Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Með stjfrv. því, sem hér liggur fyrir, er lögð til hækkun á bótum almannatrygginga, öðrum en fjölskyldubótum, og samsvarar hækkunin þeim almennu launum, sem urðu í des. s.l. Þegar annað stjfrv. um 15% hækkun bóta, annarra en fjölskyldubóta, var lagt fram hér á hv. Alþ. í haust, stóðu yfir vinnudeilur, sem ekki var þá vitað, hvernig ljúka mundi, og var í athugasemdum við það frv. tekið fram, að ef almennar launahækkanir yrðu, þyrfti að endurskoða bótaupphæðir með hliðsjón af slíku. Er þetta stjfrv. því í beinu framhaldi af því, sem raunin varð í þeim efnum. Áætluð útgjaldaaukning samkv. þessu frv. er 74.4 millj. kr., sem skiptist á aðila eftir reglum almannatryggingalaganna. Í hlut ríkissjóðs kemur þannig að greiða 26.8 millj. kr. Með lögum, sem nýlega hafa verið afgr. frá hv. Alþ., var söluskattur hækkaður og áætlað að verja hluta af þeirri tekjuaukningu, sem ríkissjóður fær samkv. þeim lögum, til þess að standa straum af útgjöldum ríkissjóðs vegna bótahækkana samkv. þessu frv. Nú er það vitað, að tekjur af hækkun söluskattsins innheimtast ekki fyrr en alllöngu eftir gildistöku laganna, og m.a. af þeirri ástæðu, svo og öðrum ástæðum, þá er í frv., í ákvæði til bráðabirgða, heimild til handa Tryggingastofnuninni að borga þessa 15% uppbót fyrir fyrri helming þessa árs með bátagreiðslum í júlímánuði n. k. Auk þess, að söluskattur mun fyrirsjáanlega ekki innheimtast fyrr en eftir alllangan tíma, þá verður Tryggingastofnunin til þess að sjá sér fyrir tekjuaukningu til að standast straum af útgjöldum samkv. frv. að fá hækkanir á framlögum annarra aðila, og heimild til slíks er einnig í bráðabirgðaákvæði frv. Undanskildar þessari hækkun eru fjölskyldubæturnar, og um það atriði er vitnað til grg. með frv. því um hækkun á bótum almannatrygginga, sem varð að lögum 6. des. s.l., en þar segir, að ákvæði laga um persónufrádrátt séu í athugun hjá ríkisstj. og þyki rétt að hreyfa ekki að svo stöddu upphæð fjölskyldubóta, þar sem þetta tvennt, fjölskyldubætur og persónufrádráttur, geti haft lík áhrif við álagningu tekjuskatts og útsvars og því eðlilegt að hafa báða möguleika tiltæka í þessu sambandi og því ekki talið ráðlegt, eins og áður sagði, að hreyfa við upphæð fjölskyldubótanna að svo stöddu. Heilbr.- og félmn. þessarar hv. deildar hefur haft frv. til athugunar og leggur til að það verði samþ. Ég vil taka það fram, að fyrir n. lá einnig frv. frá hv. 9. þm. Reykv. um hækkun á bótum almannatrygginga. Með því frv. er lagt til, að allar bætur hækki um 15%. Ég vil taka það fram, að af hálfu okkar þm. stjórnarflokkanna í heilbr.- og félmn., sem eru auk mín 9. landsk. þm. og 4, þm. Vestf., er litið svo á, að með því að mæla með samþykkt þess frv., sem hér liggur fyrir, sé um leið tekin afstaða til frv. hv. 9. þm. Reykv., enda ætla ég, að hann muni sjálfur hafa litið svo á, þar sem hann hefur flutt brtt. við þetta frv., sem hann að sjálfsögðu mun mæla fyrir.



Herra forseti. Á þskj. 272 flyt ég tvær brtt. við þetta frv. Ég þarf ekki að hafa mörg orð um þær till., ég hef gert grein fyrir þeim báðum við 1. umr. málsins. Fyrri till. er við 1. gr. og fjallar um, að orðin „að undanskildum fjölskyldubátum“ falli burt. Ég gerði grein fyrir því síðast, að ég hygg rækilega, að það er fullkomin ástæða til að láta hækkun bóta nú að þessu sinni ná einnig til fjölskyldubóta. En það er nú í fjórða skipti í röð, sem fjölskyldubætur eru undanskildar, þegar aðrar bætur trygginga eru hækkaðar. Þetta getur ekki gengið svo til endalaust af auðskildum ástæðum, með því verða fjölskyldubæturnar áður en varir einskis verðar. Það er ekki heldur næg átylla að lofa hækkun fjölskyldufrádráttar vegna barna við álagningu skatta, vegna þess að sú hækkun þarf einnig að koma, ef þessar kjarabætur til handa barnafjölskyldum, persónufrádrátturinn og fjölskyldubæturnar, eiga að halda því gildi, sem þær höfðu, þegar ákvæði um þær voru sett fyrir nokkrum árum. Ég tel því nú fullkomna ástæðu til að lofa fjölskyldubótunum að fylgja með við þessa hækkun. Ef það verður ógert látið af hlífð við ríkissjóð, þá tel ég, að aðrar leiðir eigi frekar að fara en þessa, að gera fjölskyldubæturnar smátt og smátt verðlausar. Það er hugsanlegt, ef menn umfram allt vilja hugsa um velferð ríkissjóðs, ef svo mætti segja, að gera þá aðra breytingu, eins og þá að hætta að greiða fjölskyldubætur með fyrsta barni í fjölskyldu, en gagnvart barnmörgu fjölskyldunum er þetta ranglæti, að undanskilja þessar bætur í hvert skipti sem aðrar bætur almannatrygginga eru hækkaðar. Önnur brtt. mín er við ákvæði til bráðabirgða og er þess efnis, að 15% bótahækkunin skuli greidd ekki síðar en í aprílmánuði í stað þess, sem heimilað er í frv., að það skuli ekki gert fyrr en í júlí. Ég hafði einnig orð um þetta atriði við 1. umr. málsins og benti á, að fátækum bótaþegum veitir ekki af að fá þessa hækkun sem allra fyrst og því má ekki draga útborgun þeirra lengur en nauðsyn krefur. Ég hygg, að það sé ekki ósanngjarnt og að öllu leyti fært þeim aðilum, sem eiga að greiða bæturnar ásamt hækkun, að ætlast til þess, að þessi hækkun verði greidd ekki síðar en í aprílmánuði. Þannig yrði biðtíminn styttur um helming.