Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Þessir þingmenn voru til þings komnir: A. Landskjörnir þingmenn: 1. Jónas Jónsson, 1. landsk.þm. 2. Ingibjörg H. Bjarnason, 2. landsk.þm. 3. Jón Þorláksson, 3. landsk.þm. 4. Jón Baldvinsson, 4. landsk.þm. 5. Jónas Kristjánsson, 5. landsk.þm. 6. Jón Jónsson, 6. landsk.þm. B. Kjördæmakjörnir þingmenn: 1. Ásgeir Ásgeirsson, þm. V.-Ísf. 2. Benedikt Sveinsson, þm.N.-Þ. 3. Bernharð Stefánsson, 2. þm. Eyf. 4. Bjarni Ásgeirsson, þm. Mýr. 5. Björn Kristjánsson, 1. þm. G.-K. 6. Einar Árnason, 1. þm. Eyf. 7. Einar Jónsson, 1. þm. Rang. 8. Erlingur Friðjónsson, þm. Ak. 9. Guðmundur Ólafsson, þm. A.-Húnv. 10. Gunnar Sigurðsson, 2. þm. Rang. 11. Halldór Stefánsson, 1. þm.N.-M. 12. Halldór Steinsson, þm. Snæf. 13. Hannes Jónsson, þm. V.-Húnv. 14. Haraldur Guðmundsson, þm. Ísaf. 15. Hákon Kristófersson, þm. Barð. 16. Héðinn Valdimarsson, 2. þm. Reykv. 17. Ingólfur Bjarnarson, þm. S.-Þ. 18. Ingvar Pálmason, 2. þm, S.-M. 19. Jóhannes Jóhannesson, þm. Seyðf. 20. Jón Auðunn Jónsson, þm.N.-Ísf. 21. Jón Ólafsson, 3. þm. Reykv. 22. Jón Sigurðsson, 2. þm. Skagf. 23. Jörundur Brynjólfsson, 1. þm. Árn. 24. Lárus Helgason, þm. V.-Sk. 25. Magnús Guðmundsson, 1. þm. Skagf. 26. Magnús Jónsson, 1. þm. Reykv. 27. Magnús Torfason. 2. þm. Árn. 28. Ólafur Thors, 2. þm. G.-K, 29. Pjetur Ottesen, þm. Borgf, 30. Sigurður Eggerz, þm. Dal. 31. Sigurjón Á. Ólafsson, 4. þm. Reykv. 32. Tryggvi Þórhallsson, þm. Str. Benedikt Sveinsson, þm.N.-Þ., og Bernharð Stefánsson, 2. þm. Eyf., voru fjarstaddir sökum sjúkleika. Ókomnir voru til þings: 1. Jóhann Jósefsson, þm. Vestm. 2. Páll Hermannsson, 2. þm.N.-M. 3. Sveinn Ólafsson, 1. þm. S.-M. 4. Þorleifur Jónsson, þm. A.-Sk.

Fjarverandi vegna sjúkleika voru tveir þingmenn: Bernharð Stefánsson, 2. þm. Eyf., og Jón Sigurðsson, 2. þm. Skagf. Forsætisráðherra kvaddi elsta þingmanninn, Björn Kristjánsson, 1. þm. G.-K., til þess að gegna forsetastörfum þar til er kosinn væri forseti sameinaðs þings. Aldursforseti gekk þá til forsetastóls og tók við fundarstjórn.

Aldursforseti (BK): Samkvæmt venju vil jeg fyrst geta þeirra þingmanna, er látist hafa síðan síðasta þingi sleit. Hafa 4 fyrverandi þingmenn látist síðan og einn þingmaður, sem nú átti sæti á þingi. Hinn 13. júlí f. á. ljetst Tryggvi bóndi Bjarnason í Kothvammi. Hann var fæddur 19. júní 1869 á Síðu í Þverárhreppi. Hann gekk í Flensborgarskólann árin 1894 og 1895. Tryggvi bóndi Bjarnason var jafnan mjög við opinber störf riðinn í hjeraði, enda naut hann mikils trausts þeirra, er hann þektu. Þannig var hann hreppsnefndaroddviti frá 1898-1907 og frá 1916-1922. Hreppstjóri var hann frá 1907 til dauðadags og sýslunefndarmaður jafnlengi. Í sóknarnefnd gekk hann 1908 og varð formaður hennar 1911. Formaður fasteignamatsnefndar í Vestur-Húnavatnssýslu varð hann 1916 og hjelt því starfi til dauðadags. Alþingismaður fyrir Húnavatnssýslu var hann árin 1912 og 1913 og ávann sjer þar eins og annarsstaðar hið mesta traust. Þá ljetst prófessor og dr. Valtýr Guðmundsson í Kaupmannahöfn hinn 22. júlí f. á. Hann var fæddur 11. mars 1860 að Árbakka í Húnavatnssýslu og gekk í latínuskólann árið 1877 og útskrifaðist þaðan 1883. Meistarapróf tók hann við Kaupmannahafnarháskóla 1887 í norrænni málfræði og dr. phil. varð hann árið 1889. Kennari var hann við Borgerdydsskólann í Kaupmannahöfn árin 1887-'94. Þar eftir var hann docent við Hafnarháskóla í sögu Íslands og bókmentum árin 1890-1920, og prófessor við sama háskóla í íslenskri tungu og bókmentum 1920, og hjelt hann því embætti til dauðadags. Prófessor Valtýr Guðmundsson skrifaði sæg af ritgerðum, ýmist einn eða í samvinnu við aðra, sem of langt yrði hjer upp að telja. Þar á meðal gaf hann út hið velþekta tímarit „Eimreiðin“ í 23 ár, eða frá 1885-1917. í stjórn bókmentafjelagsins í Kaupmannahöfn var hann, fyrst skrifari, þá gjaldkeri og síðast formaður árin 1885-1905. Ennfremur í stjórn hins konunglega norræna fornfræðafjelags (fornritadeildinni) frá 1902, og í stjórn fjelagsins „De danske Atlanterhavsöer“ 1903-1917. Kallaður var hann til Ameríku 1896 til að rannsaka „Vínlands“-rústir. Loks var hann alþingismaður fyrir Vestmannaeyjar 1894-1901, fyrir Gullbringu- og Kjósarsýslu 1903-1909 og fyrir Seyðisfjörð 1911-1914. Prófessor Valtýr Guðmundsson var bjartsýnn gáfu- og hugsjónamaður, sem framfylgdi hugsjónum sínum með áhuga og dugnaði, og hafði raunhæfa þekkingu á mörgum sviðum. Hann var því einn af hinum allra nýtustu þingmönnum. Hann var og sjerstakur drengskaparmaður. Þar næst andaðist prófastur Páll Ólafsson í Vatnsfirði, hinn 11. nóvember f. á. Hann var fæddur í Stafholti hinn 20. júlí 1850. Hann lauk námi í lærða skólanum 1869 og í prestaskólanum 1871. Árið 1873 vígðist hann aðstoðarprestur til föður síns og fjekk Hestþing í Borgarfirði 1875, en sagði þeim lausum ári síðar til þess að gerast aðstoðarprestur föður síns, og mun hann hafa þjónað Melstað eftir lát föður síns til 1877. í fardögum það ár fjekk sjera Páll Stað í Hrútafirði, en árið 1880 Prestsbakka í Hrútafirði, sem hann þjónaði ásamt Staðarprestakalli, sem þá lagðist niður sem sjerstakt prestakall. 1901 fluttist hann í Vatnsfjörð og var þar til æfiloka. Lausn fjekk sjera Páll frá prestsskap í fardögum 1927, og hafði þá þjónað prestsembætti í tæp 55 ár. Prófastur var hann í Strandaprófastsdæmi 1884-1901 og í Norður-Ísafjarðarprófastsdæmi frá 1908. Hefir yfirboðari hans rómað hversu vel prófastsstörfin voru af hendi leyst, svo og prestsstörf hans. Sýslunefndarstörf hafði hann á hendi í 15 ár og alþingismaður var hann árin 1886-1891 fyrir Strandasýslu. Prófastur Páll Ólafsson var jafnan í miklum metum hafður, meðal annars sökum dugnaðar hans og göfuglyndis. Þá ljetst fjármálaráðherra Magnús Júlíus Kristjánsson í Kaupmannahöfn hinn 8. des. f. á. Hann var fæddur 18. apríl 1862 á Akureyri. Hann byrjaði smíðanám á Akureyri 1878 og lauk því í Kaupmannahöfn 1882. Frá 1882-1893 vann hann að verslunarstörfum og byrjaði þá eigin verslun og rak hana ásamt sjávarútvegi til ársloka 1917. En þá var hann kvaddur af landsstjórninni til að stjórna landsversluninni, og gegndi hann því starfi þangað til hún lagðist alveg niður. Við opinber mál var hann riðinn á Akureyri um 20 ár, þar af sat hann í bæjarstjórn Akureyrar í 12 ár og átti þar sæti, er hann fluttist til Reykjavíkur. Alþingismaður fyrir Akureyrarkaupstað var hann árin 1905-1908, var aftur kosinn þar 1913 og hjelt því þingsæti til 1923. Landskjörinn þingmaður varð hann 1926 og hjelt því sæti til dauðadags. Hann var kosinn forseti sameinaðs þings 1922 og 1923. Og loks varð hann fjármálaráðherra 1927 og gegndi því embætti til dauðadags. Magnús J. Kristjánsson ráðherra var skapfestumaður, trygglyndur og hreinlyndur, gætinn og áreiðanlegur og framsækinn atorkumaður. Þá andaðist Guttormur Vigfússon búfræðingur í Geitagerði 26. desember f. á. Hann var fæddur í Geitagerði 8. ágúst 1850, og naut nokkurrar heimilisfræðslu þegar á unga aldri, og gekk síðan í búnaðarskóla á Stend í Noregi, var þar frá því í desember 1875 til 30. mars 1877 og tók fullnaðarpróf þann sama dag með 1. einkunn. Hann ferðaðist um Norður-Múlasýslu sumurin 1878-1880 til að leiðbeina bændum í búnaði. Var settur búfræðikennari við Möðruvallaskóla 1880-1881. Ferðaðist um Eyjafjarðar- og Suður-Þingeyjarsýslu sumarið 1881 í búnaðarerindum. Sigldi þá um haustið til Kaupmannahafnar og hlýddi á fyrirlestra í húsdýrafræði, jarðræktarfræði og mjólkurfræði við búnaðarháskólann. Skólastjóri varð hann við búnaðarskólann á Eiðum frá því hann stofnaðist 1883 til 1888. Sat í hreppsnefnd Eiðahrepps 1884-1888 og var oddviti. í hreppsnefnd Vallahrepps 1888-1894 og Fljótsdalshrepp 1894-1916, og var oddviti hennar 1895-1913. Þá var hann sýslunefndarmaður árin 1900-1907. Sáttasemjari var hann mörg ár. Þá var hann skipaður formaður fasteignanefndar 1916 fyrir Norður-Múlasýslu. Alþingismaður var hann fyrir Suður- Múlasýslu 1892-1908. Um Guttorm Vigfússon segir einn þingmaður, sem hafði sjerstaklega náin kynni af honum: „Hann gat sjer jafnan góðan orðstír á þingi, var einbeittur maður og ötull til vinnu og vandaði manna best orð sín og athafnir.“ Og svo mun hann einnig hafa reynst í hjeraði. 
             .

Frsm. 2. kjördeildar (Magnús Guðmundsson) 2. kjördeild hefir haft kjörbrjef Jóns Jónssonar frá Stóradal til athugunar og hefir í einu hljóði tekið það gilt. Er því till. nefndarinnar sú, að það verði tekið gilt.

forseti (MT): Kærir þingbræður! Því verður vart mótmælt, að vegur og virðing hins háa Alþingis hefir ekki farið vaxandi á síðari árum, þrátt fyrir það, að mörgum og góðum málefnum hefir verið snúið til vegar og allur þingheimur lagt fram meiri vinnu og vinnubrögðin snögt um snarpari en áður hefir tíðkast. Veldur þar mestu um offors það í kappræðum, er þingtíðindin víslega eiga að bera vitni um og aldrei hefir verið meira en á síðasta þingi. Má hjer að vísu virða til nokkurrar vorkunnar, að jafnan mæðir meira á umbótastjórn en íhaldsstjórn, og þá eigi síst á þeirri miklu byltingaöld, sem nú gengur yfir. En þá kröfu verður að gera, að skilmingum verði það í hóf stilt, að gætt verði allra leiklaga, og þær eigi þreyttar framar en til listar megi virða. Nú, er nálgast minningarhátíð þessarar helgustu stofnunar vor Íslendinga, gerist enn ríkari sú skyldan, að halda henni sem mest til vegs og virðingar í hvívetna, og leit jeg, að mínir kæru þingmenn munu vilja víkjast þar vel undir, enda hver einn af vaxa og vel hafast.

Þessir þingmenn sátu neðri deild: 1. Ásgeir Ásgeirsson, þm. V.-Ísf. 2. Benedikt Sveinsson, þm.N.-Þ. 3. Bernharð Stefánsson, 2. þm. Eyf. 4. Bjarni Ásgeirsson, þm. Mýr. 5. Einar Jónsson, 1. þm. Rang. 6. Gunnar Sigurðsson, 2. þm. Rang. 7. Halldór Stefánsson, 1. þm.N.-M. 8. Hannes Jónsson, þm. V.-Húnv. 9. Haraldur Guðmundsson, þm. Ísaf. 10. Hákon Kristófersson, þm. Barð. 11. Hjeðinn Valdimarsson, 2. þm. Reykv. 12. Ingólfur Bjarnarson, þm. S.-Þ. 13. Jóhann Jósefsson, þm. Vestm. 14. Jón Auðunn Jónsson, þm.N.-Ísf. 15. Jón Ólafsson, 3. þm. Reykv. 16. Jón Sigurðsson, 2. þm. Skagf. 17. Jörundur Brynjólfsson, 1. þm. Árn. 18. Lárus Helgason, þm. V.-Sk. 19. Magnús Guðmundsson, 1. þm. Skagf. 20. Magnús Jónsson, 1. þm. Reykv. 21. Magnús Torfason, 2. þm. Árn. 22. Ólafur Thors, 2. þm. G.-K. 23. Pjetur Ottesen, þm. Borgf. 24. Sigurður Eggerz, þm. Dal. 25. Sigurjón Á. Ólafsson, 4. þm. Reykv. 26. Sveinn Ólafsson, 1. þm. S.-M. 27. Tryggvi Þórhallsson, þm. Str. 28. Þorleifur Jónsson, þm. A.-Sk. Allir deildarmenn voru á fundi nema Bernharð Stefánsson og Jón Sigurðsson, sem voru fjarstaddir vegna veikinda. Elsti þm. deildarinnar, Sveinn Ólafsson, 1. þm. S.-M., tók forsæti til að gangast fyrir kosningu forseta deildarinnar, og kvaddi hann sjer til aðstoðar sem skrifara þá Halldór Stefánsson, 1. þm.N.-M., og Pjetur Ottesen, þm. Borgf.

Forseti (BSv): Samkvæmt þingsköpum á fram að fara hlutkesti um sæti þingmanna í deildinni. Er það óheimilt og ekki viðeigandi, að hjer fari fram karp um þetta, eins og í rjettum, þannig að þingmenn hafi hrossakaup um sæti sín í þingsalnum, og verður því að hluta um sætin.

Hjeðinn Valdimarsson Jeg vil leyfa mjer að bera fram tillögu um, að sætaskipunin sje látin haldast eins og hún var á síðasta þingi.

Jón Auðunn Jónsson Jeg vil aðeins láta í ljós það álit mitt, að jeg er því fylgjandi, að breytt sje um sætaskipun. En það er af alveg sjerstökum ástæðum. Jeg álít nefnilega heppilegast, að samflokksmenn sitji saman. Það getur oft verið ákaflega hvimleitt, er atkvæðagreiðslur fara fram í miðjum umræðum, að þingmenn þurfi að vera á rjátli um allan salinn til að ráðgast við flokksmenn sína. Úr þessu væri bætt, ef það fyrirkomulag væri upp tekið, sem jeg sting upp á. Mjer er líka kunnugt um, að það tíðkast á þingum margra annara þjóða.

Forseti (BSv): Í þingsköpum vorum er ekki gert ráð fyrir því fyrirkomulagi, sem hv.þm.N.-Ísf. (JAJ) leggur til, og getur það því eigi komið til greina nú. Verður því að fara fram atkvgr. um þá tillögu, sem fram er komin, að heimila afbrigði frá þingsköpum í þessu efni.