjáls. Það var því þegar sýnt af þessu, að áhugi hæstv. ráðh. var harla lítill í þessum efnum. Þegar hæstv. ráðh. leyfir sér nú í umr. hér að halda því fram, að þetta hafi verið gert í samráði við Hafrannsóknastofnunina og með hennar fulla samþykki, þá stangast það heldur illilega á við þær till., sem Hafrannsóknastofnunin hefur gert. Þær eru dagsettar í september, að vísu nokkru eftir þetta, en þar segir m.a., eins og hv. 3. þm. Sunnl. drap hér á, að Hafrannsóknastofnunin lýsi furðu sinni á þeirri ákvörðun að friðlýsa ákveðið hrygningarsvæði suðvestanlands fyrir togveiðum, en ekki öðrum veiðarfærum, svo sem þorskaneti. Friðun svæðisins, segir í grg. og till. Hafrannsóknastofnunarinnar, er ekkert nema sýndarmennska, ef hún nær ekki til allra veiðarfæra, einkum þar sem engar takmarkanir eru settar á stórtækustu veiðarfærin, þorskanetin. Ég verð að segja, að mér gengur illa að koma því heim og saman, hvernig sú stofnun, sem lýsir slíkri gagnrýni og vanþóknun á þessari reglugerð hæstv. ráðh. frá 14. júlí, hafi lagt þetta til við ráðh. og samþ., eins og ráðh. sagði í umr. hér í dag. Það er auðvitað mála sannast, að eitt hið þýðingarmesta í okkar fiskveiðimálum nú, auk sjálfrar útfærslunnar, er hagnýting fiskimiðanna og réttar friðunar- og verndunaraðgerðir. Fiskveiðilagan., sem svo er kölluð, hóf starf sitt allt of seint. Það er ekki henni að kenna, heldur vegna þess, að ráðh. fól henni ekki fyrr en nú í haust að hefja störf. Í þessu sambandi vil ég einnig minnast á furðulegt ranghermi ráðh. í ræðu hans í dag. Hann leyfir sér að halda því fram, að á síðasta þingi hafi verið alger samstaða um það meðal allra þm. að fresta öllum friðunar- og verndunaraðgerðum allt árið 1972. Þessi missögn er byggð á því, að á síðasta þingi var samþ. að framlengja þessar veiðiheimildir frá 1967 til togskipanna til ársloka 1972. Um þetta var samkomulag. En það er fjarstæða að leyfa sér að túlka þetta samkomulag um framlengingu á veiðiheimildum togskipanna þannig, að allir alþm. hafi verið sammála um, að ekkert skyldi gert í friðunar- og verndunarmálum árið 1972. Ég vil mótmæla þessu fyrir mína hönd, og ég veit, að ég geri það um leið fyrir hönd þorra þm. Ég held, að óhætt sé að fullyrða, að það hafi verið ósk og vilji alls þorra þm., að sem fyrst yrði gengið myndarlega og rösklega að friðunar- og verndunaraðgerðum. Varðandi ályktanir Alþ. sjálfs vil ég taka það fram, að þó að stjórnarmeirihlutinn féllist ekki á till. okkar sjálfstæðismanna um verndunaraðgerðir þær, er ég lýsti hér áðan, liggur þó fyrir samþykkt Alþ. frá 7. apríl 1971, þar sem Alþingi fól ríkisstj. að undirbúa friðunaraðgerðir fyrir öllum veiðum til verndar ungfiski á landgrunnssvæðinu utan 12 mílna markanna, þar sem viðurkennt er, að um helztu uppeldisstöðvar ungfisks sé að ræða. Í þeirri ályktun, sem gerð var með atkv. allra þm. 15. febr. 1972, er í 4. lið tekið fram, að Alþingi álykti, að settar verði, eftir því sem nauðsynlegt reynist, reglur um friðun fiskistofna og einstakra fiskimiða til að koma í veg fyrir ofveiði. Vilji Alþingis er ótvíræður bæði nú og fyrr í þessu efni, og það er furðulegt, að ráðh. skuli leyfa sér að halda því fram, að allir alþm. hafi verið á einu máli um það, að ekkert skyldi gert í þessum málum allt árið 1972. Það er vissulega ástæða til að minnast hér á þetta vegna þess, hve það hefur berlega komið í ljós, hver hugur ráðh. hefur verið, þegar hann talaði eindregið á móti friðunar- og verndunartill. okkar fyrir ári. Nú hefur hann sýnt það í verki, að hjá honum er lítill áhugi sem enginn í þessu efni. Þegar hæstv. ráðh. talar nú á móti till. þeirra Guðlaugs Gíslasonar og Péturs Sigurðssonar, sem ég tel mjög tímabæra og lýsi eindregið stuðningi við, till. á þskj. 185, þá eru rök hans m.a. þau, að þessi brtt. þeirra um aukna friðun komi þvert á samninginn við Belgíumenn. Hann vildi ekki fullyrða, að það væri beint brot á samningnum, en það væri samt mjög óeðlilegt, eftir að búið væri að semja við Belgana um þetta. Ég vil aðeins segja það, að ef um það hefur verið samið við Belga, að ekki mætti framkvæma hér nauðsynlegar friðunar- og verndunaraðgerðir fyrir okkar fiskimið og fiskistofna, þá hefur sá samningur verið óheillasamningur fyrir Ísland. Hins vegar held ég fyrir mitt leyti, að þetta geti ekki verið rétt. Eftir því, sem ég hef séð og lesið af samningnum, get ég ekki séð, að neitt sé í honum, sem komi í bága við þær friðunaraðgerðir, sem lagðar eru til á þskj. 185, né aðrar friðunarhugmyndir, sem nefndar hafa verið. Þegar ráðh. í kappi sínu og ákefð reynir að koma í veg fyrir samþykkt um aukna friðun, gripur hann til þess að vitna í samninginn við Belga, sem hann gerði fyrir ekki alls löngu. Á það hefur verið bent hér rækilega, bæði af hv. 3. þm. Sunnl. og hv. 10. þm. Reykv., hversu friðunar- og verndunarmál fiskistofnanna eru mikilvæg, fyrst og fremst fyrir líf og afkomu íslenzku þjóðarinnar, en ekki síður fyrir allan okkar málflutning út á við. Ég held, að það sé mála sannast, að þegar menn hafa rætt við útlendinga, sem eru okkur velviljaðir í þessum málum, kemur iðulega fyrir, að þeir segja: Eitt örðugasta, þegar við erum að tala ykkar máli, er það, að þið hafið sjálfir ekki sýnt nægan vilja eða sýnt það í framkvæmd, að þið viljið friða og vernda fiskistofnana. Það er notað sérstaklega á alþjóðavettvangi af okkar andstæðingum og bent á síldveiðarnar, og stundum er bent á, að um leið og Íslendingar segjast vilja friða og vernda, séu þeir sjálfir að byggja upp mjög stóran togaraflota. Ég skal ekki taka það mál til umr. hér, því að vitaskuld var endurnýjun togaraflotans nauðsynleg, þótt kannske hefði verið æskilegra að hafa þar önnur vinnubrögð en að fá alla þessa togara svo til samtímis. En fyrst og fremst er það alvarlegt fyrir okkar málstað út á við, hversu mikil tregða hefur verið hjá stjórnarvöldunum til að gera þær verndunar- og friðunaraðgerðir, sem æskilegt hefði verið. Ég er í engum vafa um það eftir kynnum mínum af þessum málum og þróun þeirra erlendis, að það hefði orðið okkur stórkostlegur styrkur í allri okkar baráttu, ef samþ. hefðu verið till. okkar sjálfstæðismanna í fyrra um að hefjast þegar í stað handa um friðunar- og verndunaraðgerðir utan 12 mílna út að yztu mörkum landgrunnsins og láta slíkar friðunar- og verndunaraðgerðir verða undanfara hinnar miklu útfærslu. Ég er sannfærður um það, að vegna þess, hvað friðunar- og verndunaraðgerðir eiga mikilli samúð og skilningi að mæta meðal allra þjóða, þá hefði slíkum friðunaraðgerðum ekki verið mótmælt, engin þjóð hefði treyst sér til þess. Með þeim aðgerðum hefðum við öðlazt meiri samúð en við höfum náð. Núv. stjórnarflokkar vildu ekki ahyllast þá leið, og tel ég það mjög miður farið. Það vildi svo til, að sama daginn og útfærslan í 50 mílur kom til framkvæmda, ritaði þáv. forstöðumaður Hafrannsóknastofnunarinnar, Ingvar Hallgrímsson, grein í málgagn sjútvrh., Þjóðviljann, þar sem hann leggur, einmitt á þessum útfærsludegi, sérstaka áherzlu á nauðsyn skynsamlegrar hagnýtingar friðunar og verndunar. Hann segir m.a.: „Það er nú hlutverk okkar að rétta fiskistofnana við. Það verður ekki gert á annan hátt en þann að hafa skynsamlega stjórn á veiðunum, og hér duga engin vettlingatök.“ Það hvarflar að manni, hvort þessi ágæti fiskifræðingur hefur haft í huga, er hann skrifaði þetta, vettlingatök, sem hæstv. sjútvrh. hefði tekið á þessum málum 14. júlí með reglugerðinni þá. Þessi sami fiskifræðingur leggur á það áherzlu, að ef við viljum á annað borð hafa einhver tök á hinni stóru landhelgi, verði að hætta rányrkjunni og stjórnleysinu og veiða á skynsamlegan hátt, en veiða ekki fisk niður í óarðbærar stærðir. Hagur Íslendinga mun í framtíðinni mjög markast af því, hvaða stefnu íslenzk stjórnarvöld taka í þessu máli. Ég vil segja, að hæstv. sjútvrh. hefði átt að hlusta betur á raddir fiskifræðinganna, m.a. þessa ágæta manns. Ég vænti þess, að hér á Alþ. muni áfram heyrast þær raddir og eitthvað heyrist úr stjórnarherbúðunum líka í þá átt, að Alþ. ætlist til, að betur og vasklegar sé gengið fram í friðunar- og verndunarmálum en verið hefur reyndin að undanförnu.



Herra forseti. Tilefni þess, að ég tek hér til máls, er fyrst og fremst það, að á þskj. 185 hafa 2 þm., hv. 3. þm. Sunnl. og hv. 10. þm. Reykv., flutt um það till., að næstu tvö ár verði Þistilfjörður og svæðið út af honum, friðaður alfarið fyrir botnvörpu, flotvörpu og dragnótaveiðum um tveggja ára skeið. Auk þess er gert ráð fyrir því, skilst mér, í till. fiskveiðilagan. til hæstv. sjútvrh., að öll þorskanótaveiði verði bönnuð bátum yfir 50 tonnum þegar á næsta ári og öllum bátum frá og með áramótum 1973–1974. Nú er það svo, að þetta svæði, sem þarna er um að ræða, Norðurlandskjördæmi eystra, er, að ég ætla, eina kjördæmi landsins, þar sem fiskveiðilagan. hefur ekki haldið fund með útvegsmönnum og sjómönnum. Af þeirri ástæðu finnast mér hálfóviðkunnanlegt af einum fiskveiðilaganefndarmanninum, að hann skuli taka þetta svæði út úr, áður en hann hefur kynnt sér viðhorf þeirra manna, sem sjó sækja á þessu svæði. Formaður fiskveiðilagan. lét þess getið hér áðan, að það stæði til, að n. færi þangað norður einhvern tíma á næstunni og ræddi við sjómenn og útvegsmenn á þessu svæði, og er ekki seinna vænna. Það er í hæsta máta óskiljanlegt og óafsakanlegt, að fiskveiðilagan. skuli ekki nú þegar hafa átt fund með þessum mönnum, kynnt sér viðhorf þeirra til fiskveiðanna og þeirra sérstöku aðstæðna, sem eru fyrir hendi í þessum landsfjórðungi. Með þessum orðum mínum er ég á engan hátt að draga úr nauðsyn samræmdra aðgerða í fiskverndunarmálum og tel eins og raunar flestir aðrir þm., sem hér hafa talað í dag og í kvöld, að óskiljanlegur og óafsakanlegur seinagangur hafi verið hjá sjútvrh. í þeim málum. En það breytir þó ekki þeirri staðreynd, að við þær ráðstafanir, sem gerðar verða til verndunar fiskistofnunum, verður að gæta nauðsynlegs samræmis og taka tillit til sérstakra aðstæðna á hverjum stað. Mér er ekki kunnugt um, að í Norðurlandskjördæmi eystra séu menn á móti nauðsynlegum aðgerðum til verndunar fiskistofnunum. Hins vegar eru þeir að sjálfsögðu eins og allir réttsýnir menn á móti því, að það sé hlaupið til með tillöguflutningi á Alþ. með þeim hætti, sem gert er á þskj. 185, án þess að svo mikið sé við haft, að flm., - þar af annar meðlimur í fiskveiðilagan., - kynni sér skoðanir manna á þessu svæði. Í þessu sambandi vil ég einnig minnast á það, að það er mönnum þar nyrðra mikið áhyggjuefni hversu vinnubrögð landhelgisgæzlunnar eru slök í því að halda uppi þeim reglum, sem þegar hafa verið settar um ýmis veiðarfæri þar norðanlands. Svo langt hefur gengið, að beinar kvartanir hafa borizt og krafa um það, að gæzluskip komi norður. Í sjónvarpsviðtali við oddvitann á Þórshöfn var því beinlínis haldið fram, að landhelgisgæzlan reki skipin austur á bóginn frá öðrum miðum, til þess að þau hnappist saman á þessu svæði. Það hefur komið fram í sjóprófum, að þessi ásökun er ekki út í hött, að skip landhelgisgæzlunnar hafi sérstaklega verið að stugga brezku togurunum austur á bóginn og jafnvel austur fyrir land, austur fyrir kjördæmi hæstv. sjútvrh. Þetta hefur komið fram í opinberum sjóprófum. Í þessu sambandi vil ég einnig láta það koma skýrt fram, að í brtt. sjútvn. á þskj. 184 eru að minni hyggju nægilegar heimildir fyrir ráðh. til þess að gera nauðsynlegar friðunarráðstafanir, eftir því sem þurfa þykir, fyrir Norðausturlandi, a.m.k. fram að þeim tíma er heildareglur verða settar um þessi mál. Eins og ég sagði áðan, vantar mikið á, að þeim reglum, sem settar hafa verið um takmörkun á stórvirkum veiðarfærum, hafi verið fylgt eftir sem skyldi. Það er staðreynd, að misnotkun á veiðarfærum á sér stað, þó að mér skiljist að vísu, að frá sjómönnum sjálfum hafi á síðustu missirum aukizt innbyrðis aðhald í þessum efnum. Er það vissulega góðra gjalda vert. En það er ekki því að þakka, að af opinberri hálfu hafi eitthvað verið gert til þess að fylgja settum reglum í þessum efnum. Ég sé ekki ástæðu til þess að blanda mér að öðru leyti inn í þær umr., sem hér hafa farið fram. Ástæðan til þess, að ég stóð hér upp, var eingöngu sú, að ég vil mótmæla þeim vinnubrögðum, sem viðhöfð eru á þskj. 185, og legg á það áherzlu, að við friðun Þistilfjarðar og svæðisins út af honum, svo og önnur afmörkuð svæði á landinu, verði litið á málið sem eina heild, en ekki hlaupið í neinar ráðstafanir, áður en fiskveiðílagan. hefur gefið sér tíma til að kynna sér viðhorf manna þar norður frá, þótt mér hafi skilizt það á ræðu hv. 3. þm. Sunnl. hér áðan, að fiskveiðilagan. hafi raunar þegar nokkurn veginn mótað sér skoðanir um það, að þessi aðgerð sé nauðsynleg, eins og fram kemur í þskj. 185.



Herra forseti. Mér þykir rétt að leiðrétta misskilning hjá hv. síðasta ræðumanni, 9. landsk. þm. Ég held, að misskilningurinn stafi af því, að hann hefur lítið fylgzt með aðgerðum í þessum málum og lítið fylgzt með umr. hér á Alþ. í sambandi við þessi mál. Hann var með ámæli til okkar hv. 10. þm. Reykv. fyrir að hafa lagt til, að svæðið fyrir Norðausturlandi yrði friðað, það væri eitt tekið út úr. Ég vil benda honum á, að þetta er ekki okkar till. Svæðið er samkv. reglugerð þegar friðað. Okkar till. í þessu sambandi er sú ein, að friðun standi lengri tíma en þar er gert ráð fyrir. Ég vil einnig benda þessum hv. þm. á það, ef hann telur sig vera þess umkominn að vera með ámæli til mín og hv. 10. þm. Reykv. fyrir að hafa bent á þetta svæði, að í till. okkar er líka að finna till. um það, að svæði fyrir Suðurlandi, sem er aðalveiðisvæði bátanna frá Vestmannaeyjum og hér við Suðvesturland á vetrarvertíð, verði einnig friðað, þannig að við erum ekki að gera neinn mun á milli landshlutanna. A.m.k. ég fer í minn eiginn landshluta og legg til, að þar sé friðað svæði, þar sem netaveiðar hafa verið einna mest stundaðar á undanförnum áratugum. En eins og ég sagði í upphafi, stafar þetta af vanþekkingu þessa unga hv. þm., hann hefur ekki fylgzt með umr. um þetta og hefur sjáanlega ekki kynnt sér málin nægjanlega til að geta talað eins og hann gerði hér áðan. Um að fiskveiðilagan. hafi ekki átt viðræður við þá aðila, sem hagsmuna hafa að gæta fyrir Norðausturlandi í sambandi við fiskveiðarnar, vil ég benda á það, að n. mætti vissulega á þessu landssvæði og gerði sér þangað ferð, sem var erfiðasta ferðin, sem n. fór í, en þeir voru því miður ekki tilbúnir til að tala við okkur. Við fengum þær upplýsingar, að aðstæður hjá þeim væru þannig, að þeir gætu ekki mætt til fundar með okkur, og af því varð ekki af þeim viðræðufundum, sem við höfðum stofnað til og vorum mæltir til að halda, svo að ég held, að fiskveiðilagan. verði litið ásökuð í þessu sambandi. Ég skal ekki tefja þessar umr. neitt úr hófi, en vildi aðeins koma að fáum atriðum, vegna þess að hæstv. sjútvrh. var ekki mættur hér í kvöld, þegar ég lauk síðari hluta af minni ræðu. Hann fór fram á það við flm. till. á þskj. 185, mig og hv. 10. þm. Reykv., að við drægjum þessa till. til baka. Ég get sagt það fyrir hönd okkar beggja, að við erum ekki reiðubúnir til að gera það, og skal ég ítreka það, sem ég sagði fyrr í kvöld, að við teljum, að þær ráðstafanir, sem við leggjum til í till. séu svo nauðsynlegar og svo aðkallandi, að það er að okkar dómi alveg óforsvaranlegt undir öllum kringumstæðum að draga úr hömlu að koma slíkum reglum á nú þegar fyrir næstu vetrarvertið. Ég á þar við svæðið fyrir Suðurlandi, þar sem lagt er til, að tiltekið hrygningarsvæði á Selvogsbanka verði friðað. Ég benti á það hér í kvöld, þegar hæstv. ráðh. var ekki enn kominn í þingsal, að það hefði borið að á síðustu vertíð, að fiskur hefði ekki í neinum mæli, miðað við það, sem áður hefur verið, komið inn á þetta svæði á hrygningartímanum. Ef þetta stafar af því, að ofveiði með netum hafi átt sér stað á undanförnum árum á þessu svæði, þá er sannarlega óforsvaranlegt í alla staði að draga það eitt ár til viðbótar að gera ráðstafanir til þess, að þarna verði ákveðið tiltekið friðunarsvæði fyrir netaveiðum einnig. Það má vel vera, að þetta sé of seint fram komið. En ég tel, að það sé ekki hægt að afsaka það, þegar málum er komið eins og á síðustu vertíð, að draga eitt ár enn að gera slíkar ráðstafanir og gera þær í mun víðtækari mæli en reglugerðin, sem gefin var út 14. júlí, gerir ráð fyrir, því að friðun aðeins fyrir botnvörpu, flotvörpu og dragnót á þessum stað er sýndarmennska, eins og fiskifræðingar Hafrannsóknastofnunarinnar orðuðu það í áliti sínu. Þarna eru yfirleitt alls ekki stundaðar nokkrar dragnótaveiðar eða veiðar með botnvörpu á þessum tíma. Þarna fara fram einungis netaveiðar á þessum tiltekna tíma, og þess vegna er það, að ef ekki er friðað fyrir öllum veiðarfærum, ná ráðstafanir þær, sem núna eru í gildi, ekki tilgangi sínum, koma ekki að þeim notum, sem þeir menn, sem þarna eru kunnugir málum, telja, að verði að eiga sér stað. Varðandi svæðið fyrir Norðausturlandi, er engin tilviljun, að hæstv. ráðh. tók það inn í reglugerðina á s.l. sumri. Það er vitað, að þetta er það svæði, sem fiskifræðingar hafa árum saman fjallað um. Ég á þar við fiskifræðinga og sérfræðinga þá, sem komið hafa saman og kölluð er almennt Norðaustur-Atlantshafsnefndin. Þetta er það svæði, sem þeir, ég held fyrir 10–12 árum, bentu á, að fyrst bæri að friða sem uppeldisstöðvar ungfisks hér við land. Ég vil til áréttingar því, sem ég sagði hér í dag um þetta atriði, benda hæstv. ráðh. á það, sem Ingvar Hallgrímsson, fiskifræðingur, sem þá var settur forstöðumaður Hafrannsóknastofnunar, sagði í viðtali, sem hann átti við fréttamann sjónvarpsins hinn 22. nóv. á árinu 1971. Ég fékk vélritað þetta viðtal og vil - með leyfi forseta - lesa upp úr því einn kafla, að því er þetta svæði varðar. Fréttamaðurinn spyr Ingvar Hallgrímsson, fiskifræðing þessarar spurningar: „En hve alvarlegt er þetta seiða- og smáfiskadráp í raun og veru? Hve mikið er í húfi?“ Þetta er spurningin, sem fréttamaðurinn leggur fyrir fiskifræðinginn varðandi ungfisksveiðarnar. Svar hans er þetta: „Ég held, að það sé mjög mikið í húfi. Við getum t.d. tekið þorskárganginn frá 1964, sem var mjög stór, að hann var byrjað að veiða hér við land 1968, og í svo miklum mæli, að af því sem var veitt við landið af smáþorski, var helmingurinn árgangurinn frá 1964 þegar 1968, og þessu hefur verið haldið áfram. Við bjuggumst við því, að þessi fiskur kæmi fyrst til hrygningar á síðustu vetrarvertið hér sunnan- og vestanlands, en hann kom ekki. Og það læðist náttúrlega að sá grunur, að það hafi einmitt verið vegna þess, hve mikið hafi verið gengið á hann, á meðan hann var ókynþroska.“ Þá á fiskifræðingurinn við á uppeldisstöðvunum fyrir Norður- og Norðausturlandi. Ég held, að það sé rétt með farið hjá mér, að þetta sé eiginlega fyrsta aðvörun, sem Alþ. og þjóðin fær um það, frá Hafrannsóknastofnuninni, hvað raunverulega er að gerast á svæðunum fyrir Norður- og Norðausturlandi, á aðaluppeldisstöðvum ungfisks. Það er þegar við stöndum frammi fyrir þeirri staðreynd, að árgangur fisksins, sem þarna hefur verið að alast upp á undanförnum árum og átti eðli málsins samkv. og samkv. þeirri kenningu, sem fiskifræðingar hafa, að ganga suður fyrir land, eftir að hann var kominn á visst þroskastig, kemur ekki, og skýringin hjá fiskifræðingum er sú ein, að hann hafi verið veiddur á þessum svæðum, meðan hann enn var ókynþroska og hélt sig á uppeldisstöðvunum. Ég tel einmitt, að þetta sé mjög sterk ábending til Alþ. um að gera nú þegar ráðstafanir til þess, að tiltekin svæði verði friðuð. Ég tel rétt, að einmitt þetta tiltekna svæði verði friðað, ekki aðeins í tvo mánuði, eins og reglugerðin gerir ráð fyrir, heldur í tvö ár, til þess að við fáum reynslu af því, hvort friðunarráðstafanir þær, sem við erum með í huga komi að því haldi, sem við höfum gert okkur vonir um. Þá vil ég aðeins koma að þeirri till., sem hæstv. ráðh. hefur flutt hér um, að lögin um bann gegn botnvörpuveiðum verði framlengd, ekki til 15. maí, eins og öll fiskveiðilagan. og öll sjútvn. d. urðu sammála um að leggja til, heldur til 1. júlí, Ég er satt að segja nokkuð undrandi yfir því, að hæstv. ráðh. skuli leggja þessa till. fram, eftir að hann veit afstöðu allra þessara aðila, sem um þetta hafa fjallað. Það er ekki út í bláinn, að við leggjum til, að lögin verði framlengd til 1. maí. Það er vitað, að þá eru vertíðaskipti um land allt, þá hefst nýtt veiðitímabil, t.d. fyrir Suðurlandi í sambandi við humarveiðarnar. Það væri mjög óeðlilegt og erfitt að byrja humarveiðarnar 15. maí, eins og reglur og lög gera ráð fyrir, og eiga svo á miðri humarvertíðinni að fá yfir sig breyttar reglur. Það er miklu betra, að þær reglur, sem kunna að verða lögfestar hér í vetur, verði komnar fram og fiskimenn viti um þær, þegar þeir byrja þessar veiðar hinn 15. maí n.k. Þetta var ástæðan fyrir því, að allir þessir aðilar voru sammála um að framlengja lögin aðeins til 15. maí, en ekki lengur. Ég tel það eðlilega ósk frá minni hendi og nm., bæði fiskveiðilagan. og sjútvn., að hæstv. ráðh. tæki þessa till. sína til baka. Þá var það eitt atriði, sem hæstv. ráðh. kom inn á, sem ég sé ástæðu til að ræða aðeins nánar, að vísu gerði hv. 5. þm. Reykv. það, en það var það, sem hæstv. ráðh. sagði og var kannske aðalástæða hans fyrir því að ganga á móti till. okkar á þskj. 185, að samningur hefði verið gerður við Belgíumenn um tiltekin veiðisvæði og viðræður ættu sér stað við aðrar erlendar þjóðir. Ég segi: Hvar er nú hinn harði maður, Lúðvík Jósepsson, eins og hann talaði fyrir síðustu kosningar, að útfærslan skyldi ákveðin þennan ákveðna mánaðardag og það varðaði engan annan um það, þetta væri okkar innanríkismál, eins og hann orðaði það? Þetta var rétt hjá honum, þetta er okkar innanríkismál. En hvað er nú verið að hopa og tala um samninga, sem gerðir hafa verið við Belgíumenn, eða viðræður við aðrar erlendar þjóðir? Ég segi, að Íslendingar eiga alveg óhikað að gera sínar friðunarráðstafanir, bæði gagnvart erlendum aðilum og okkar veiðiflota einnig. Við verðum, þó að það komi eitthvað niður á bæði flotanum fyrir Norðurlandi og Suðurlandi og togaraflotanum, að gera okkur grein fyrir því, að það verður að skipuleggja veiðarnar þannig, að viss svæði séu á hverjum tíma friðuð fyrir botnvörpu og í sumum tilfellum fyrir öllum veiðarfærum. Eins og ég sagði í upphafi, skal ég ekki lengja þessar umr. neitt verulega. En ég vil mjög undirstrika það, sem fram kom hjá hv. 5. þm. Reykv. og reyndar einnig hjá hv. 10. þm. Reykv., að sú aðstaða, sem nú hefur skapazt með samþykkt þeirri, sem gerð var á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna í gær, gefur okkur vissulega meira svigrúm til þess að gera þær ráðstafanir, bæði í friðunarmálum og öðru, sem við sjálfir teljum skynsamlegar og nauðsynlegar. Við þurfum að mínum dómi ekki að taka þar neitt tillit til þeirra aðila, sem nú hafa verið að sækja á okkur í sambandi við útfærslu landhelginnar. Ég tel, að að það sé kominn fullkominn grundvöllur til að standa alveg óhikað á málstað okkar, hvað sem aðrar þjóðir kunna að segja, því að ég held, að það dyljist ekki einum einasta Íslendingi lengur, að við erum raunverulega búnir að sigra í landhelgisdeilunni, en ekki fyrir aðgerðir ríkisstj., það er svo langt frá því. Við erum búnir að sigra í deilunni vegna þeirrar samþykktar, sem allsherjarþingið gerði í gær. Það er raunverulega búið að skapa alþjóðalög. Og ég hygg, að það sé öllum ljóst, að Alþjóðadómstólinn getur vart undir nokkrum kringumstæðum gengið fram hjá svo ákveðinni ályktun jafnmargra þjóða eins og þarna áttu hlut að máli, þar sem engin þjóð andmælti. Ég hygg, að þetta sé grundvöllur, sem hljóti að verða lagður fyrir þeim niðurstöðum, sem endanlega kunna að verða teknar í sambandi við rétt strandríkja til nýtingar yfir landgrunni sínu. Sem betur fer hefur þetta viðhorf skapazt, og við vitum miklu betur núna en áður, hvar við stöndum. Við höfum mun sterkari afstöðu í dag en við höfðum fyrir stuttu gagnvart þeim aðilum, sem við höfum verið að slást við í sambandi við landhelgismálið. Það þarf ekki að mínum dómi á nokkurn hátt að taka tillit til þeirra frekar en okkur sjálfum sýnist, eftir því sem við teljum skynsamlegt, í sambandi við friðunarráðstafanir og aðrar aðgerðir, sem við teljum nauðsynlegar við skipulagningu fiskveiðanna hér við land.



Herra forseti. Þó að vissulega væri tilefni til þess, að málið væri rætt allítarlega, ætla ég samt ekki að gera það, svo liðið sem er á fundartíma, en það eru nokkrar leiðréttingar, sem ég ætla að koma hér á framfæri. Það er í fyrsta lagi það, að ég sagði fyrr í þessum umr., að það hefði verið fullkomin samstaða um það hér á Alþ. fyrir ári að fresta þá lagasetningu um nýtingu okkar á fiskveiðilandhelginni, en að athugun á þessum málum starfaði sérstök n., sem skipuð hafði verið í því skyni.  „Það kom vissulega til mála og var rætt í n., hvort ætti að fara inn á þá braut að gera minni háttar tilfærslur eða breytingar á togveiðiheimildunum. En niðurstaðan varð sú, bæði vegna naums tíma og vegna þess að n. telur óhjákvæmilegt að taka öll þessi mál til rækilegrar endurskoðunar þegar á næsta ári, að flytja þá breytingu eina, að togveiðiheimildirnar skuli gilda í eitt ár í viðbót eða til ársloka 1972.“ Eins og ég sagði áðan, hnigu öll ummæli þeirra aðila, sem til var leitað, svo sem Landssambands ísl. útvegsmanna, Fiskifélags Íslands og þeirra samtaka sjómanna, sem létu uppi álit sitt um málið, í þá átt, að rétt væri að framlengja þessar togveiðiheimildir lítt eða ekki breyttar um eitt ár. En jafnframt kom fram, eins og n. leggur ríka áherzlu á, að nú þyrfti að nota tímann vel á næsta ári, bæði með tilliti til þeirrar reynslu, sem þegar hefði fengizt af fiskveiðiheimildum, sem gilt hefðu frá 1969, og alveg sérstaklega með tilliti til fyrirhugaðrar útfærslu fiskveiðilögsögunnar á næsta ári, til þess að undirbúa löggjöf til nokkurrar frambúðar um hagnýtingu fiskimiðanna innan fiskveiðilögsögunnar og hvernig við ætlum að hagnýta fiskimiðin okkur til handa. Á þetta leggur n., sem undirbjó frv., ríka áherzlu. Um þetta var fullkomin samstaða og svo rík samstaða, að hv. 3. þm. Sunnl., Guðlaugur Gíslason, kom rétt á eftir og bað menn mjög að standa nú einhuga að þessari frestun á málinu í eitt ár, svo að tími ynnist til þess að undirbúa góða löggjöf um málið, og lagði á það alveg sérstaka áherzlu. Ég get lesið hér nokkur atriði úr ræðu hv. þm., enda var hér fullkomin samstaða um þetta og ekki nokkurt minnsta rifrildi um þessi mál þá. En hv. þm. segir hér m.a.: „En ég vil mjög undirstrika það, sem kom fram hjá hv. frsm. hér áðan, að ef á að fara að gera breytingar á frv. nú, þá er alveg fyrirsjáanlegt, að það mun ekki ná fram að ganga fyrir áramót, og teldi ég það miður farið, því að vitaskuld þurfa að gilda ákveðin lög í sambandi við þessar veiðar, og ég vildi ekki eiga það á hættu, að þar yrði stigið neitt skref aftur á bak. Ég hef þess vegna, þrátt fyrir það að ég er með ákveðnar og tilteknar breytingar á l. í huga, gerzt hér meðflm. að þessu frv. og mundi mjög vilja fara fram á það við aðra hv. þm., að þeir tækju þá afstöðu að samþykkja þetta frv., sem er um það eitt að framlengja lögin óbreytt í eitt ár, til þess að betri tími gefist til þess að vinna að breytingum á því og skipuleggja þessar veiðar að fenginni þeirri reynslu, sem þegar er komin, og að fenginni þeirri reynslu, sem án efa mun koma fram á næsta ári“ o.s.frv. Það var ekkert um að villast, að það kom bæði fram í umr. mjög almennt, eins og ég hef sýnt fram á, og einnig var það samdóma álit manna hér á Alþ., að það ætti að fresta lagasetningu um þetta um eitt ár, til ársloka 1972. Og sú n., sem starfaði að þessum málum á s.l. hausti, bað um frest til þess að geta unnið frekar að þessum málum. N. átti að starfa áfram, og ég óskaði eftir því á s.l. hausti, að hún tæki upp þetta starf, og hún hefur þegar unnið mikið verk. En ég er ekkert hissa á því, þó að hún hafi ekki lokið starfi sínu. Það var, eins og ég sagði fyrr í þessum umr., mjög eðlilegt að nú var lagt til. ekki ósvipað og á s.l. hausti, að n. fengi frekari tíma til að undirbúa löggjöf á svo víðáttumiklum grundvelli sem hér er um að ræða, og menn gætu sameinazt án mikilla almennra umr. um málið, þar sem það er á þessu vinnustigi, um þessar tiltölulega einföldu og sjálfsögðu till., sem hér liggja fyrir frá fiskveiðilaganefnd. En þá gerist það sem sagt, að hér koma fram nokkrir sjálfstæðismenn og halda feikilegan reiðilestur yfir mér, að ég hafi engan áhuga á friðunarmálum. Jafnvel prófessorar frá háskólanum, sem varla þekkja þorsk frá ýsu, halda hér reiðilestur og segja, að ég vilji ekkert hafa með friðun að gera. Slíkir prófessorar geta auðvitað gert sig hlægilega með því að þylja upp svipað og sá gerði, sem hér talaði í kvöld. Það hefur afskaplega lítil áhrif á mig. En það liggur líka alveg ljóst fyrir, að sjálfstæðismenn eru afskaplega órólegir yfir því, sem hefur gerzt í landhelgismálinu. Hv. 3. þm. Sunnl., sem hefur unnið mjög vel. bæði með mér og öðrum, að því í nefndum að reyna að koma skipan á þessi mál varðandi veiðiheimildir í okkar fiskveiðilandhelgi, gerist líka órólegur með sínum flokksbræðrum og fer að leika hér alveg sérstakan friðunarpostula, eins og hann vilji meiri fiskfriðun en allir aðrir. Hann vill t.d. endilega taka allt Þistilfjarðarsvæðið og loka því, ekki bara í tvo mánuði á ári, apríl og maí, eins og sjútvrh. vill, - nei, hann býður upp á það að loka öllu þessu svæði allt árið, í tvö ár. En þegar kemur að því, að minnzt er á það við hann, hvort það ætti ekki að banna togveiðar og aðrar slíkar veiðar innan við 3 mílur í kringum Vestmannaeyjar eða úti fyrir kjördæmi hans uppi á landinu, þar sem menn mega veiða upp í harðagrjót, ærist hann og neitar allri samstöðu um slíkar till. En hann þarf bara að koma hér og leika þetta hlutverk, að hann sé sérstakur friðunarpostuli umfram allt. Við vitum mætavel af hverju þetta stafar. Sjálfstæðismenn, sem svona haga sér, meira að segja þeir, sem þekkja vel til þessara mála og hafa vel staðið að þeim áður, eru svona órólegir yfir sínum hlut í landhelgismálinu. Þeir eru svo órólegir, að þeir eyða hér löngum tíma í að segja, að við verðum að friða, við verðum að setja reglur, og eru svo að halda einhvern reiðilestur yfir mér, vegna þess, að ég sé líklega á móti því að setja reglur um þetta. Svo kemur hv. 3. þm. Sunnl. og segir okkur sögu af því, að það hafi komið fram, að fiskárgangurinn frá 1964 hafi verið veiddur upp, á meðan hann var smáfiskur, það verði að koma í veg fyrir þetta. Ætli hv. þm. viti ekki mætavel, að opinberar skýrslur sýna, að það eru útlendingar, sem hafa veitt meira en sem nemur 3/4 af þessum stofni, þeir sem við erum að berjast við að reka út fyrir landhelgismörkin og koma þannig fyrst og fremst í veg fyrir þetta smáfiskadráp. Þeir, sem eiga heima í kringum Þistilfjörðinn og veiða þar á bátum sínum, eiga ekki afskaplega stóran hlut í því að hafa drepið þennan stofn. Það er alveg ástæðulaust að rjúka hér upp, þegar aðeins er um bráðabirgðatill. að ræða, áður en megintillögurnar verða lagðar fram, og ætla að loka stóru hafsvæði árið um kring á þessum stöðum, áður en menn koma sér saman um þær meginfriðunarráðstafanir, sem hér eiga að gilda, og á meðan hv. 3. þm. Sunnl. er ekki einu sinni viðbúinn því að banna veiðar með botnvörpu innan þriggja mílna markanna, t. d. í kringum Vestmannaeyjar. Ég veit, að þetta er viðkvæmt fyrir suma menn. Það er ekki langt síðan ég var á fundi í Vestmannaeyjum, og þá komu þar ýmsir menn, sem lögðu mjög mikla áherzlu á, að þessar veiðar innan við 3 mílur yrðu bannaðar. En það komu aðrir fram og sögðu, að það ætti alls ekki að banna þær. Ég veit, að þetta eru viðkvæm mál alls staðar, og því hélt ég satt að segja, að hv. þm. Sunnl. skildi vel. að það er ekki eðlilegt að koma fram með till. af þessari gerð, sem hann hefur gert hér, enda rekur hann sig strax á það, að einn af þm. Sjálfstfl. hér, hv. 9. landsk. þm., varaði við þessari till. En hv. 3. þm. Sunnl. var fljótur að afgreiða hann og sagði honum, að hann hefði ekkert vit á þessu, hann væri alveg ókunnugur fiskveiðum og hann skyldi athuga sinn gang betur. En þessi hv. þm. hefur auðvitað fundið það og veit mætavel, að hér er um viðkvæmt mál og hreint efnahagsmál að ræða líka fyrir þá, sem hér eiga beinan hlut að máli, ekkert síður en hjá þeim í Vestmannaeyjum. Það var auðvitað algerlega rangt hjá hv. 3. þm. Sunnl., þegar hann sagði, að hann væri ekki aðeins með sínum till., að loka svæðum við Þistilfjörðinn, hann væri að loka aðalveiðisvæðum Vestmannaeyinga, þar sem aðalnetaveiðin færi fram. Segir hv. þm. þetta af einhverjum kunnugleika? Ætlar hann að halda því fram, að hann sé að loka aðalveiðisvæðunum? Því fer vitanlega víðs fjarri. Þannig liggja málin ekki fyrir. En hann getur kannske sagt hv. 9. landsk. þm. það, sem hann heldur, að þekki ekki til málsins, en hann getur ekki sagt mér það, það er alveg útilokað. Till., sem hann flytur, er að mestu sýndartill. Í landhelgisreglugerðinni er lagt til. að tiltekið svæði á Vestmannaeyjamiðum, svæðið, sem Vestmannaeyingar sjálfir mörkuðu, verði lokað fyrir togveiðum yfir aðalhrygningartímann, 20. marz til 20. apríl. En hv. þm. kemur svo með till., sem segir ekki 20. marz, heldur 10. marz, þar náði hann í 10 daga til að sýnast, og svo ekki til 20. apríl, heldur til aprílloka, þar náði hann í aðra 10 daga. Hann ætlað að halda því fram, að þetta hafi einhverja verulega þýðingu.  Varðandi brtt. mína um það, að framlengingin standi til 1. júlí í stað 15. maí, þá er hér að vísu ekki um neina stórvægilega till. að ræða. En ég segi, að það eru ekki eðlileg vinnubrögð að tilkynna mönnum um mikilvægar lagabreytingar varðandi vinnuaðstöðu með kannske tveggja vikna fyrirvara eða svo. Það er eðlilegt, ef lög verða sett um þetta í aprílmánuði eða sennilega ekki fyrr en í apríllok, að lögin taki ekki gildi fyrr en 1. júlí. Hér skipta vertíðarskil engu, enda eru þau í langflestum tilfellum orðin óglögg. En ef hv. alþm. sýnist miklu hentugra, að ný lagaákvæði, sem væntanlega verða mjög víðtæk og grípa mjög inn í starfsemi manna, séu lögtekin, tilkynnt mönnum og komi til framkvæmda með örfárra daga fyrirvara, þá er ekkert við því að segja. Ég tel það óeðlilegt, og það hefur yfirleitt ekki verið siður að standa þannig að verkum. Því er það, að ég hef flutt þessa till. Ég vænti þess, að þessum umr. sé að ljúka, og þeir sjálfstæðismenn hafa víst fulla aðstöðu til þess að skrifa í sitt stóra Morgunblað um það, að ég sé vondur maður og vilji enga fiskfriðun. En þeir þurfa ekki að vera að halda vöku, hvorki fyrir mér né öðrum hér, við að hlusta á ræðumennsku af þessu tagi, ekki einu sinni frá hv. prófessor.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umr. neitt að ráði, en mér þykir þó hlýða undir lokin að segja hér nokkur orð. Ég get ekki annað sagt en fiskveiðilaganefndin svonefnda megi að því leyti allvel við una, að ég hygg, að enginn hv. ræðumanna hér í dag eða kvöld hafi andmælt þeim brtt., sem sjútvn. flytur fyrir tilstilli fiskveiðilaganefndar, og margir hafa tekið undir og lýst fylgi við þessar till. Hins vegar hefur það komið greinilega fram hjá ýmsum ræðumönnum, að þeir telja, að ýmislegt vanti í þessar till. Það ber raunar óeðlilega mikið á því, að því er mér virðist, að menn hafi gleymt því, sem var þó veigamikið atriði í sambandi við mat á þessum till., að hér er, eins og marglýst hefur verið, um bráðabirgðalausn á þessu stóra máli að ræða. Sú athugun og tillögugerð, sem að hefur verið unnið, er, eins og marglýst hefur verið, í miðjum klíðum, og er hér eingöngu um það að ræða að gera till., sem síðan falla inn í heildarmyndina eftir nokkra mánuði. Það hefur því miður gætt hjá ýmsum hv. ræðumönnum, sem um þetta mál hafa rætt, óeðlilegar tilhneigingar, vil ég segja, til þess að gera þetta mál að flokkspólitísku bitbeini. Mér þykir það mjög miður farið, ef svo verður. Þessi mál öll eru svo erfið viðfangs og skoðanir manna svo skiptar um fjölmörg atriði af hagsmunaástæðum og ýmsum ástæðum, að það væri vissulega æskilegt, að hv. alþm. neituðu sér sem allra mest um þann munað að gera þetta mál, hvernig við eigum að hagnýta okkar fiskveiðilandhelgi sjálfir, að flokkspólitísku bitbeini. Málið er vissulega alveg nógu erfitt og vandasamt, þótt hv. alþm. neiti sér um þetta. Ég tel ekki ástæðu til þess að fara langt út í ummæli einstakra hv. þm. í sambandi við það, að æskilegra hefði verið, að heildartill. lægju fyrir nú. Ég get játað, að það hefði að ýmsu leyti verið æskilegt að geta fjallað um heildartill. nú og lokið þessu vandasama verkefni. En það verður, hygg ég, að virða n. til vorkunnar, að þetta er býsna flókið mál. og það er ekki rétt í sambandi við svo margslungið mál og viðkvæmt að flýta sér of mikið. Hv. 5. landsk, þm., sem talaði hér í dag, hafði greinilega mikla tilhneigingu til þess að gera þetta atriði, að heildartill. liggja ekki fyrir, að sérstöku árásarefni á hæstv. ríkisstj. Ég verð að segja það, að þetta mál er að mínum dómi ekki flokkspólitískt mál. Þetta er ekki sérstaklega mál ríkisstj. Þetta hlýtur að vera sameiginlegt vandamál og viðfangsefni allra þm., eins og hefur raunar sýnt sig í því, að allir þingflokkar hafa tekið á sig þá ábyrgð að tilnefna menn í n. til þess að vinna að málinu. Eins og ég rakti í dag, hefur tekizt gott samstarf innan þessarar n., og þar ríkir, held ég, eindreginn vilji á því að leysa þetta vandasama mál svo vel sem nokkur kostur er. Hv. 10. þm. Reykv., sem hélt hér alllanga ræðu í kvöld, kom víða við, og margt í hans ræðu var skynsamlega athugað og mælt af fullum skilningi á málinu, þó að svo væri annað, sem e.t.v. hefur ekki verið alveg eins djúpt hugsað. En það kom þó mjög glöggt fram í ræðu hans, að hann gerði sér ljóst, að þetta mál er erfitt og vandasamt, og ég vil sízt draga úr því, að svo sé. Ég ætla mér ekki þá dul, að fiskveiðilaganefnd, þó að hún hefði jafnvel enn þá lengri tíma en er til stefnu, eftir að hún hefur sett sér það mark að ljúka störfum á þessum vetri, geti leyst þessi mál og skipað fiskveiðum innan hinnar nýju, útvíkkuðu landhelgi í eitt skipti fyrir öll þannig, að ekkert megi þar betur fara. Ég geri ráð fyrir, þó að hún ljúki störfum og Alþ. fjalli þar um, semji og komi á löggjöf um þessi mál í vor, sem ég vona, að verði að endurskoðun þessara mála haldi áfram og verði jafnvel að einhverju leyti stöðug fyrsta kastið, meðan við erum að fá reynslu af þeim löggjafaratriðum, sem væntanlega verða sett. Ég vil að lokum aðeins víkja örfáum orðum að brtt. þeirri, sem hv. 3. þm. Sunnl. og hv. 10. þm. Reykv. flytja á þskj. 185. Sérstaklega vil ég víkja að þeim lið till., sem miklu veigameiri er, þ.e.a.s. hinni tiltölulega miklu friðunartill. í sambandi við Norðausturlandið. Ég held, að það hafi komið fram í ræðu minni hér í dag, að fiskveiðilaganefnd hefur ekki tekið efnislega afstöðu til þessarar till. og margra annarra till. í friðunarátt, sem þar hafa verið ræddar. Hins vegar var meiri hl. n. og er þeirrar skoðunar, að ekki sé rétt á þessu stigi máls, þegar um bráðabirgðaráðstafanir er að ræða, að taka út úr einstök atriði, eitt eða tvö atriði, og lögfesta þau, þar sem mörg fleiri atriði, sem hníga í friðunarátt, eru áfram til athugunar í n. Alveg sérstaklega vil ég vara við því að gera þetta, þar sem svo stendur á, að enn hefur n. ekki gefizt tóm til að ræða þessar till. og aðrar við þm. og heimamenn í því kjördæmi, sem hér á alveg sérstakan hlut að máli. Með þetta allt í huga, hefði ég þess vegna talið mjög æskilegt, að hv. flm. hefðu séð sér fært að draga þessa till. til baka og láta hana bíða heildarmeðferðar málsins. En sé þess ekki kostur, og mér skilst, að svo sé ekki, tel ég eftir atvikum ekki rétt að samþykkja hana í sambandi við þessar bráðabirgðabreytingar, sem nú verða gerðar, heldur verði afstaða tekin til hennar síðar. Ég sé svo ekki ástæðu til. nema frekara tilefni gefist, að fjölyrða um þetta mál að svo komnu. En ég vil að síðustu láta í ljós þá von, að Alþ. megi í sameiningu takast að leysa þessi vandasömu mál á þann hátt, sem þjóðinni er fyrir beztu.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umr. mikið, en ég vildi aðeins segja hér örfá orð um það mál. sem hér er til umr. Það þarf raunar engan að undra, þótt fram komi ýmsar hugmyndir hér á Alþ., þegar rætt er um svo stórvægilegt mál sem hér er til umr. nú. Það þarf raunar engan að undra, þó að fram komi nú eins og áður ýmsar raddir um aukna friðun innan fiskveiðilögsögunnar. Ég get fullvissað hv. alþm. um það, að við, sem í fiskveiðilaganefnd sitjum, erum ekkert síður friðunarmenn en hver og einn, að ég hygg, af öðrum hv, þm., sem hér hafa talað í kvöld. Eftir að hafa kynnzt þessum málum, eins og ég hef gert með því að eiga sæti í þessari n., hygg ég, að þarna sé um að ræða svo stórt verkefni og vandasamt, að það sé vart til þess að ætlast, að þn. geti lokið starfi við að semja og koma saman drögum að frv. um veiðar og hagnýtingu fiskstofna innan íslenzku fiskveiðilögsögunnar á tveimur mánuðum. Ég held, að það sé til of mikils mælzt, þótt ég voni a.m.k., að hv. þm. telji, að af þeim, sem í þessari n. eiga sæti, sé alls góðs að vænta í þeim efnum. Ég ætlaði ekki að ræða þetta mál hér. Ég held, að við, sem 3 þessari n. sitjum, höfum lagt okkur fram um það, eins og mál standa í dag, að reyna eftir megni að koma málinu hér inn í þingið á þann hátt, sem flestir hv. þm. gætu sætt sig við, þó svo að hver og einn þm. hefði sjálfsagt viljað flytja ekki hara eina, heldur margar till. kannske í átt til aukinnar friðunar innan landhelginnar. Það, sem kom mér raunar fyrst og fremst til að standa hér upp, voru ummæli hv. þm. Gunnars Thoroddsens, sem hann hafði í ræðu sinni um Hafrannsóknastofnunina. Hann las upp úr till., sem ég hygg, að hafi verið sendar sem vinnuplögg til fiskveiðilaganefndar, og ég hef ekkert við það að athuga. Mér sem leikmanni hefur þótt, að þeir fiskifræðingar væru orðnir miklu meira friðunarlega sinnaðir en þeir hafa áður verið. Mér sýnist þetta sem leikmanni, en ég fullyrði þó ekkert. En varðandi þessar till., sem Hafrannsóknastofnunin sendi, vil ég aðeins láta það koma fram, að við litum svo á í fiskveiðilaganefnd, að þarna væri um að ræða till. stofnunarinnar í heild. Það kom síðar á daginn, að stjórn þessarar stofnunar lét frá sér heyra og kannaðist ekki við að hafa fjallað um þessar till. Hún lýsti sig í meginatriðum andvíga þeim till., sem Hafrannsóknastofnunin sendi til fiskveiðilaganefndar, þannig að þau plögg, sem við höfðum undir höndum frá Hafrannsóknastofnuninni, voru ekki plögg þeirrar stofnunar eða a.m.k. ekki þeirrar stjórnar, sem veitir þeirri stofnun forstöðu. Sú stjórn hefur tjáð sig í meginatriðum andvíga beim till., sem fram hafa komið frá Hafrannsóknastofnuninni, og verður að líta svo á, að þær till. séu frá einstökum starfsmönnum stofnunarinnar, en ekki stofnuninni í heild. Ég taldi rétt, að þetta kæmi hér fram, því að mér fannst, þegar þetta upplýstist, að þarna væri um heldur undarleg vinnubrögð að ræða. Ég hef ekki tekið þetta upp hér að fyrra bragði, en vegna þess að vitnað var í þessi plögg, taldi ég eðlilegt, að hið rétta í þessu máli kæmi fram. Ég skal svo ekki lengja umr. frekar, en ég vænti þess, að hv. þm. stilli a.m.k. í hóf tillöguflutningi umfram það, sem nú þegar er komið. Eins og ég sagði áðan, - og ég mæli þar fyrir mig persónulega, - hefði ég gjarnan viljað flytja till. í átt til aukinnar friðunar umfram það, sem fiskveiðilaganefndin og nú sjútvn. þessarar d. hefur flutt. Ég hefði gjarnan viljað koma með ýmsar aðrar breytingar. En ég sé ekki, að á þessu stigi máls verði það á neinn hátt þessu máli til framdráttar. Frv. verður að fá afgreiðslu fyrir áramót, og með því gefst þeirri n., sem um málið hefur fjallað, næði til að geta skilað, sennilega seinni hluta febrúar eða í byrjun marz, vonandi í formi heildarfrv., till. um heildarskipun á fiskveiðum og hagnýtingu fiskveiðilögsögunnar innan 50 mílna.



Herra forseti. Ég skal vissulega ekki misnota það, að forseti gaf mér hér tækifæri til þess að gera stutta aths., en ég taldi mig þurfa að leiðrétta það, sem hæstv. sjútvrh. sagði, að till. mín og hv. 10. þm. Reykv. hafi verið sýndartill. Ég hélt, að hæstv, ráðh. vissi betur. Ég held, að ég fari rétt með, að ég sé eini þm., sem nú á sæti hér á Alþ., sem áður hefur flutt till. um verndun hrygningarsvæða á svæðinu milli Vestmannaeyja og Reykjaness. Ég gerði þetta á árinu 1961 eða 1962 í framhaldi af erindi, sem skipstjórnarmenn og útgerðarmenn í Vestmannaeyjum sendu á árinu 1957 til þáv. sjútvrh., sem einmitt var núv. hæstv. sjútvrh., en hann sá sér þá ekki fært að verða við þeim tilmælum. Ég tók þessa till. þeirra Vestmannaeyinga upp, sem miðaði að því að friða veiðisvæði, sem þeir einir stunduðu þá veiðar á. Það var ekki um að ræða, að aðrir bátar stunduðu þar veiðar. Þeir vildu friða svæði í námunda við Vestmannaeyjar. Þessi till. mín frá árinu 1961 eða 1962 náði þá ekki fram að ganga, og var það vegna bréfs, sem þá kom frá atvinnudeild háskólans, fiskideild, eins og hún var kölluð þá, frá þáv. fiskifræðingum, þannig að það verður ekki með neinum rétti sagt um mig, að þetta sé nein sýndartill. Þetta er framhald af þeim till. sem ég hef áður flutt hér á Alþ. varðandi friðun hrygningarsvæða fyrir Suðvesturlandi. Ég skal ekkert fara að munnhöggvast hér við hæstv. ráðh. um, að það sé einhver óróleiki í okkur sjálfstæðismönnum í sambandi við landhelgismálið. Það er síður en svo. Ég tel að það mál sé, eins og ég sagði áðan, að komast í höfn á bann veg, sem sjálfstæðismenn lögðu til í till. sinni á s.l. hausti. En ég vil skjóta því að hæstv. ráðh. að lokum, að sá glans, sem kann að hafa verið yfir honum fyrst eftir útfærslu landhelginnar, er mjög farinn að dofna og er að mínum dómi mikið að hverfa af hæstv. ráðh. í sambandi við afstöðu hans og framkomu í landhelgismálinu.