Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn. hefur á nokkrum fundum sínum athugað og rætt frv. til l. um eignarrétt og afnotarétt fasteigna, en nm. hafa ekki orðið að öllu leyti sammála um afgreiðslu frv. Meiri hl. n. mælir með því, að frv. verði samþ. með smávægilegum orðalagsbreytingum, sem á engan hátt raska efni frv., og eru brtt. þessar á þskj. 136, og stendur öll n. að þeim. Minni hl. n. hefur gefið út tvö nál., annars vegar Björn Fr. Björnsson og Skúli Guðmundsson og hins vegar Karl Guðjónsson, og vilja þeir gera á frv. nokkrar efnisbreytingar, sem ég mun víkja að síðar. Á síðasta þingi var lagt fram stjfrv. um sama efni, en það varð ekki útrætt. Í þessu frv., sem hér liggur fyrir, hafa verið gerðar nokkrar breytingar á 1. og 5. gr. frá því frv., sem fyrir lá á síðasta þingi. Þessar breyt. á áðurnefndum greinum frv. eru gerðar með hliðsjón af brtt., sem fluttar voru við frv. í fyrra af meiri hl. og 1. minni hl. allshn. Á 4. tölulið 1. gr. þessa frv. er gerð sú breyting frá fyrra frv., að nú er það skilyrði sett fyrir, að hlutafélag geti öðlazt réttindi yfir fasteign, að 4/5 hlutar hlutafjár skuli vera eign íslenzkra ríkisborgara í stað einfalds meiri hl. hlutafjár. Breytingar á 5. gr. frv., miðað við frv. í fyrra, eru orðalags- og tilvitnunarbreytingar, en ekki efnisbreytingar. Í báðum frv., bæði því, sem hér liggur fyrir til umr., og því, sem lagt var fram í fyrra, er gert ráð fyrir því í 1. gr., að heimild ráðh. haldist til að veita undanþágur frá þeim skilyrðum, sem sett eru í 1.-4. tölul. 1. gr. frv. fyrir því, að útlendingar geti öðlazt réttindi yfir fasteign, ef sérstaklega stendur á. Út af þessari undanþáguheimild ráðh. hefur ágreiningur risið í n. við afgreiðslu frv. Vill minni hl. n. takmarka mjög eða fella niður með öllu þessa undanþáguheimild, en meiri hl. n. telur ekki ástæðu til slíks, enda eru sams konar eða hliðstæðar leyfisheimildir til handa ráðh. eða þjóðhöfðingja í hliðstæðum lögum allra hinna Norðurlandanna, og er ekki til þess vitað, að slík leyfisheimild eða undanþáguheimild hafi hingað til komið að sök hér á landi, en í íslenzkum lögum hefur hún verið a.m.k. frá árinu 1919. Frv. þessu, ef að lögum verður, er annars ætlað koma í stað gildandi laga um eignarrétt og afnotarétt fasteigna hér á landi, en þau lög eru nr. 63 frá 1919. Felast í frv. þessu aðallega þær breyt., miðað við gildandi lög, að tekin eru upp í það ákvæði, sem miða við ríkisfang sem skilyrði fyrir réttindum yfir fasteign í stað heimilisfangs samkv. gildandi lögum. Jafnframt er ákvæði í frv. um, að mikill meiri hl. eða 4/5 hlutar hlutafjár í hlutafélögum skuli vera eign íslenzkra ríkisborgara, ef félögin eiga að geta án ráðherraleyfis átt fasteign hér á landi, en slíkt ákvæði er ekki í gildandi lögum. Eins og ég áður tók fram, herra forseti, leggur meiri hl. allshn. til, að frv. verði samþ. með þeim breytingum, sem n. gerir till. um og fyrir liggja á þskj. 136.



Herra forseti. Eins og kunnugt er, lá fyrir síðasta Alþ. frv., sem var að mestu leyti shlj. þessu frv., en fékk þá ekki fullnaðarafgreiðslu. Þá komst frv. til 2. umr., og bar ég þá fram sem minni hl. allshn. till. til breyt. á því frv. Þegar málið kom til 1. umr. á þessu þingi, lýsti ég skoðunum okkar Alþb.- manna á þessu máli og hvaða till. við hygðumst flytja til breyt. og sé ég ekki ástæðu til þess að endurtaka það hér við 2. umr. Karl Guðjónsson kom inn sem þm. Alþb., meðan ég var forfallaður, og tók sæti mitt í allshn. og hefur lagt fram brtt. efnislega shlj. þeirri, sem við fluttum í fyrra, en það er varðandi hlutafjáreign erlendra ríkisborgara í íslenzkum hlutafélögum. Við Alþb.-menn teljum, að í þessu frv. eigi að vera ótvíræð ákvæði um það atriði, að í félagi, þar sem enginn félaga ber fulla ábyrgð á skuldum félagsins, skuli félagið eða stofnunin eiga hér heimilisfang og varnarþing og allir félagar, hluthafar eða aðilar, vera íslenzkir ríkisborgarar. Við sættum okkur ekki við, að nein undanþága sé þar frá í l. sjálfum, en bendum á, að ef þess gerist þörf að dómi meiri hl. Alþ. að leyfa útlendingum að eiga hér hlut í hlutafélögum, sé auðvelt að setja um það sérstök lög hverju sinni. Annað atriði, sem mest hefur verið deilt um í þessu sambandi, er það, hvort ráðh. skuli hafa undanþáguheimild hvað snertir önnur fyrirtæki en hlutafélög og eignaraðild útlendinga að þeim. Ég hef áður gert grein fyrir skoðunum okkar á því máli. Við erum því algerlega mótfallnir og höfum þar samstöðu með fulltrúum Framsfl. í n. Þar sem fulltrúar Framsfl. flytja nokkuð ýtarlegar till. um þetta atriði, sem við erum efnislega sammála, töldum við ekki rétt að flytja sérstakar till., en styðjum þær, eins og þær liggja fyrir.



Herra forseti. Eins og tekið hefur verið fram, hefur allshn. haft þetta frv. til athugunar, en ekki orðið til fulls sammála um afgreiðslu þess. Á s.l. þingi kom þetta frv. fram í fyrsta skipti og var flutt á vegum ríkisstj. Það komst ekki lengra en til 2. umr. Þá fluttum við framsóknarmennirnir í allshn., hv. 1. þm. Norðurl. v. og ég, tvær höfuðbrtt. við það og gáfum út nál., þar sem við röktum málsefnið út frá okkar sjónarmiði og rökstuddum okkar till. Önnur till. var um það, að aukinn skyldi meiri hluti hlutafjár í eigu íslenzkra ríkisborgara. Í því frv., sem hér liggur fyrir, hefur ríkisstj. gengið inn á þessa okkar till. um aukinn meiri hl. hlutafjár í höndum íslenzkra og vel það, eða minnzt 80% hlutafjár. Hin till. okkar frá því í fyrra, sem við endurflytjum nú, varðar leyfi ráðh. til þess að veita undanþágur frá skilyrðum þeim, sem talin eru upp í 1.-4. tölul. 1. gr. frv. Við framsóknarmennirnir í allshn. erum mótfallnir svo rúmu leyfi til handa ráðh., að hann geti veitt undanþágu frá öllum þessum skilyrðum. Við teljum slíka óhefta heimild ráðh. alveg fráleita. Það mætti alveg eins vel hugsa sér að hafa engin skilyrði uppi í frv., heldur láta það vera á valdi ráðh., hvort erlendur ríkisborgari geti fengið að njóta eignarréttar og afnotaréttar af fasteignum í þessu landi. Við í 2. minni hl. teljum það hljóta að vera svo, að löggjöfin leggi á það þunga áherzlu, að skilyrðin fyrir þeim réttindum, sem hér ræðir um, eignarréttindum og afnotaréttindum erlendra manna á fasteignum hér á landi, séu svo þýðingarmikil og nauðsynleg, að framkvæmdavaldinu sé ekki ætlandi að veita leyfi til undanþágu frá skilyrðum, þegar þannig stendur á, það eigi að vera löggjafans hverju sinni að meta það. Og þó að hinar Norðurlandaþjóðirnar, eins og upplýst hefur verið, hafi rúmar heimildir um undanþágur að þessu leyti úr hendi ráðh., þ.e.a.s. þegar lögmælt skilyrði eru ekki til staðar, teljum við í 2. minni hl. n., að Íslendingar geti engan veginn fylgt þeirri reglu eða því fordæmi, vegna þess að við höfum um ýmsa hluti aðra aðstöðu. Og ég vil geta þess, að þó að ráðh. yfirleitt á Norðurlöndum hafi rétt til þess að veita undanþágur frá skilyrðum að þessu leyti, verða leyfin, a.m.k. í sumum Norðurlandanna, að vera bæði tímabundin og skilyrt á ýmsa lund, og eru þar um reglur, sem ég að vísu hef ekki kynnt mér nánar, en veit, að þetta muni vera svo. En hitt er rétt, að ráðh. hefur heimild til þess að veita leyfi að öðru leyti. Og standi sérstaklega á um aukna aðstöðu útlendinga til fasteignaréttinda hér á landi, er að sjálfsögðu löggjafans hverju sinni að fara hendi um slík málefni, enda munu nú flestir vera sammála um það hér í hv. deild. Við í 2. minni hl. leggjum því til, að ráðh. sé einungis heimilt að veita erlendum aðila, sem ekki fullnægir skilyrðum 1.-4. tölul. í 1. gr. frv., leyfi til þess að eiga fasteign eða hafa afnot af henni, ef þessi sami aðili hefur öðlazt eignina, fasteignina, við hjúskap eða erfðir, eða í þriðja lagi, að hann hafi öðlazt fasteignaréttindi fyrir gildistöku laganna, ef frv. yrði að lögum. Og þetta er sem sagt eina breytingin, sem við viljum gera á þessu frv., sem hér liggur fyrir. Aðrar till., sem við gerum, eru einvörðungu í samræmi við þessa höfuðbreytingu, sem við viljum gera á 1. gr., þ.e.a.s. að draga úr valdi ráðh. til að veita erlendum ríkisborgurum leyfi til að eiga fasteignir hér á landi eða hafa á hendi afnotarétt þeirra. Að öðru leyti fylgjum við frv.



Herra forseti. Ég þakka n. fyrir meðferð málsins. Það er megintilgangur þessa frv. að þrengja rétt erlendra manna til eignar- og afnotaréttar á fasteignum hér á landi, og ég sé, að það virðist, að hv. þm. virðist heimild ráðh. vera of rúm til þess að veita undanþágur frá þeim reglum, sem settar eru í l., og það er í sjálfu sér skiljanlegt, og það er rétt, að l. ákveða viss skilyrði og gefa ráðh. meira og minna opnar hendur til að falla frá öllum þessum skilyrðum. Er ekki óeðlilegt, að hv. þm. vilji setja þrengri skorður þarna. En þó spyr ég: Hefur það nokkurn tíma komið til, er nokkurt einasta tilvik þess frá því 1919, að lögin voru sett, að menn hafi þurft að kvarta undan þessari heimild, sem ráðh. hefur? Ég held, að það sé ekki til nokkurs staðar, að það hafi verið þarna af hálfu íslenzks ráðh. farið þannig að, að þm. hafi þurft að kvarta undan því. Ég vil hins vegar athuga þetta svolitið betur og mundi vilja mælast til þess nú, að hæstv. forseti frestaði atkvgr. um málið, og þá mundi ég helzt ekki vilja, að málið yrði tekið á dagskrá á morgun, heldur eftir miðvikudaginn, en þá er fundur í sameinuðu þingi, og gæfist þá tími til að huga að því betur.



Herra forseti. Þótt framsöguræða hv. 1. flm. ölfrv. væri í heild ekki sérlega merkileg og síður en svo sannfærandi, voru þó ýmsir kaflar hennar á sína vísu athyglisverðir. Í fyrstu lotu hellti ræðumaður sér yfir þá, sem hann kallaði ölandstæðinga, taldi þá öfgafulla og jafnvel óheiðarlega í málflutningi, t.d. að þeir hefðu að engu margítrekaða yfirlýsingu ölmanna, að þeim gengi það eitt til með áfengt öl að draga úr ofneyzlu áfengis og siðbæta drykkjusiðina, og skyldi þessu marki náð með áfengu öli, án þess þó að skerða í nokkru áfengistekjur ríkissjóðs, sem ræðumaður taldi, að ekki mundi af veita, að haldið yrði til haga. Frsm. taldi það víðs fjarri, að vín væri almennt hættulegt í eðli sínu, og afleiðingar ofnautnar þess stöfuðu meira af ýmsum göllum, sálrænum og/eða líkamlegum, sem með manninum leyndust. Þar væri meir hundurinn grafinn heldur en bein hætta af neyzlu áfengis. Flutti hv. frsm. alllangan og lærðan fyrirlestur hér um og studdist við læknisfræðilegan, sálfræðilegan og heilsufræðilegan fróðleik, sem hann hafði heyjað að sér og hagrætt. Mátti skilja það á málflutningi hv. ræðumanns, að óþarft væri slíkt fjas, sem flutt væri um áfengisbölið, sem hann þó ekki mótmælti, að væri að nokkru leyti til staðar. Hv. ræðumanni varð tíðrætt um margs konar plágur, sem yfir gengju og stöfuðu af sjálfskaparvítum manna. Nefndi hann þar sérstaklega til ofát og offitu, sem eftir ýmsum leiðum dræpi árlega miklu meiri fjölda en áfengið. Áttu afleiðingar ofáts að vera orsök þess og þess vegna ekki hægt og réttlátt að kenna a.m.k. áfenginu um dánardægur þeirra manna, sem létust af offitu. En sumum fannst, að það væri ekki ástæða til að drepa hættunni af áfenginu á dreif með því að tilgreina, að aðrar plágur en áfengið herjuðu mannfólkið. Hv. ræðumaður fór alllangt út í þær hættur, sem steðjuðu að mönnum eftir ýmsum leiðum og hann vildi telja, að nær væri jafnvel að snúa geiri sínum að heldur en til ofneyzlu áfengis. Hann minntist ekki á það, að sumir telja í sambandi við þá óneitanlegu hættu, sem stafar af offitu og hefur drepið margan mann eftir ýmsum leiðum, að þamb áfengs öls væri ekki síður hættulegt á þessu sviði heldur en ýmis önnur „matvæli“. Hv, ræðumaður gaf nokkrar leiðbeiningar um það, sem varast bæri í því efni, og þar á meðal, að menn skyldu varast ýmsar landbúnaðarafurðir til þess að halda sig frá bættu offitunnar. Sem sagt, ræðumaður var mjög fjölræðinn um ýmsa þessa þætti og fór þar af leiðandi nokkuð fram hjá þeirri hættu, sem hann bar þó ekki á móti að væri í sambandi við ofneyzlu áfengis. Ræðumaður var svo fjölræðinn um þetta, að mér varð hugsað, sem ekki var nú neitt ljótt, til sálmaskáldsins, sem kvað á sínum tíma: „Ég geng í hættu hvar ég fer“ Þá gaf hv. frsm. allmerkilegar upplýsingar um smygl ýmissa víntegunda og sérstaklega um óleyfilegan innflutning áfengs öls. Og verð ég að segja, að mér þótti talsvert til um og nokkuð i varið þær fróðlegu upplýsingar, sem ræðumaður gaf á þessu sviði, og var ekki alveg laus við bæði gleði og aðdáun yfir því, að hv. ræðumaður skyldi, eftir að hann hafði svo mjög kannað ýmsa leynistigi og refilstigu á vegum smygls, hafa sloppið þar óskaddaður á sál og líkama, sem ég veit að hann hefur gert. Ég vil nú víkja nokkrum orðum að frv. sjálfu. Það mun hafa verið árið 1960, að núv. hv. 7. þm. Reykv. lagði af stað einn á bát og vildi færa þjóðinni áfengt öl bruggað hérlendis og söluhæft yfir hvert íslenzkt búðarborð. Kvaðst hv. þm. hafa á bak við sig vænan hóp, ekki sízt hér í höfuðstaðnum, sem eins og honum rynni mjög til rifja það ófremdarástand og það alþekkta volæði, sem þjóðin byggi við í áfengismálunum. Kvað hann þennan vanda því raunalegri sem lausnin væri nærtækari, vandinn ekki annar en að leggja til bruggun og neyzlu áfengs öls. Þessa till. um bruggun og sölu áfengs öls hér höfðu röskir þm. áður borið fram á Alþ., en höfðu hlotið minni árangur en erfiði og því lagt algerlega árar í bát. Þá voru ýmsir þeirrar trúar, að þessi óværð, áfengt íslenzkt öl, væri fyrir langa framtíð úr sögunni. En sú von brást. Og eins og áður er sagt, tók þessi hv. þm. málið upp á sína sterku arma. Eins og kunnugt er, tók Alþ. máli þingmannsins fálega og vísaði því til n, til yfirsöngs og greftrunar og skyldi þar með málið liggja kyrrt um langan tíma og engan angra. Sú hefur þó ekki orðið raunin á, því að enn er þetta ölmál á ferðinni. Áður fengin reynsla mun hafa sannað hv. 7. þm. Reykv., að meira líðs var vant, og skyldu minnst þrír þm. ryðja þessu máli leið gegnum Alþ. Hv. þm. lagði því ekki einn á bát af stað í þetta sinn og valdi sér til fylgilags tvo menn röska og margvísa, annan norðlenzkan og hinn af Vestfjörðum. Veganestið er og var hið sama og áður og markið, sem að er stefnt, bið sama, þ.e. siðabót í neyzlu áfengis, sem hv. flm. telja að náist við neyzlu áfengs öls. Í grg. frv. er byrjað á að fræða á því, að hinir svokölluðu sterku drykkir innihaldi minnst 21% af vínanda. Síðan komi hin léttu vín, sem séu með vínandastyrkleika þar fyrir neðan og muni ná niður að ca. 10% áfengismagni. En þá kemur eyða í, og virðist flm. mjög hættulegt að láta þá eyðu vera ófyllta. Skal koma til áfengt öl, sem nær svo að segja niður að hinum óáfengu drykkjum. Hv. flm. virðast ekki leiða hugann að hinum ískyggilega þjóðarvanda, t.d. hve miklir beinir fjármunir fara í súginn árlega vegna áfengiskaupa og það sífellt í vaxandi mæli. Herma skýrslur, að s.l. ár hafi þjóðin eytt í áfengiskaup nálægt 400 millj. kr., og sumir geta sér til, að ef reiknað er með því mikla vínsmygli, sem talið er að eigi sér stað, muni fjármunaeyðsla þjóðarinnar hafa nálgazt allt að 20 þús. kr. á hverja 5 manna fjölskyldu í landinu, og eru þá með talin ungbörnin í vöggunni og karl og kona í körinni. Hv. flm. virðast því síður snortnir af því, hvað hin ógurlega neyzla áfengis hefur kallað yfir þjóðina á fleiri sviðum en þeim, sem hægt er að mæla í krónum. Samt virðist hv. flm. eitthvað vera að í þessu efni, sem laga þarf. Og ráðið, sem þeir hafa fundið upp og bera fram, er meira áfengi. Það á að drýgja mjöðinn enn með áfengu öli. Það á að brugga 4 1/2 % áfengt öl handa Íslendingum, en sterkara handa varnarliðinu og öðrum útlendingum og til útflutnings fyrst og fremst. En þegar á að fara að búa til fleiri áfengar öltegundir í landinu, mætti svo fara, að skenkjari færi einhvern tíma flöskuvillt og við Íslendingar einhverjir nytum góðs af þeim hinum sterkari miði, t.d. á borð við það, sem nú er kallað Egill sterki. Ölmennirnir tína svo fram ýmis rök málstað sinum til framdráttar og segja m.a.: Að áfengt öl í viðbót við þær víntegundir, sem nú eru á boðstólum, muni bæta drykkjusiðina, jafnvel draga úr drykkjuskapnum, og brúa betur en áður það bil, sem nú er á milli áfengra og óáfengra drykkja. Að áfenga ölið muni afsanna það menningarleysisorð, sem við nú liggjum undir hjá útlendum þjóðum að þeirra dómi, að við ástundum ekki þá sjálfsögðu kurteisi og tillitssemi að hafa á boðstólum með öðrum vinum áfengt öl. Má skilja það svo, að ölmennirnir telji slíka framkomu alvarlegt mál í sambandi við baráttu okkar að laða til okkar erlenda ferðamenn. Að heimskulegt sé að standa á móti bruggun áfengs öls, þar sem við eigum frá náttúrunnar hendi heimsins bezta vatn og getum því örugglega framleitt heimsins bezta öl og þannig lagt undir okkur heiminn á því sviði og öðlazt aukna möguleika til fjár og frama. Enn fremur, að framleiðsla áfengs öls muni tryggja tekjur ríkissjóðs af sölu áfengra drykkja. Það má segja, að þessi sýndarrök með áfenga ölinu séu svo augljóslega haldlaus, að varla taki því að taka þau til athugunar, þótt ég vilji hér með gera það lítils háttar. Hvað viðkemur því, að áfengt öl muni draga úr smygli, má benda hv. flm. á, sem þeir hljóta raunar að vita og vera kunnugt, að vínsmygl er alþjóðlegt vandamál, sem þær þjóðir, sem framleiða áfengt öl, hafa við að stríða engu síður en aðrar. Það er því tilgangslaust fyrir ölmennina að halda því fram, að áfenga ölið sé þeirrar náttúru að fyrirbyggja eða draga úr smygli. Það eru þá einnig hreinar kerlingabækur, að áfenga ölið bæti hina svokölluðu drykkjumenningu og dragi úr ofnautn áfengra drykkja. Það má vera, að hin illræmdu drykkjulæti og hvimleiðu drykkjusiðir séu meira áberandi meðal okkar en hjá sumum öðrum þjóðum, sem stunda meira en við þær drykkjuvenjur að neyta hinna léttu vína og ölsins. Hitt má þó vera, sem sumir telja, að skapgerð okkar Íslendinga eigi ekki svo lítinn þátt í hinum oft og tíðum hvimleiðu drykkjusiðum og við þess vegna munum seint taka upp betri hætti í þeim efnum, enda talið, að við ættum hægt um vik að breyta hér til, ef menn hefðu hug á því og hirtu um eða teldu slíkt til bóta. En er þetta mál svo einfalt, að til öruggra bóta megi teljast að neyta meir léttu drykkjanna? Hvað segir reynsla t.d. Frakka og annarra suðrænna þjóða og einnig þeirra, sem búa við ölmenninguna svokölluðu? Hvar hafa komið í ljós tiltölulega flestir eða fleiri krónískir drykkjusjúklingar? Það er alkunna, að sídrykkja áfengs öls og léttari vína á ekki síður þátt í að gera menn að slíkum sjúklingum en neyzla sterkra drykkja. Það er vitað, að Frakkar hafa þungar áhyggjur af vaxandi tölu áfengissjúklinga sinna og auknum dauðsföllum af völdum áfengisneyzlu. Mest er talið, að á þessu beri í iðnaðarhéruðum Frakklands meðal verkamanna. Talið er, að þessi plága fari vaxandi með aukinni drykkju áfengs öls. En í þeim héruðum, þar sem fyrri venjur haldast meir, að neyta aðeins þrúguvíns í svipuðum mæli og fyrr var venja, sé áfengismálið lítið breytt frá því, sem áður hafi verið. Sagt er, að á s.l. ári hafi dauðsföll af völdum áfengissýki numið meir en 20 þús. manna í Frakklandi, og þrátt fyrir mannfjölda Frakklands telja menn það, að ekki megi við svo búið sitja og því verði hið opinbera að hlutast til um viðeigandi aðgerðir, sérstaklega að reyna að draga úr neyzlu áfengs öls. Þessi mikla og merkilega þjóð, Frakkarnir, virðist því skilja vandann, fyrr en skellur í tönnunum, og vilja ekki berja höfðinu við steininn, alveg gagnstætt hinum íslenzku ölmönnum, sem halda því blákalt fram, að neyzla margra annarra þjóða sýni, að ölið sé laust við að vera hættulegt og hálfgerður Kínalífselixír eða allra meina bót. Það mætti þó segja, að reynsla ýmissa þjóða sýndi, að ölmennirnir vildu óafvitandi í þessu efni fara með okkur úr öskunni í eldinn. Að við berum einhvern menningarleysisstimpil í augum annarra þjóða og sýnum óviðunandi tillitsleysi og skort á kurteisi að bjóða ferðamönnum aðeins létt og sterk vín, en ekki áfengt öl, og stöndum með því móti æskilegum erlendum ferðamannastraumi, slík röksemd er fjarri lagi og óraunhæf. Að heimskulegt sé að standa á móti bruggun áfengs öls, þar sem við höfum yfirburði um ölgerð fram yfir aðrar þjóðir vegna vatnsgæða. Það er öllum vitanlegt, að flestar aðrar þjóðir hafa yfir bjarglegu vatni að ráða til ölgerðar, og það hefur sannazt, að það eru ekki vatnsgæðin, sem hafa ráðið úrslitum um gæði þeirra öltegunda, sem mesta alþjóðahylli hafa hlotið og flestar þjóðir kjósa sér. Kemur þar vitanlega fram og til greina fyrst og fremst kunnátta í ölgerð, sem t.d. Þjóðverjar og Danir eru taldir hafa manna mest tileinkað sér í margra alda gömlum öliðnaði sínum, svo og einnig hafa ráðið úrslitum þeir peningar, sem þessar þjóðir hafa varið í auglýsingastarfsemi til framdráttar sínu öli. Það er því fjarri öllu lagi að reyna að telja mönnum trú um, að það þurfi ekki annað og meira til en hið góða íslenzka vatn, til þess að við getum með góðum árangri ruðzt inn á hinn alþjóðlega ölmarkað. Að síðustu kemur svo rúsínan í pylsuendanum hjá ölmönnunum: Áfengt öl á að tryggja betur en ella viðvarandi tekjur ríkissjóðs af sölu áfengra drykkja. Hér er vikið að alvarlegu atriði varðandi hið opinbera og áfengið, sem ég skal ekki fjölyrða um hér. Aðeins vil ég segja það, að það er raunaleg staðreynd, hversu ríkissjóður virðist háður áfengistekjum, e.t.v. jafnháður og drykkjumaðurinn er háður vínföngunum, sem á boðstólum eru. Flestir munu nú verða að viðurkenna, að almenningur með sinni þekkingu, vilja og getu, eins og ölmennirnir orða það, muni ekki sætta sig við áfengisbann. Hitt munu fáir harma, þótt ríkistekjurnar af sölu áfengis minnkuðu eitthvað frá því, sem nú er, ef slíkt táknaði raunverulega minnkandi neyzlu áfengis. Ölmennirnir þykjast furða sig á þeirri fjarstæðu, að nokkur skuli vera á móti áfengu öli, en láta hins vegar fljóta hin sterku vín. Því furðulegra, segja þeir, þar sem öldrykkjan sé eðlilega hættuminnst. Hér er vikið að atriði, sem margir telja fjarri lagi í sambandi víð málflutning ölmannanna, enda hafa þeir síður en svo handbær rök fyrir. Margir benda á, að einmitt áfenga ölið sé stórum hættulegra en annað áfengi, m.a. sökum þess, að það sé tiltölulega ódýrt og laði því þá meira að drykkjunni, sem lítil fjárráð hafa, svo sem verkamenn, og einnig sökum þess, að slíkir starfsmenn teljast á venjulegum mælikvarða fullfærir til vinnu sinnar, þótt þeir hafi drukkið jafnvel nokkra léttáfenga bjóra. En samt er af fróðum mönnum talið, að með slíkri neyzlu missi maðurinn nokkuð af vinnuhæfni, aðgát og starfsöryggi í meðferð vinnuvéla á vinnustað og því hættara við slysum. Á það er líka bent, að sífelld öldrykkja verði fljótt að vana, sem geti orðið heilsuspillandi peningaþjófur. Reynsla er talin fengin fyrir því, að almenningsálitið hamli ekki á móti neyzlu áfengs öls á vinnustað. Dagleg notkun virðist hafa skapað það viðhorf að telja áfengt öl til nauðsynlegrar daglegrar fæðu, sem engum þýðir að banna, þótt ekki mundi leyfast að hafa opinberlega undir höndum sterka drykki til sams konar nota. Hvað segja menn svo um ýmsar aðrar vinnandi stéttir en verkamenn, t.d. skrifstofu- og verzlunarfólk? Allir vita, að þetta fólk neytir nú daglega innihalds úr þúsundum af kókakólaflöskum, svo að dæmi séu nefnd. Það þarf ekki að spyrja, að léttáfenga ölið muni leysa óáfengu drykkina hér af hólmi og verða strax viðurkenndur nauðsynlegur, hressandi svaladrykkur til afnota fyrir þessa fjölmennu starfshópa á vinnustað. Má hverjum manni vera augljóst, að slík drykkja áfengs öls mun hvorki auka né bæta vinnuhæfni né starfsgetu hlutaðeigandi. Það þarf því ekki að fara í neinar grafgötur með, að á þennan hátt mun stór hópur sérstaklega yngra fólks, sem hefur ekki áður lagt það í vana sinn að neyta áfengis, komast á bragðið með drykkju léttáfengs öls, og þá getur orðið greið gatan til frekari neyzlu sterkari áfengra drykkja. Það eru margir, sem óttast, að frá áfenga ölinu stafi enn fremur mikil hætta á hendur unglingum og jafnvel stálpuðum börnum, sem sagt, geti orðið mjög hættulegt æsku landsins. Það er vitað, að áfengisneyzlan dreifist ískyggilega ört út meðal æskufólks, jafnt af báðum kynjum. Af þessu hafa margir hugsandi menn þungar áhyggjur og standa ráðalausir gegn þessari öfugþróun. Margir óttast því, að áfengt öl muni hér auka áfengisneyzlu og hjálpa af stað eldra og yngra fólki, sem hefur ekki lagt slíka neyzlu í vana sinn áður. Það virðast a.m.k. engin rök vera fyrir hendi, sem geti útilokað þennan ótta, og jafnvel ölmennirnir virðast ekki vera lausir við hann, - eða hvers vegna þykjast þeir nú vilja sætta sig við, að áfengt öl verði aðeins selt undir hendi Áfengisverzlunar ríkisins, og þar með sennilega á það svo að heita, að það verði ekki söluhæft nema í gegnum slíkar áfengisútsöluhúðir, og getur þó enginn fullyrt um, hvað hægt er að setja um þá hluti í reglugerð, ef vilji er fyrir hendi? Áhugamenn um áfengt öl virðast vita, hvaða vinnubrögð eru sigurvænleg fyrir framgang þeirra málstaðar. Þeir fara nú fram á léttasta áfengt öl, en munu fljótt hugsa sér að færa sig upp á skaftið. Þessi vinnubrögð eru vafalaust auðlærð af reynslu sögunnar. Vínmenn hömuðust á sinum tíma gegn áfengisbanninu og heimtuðu, að þeirra dómi, jafnsaklausan drykk og léttu vínin. Ýmsar stoðir, sumar utanaðkomandi, runnu undir það, að þetta var heimilað. En Adam var ekki lengi í þeirri Paradís. Sumir töldu fljótlega, að þrúguvínin væru leiðigjörn, og enn fremur, að þeir sögðu sig engan tíma hafa til að drekka sig fulla af slíkum veigum. Þá kom krafan um leyfi fyrir sterkum drykkjum, og menn sögðu, að hér í væri ekkert samræmi, að banna slíkt áfengi, fyrst hin léttari vín væru heimil og á boðstólum, og niðurstaðan varð sú, að þessari kröfu var sinnt. Nú er komið að því, að menn heimta áfengt öl og telja sig færa fyrir slíku fullgild rök, fara af stað með kröfu um leyfi fyrir léttustu öltegundina, því að þeir telja sig vita, að ef ölið er leyft á annað borð, muni verða stutt í það áfengara og létt að fá rýmri hömlur í sambandi við neyzlu þess, ef þörf kann að krefja. Herra forseti. Ég legg til, að þetta mál verði fellt við þessa 1. umr., en ef þess er ekki kostur, afgreiði sú n., sem fær málið til meðferðar, það aftur inn í þingið, leiði málið þannig til höggs. Mætti það verða til þess, að flm. vektu það siður upp aftur á þeim grundvelli og með þeirri afsökun, sem þeir nú bera fyrir sig, að þar sem málið hafi aldrei komið úr n. við síðustu meðferð þess hér á hv. Alþ., hafi alþm. aldrei gefizt kostur á við 2. umr. að lýsa skoðun sinni né taka afstöðu til þess. Það virðist ástæðulaust, að hv. þdm. liggi lengur undir ámæli ölmannanna í þessu efni.



Herra forseti. Með þessu frv. er lagt til, að tekin verði upp framleiðsla og neyzla á áfengu öli í landinu. Fyrir 5 árum gerði hv. 1. flm. þessa máls tilraun til að sannfæra hv. alþm. um nauðsyn þessa máls með frv., sem hann flutti þá. En sú tilraun hans bar ekki tilætlaðan árangur. Við 1. umr. þessa máls hlýtur sú spurning að verða ofarlega á baugi, hver sé hinn raunverulegi tilgangur með frv. Til hverra umbóta á það að verða í lifi þjóðarinnar? Einhver ákveðinn tilgangur er í öllum þeim till., sem fluttar eru á Alþ., einhver tilgangur til gagns t.d. fyrir einstaklinga, fyrir stéttir, fyrir héruð, atvinnugreinar eða fyrir þjóðina í heild, einhver tilgangur til þess að skapa betra líf, meiri framfarir, meiri menningu eða fullkomnari þjóð. En hvert er markmiðið með þessu frv.? Hverjum á það að verða til gagns? Hvaða einstaklingum? Hvaða stéttum? Hvaða byggðarlögum? Styður þetta frv. að einhverjum framförum í landinu? Styður það að aukinni menningu? Styður það að betra þjóðfélagi? Nei, það gerir það ekki. Og þeir halda því ekki heldur fram, flm. sjálfir. Frv. hefur nefnilega engan tilgang annan en þann að veita mönnum meiri og fleiri möguleika til áfengisneyzlu. Frv. lyftir því aðeins undir lágkúrulegar og skaðlegar hvatir mannsins. En þó að frv. hafi nú engan jákvæðan tilgang og verði engum til góðs, verður það þá nokkrum til skaða? Hv. flm. sjálfir geta meira að segja ekki dulið það í grg. frv., að neyzla á áfengu öli geti orðið til tjóns. Þeir segja orðrétt, að menn hafi „undirstrikað, að óheppilegt og hættulegt sé að hafa á boðstólum fyrir Íslendinga áfengt öl. Um þetta hafa verið og eru skiptar skoðanir.“ Þeir draga ekki dul á þetta. Og þeir mótmæla alls ekkert þessum skoðunum. Þeir nefna ekki eitt einasta atriði sem rök gegn þessum skoðunum. En þeir minna heiðarlega á þetta. En þeir eru þeim mun fjölorðari um það, að það sé ekki samræmi í því að leyfa sölu sterkra vina, en banna sölu og framleiðslu á áfengu öli. Og þeim er svo mikils virði að bæta úr þessu ósamræmi, að þeir segjast eiginlega flytja frv. til þess eins, að þarna verði ekki áfram ósamræmi. Þeir nefna aftur á móti ekki neitt um það, hvaða gagn er að þessu samræmi, sem þeir vilja fá, og ekki heldur, hvaða ógagn er af þessu ósamræmi. Nei, þeir nefna ekkert um það, enda er það víst ekki hægt. Ég held, að þetta tal þeirra um ósamræmið sé þannig til komið, að þá hefur vantað efni í grg., þannig að ef þeir hefðu nú sleppt að tala um þetta, hefðu þeir ekki getað samið neina grg., því að um efni frv. er ekkert jákvætt hægt að segja. Flm. láta mjög í það skína í grg. frv., hvað áfengt öl er saklaust í samanburði við sterku vínin. Þeir eru þó alls ekki að hafa orð á því, að sterku vínin séu skaðleg. En sakleysi ölsins, það er þeim ofarlega í huga. Það er sannarlega ekki ofsögum af því sagt, hversu háskaleg sterku vínin eru. Íslendingar hafa fengið að kenna á því svipað og aðrar þjóðir. En er það svo auðvelt að dæma um, hvort er skaðlegra áfengt öl eða sterk vín? Er t.d. bílstjóri ölvaður af öldrykkju, sem veldur slysi, eitthvað betri en hinn, sem var ölvaður af sterku víni? Ef báðir valda sams konar slysi, er þá annað slysið eitthvað betri tegundar en hitt? Allir vita, að sterkt vín er fljótandi eitur. Enginn getur haft það um hönd í daglegri vinnu, því að þá getur hann ekkert unnið, a.m.k. ekki til gagns, og flestir heiðarlegir húsbændur losa sig við slíka menn. En áfengt öl er lævíst, af því að það er veikt. Öldrykkjumaður getur hangið við vinnu sína, þótt hann drekki öl jafnvel af og til yfir daginn. Hann er að vísu lélegur starfsmaður, og honum er ekki treystandi til ábyrgðarstarfa, en hann getur lafað með öðrum, jafnvel svo að húsbóndinn taki ekki eftir því, hvernig hann er. Unglingar, sem neyta sterkra drykkja, geta ekki heldur leynt því, og enn þá a.m.k. ofbýður flestum mönnum, ef þeir sjá nýlega fermdan ungling ofurölvi. Þetta eitt, þessi fljótvirkni sterka vínsins hefur það að segja, að það skapar aðhald hjá foreldrum, hjá aðstandendum unglinga og hjá mönnunum sjálfum. Það er ekki hægt að fela ástandið, eins og í skjóli veika ölsins. Það sást t.d. við hina frægu Þjórsárdalsför unglinganna hér um árið. Ef þessir unglingar hefðu bara haft með sér áfengt öl, er ekki víst, að neitt hneyksli hefði af því spunnizt. En þeir hefðu jafnvel getað drukkið jafnmikið áfengi í þessu áfenga öli og þeir gerðu í sterku vínunum. Hv. frsm. þessa máls hélt því fram í ræðu sinni, að ef áfengt öl væri á boðstólum, mundi draga úr neyzlu sterkra vína. Hver er reynsla annarra þjóða í þessum efnum, t.d. í Danmörku, þar sem við þekkjum nú einna bezt til? Í Berlinske Tidende frá 29. des. s.l. er grein um áfengismál Dana, eftir merkan mann, Sven Reden dósent. Þar birtir hann línurit yfir áfengisneyzluna þar í landi frá 1938-1964. Á þessu tímabili hafði neyzlan aukizt úr 2,38 lítrum af hreinu alkóhóli á mann í 4,97 lítra, eða um 109%. 1938 var öldrykkjan tæplega helmingur af þessari neyzlu, þessum 2,38 lítrum. En 1964 er áfengið í ölinu orðið yfir 70% af áfengisneyzlu Dana, líka miðað við hreint alkóhól á mann. En samt hefur neyzla sterkra vína aukizt líka á þessu tímabili. Neyzlan á áfenga ölinu hafði aukizt svo miklu meira. Svona er það saklaust, áfenga ölið í Danmörku. 4,97 lítrar af hreinu alkóhóli á mann er tvisvar og hálfu sinni meira en Íslendingar drekka og drekka þeir mikið. En af þessum 4,97 lítrum er hreint alkóhól í ölinu 3,51. Í sterku vínunum aftur á móti er alkóhólið 0,89. M.ö.o.: Danir drekka hreint alkóhól 4 sinnum meira í öli en þeir gera í sterkum vínum. Það er saklaust ölið eða hitt þó heldur. Þessu ættum við kannske von á, ef við fengjum áfenga ölið inn á markaðinn. Og þegar menn halda slíkum kenningum fram sem þessum og við höfum Dani við hliðina á okkur svo að segja til að bera okkur saman við, sjáum við, á hve miklum rökum svona kenningar eru reistar. Ölið kemur auðvitað algerlega sem viðbót. Það sýna tölurnar frá Danmörku. Hv. frsm. skýrði frá því í framsöguræðu sinni, að einn af tollvörðum hér í borg eða hér í nágrenninu hefði tjáð sér, að innflutt áfengt öl á s.l. ári mundi hafa numið um 100 þús. kössum. Ég skil þessi tíðindi svo, að hér hafi verið um ólöglegan innflutning að ræða, því að mér er ekki kunnugt um, að nein þau lög hafi verið þá í gildi, er heimila slíkan innflutning. Og manni verður að spyrja: Hvernig veit tollvörðurinn þetta, sjálfur vörður laganna með innflutningnum? Hvernig getur hann skýrt frá svona alvarlegum tíðindum, svona alvarlegum lögbrotum í innflutningi? Og hvað befur þessi embættis maður gert sjálfur til þess að stemma stigu við þessum lögbrotum? Eða á kannske að skilja þessa frétt hjá hv. flm. svo, að tollverðir láti sig engu skipta, þótt flutt sé inn í landið áfengt öl? Ég veit ekki, hvernig á að skilja þessa fregn. Ég vona, að þessi fregn sé ekki á rökum reist. Ég vona, að þetta sé hreint slúður. Í ræðu hv. frsm. var einn kaflinn um ofdrykkjumenn, og þar var vandamálið rætt frá læknis fræðilegu sjónarmiði. Þarna var vísindalega analíserað, hvernig geðsjúkir menn verða ofdrykkjumenn. Ekki ætla ég að hætta mér út á þennan hála ís læknisfræðinnar, ég er sannarlega ekki maður til þess. En það er eins og maður kannist við þessa kenningu, um geðveila menn, geðbilaða menn, sem allur almenningur telur svo alheilbrigða. En þó að ég hafi ekki læknisfræðilega þekkingu til þess að fara inn á þessa hlið málsins, vil ég hins vegar skýra frá áliti læknis eins hér í borginni á áfenga ölinu, manns, sem mun hafa a.m.k. ekki minni þekkingu á þessum efnum en hv. flm. frv. Þessi maður er Baldur Johnsen læknir, starfandi í rannsóknarstofu háskólans, sem hélt fyrir skömmu erindi í félagi einu hér í bænum um ölfrv. og ölneyzluna. Læknirinn lét mér góðfúslega í té stuttan útdrátt úr þessu erindi, og vil ég, með leyfi hæstv. forseta, lofa hv. þm. að heyra, hvað hann segir m.a.: „Frv. kann að líta sakleysislega út, og það er erfitt fyrir Íslendinga að dæma um áfenga ölið af eigin reynslu. Það er alþekkt, að aukið framboð einhverrar vöru eykur sölu hennar, hvað sem öðru líður og hvort sem um er að ræða nauðsynlegan eða ónauðsynlegan varning. Sjálfsagt ætlast líka flm. frv. til þess, að einhver sala verði á þeirri vöru, sem þeir eru að reyna að koma upp á landsmenn. Það verður að teljast fyrirsláttur einn, að ölið eigi að lúta sömu söluaðferðum og aðrir áfengir drykkir. Þessi saklausasti allra drykkja, eins og flm. telja hann, yrði líklega látinn í aðrar búðir, þegar eftirspurnin færi að aukast, og yrði auðvitað kallað eftir slíku mjög fljótlega, enda mundu vínsölubúðirnar, sem fyrir eru, fljótt springa utan af viðbótarölsölu. Okkar eigin reynsla er, eins og áður segir, lítil. En þó má minnast aldalangrar áfengisneyzlu hér á landi áður fyrr. Þeir, sem eitthvað þekkja til sögunnar, vita, hvert afhroð landsmenn urðu að gjalda fyrir brennivíninu, sem fyrst byrjaði að flytjast til landsins fyrir hér um bil 400 árum, hvernig útlendir drottnarar notuðu brennivínið og annað áfengi til að hjálpa til að herða snöru kúgunar og verzlunarhafta fastar og fastar að landslýð. Það vita allir, sem eitthvað hafa kynnt sér söguna, að hér flóði áfengið í vaxandi mæli um allt land þann tíma, sem innflutningur var frjáls á því og sala frjáls í landinu, þar til bannið, sem sett var á fyrri hluta þessarar aldar, kom til. Það þarf ekki annað en líta í annála til að sannfærast um, hvílíkur voðavágestur hér var á ferðinni, því að ekki eru þau svo fá dauðsföllin, ekki urðu svo fáir úti, jafnvel á lágheiðum hér á Suðurnesjum. Þegar bændur, sem voru að koma úr kaupstað með skammtinn kaupmannsins í höfðinu, en lítinn mjölskammt oft og tíðum, mátti ekki mikið út af bera á heiðum, til þess að menn þessir lægju ekki dauðir. Hesturinn íslenzki var þá það farartæki, sem lengi vel reyndi að ganga undir drukknum mönnum og bjarga þeim á leiðarenda, en það kom fyrir ekki. Margir sofnuðu á baki og drukknuðu í litlum lækjarsprænum. Nú er öldin önnur. Nú er hraðinn meiri. Nú eru bifreiðar komnar í stað hestanna, en bifreiðar hafa engan þann „sjötta sans“, sem reynir að bjarga drukknum bifreiðarstjóra frá því að vinna öðrum tjón eða sjálfum sér bana. Sé ástæða til að kvarta um ábyrgðarleysi í umferðinni nú þegar, er áreiðanlegt, að það batnar ekki með tilkomu ölsins, sem flm. frv. segja að sé saklaust og meinlaust. Hætt er við, að menn vari sig síður á því en öðru áfengi og setjist oftar hífaðir undir stýri. Við vitum, að bann var hér við lýði nokkur ár, en svo kom, að það var afnumið. Af því að erlendar þjóðir keyptu hjá okkur saltfisk, töldu menn ekki nema sjálfsagt, að við keyptum af þeim þeirra framleiðslu í staðinn, en það var vínið. Vínöldin byrjaði aftur, og ekki leið á löngu, unz menn vildu hafa eitthvað sterkara en þessi léttu vín, og rökin fyrir því voru þau og ættu að vera rosknum mönnum í fersku minni, að það væri svo lengi verið að drekka sig kenndan í þessu víni, það væri nokkur munur að geta fengið sér snafs með kunningjum sínum, bara eitt glas og þar með búið. Úr því að við höfum þessi léttu vín, sögðu menn, hvers vegna ekki að hafa líka sterk vín, meiri fjölbreytni? Enda er brennivínið og aðrir álíka drykkir svo vondir á bragðið, að það er engin hætta á því, að unglingar fari að leggja það sér til munns. Hins vegar er miklu meiri hætta á, að hin sætu, léttu vín yrðu unglingunum til trafala. - Svo mörg voru þau orð. Og svo var farið að flytja sterk vín til landsins. Nú er beðið um enn einn áfengisflokkinn, þ.e. ölið, og þá eru þau rök notuð, að ófært sé að eiga ekki völ á öðru en sterkum drykkjum, því að mönnum væri hættara við ofdrykkju með því að fá svo sterka drykki og það i stórum flöskum. Í þetta skipti eru notuð alveg þveröfug rök við þau, sem notuð voru í fyrra skiptið, þegar verið var að innleiða sterku drykkina, og sýnir það betur en nokkuð annað, að þeir menn, sem eru að berjast fyrir að fá fleiri áfengistegundir inn í landið, bera ekki hag þjóðarinnar fyrir brjósti, þó að það sé stundum látið líta svo út, heldur aðeins að þjóna sinni eigin löngun og nokkurra félaga, sem standa á bak við þá. Þá er ein röksemd eftir, sem notuð var í fyrra skiptið, þegar ölfrv. var á ferðinni, en hún er sú, að við getum framleitt betra öl en nokkur annar í heiminum, vegna þess að við höfum svo gott vatn, það yrði örugg sala í því til útlanda. Norðmenn höfðu svípuð sjónarmið, þegar þeir nýlega hófu bruggun öls. Þeir ætluðu að hafa það fyrir útflutningsvöru. En hver varð endirinn? Aðeins fáein prósent af því öli, sem þeir framleiða núna, er flutt út, allt hitt er drukkið í landinu sjálfu. Það er hægara sagt en gert að vinna nýja markaði fyrir öl í heiminum. Þar eru fyrir hinar frægu þýzku öltegundir, þar er Carlsberg, ef heimamarkaður er þá ekki yfirfylltur af eigin framleiðslu. Menn segja, að það sé auðvelt að hætta við ölframleiðslu. En hver trúir, að auðvelt sé að snúa við? Við sjáum, hvernig allt ætlaði að verða vitlaust í Danmörku, meðan ölverkfallið stóð þar. Þannig fer, ef menn eiga að missa nautnadrykk, sem þeir hafa vanið sig á. Menn vilja hafa sem mest frjálsræði í áfengissölu og láta enga tegund vanta, hér séu yfir 200 tegundir sterkra vina, því ekki að bæta einni við, þeirri léttustu? En þetta er blekking. Öl er nýr flokkur áfengra drykkja. Fyrir eru tveir: létt vín og brennd vín. Ölið er því 50% aukning áfengis í landinu. Heilbrigðisskýrslur Sameinuðu þjóðanna sýna, að flestir ofdrykkjumenn eru í Bandaríkjum Norður-Ameríku og þar næst í Frakklandi. Í báðum þessum stöðum er hvers konar áfengi frjálst. Í örfáum ríkjum Bandaríkjanna eru þó áfengishömlur, sem jafnvel jaðra við bann, en í flestum þeirra alfrjáls sala og framleiðsla. Hvernig er svo umhorfs t.d. í einni ölknæpu í stórborg Bandaríkjanna? Utan á gluggum og veggjum er auglýst: „Hér fást sterk vín, létt vín og öl. Hér fæst vodka, whisky, gin, koníak, rauðvín, portvín og sherry. Og hér fæst hvers konar öl, öl í glösum, öl í dósum, ljóst öl, dökkt öl, létt öl og sterkt öl, allt eftir því sem hver vill. Hér má fá lítið glas, jafnvel hálft glas, stórt glas, pela, hálfflösku og heilflösku, eða í öllum þeim umbúðum, sem neytendur óska. Vinnutékkar verkamanna eru innleystir hér. „Já, verkamennirnir geta þá komið beint frá vinnustað með ávísanir sínar fyrir vinnu dagsins eða vikunnar, og svo eru þær innleystar í ölknæpunum, í staðinn fyrir að fara heim með þær og kaupa mat fyrir þær handa fjölskyldunni. Þetta er aðeins lítil mynd af mörgum, sem hægt er að sjá í stórborgum víða um heim, þar sem ástandið er komið í það horf, að ekki verður við neitt ráðið og látið reka á reiðanum. Þarna er frelsið í allri sinni dýrð. En afleiðingin, hver er hún? 4000 ofdrykkjumenn af hverjum 100 þús. manns eða um 4%. Hér heima eru þó ekki nema 1-2% ofdrykkjumenn og áreiðanlega vegna þeirra hamla, sem enn þá er haldið á sölu og veitingu áfengra drykkja. Já, þetta var í Ameríku, segja menn. Það er kannske ekki von á því betra þar. - En lítum nær okkur, á Danmörku, paradísina þar. Þar fæst allt. Þar eru allar áfengistegundir seldar í búðum og knæpum, og þar sést aldrei fullur maður. En hver er reynslan? Í Berlinske Tidende skrifar fræðimaður um áfengismálin, en vill þó ekki að órannsökuðu máli leggja hömlur á áfengið, en hann hefur orðið óþægilega var við ýmsar staðreyndir og vill kanna þær til hlítar. Í öðru blaði hafði birzt viðtal við yfirlækni við einn af stærstu spítölunum. Þessi merki geðveikilæknir lýsti því blákalt yfir, að í Danmörku væru um 25 þúsund ofdrykkjumenn, sjúklingar, sem tækju upp spítalapláss þar í landi frá öðrum sjúkdómum. Greinarhöfundur vitnar enn fremur í umsögn manns, sem er hliðstæður áfengismálaráðunaut hér í landi, og hann hefur talið sennilegt, að nálægt 250 þús. manns í Danmörku yrðu meira og minna fyrir búsifjum vegna áfengisneyzlu. Hér er um að ræða fjölskyldur drykkjumanna, sem alltaf verða meira og minna fyrir barðinu á drykkjuskapnum, þó að þær séu ekki sjálfar beinir þátttakendur í drykkjunni. Þetta eru ljótar tölur. Í þessu sama blaði Berlinske Tidende er birt línurit yfir áfengisneyzlu Dana. Þar kemur í ljós, að heildaráfengismagnið, sem drukkið er, fer sífellt vaxandi, bæði brennivínsdrykkjan og öldrykkjan, öldrykkjan heldur meira en brennivínsdrykkjan, en ekki eins og flm. ölfrv. hér á landi eru að halda að almenningi, að ef ölið komi, muni brennivínsdrykkjan minnka. Nei, það er áreiðanlegt, að þá yrði allt annað upp á teningnum. Hvar sem öl er bruggað og selt, verður það almenningsvarningur, almenningsneyzla, almenningslöstur. Ölið verður daglegur drykkur meira og minna á vinnustöðum, sem stelur peningum frá mönnum og dregur úr afköstum. Menn þurfa ekki annað en bera saman afköst íslenzkra verkamanna og öll tilþrif á vinnustað við störf starfsbræðra þeirra í nágrannalöndunum, þar sem a.m.k. einn í hverjum hópi hefur nóg að gera að ná í ölföng. Hætt er við, að hér yrði útkoman ekki ósvipuð með ölið og með sígaretturnar, það yrði nautnavarningur, furðu sakleysislegur, en menn mundu kaupa ölið, þegar þeir færu að venjast því, og smám saman gætu þeir ekki án þess verið. Og spariskildingarnir færu til ölkaupa í staðinn fyrir húsbyggingar eða að prýða heimili sin eða í staðinn fyrir góðan mat. Verkamenn nágrannalandanna eiga ekki fé til að byggja fyrir íbúðir eða prýða heimili sin á sama hátt og íslenzkir verkamenn. Það má reyndar teljast undarlegt, að það skuli vera til menn, sem eru að reyna að venja þjóðina á nýja tegund áfengra drykkja, sem hún hefur þó verið svo blessunarlega laus við til þessa, og má þakka það að sumu leyti einangrun, en einnig, að landsmenn og ráðamenn hafa staðið á verði hvað þetta snertir fram að þessu. Það er í hæsta máta einkennilegt, að menn skuli vera að gera sér leik að því að bæta nýjum skatti, nýrri eyðslu, algerlega ónauðsynlegri og sem getur verið mjög skaðleg, við aðra óþarfa eyðslu landsmanna. Það er áreiðanlegt, að áður en varir yrði ölið mönnum miklu meiri peningaþjófur en jafnvel tóbakið er nú þegar, og er þó varla á það bætandi. Ég held, að Halldór Laxness hafi hitt naglann á höfuðið, þar sem hann leggur Steinari undan Steinahlíðum þessi orð í munn, er skáldið Einar Benediktsson býður honum öl í Skotlandi, en Steinar svaraði: Ekki get ég nú beinlínis sagt, að öl sé minn drykkur, elskulegi sýslumaður minn, segir brikkleggjarinn, en kaffi er ég vanur að þiggja, þegar það er boðið af góðum hug. Það lifgar andann heldur en svæfir, ef nokkuð væri.“ Þetta var útdráttur úr erindi Baldurs Johnsens læknis. Ég vil að síðustu minna á, að fyrir stuttu var efnt til mjög viðtækra félagslegra samtaka hér í landinu til varnar gegn slysum í umferðinni. Þessi samtök mælast mjög vel fyrir, enda er þörfin mikil að draga úr slysahættunni. En það er hálfömurlegt til þess að vita, að á sama tíma og þessi félagslegu samtök eru að fara af stað, skuli liggja fyrir Alþingi að afgreiða frv. með einhverjum hætti, sem flestu öðru fremur er líklegt til þess að auka á þessa slysahættu. Ég lit því svo á, að það ætti ekki að vera erfitt fyrir hv. þm. að taka afstöðu til þessa máls.



Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að svara því, sem lesið hefur verið upp hér úr erlendum blöðum. Ég hef ekki lesið það sjálfur, má vel vera, að það sé satt, en við vitum um íslenzku blöðin, hve mikið er hlutdrægt og ósatt, sem í þeim stendur, og það er hæpið, að í erlendu blöðunum sé það allt öruggur sannleikur, sem þar er sagt. Við vitum það líka, að þeir, sem eru bindindismenn, skrifa um þessi mál, og ég er ekki að gera lítið úr þeirra skoðunum eða þeirra vinnu. Það er allt í lagi með það. Þetta er þeirra sannfæring, og það er ekki nema eðlilegt og sjálfsagt, að þeir breyti eftir henni. En við vitum, að þessar prédikanir þeirra ganga í mörgum tilfellum út í öfgar. En hvað sem öllum þessum bindindiskenningum líður, hver er ávöxturinn? Það er drukkið alls staðar. Það treystir engin þjóð sér til þess að banna drykkjuskap. Það var hér vínbann. Það var vínbann í Bandaríkjunum. Og hvernig gafst það? Smygl, glæpir, og allir hafa gefizt upp við slíkt. Ég held, að sósíalistísku löndin fari eins að. Það virðist vera nóg af því þar. Hví í ósköpunum, ef þetta er óframkvæmanlegur hlutur, til hvers er verið að basla við þetta þá? Það er hliðstætt að banna ölið, en leyfa sterku vínin og ausa þeim út með okurálagningu auk þess, - það er hliðstætt og að banna mönnum að fá reyktóbak eða reykja pípu, en leyfa innflutning á vindlingum. Vindlingarnir eru hættulegir og hafa ill áhrif á heilsu mannsins, en pípan tiltölulega meinlaus. Þannig er með bjórinn og sterku vínin, það er miklu hættara við að neyta þeirra í óhófi. Menn geta orðið ofurölvi og gert hluti, sem þeir sjá eftir, og jafnvel gert af sér glæpi í hreinum drykkjuskap. En bjórinn er tiltölulega meinlaus, og það er allt annað að drekka vökva með 4% víninnihaldi eða 40%. Ég átti tal um þetta við Þórð Albertsson í vetur, hann hefur alið aldur sinn að mestu í útlöndum, og ég satt að segja legg miklu meira upp úr því, sem hann hefur heyrt og séð, heldur en öfgafullir blaðamenn skrifa. Það er alltaf hægt að finna einhverja grein í blöðum, hlutdræga og meira og mínna ósanna, og lesa hana upp. Hann sagði mér, að Íslendingar drykkju manna verst, þeir kynnu ekki nógu vel með vín að fara. Og hann sagði, að það væri hlægilegt að banna bjórinn hér. Við fáum ekki að kaupa Egil sterka, meðan við erum innan landhelginnar, en þegar við erum komnir í flugvél út fyrir landhelgina, þá fær maður Egil sterka. Útlendingum finnst þetta skoplegt, og það er það vitanlega. Hv. 3. þm. Vestf. spurði að því, hverjum það eigi að vera til gagns, að bjórinn verði fluttur inn. Ég skal svara fyrir mig. Ég hef ekki rætt það ýtarlega, en ég get gefið þá skýringu, sem ég hef á því. Það er í fyrsta lagi, að það er um stórfellt smygl að ræða inn í landið. Þetta vita allir, sem á annað borð hafa kynnt sér þessi mál. Og tollvörður einn hefur gefið upp, að það muni vera laumað inn ca. 100 þús. kössum bara hér á Suðvesturlandinu. Við þurfum ekki að ímynda okkur, að hann hafi ekki betra vit á því en við, sem sitjum hér í þingsal. Ríkisstj. gerir sitt til þess að leyfa þetta. Sjómönnum er leyft að koma með 1-2 kassa. En ætli það geti þá ekki viljað til, að það flytu 3–4-5 í sumum tilfellum? Svo er þetta ekki nema hluti af landinu. M.ö.o.: það geta allir fengið bjór, ef þeir nenna bara að eltast við það. Ég hef ekki reynt það sjálfur. Ég yfirleitt nenni ekki að fást við að smygla vörum, hvorki því né öðru, finnst ekki taka því. En við vitum það, að þegar fólk venst á að brjóta lögin, finnst því ekkert meira að brjóta aðrar greinar laganna en þessa. Þess vegna er öll löggjöf, sem er þannig vaxin, að hún er brotin meira og minna, heimskuleg. Það er þannig, að það er smyglað fleiri vörutegundum. Ég skal játa það, og ríkisstj. ætti að taka til athugunar, hvort ekki væri unnt að gera meira en gert hefur verið til að draga úr slíku. Og það er með vissa hluti, t.d. eins og fatnaðinn, að tollarnir á því eru það háir og innflutningsgjöld og söluskattur og annað slíkt, að þetta borgar sig. Það átti að fara að setja reglur um þetta nú. Ég las það í blöðum, að það mundi verða heimilt að flytja inn fyrir ca. 5 þús. kr. Þetta er meira en lítil upphæð. Ég held, að það sé nefnilega hættulegt að leyfa að flytja inn visst magn af vörum án þess að gjalda af því toll. Það skapar fordæmi, og þetta skapar mismun á aðstöðu einstaklinganna í þjóðfélaginu og er þess vegna ranglátt. En við eigum að hafa tollana það hóflega, að það freisti fólksins ekki allt of mikið til þess að smygla. Og m.a. væri mikil þörf á því, ef nokkur tök væru á, að lækka tolla á vissum vörutegundum og þ. á m. vissum tegundum af fatnaði til þess að hindra það, að smyglið sé svona mikið. Fjmrh., Gunnar Thoroddsen, beitti sér fyrir á sínum tíma með úr, sokka o.fl., að það væru lækkaðir á þessu tollar. Það var blátt áfram farið að smygla inn öllum þessum vörutegundum, af því að tollurinn var svo hár. Eftir að tollar voru lækkaðir, stórminnkaði þetta. Þetta þarf hver ríkisstj., sem situr við völd, að athuga. Ef fólkið græðir á smyglinu stórkostlega, freistar það þess til þess að framkvæma það. Þarna er því um lögbrot að ræða. Við skulum taka aðbúðina að sjómönnunum okkar hér í kringum landið. Við vitum það, að þeir drekka manna mest. Það er ekki af því, að þeir séu fæddir meiri drykkjumenn en aðrir, heldur er aðstaða þeirra allt önnur. Þeir koma í land, eru þreyttir, slæptir, hafa enga aðstöðu til þess að hvíla sig sómasamlega, þar sem þeir eru heimilislausir. Þeir geta ekki legið í skipunum. Stundum er vínverzlunum lokað, ef um miklar landlegur er að ræða í viðkomandi stöðum, og útkoman sú, að þeir kaupa vinið á svörtum, þeir mega hvergi vera með vínið. Það er ekki leyfilegt að drekka vin nema f einstaka stað. Það er ein hlutdrægnin í þessu þjóðfélagi. Það eru víssir staðir hér í bænum og í einstaka stærri bæjum, þar sem mönnum er leyfilegt að drekka vín með frjálsu móti, fá það blandað og með það farið eins og hjá siðuðum mönnum. Í minni kauptúnunum er þetta ekki leyfilegt. Þeir eru reknir út af hótelum, ef þeir eru með vínflösku, eða a.m.k. á að gera það. Og þá drekka þeir af stút undir húsvegg eða úti á götu, verða ölóðir, slást og gera ýmiss konar skammir af sér. Væri ekki viturlegra að hafa bjórstofu handa þessum mönnum, þar sem þeir gætu hvílt sig, rabbað saman og drukkið hóflega? Ég held, að í menningarþjóðfélagi væri það mikill munur, og er í raun og veru stór hneisa að búa ekki betur á þennan hátt að sjómönnum en gert er. Það þýðir ekki annað en taka hlutina eins og þeir eru. Sjómennirnir eru heimilislausir. Í landlegum eru þeir að ráfa um göturnar og það er ekkert gert til að gera þeim lífið viðunanlegt. Þriðja atriðið er það, að bjór hefur allt önnur áhrif á menn heldur en sterku vínin. Vínin örva, menn drekka of mikið af þeim, verða ölóðir eða vitlausir, eins og oft er sagt. Bjórinn hefur ekki eins örvandi áhrif og í raun og veru alls ekki örvandi áhrif nema að nokkru leyti. Þetta er eitt bezta svefnlyf, sem til er. Ég hygg, að það yrðu færri hjónaskilnaðir hér í bænum, ef menn drykkju bjór í staðinn fyrir vín. Menn yrðu rólegir heima hjá sér. Það, sem gerist með því að leyfa okkur að fá almennilegan bjór, vel tilbúinn, bragðgóðan og hressandi, er það, að það gerið lifið ánægjulegra í þessu landi, það sparar mikið fé fyrir sjómennina, ef hann er seldur með skaplegu verði, þeir drekka sér ekki til óbóta, drekka ekki frá sér vitið. Gamlir og lúnir bændur, væri þeim ef til vill of gott að fá sér bjórglas, þegar þeir heimsækja hver annan að kvöldi til eða í réttunum? Fullyrðing í þá átt, að bjórinn sé aukin vínnotkun, er eins og hvert annað slúður. Hvaða rök vill hv. 8. þm. Vestf. færa fyrir því, að Danir mundu minnka áfengisneyzlu sína sem svarar bjórdrykkjunni, ef hún væri bönnuð? Þykjast Íslendingar þess umkomnir að halda, að þeir séu vitrari í drykkjuskaparmálum en allar aðrar þjóðir í veröldinni? Þetta yfirleitt þekkist ekki í hinum hvíta heimi, að banna bjór, en ausa út sterkum vínum í fólk. Ímynda þessir herrar sér það, að unglingarnir muni ekki geta lært að drekka, þó að ekki sé bjór, bjórinn kenni þeim að drekka? Ég held, að þeir ættu að koma hér á vínveitingastaðina á föstudags- og laugardagskvöldum og vita, hvort þeir kunna ekki að fá sér í staupinu, unglingarnir hér í bænum. Nei, það þarf sannarlega ekki bjór til þess. Bjór er bragðverri en flest hin vínin, og menn læra siður að drekka bjór en vín. Það þýðir ekki annað en taka á hlutunum eins og þeir eru. Það þýðir ekki að vera með einhverjar hrókaræður um það, hvað vín sé skaðlegt og annað slíkt. Ég skal játa það, að vín er skaðlegt, ef það er drukkið í óhófi. En það er svo með hér um bil allt, sem við njótum í lífinu, ef það er notað í óhófi. Við getum borðað okkur til óbóta. Það hefur nú verið þannig í lífinu, að það er alltaf verið að reyna að koma í veg fyrir eitthvað, sem á að skaða manninn, og sannar dæmisagan um Evu það. Það var nú ekki fjölmenni þá, eftir því sem sagt er, á jörðinni, og ekki réð drottinn við, að hún át epli, sem henni var bannað að eta. Ég tek þessa sögu ekki bókstaflega, en það er bara þannig í lífinu, að svona hömlur þurfa að vera skynsamlegar, ef á að fara eftir þeim, og þó að þær séu skynsamlegar, er jafnvel erfitt að fá fólkið til að fara eftir þeim. Hóflega drukkið vín er ánægjuauki fyrir þá, sem kunna að fara með það. Hinir, sem kunna ekki að fara með það, eiga ekki að drekka, og það eru erfiðleikarnir, sem liggja í því. En ég hygg, að bjórnotkun verki þannig, að menn fari betur með vín, - ég er alveg sannfærður um það, - og skynsamlegar. Þeir eyða minni peningum, og það er ekki eins hættulegt fyrir líffærin og sterku vínin. Svo er ekki því að neyta, að hóflega drukkið vín getur verið eitt það bezta meðal, sem menn hafa í vissum tilfellum, ef kuldi sækir að manni eða eitthvað slíkt, það getur bara bjargað lífi hans. Það er eitt það bezta sótt hreinsunarlyf, sem til er, og læknar hafa sagt mér, að viðvíkjandi kransæðastíflu sé vín til bóta, það örvar blóðrásina. Það má vera, að bjórinn sé ekki eins hentugur að því leyti til. En þetta er bara eðlilegt og sjálfsagt, að hafa þetta frjálst. Ég álít, að sérstaklega ætti kvenþjóðin að beita sér fyrir því að leyfa eðlilega notkun bjórs. Það væri sannarlega munur fyrir frúrnar, sem eiga drykkjumenn, ef þeir fengju sér bjórglas heima hjá sér, væru rólegir og færu svo að hátta, heldur en ef þeir eru að slangra úti augafullir, sjálfum sér til leiðinda og öðrum til ama. Ímynda menn sér það, ef t.d. Danir bönnuðu bjór, - Danir eru vel mennt þjóð og þroskuð á svíði vínmála eins og á öðrum sviðum, þetta er með meiri menningarþjóðum heims, - ímynda menn sér það nú, að bjórmennirnir í Danmörku hætti að drekka, ef bjórinn væri bannaður og þeir fengju hann ekki? Er nokkur til, sem er svo mikið flón? Nei, ég bygg, að það mundi enginn treysta sér til þess að fullyrða það. Það, sem gerist, er bara, að þessir menn mundu fara að drekka sterk vin í staðinn og mundu skaða sjálfa sig og fjölskyldur sínar meira eftir en áður. Þá lét hv. 3. þm. Vestf. liggja að því, að afköst manna, - ég man ekki, hvort hann sagði það beinlínis, en ég skildi það svoleiðis, - við vinnu væru minni, vegna þess að þeir drykkju bjór. Mér þykir þetta nú einkennilegt fyrirbrigði. Ég veit það, að sumir, sem eru að láta gera við skip, sigla með þau til annarra landa, því að vinnuafköstin eru þar meiri. Ég sá einhvern tíma í blaði fyrir nokkru, það var um starfsþrek manna, það var verið að mæla það, og það þótti tiltölulega lágt hjá Íslendingum. Ekki ætti það að vera fyrir, að bjór væri seldur hér á frjálsum markaði. Ég held, að við getum ekki hælt okkur af því nú, að vinnuafköst séu meiri hér en hjá hinum germönsku þjóðunum, sem búa í kringum okkur og ættu helzt að vera sambærilegar. Ég held, að það sé fjarri því, að svo sé. Það þarf að gera sér grein fyrir því, þegar um eitthvert málefni er að ræða, kosti þess og lesti, hvað maður vinnur við að gera þetta eða hitt og hvað tapast á því. Vitanlega hafa öll mál tvær hliðar. Þetta þarf að gera upp við sig. Ég er sannfærður um, að það er miklu hægara að hafa vald á drykkjuskap manna, stilla honum í hóf með því að neyta vökva, sem hefur lítið áfengisinnihald, heldur en vökva, sem hefur mikið áfengisinnihald, það sé ekki líkt. Ég veit líka hvað bjórinn snertir, að hann hefur gagnstæð áhrif við sterku vínin. Þau örva meira, bjórinn gerir menn rólega og er eitt bezta svefnlyf, sem til er. Hv. 3. þm. Vestf. var að tala um það, að þetta væri aðeins til þess að auka lágkúrulegar hvatir, að leyfa mönnum að fá bjór með frjálsu móti. Eru það ekki frekar lágkúrulegar hvatir, eins og nú er gert, að vissir aðilar eru hlaupandi um allt að reyna að smygla inn bjór? Ég hélt, að það væru frekar lágkúrulegar hvatir að drekka bjórinn, en drekka hann bara óleyfilega, að nokkru leyti a.m.k. Mér er sagt af mönnum, sem koma hér í hús í bænum, þeir segjast varla koma þar, sem ekki sé boðið upp á bjór, útlendan bjór. Mér er sagt, að þetta sé komið austur um allar sveitir. Það eru afskekktari sveitirnar norðanlands og eitthvað á Vestfjörðum og Austfjörðum, sem hafa ekki þennan útlenda bjór, sem fenginn er ólöglega að meira eða minna leyti. Hverju er þá spillt að lofa mönnum að fá þetta heiðarlega? Ég skal játa það, að ég álít, að við ættum að hafa 2-3 bjórtegundir. Við getum haft eina veika, pilsner er nú víst eitthvað um 2%, eitthvað svoleiðis, en hann er svo bragðvondur, að það er dálítið erfitt að drekka hann, 4% og svona 6%. Ég hefði gjarnan viljað hafa heimild til þess, að bjórinn mætti vera 6%, og svo að við færum ekki fram á það, að það sé breytt neitt dreifingarkerfinu á þessu, náttúrlega ætti þetta að vera miklu auðveldara en það er nú. Þetta nær engri átt, að menn megi ekki neyta víns nema á vissum stöðum á landinu. Við getum tekið minni kauptúnin. Menn mega ekki drekka þar, hvorki bjór né annað, í raun og veru, ekki áfengan bjór á hótelum þar. Ég benti á það áðan með sjómennina. Þetta er bara vitleysa. Þarna er gerður munur á milli héraða. Það er þannig með hótelin í þessum stöðum, þar sem ekki er nein heimild til að selja áfengi, þau berjast í bökkum. Hér þykjast menn ekki geta rekið hótelin nema hafa vínsöluleyfi. En úti á landsbyggðinni eiga menn að reka þau án þess að hafa það. Þarna er gerður mismunur á milli þegnanna. Ég gæti vel gengið inn á það að vera á móti víni og greiða atkv. með banni, ef ég héldi, að það væri nokkur vegur að framkvæma það. En þessir blessaðir bannmenn hér fara ekki fram á, að það sé bannað að selja vín. Þeir vita, að það muni ekki takast. En þeir eru að berjast á móti því, að það sé seldur bjór með 4% áfengismagni. Annað er það, að það væri miklu eðlilegra og heilbrigðara fyrir íslenzka þjóðfélagið að hafa hér bjórframleiðslu og hæfilegan toll á því. Það mundi skapa tekjur fyrir ríkið, í staðinn fyrir að þessi bjór, sem er fluttur inn meira og minna án þess að það sé löglega leyft, skapar engar tekjur. Ég skal ekkert fullyrða um það, hvort við getum hér í framtiðinni framleitt betri bjór en aðrir, þannig að við getum haft þetta fyrir útflutningsvöru í stórum stíl, en ólíklegt er það ekki. Við erum bara á frumstigi enn þá og höfum ekki mikla æfingu í að framleiða bjór. Við þurfum ekki að halda um Carlsberg og aðrar frægustu bjórtegundir heimsins, að menn hafi lært það á nokkrum vikum að búa þetta til, heldur er áratuga- og jafnvel aldagömul reynsla, sem þessir menn hafa á bak við sig. Hitt er rétt, sem hefur verið drepið á oft, að við höfum betra vatn en flestar aðrar þjóðir og ættum því að því leyti til að hafa betri skilyrði til að búa til góðan bjór. Það má vel vera, að hér sé ekki um neitt stórmál að ræða, og þó er það að vissu leyti stórmál, að meiri eða minni hluti af þjóðinni sé ekki að laumast við að smygla inn vöru í landið, því að í því liggur viss siðspilling. Ókostirnir, sem fylgja þessu, ég sé þá ekki. Ég er sannfærður um, að það verður ekki meira drukkið. Það verður drukkinn bjór í staðinn fyrir vín, en að vínnotkunin aukist, það verður þveröfugt, hún minnkar. Fjmrh. sagði við okkur í viðtali, að það mætti ekki setja bjórinn í gegn, því að hann mundi minnka vínsöluna. Ekki hefur hann þá skoðun, að þetta bætist eingöngu við drykkjuskapinn. Ég er sannfærður um, að meiri hl. þjóðarinnar er með þessu. Og ég er sannfærður um það líka, að ef heimilisfeður drekka bjór, en ekki sterk vín, á það minni þátt í því að eyðileggja þeirra heimilislíf. Bjórinn á minni þátt í því en sterku vínin. Ég er nú ekki mikill bjórmaður, ég skal játa það, en það kemur fyrir, að ég smakka vín, og hef ánægju af því. Ég viðurkenni það raunar, að við þyrftum að venja okkur á að drekka vín meira í hófi. Íslendingar kunna ekki nógu vel með vín að fara. En ég held, að hv. 3. þm. Vestf. hafi ekki mikla reynslu í vínmálum. Það er ekki hægt fyrir mann að dæma um notkun víns og bjórs, ef hann hefur aldrei drukkið þennan vökva. Það er eins og fyrir mig t.d. að dæma um hljómlist. Það er eitthvað hliðstætt. Mér er nú sagt, að hv. 3. þm. Vestf. hafi fengið sér bjórsopa, þegar hann fór til Rússlands, það sagði mér merkur maður. En þó að hann hafi drukkið hjá Rússum, er það ekki mikil reynsla. Það er bara byrjunarstig. Ég get ekki skilið, að það hafi verið neitt finna að drekka bjór hjá Rússum en drekka hann hér á landi. En það horfir öðruvísi við með hv. 2. þm. Austf. Ég held, að hann hafi bragðað vín nokkrum sinnum á ævinni, - ég held það, þótt ég hafi ekki drukkið með honum, ég skal játa það, þannig að hann hefur mikla reynslu, a.m.k. á sterku vínin. Ég veit ekki, hvort hann hefur nokkurn tíma smakkað bjór. En hans afstöðu skil ég þess vegna ekki að hamast á móti drykk, sem er með 4% víninnihaldi, en berjast ekkert á móti sölu á áfengi, sem hefur 40-50% af alkóhólinnihaldi. Ég skil það ekki. Sjálfur hef ég þá reynslu, að ég veit þetta, að bjórinn gerir menn rólega og þeir eru heima hjá sér, sofna á réttum tíma, en vínið gerir menn ölóða og eyðileggur heimilislíf þeirra í mörgum tilfellum. Og það er illa farið. Ég held, að við getum ekki komið í veg fyrir, að menn noti vínanda. Það, sem við getum gert, er að reyna að vinna að því, að menn noti vín skynsamlega eins og annað, sem þeir hafa um hönd í lífinu. Það er í raun og veru fyrir neðan allar hellur, að ríkið skuli selja vindlinga, sem er viðurkennt að séu heilsuspillandi. Ég skal ekki fullyrða, hvort krabbamein myndast vegna þess, en ég veit, að sígarettureykingar eru slappandi fyrir manninn. Við vitum það Iíka, að það flýtir ekki fyrir mönnum á vinnustöðum að vera síreykjandi. En ríkið gengur á undan og selur þetta. Það er ekkert, sem bendir til þess, að bjór spilli heilsu okkar þannig, að við fáum krabbamein eða aðra sjúkdóma. Þeir menn, sem eru að berjast á móti þessu, sem þeir vafalaust gera í góðum tilgangi, - ég efa það ekki, að það sé þeirra sannfæring, - en því hreyfa þeir því ekki, að ríkið hætti að selja vöru, sem er skaðleg fyrir heilsu manna? Í raun og veru gætu Íslendingar ósköp vel komizt af án þess að reykja sígarettur. Þeir geta reykt smávindla eða pípu, það er ekki eins skaðlegt. En þetta gerir ríkið, það selur þessa vöru með okurálagningu, dreifir henni út meðal fólksins, og það eru unglingarnir, sem læra að reykja á sígarettunum. Það væri því meiri þörf að banna það en að banna mönnum að fá bjór með frjálsu móti, þegar þeir fá hann hvort sem er með ófrjálsu móti. Það er ekki skynsamleg aðferð. Það var haldin hér ágæt frumræða um þetta mál af hv. 7. þm. Reykv. Ég hef raunar farið meira inn á áhrifin, sem bjór og sterk vín hafa á einstaklingana, en hann tók hina hliðina, og ég sé þess vegna ekki ástæðu til þess að fara lengra út í þetta, því að hv. 7. þm. Reykv. er með greindustu og beztu ræðumönnum Sjálfstfl., þó að langt sé jafnað, og ég sé ekki ástæðu til að endurtaka neitt af því, sem hann sagði.