Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Hv. Ed. hefur nú samþ. þetta frv. eins og það liggur fyrir á þskj. 575. Er þar gert ráð fyrir, að samgmrn. sé heimilt, að fengnum till. frá hlutaðeigandi stéttarfélögum og meðmælum bæjarstjórnanna, að takmarka fjölda leigubifreiða á nokkrum stöðum í landinu. Eftir að búið er að samþ. þetta mál þannig við tvær umr. í þessari hv. d., þótti mér rétt að bera fram nýja brtt., sem er á þskj. 582 og hljóðar þannig: „Skylt skal leyfishafa að hafa jafnan til taks nægilegan bifreiðakost til þess að fullnægja eftirspurn á hverjum tíma á svæði því, er hann hefur fengið leyfi til að starfa á, enda sé hverjum manni heimilt að leigja sér bifreið frá öðrum, ef leyfishafi uppfyllir ekki þetta skilyrði.“ Mér finnst, að það sé alveg óhjákvæmilegt, þegar búið er að gefa einkaleyfi ákveðnum aðilum til þess að reka slíka atvinnu, að þá hafi þeir einnig skyldur við þegna þjóðfélagsins, og það sé það minnsta, sem hægt sé að krefjast, að þeir hafi alltaf til staðar nægilegan bifreiðakost til þess að sinna þeirri eftirspurn, sem verður á hverjum tíma. Ég vil því vænta þess, að hv. alþm. fallist á þessa brtt. og samþykki hana. Sökum þess að við síðustu umr. var því haldið fram af hv. frsm. n., að þessi lög væru alveg sambærileg við lögin um sérleyfin fyrir bifreiðar á langferðum, vil ég nú leyfa mér að taka fram, eins og reyndar hv. 1. þm. N-M. einnig benti á, að hér er raunverulega um allt annað að ræða. Það er leyfilegt hverjum manni að leigja sér bifreið til þess að ferðast yfir þessi sömu svæði og það bifreið, sem tekur allt að 6 farþegum. Hér er mönnum ekki leyfilegt samkvæmt þessum l. að leigja sér neina bifreið til þess að flytja sig á milli húsa á þessum ákveðnu stöðum. Þess vegna er einmitt nauðsynlegt að samþ. þá till., sem ég ber hér fram, og vil ég vænta þess, að hún verði samþ. Ég sé ekki ástæðu til þess að ræða þetta mál frekar, en mun ekki sjá mér fært að greiða atkv. með frv. út úr d., nema því aðeins að þessari viðbót verði bætt við.



Herra forseti. Viðvíkjandi þeirri brtt. frá hv. þm. Barð. á þskj. 582, sem hann mælti nú fyrir, vil ég segja nokkur orð. Ég hygg, að það muni geta orðið nokkuð erfitt í framkvæmd, ef þessu ákvæði ætti að fylgja fram og þessi brtt. yrði samþykkt. Það gæti komið til þess, að vissa tíma sólarhringsins gæti stór hópur bifreiða ekki sinnt þeirri eftirspurn, sem fram kæmi. Þetta gæti staðið í hálfan klukkutíma eða einn klukkutíma. En yrði þessi brtt. samþykkt, þá virðist mér það vera alveg skilyrðislaus skylda bifreiðastöðvanna að hafa bifreiðarnar alltaf það margar til taks á stöðvunum, að aldrei þurfi að neita, ef um bifreið sé beðið, en ef það sé ekki gert, þá séu viðkomandi bifreiðastöðvar að brjóta lögin. Ég legg þann skilning í þetta ákvæði. Nú er það vitað, að það gæti dugað viss fjöldi bifreiða á öllum venjulegum tímum sólarhringsins, en svo getur komið sá tími, að það sé ekki hægt að anna þessu með þeim bifreiðafjölda, sem hæglega mundi geta dugað á venjulegum tíma. Ég vil benda á í þessu sambandi, að t.d. hér í Reykjavík, um það leyti þegar samkomuhús eru að loka, um miðnættið, getur eftirspurnin eftir bifreiðum verið það mikil allt í einu, að henni verði ekki annað með venjulegum bifreiðafjölda. En ef þessi brtt. væri samþ. eins og hún er, þá væri það strax orðið lögbrot hjá viðkomandi bifreiðastöð, ef hún gæti ekki annað slíku. Ég held þess vegna, að samþykkt þessarar brtt. geti orðið mjög erfið í framkvæmdinni. Aftur væri hugsanlegt að taka ákvæði þau, sem í henni felast, upp í reglugerð, sem samin yrði eftir þessum lögum. Þá er og sjálfsagt að tryggja það með reglugerðarákvæðum, að bifreiðastöðvar þær, sem fá umrædda takmörkunarheimild, standi í stöðu sinni og hafi svo margar bifreiðar alltaf til taks sem með nokkurri sanngirni er hægt að heimta af þeim. En að setja þetta beint í lögin álít ég að sé ekki heppilegt vegna þess, hve erfitt verður að framkvæma það að því leyti, sem ég nú hef bent á.



Herra forseti. Ég vil benda hv. frsm. á, að hann hefur engan veginn skilið rétt þá brtt., sem liggur hér fyrir. Og ég hefði talið miklu heppilegra, að hann hefði óskað eftir því, að umr. yrði frestað og hann ræddi þetta mál við n., heldur en að gefa út slíkt álit hér án þess að hafa rætt um það við hana, en mér skilst, að það hafi ekki verið gert í samráði við samgmn. Hins vegar er ekkert að hafa á móti því, að hv. þm. láti í ljós sína skoðun á málinu, nema síður sé. En mér hefði ekki fundizt óeðillegt, að málinu yrði frestað og það yrði athugað af n. Vegna þeirra ummæla, sem hv. frsm. hafði hér um till., vil ég leiðrétta þann misskilning, sem þar kemur fram. Það er skylt, eins og frsm. tók fram, að leyfishafi hafi jafnan nægilegan bifreiðakost, en það er ekkert sagt um, að það skuli varða missi sérleyfis, ef þetta skyldi bregðast. En það er annað, sem tryggt er með till. minni, ef hún verður samþ., en það fór fram hjá hv. frsm., en það er, að ef þetta skilyrði er ekki uppfyllt, hafa þegnarnir réttinn til þess að leigja sér aðrar bifreiðar, og það er höfuðatriði till. Ég trúi því ekki, að hv. samgmn. og ekki heldur hv. dm. gangi svo á rétt þegnanna í landinu, að þeir vilji ekki fá inn í löggjöfina skýr ákvæði um það, að ef leyfishafi uppfylli ekki þetta sjálfsagða skilyrði, þá megi þegnarnir leita annað um þjónustu. Við skulum hugsa okkur, að það komi fyrir, eins og hv. þm. minntist á, að það væri svo mikið að gera, annaðhvort um hátíðar eða við samkomur, að það væri allur sá bifreiðakostur í notkun, sem undir venjulegum kringumstæðum væri nægilegur til þess að hafa á stöðvunum. Er það þá hugsun hv. frsm., að þegnarnir eigi að bíða kannske í einn, tvo þrjá eða fjóra klukkutíma eða kannske til næsta dags, þangað til þeir geti fengið sér bifreið? En þeir hafa óneitanlega gerzt brotlegir við lögin, ef þeir nota aðra en þá, sem hafa sérleyfi, þótt þeir geti ekki fengið sérleyfishafana til þess að flytja sig. Höfuðatriði mínnar till. er einmitt að tryggja rétt þegnanna til að velja sér aðra þjónustu, ef viðkomandi leyfishafi uppfyllir ekki sínar skyldur. Við skulum hugsa okkar, að hér væri um sjúkling að ræða, sem þyrfti á bifreið að halda. Ætti hann þá að bíða, þar til leyfishafa þóknaðist að hafa bifreið til þess að flytja hann, hve langan tíma sem það kynni að taka og hvaða afleiðingar sem það kynni að hafa? Annars má vera að gert sé ráð fyrir því, að sjúkraflutningur á sérleyfissvæði sé undanþeginn og þyrfti þá að taka það fram í lögunum eða reglugerð. Annars benti einn hv. þm. mér á áðan, að þetta væri frekar reglugerðarákvæði. Ég viðurkenni, að slíku má koma fyrir í reglugerð, þó að ég telji tryggara að taka það fram í l. sjálfum. Ég mundi þó taka þessa till. aftur, ef hæstv. samgmrh. vildi lýsa því yfir, að hann setti þetta ákvæði í reglugerð. En ég get ekki fellt mig við undir neinum kringumstæðum, að aðila séu gefin slík réttindi, án þess að hann jafnframt hafi skyldur gagnvart þegnunum. Það er höfuðtilgangurinn með minni brtt., og þess vegna vildi ég nú ítreka það aftur við hv. frsm., hvort hann vildi ekki óska eftir því, að þessari umr. verði frestað, og athuga málið nánar í n. og einnig við hæstv. samgmrh., sem þá e.t.v. vildi lýsa því yfir, að tekið yrði upp slíkt ákvæði í reglugerð. Þá mundi ég geta fallizt á að taka till. aftur, því að með því væri sá réttur þegnanna tryggður, sem ég vil tryggja með tillögunni.



Herra forseti. Í þessari till. hv. þm. Barð. (GíslJ) á þskj. 582 stendur, að skylt sé leyfishafa að hafa jafnan til taks nægilegan bifreiðakost til þess að fullnægja eftirspurn á hverjum tíma á svæði því sem hann hefur fengið leyfi til að starfa á. Ég veit ekki, hvort hv. þm. hefur athugað það, hver er leyfishafi samkvæmt þeim lögum, sem hér um ræðir. Leyfishafi er hver einstakur bifreiðarstjóri, þannig að það, sem farið er fram á í þessari brtt., er, að hver einstakur bifreiðarstjóri hafi nægilegan bifreiðakost til þess að fullnægja eftirspurninni á hverjum tíma. Eins og allir sjá, er þetta alger fjarstæða, og kemur náttúrlega ekki til mála að samþykkja þessa till. í því formi, sem hún hér er. Hins vegar minntist hv. þm. á það, að hann gæti kannske fellt sig við það, að þetta yrði tekið til athugunar, þegar reglugerð yrði sett, og ég vænti nú þess, að hv. þm. vilji á það fallast að taka þessa till. til baka í trausti þess, að þetta verði tekið til athugunar í sambandi við reglugerðina.



Herra forseti. Ég skal taka það fram, að ég talaði hér áðan ekki fyrir hönd n., aðeins frá eigin brjósti. Ég hef ekki talað við nm. um þetta atriði nema lítils háttar. En ég skal verða við þeim tilmælum hæstv. forseta að taka þessi atriði til athugunar í n. og legg því til, að umr. verði frestað.



Herra forseti. Jörðin Hóll í Rreiðdalshreppi í Suður-Múlasýslu er ríkiseign. Þessi jörð var byggð úr landi Dísastaða laust fyrir aldamótin síðustu. Jörðin er fremur landlítil, einkum skortir ræktunarland. Síðasti ábúandi á Hóli hafði Dísastaðina undir, enda var sú jörð þá í eigu tengdasonar ábúandans. Nú eru að verða þarna mannaskipti; nýr ábúandi kemur á jörðina Hól í vor. Hann telur, að mjög örðugt sé að búa á Hóli án þess að not Dísastaða fylgi. Nú eru á Hóli allsæmileg hús, nýlegt íbúðarbús og önnur hús einnig mjög sæmileg. Það virðist þess vegna ekki óeðlilegt, að ríkið kaupi, ef um semst, eyðijörðina Dísastaði og tryggi með því aðstöðu til framtíðarbúrekstrar á jörð sinni, Hóli. Landnámsstjóri mælir með þessum kaupum. Með frv. því, sem hér liggur fyrir á þskj. 586, er prentað sem fskj. bréf landnámsstjóra, þar sem aðstæður eru skýrðar ýtarlega. Ég sé ekki ástæðu til að tefja tíma deildarinnar við að endurtaka þær skýringar, sem þar er að finna. Ég leyfi mér að leggja til, að frv. verði vísað til hv. landbn. að umr. lokinni.



Herra forseti. Mig langar til, áður en þetta mál kemur til nefndarinnar, að fá ofur lítið meiri upplýsingar hjá hv. flm. Einhvern tíma snemma á 18. öldinni voru 10 hundruð úr Dísastöðum gefin Vopnafjarðarhreppi. Í tíð núlifandi manna hefur þessi gjöf ekki komið til framkvæmda, a.m.k. ekki á þann hátt, að Vopnafjörður hafi fengið nokkurt afgjald þaðan. Hins vegar hefur bóndinn, sem bjó á Dísastöðum fyrst í sýslumannstíð Magnúsar Gíslasonar sýslumanns í Suður-Múlasýslu, aldrei talið sig eiga 10 hundruð úr Dísastöðum. Hann sagði, að það væri sjóðeign og hann ætti það ekki, og taldi það aldrei sem sína eign. Mig langar til að vita, hvað hann vissi um þetta, hvort það hefði farið þarna fram sala og hvenær og annað þar að lútandi, því að það er náttúrlega ekki hægt fyrir ríkið að kaupa jörð af manni, sem ef til vill á ekki í henni 10 hundruð. Magnús sýslumaður, meðan hann var í Suður-Múlasýslu, vissi ekki til þess, að þessi 10 hundruð höfðu verið seld, og hélt, að það hefði bara gleymzt svona af trassaskap, eins og getur komið fyrir, að Vopnafjarðarhreppur var hættur að hirða nokkuð um þessa eign sína.



Herra forseti. Ég er því miður ekki svo vel að mér, að ég geti gefið upplýsingar um þetta atriði nú, og treysti mér illa til að afla þeirra á meðan þessi 1. umr. stendur. Hins vegar vænti ég, að það sé hægt að fá þessar upplýsingar, áður en málið hefur fengið afgreiðslu í hv. nefnd og kemur hér til 2. umr.