Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Kristín Halldórsdóttir Virðulegi forseti. Það er ekki ætlun mín að tefja það að þingmál komist til nefnda, en ég kemst ekki hjá því að gera hérna ákveðnar athugasemdir í upphafi þessa fundar sem hefst á nokkuð óvenjulegum tíma. Sl. mánudag rann út frestur til að skila inn þingmálum sem menn gerðu svo sannarlega svikalaust og síðan þá og fyrr hefur beinlínis skæðadrífa þingmála verið stanslaus inn á borð þingmanna svo að ekki hefst undan að kynna sér efni þeirra og ríkisstjórnin hefur svo sannarlega ekki látið sinn hlut eftir liggja, en eins og kunnugt er hafa frumvörp ríkisstjórnarinnar ákveðinn forgang í þinghaldinu sem erfitt er að hnekkja. Um 65 ný þingmál voru skráð á mánudaginn var og samkvæmt upplýsingum skjalavarða munu hafa borist ekki færri en 30 ný stjórnarfrumvörp síðustu daga. Óafgreidd stjórnarfrumvörp eru nú 71 talsins og sex þingsályktunartillögur frá ríkisstjórninni eru óafgreiddar. Í upphafi þingsins lagði stjórn þingsins þær línur að þinghaldi skyldi ljúka 6. maí. Þrátt fyrir þetta hafa ráðherrar og formenn annasamra þingnefnda gefið sér tóm til utanlandsferða eins og tíminn og annirnar væri þeim ekkert áhyggjuefni. Mitt í þessu öllu fer stjórn þingsins fram í tilkynningaformi en samráð er nákvæmlega ekkert, a.m.k. ekki við þingflokk Kvennalistans. Forseti deildarinnar, Kjartan Jóhannsson, lýsti fyrir um að bil mánuði ákveðnum verklagsreglum sem hann vildi gjarnan viðhafa og lýsti áhuga sínum á því að hafa gott samstarf við þingmenn svo allt mætti verða með sem ágætustum hætti. Þetta verklag virðist nú þegar tekið að rykfalla. Ekkert samráð hefur verið um tilhögun þinghalds undanfarna daga. Í gær hófst þingfundur hér skömmu fyrir kl. 2 að loknum stuttum fundi í Sþ., en sá fundur var á þeim óvenjulega tíma vegna þess að daginn áður voru ekki nægilega margir þingmenn til þess að greiða atkvæði og koma vegáætlun til nefndar. Dagskrá fundarins í gær var mjög löng, en henni varð þó að mestu lokið á þessum fundi sem stóð til kl. að ganga átta í gærkvöldi, en þá voru að vísu aðeins örfáar hræður eftir í þinghúsinu. Ekkert samráð var haft um tilhögun þess fundar fremur en annarra, enda þótt í þeim verklagsreglum sem ég fyrr nefndi og voru kynntar hér fyrir um það bil mánuði sé talað um að fundi skuli ljúka að jafnaði um kl. 17 á þriðjudögum, en sé ætlunin að hafa það öðruvísi sé það tilkynnt í upphafi fundar og, eins og ég sagði áðan, áhersla lögð á samráð við þingmenn. Í morgun er okkur svo tilkynnt að fundur hefjist í dag á óvenjulegum tíma kl. 1.30 og jafnframt að ætlunin sé að hefja fund á föstudaginn kl. 1, sem sagt tilkynningar á tilkynningar ofan en ekkert samráð. Þetta er að mínum dómi ekki aðeins ókurteisi og tillitsleysi og óvirðing gagnvart tíma þingmanna, sem af veikum mætti eru að reyna að skipuleggja tíma sinn þannig að hann nýtist nú sem best, heldur er þetta algert brot á reglum sem forseti kynnti fyrir mánuði og þetta er brot á verklagshefðum og samskiptavenjum hér í þinginu. Ég hlýt því að mótmæla harðlega þessari framkomu og óska eftir því við forseta þingsins að sem fyrst verði boðað til samráðsfundar með fulltrúum þingflokka um þinghaldið á næstu vikum. Það er borin von að þingið afgreiði allt sem óafgreitt er og við verðum ekki síðar en nú að reyna að ná samkomulagi um tímasetningar og afgreiðslu mála. Það eitt er víst að þinghaldið gengur ekki með þessu lagi. Stjórn þingsins getur ekki leyft sér slíka framkomu og yfirgang gagnvart þingmönnum.

Birgir Ísl. Gunnarsson Herra forseti. Ég vil mjög sterklega taka undir það sem hv. 10. þm. Reykn. sagði í sinni ræðu áðan. Það er að sjálfsögðu alveg óþolandi að dag eftir dag skuli vera boðað til þingfunda utan reglulegs fundatíma án þess að fullt samráð sé haft um það á milli flokka. Eins og fram kom hjá hv. þm. munu nú liggja um 30 stjórnarfrv. á borðum manna sem var útbýtt á mánudag og þriðjudag. Það gefur auga leið að þingmenn verða að fá tíma til þess að kynna sér þessi mál. Ég vil í því sambandi fagna því að hv. forseti þessarar deildar skuli taka þmfrv. jafnmikið á dagskrá í dag og raun ber vitni þannig að mönnnum gefst þá betra tóm til að íhuga þau stjórnarfrumvörp sem lögð voru fram á mánudag og þriðjudag. Mér sýnist reyndar annar háttur vera hafður á í Ed., en það er að vísu ekki okkar mál hér í Nd. Það er krafa okkar þingmanna í stjórnarandstöðunni að ef til þingfunda er boðað utan reglulegs fundatíma, hvort sem það er fyrir kl. 2 á daginn eða eftir kl. 7 á kvöldin þegar kvöldfundir eru, sé um það fullt samráð á milli þingflokka, það sé gert í samráði við formenn þingflokka og menn viti það með góðum fyrirvara. Ég vissi t.d. ekki um þennan fund kl. hálftvö í dag fyrr en mér barst símleiðis tilkynning kl. eitthvað um ellefu í morgun og ég var búinn að ráðstafa mér til tvö í dag og varð að gera ráðstafanir til þess að losa mig og ég veit að þannig var um marga aðra þingmenn. Ég vil mjög sterklega taka undir þessi aðfinnsluorð hv. 10. þm. Reykn.

Guðrún Helgadóttir Hæstv. forseti. Ég get tekið undir þau aðfinnsluorð sem hér hafa verið töluð og verð að segja það eins og það er að ég vissi ekki um að þessi fundur væri á óvenjulegum tíma heldur sjálf. Ég heyrði það eins og ýmsir hv. þm. hér á göngum. Fyrir þessu eru ýmsar ástæður. Hingað til höfum við svo sannarlega reynt að haga þinghaldi þannig að fundir væru á reglulegum tíma og síðast þegar formenn þingflokka hittust og ræddu þinghaldið með hæstv. forsrh. voru engar horfur á öðru en þinghald gæti farið fram með venjulegum hætti og starfsáætlun þingsins héldist. Í þessari viku hefur ekki verið haldinn slíkur fundur einfaldlega vegna þess að einn hæstv. forseta, forseti Nd., hefur verið fjarverandi vegna veikinda og var beðið eftir honum, en það hefur aðeins dregist þannig að það verður að kalla saman fund þótt hann sé ekki viðstaddur og hefði verið gert ef við hefðum ekki átt von á honum dag hvern. En síðan verð ég að segja það alveg hreinskilnislega að það kom mér mjög á óvart að sjá þá skæðadrífu sem féll hér inn af stjórnarfrumvörpum á síðasta degi, þ.e. 10. apríl, og það verður að funda um það til hvers er ætlast af þinginu í þeim efnum. Ég lít svo á að flest þeirra hljóti að vera eingöngu til þess að sýna. Það er varla hægt að ætlast til þess að þingið afgreiði öll þessi mál á þessu þingi. Það held ég að sé alveg af og frá. Og hér held ég að hafi verið mjög óvenjulega mikið magn af þingmálum á einum degi. Ég skal svo sannarlega boða til fundar með þingflokksformönnum og hæstv. forsrh. um hvernig þinghaldi skuli hagað á næstu vikum og til hvers sé ætlast af þinginu, hvaða mál skuli hafa forgang og hver megi bíða. Ég þakka hv. þm. fyrir að vekja athygli á að þessi gangur mála hæfir að sjálfsögðu ekki og mun verða reynt að bæta úr því sem verða má.

Stefán Valgeirsson Herra forseti. Ég kvaddi mér hljóðs til að óska eftir því að við fengjum lista yfir þau frumvörp sem ríkisstjórnin leggur höfuðáherslu á að koma fram og flokkað í þrennt þannig að það verði líka listi yfir það sem verði reynt að koma fram ef það sé hægt og það sé ekki ætlast til að við fjöllum mikið um hér annað en koma því til nefndar. Ástæðan fyrir því er sú að eftir því magni sem er búið að leggja fram og öll þau mál sem eru óafgreidd treysti ég mér fyrir mitt leyti ekki til að kynna mér þessi skjöl og þess vegna vil ég vita hvað á að sitja fyrir eða verður að sitja fyrir og ég óska eftir því að það verði gert sem fyrst að flokka þetta í þrjá flokka.

Hjörleifur Guttormsson Virðulegi forseti. Það er ágætt að menn ræði um skipulag þingstarfa á þessum tíma rétt eftir lokadag í sambandi við þingmálin sem skilað er hér inn. Það sýnir að það er full þörf á því að hafa reiður á störfum þingsins næstu vikurnar eða þangað til þingi lýkur og má mikið vera ef það tekst að halda þá áætlun sem forseti Sþ. hefur kynnt mönnum og kynnti þegar í haust á þeirri stundaskrá sem við fengum þá. Ég vil taka það fram sem annar varaforseta í deildinni að það er sjálfsagt að hafa sem best samráð við stjórnarandstöðu um þinghaldið og fundi í deildinni. Ég hygg að það sé einfaldlega yfirsjón hjá okkur sem höfum verið að hlaupa í skarðið fyrir aðalforseta deildarinnar sem hefur boðað veikindaforföll, er veikur nú undanfarna daga, að rækja ekki þetta samráð við stjórnarandstöðuna vegna breytts fundartíma sem skyldi. Það er áreiðanlega enginn ásetningur að breyta frá því sem forseti deildarinnar hafði boðað í sinni tilkynningu, þær verklagsreglur sem hann þá kynnti. Ég tel hins vegar ekki ástæðu fyrir þingmenn að hafa uppi stór orð um það þó að hér snjói inn þingmálum. Það er einfaldlega afleiðing af því að við höfum sett okkur eindaga í þeim efnum sem meginreglu og menn eru að reyna að uppfylla hana. Mér sýnist bæði stjórn og stjórnarandstaða keppast þar við og eiga sinn góða hlut í þeim þingmálum sem þar koma fram og liggja fyrir. Síðan mun það að sjálfsögðu ráðast og verða samningsatriði m.a. hvaða mál það eru sem ná afgreiðslu í þinginu. Ég vil nefna það hér vegna þess að það er eitt af því sem snýr að verklagi hér í deildinni að í gær á hinum fasta fundartíma samkvæmt þeim reglum sem boðaðar höfðu verið var ég í forsetastóli upp úr kl. 4 og hugðist koma málum sem þá voru útrædd til nefnda, en þá reyndist ekki vera nægur fjöldi þingmanna í þingsal til að taka þátt í atkvæðagreiðslu. Það vantaði á að atkvæðagreiðsla gæti farið fram, voru ekki nógu margir þingmenn mættir og í þeim hópi þingmenn sem ekki höfðu tilkynnt fjarvistarleyfi. Ég hygg að í þinghúsi hafi að vísu verið 22 þingmenn samkvæmt þeirri töflu sem er í borði forseta, en það var ekki nægur fjöldi í þingsal og fjarverandi voru bæði stjórnarliðar og stjórnarandstæðingar í þingdeildinni. Ég hef ekki tölur um það út af fyrir sig, en það skorti sem sagt á það að menn ræktu sínar þingskyldur að þessu leyti og voru býsna margir fjarverandi. Þetta tefur þingstörfin og þarf að gæta þess að svo verði ekki ef við ætlum að ná landi með okkar störf innan þess tíma sem menn hafa sett sér.

Geir H. Haarde Herra forseti. Ég vildi beina til stjórnar þingsins þeirri spurningu hvaða nauður rekur til þess að halda sérstaka deildarfundi á föstudaginn. Sérstaklega í ljósi þess að forseti Sþ. hefur upplýst að það sé skilningur hennar að megnið af þeim stjfrv. sem hér hafa verið lögð fram séu aðeins til kynningar eða til sýnis. Mér hefur verið tjáð að það sé ráðgert að ræða skýrslu utanrrh. í Sþ. á mánudaginn. Þeirri skýrslu hefur ekki enn verið útbýtt og hygg ég að flestum þingmönnum veiti ekkert af að kynna sér hana fyrir þá umræðu, auk allra þeirra þingmála sem ríkisstjórnin hefur lagt fram til kynningar og sýnis, þannig að ég held að mönnum veiti ekkert af þeim tíma. Ég beini nú þeim tilmælum til þess fundar sem forseti Sþ. hefur boðað að haldinn verði að ákvörðun um að halda deildarfundi á föstudaginn verði endurskoðuð. Ég vil síðan taka undir þakkir til forseta deildarinnar fyrir að halda á dagskránni nokkrum þmfrv. Það eru að vísu tvö frv. þarna sem ég þekki til sem voru lögð fram hér þann 7. mars og forseti hafði tjáð mér að mundu komast á dagskrá í dag. Vænti ég þess að svo verði þó svo að ég geri mér grein fyrir því að ráðherrum Alþfl. er eflaust mikið kappsmál að koma frv. um hagstofnun landbúnaðarins til nefndar í dag.

Jón Kristjánsson Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. Ég held að mergurinn málsins í þessari umræðu sé að það fari fram samráðsfundur og verði raðað upp þeim málum sem ríkisstjórnin og aðrir telja að eigi að afgreiða fyrir þinglok. Það er einnig fyrir nefndarformenn nauðsynlegt að vita hvað af þeim málum sem í vinnslu eru er lögð áhersla á að verði afgreidd fyrir þinglok. Að öðru leyti sé ég ekki neitt athugavert við það þó að það séu þingfundir t.d. á föstudag vegna þess að það eru nóg verkefni og nóg af málum sem fyrir liggur. Það er einn frídagur í næstu viku og tíminn líður ört. Það er ekki nýtt að það sé vinnuálag hér. Mergurinn málsins er að gera áætlun um hvað á að afgreiða fyrir þinglok.

Kristinn Pétursson Háttv. forseti. Ég sé ástæðu til að minna á það í tilefni þessarar umræðu um þingsköp að það var löngu ljóst að það þyrfti að skipuleggja hvað ætti að afgreiða. Það kemur mér satt að segja á óvart að menn koma síðan hér og eru hálfhissa á því allt í einu að það skuli vera mikið eftir að afgreiða í þinginu. Ég vara við því að það sé verið að afgreiða í flaustri mál sem eru mikilvæg. Síðan þarf að fara að laga þetta allt saman eftir á eða lenda í einhverri handvömm. Það þarf að skipuleggja tímann vel til þess að nýtingartími á störfum þingsins geti orðið bærilegur. Það er of seint að ætla að fara að gera þetta allt í einu á elleftu stundu eins og nú er komið. En það verður að reyna að gera það besta úr þessu. Auðvitað veit ég að fólk reynir að gera það. En mér finnst bara allt of seint að fara að vakna upp við það allt í einu núna að nú þurfi að fara að skipuleggja hlutina. Það átti að vera búið að því.

Ólafur Þ. Þórðarson Herra forseti. Hér hefur komið fram gagnrýni á að forseti þingsins hefur boðað þingheim til starfa hálftíma fyrr en venja er. Deildinni hefur tekist að eyða um 24 mínútum af þessum hálftíma í almennt kjaftæði þannig að þau 20 mál sem á dagskrá eru bíða þar enn. Jafnframt hefur hver eftir annan komið hér upp og lýst því yfir að nú þurfi einhverja yfirstjórn til að ákveða hvaða mál eigi að fara í gegnum þingið og hver ekki. Að sjálfsögðu er það deildarinnar og hennar einnar að ákveða hvað hún lætur fara í gegn og ekki annarra. Ég er ekki hrifinn af því yfirstjórnartali sem hér hefur gengið og að þingmenn gleymi því að það er deildarinnar og þeirra sjálfra að taka ákvörðun um hvað fer hér í gegn. Það er ansi aumt að mínu viti. Það minnir þá á það að menn eru að láta í það skína að þeir séu fyrst og fremst hér til að þjóna einhverjum öðrum öflum en að standa skil á þeirri þingskyldu sinni sem þingmenn að vinna að því að semja lög eins og samviska þeirra býður.

Kristín Halldórsdóttir Virðulegi forseti. Ég skal ekki lengja þessar umræður mjög, enda, eins og hér hefur sannarlega komið fram, höfum við nóg annað að gera. Ég vil hins vegar þakka þeim sem hafa brugðist við þeim athugasemdum sem ég færði fram í upphafi þingfundar og gerðu það allir af miklum ágætum nema hv. síðasti ræðumaður sem kallaði það kjaftæði sem við höfum verið að ræða hérna. Ég held að hans orð byggist á algerum misskilningi. Það er ekki hægt fyrir þingdeildina að ráða þessu á þann hátt sem hann talar um. Það er ekki bara yfirstjórn þingdeildarinnar heldur samráðið sem við erum að kalla eftir. Það er það sem ég bað um og óska eftir og ætlast til, og það held ég að aðrir þingmenn taki undir, að það sé haft samráð við þingmenn um þetta. Það hefur komið í ljós í þessum umræðum að það hefur fleiri ofboðið en mér sú skæðadrífa þingmála sem hefur verið inn á okkar borð, jafnvel forseta sameinaðs Alþingis. Það er hins vegar misskilningur að ég sé beinlínis að gagnrýna það þó að hér komi fram mörg þingmál. Þau eru mörg góð og gegn. Það er hins vegar dálítið erfitt að horfa fram á að geta ekki kynnt sér þau almennilega ef á að ræða þau öll og þess vegna hljótum við að kalla eftir því að fá að vita hvaða þingmál á að ræða af þeirri alvöru að við getum búist við því að þau verði afgreidd í vor og þá vil ég enn leggja áherslu á að ég er að tala um samráð en ekki tilskipun að ofan um það hvaða þingmál eigi að afgreiða. Ég er sem sagt ekki að gagnrýna fjölda þingmálanna heldur skipulagninguna. Og ég þakka forsetum þingsins sem hér hafa tekið til máls og tekið undir þá ósk þingmanna að það verði meira um samráð en verið hefur.

Landbúnaðarráðherra (Steingrímur J. Sigfússon) Herra forseti. Það er að sjálfsögðu eðlilegt að óskað sé eftir sem mestu og bestu samstarfi um þingstörfin, en mér kemur nokkuð spánskt fyrir sjónir sú umræða sem hér verður af þeim sökum að menn hafa kostað kapps um að koma sínum málum fram fyrir þann frest sem settur var inn í þingskapalög núna fyrir fáeinum árum. Sá eindagi var einmitt settur inn til þess að forða því og afstýra, sem áður hafði viljað brenna mjög við, að jafnvel stórmál komu fram á síðustu dögum þingsins þegar ekki voru þó fimm eða sex vikur eftir af starfstíma Alþingis heldur jafnvel aðeins fáeinir sólarhringar. Ég hygg að hv. þm. megi hugleiða hvort ekki sé þó mun betra að hafa þennan eindaga og virða hann þannig að það sé tryggt að a.m.k. sé þó þessi tími til að fjalla hér um mál sem að sjálfsögðu eru ævinlega og í öllum tilvikum rædd af fullri alvöru. Um það þarf ekki að ræða.

Forseti (Óli Þ. Guðbjartsson) Áður en forseti slítur umræðunni vildi hann aðeins geta þess að ástæður fyrir því að lagt var til að boða til þessa fundar hálftíma fyrr en venja er voru tvær. Sú fyrri óvenjulegur fjöldi mála, þ.e. níu, sem kæmu til atkvæða í upphafi fundar. Það var að vísu ekki ljóst fyrr en undir kl. 19 í gærkvöld. Seinni ástæðan var sú að forseta gekk það til, eins og raunar hefur komið fram í umræðunum, að ná á dagskrá einum sex þmfrv. eins og heitið hafði verið fyrir fram. Í umræðunum hefur komið greinilega fram, og auðvitað er það svo að forseti getur undir það tekið að flest af því sem hér hefur fram komið voru orð í tíma töluð, að væntanlega verður samráðsfundur til að bæta þar úr um það sem okkur hefur því miður orðið á í skorti á samráði, þeim sem hafa hlaupið hér í skarð fyrir þá sem meginábyrgð bera í þessum efnum.

Frsm. menntmn. (Ragnar Arnalds) Herra forseti. Menntmn. deildarinnar hefur fjallað um frv. til laga um ráðstafanir til jöfnunar á námskostnaði. Þetta frv. er komið frá Ed. og á sér alllanga sögu því að þetta mál hefur verið hér til umræðu í þinginu í mörg ár. Menn hafa bent á það að framlög í þessum tilgangi, þ.e. til jöfnunar á námskostnaði þeirra sem stunda framhaldsnám en búa fjarri heimilum sínum --- stunda nám fjarri heimilum sínum og búa í heimavistarskólum --- hafi mjög rýrnað á þessum áratug, stóðu reyndar í stað árum saman, og því væri brýn nauðsyn á að koma fastari skipan á þessi mál þannig að þessi framlög rýrnuðu ekki áframhaldandi, heldur væri ákveðin viðmiðun sett sem tryggði að lögin næðu tilgangi sínum. Sá sem hér stendur flutti reyndar frv. þessa efnis nokkrum sinnum um miðjan þennan áratug án árangurs, en að lokum varð það niðurstaðan að sett var nefnd til að endurskoða þessa löggjöf og hún hefur nú skilað árangri sem er það frv. sem hér er til umræðu. Frv. hefur verið samþykkt í Ed. og er nú hér til 2. umr. í Nd. Umsagnir bárust um frv. fyrst og fremst frá Fjárlaga- og hagsýslustofnun og þessar umsagnir sem lúta að kostnaði sem samþykkt frv. hefur í för með sér fylgja hér sem fylgiskjöl við nál. Herra forseti. Það er sem sagt einróma niðurstaða nefndarinnar að mæla með samþykkt frv.

Landbúnaðarráðherra (Steingrímur J. Sigfússon) Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um hagstofnun landbúnaðarins. Frv. gerir ráð fyrir að stofnuð verði hagstofnun landbúnaðarins og verði hún starfrækt á Hvanneyri í Borgarfirði í nánum tengslum við búvísindadeild bændaskólans þar. Markmið og verkefni hagstofnunar landbúnaðarins eru einkum eftirfarandi: Að hafa yfirumsjón og skipuleggja búreikningahald ásamt því að annast samræmda úrvinnslu búreikninga, að vinna hagskýrslur í landbúnaði ásamt ýmiss konar sérverkefnum, að vinna grunnvinnu fyrir verðlagningu búvara, að stuðla að aukinni notkun búreikninga við rekstrarkannanir og áætlanagerð, að hafa á höndum framkvæmd og umsjón með almennum hagrannsóknum í landbúnaði og þá ekki síst í tengslum við búvísindanámið á Hvanneyri, að hafa umsjón með hagrænum leiðbeiningum í landbúnaði og annast ýmiss konar útgáfustarfsemi. Kennsla í landbúnaðarhagfræði í samráði við búvísindadeildina yrði líka eitt af meginverkefnum stofnunarinnar. Á undanförnum árum hafa bæði búnaðarþing og aðalfundur Stéttarsambands bænda hvað eftir annað ályktað um nauðsyn þess að koma á fót einhvers konar hagstofnun fyrir landbúnaðinn þar sem á einni hendi væru hagtölur landbúnaðarins og þar sem hagfræðilegar áætlanir fyrir greinina yrðu unnar. Þörfin fyrir markvissa vinnu á þessum vettvangi er brýnni nú en nokkru sinni fyrr og því mikilvægt að þessi mál séu nú tekin til endurskoðunar og skipulögð á sem bestan veg. Færsla búreikninga er nú skipulögð með tvennum hætti, annars vegar á Búreikningastofu landbúnaðarins undir yfirstjórn Búnaðarfélags Íslands og hins vegar eru þeir búreikningar sem færðir eru hjá búnaðarsamböndunum sjálfum með svokölluðu bændabókhaldi. Gildandi lög um búreikningastofu landbúnaðarins voru endurskoðuð á árunum 1966--1967 og var þá lagður grunnur að því tölvuvædda uppgjöri búreikninga sem fer nú fram hjá búreikningastofunni. Ljóst er að forgangsverkefni við mótun búreikningahalds í framtíðinni er að skipuleggja upplýsingaöflun með færslu búreikninga hjá bændum þannig að hægt sé að afla þeirra gagna sem þörf er á um afkomu bændastéttarinnar í heild, svo og þann mismun sem er innan hennar, upplýsinga til að grundvalla á verðlagningu búvara og ýmsar tegundir hagrannsókna. Þetta væru sem sagt og hljóta að verða forgangsverkefni við uppbyggingu þessa starfs. Jafnframt er nauðsynlegt að samræma að fullu það reikningsform sem unnið er eftir. Ríkisvaldið fjármagnar nú þegar og hefur yfirumsjón með margvíslegri gagnaöflun og gagnaúrvinnslu er varðar landbúnaðinn. Má þar til að mynda nefna Búnaðarfélag Íslands, Búreikningastofu landbúnaðarins, Framleiðsluráð landbúnaðarins, Hagstofu Íslands og Þjóðhagsstofnun. Sem almenn rök fyrir þátttöku ríkisvaldsins í leiðbeiningaþjónustu, gagnaöflun og rannsóknum varðandi atvinnuveginn, landbúnaðinn, má m.a. færa fram eftirfarandi: Leiðbeiningar, fræðsla og þar með aukin þekking framleiðenda sem og annarra eiga að skila sér í arðbærari rekstri og lægra verði til neytenda og betri afkomu framleiðenda. Tæki hið opinbera ekki, a.m.k. að hluta, þátt í fjármögnun þessara liða mundu þeir án efa lenda að einhverju leyti inni í verðmyndun eða verðlagningu framleiðsluvaranna. Gagnaöflun er almennt samfélagslegt atriði. Grunnupplýsingar og söfnun staðreynda eru nauðsynlegar ýmissa hluta vegna, svo sem í sambandi við trygginga- og skattamál. Í búvörulögum er kveðið á um upplýsingaskyldu hins opinbera við verðlagninguna. Þá má nefna að rannsóknir eru hér auðvitað sem annars staðar forsenda framfara og framþróunar bæði þeirra sem leiða til almennrar framþróunar í greininni og eins þess að með slíkum rannsóknum og slíku starfi er unnt að fækka eða afstýra mistökum. Þátttaka ríkisvaldsins er nauðsynlegur þáttur í þessu sambandi einnig til að gefa niðurstöðum slíkrar stofnunar hlutleysi gagnvart öllum aðilum. Væri töluleg úrvinnsla einvörðungu á ábyrgð og undir stjórn bændasamtakanna væri viss hætta á því að þeim upplýsingum sem þaðan kæmu væri tekið með ákveðnum fyrirvara um hlutdrægni af hálfu þeirra aðila sem standa annars vegar borðsins. Þetta atriði er afar mikilvægt hvað varðar þann trúnað sem þær niðurstöður verða að fá sem birtast á vegum stofnunarinnar og frá henni. Á móti kostnaði sem ríkissjóður tæki á sig vegna starfrækslu hagstofnunar landbúnaðarins kæmi sparnaður vegna yfirtöku verkefna Búreikningastofu landbúnaðarins og jafnframt er hugsanlegt að staða hagfræðiráðunautar hjá Búnaðarfélagi Íslands flyttist til hagstofnunar landbúnaðarins og að sparnaður yrði í rekstri búvísindadeildar á Hvanneyri vegna sameiginlegrar nýtingar starfskrafta til starfsemi hagstofnunar og til kennslu. Fyrsti kafli frv. fjallar um hagstofnun og aðsetur hennar og hlutverk. Hlutverk stofnunarinnar er síðan ítarlega rakið í 2. gr. frv. Í II. kafla, frá og með 3. gr. frv., er fjallað um skipan, stjórn og hlutverk stjórnar hagstofnunar og þar er gert ráð fyrir að stjórnin annist ráðningu forstjóra sem síðan annist daglega stjórn stofnunarinnar í umboði stjórnar. Þar er og fjallað um það samstarf við aðrar stofnanir sem nauðsynlegt er talið. Í III. kafla frv. er fjallað um bókhaldsstofur bænda. Þar er m.a. kveðið á um hlutverk og skyldur búnaðarsambandanna í uppbyggingu og framkvæmd búreikningahalds meðal bænda með stofnun og starfrækslu bóhaldsstofa fyrir bændur. Þar er gert ráð fyrir að færðir séu og gerðir upp búreikningar sem bæði eru ætlaðir til notkunar við leiðbeiningar fyrir viðkomandi bónda, svo og til gagnaöflunar til að mynda gagnagrunn fyrir upplýsingaöflunina í heild. Þar er einnig í þeim kafla kveðið á um eftirlit og umsjónarhlutverk hagstofnunar landbúnaðarins gagnvart bókhaldsstofunum. Verði frv. þetta að lögum falla úr gildi lög um Búreikningastofu landbúnaðarins, nr. 20 frá því í apríl 1967. Ég held að engum sem kynnt hefur sér þessi mál, herra forseti, blandist hugur um að mikil þörf er á að betrumbæta bæði söfnun og úrvinnslu hagrænna upplýsinga í landbúnaði. Slíkar upplýsingar eru í vaxandi mæli stjórntæki og undirstaða fyrir skipulagningu og áætlanagerð í greininni. Þá er það og ljóst að þær þjóðhagslegu upplýsingar sem fyrir liggja og stuðst er við um landbúnaðinn í heild sinni byggja á mjög veikum upplýsingagrunni. Ég leyfi mér að fullyrða eftir því sem ég hef skoðað þau mál og m.a. rætt við starfsmenn á Þjóðhagsstofnun og víðar að á þeim bæ og annars staðar þar sem hagrænum upplýsingum landbúnaðarins er haldið til haga, a.m.k. að nafninu til, væru menn fúsir til að viðurkenna að þeim hlutum sé ekki svo vel fyrir komið sem skyldi. Án þess að ég ætli að fara að gera þeim ágætu sérfræðingum sem starfa á Þjóðhagsstofnun og Hagstofu Íslands upp orð eða skoðanir hef ég fengið það staðfest af ýmsum á þeim bæjum að þessum hlutum sé ekki nægjanlega vel fyrir komið og að ónógar og að ýmsu leyti takmarkaðar þjóðhagslegar upplýsingar liggi fyrir um málefni landbúnaðarins. Ég hygg því að það sé ekki nokkur vafi á því að með tilkomu laga sem hér er flutt frv. um mundi verða gerð mikil bragarbót í þessum efnum. Það er að sjálfsögðu rétt að taka fram og undirstrika að hér á ekki að setja upp sjálfstæða Þjóðhagsstofnun eða Hagstofu fyrir þessa atvinnugrein heldur er þetta fyrst og fremst fagleg hagstofnun fyrir greinina og sá upplýsingagrunnur sem vonandi yrði lagður með starfi hagstofnunar og bókhaldsstofa á vegum búnaðarsambanda mundi að sjálfsögðu nýtast þeim aðilum sem færa saman þjóðhagslegar upplýsingar og ætlunin er að tryggja sem best og mest samstarf þar á milli. Benda má á í því sambandi að í 3. gr. frv. er gert ráð fyrir því að fulltrúar frá bæði Þjóðhagsstofnun og Hagstofu Íslands skipi menn í stjórn hagstofnunar landbúnaðarins. Og ég lýk svo máli mínu, herra forseti, með því að leggja til að þessu máli verði að lokinni 1. umr. vísað til hv. landbn.

Málmfríður Sigurðardóttir Herra forseti. Ég vil lýsa ánægju minni yfir því að þetta frv. liggur hér frammi. Það yrði illt til þess að vita að það fengi ekki nógu góða umfjöllun og næði fram að ganga á þessu þingi. En það er nú með það eins og fleiri mál núna að það er nokkuð seint á ferðinni til að búast megi við að það fái eins rækilega og vandaða umfjöllun og það þyrfti. Hins vegar sýnist mér í fljótu bragði, þó ekki hafi verið langur tími til að kynna sér þetta eins og þyrfti, að þarna sé um margt þarft og gott rætt. Landbúnaðurinn hefur nú um árabil átt undir högg að sækja á ýmsum sviðum og ýmis þjóðfélagsöfl hafa sætt hverju færi að gera þessa atvinnugrein tortryggilega í augum þjóðarinnar. Þess vegna er mikilvægt, að mér finnst, að komið sé á fót óháðri ríkisstofnun sem fjallar um gögn, um afkomu þessarar atvinnugreinar á opinberan og hlutlausan hátt. Því aðeins verða niðurstöðurnar marktækar í augum almennings og allra þeirra sem málið varða. Bændasamtökin hafa um árabil sent frá sér ályktanir um nauðsyn þess að koma slíkri hagstofnun á fót þar sem hægt væri að ganga á einum stað að hagtölum landbúnaðarins og upplýsingum og staðreyndum um landbúnaðarmál. Ég tel það mjög mikilvægt að þetta sé samræmt á einum stað því að upplýsingar og staðfestar hagtölur eru undirstaða allra áætlana í hverri grein. Slík gagnastofnun gæti svo séð um úrvinnslu þeirra tölulegu staðreynda sem safnast til hennar. Ég held einnig að hagrannsóknir í landbúnaði sem ætlast er til að þessi stofnun geti haft með höndum eða a.m.k. leggi grunninn að sé eitthvert brýnasta verkefni sem bíður í þessari atvinnugrein því eins og segir í grg. er líklegt að fé sem yrði lagt í þennan þátt mundi skila sér fljótlega aftur. Það eru aftur mín orð að í rauninni er ekki hægt að segja annað en að það sé fullkomlega ámælisvert að slíkar rannsóknir skuli aldrei hafa farið fram hér með markvissum hætti. Áreiðanlega væri margt með öðrum hætti í landbúnaðinum nú og í landbúnaðargreinum ef á þeim málum hefði verið tekið, við skulum segja þó ekki væri nema fyrir um 20 árum síðan, þó ekki sé farið lengra aftur. Hlutverk hagstofnunarinnar er að sjá um samræmingu í bókhaldi m.a., bókhaldi landbúnaðarins. Búreikningastofa landbúnaðarins hefur séð um þau mál hingað til en hún yrði þá væntanlega lögð niður. En það er nauðsynlegt að bændur hafi aðstoð og leiðbeiningu í þessum málum, ekki síst í ljósi þess að þegar virðisaukaskattur verður tekinn upp má búast við að bændur séu í rauninni bókhaldsskyldir og þá þurfa þeir visst aðhald og aðstoð. Margir bændur, ekki síst einyrkjar, hafa takmarkaðan tíma til að sinna flóknu reikningshaldi og ekki kannski alltaf þá bókhaldsþekkingu sem þarf til. Þess vegna er þetta mjög mikilvægt fyrir þá að einhver stofnun hafi á hendi samræmingu á bókhaldinu til að tryggja að niðurstöðurnar séu marktækar. Ég hefði viljað tala lengra mál um ýmsa þætti frv. og ég vænti þess að það gefist tími til þess þó seinna verði. En eins og ég sagði áðan þá er skammt síðan það kom á okkar borð og ég hef ekki haft tök á að kynna mér ýmsa þætti þess eins vel og ég hefði þurft að gera. Í fljótu bragði finnst mér að miðað við verkefni þau sem stofnuninni eru ætluð í frv. mundi e.t.v. þurfa fleiri starfsmenn en það kemur þá trúlega fljótlega í ljós. Efasemdir mínar eru líka komnar til vegna tregðu fjárveitingavaldsins til að heimila stöðugildi við sumar ríkisstofnanir þó að ekki sé kannski unnt að uppfylla skyldur stofnunarinnar með þeim stöðum sem heimilaðar eru. Síðan fá þær kannski ámæli fyrir það að sinna ekki sínum skyldum eða fara að öðrum kosti fram úr fjárlögum. Hvorugt er góður kostur. Mér sýnist að hér sé það sett upp nokkuð raunhæft hver kostnaðurinn muni verða við þetta en það er eitt sem vekur athygli mína í því að ég sé hvergi gert ráð fyrir byggingarkostnaði eða húsnæði fyrir þessa stofnun. Ég vildi mega spyrja hvort fyrir hendi sé húsnæði á Hvanneyri. Það er í rauninni fleira sem þyrfti að ræða um í því sambandi. En ég vil lýsa ánægju minni með að þessari stofnun skuli ætlaður staður á Hvanneyri þar sem nú fer fram á eina staðnum á Íslandi háskólanám í búvísindum. Búvísindadeild hlýtur að verða styrkur að því að hagdeildin sé á staðnum. Það gefur tilefni til eflingar kennslu í hagrænum þáttum og samnýtingar á starfskröftum þessara stofnana sem ég held að sé líka mikilvægt og að þær séu í sem bestum tengslum hvor við aðra. En alveg sérstaklega vil ég fagna því að þarna er tekið skref í þá átt að koma ríkisstofnun fyrir á landsbyggðinni. Það er einkennileg tregða sem ríkir í þeim málum nú á tölvuöld þegar auðvelt er að koma upplýsingum á milli landshluta og stofnana. Það er eins og allar þessar stofnanir sæki mjög fast á einn stað og sé erfitt að koma þeim þaðan. Stofnun sem fjallar um landsbyggðina og tengist henni á auðvitað að vera á landsbyggðinni þar sem rætur hennar eru og einkum þar sem kennsla fer fram í þeim þáttum sem hún tekur til. Ég hef ekki enn á þó nokkuð langri ævi náð því að skilja nauðsyn þess að höfuðstöðvar bændasamtakanna og landbúnaðarins þurfi allar að vera á einum stað við Hagatorg í Reykjavík.

Alexander Stefánsson Herra forseti. Ég fagna þessu frv. sem hér liggur fyrir um hagstofnun landbúnaðarins. Ég vil geta þess að nefnd, sem vinnur að málefnum búnaðarfélagsins sem ég veiti forstöðu, var gerð að umtalsefni við afgreiðslu fjárlaga og við fjárlagaafgreiðsluna kom fram að þessi nefnd hefur með að gera tillögur um breytingar á skipulagsmálum landbúnaðarins. Það var gefin yfirlýsing um það við afgreiðslu fjárlaga að eitt af því sem nefndin hefur lagt til er það að setja upp hagstofnun á Hvanneyri og flytja þann þátt starfseminnar frá Búnaðarfélagi Íslands til Hvanneyrar. Þetta er þess vegna í fullu samræmi við það og raunar í samræmi við það sem hefur komið fram hjá samtökum landbúnaðarins að þörfin á þessu er mjög knýjandi. Ég get tekið undir með síðasta ræðumanni, hv. 7. þm. Norðurl. e., að auðvitað er það mál málanna fyrir landbúnaðinn í dag að auka ýmsa rannsóknarþætti og ekki síst gildi þess að fram fari hagrænar rannsóknir í sambandi við landbúnaðinn á Íslandi í nútíð og framtíð. Ég vil geta þess að þetta er einnig í samræmi við álit nefndar, sem hefur verið og er að störfum enn, sem er að fjalla um skipan og leiðbeiningarþjónustuna í landbúnaðinum, þar á meðal búnaðarsamböndin og hlutverk þeirra, og þetta er einmitt einn veigamikill þáttur í tillögum þessarar nefndar, sem er skipuð mjög hæfum mönnum, að eitt fyrsta skrefið verði það að setja upp hagstofnun landbúnaðarins á Hvanneyri. Það er eitt atriði sem ég vildi koma hér að nú við 1. umr. Það hefur komið fram gagnrýni frá búnaðarþingi að því er varðar skipan stjórnar fyrir þessa stofnun sem gerir ráð fyrir að þar verði fimm manna stjórn eins og kemur hér fram í II. kafla frv., í 3. gr. Búnaðarþing bendir á að það sé eðlilegra að þarna verði þriggja manna stjórn og vill mæla gegn því að fulltrúi frá Stéttarsambandi bænda eigi sæti í þessari stjórn. Í raun og veru get ég að mörgu leyti tekið undir þessa ályktun búnaðarþings. Mér finnst eðlilegra að þarna sé fyrst og fremst fulltrúi frá Búnaðarfélagi Íslands sem væri þá fulltrúi faglegra málefna bænda og annar tilnefndur af Hagstofu Íslands sem fulltrúi hagmála hins opinbera og hinn þriðji skipaður af landbrh. án tilnefningar. Þetta verður að sjálfsögðu skoðað nánar í landbn. þegar málið kemur þangað. Ég vil taka undir það að ég tel að það sé mjög brýnt að þetta mál fái greiða göngu hér í gegnum Alþingi. Það er búið að ræða þetta mál mjög mikið í samtökum bænda og í öllum stofnunum landbúnaðarins á undanförnum árum og ég þarf ekki við það að bæta. Ég vil svo að lokum segja að það er ákaflega mikilvægt fyrir bændasamtökin og landbúnaðarmálin yfirleitt að efla þær stofnanir sem landbúnaðurinn hefur komið upp úti um landið, ekki síst búnaðarskólana. Ég vil minna á að það er mjög öflug og vaxandi starfsemi við Bændaskólann á Hvanneyri. Eins og allir vita fer þar einnig fram háskólanám í búvísindum og þar fer fram vaxandi rannsóknastarfsemi sem er mjög mikilvæg fyrir landbúnaðinn í heild. Ég vil minna á að það er þörf á því að fara að undirbúa meiri flutning af rannsóknastarfsemi landbúnaðarins frá Reykjavík út um landið og þá ekki síst til bændaskólanna og þá sérstaklega til Hvanneyrar sem hefur alla möguleika á að taka á móti slíkri starfsemi. Auðvitað þarf að stefna að því að starfsemi RALA hér á Keldnaholti fari smátt og smátt á vissu tímabili öll frá Reykjavík og út í þessar stofnanir úti á landi. Það er miklu hagstæðara. Þarna er bæði til staðar húsnæði og sérmenntað fólk og það fólk sem kemur til með að starfa við hagstofnun landbúnaðarins nýtist örugglega að verulegu leyti við kennslustörf við bútæknistofnun þar sem fer fram hagfræðikennsla og allt sem tengist þessu starfi sem hér er verið að tala um að flytja þangað upp eftir. Ég vil endurtaka að ég fagna mjög þessu frv. og vænti þess að það fái góða afgreiðslu hér á hv. Alþingi.

Friðjón Þórðarson Herra forseti. Ég fagna því að hér hefur verið lagt fram frv. til laga um hagstofnun landbúnaðarins og þakka hæstv. landbrh. fyrir að hafa fylgt því svo hlýlega úr hlaði. Á undanförnum árum hafa bæði búnaðarþing og aðalfundur Stéttarsambands bænda samþykkt ályktanir um nauðsyn þess að koma á fót hagstofnun landbúnaðarins þar sem á einni hendi væru hagtölur landbúnaðarins og þar sem hagfræðilegar áætlanir fyrir landbúnaðinn yrðu unnar. Ég hygg að nú um stundir séu það sérstaklega þessi hin hagrænu sjónarmið sem þurfi að leggja áherslu á að skoða í landbúnaði. Að sjálfsögðu þarf að fjalla nánar um einstaka þætti frv. og greinar og e.t.v. laga til einhver ákvæði þess. En í heild ber að fagna því að það er komið hér á borð þingmanna. Og alveg sérstaklega vil ég fagna því ákvæði í 1. gr. frv. þar sem segir: ,,Hagstofnun landbúnaðarins skal hafa aðsetur á Hvanneyri í Andakílshreppi og skal rekstur hennar vera í nánum tengslum við búvísindadeild Bændaskólans á Hvanneyri.``

Pálmi Jónsson Herra forseti. Ég vil taka undir með þeim sem hér hafa tekið til máls og lýsa ánægju minni yfir því að þetta frv. er fram komið. Frv. fjallar um það að fella saman í eina stofnun og einn farveg hagrannsóknir í landbúnaði og úrvinnslu gagna og síðan hagfræðilegar leiðbeiningar í þessari grein. Enda þótt það sé nokkuð tvírætt orðað í frv. sjálfu, þá finnst mér að það hljóti að vera einn af a.m.k. þremur meginþáttum þessa máls að tengja saman gagnaöflun úrvinnslugagna og leiðbeiningar. Þess vegna á það allt heima í þessari stofnun og yrði til þess að styrkja hana og gera hana hagkvæmari. Ég tel einnig að það sé mjög við hæfi að tengja þessa starfsemi búvísindadeildinni á Hvanneyri, ekki einungis fyrir þá sök sem hér hefur komið fram, að með því sé verið að flytja starfsemi á vegum landbúnaðarins út á land eins og það er kallað, heldur ekki síst að í því felst hagkvæmni að geta tengt saman þessa starfsemi og starf búvísindadeildarinnar og þá kennslu sem þar fer fram og ekki síst hitt að á Hvanneyri í Borgarfirði hefur verið unninn mikill grundvöllur að öllum hagrannsóknum í landbúnaði hér á landi. Ég sakna þess nokkuð að í grg. með frv. skuli ekki vikið að þeirri sögu betur en gert er og hefði verið maklegt að þar væri hún rakin nokkru nánar þannig að nefnt væri nafn Guðmundar Jónssonar, fyrrv. skólastjóra á Hvanneyri. Hann er höfundur þeirra forma sem lengst af voru notuð við búreikninga hér á landi, var brautryðjandi í því að koma af stað búreikningum meðal bænda, safna þeim saman og gera þá upp og væri maklegt að hans væri getið þegar slíkt mál eins og þetta er flutt. Ég tel því að það sé til virðingar við þennan mæta mann að þessi starfsemi verði nú byggð upp á þeim stað þar sem hans lífsstarf var að meginhluta unnið. Mér sýnist að frv. eins og það liggur fyrir sé allvel úr garði gert og er ekki með neinar sérstakar athugasemdir við það. Þar eru þó vitaskuld álitamál eins og gengur og gerist um slíkt efni, álitamál sem verða til athugunar í þingnefnd þar sem ég á sæti og sé ekki ástæðu til að fara út í þau efni. Ég hlýt að vara við því eins og við hverja aðra nýja stofnun og nýja starfsemi sem sett er af stað, enda þótt hér sé ekki í rauninni ný starfsemi heldur verið að flytja starfsemi til og safna henni saman á einn stað og í eina stofnun, að menn leitist við að gæta í hagstofnuninni sjálfri hagkvæmni þannig að hún þenjist ekki út og verði of mikið bákn. En ég hlýt einnig að vekja á því athygli að þó að hér sé um ríkisstofnun að ræða er gert ráð fyrir að hún selji sína þjónustu að hluta þannig að hún afli sér tekna og er það ekki nema eðlilegt. Ég tek undir það sem hér hefur verið sagt um þýðingu hagrannsókna í landbúnaði og þýðingu hagfræðilegra leiðbeininga. Undir þeim kringumstæðum sem nú eru og í þeim miklu erfiðleikum sem nú steðja að landbúnaðinum og hafa gert á undanförnum árum er ekki síður nú og reyndar fremur nú en nokkru sinni nauðsyn að efla þessa grein, hagfræðilegar rannsóknir, söfnun upplýsinga, úrvinnslu gagna og síðan leiðbeiningar og ráðgjöf. Við þurfum mjög á því að halda og að því vona ég að sú lagasetning stuðli sem hér er verið að undirbúa. Ég ætla ekki að hafa þessi orð fleiri, en ef ekki koma í ljós í vinnu landbn. um þetta mál einhver sérstök atriði sem ég hef ekki komið auga á enn þá sé ég því ekkert til fyrirstöðu að það mætti takast að afgreiða þetta mál á þessu þingi.

Friðrik Sophusson Herra forseti. Ég efast ekki um að það mál sem hér er til umræðu sé hið merkilegasta og að hlutverk þeirrar stofnunar sem kölluð er hér Hagstofnun landbúnaðarins sé mjög mikilvægt eins og kemur fram í greinargerð og reyndar í 2. gr. þessa frv. En frv. hlýtur þó að vekja ýmsar spurningar sem ástæða er til að fjalla örlítið um við 1. umr. þótt ég viðurkenni að ég hafi ekki haft tíma eða tækifæri til að fara ítarlega yfir þetta fyrirliggjandi frv. Það er að sjálfsögðu eðlilegt að skoða málið og ræða það efnislega í nefndum og fjalla um það með þeim hætti sem eðlilegt er þegar stjfrv. ganga til nefnda. Það vekur hins vegar athygli og verður að segjast eins og er að þetta stjfrv. skuli vera lagt fram af ríkisstjórn sem Alþfl. á aðild að. Það vekur athygli einkum og sér í lagi vegna þess að Alþfl. hefur hvað harðast barist fyrir því að einfalda kerfið og draga úr yfirbyggingu og ríkisafskiptum, ekki síst í landbúnaði, og sú var tíðin, a.m.k. er það mín reynsla, að þegar við áttum sæti í ríkisstjórn ásamt Alþfl. hefði frv. á borð við þetta ekki fundið náð fyrir þeirra augum. Nú virðast vera breyttir tímar. Alþfl. virðist bera ábyrgð á þessu frv., en þó ber að geta þess að ég hef haft samband við tvo ráðherra flokksins og beðið þá um að vera viðstadda þessa umræðu til að fá að tala við þá og spyrja þá um þetta, en hvorugur þeirra hefur fengist til þess að vera í þingsalnum og eru þeir þó báðir í þinghúsinu. Þeir bentu hins vegar á þriðja ráðherrann sem finnst ekki. Ég skil það mjög vel því að það frv. sem hér er á ferðinni er frv. sem stangast á við þær hugmyndir sem þeir hafa a.m.k. haldið hvað harðast á loft.

Það vill svo til að landbrh. flytur málið.

Það vill svo til að landbrh. flytur málið og það vill einnig svo til að landbrh. er í Alþb. en ekki Alþfl. og vona ég að hæstv. landbrh. sé sammála mér um það og um það snýst málið --- nema það sé búið að sameina þessa tvo flokka. Það stóð til að gera það eftir áramótin að búa til einn stóran rauðan flokk úr þessum tveimur litlu dvergum. Það hefur tekist þannig að fylgið hrynur af þeim í skoðanakönnunum. 
            

Talar hv. ræðumaður fyrir Alþfl.?

Hv. ræðumann, svo að ég taki upp frammíköll, langaði til þess að tala við forustumann Alþfl. um þetta mál.

Það er mjög erfitt að þeim fjarverandi.

Það er einmitt þess vegna sem ég hef þurft að vekja athygli á því og þakka ég þetta frammíkall sem mun þá geymast og varðveitast til þess að vera minnisvarði um þátttöku Alþfl. við 1. umr. Nú vil ég að hv. alþm. misskilji mig ekki á þann veg að ég sé á móti þeim efnisatriðum sem hér er fjallað um. Það er hins vegar spurning að hve miklu leyti ríkisvaldið sem slíkt á að þjóna einni atvinnugrein í landinu umfram aðrar atvinnugreinar. Hvers vegna á ríkisvaldið frekar að setja upp hagstofnun fyrir landbúnaðinn en sjávarútveginn? Er það vegna þess að landbúnaðurinn er mikilvægari fyrir þjóðina en sjávarútvegurinn? Hvers vegna á frekar að vera ríkisstofnun sem sér um hagskýrslur fyrir landbúnaðinn en verslunina, iðnaðinn í landinu, ferðamálin? Þetta er grundvallarspurningin. Ætlar ríkisstjórnin að halda þessu starfi áfram? Ætlar samgrh. að setja upp fleiri hagstofnanir fyrir fleiri atvinnugreinar? Það er meginspurningin. Er farið með ríkisvaldið alveg eins og mönnum sýnist? Á stundum að gera þetta með þessum hætti og stundum með öðrum? Og nú skulum við aðeins kanna málið. Það kemur nefnilega fram í greinargerð með frv. að sú starfsemi sem þarna á að fara fram hefur farið fram. Hún hefur m.a. farið fram á vegum Búnaðarfélags Íslands. Það kemur alveg glöggt fram í þessu ágætlega unna frv., ég tek alveg undir það, á bls. 5. Búreikningastofa landbúnaðarins er undir stjórn Búnaðarfélags Íslands. Það eru til lög um þá stofnun, en hún er ekki ríkisstofnun. Ef þarna er um fjárhagsmál að ræða vil ég benda á að sú stofnun hefur fengið fjármagn frá ríkinu. Það hefur ekki verið vandamálið. Nei. Svarið er þetta, það kemur fram síðar: Það á að gera þessa stofnun að ríkisstofnun til þess að hún verði trúverðug. Það stendur hérna: ,,Í fjórða lagi en ekki síst er þátttaka ríkisvaldsins nauðsynlegur þáttur til að gefa niðurstöðum slíkrar stofnunar hlutleysi gagnvart öllum aðilum.`` Við skulum aðeins hugsa um það sem hér er sagt. Meiri hluti stjórnar verður áfram fulltrúar frá samtökum bænda og búvísindadeildarinnar á Hvanneyri. Það er fulltrúi Búnaðarfélagsins, fulltrúi Stéttarsambands bænda og fulltrúi búvísindadeildarinnar á Hvanneyri. Minni hlutinn kemur annars vegar frá Þjóðhagsstofnun og hins vegar frá Hagstofunni. Um leið og þetta gerist af því að þetta er ríkisstofnun eiga allir að segja: Þetta er ríkisstofnun og við eigum að trúa ríkinu. Stóri bróðir er núna kominn í málið og auðvitað mótmælir enginn því sem þaðan kemur. Þá spyr ég hæstv. ráðherra: Er engin önnur stofnun í landinu sem gæti tekið að sér að safna saman skýrslum? Sú var tíðin og þess vegna hefði ég viljað tala við Alþfl. að a.m.k. þaðan og úr ýmsum öðrum hornum komu þau sjónarmið að það ætti að sameina þessa hagsýslugerð og frekar ætti að vinna að sameiningu stofnana eins og Hagstofunnar, Þjóðhagsstofnunar og jafnvel taka úr Seðlabankanum það sem þar fer fram af þeirri starfsemi fremur en sundra. En hvað gerir þessi ríkisstjórn? Hún ætlar í fyrsta lagi að koma á laggirnar opinberri stofnun, hagstofnun fyrir landbúnaðinn, og ég trúi ekki öðru en næsta skrefið verði þá hagstofnun ríkisins fyrir verslunina, iðnaðinn og sjávarútveginn því það eru allt mikilvægar greinar sem auðvitað þurfa að njóta þess að fólk hafi trú á niðurstöðum þeirra ef það eru einhver rök. Ég segi: Það er áreiðanlega allt skynsamlegt sem þessi stofnun þarf að gera og það er áreiðanlega allt rétt, sem hér hefur komið fram í umræðunum, um að þessar upplýsingar þurfi að vera til og það getur verið mjög ákjósanlegt að færa þessa starfsemi úr Hótel Sögu frá Búnaðarfélaginu og á Hvanneyri og setja þessa stofnun í tengsl við búvísindadeildina þar, flytja hagfræðing, eitt stykki eða tvö, sem eru starfandi vestur á Melum, upp í Borgarfjörð. Ég get verið sammála því og er alveg viss um að þetta er hið mesta nauðsynjamál. Það er hins vegar spurning: Réttlætir það að hagstofnunin verði ríkisstofnun? Og ef það er einhver réttlæting fyrir því, ætlar þá hæstv. ráðherra að taka margt fleira sem Búnaðarfélagið og Stéttarsamband bænda gerir í dag og færa það til ríkisins? Margt af því er borgað af ríkinu. Hver er stefna ráðherrans? Það getur vel verið að það liggi á þessu máli einhver reiðinnar býsn. Þetta er allt starfsemi sem fer fram. En ég bið menn um að skoða það: Hvert getur framhaldið orðið? Er hugsanlegt að þessi stofnun sé rekin áfram á vegum landbúnaðarins sjálfs, jafnvel þó að ríkið styrki þá starfsemi? Mér finnst óhugnanlegt ef það á að taka þessa starfsemi út úr án þess að menn hafi gert sér grein fyrir því að það eru fleiri atvinnuvegir í landinu sem þurfa á þessu að halda. Viðbótin við núverandi starfsemi sem verið er að tala um er fyrst og fremst að samræma bókhald. Það kom fram hjá einum hv. þm. að bændur væru bókhaldsskyldir. Það eru allir sem stunda atvinnurekstur bókhaldsskyldir, allir einyrkjar í atvinnurekstri hvort sem þeir eru bændur eða ekki. Menn skulu ekki grípa til slíkra raka. Aðalatriði málsins er: Hvar á að koma þessari stofnun fyrir? Og ég verð að segja að ég skil vel, virðulegur forseti, fjarveru forustu Alþfl. og reyndar allra þingmanna hans í Nd. við þessar umræður.

Hreggviður Jónsson Hæstv. forseti. Það frv. sem hér liggur frammi til laga um hagstofu landbúnaðarins er fyrir margra hluta sakir merkilegt. Í þessu frv. kemur fram stefnubreyting hjá ríkisstjórninni í þá veru að hagsmunasamtök geta átt von á því að ríkið yfirtaki þeirra starfsemi og bjóði þeim upp á þessa þjónustu. Það hefur verið rakið hér að kostnaðurinn er greiddur úr ríkissjóði. Við í þéttbýlinu þekkjum hundruð manna sem reka eigin fyrirtæki, iðnaðarmenn t.d. Og hvað gera þessir menn? Hafa þeir einhverja hagstofu þar sem ríkið reiknar út fyrir þá? Nei, þeir mynda sín eigin samtök. Og hafa þeir einhverja sérstaka ríkisstofnun sem færir bókhaldið fyrir þá? Nei, þeir leita til einkaaðila, löggiltra endurskoðenda. Og hlutverk hagstofu landbúnaðarins, segir hér, er að vinna upp heildarupplýsingar um aðbúnað landbúnaðarins í fyrsta lagi. Skyldi ekki Búnaðarfélag Íslands geta gert þetta og hefur gert og er það ekki miklu eðlilegra?  Í öðru lagi skal vinna að verðlagningu búvara. Skyldi ekki fólkið í þéttbýlinu hafa gaman af að heyra þetta, með hæsta verð á landbúnaðarvörum í heiminum?  Í þriðja lagi hafa umsjón með hagrannsóknum í landbúnaði. Í fjórða lagi hafa frumkvæði um áætlanagerð við búrekstur. Í fimmta lagi að stuðla að því að sem flestir bændur færi bókhald fyrir bú sín. Og skyldi maður nú staldra við þetta? Er það væntanlega svo að bændur eru skyldir samkvæmt skattalögum að færa bókhald og geta þá leitað til endurskoðanda ef með þarf. Er miklu nær að svo væri gert en setja á fót sérstaka stofnun fyrir þetta. Í sjötta lagi að hafa umsjón með gerð og þróun bókhaldsforrita. Við eigum nóg af fyrirtækjum í tölvuiðnaði sem geta gert þetta. Hér eru fyrirtæki sem hafa gert forrit fyrir verslun, bókhald fyrir hana, bókhald fyrir ýmiss konar rekstur og menn hafa keypt af þessum aðilum bókhaldsforrit. Það er ekkert meira að það verði gert með þeim hætti í þessari grein en öðrum. Þegar maður er búinn að fara yfir verkefnasviðið er þetta ekki meira starf en fyrir einn sæmilega röskan mann. Það er ekki meira verk þó að þeir hafi ætlað að það væri fyrir þrjá háskólamenntaða menn að leggja þetta fram. Það er verið að yfirfæra til ríkisins æ fleiri verkefni sem ættu að vera hjá frjálsum samtökum. Bændur væru betur komnir og hefðu betri kjör ef þeir hefðu sín frjálsu samtök og réðu sínum málum betur en með því að ríkið sé með puttana í þessari áætlanagerð, í bókhaldinu. Það er langbest að menn sjái um þetta sjálfir. En með þeirri stefnu sem nú er ríkjandi í landbúnaði er augljóst að þetta er að verða eins og ríkisrekið. Þetta frv. til l. er staðfesting á því að það er verið að auka það skrifræði sem ríkir á Íslandi og væri betur að svo væri ekki. Þegar maður les yfir einstakar greinar frv. er þar allt sem maður gæti haldið að væri eðlilegt að samtök sem bændur hafa með sér gætu gert. Það er ekki flóknara en svo, þetta mál, að sæmilega skýrir menn geta haldið þessu í góðu lagi eða leitað sér aðstoðar við að koma þessu fram. Ég held að það sé kominn tími til að það verði slegið á allar þessar sérstöku hagstofur. Við erum með Hagstofu Íslands, við erum með Seðlabanka, við erum með Þjóðhagsstofnun og við erum með ýmsar opinberar stofnanir sem eru sífellt að reikna og reikna og komast að einhverjum tölulegum niðurstöðum. Það væri betra að lækka skattana og lofa þeim aðilum sem eru í rekstri sjálfir að sjá um sín mál. Ég er viss um að þeir væru miklu hamingjusamari og kæmust miklu betur af. Ég vil alfarið leggjast gegn því að við förum að setja upp eitt báknið í viðbót, hagstofu landbúnaðarins. Það eina sem er jákvætt í þessu er að það á að flytja reiknimeistarana frá Hótel Sögu og upp í Borgarfjörð. Mér finnst það jákvæð þróun og þó meira væri. Mætti flytja allar skrifstofurnar upp í Borgarfjörð og væru þær þar vel settar. Það er nefnilega kominn tími til að menn taki eitthvert mark á sjálfum sér og tali ekki alltaf um að atvinnulífið úti á landi sé í lágmarki og geri síðan allt annað í hinu orðinu. Það væri alveg upplagt að sú starfsemi sem fer fram í Hótel Sögu væri flutt upp á Hvanneyri. Það væri mjög jákvætt og ég held að menn ættu að hugsa um það. Að öðru leyti ætla ég ekki við þessa umræðu að lengja þetta mjög mikið, en ég hef lesið þetta frv. yfir og það er alveg greinilegt að það sem um er verið að fjalla hér er fjarska einfalt og auðvelt að koma í verk án þess að setja upp einhverja sérstaka stofnun til að annast það. Sú tilhneiging er til ófarnaðar að gera skrifræðið í landinu með þessum hætti meira og flóknara og erfiðara fyrir hinn almenna borgara að skilja hvernig okkar þjóðfélag er. Ég held að það væri nær að beita sér fyrir því að þessari ánauð væri létt af bændastéttinni og hún fengi að vera frjálsari en ekki undir ánauð ríkisstjórnarinnar með þeim hætti sem er í dag.

Stefán Valgeirsson Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessa umræðu, en hv. þm. Hreggviður Jónsson taldi sig tala um þessi mál af mikilli þekkingu 

Er það ekki rétt?

Maður sem talar svona og telur sig vita allt um hlutina og metur svo að það sé ársverk fyrir einn mann að athuga og koma með niðurstöður í þessu máli hefur sjálfur dæmt sinn málflutning. Það sem liggur á bak við frv. er það að svo eru lög í landi okkar að bændasamtökin semja við ríkisvaldið um verðið. Það er verið að reyna að sýna að það sé trúverðug niðurstaða, það séu trúverðugar upplýsingar sem liggja á bak við slíka samninga. Ekki er ég að halda því fram að niðurstöður sem hafa komið frá Búnaðarfélaginu séu ekki réttar. En þær eru vefengdar. Þess vegna er verið að reyna að fá annan aðila til að undirbyggja þessa samninga. Ég held að það sé rétt og ég get tekið undir flest af því sem ræðumenn hafa hér sagt um þetta mál. En það var gaman að heyra í hv. 1. þm. Reykv. áðan. Hann var auðvitað með málinu, en hann talaði svo á móti því allan tímann. Ég þarf ekki að ræða meira um hans ræðu. Þeir fáu sem voru hér inni og hlustuðu á hana hafa skilið alveg hvað á bak við lá. Ég get tekið undir með hv. þm. Alexander Stefánssyni að það hefði verið eðlilegra að í stjórninni væri fulltrúi frá Búnaðarfélaginu en Stéttarsambandinu. Ég ætla ekki að færa mikil rök fyrir því. Það er svo augljóst mál af því að Stéttarsambandið er hin hagsmunalegu samtök en hitt hin faglegu. Hv. 1. þm. Reykv. spurði einnar athyglisverðrar spurningar. Hann sagði: Hvað verður svo framhaldið? Ég vona að framhaldið verði það að fleiri stofnanir landbúnaðarins verði færðar út á land. Ég vona að þær verði fluttar, sumar af þeim, á Hvanneyri en sumar líka annað. Ég held að þessar rannsóknastofnanir þurfi að vera nærri vettvangi, þurfi að vera í öllum landsfjórðungum. Það er líka vísir að þeim þar. En tilhneiging hefur verið til þess á síðustu árum að draga þær frá landinu til höfuðborgarinnar eins og allt annað. Ég vona sannarlega að hæstv. landbrh. láti ekki deigan síga í þessu efni og flytji t.d. Rannsóknastofnun landbúnaðarins út á land eftir því sem við á en hún sé ekki á höfuðborgarsvæðinu --- ja, sumir hafa sagt með lokaðar dyr að vissu leyti og glugga.

Kristinn Pétursson Hæstv. forseti. Ég ætla að taka undir það með hv. síðasta ræðumanni að það er ástæða til að reyna að flytja eitthvað af starfsemi landbúnaðarins þangað sem landbúnaðurinn er stundaður. Hugmyndir varðandi bætt skipulag landbúnaðar verða ekki til í skrifstofum. Það held ég að sé alveg ljóst. Bætt skipulag í landbúnaði getur einungis farið fram þannig að hugur og hönd starfi saman. Ég skora á hæstv. landbrh. að standa sig nú í því að koma á betra skipulagi í þessum málum. Þegar rætt er um landbúnað dettur manni stundum í hug hvort það mætti ekki taka upp stefnu hjá ágætum manni og skoða hvort ekki væri rétt að staldra við og segja ,,glasnost! perestrojka!`` í landbúnaðarmálum og reyna að láta kerfið fara að éta ofan af sér og reyna að spóla pínulítið til baka í því þunglamalega kerfi sem orðið er í kringum landbúnaðinn. Ekki ætla ég að halda því fram að það sé vont fólk í þessu kerfi, síður en svo, en það virðist vera þannig að lögmál kerfa séu fyrst og fremst að þjóna sjálfu sér en ekki þeim sem þau voru stofnuð til að þjóna. Það verður aldrei nein hagstofnun sem finnur upp eitthvað betra en heilbrigð skynsemi bænda sjálfra sem er grundvallaratriði. Ég held að því miður hafi menn látið allt of oft glepjast út á einhverjar brautir sem urðu til út frá hugmyndum sem urðu til á skrifborðum. Sem dæmi get ég nefnt að mér finnst það sem ég hef séð til allt of háar kröfur gerðar í sambandi við t.d. fjárhús varðandi kostnað, hvað mikið af steinsteypu og járni fer í slík hús. Það er með ólíkindum og menn fá ekki lánað nema fara eftir tiktúrum sem kerfið setur. Heilbrigð skynsemi fær hvergi þar að koma nálægt. Svo drukkna menn í skuldum þegar búið er að neyða þá út í þetta. Það gengur illa að borga af lánunum. Það verður að tryggja að kerfið sé ekki bara að skoða sjálft sig. Það verður að tryggja að kerfið sé ekki bara að skoða hvernig það getur þjónað sjálfu sér enn þá betur og bændur færist alltaf aftar og aftar á skörinni eins og hefur verið að gerast. Hæstv. forseti. Ég verð að segja að lokum aftur að það verður aldrei nein vísindastarfsemi eða hagrannsókn sem tekur fram heilbrigðri skynsemi.

Landbúnaðarráðherra (Steingrímur J. Sigfússon) Herra forseti. Ég þakka þá umræðu sem hér hefur orðið um þetta mál og vil svara þeim spurningum sem til mín var beint eftir því sem það er í mínu valdi. Ég vil fyrst þakka að flestir ræðumenn tóku --- a.m.k. framan af umræðunni --- vel þessu frv. og viðurkenndu nauðsyn þess að taka á þeim málum sem þar er fjallað um. Þó sýndist sumum að það þyrfti að hyggja að því hvort það væri rétt staðsetning á þessari starfsemi að hún færi fram í stofnun í tengslum við landbúnaðinn sjálfan og hvort ekki væri nær verksviði annarra aðila að sjá um hinn opinbera hluta málsins og atvinnugreinarinnar sjálfrar að sinna sínum málum. Hv. 1. þm. Reykv. spurði hvort þess yrði þá að vænta að settar yrðu á stofn hagstofnanir fyrir allar aðrar atvinnugreinar eftir að hann hafði að vísu um hríð rætt nokkuð við Alþfl. að honum fjarstöddum. Ég ætla ekki að blanda mér í þá umræðu, en tek það fram að þingmenn og ráðherrar Alþfl. hafa samþykkt að þetta frv. verði lagt fram sem stjfrv., en um það hefur verið talað að verði um það mikill ágreiningur verði ekki lögð áhersla á afgreiðslu þess á þessu þingi. Ég hef þó gert mér vissar vonir um það, m.a. eftir að hafa heyrt hér hljóðið í nokkrum hv. ræðumönnum, þar á meðal tveimur virtum þingmönnum Sjálfstfl., að um það kynni að geta skapast góð pólitísk samstaða hér á þingi að afgreiða málið. Það kemur í ljós þegar á reynir. En hér er um það að ræða, sem reyndar hv. 1. þm. Reykv. sjálfur gat um, að verið er að endurskipuleggja starfsemi sem þegar er fyrir hendi og þegar er kostuð af ríkinu. Reyndar felur þetta frv. í sér að hluta til minnkaða þátttöku ríkisins í þessari starfsemi þar sem gert er ráð fyrir að ákveðinn stuðningur við búreikningafærslur, sem nú er greiddur að fullu, verði einungis greiddur að tilteknum hundraðshluta samkvæmt þessu frv. Jafnframt er gert ráð fyrir því að þessi starfsemi verði samnýtt af kennslu Bændaskólans á Hvanneyri, framhaldsnámsins þar, háskólanámsins í búvísindum, hins eina á Íslandi, og um það verður varla deilt að það hlýtur að vera hlutverk ríkisins að sjá fyrir menntun á þessu sviði eins og í öðrum tilvikum. Ég hygg að að þessu leyti hljóti a.m.k. hv. 1. þm. Reykv. að geta litið á þá hreyfingu sem málið felur í sér í rétta átt. Þá er og þess að geta að uppbygging þessara mála hefur verið með nokkuð öðrum hætti í landbúnaðinum en í öðrum atvinnugreinum og meira af upplýsingasöfnuninni sjálfri hefur farið fram á vegum eða í tengslum við atvinnugreinina en víða í öðrum greinum. Að vísu er það svo að bæði Þjóðhagsstofnun og Hagstofa Íslands og fleiri aðilar vinna ýmsar upplýsingar, safna þeim saman og jafnvel vinna úr þeim í samvinnu við og með tilstyrk ýmissa faglegra aðila. Ég hygg til að mynda að það sé talsvert samstarf á milli Fiskifélags Íslands og aðila sem afla upplýsinga og halda saman upplýsingum á því sviði. Þá er og viðurkennt að stofnanir eins og Þjóðhagsstofnun og Byggðastofnun, Hagstofan og fleiri eru miklum mun uppteknari af vinnslu gagna sem tengjast t.a.m. sjávarútveginum en svo nefndur sé landbúnaðurinn. Ég hygg að hv. 1. þm. Reykv. geti fengið það viðurkennt af yfirmönnum þeirra stofnana að þeir hafa í tiltölulega litlum mæli sinnt landbúnaðinum á sambærilegan hátt og þeir gera t.d. sjávarútveginum. Ég hygg að flestir sem þekkja til starfsemi þessara stofnana, sérstaklega Þjóðhagsstofnunar, viti að þar er unnið gríðarlega mikið starf af hinu opinbera sem að verulegu leyti skarast við það sem hagstofnun landbúnaðarins er ætlað að vinna. Það má út af fyrir sig deila um hvort þetta sé hið heppilega fyrirkomulag og ekkert óeðlilegt að þær spurningar séu hér bornar fram sem hv. 1. þm. Reykv. gerði. En ég minni þá á það og höfða til þess að það hefur verið staðið að þessum hlutum með sitt hverjum hættinum hvað snertir hverja atvinnugrein og þó að það sé alltaf gott að menn vilji samræma hlutina þá er nú samt sem áður oft líka nauðsynlegt að taka tillit til þess að einstakir aðilar, einstakar atvinnugreinar geta haft sérstöðu og hafa farið nokkuð sínar eigin leiðir eða aðrar leiðir en venjan er. Ég svara því nú þannig að í þessu frv. og tilvist þess felst ekki á nokkurn hátt vísbending um einhverja víðtækari stefnubreytingu af því tagi að væntanlegar séu sérstakar hagstofnanir hinna ólíku atvinnugreina. Það hlýtur fyrst og fremst að taka mið af eðli og aðstæðum máls í hverju tilviki. Ég gat þess að ætlunin væri að þessi stofnun, sem yrði fyrst og fremst fagleg hagstofnun, mundi vinna í nánu samstarfi við þá aðila sem halda saman hinum þjóðhagslegu upplýsingum um landbúnaðinn, Hagstofuna og Þjóðhagsstofnun og reynt yrði að tryggja að söfnun upplýsinga og skráning þeirra væri á samræmdu formi sem mundi nýtast í slíkum tilvikum. Ég vona að þetta svari að einhverju leyti spurningum og vangaveltum hv. 1. þm. Reykv. Hv. 7. þm. Norðurl. e. vék að því og benti réttilega á að í frv. er ekki gert ráð fyrir því sérstaklega að komið verði upp húsnæði fyrir starfsemi hagstofnunar á Hvanneyri. Ég svara því einfaldlega þannig að fyrst um sinn a.m.k. er gert ráð fyrir því að þau mál yrðu leyst í samstarfi við Bændaskólann á Hvanneyri. Ég hef fyrir því vilyrði þeirra manna sem þar ráða húsum að það yrði reynt að taka á þeim hlutum með miklum velvilja og ætla má að það gæti tekist bærilega a.m.k. fyrsta kastið að nýta húsnæði sem þar er fyrir, enda mega þröngt sáttir sitja og það er von okkar og trú að hið besta samkomulag og samstarf gæti orðið með hagstofnun og Bændaskólanum á Hvanneyri. Þá held ég að ég hafi svarað því sem kalla má beinar spurningar er að mér beindust og vona svo að hv. landbn. geti tekið þetta mál til vandaðrar meðferðar.

Friðrik Sophusson Herra forseti. Ég mun ekki lengja þessar umræður neitt að ráði. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir hans svör og það sérstaklega, sem kom fram hjá honum, að þetta frv. er lagt fram með samþykki þingflokks Alþfl. og ráðherra hans, þó þannig, eins og kom fram hjá hæstv. ráðherra, að ef verulegur ágreiningur verður um málið á ekki að afgreiða það í vor. Og verður væntanlega fróðlegt að fylgjast með því hvort upp kemur þessi ,,verulegi ágreiningur`` og hver síðan eigi að skilgreina hvað sé verulegur ágreiningur. Það er alveg rétt það er ekki deilt um nauðsyn þeirrar starfsemi sem hér á að fara fram heldur hvernig koma eigi henni fyrir. Ég hef varað við því að gera það með því að búa til nýjar ríkisstofnanir. Ég tel að það sé hægt að leita annarra leiða og bið hv. landbn. að kanna hvort ekki sé hægt til að mynda að færa hagfræðingana frá Búnaðarfélaginu eða Búreikningastofu landbúnaðarins. Þeir mega gjarnan starfa á Hvanneyri. Þeir þurfa að sinna kennslu væntanlega þar og það getur farið mjög vel á því. En það er engin nauðsyn að upp spretti ríkisstofnun utan um þessa menn. Mér hefði fundist vera skynsamlegra og a.m.k. finnst mér full ástæða til þess að biðja þá hv. nefnd um að kanna hvort ekki sé hægt að koma þessari heildarstarfsemi og upplýsingastarfsemi fyrir hjá Þjóðhagsstofnun og þá í samstarfi við þá aðila sem áfram mundu starfa á vegum Búnaðarfélagsins, jafnvel samkvæmt sérstökum lögum eins og þeir hafa gert hingað til. Það breytir engu um að sama starfsemi getur þá átt sér stað að Hvanneyri. Það er ugglaust rétt að Þjóðhagsstofnun hefur haft margt annað að gera en að sinna þessum reikningum og safna þessum upplýsingum, en ég er þeirrar skoðunar að ef Þjóðhagsstofnun á að rísa undir nafni og reyndar kannski Hagstofa Íslands sé afar nauðsynlegt að samræming sé um slíka starfsemi og þá eðlilegur samanburðargrundvöllur á milli greina og ég efast um það, án þess að ég vilji taka dýpra í árinni með slíkar yfirlýsingar, að það sé boðlegt sem fyrirmynd eða fordæmi fyrir aðra löggjöf að Hagstofa Íslands og Þjóðhagsstofnun, þ.e. fulltrúar frá þessum tveimur stofnunum, myndi minni hluta á móti samtökum og hagsmunaaðilum í ákveðinni grein til þess að niðurstöður frá slíkum stofnunum teljist vera trúverðugri en ella. Þetta er mergur málsins. Það er rétt, sem hér hefur komið fram, að það sem efnislega er verið að reyna að ná fram er eðlilegt. Það er spurning hver á að greiða. Það er spurning hvort þetta á að vera ríkisstofnun eða ekki. Mín sjónarmið í þeim efnum þekkja allir. Það er rétt, sem kom fram hjá hæstv. ráðherra, að ég undraðist að Alþfl. hefði greinilega kúvent í þessum málum, en það er alveg rétt að auðvitað mátti gera ráð fyrir því í framhaldi af þeim stjórnarskiptum sem urðu í haust og í framhaldi af því þegar forustumenn Alþfl., bæði hæstv. utanrrh. og hæstv. viðskrh., hurfu frá frjálslyndum sjónarmiðum og tóku upp framsóknarstefnu til að geta rætt á grundvelli hennar við Alþb. um sameiningu þessara tveggja flokka. Á því vildi ég vekja athygli því að það þýðir ekki fyrir Alþfl. að koma aftur fyrir almenning og segja: Við erum á móti þessu landbúnaðarkerfi. Það þýðir ekkert fyrir Alþfl. að koma síðan og segja: Við heimtum lægra verð á landbúnaðarvörum --- með þeim hætti sem þeir hafa lýst á undanförnum árum. Það verður ekki tekið mark á þeim framar og þegar maður sér slíka kúvendingu eins og hún birtist í þessu máli undirstrikast það, jafnvel þótt forustumenn Alþfl. hafi haft þann fyrirvara að málið eigi ekki að fá afgreiðslu ef verulegur ágreiningur kemur upp í þinginu.

Benedikt Bogason Herra forseti. Ég verð að byrja á að taka undir það, sem áður var sagt, að það er afskaplega erfitt í þessari skæðadrífu margra merkismála að geta komið vel undirbúinn og vel lesinn til að ræða mál eins og um hagstofnun landbúnaðarins eins og ég helst hefði viljað gera. Ég mun að sjálfsögðu lesa þetta rækilega yfir því þetta held ég að sé mjög gott mál og mjög þarft mál í ákveðinni þróun. Þetta hefur ekkert að gera við nein trúarbrögð um ríkisrekstur eða einkarekstur eða hvort hagsmunasamtökin eigi að ráða yfir peningunum eða alþingismenn eiga að ráða. Þetta er bara ákveðinn þróunarferill sem landbúnaðurinn er að ganga í gegnum og þarf að ganga í gegnum eins og aðrar atvinnugreinar. Við getum ekki alltaf stytt okkur þá leið eins og hv. 1. þm. Reykv. langar til, að spila milljónir eða matador og halda að heimurinn sé svo einfaldur eins og maður hélt þegar maður var innan við fermingu að spila milljónir og eignaðist kannski Austurstræti og Sundhöllina og byggði hótel og græddi á náunganum og var kátur. Svona er ekki íslenska þjóðfélagið, Friðrik Sophusson, og það ættir þú að vita líka. 
             En það sem kom mér upp í pontuna voru þessar miklu áhyggjur hv. 1. þm. Reykv. af afstöðu alþýðuflokksmanna, að Alþfl. liði eitthvað illa út af því þó að hann tæki þátt í því að bera fram svona merkilegt frv. til skoðunar án þess að spyrja hv. 1. þm. Reykv. og hans nánustu um leyfi. Að vísu tók hann það fram, að mér skilst, að trúlofuninni hafi verið slitið í september sl. þannig að það er ekki víst að það þurfi það leyfi. En mig langar til að spyrja hv. 1. þm. Reykv.: Hver er afstaða Sjálfstfl.? Er hann einhuga í þessu? Er Egill Jónsson sammála t.d. 1. þm. Reykv.? Er allur Sjálfstfl. á einu máli í afstöðunni?  Það voru þessi orð sem fengu mig í pontuna núna. Ég hefði gjarnan viljað lesa þetta eitt kvöld og spjalla við m.a. 1. þm. Reykv. um þessi mál áður en ég væri búinn að mynda mér heillega skoðun. En ég bendi á í þessu sambandi líka: Þjóðhagsstofnun hefur unnið mjög þarft verk og hefur verið í mikilli framþróun. Hún hefur oft fengið ósanngjarna gagnrýni, finnst mér. En Þjóðhagsstofnun er gert að mynda grundvöll til fiskverðsákvörðunar. Og hvernig gögn hefur Þjóðhagsstofnun? Þetta eru oft eins til tveggja ára gamlir reikningar sem eru lagðir til grundvallar þegar er verið að ákvarða fiskverð. Af hverju er það? Það vantar ákveðinn marktækan millilið sem getur gefið svör um hvað hefur verið að gerast í sjávarútveginum síðustu 3--4 mánuði. Það er áreiðanlega hugmyndin á bak við þetta mál. Þó svo að einhvern tímann í fagurri framtíð geti bara ein tölva eða ein hagstofa haft allar svona upplýsingar frá viku til viku eða mánuði til mánaðar þarf vissa þróun. Það þarf ákveðin lifandi gögn sem liggja til grundvallar og ég get ímyndað mér að þau gögn sem unnin verða þá þarna, við skulum segja á svolítið hærra plani, en núverandi búreikningastofa verði í tengslum við þá námið á Hvanneyri, en síðan send áfram til Þjóðhagsstofnunar og Hagstofunnar og þar með verði gefnar út skýrslur kannski til margra ára eða ársskýrslur sem koma hálfu eða einu ári á eftir. En það er bara einu sinni þannig í nútímaþjóðfélaginu að hlutirnir gerast svo hratt, þróunin er svo ör að framvindan sem var fyrir tveimur þremur mánuðum er svo breytt núna að það þarf kannski allt aðrar aðgerðir en annars hefði þurft í ýmsum málum. Þess vegna álít ég að grunnhugmyndin með því að stíga það skref að flytja þessa starfsemi og jafnframt að efla hana á Hvanneyri sé til góðs. Og hættan á því að þetta verði eitthvert ægilegt bákn finnst mér óþarfa hræðsla. Ég vil í því sambandi líka bara minnast á að mér finnst þessi trúarbrögð, sem m.a. hv. 1. þm. Reykv. er talsmaður fyrir, að ekkert sé gott nema einhverjir hagsmunaaðilar í viðkomandi greinum geri það eða ráði því, hafi bara sýnt að þau hafi sína vankanta líka. Það hefur sína vankanta að það geta verið ákveðnir hópar innan hagsmunasamtakanna sem ráða öllu og meiri hlutinn og sérstaklega þá minni máttar í heilum greinum eru skildir eftir úti í kuldanum. Ég gæti nefnt svona dæmi sem tengist iðnaðinum og ég gæti nefnt svona dæmi sem tengist versluninni, en ég læt þar við sitja núna.

Alexander Stefánsson Virðulegi forseti. Ég skal ekki tefja þessar umræður, en mér þykir ástæða til þess að koma inn á örfá atriði vegna umræðna sem hér hafa farið fram og sérstaklega með tilliti til þeirrar vinnu sem hefur staðið yfir í nokkuð marga mánuði í nefndum sem hafa það hlutverk bæði að endurskipuleggja starfssvið Búnaðarfélags Íslands, búnaðarsambanda og aðra starfsemi því tengda og eins nefnd sem er að vinna og skila núna tillögum til ráðherra um starfsemi búnaðarsambandanna og leiðbeiningaþjónustu og nýtt skipulag á henni í landbúnaði í landinu. Það sem hefur verið talað um hér, eins og hv. 1. þm. Reykv. hefur komið inn á í sambandi við að flytja þá starfsemi sem hér er verið að ræða um til Hagstofunnar eða Þjóðhagsstofnunar, er einmitt atriði sem hefur verið tekið sérstaklega til athugunar og á fundum sem hagstofustjóri hefur átt með þessum nefndum hefur hann lýst því yfir að það væri ákaflega óheppilegt að flytja þessa starfsemi til Hagstofu Íslands einvörðungu vegna þess að svona starfsemi ætti að fara fram í tengslum við greinina, þ.e. við samtök í landbúnaði, og síðan yrði greiður upplýsingagangur milli þessara stofnana og Hagstofu Íslands. Ég tel að þær viðræður sem hafa farið fram við hagstofustjóra um þetta mál hafi sannað fyrir okkur, sem höfum verið í þessum nefndum, að þetta er rétt skoðun. Ég vil líka upplýsa að jafnhliða þessu er verið að endurskipuleggja starfsemi og skipulag búnaðarsambanda í landinu sem eiga að taka til sín upplýsingaöflun meðal bænda víðs vegar um landið sem verði svo tengiliður við hagstofnun landbúnaðarins á Hvanneyri. Ég skal ekki hafa mikið mál um þetta, en ég vil aðeins geta þess vegna þess að hæstv. ráðherra kom ekkert inn á það sem ég beindi að hluta til til hans eða til umhugsunar við afgreiðslu þessa máls, en það er sú samþykkt sem nýafstaðið búnaðarþing gerði í sambandi við þessi mál. Það er að því er varðar stjórn þessarar væntanlegu stofnunar. Þar samþykkti búnaðarþing, með leyfi forseta: ,,Búnaðarþing telur afar mikilvægt að hagstofnun landbúnaðarins verði óháð stofnun á faglegum grunni og njóti trausts ólíkra hópa í þjóðfélaginu. Því telur búnaðarþing ekki rétt að hagsmunasamtök bænda, Stéttarsambandið, eigi fulltrúa í stjórn hagstofnunar. Lagt er til að í stað fimm manna stjórnar fyrir hagstofnun skipi stjórnina þrír menn. Einn tilnefndur af Búnaðarfélagi Íslands sem fulltrúa faglegra málefna bænda, annar tilnefndur af Hagstofu Íslands sem fulltrúa hagmála hins opinbera og hinn þriðja skipi landbrh. án tilnefningar.`` Ég held að þetta sé umhugsunarefni og tel ástæðu til að landbn. skoði í samráði við ráðherra hvort ekki sé rétt að athuga málið út frá þessu. Þetta tengist í sjálfu sér því sem hér hefur komið fram sem gagnrýni á þessa stofnun að hún verði ekki of háð þeirri grein sem hún á að afla upplýsinga fyrir, faglegra upplýsinga. Þess vegna hef ég a.m.k. þá skoðun að við ættum að skoða þessa breytingu með það fyrir augum hvort ekki sé réttara að taka þetta form upp en það sem er í frv. En ég endurtek að hér er mjög mikilvægt mál sem er nauðsynlegur þáttur, ekki síst fyrir landbúnaðinn í heild og fyrir hagstjórnun og það sem frá honum kemur, að hér séu sett upp kerfi sem ekki er hægt að vefengja því að til þessa dags hefur það viljað brenna við og því haldið fram að það séu bændasamtökin sjálf sem ákveði alla hluti í sambandi við verðlagningu á landbúnaðarvörum. Það þarf vissulega að kveða niður þessa fullyrðingu og það er best gert með því að hafa nógu hagrænar upplýsingar sem byggjast á víðtækri athugun sem menn geta tekið fullt tillit til.

Hreggviður Jónsson Hæstv. forseti. Sú umræða sem átti sér stað áðan var afar fróðleg á margan hátt og ummæli hv. 6. þm. Norðurl. e. gáfu mér tilefni til að koma aftur upp. Það er von að hv. þm., ,,sjóðakóngurinn``, sé sammála því að það eigi að setja eitt kerfið á laggirnar í viðbót. Og það þarf líka stjórn. Hann á kannski von á því eða er búinn að semja um að hann fái að sitja í þessari stjórn. Það kæmi mönnum ekki óvart.

Þú ættir að lesa frv.

Það kemur ekki á óvart. Það væri ekkert sem kæmi manni á óvart í því sambandi og það er hægur vandi að skipa rétta menn frá ýmsum samtökum ef það er búið að semja um það áður. Það veit ,,sjóðakóngurinn`` vel um því hann hefur svo vel kunnað á slíkt í lífinu að hann hefur ekki farið varhluta af því að sitja í hinum ýmsu stjórnum. Hins vegar held ég að hér hafi ekki komið fram neitt sem rökstyður í rauninni að setja þurfi enn eina hagstofuna á laggirnar nema þvert á móti. Það er alveg ljóst að það er hægt að koma þessu fyrir í öllum þessum hagstofum sem við eigum um landið og þó að talsmenn sumra þessara stofnana vilji stækka báknið með þessum hætti. Það er athyglisvert að í vinnu hjá þessari nýju stofnun á ekki að vera einn einasti bóndi sem hefði þó kannski haft þekkingu á þeirra málum heldur er talað um að allt séu háskólamenntaðir menn án þess að ég hafi neitt við þá að athuga. En það hefði verið ekki óskynsamlegt að a.m.k. einn af þeim þremur sem gert er ráð fyrir væri bóndi og kæmi þá að notum hans þekking í landbúnaði og sú vinna sem hann hefur innt af hendi í sínu starfi.

Í frv. eru fimm.

Já, það var ritari. Ég geri ekki ráð fyrir að bændur geti verið ritarar. Þeir eru ekki lærðir til þess. En það er alveg ljóst að hér er enn frekar verið að útfæra það kerfi sem er í landbúnaði í dag og hefur ekki gengið vel. Sú miðstýring sem í landbúnaði er hefur ekki verið farsæl, hvorki fyrir bændur né fyrir fólkið í landinu. Ég las í blaði um helgina að bóndi fær í sinn hlut *y1/3*y af útsöluverði vöru. Og mér er spurn: Halda menn að bændur búi svo vel að þeim dugi slíkt þegar er búið að taka bæði til ríkisins til að halda uppi ,,apparötum`` eins og Hagstofu landbúnaðarins og í alla vega sjóðakerfi sem menn þekkja úr landbúnaðinum, millifærslur, niðurgreiðslur og alla vega tilfæringar sem eru algerlega ónauðsynlegar? Það vita allir hér að niðurgreiðslur í landbúnaði eru algerlega ónauðsynleg millifærsla. Það eitt að afnema matarskattinn þýddi að það þyrfti ekki að greiða neitt niður og væri þá kominn miklu eðlilegri gangur á mál en nú er. Bændur eru ekki að biðja um að það sé sett upp hér enn ein stofnunin. Það verður þeim ekki til framdráttar. Ég er sannfærður um að bókhaldið er miklu betur komið hjá þeim sjálfum og ýmsir aðrir þættir en hjá slíkri stofnun. Ég tel alveg ljóst að það eigi að hætta við þessa stofnun og láta við svo búið standa.

Friðrik Sophusson Herra forseti. Ég átti ekki von á því að þurfa að standa aftur í þessum ræðustól út af þessu máli, en nú hefur okkur borist liðsauki í þessa hv. deild. Hingað er kominn nýr þingmaður, hv. þm. Benedikt Bogason, 16. þm. Reykv., og hann sér miklu betur en aðrir þingmenn því að hann sá á mér óvild í garð landbúnaðarins eins og hann orðaði það þegar ég stóð í ræðustól, en heyrði ekki, enda voru orðin allt önnur. Eins og kannski kom fram hjá hv. þm. Stefáni Valgeirssyni o.fl. var enginn ágreiningur um efnisatriði þessa frv., um það að sú starfsemi sem lagt er til að færist til þessarar stofnunar eigi að fara fram. En ég óska bæði Borgfl. og hv. þm. til hamingju með þessa ágætu sjón þingmannsins sem sér miklu betur en aðrir hv. þm. Þessi hv. þm. spyr mig að því hver sé stefna Sjálfstfl. vegna þess að ég hafði gert að umtalsefni í minni ræðu stefnu Alþfl. Áður en ég vík að þessu mætti kannski til fróðleiks og skemmtunar spyrja að því hvers vegna hv. þm. sagði ekki frá því hver væri stefna Borgfl. í þessu máli. Jú, hann svaraði því að nokkru með því að segja að hann ætti eftir að lesa frv. en mundi hugsanlega gera það í kvöld. Áður en þetta hafði gerst hafði þó einn borgaraflokksmaður, kannski fyrrverandi nú, ég veit það ekki, tekið til máls og lýst sinni skoðun á málinu sem var heldur önnur en hv. þm. Ástæðan fyrir því að ég gerði að umtalsefni skoðun Alþfl. er einfaldlega sú, ef hv. þm. veit það ekki, að hér er á ferðinni stjfrv. og stjórnarfrumvörp eru frumvörp sem stjórnarflokkar verða að hafa samþykkt áður en lögð eru fram á Alþingi. Stjórnarandstaðan sér þessi frumvörp oft ekki fyrr en þau eru lögð fram og eins og hv. þm. sagði sjálfur vill svo til í mörgum tilvikum að þingmenn hafa ekki einu sinni lesið frumvörpin þegar þau eru tekin til 1. umr. Svo er um hv. þm. að eigin sögn. Þetta segi ég hv. þm. vegna þess að það skýrir að Sjálfstfl., hvorki hann í heild né heldur þingflokkur sjálfstæðismanna, hefur ekki fjallað um þetta frv. á fundi. Hins vegar liggur það fyrir að nokkrir þingmenn Sjálfstfl. hafa tekið til máls í þessum umræðum, þar á meðal þrír ágætir neðrideildarmenn, og lýst sinni skoðun á frv. Enginn þessara manna hefur afskrifað þetta frv. með öllu heldur beðið ákveðna nefnd, hv. landbn. þessarar deildar, að fjalla um frv. og grennslast fyrir um ýmis atriði. Síðan hefur a.m.k. einn af þessum þingmönnum borið fram fyrirspurnir til hæstv. ráðherra, en það er sá sem hér stendur, og hæstv. ráðherra svaraði honum. Þar kem ég kannski að því sem heitir í munni hv. þm. trúarbrögð. Þegar hann talar um trúarbrögð á hann við það að sumir þingmenn, og þá væntanlega sá sem hér stendur, megi ekkert sjá í nafni ríkisins. Þeir vilja hafa allt í nafni hagsmunasamtaka og fyrirtækja úti í bæ. Það veit ég, svo lengi hef ég þekkt hv. þm., að hann skilur að ef menn hafa þá skoðun, sem hann virðist hafa, að það skipti engu máli hvort starfsemi sé hjá ríkinu eða einhvers staðar úti í bæ og þess vegna geti allt verið hjá ríkinu, þá getur slíkt endað með ósköpum. Hv. þm. er vel kunnugur í öðrum löndum, jafnvel í löndum sem eru í nágrenni við þau sem mesta miðstýringu hafa. Hann veit nákvæmlega jafnvel og ég hvað gerist ef öll starfsemi sem snertir atvinnuvegina fellur til ríkisins. Ég veit að hv. þm. deilir þeim skoðunum með mér að slíkt má ekki henda hér á landi. Þess vegna er mér nákvæmlega sama þótt þetta séu kölluð trúarbrögð. Það sem skiptir máli er að við áttum okkur á því, bæði ég og hv. 16. þm. Reykv., ef það er rétt, í hvert skipti sem einhver starfsemi færist frá einkaaðilum til ríkisins vegna þess að slíkt getur haft fordæmisgildi. Á þetta benti ég mjög rækilega í minni ræðu og þetta skildu þeir sem heyrðu ræðuna en sáu hana ekki, en hv. þm. held ég að sé eini þingmaðurinn sem segist hafa séð óvild mína í garð landbúnaðarins. Þetta vildi ég, virðulegur forseti, að kæmi fram í þessari ræðu. Ég vil enn fremur nota tækifærið til að taka undir það, sem kom fram hjá hv. 1. þm. Vesturl., að það þarf ugglaust að skoða stjórn þessarar stofnunar betur en gert hefur verið. En einmitt samþykkt samtaka í landbúnaði bendir til þess að þeir hafi nákvæmlega sömu áhyggjur af þessu máli og sá sem hér stendur. Það hefði verið æskilegt líka vegna þess sem fram kom hjá hv. 1. þm. Vesturl. að fá úr því skorið hvort hagstofustjóri og forstjóri Þjóðhagsstofnunar séu á því að þessi stofnun eigi að vera ríkisstofnun. Ég skil það vel sem kom fram í ræðu hv. þm. um skoðanir þessara tveggja manna, en hann nefndi ekki hvort þeir hefðu lagt til að þessi stofnun yrði ríkisstofnun. Það er allt annað mál. Þetta bað ég nefndina um að kanna. Ég hef nú svarað hv. þm. hver sé stefna Sjálfstfl. í þessu máli. Hún hefur ekki verið mótuð af sömu ástæðu og hv. þm. veit, að hann hefur ekki haft tækifæri til að fara glögglega ofan í þetta mál. En það er athyglisvert að hv. þm. sagði ekki hver var skoðun Borgfl. sem er líka stjórnarandstöðuflokkur. Það væri kannski í leiðinni, fyrst hv. þm. er búinn að biðja um orðið, fróðlegt að fá að vita: Styður Borgfl. stjórnina? Ef Borgfl. styður ríkisstjórnina er auðvitað afskaplega eðlilegt að hv. þm. fái að skoða þessi frumvörp áður en þau eru lögð fram. Staða mála á Alþingi í dag er sú að sumir borgaraflokksmenn styðja ríkisstjórnina þegar á þarf að halda og aðrir ekki. Það er kannski kominn tími til þess að nýr forustumaður Borgfl., sem hefur sest hér á Alþingi, hv. Benedikt Bogason, geri Alþingi skýra grein fyrir því hver hans staða gagnvart ríkisstjórninni er. Ef hann styður ríkisstjórnina eins og sumir af hans samflokksmönnum á hann að sjálfsögðu heimtingu á því að fá að skoða stjórnarfrumvörpin áður en þau eru lögð fram rétt eins og hv. þm. Stefán Valgeirsson sem nú er nýkominn inn á þingið aftur eftir langvarandi veikindi og ég býð hann velkominnn.

Hvaða mál er á dagskrá?

Það er von að spurt sé þegar mál fara út um hvippinn og hvappinn, en til upplýsingar fyrir ritarann, sem virðist ekki vera læs, skal ég benda honum á að það mál sem er á dagskrá er frv. til l. um Hagstofnun landbúnaðarins, stjfrv. nr. 413, á þskj. 773. Ég vona að þetta svar dugi honum þó að skýr svör dugi honum sjaldnast.

Forseti (Óli Þ. Guðbjartsson) Nú er klukkan eina mínútu yfir fjögur og komið fram yfir þann tíma sem er ákveðinn til funda þingflokka, en einn hv. þm. er á mælendaskrá í þessu máli. En þar sem þannig stendur á að forsetar og fulltrúar þingflokka eru á fundi nú rétt í augnablikinu til samráðs um framhald þinghaldsins í dag tel ég rétt að gefa næsta ræðumanni orðið um þetta mál á meðan við dokum við.

Benedikt Bogason Herra forseti. Ég þakka hv. 1. þm. Reykv. fyrir að hafa fríað mig í þetta skipti við að þurfa að lesa út úr andlitinu á honum hvað hann meinti og þakka honum fyrir það. Hann getur ekki sagt sína stefnu í þessu máli og hann getur ekki sett fram stefnu Sjálfstfl. Við skulum vona að í þeirri umræðu sem verður um þetta takist Sjálfstfl. eins og svo oft áður að brúa bil milli sjónarmiða landsbyggðar og þéttbýlis svo að þetta þurfi ekki að verða ásteytingarsteinn. En ég endurtek að það var einmitt þessi ræða Friðriks Sophussonar sem fékk mig til þess að tjá mig um þetta mál. Eins og ég sagði hafði ég ekki náð að lesa frv. nema renna augunum yfir það í sætinu og það er engan veginn nóg þegar um svona merkileg mál er að ræða. Varðandi stefnu Borgfl. í þessu máli kom greinilega fram hjá hv. 11. þm. Reykn. Hreggviði Jónssyni að það virðist vera áherslumunur milli okkar í sumum málum landbúnaðarins. Það er ekkert nýtt. Við höfum oft rætt og erum menn til að ræða um þau mál sem önnur innan flokksins. Ég man ekki betur en við Hreggviður sætum saman með fleirum kvöldstund fyrir landsfund okkar og ræddum heildarstefnu í landbúnaðinum þannig að ég held að ég geti sparað hv. 1. þm. Reykv. áhyggjur út af þessu. Ég held að það sé ekki neitt sem skiptir verulegu máli sem bar á milli. Ég held það sé frekar ágreiningur á milli mín og hans og kannski pínulítið önnur yfirsýn á þennan þróunarferil landbúnaðarins. Ég starfaði á sínum tíma og sérhæfði mig við nám í sambandi við landbúnað og m.a. kynnti ég mér landbúnaðarhagfræði eins og hún var matreidd á Norðurlöndunum á árunum eftir stríð og starfaði um hríð fyrir landbúnaðinn. Ég verð að segja að mér fannst afskaplega miklu ábótavant í einmitt arðsemishugsun í ýmsum þeim þáttum sem margir hafa gagnrýnt í landbúnaðinum og mér hefur fundist þróunin vera allt of hæg. Ég sé fyrir mér að slík stofnun á Hvanneyri gæti einmitt þróað þessi mál. Ég held að það sé viss misskilningur í sambandi við hvaða feril þarf. Eins og ég benti á í sambandi við ákvörðun fiskverðs, þá er afskaplega erfitt fyrir góða menn, fyrir toppsérfræðinga hjá Þjóðhagsstofnun, að þurfa að reikna út úr gögnum sem eru eins eða eins og hálfs árs gömul. Hvað um tengsl búnaðarsambandanna við búvísindadeildina á Hvanneyri? Ég minni á viðskiptadeildina við Háskólann, hvaða tengsl hún hefur t.d. við ýmsar stofnanir viðskiptalífsins. Ég held að það sé mjög verðmætt. Þetta er alveg hliðstætt. Með úrvinnslu nýrra og mikilvægra gagna verður auðveldara fyrir stjórnmálamenn og ráðamenn að taka ákvarðanir og móta stefnuna í þessum málum. Hv. 1. þm. Reykv., Friðrik Sophusson, vildi vita miklu meira. Hann er svo andskoti forvitinn. Það var ekki bara að hann vildi vita hvað Alþfl. er að hugsa heldur líka hvað Borgfl. er að hugsa. Ég get ekki undir þessum dagskrárlið farið að gefa út neinar sérstakar yfirlýsingar aðrar en þær yfirlýsingar sem hafa gilt varðandi Borgfl. og það gildir líka gagnvart Sjálfstfl. Það hefur verið alveg grundvallaratriði að við erum til viðræðu málefnalega við hvern sem er stjórnmálaflokka eða afla án tillits til flokksskírteina. Á sama hátt hefur einstaka sinnum komið fyrir þrátt fyrir járnagann í Sjálfstfl. að sumir sjálfstæðismenn hafa kosið með ríkisstjórninni í sumum málum eða setið hjá. Það er á afskaplega hliðstæðum grundvelli sem Borgfl. hefur starfað, en þó kannski þannig að Borgfl. er nýr flokkur og leggur áherslu á sjálfstæði einstaklingsins, minni áherslu á þann járnaga og skoðanahlekki sem sumir af gömlu flokkunum virðast telja nauðsynlegt til þess að þeir geti yfirleitt haft tök á sínum málum. Við höfum álitið okkur hafa burði til að hafa mismunandi skoðanir í ýmsum málum, en við höfum reynt að ræða þau og komast að niðurstöðu. Það er ekkert lýðræði í þessu landi ef einstaklingar mega ekki standa á sínum skoðunum. En hitt er annað að af nauðsynlegum stjórnskipulegum ástæðum þurfa menn alltaf að komast að einhverju samkomulagi. Það liggur í hlutarins eðli. Að öðru leyti er ég fús til þess, bæði prívat og opinberlega, að uppfræða hv. 1. þm. Reykv. meira um Borgfl. Það er ekki víst að hann hafi kynnt sér ofan í kjölinn hvað hann er og hefur gert. Ég er fús til þessa. En ég ætla ekki að fara að eyða tíma hv. Alþingis í það undir þessum lið.