Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Hv. 3. landsk. þm. beindi til mín nokkrum spurningum varðandi málið, sem hér er til umræðu, þegar það var tekið á dagskrá í síðustu viku. Svör við flestum spurningunum, sem hv. þm. bar fram, er að finna í sjálfri till., ýmist í tillgr. sjálfri eða í grg. með till. Ég hygg að ítarlegri útfærða till. en þessa varðandi húsnæðismál sé sjaldgæft að finna í sölum Alþingis þegar um er að ræða þáltill. Í þessari till., sem hér er fram borin um kaupleiguíbúðir, eru mjög ítarlega útfærð ýmis framkvæmdaatriði sem snerta þetta mál. Vil ég benda á í því sambandi, þar sem fram hafa komið ýmsar fyrirspurnir frá hv. þm. Guðrúnu Agnarsdóttur um ýmis framkvæmdaatriði varðandi þessa till., að þm. Kvennalistans hafa lagt fram till. um byggingu leiguhúsnæðis en tillgr. þar er einungis tvær línur þar sem skorað er á ríkisstjórnina að beita sér þegar í stað fyrir átaki í byggingu leiguhúsnæðis og verði varið til þess 250 millj. kr. á núgildandi verðlagi á ári hverju þar til þörfinni hefur verið fullnægt. Meira er ekki sagt um þetta mál sem út af fyrir sig má segja að sé nokkuð viðamikið þar sem um er að ræða að gera stórátak í byggingu leiguhúsnæðis. Útfærslu á einstökum atriðum að því er það varðar eru þó ekki gerð betri skil í þessari till. en raun ber vitni. Hv. þm. spurði að því hvort kaupleiguíbúðir ættu að verða til við hliðina á verkamannabústöðum eða hvort þær ættu að koma í staðinn fyrir þær. Í þessu sambandi vil ég nefna að kaupleiguíbúðir hafa ýmsa kosti fram yfir íbúðir í verkamannabústaðakerfinu. Ég nefni þar til að mynda að í kaupleigukerfinu hefur fólk val um leigu eða kaup og í kaupleigukerfinu er ekki um að ræða neina útborgun sem aftur á móti er í verkamannabústaðakerfinu. Fólk þarf ekki að leita lánafyrirgreiðslu til að brúa bilið milli kaupverðs og lána Húsnæðisstofnunar eða standa undir þungri greiðslubyrði vegna skammtímalána í bankakerfinu. Þegar hv. þm. Kvennalistans, Kristín Ástgeirsdóttir, sem sat hér á þingi fyrir nokkru, mælti fyrir tillögu Kvennalistakvenna um byggingu leiguhúsnæðis kom hún einmitt inn á þennan þátt. Hún sagði orðrétt, með leyfi forseta: "Eins og efnahagsmál hafa þróast hér á landi á undanförnum árum hefur komið í ljós að það eru allnokkrir sem ekki ráða einu sinni við þau kjör sem verkamannabústaðakerfið býður upp á. Þess eru allmörg dæmi að íbúðir í verkamannabústöðum hafa lent á nauðungaruppboðum nú á undanförnum mánuðum, því miður." Ég hygg því að þm. Kvennalistans hljóti að hafa gert sér grein fyrir því ef þær hafa kynnt sér þessa tillögu um kaupleiguíbúðir náið að þessi till. um kaupleiguíbúðir hefur ýmsa kosti fram yfir íbúðir í verkamannabústöðum. Það er mín skoðun að komist kaupleiguíbúðir til framkvæmda geti þær komið í staðinn fyrir íbúðir í verkamannabústöðum. Ég hygg þó að ýmsir í verkalýðshreyfingunni hafi þá skoðun að reynsla verði að komast á kaupleiguíbúðir áður en sleppt er íbúðum í verkamannabústöðum. Og þegar ég mælti fyrir þessari till. í síðustu viku vitnaði ég einmitt í ýmsa forustumenn verkalýðshreyfingarinnar sem tjá sig um þessar kaupleiguíbúðir. Það kemur fram hjá öllum þessum forustumönnum sem tjá sig um þessa till. að þeir eru mjög hlynntir því að kaupleigutilhögun komist til framkvæmda en telja þó, a.m.k. sumir, að rétt sé að verkamannabústaðakerfið verði um hríð við hliðina á kaupleiguíbúðum, a.m.k. á meðan reynsla er að komast á kaupleiguíbúðir. En í mínum huga er það ekki vafamál að ég tel að kaupleiguíbúðir geti tekið við af íbúðum í verkamannabústöðum. Hv. þm. Guðrún Agnarsdóttir spurði um þörfina og þá hvort talan væri raunhæf um byggingu eða kaup 6 þúsund leiguíbúða næstu 10 árin eins og þessi till. gerir ráð fyrir. Svarið við þeirri spurningu er: Já, ég tel hana vera raunhæfa. Samkvæmt könnun Húsnæðisstofnunar ríkisins er þörfin á leiguíbúðum um 2500-3000 leiguíbúðir næstu tvö til fimm árin. Í þessari þáltill. erum við að tala um 10 ára tímabil. Að auki er ljóst að með tilkomu kaupleiguíbúða mun þörfin minnka eða hverfa fyrir íbúðir í verkamannabústöðum. Eins munu kaupleiguíbúðir minnka þörfina fyrir hefðbundnar lánveitingar úr Byggingasjóði ríkisins, þ.e. til kaupa á eldri íbúðum eða nýbygginga, enda kemur fram í 3. tölul. till. að heimilt sé að fækka almennum lánveitingum úr Byggingarsjóði ríkisins í hlutfalli við fjölda kaupleiguíbúða sem byggðar eru á ári hverju. Heildarlánafjöldi til kaupa á eldri íbúðum eða byggingar á nýjum íbúðum úr Byggingarsjóði ríkisins mundi þó alls ekki minnka heldur færðist hluti þeirra yfir á kaupleiguíbúðirnar. Hv. þm. Guðrún Agnarsdóttir spurði um framlag sveitarfélaganna til kaupleiguíbúða. Úr Jöfnunarsjóði sveitarfélaga eiga að koma 250 millj., eins og segir í 5. tölul. till., en þar segir: "Ríkissjóður veiti sveitarfélögum allt að 250 millj. kr. lán árlega í tvö ár gegnum Jöfnunarsjóð sveitarfélaga með 3,5% vöxtum til að auðvelda þeim að hrinda af stað framkvæmdaáætlun um byggingu eða kaup 600 kaupleiguíbúða árlega næstu 10 árin." Hér er um að ræða viðbót við framlag í Jöfnunarsjóð sveitarfélaganna en með þessu fá sveitarfélögin framlög til að hefja þá framkvæmdaáætlun sem hér er gert ráð fyrir. Síðan mundu jöfnum höndum koma inn þau framlög sem kaupendur mundu leggja fram með greiðslu viðbótargjalds frá þeim sem óska að kaupa íbúðirnar í þessu kerfi. En viðbótargjaldið eða B-leigan, eins og fram kemur í grg., fer til að greiða niður hlut sveitarfélaga í kaupleiguíbúðum. Hv. þm. spurði líka um rétt sveitarfélaga eftir að íbúðir hafa verið seldar. Í þáltill. er þessa framkvæmdaratriðis ekki sérstaklega getið og verður hv. þm. Guðrún Agnarsdóttir að hafa í huga að við erum að ræða þáltill. en ekki frv. þannig að ég vona að það verði virt til betri vegar að ekki er tekið á hverju einasta framkvæmdaratriði í þessari þáltill. Ég vil þó svara því til að hér gæti vissulega verið um samningsatriði við sveitarfélögin að ræða. Ég tel að þá hugmynd mætti þó ræða við sveitarfélögin að á þeim kaupleiguíbúðum sem fjármagnaðar yrðu úr Byggingarsjóði verkamanna með 1% vöxtum hefðu sveitarfélögin forkaupsrétt en íbúðir sem fjármagnaðar yrðu með lánum úr Byggingarsjóði ríkisins með 3,5% vöxtum mætti selja á frjálsum markaði eftir að hlutur sveitarfélaganna, þ.e. 20% framlagið, væri að fullu greiddur af hálfu kaupenda til sveitarfélagsins. Hv. þm. spurði líka um greiðslur vegna viðhalds. Enn má finna svör við spurningunni í þáltill. sjálfri. Þar kemur fram á bls. 4 að til viðbótar mánaðarlegum greiðslum þurfi að reikna með viðbót vegna sameiginlegs rekstrarkostnaðar. Í tillgr. sjálfri, í 7. tölul., kemur þetta einnig fram. Spurt er um hvernig 7805 kr. mánaðargreiðsla er fundin og hvort hún standist. Enn má finna svar við þessari spurningu í till. sjálfri. Fram kemur í 7. tölul. að leigjendur greiði fasta húsaleigu, A-leigu, sem gangi til greiðslu afborgana og vaxta af lánum frá byggingarsjóðunum, auk hæfilegs gjalds til greiðslu sameiginlegs reksturs. Mánaðarlegar greiðslur sem fram koma í grg. og um er spurt, þ.e. 5393 kr. vegna Byggingarsjóðs verkamanna og 7805 kr. vegna Byggingarsjóðs ríkisins, nægja til greiðslu afborgana og vaxta af lánum frá byggingarsjóðunum. Herra forseti. Ég hef leitast við að svara þeim spurningum sem fram komu þegar mál þetta var rætt í síðustu viku og læt lokið máli mínu.



Herra forseti. Ég þakka hv. 1. flm. þessarar þáltill. fyrir svör hennar við spurningum mínum. Ég tel þó ekki rétt hjá henni að öll svörin sé að finna í grg. eða till. því að þess vegna voru spurningarnar fram komnar að till. var lesin mjög gaumgæfilega. Það var ekki fyrst og fremst til að gagnrýna hana heldur til þess að fá frekari upplýsingar um það hvernig flm. hefðu hugsað sér útfærslu þessara hugmynda vegna þess að það vafðist fyrir okkur að sjá hvernig þær yrðu í framkvæmd. Því miður fann ég ekki gögn mín meðan ég var að hlusta á mál hv. þm. þannig að ég greip ekki öll svör hennar. Ég mun gaumgæfa þau vandlega þegar þingtíðindi berast og mun síðan vonandi fá tækifæri til að fylgjast með þessu máli nánar í nefnd. Ég tók þó ekki eftir því hvort hún svaraði mér þeirri spurningu sem ég spurði, um það hverjir mundu eiga kost á kaupleiguíbúðum. Ég tók ekki eftir að hún svaraði því. Eru það allir eða er það einhver ákveðinn hópur manna?



Herra forseti. Hér höfum við fyrir framan okkur eina af mestu sýndarmennskuþingsályktunartillögum Alþfl. sem er dæmigerð fyrir þau stjörnuhröp sem hv. þm., formaður Sjálfstfl., stendur nú í. Hann horfir mest til stjarnanna og les framtíð sína í gegnum þær eins og margir af mestu mönnum mannkynssögunnar hafa gert í gegnum aldirnar.  Nú hefur sá hinn mikli maður látið varaformann sinn - sem hann hefur raunar lýst yfir að megi ekki verða forustumaður í Alþfl. heldur toppkratinn Jón Sigurðsson - flytja eina till. til þál. Og 1. liðurinn byrjar svo: "Alþingi ályktar að fela félmrh. að hefja nú þegar undirbúning að löggjöf . . ." og svo framvegis. Og nú langar mig að spyrja varaformann Alþfl. Þessi þáltill. hefur lengi verið í smíðum. Þetta var mikið baráttumál Alþfl. fyrir síðustu sveitarstjórnarkosningar. Nú hefur heilt sumar liðið síðan og nú hefur sá snjalli maður, Jóns Sigurðsson, komið til liðs við Alþfl. Hvernig stendur á því að þm. Alþfl. hafa ekki notað tímann frá því í vor til þess að standa við loforðin þá við fólkið, sem þeir þykjast hafa unnið mikið fylgi hjá, með því að semja frv. um það efni sem hér er fjallað um? Hvernig stendur á því að þm. Alþfl. eru að tala um skattamál? Ef þeir hreyfa þeim á þingi er það annaðhvort í formi þáltill. eða brtt. við fjárlög þó að þeir viti það að slíkt hefur engin áhrif á skattalög því að slík mál á að flytja í deildum en ekki Sþ. Hvernig stendur á því að þessi hv. þm., varaformaður Alþfl., svíkur umbjóðendur sína frá því í vor, frá síðasta þingi, svíkur þá sveitarstjórnarmenn sem gengu til liðs við Alþfl. í vor, með því, nú þegar komið er fram að jólum, að hafa ekki lagt fram frv. í anda þeirrar húsnæðisstefnu sem Alþfl. barðist fyrir á síðastliðnu vori. Hvernig skyldi standa á því? Það væri fróðlegt að fá svar við því. Það var einnig mjög athyglisvert að hlusta á varaformann Alþfl. í ljósi þess að formaður Alþfl. les framtíð Alþfl. í gegnum stjörnurnar bæði til fortíðar og framtíðar. Þá kemur hin mikla tímamótaályktun hjá varaformanninum að þessi þáltill. fjalli um það að leggja niður verkamannabústaðina. Þetta á að vera fyrsta skrefið til þess að leggja niður verkamannabústaðina. Þetta er á sama tíma og formaður Alþfl. segir í einu af tískublöðum þjóðarinnar í dag að Jón Baldvinsson, fyrrum formaður Alþfl., hafi vitjað nafns og að hann sé óholdgetinn arftaki Jóns Baldvinssonar sem var einn þeirra manna sem börðust mest fyrir því að koma verkamannabústaðakerfinu í lög á Íslandi. Og ég veit ekki betur en að hér vestur í bæ sé stytta af gömlum forustumanni Alþfl., Héðni Valdimarssyni, - sem fór að vísu sömu leið og Hannibal, hann gekk úr Alþfl. og yfir í Sameiningarflokk alþýðu, sósíalistaflokkinn, en entist ekki aldur til þess að ljúka hringferðinni eins og Hannibal - einmitt í verkamannabústaðahverfinu miðju til að minna á þá forustu sem hann hafði í þessum málum. Ég man ekki eftir því að Alþfl. hafi átt fegurri rós í sínu hnappagati á liðnum árum og áratugum en einmitt þessa verkamannabústaði sem varaformaður Alþfl. nú ætlar að leggja niður. Og af hverju? Af hverju á að leggja þá niður? Það er vegna þess að varaformaður Alþfl. segir að sá ljóður sé á ráði verkamannabústaðanna að menn þurfi að leggja fram fé þegar þeir komi inn í þær íbúðir en kosturinn við kaupleiguíbúðir Alþfl. sé sá að ungt fólk eða gamalt eigi að geta komið inn í íbúð, nýja eða gamla eftir atvikum, án þess að greiða eina einustu krónu. Hvert er svo framhaldsvers varaformanns Alþfl. ef svo skyldi fara að sumar af þessum íbúðum yrðu byggðar í gegnum Byggingarsjóð ríkisins? Það á ekki aðeins að láta þær sitja fyrir með því að láta þá sem fá 20% framlag úr bæjarsjóðum fá 80% úr Byggingarsjóði ríkisins á móti 70% hjá öðrum heldur á að fækka almennum lánveitingum úr Byggingarsjóði ríkisins um eina á sama tíma og veitt er lán til einnar kaupleiguíbúðar. Það er ekki nóg með það að varaformaður Alþfl, vilji veita þeim sem fá kaupleiguíbúðirnar í gegnum Byggingarsjóð ríkisins 10% hærra lán en aðrir eiga að fá. Það er ekki aðeins að hann vilji skattleggja borgarana í því sveitarfélagi sem í hlut á, með því að þeir eigi að leggja fram 600 þús. kr. á íbúð, í þriggja millj. kr. íbúð, skattleggja hina venjulegu borgara til þess að standa undir því fé, vaxtalausu og afborgunarlausu, heldur felst það í tillögum Alþfl. að það eigi að takmarka fjölda hinna, það eigi að setja á þá kvóta. Um leið og ein kaupleiguíbúð er byggð í gegnum hið almenna kerfi segir varaformaður Alþfl. að það eigi að fækka þeim íbúðum sem aðrir eiga að fá lán til. Það er ekki nóg með það að það eigi með þessum hætti að mismuna mönnum í lánafyrirgreiðslu heldur á beinlínis að níðast á öðrum með því að draga við þá lánveitingarnar, ekki aðeins í fjárhæð heldur líka í tíma. Þetta er mesta ójafnaðarfrumvarp sem lagt hefur verið fram á þessu þingi svo langt ég man. Ég bið afsökunar, mér fannst að Alþfl. hefði lagt fram frv., en auðvitað er þetta þáltill. af því að það er ábyrgðarminnst. Það er ábyrgðarminnst og þess vegna er þetta þáltill. Það hefði verið frv., ef hugur hefði fylgt máli og ef Alþfl. hefði ætlað að framkvæma þetta, ef formaður Alþfl. hefur lesið það rétt í stjörnurnar að hann eigi eftir að verða forsætisráðherra, ef hann hefur hugsað sér að framkvæma þetta þegar hann verður stjörnuskinsforsætisráðherrann. Er það ekki einhvern veginn svoleiðis sem maður á að segja: stjörnuskinsforsætisráðherra. Aðrir láta sér nægja að guma af því að þeir hafi verið forsætisráðherrar í fortíðinni. En það er gott að fá inn á þing einn sem gumar af því að verða það í framtíðinni. Það er nú út af fyrir sig tilbreyting. Þeir segja í þessari till. - það er gaman að spyrja, ég sá að formaður Alþfl. kvaddi sér hljóðs - . "Ríkissjóður veiti sveitarfélögum allt að 250 millj. kr. lán árlega í tvö ár." Þýðir þetta, formaður Alþfl., að á hverju einasta ári eigi ríkissjóður að veita sveitarfélögunum tveggja ára lán? Hvað þýðir það þegar stendur að ríkissjóður eigi að veita sveitarfélögunum árlega lán í tvö ár? Hvað þýðir það? Bara til að flýta fyrir. Varaformaður Alþfl., hvað þýðir það þegar stendur í þessari till.: Ríkissjóður veiti sveitarfélögum allt að 250 millj. kr. lán árlega í tvö ár gegnum Jöfnunarsjóð sveitarfélaga o.s.frv.? Þýðir þetta að lánin eigi að vera í tvö ár og að það eigi að vera svona áframhaldandi?  Ég vil líka spyrja um annað. Það er sagt hér að menn eigi að geta búið í íbúðunum svo lengi sem þeim sýnist þannig, að sveitarfélögin leggi fram allt að 20%, 15-20% af íbúðarverðinu, vaxta- og afborgunarlaust. Síðan ef viðkomandi sýnist að vilja flytja inn í íbúðina á sveitarfélagið að lána þetta til allt að 30 ára til viðbótar. Viðkomandi er kannske búinn að búa í íbúðinni í 20-30 ár vaxtalaust og þá á að lána það til allt að 30 ára til viðbótar. Og svo stendur hér - og nú langar mig til að spyrja: Er meiningin ef menn vilja síðar kaupa íbúðina að þá verði reiknaðir vextir af þessu láni þann tíma sem viðkomandi hefur ekki borgað afborganir né vexti af íbúðinni. Ég spyr formann Alþfl.: Segjum svo að maður hafi búið í íbúð af þessu tagi í tíu ár. Þá segi hann borginni að hann vilji kaupa íbúðina. Er þá hugmyndin sú að hann eigi að greiða vexti af íbúðinni og vaxtavexti þessi tíu ár sem hann hefur verið þar? Það væri mjög fróðlegt að fá svar við því. Formaður Alþfl. svarar ekki, en varaformaður? Er hægt að segja manni það núna eða þurfa menn að fara upp í stólinn til að svara? - Merkti hringingin að tíminn sé búinn?