Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég verð að viðurkenna að maður er hálfpartinn eftir sig eftir þá atburði sem áttu sér stað í atkvæðagreiðslunni fyrr í dag þar sem Icesave-málið var samþykkt með svo afgerandi meiri hluta. Það er um að gera að hamra járnið á meðan það er heitt. Hér kem ég með fyrirspurn til hv. formanns utanríkismálanefndar, Árna Þórs Sigurðssonar, vegna þess að svo virðist sem þingsályktunartillaga sem ég lagði með fleiri þingmönnum fram á haustdögum um þjóðaratkvæðagreiðslu um aðlögunar- og viðræðuferli Íslands og Evrópusambandsins sé föst í utanríkismálanefnd. Tillagan var lögð fram í haust og gekk upphaflega út á að þessi þjóðaratkvæðagreiðsla mundi fara fram á sama tíma og kosið yrði til stjórnlagaþings. Örlögin höguðu því þannig sem betur fer að tímamörk voru of þröng þegar tillagan kom fram því að það hefði verið skelfilegt hefði þessi þjóðaratkvæðagreiðsla farið fram á sama tíma og hin mislukkaða stjórnlagaþingskosning ríkisstjórnarinnar sem nú hefur verið úrskurðuð ógild af Hæstarétti. Það segir sig sjálft að hefðu farið fram fleiri atkvæðagreiðslur þennan dag hefðu þær að sjálfsögðu verið dæmdar ógildar líka vegna galla í kosningunum sjálfum. Ég lagði fram þá breytingartillögu á sínum tíma að þjóðaratkvæðagreiðslan skyldi fara fram ekki seinna en 28. maí 2011 og þar sem þetta er þjóðaratkvæðagreiðslutillaga sem er ekki bundin í stjórnarskrá eru tímamörkin í henni þrír mánuðir. Það verður því að koma þessu máli út úr utanríkismálanefnd. Í síðasta lagi 28. febrúar þarf að afgreiða tillöguna út úr þinginu. Hún er fullburða og tilbúin í utanríkismálanefnd, þetta er þingsályktunartillaga og þarf einungis tvær umræður þannig að það er einungis ein umræða eftir í þingsal og þá getum við komið þessu máli af stað. Við vonum að forsetinn vísi Icesave í þjóðaratkvæðagreiðslu og þá getum við tekið þessi tvö mál saman. Ég spyr því hv. formann utanríkismálanefndar: Af hverju er ekki löngu búið að afgreiða málið út úr utanríkismálanefnd? 

Frú forseti. Ég þakka fyrir að fá tækifæri til að greina frá því að það mál sem hv. þingmaður nefnir hefur verið til umfjöllunar í utanríkismálanefnd og fengið þar hefðbundna meðferð, verið sent til umsagnar, nefndin hefur tekið við umsögnum og við höfum rætt málið á nokkrum fundum. Nú háttar svo til að á dagskrá þessa fundar er einmitt önnur þingsályktunartillaga sem snýr að umsóknarferlinu gagnvart Evrópusambandinu, en þar er lagt til að umsókn Íslands um aðild að ESB verði afturkölluð, það er þingsályktunartillaga frá Unni Brá Konráðsdóttur o.fl. Hún er hér til umræðu í dag og mun koma til utanríkismálanefndar. Ég er þeirrar skoðunar að það sé heppilegt að þessar tillögur fylgist að út úr utanríkismálanefnd, en ég hef ásetning um að ekki verði neinn dráttur á því að utanríkismálanefnd fjalli um þá tillögu þegar hún kemur til okkar kasta. Ljúki umræðu í dag mun ég væntanlega halda fund í utanríkismálanefnd á morgun til að koma henni til umsagnar þannig að við getum áður en mjög langt um líður tekið þessar tvær tillögur sem báðar lúta að umsóknarferlinu gagnvart ESB til efnislegrar umfjöllunar í þingsal.

Virðulegi forseti. Á fimmtudaginn féll dómur í Hæstarétti þar sem Hæstiréttur staðfesti dóm Héraðsdóms Reykjavíkur um að umhverfisráðherra hefði brotið lög með því að synja aðalskipulagi Flóahrepps fyrir tveimur árum. Það var utandagskrárumræða um málið í gær og ég fór í tvígang rangt með sem ég vil nota tækifærið til að leiðrétta núna. Ég taldi að hæstaréttardómararnir hefðu verið sex, þeir voru fimm. Héraðsdómurinn var Héraðsdómur Reykjavíkur, ekki Suðurlands. Ég leiðrétti þetta hér með. Viðbrögð hæstv. ráðherra ríkisstjórnarinnar hafa verið með nokkrum ólíkindum að mínu mati. Hæstv. umhverfisráðherra segir: Ég er í pólitík, þetta er mín pólitík og eftir því fer ég. Hæstv. forsætisráðherra segir að ekkert sé athugavert við þetta, þau í þessari ríkisstjórn ætluðu hvort sem er aldrei að virkja í neðri hluta Þjórsár og þá skiptir væntanlega ekki máli hvaða lög eru brotin í þeim efnum. Hæstv. fjármálaráðherra segir að hæstaréttardómurinn sé ekki áfellisdómur yfir ráðherranum, loksins sé kominn umhverfisráðherra sem setur umhverfið ofar öðru. Aðspurð í utandagskrárumræðu í gær um hvort hún ætti að axla pólitíska ábyrgð sagði umhverfisráðherra, með leyfi forseta: „Varðandi pólitíska ábyrgð, já, ég axla pólitíska ábyrgð á öllum mínum verkum með því að vinna þau störf sem mér er trúað fyrir. Hér er þingbundin stjórn og ég sit í umboði meiri hluta Alþingis.“ Ég vil spyrja hv. þm. Kristján L. Möller sem er formaður iðnaðarnefndar og hefur, sem ég hef tekið eftir, ekki alveg sömu pólitísku skoðanir á atvinnumálum og atvinnuuppbyggingu og hæstv. umhverfisráðherra hefur látið í ljósi og haft sem eina af forsendunum fyrir þessari ákvörðun sinni: Situr hæstv. umhverfisráðherra í hans umboði? Mundi hv. þingmaður verja hæstv. umhverfisráðherra vantrausti ef slík 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að bera þetta mál fram við mig, en ég tek skýrt fram í byrjun að við hæstv. umhverfisráðherra erum ekki í sama flokki og þar með ekki beint með sömu skoðanir. Þess vegna erum við ekki í sama flokknum, það er nú bara svoleiðis. Ég gat því miður ekki hlustað á utandagskrárumræðuna í gær og ekki heldur lesið hinn merka hæstaréttardóm sem hér er vitnað til. Þetta mál allt er langtímadeilumál sem hefur verið rifist um dálítið lengi. Það snýst m.a. um sjálfsákvörðunarrétt sveitarfélaga sem er varinn í 78. gr. stjórnarskrárinnar og er örugglega 1. gr. sveitarstjórnarlaga líka, þ.e. um að sveitarfélög ráði sjálf málefnum sínum eftir því sem lög ákveða. Svo geta komið einhver önnur lög inn. Mér virðist að þarna hafi verið túlkunaratriði sem endaði með því að Hæstiréttur sneri málinu og dæmdi þetta þannig að umhverfisráðherra bæri að staðfesta skipulag Flóahrepps. Í framhaldi af því hefur hæstv. umhverfisráðherra lýst því yfir að hún muni staðfesta skipulag Flóahrepps. Því fagna ég, virðulegi forseti, að dómi Hæstaréttar skuli vera hlítt. Svo minni ég auðvitað á að eftir þennan dóm hefur lögum verið breytt og sett fastar þarna þannig að það sé ekki lengur einhver ágreiningur um þessi atriði. Ég ítreka það sem ég sagði áðan, virðulegi forseti, ég tel að sjálfsákvörðunarrétt sveitarfélaga eigi að virða og þau hafi þetta vald, þ.e. skipulagsvaldið. Eins og ég segi fagna ég því að þetta skipulag skuli vera samþykkt þótt seint sé.

Forseti. Ég vil að gefnu tilefni taka fram að ég er í sama flokki og hv. þm. Kristján L. Möller og við höfum mjög svipaðar skoðanir bæði á atvinnumálum og atvinnuuppbyggingu og vonandi á umhverfismálum og náttúruvernd þegar á heildina er litið og nógu djúpt er skyggnst. Þess vegna er kannski rétt að segja þótt seint sé að ég styð ákvörðun Kristjáns Möllers þegar hann var sveitarstjórnar- og samgönguráðherra 31. ágúst 2009 og felldi þann úrskurð að ekki væri að finna heimild í skipulags- og byggingarlögum til að aðrir gætu borið kostnað sem hlytist af aðalskipulagi líkt og leyfilegt er í ákveðinni grein þeirra laga, þ.e. var því að þau eru fallin úr gildi, að framkvæmdaraðili bæri kostnað sem hlytist af deiliskipulagi. Ég taldi það upp í ræðu minni í utandagskrárumræðunni í gær sem ég var sumsé viðstaddur og núverandi hv. málshefjandi hóf líka þá. Ég taldi margar ástæður að baki þeirri ákvörðun sem hæstv. umhverfisráðherra Svandís Svavarsdóttir tók. Þetta var ein þeirra. Það er svo rétt hjá hv. þm. Kristjáni Möller, annaðhvort væri nú, að nú hefur lögum verið breytt og mín niðurstaða um þá breytingu sem ég stóð sjálfur fyrir sem nefndarmaður í umhverfisnefnd er sú að samningur Landsvirkjunar og Flóahrepps frá júlí 2007 stæðist ekki þá grein sem nú er komin í skipulagslögin og segir vissulega - og eðlilega, ég stóð að þessari breytingu - að sveitarfélagi sé heimilt að rukka framkvæmanda fyrir þátt í aðalskipulagi en ekki krónu umfram það sem það aðalskipulag kostar. Á því mundi þessi samningur falla 

Virðulegur forseti. Mig langar að taka til máls undir liðnum um störf þingsins vegna þess dóms sem féll í Héraðsdómi Reykjavíkur í morgun um mál níumenninganna. Þeim málatilbúnaði sem Alþingi hafði í því máli í gegnum forseta Alþingis, að vísu fyrrverandi forseta Alþingis, var vísað til föðurhúsanna. Þetta mál hefur frá upphafi verið til mikils vansa fyrir Alþingi Íslendinga og það er komið út um allar koppagrundir í heiminum að Alþingi Íslendinga hafi staðið fyrir pólitískum ofsóknum gagnvart fólki. Það að leggja fram ákæru sem leiðir hugsanlega til ævilangs fangelsis fyrir það sem gekk hér á var alveg ótrúlegt. Það er komið að því að Alþingi og forseti þess biðji þessa níumenninga afsökunar á þeim ákærulið sem hér um ræðir og sem var sendur í bréfi til ákæruvaldsins og óskað eftir að ákært yrði eftir. Málatilbúnaður forseta Alþingis, fyrrverandi að vísu, eins og honum var hafnað af dómstólum hefur leitt til þess að fólkið mun ekki dvelja mjög lengi í fangelsi og tvennt fékk skilorðsbundna dóma. Mér finnst einboðið að núverandi forseti þingsins og Alþingi allt biðji þetta fólk nú þegar afsökunar og taki að sér að greiða hluta þess lögfræðikostnaðar sem það hefur orðið fyrir, þá þann hluta sem leiðir af ákæru vegna 100. gr. almennra hegningarlaga. Fólk býr sig náttúrlega undir og eyðir meira fé í lögfræðikostnað þegar það stendur frammi fyrir hugsanlega ævilöngum fangelsisdómi en hugsanlegri sekt fyrir það að bíta lögregluþjón eða halda opnum dyrum í leyfisleysi. Ef Alþingi gengi fram með þessu máli mundi það ná aftur hluta virðingar sinnar og sáttum við þjóðina líka. Ég held að það sé kominn tími til þess að Alþingi hegði sér öðruvísi og sýni ekki lengur þann hroka sem kemur fram í þessum samskiptum.

Virðulegi forseti. Hv. formaður utanríkismálanefndar svaraði þeim spurningum sem ég hafði lagt fyrir hann um það hvers vegna þingsályktunartillaga um þjóðaratkvæðagreiðslu um aðlögunar- og viðræðuferli Íslands og Evrópusambandsins væri föst í utanríkismálanefnd. Tillagan gengur út á það að þjóðin fái að tjá hug sinn um aðlögun Íslands að Evrópusambandinu í þjóðaratkvæðagreiðslu, hvort halda eigi áfram eða stoppa núna. Ég fór yfir það að komin var fram breytingartillaga sem ég flutti sjálf og skrifaði undir að þjóðaratkvæðagreiðslan færi fram ekki seinna en 28. maí 2011. Mér finnst mjög undarlegt að hv. formaður nefndarinnar komi hér fram nú og segi mér þær fréttir og þingheimi að það sé búið að ákveða að ræða hér annað mál með þessari tillögu sem bíður fullburða í utanríkismálanefnd. Það á einungis eftir að taka hana út úr nefnd og það eru tímamörk á henni. Það er undarlegt að það eigi að ræða hana með máli sem er á dagskrá hér í dag sem á eftir að fara til umsagnar sem er a.m.k. þriggja vikna ferli. Það sýnir þörf þess að stofna hér lagaskrifstofu Alþingis svo einhver heildarsýn sé yfir málin. Það er lágmark, frú forseti, að flutningsmaður breytingartillögunnar hefði verið látinn vita af þessu fyrr því að ég sé það í hendi mér að ef þessi tillaga formanns utanríkismálanefndar stendur verð ég að leggja fram breytingartillögu og breyta þessari dagsetningu. Ef farið er fram á þjóðaratkvæðagreiðslu sem ekki er ákvæði um í stjórnarskrá skulu líða a.m.k. þrír mánuðir frá því að Alþingi samþykkir þá tillögu og þar til þjóðaratkvæðagreiðslan fer fram. Ég 

Frú forseti. Ég vil láta það koma fram að ég tel eðlilegt að utanríkismálanefnd fjalli um þessi mál sameiginlega. Báðar tillögurnar fjalla um umsóknarferli okkar gagnvart ESB. Það er í raun þannig að ef t.d. þingið tæki þá ákvörðun að samþykkja tillöguna sem gengur út á það að draga umsóknina til baka þá fellur hin í sjálfu sér þar með, því að þá yrði auðvitað ekki þjóðaratkvæðagreiðsla um það hvort halda ætti áfram umsóknarferlinu eða ekki. Að þessu leyti til finnst mér eðlilegt að við ræðum þær í samhengi í utanríkismálanefnd. Hvað síðan er gert hér í þingsal er svo annað mál og ég ætla ekki að hafa neina skoðun á því að svo komnu máli, en þetta er það sem ég hef hugleitt varðandi meðferð málsins í utanríkismálanefnd og ég tel að þannig sé samhengi milli málanna. Um tímasetningarnar sem hv. þingmaður nefndi má segja að nefndinni sem fjallar um málið er auðvitað ekkert að vanbúnaði ef hún leggur til að tillaga hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur verði samþykkt. Nefndinni er ekkert að vanbúnaði að gera breytingartillögu við þá tillögu að því er varðar tímasetningu, þannig að ég held að ágætlega sé fyrir þessu séð, en nefndin hefur ekki enn þá tekið afstöðu til þess hvaða tillögu hún gerir um úrslit þessara mála. Hún mun gera það í nefndaráliti annaðhvort einu eða fleiru eftir atvikum þegar þar að kemur. Ég get fullvissað hv. þingmann um að það verður enginn ástæðulaus dráttur á því að utanríkismálanefnd afgreiði þessi mál.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Kristjáni L. Möller fyrir svörin sem hann gaf hér áðan. Ég verð að segja við þingmanninn að ég vissi og gerði mér fyllilega grein fyrir því að hann og hæstv. umhverfisráðherra tilheyra ekki sama flokknum. Ég vil þá upplýsa hv. þingmann um að hv. þingmaður og hæstv. umhverfisráðherra tilheyra og styðja sömu ríkisstjórnina. Hæstv. umhverfisráðherra sagðist bera pólitíska ábyrgð á verkum sínum með því að vinna vinnuna sína fyrir þann pólitíska meiri hluta á Alþingi sem studdi hana. Þess vegna vil ég ítreka spurningu mína til hv. þingmanns: Væri hv. þingmaður tilbúinn að verja hæstv. umhverfisráðherra vantrausti ef slík tillaga kæmi fram?  Hæstv. umhverfisráðherra spurði nefnilega í umræðunni í gær hvaða hagsmunir ættu að njóta vafans þegar upp kæmu álitamál og hv. þingmaður fór vel yfir það að sannarlega væri um að ræða álitamál sem tengdust þessu. Ég lít svo á að þau álitamál, ef menn skoða fordæmi og fara yfir það hvernig þessir hlutir hafa verið gerðir, væru ekki svo mikil álitamál að fara þyrfti í allan þennan málarekstur. Hæstv. umhverfisráðherra talaði um hvort það væru hagsmunir viðskipta- og atvinnulífs eða hagsmunir almennings og umhverfis. Ég held því fram að þessir hagsmunir eigi ekki bara heldur fari vel saman. Ég spyr þá hv. þingmann hvort hann geti ekki verið sammála mér um að við getum notið náttúrunnar og nýtt hana á sama tíma. Og ef við ætlum að 

Frú forseti. Ég hef verið að hlusta á þingmenn ræða hér ýmis mál. Ég vil koma með athugasemdir út af tveimur þáttum, annars vegar út af þeirri umræðu sem var milli hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur og Árna Þórs Sigurðssonar um þjóðaratkvæðagreiðslu vegna ESB. Ég held að það sé í fyllsta máta eðlilegt að menn bíði í utanríkismálanefnd eftir að klárað verði að ræða tillögu hv. þm. Unnar Brár Konráðsdóttur, sem er á dagskrá í dag og fjallar um afturköllun umsóknarinnar. Að mínu mati er eðlilegt að fjallað verði um þær saman og þingið geti þá tekið afstöðu til þeirra tillagna þegar þar að kemur og utanríkismálanefnd metur svo. Hitt er síðan að ég vil veita hv. þm. Kristjáni L. Möller tækifæri til að bera af sér sakir. Ég hjó eftir því að hv. þm. Mörður Árnason sagði að þeir væru nákvæmlega sömu skoðunar í atvinnumálum, hv. þm. Mörður Árnason og Kristján L. Möller. Ég vil þá einfaldlega fá það áréttað af hv. þingmanni að hann sé nákvæmlega sömu skoðunar og hv. þm. Mörður Árnason. Við vitum alveg hvaða skoðanir hann hefur varðandi atvinnuuppbyggingu. Ég vil líka fá það staðfest hvort hv. þingmaður styðji ekki örugglega sitt samfylkingarfélag í Norður-Þingi sem ályktaði mjög einarðlega um það að halda áfram með þau fyrirheit um að beita sér fyrir rannsóknar- og orkuöflun á háhitasvæðum í Þingeyjarsýslu og einnig það að þau væru algjörlega mótfallin ákvörðun stjórnvalda um algjöra friðun Gjástykkis. Ég spyr hvort hv. þingmaður taki ekki örugglega undir þetta og sé sammála mér í því að við þurfum að fara að stuðla að verðmætasköpun og uppbyggingu en vera ekki alltaf með þessar girðingar, stundum þvergirðingar þvert yfir atvinnulífið til að hindra uppbyggingu þess, hvort sem er norðan heiða eða sunnan lands.

Virðulegi forseti. Margar spurningar hafa komið fram. Fyrir það fyrsta vil ég taka undir það sem komið hefur fram að brýnasta verkefni okkar núna og hefur verið undanfarin ár er atvinnuuppbygging og ekkert annað en atvinnuuppbygging. Hagvöxtur og aukinn hagvöxtur er það mikilvægasta til að vinna okkur út úr þessari kreppu sem hér reið yfir árið 2008. Ég hef áður sagt það, virðulegi forseti, og ég skal segja það einu sinni enn: Við vinnum okkur ekki út úr þessum vanda með endalausum skattahækkunum, niðurskurði í rekstri ríkisins eða fjölgun starfsmanna hjá ríkinu eða opinberum aðilum. Opinberir aðilar eru í miklum vandræðum núna með fjárhagsáætlanir sínar og fjárlög, og það er ekki á dagskrá. Þess vegna þurfum við að koma hjólum atvinnulífsins í gang. Það hefur tekið of langan tíma en ég hygg að það fari að gerast og að frá og með þeim degi fari ýmis græn ljós að loga, rauð ljós að slokkna og græn ljós að loga hvað varðar frekari atvinnuuppbyggingu, það er vonum seinna. Vegna þess sem hv. þm. Þorgerður K. Gunnarsdóttir spurði mig út í um félaga minn og samflokksmann, hv. þm. Mörð Árnason, verð ég að segja alveg eins og er að við erum sammála um ýmislegt, eins og það t.d. að við höfum mjög góðan forseta lýðveldisins sem greip til góðra aðgerða ekki alls fyrir löngu og hafa komið til umræðu hér á hinu háa Alþingi í dag, en við erum ekkert endilega sérstaklega sammála um hvernig skuli fara í atvinnuuppbyggingu. Ég vona að við séum sammála um að fara þurfi í atvinnuuppbyggingu. Ég er nokkuð viss um það og ég leyfi mér bara að segja það hér. Og það er hluti af lýðræðinu að ég og hv. þm. Mörður Árnason deilum ekki sömu skoðunum um atvinnuuppbyggingu á norðausturhorni. Það er bara svoleiðis og það er ekkert nýtt. Ég tel að við þurfum að fara í atvinnuuppbyggingu á Norðausturlandi og þá sé allt undir hvað það varðar vegna þess að biðin - ég hef verið þingmaður þess kjördæmis frá 1999, og alltaf er verið að bíða eftir einhverju öðru í atvinnuuppbyggingu. 
             Frú forseti. Miðað við það sem ég hef sagt um atvinnuuppbyggingu þá tel ég allt koma til greina á norðausturhorninu til atvinnuuppbyggingar og vona að það gerist sem fyrst.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að taka undir það sem hefur komið fram í máli þeirra hv. þingmanna sem hafa talað um atvinnumál. Brýnasta verkefni okkar núna er að koma atvinnuuppbyggingunni og atvinnulífinu í gang. Ég kem hér upp út af öðru tilefni. Eins og allir vita var kjördæmavika í síðustu viku þar sem þingmönnum gafst kostur á að hitta fólk og kjósendur. Mig langar að deila þeirri reynslu sem ég upplifði. Það sem stendur upp úr hjá fólki er akkúrat það sem við vorum að enda við að ræða, þ.e. mikilvægi atvinnuuppbyggingar, til að hægt sé að snúa af þessari skattpíningarbraut ríkisstjórnarinnar. Fólk hafði sérstaklega orð á því hversu ráðstöfunartekjur þess höfðu minnkað og það hafði áhyggjur af atvinnumálum. Í kjördæmi mínu komu í ljós miklar áhyggjur fólks af þeim mismun sem á sér stað gagnvart raforkuverði þar sem íbúar á landsbyggðinni greiða allt upp í þrisvar sinnum hærra verð fyrir að kynda húsin sín en þeir sem hafa aðgang að hitaveitu. Þetta eru einungis 10% af þjóðinni og þetta er atriði sem við stjórnmálamenn verðum að fara að taka mjög alvarlega á og gera eitthvað í í stað þess að tala bara um það. Síðast en ekki síst hefur komið í ljós að með þessari skattpíningarstefnu ríkisstjórnarinnar hefur flutningskostnaður aukist mjög til muna á landsbyggðinni sem stendur fyrirtækjum þar fyrir þrifum þar sem þau eru ekki lengur samkeppnishæf við önnur fyrirtæki. Síðan var mjög skýrt að óvissan í sjávarútvegi er algjörlega óþolandi. Það var alveg sama við hvern maður talaði, hvort sem það voru sveitarstjórnarmenn, forsvarsmenn fiskvinnslufyrirtækja eða aðrir. Þessi óvissa er algerlega óþolandi. Því til staðfestingar fór ég í mjög gott fyrirtæki, 3X-Stál á Ísafirði, sem framleiðir tæki og tól fyrir fiskvinnslur og matvælavinnslur. Eðlilegt árferði í gegnum tíðina í þessu glæsilega fyrirtæki var 50–70% á innlendum markaði. Í dag er það núll. Ekki neitt. Akkúrat ekki neitt. Bara út af óvissu í sjávarútvegi. Slík óvissa stendur okkur fyrir þrifum til að við getum farið 

Virðulegi forseti. Ég kem hér upp af tveimur ástæðum. Annars vegar vil ég taka undir með þeim sem hafa komið í pontu og hrósað þeim dómi sem féll í dag er varðar 100. gr. hegningarlaganna, að henni var ekki beitt gagnvart svokölluðum níumenningum og tek að öðru leyti undir mál hv. þm. Þórs Saaris og Marðar Árnasonar í þeim efnum. Hitt málið sem mig langar til að ræða lýtur að þeim gjörningi sem fram fór hér í dag og varðar þjóðaratkvæðagreiðslur. Ég hef oftar en einu sinni tjáð þá skoðun mína í þessari pontu að Icesave-skuldbindingin eigi ekki að fara til þjóðarinnar frekar en aðrar fjárskuldbindingar. Ég tel t.d. að fjárlög íslenska ríkisins eigi ekki að fara til þjóðarinnar á tíma eins og þessum, reyndar ekki á neinum tímum. Skattahækkanir eða skattalækkanir eftir atvikum eiga heldur ekki að vera undir þjóðinni komið á hverjum tíma. Það hlýtur að vera úrlausnarefni stjórnvalda, lýðræðislega kjörinna fulltrúa á hverjum tíma að taka ákvörðun um það efni. Við þingmenn verðum hins vegar í ljósi atburða dagsins að fara að huga að því að setja hér reglur og lög er varða undirskriftir fyrir fólk sem vill knýja á um þjóðaratkvæðagreiðslur um mörg mikilvæg mál, mörg stefnumarkandi mál er varða grundvallarhagsmuni þjóðarinnar. Sjávarútvegsmál sem og önnur mál gæti ég nefnt sem pólitísk óvissa hefur verið um langt árabil. Ég tel það mjög mikilsvert verkefni þingmanna og væntanlega allsherjarnefndar að fjalla um þetta mál á næstu dögum. Það má ekki vera svo að menn geti rengt undirskriftalista í hvívetna og talið þá vera illa fengna ef út í það er farið. Hægt sé að setja ýmis nöfn á slíka lista án samþykkis viðkomandi. Við þingmenn þurfum að eyða slíkri 

Frú forseti. Það var sem mig grunaði, það er stórt og mikið bil á milli þingmanna Samfylkingarinnar þegar kemur að uppbyggingu í atvinnumálum. Það kemur heldur svo sem ekki á óvart að forseti Íslands sé u.þ.b. eina sameiningartáknið sem þeir geta sameinast um en þar með er upptalið.

Og við.

Síðan er komið að þessu stóra máli sem ég vil tengja aftan við þá ræðu sem hv. þm. Ásbjörn Óttarsson flutti áðan, það varðar óvissu í atvinnuvegunum, ekki síst í sjávarútvegsmálunum. Ég vil meina að þingmenn í öllum flokkum, hófsemdarfólk í öllum flokkum, geti útilokað ofstækisleiðir sem stundum ríða röftum í þinginu. Við getum sameinast um að koma af stað atvinnuuppbyggingunni í sjávarútvegi. Við sjáum að meðal vinstri grænna er hljómgrunnur í þá veru, meira en það, það er beinn stuðningur við að fara af stað með samningaleiðina og klára málið. Ég þarf ekki að tala um stuðninginn hjá Framsóknarflokknum eða Sjálfstæðisflokknum, við viljum fara af stað og eyða þessari óvissu. Ég veit að það eru nokkrir þingmenn innan Samfylkingarinnar sem vilja gera nákvæmlega það sama. Það sama á við um uppbyggingu, ekki bara í stóriðju, heldur í að nýta orkuna þannig að við getum ýtt af stað bæði stóriðnaði og líka smáiðnaði. Við gerðum það saman hér rétt fyrir jól þegar umburðarlyndisöflin réðu, eins og þegar hv. þm. Kristján L. Möller sameinaðist með okkur sjálfstæðismönnum í því að liðka fyrir gagnaverunum og uppbyggingu þeirra. Það er hægt að fara af stað með atvinnuuppbyggingu ef hófsemdaröflin í öllum þingflokkum taka nú höndum saman til að ýta af stað atvinnuuppbyggingunni í landinu. Allt of margir eru atvinnulausir og þeir þurfa á því að halda að við tökum höndum saman í þinginu. Við getum byrjað á því og það er ósköp einfalt að fara þá leið sem sáttanefndin í sjávarútvegi hefur lagt til, þ.e. að fara samningaleiðina í sjávarútvegi. Það var samþykkt í nefndinni 18:2. Við skulum hlusta á þann djúpstæða meiri hluta sem var þar til að ýta af stað, og frá 

Forseti. Þegar menn nefna svokallaða samningaleið sem á að hafa komið út úr svokallaðri sáttanefnd er óskað eftir því, forseti, að þeir sem hana nefna leggi fram þá leið. Í hverju felst hún? Það er því miður ekki ljóst. Það eina sem menn hafa sagt er það að -  
             Um orð hv. þm. Ragnheiðar Elínar Árnadóttur um samlyndi okkar hv. þm. Kristjáns Möllers er það að segja að við Kristján Möller erum algjörlega sammála um að atvinna sé 

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að gera athugasemd við lokaorð hv. þm. Marðar Árnasonar sem hann beindi til mín, ég get algjörlega setið undir þeim rangtúlkunum sem hann viðhafði þar og átt við hann orðastað um það á seinni stigum. Ég kem hér upp til að óska eftir afsökunarbeiðni frá hv. þingmanni og inna hæstv. forseta eftir því af hverju ekki hafi verið slegið í bjölluna að lokinni ræðu hv. þingmanns og hann beðinn um að gæta orða sinna vegna þeirra ummæla sem hann viðhafði um hv. þm. Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur. Þar fór þingmaðurinn með dylgjur og ósannindi og var einstaklega ósmekklegur. Þar sem hv. þm. Mörður Árnason er farinn að venja komur sínar í ræðustólinn til að biðjast afsökunar, gerði það í gær eftir að hann missti stjórn á skapi sínu í hv. umhverfisnefnd, skora ég á hann að koma hér, vera maður að meiri og biðja hv. þm. Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur afsökunar á ummælum sínum.

Forseti. Þær hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir og Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir eru viðkvæmar fyrir því sem  
            

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar um úttekt á öryggisbúnaði Vestmannaeyjaferjunnar Herjólfs. Herjólfur hefur reynst ágætlega í þau tæpu 20 ár sem hann hefur verið í notkun, en það er löngu kominn aldurstími á skipið og þótt því sé enn haldið úti og verði um einhver missiri enn, vonandi ekki meira en eitt eða tvö ár í tengslum við Landeyjahöfn og Þorlákshöfn, er mikilvægt að tryggja að allir þættir í skipinu séu tryggir. Það komu ábendingar frá reyndum baráttumönnum í öryggismálum, þeim Sigmundi Jóhannssyni, uppfinningamanni og teiknara, og Friðriki Ásmundssyni, fyrrverandi skipstjóra og skólastjóra Stýrimannaskólans í Eyjum, fyrir hönd Félags áhugamanna í Vestmannaeyjum um öryggismál sjómanna, að alvarlegar brotalamir séu í öryggisbúnaði Vestmannaeyjaferjunnar Herjólfs. Víst er miðað við að lífaldur ferja af svipaðri gerð og Herjólfur sé um 15 ár en nú er skipið sem sagt að ná 20 ára aldrinum. Það skiptir miklu máli að huga vel að þessu og tryggja að allir þættir séu í lagi. Í þessari þingsályktunartillögu eru talin upp ein 11 atriði sem þurfi að huga að og að lokinni þessari umræðu óska ég eftir að málinu verði vísað til samgöngunefndar með það í huga að það komist síðan á borð innanríkisráðherra til að fylgja eftir úttekt sem er ástæða til að gera, a.m.k. að eyða öllum vafa í þeim efnum. Þess verður að gæta númer eitt, tvö og þrjú í öllu er lýtur að sjósókn og farþegaflutningum um sjó að öryggi sé í fyrirrúmi.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar um uppstokkun réttarkerfisins og millidómstig um að Alþingi álykti að fela innanríkisráðherra sem áður var dómsmála- og mannréttindaráðherra að undirbúa uppstokkun réttarkerfisins með samræmingu vinnureglna og undirbúningi millidómstigs sem annars dómstigs á milli héraðsdóms og Hæstaréttar. Við vinnuna verði haft samráð við Dómarafélag Íslands, Lögmannafélag Íslands og háskólaprófessora með sérþekkingu á sviði réttarfars. Virðulegi forseti. Um langt árabil hefur verið mikið misræmi á milli dóma á Íslandi og það hefur aukist á síðustu árum. Kannski er það vegna þess að álag hefur orðið æ meira á dómurum og þeir hafa haft minni tíma til að véla um þau atriði sem ágreiningur er um, en dæmi eru um að sama dag hafi fallið dómar í gagnstæðar áttir í sambærilegum dómsmálum. Oft og tíðum virðist sem dómar grundvallist á algjörum hugdettum dómara, bæði um dóma héraðsdóms og í Hæstarétti. Með fjölgun dómara er mikil hætta á að misræmi aukist og er því mikilvægt að stokka kerfið upp, gera það heilsteyptara og auka trúverðugleika fremur en draga úr honum eins og nú virðist stefna í. Íslenska réttarkerfinu hefur stundum verið líkt við réttarkerfi bananalýðvelda. Þeir sem lengst ganga í slíkum samlíkingum halda því jafnvel fram að íslenska réttarkerfið sé fremur eins og þau sem einkenna bavíanalýðveldi. Þetta eru stór orð, virðulegi forseti, en því miður er hægt að benda á ýmis atriði sem undirstrika það sem hér hefur verið sagt. Vandræðagangurinn í kringum landsdóm sem var barn síns tíma og hefur dagað uppi sem tröllaklettur í réttarkerfi nútímans er nægur grundvöllur ástæðna og raka til þess að gera þá bragarbót á réttarkerfinu sem framsækið þjóðfélag þarf á að halda. Hæstaréttardómarar voru fimm talsins til skamms tíma og síðan sex og stefnt er að fjölgun þeirra í níu. Fjölmargir lögmenn telja að fjölgun hæstaréttardómara sé ekki það sem við þörfnumst því að fjölgun dómara auki misræmi milli dóma réttarins. Miklu nær er að setja á fót millidómstig sem gæti til að mynda fengið heitið Lögrétta, staðsett á milli héraðsdóms og Hæstaréttar. Millidómur mundi væntanlega taka til meðferðar mörg sakamál og úrskurða um gæsluvarðhald. Til greina kæmi að þar færi fram önnur umferð skýrslutöku á eftir héraðsdómi. Skýrslur eru aðeins í undantekningartilvikum teknar fyrir í Hæstarétti. Það þýðir í reynd að ef Hæstarétti þykir dómur héraðsdóms ekki nægilega ígrundaður ógildir hann dóm héraðsdóms. Fyrir almenna borgara kemur slíkt þannig út að erfitt verður fyrir þá að skilja misræmið sem von er. Mörgum málum sem annars er vísað til Hæstaréttar yrði lokið í millidómi, réttarkerfið yrði liprara og mál gengju mun fljótar fyrir sig. Ljóst verður að telja að millidómstig mundi létta mjög álaginu af Hæstarétti. Danir og margar fleiri Evrópuþjóðir eru með millidómstig, og skiptist dómskerfi þeirra í héraðsrétt, landsrétt og hæstarétt. Reikna mætti með því að í millidómi sætu þrír dómarar að öllu jöfnu þannig að heildarfjöldinn þyrfti væntanlega að vera alls fimm til sex dómarar. Virðulegi forseti. Að lokinni umræðu um þetta mál óska ég eftir að því verði vísað til allsherjarnefndar.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir tillögu til þingsályktunar um vinnuhóp varðandi vöruflutninga, að Alþingi álykti að fela samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra, sem sagt innanríkisráðherra, að skipa vinnuhóp til að gera ítarlega úttekt á vöruflutningum hérlendis, þar á meðal á hagkvæmni þess að auka vöruflutninga á sjó. Brýn þörf er á því að nú þegar sé gerð ítarleg úttekt á mögulegum úrbótum í vöruflutningum á Íslandi, bæði á sjó og landi. Álag á vegakerfi landsins hefur aukist mjög á undanförnum árum með umfangsmiklum vöruflutningum stórra flutningabíla. Að mörgu leyti eru íslensku þjóðvegirnir varla til þess gerðir að mæta slíkum flutningum, auk þess sem flutningarnir krefjast mikillar varkárni af hálfu bílstjóra í tengslum við umferð venjulegra fólksbíla. Vöruflutningar á landi hafa reynst hagkvæmir í þjónustu við landsbyggðina, en sjálfsagt er að kanna alla möguleika til hlítar. Kanna þarf hagkvæmnina út frá tíðni ferða, þörfinni, kostnaði og öðrum þáttum. Einn vöruflutningabíll slítur vegakerfinu 20–30 þúsund sinnum meira en venjulegur fólksbíll þannig að margs er að gæta. Það má segja að ekki slíti skipin hafinu en á móti kemur oft erfið barátta við náttúruöflin. Mikilvægt er að gera úttekt á vöruflutningum í samvinnu við hagsmunaaðila í flutningum á sjó og landi, sveitarfélög, sérfræðinga og embættismenn, með það að markmiði að bjóða upp á hagkvæmustu kosti sem völ er á. Vöruflutningar á landi eiga vart samleið með venjulegum fólksbílum á fjölmörgum leiðum um vegakerfi landsins eins og það er byggt upp. Þó að það sé vel gert á mörgum stöðum er það þröngt og erfitt að tengja þetta saman. Ég legg til að málinu sé vísað til samgöngunefndar að lokinni umræðu hér, virðulegi forseti.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir þingsályktunartillögu um framleiðslu innrennslisvökva til notkunar í lækningaskyni hér á landi. Meðflutningsmenn að tillögunni eru ásamt mér hv. þm. Þuríður Backman, Siv Friðleifsdóttir, Björn Valur Gíslason, Álfheiður Ingadóttir og Arndís Soffía Sigurðardóttir. Í tillögunni felst að fela heilbrigðisráðherra að kanna hagkvæmni þess að hefja að nýju framleiðslu innrennslisvökva hér á Íslandi í lækningaskyni. Það vill þannig til að árið 2002 var framleiðslu innrennslisvökva hætt hér á landi sem áður hafði verið á hendi Lyfjaverslunar Íslands og þar á undan Lyfjaverslunar ríkisins. Þessi framleiðsla hafði reynst afar farsæl í gegnum tíðina og gengið mjög vel og töluverð ánægja var innan lands með notkun vökvanna og framleiðslu þeirra. Það gerist síðan á þessu ári, þ.e. árið 2002, að framleiðslu er hætt í kjölfar þess að gert er útboð þar sem ákveðið er að kaupa vökvana að utan. Fljótlega eftir þá breytingu vöknuðu spurningar hjá mörgum í heilbrigðisgeiranum, hvort virkilega væri hagkvæmt að flytja inn vatn í tonnavís til Íslands, vatn sem áður hafði verið hægt að framleiða hér. Í kjölfar þeirrar umræðu er árið 2005 birt skýrsla starfshóps á vegum Landspítala sem er fylgiskjal með þessari tillögu þar sem helstu álitamál eru reifuð og möguleikar á að framleiða vökva hér innan lands. Í niðurstöðunni kemur m.a. fram að innflutningur á innrennslisvökvum á vegum stofnana ríkisins nam þá eitthvað yfir 200 þúsund lítrum á ári og þegar saman eru taldir bæði innrennslis- og skolvökvar eru eftir um 100 þúsund lítrar af skilunarvökva sem eru líka fluttir inn. Í skýrslunni er m.a. komið inn á þörfina fyrir aukna framleiðslu eða aukna framleiðslugetu ef sérstök áföll verða, til að mynda eldgos, náttúruhamfarir eða eitthvað þess háttar, eða að upp komi skæðar pestir innan lands sem krefjast þá tímabundið meiri notkunar vökvanna en ella væri. Birgðahald á svona vökvum er mjög erfitt, virðulegi forseti, og kannski sérstaklega þegar horft er til þess að notkunarþörfin getur breyst mjög hratt. Ýmsir smitsjúkdómar geta t.d. valdið mjög miklu vökvatapi og ef þeir breiðast hratt út og til margra einstaklinga getur vökvaþörfin gjörbreyst á örskömmum tíma. Það sama á til að mynda við um ýmsar veirusýkingar eins og inflúensu eða aðra sjúkdóma sem geta breiðst hratt út og valdið háum hita og þar með aukið vökvaþörfina. Áhætta er fólgin í því að framleiða vökvana ekki hér. Ef áföll verða, hér væru alvarlegir smitsjúkdómar í gangi, og það færi t.d. saman við það að erfitt væri með samgöngur til landsins gætum við fljótt staðið frammi fyrir því að eiga tiltölulega litlar vökvabirgðir í landinu án þess að geta með nokkru móti brugðist við aukinni þörf nema þá með skipaflutningum sem getur verið seinlegt. Þetta er kannski helsta öryggisástæðan fyrir því að skynsamlegt sé að hafa a.m.k. möguleikann á framleiðslunni hér innan lands. Og ef við ætlum að koma okkur þeim möguleika upp er í rauninni engin skynsemi í öðru en að fara þá leið að framleiða vökvana sjálf. Það yrði náttúrlega alltaf þannig að tilteknir sjaldgæfari vökvar eða lyfjablöndur yrðu ekki framleiddar hér á Íslandi, bæði vegna þess að kostnaður af því yrði ótæpilega mikill miðað við notað magn en engu að síður yrði eitthvað af þessum stöðluðu lyfjablöndum væntanlega framleitt hér eins og var raunar gert áður. Í skýrslunni sem ég gat um áðan er komið inn á kostnað en vegna breyttra gengisforsendna er væntanlega ekki hægt að byggja á þeim tölum lengur, það yrði a.m.k. að uppreikna þær. Það var hins vegar mat skýrsluhöfunda á þeim tíma að framleiðslan í fjögur ár væri nokkurn veginn jöfn á við stofnkostnað einu sinni. Með því að gera þessa framleiðslu innlenda mundum við væntanlega einnig spara töluverðan gjaldeyri sem ekki er vanþörf á, fyrir utan að störf mundu skapast í heilbrigðisþjónustu en þeim hefur því miður fækkað undanfarin ár. Þarna væri hægt að grípa inn í þá þróun. Þess má líka geta að heilbrigðisstofnanir og það sem við getum kallað heilbrigðisaðstaða er hér í námunda við suðvesturhornið, bæði hjá Heilbrigðisstofnun Vesturlands og Heilbrigðisstofnuninni á Suðurnesjum, og á gamla varnarsvæðinu er húsnæði og jafnvel góð aðstaða til að fara í slíka framleiðslu, í húsnæði sem ekki er verið að nota til annars. Ég tel skynsamlegt að fela velferðarráðherra að setja af stað rannsókn í þessu tilliti, þ.e. að meta öryggisþættina sérstaklega, efnahagslegu þættina sérstaklega og heilsufarslega þætti sérstaklega. Eins og kemur fram í skýrslunni, sem er fylgiskjal, hefur þegar farið fram nokkur vinna og hægt að styðjast við hana. Slík athugun þyrfti ekki að verða sérstaklega kostnaðarsöm en það ætti að vera töluvert mikilvægt fyrir okkur sem þjóð að geta framleitt þessa vökva. Í því sambandi má benda á að Færeyingar framleiða stóran hluta af þeim innrennslisvökvum sem þeir nota þannig að tæknilega og út frá stærðarhagkvæmni ætti það ekki að vera frágangssök að leggja í þessa vinnu. Ég legg til að málinu verði vísað til heilbrigðisnefndar þar sem færi mun gefast á að ræða það ítarlega. Ég mun einnig taka þátt í umræðunni þar.

Virðulegi forseti. Það er merkt mál sem hér er tekið fyrir. Þegar hætt var að framleiða dreypilyf hér á landi árið 2002 var það gert út af því að mun hagkvæmara var að kaupa þau að utan. Fylgst hefur verið með þessu ár frá ári og ég er sammála hv. ræðumanni Ólafi Þ. Gunnarssyni um að væntanlega hafi gengisforsendur breytt þeim útreikningum allnokkuð. Mig langar til að spyrja hann fyrst að því, af því að hann talaði mikið um öryggisþáttinn hér - það er sjálfsagt að gera slíka hagkvæmnisútreikninga, það má alltaf gera það - en hver er ástæðan fyrir því að þetta er sérstaklega tekið upp? Er það út af hagkvæmnisþættinum? Ef þetta væri hagkvæmt velti ég því fyrir mér hvort einkafyrirtæki mundi þá ekki gera þetta. Eða vegur öryggisþátturinn mjög þungt í þessum tillöguflutningi?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Valgerði Bjarnadóttur fyrir spurningarnar. Það má eiginlega segja að í mínum huga vegi báðir þættir afar þungt. Þeir þættir sem snúa að örygginu eru afar mikilvægir og segja má að þegar eldgosið í Eyjafjallajökli hófst hafi þessi hugmynd komið upp, þ.e. að það væri ótækt að við gætum verið útsett fyrir því að þurfa á einhverjum tímapunkti að flytja alla vökva til landsins með skipum miðað við það birgðahald sem við erum með núna. Við erum á köflum ekki með birgðahald fyrir sjaldgæfustu vökvana nema til þriggja eða fjögurra vikna. Það getur beinlínis verið hættulegt fyrir okkur. Hagkvæmnisatriðið spilar líka inn í og þar má t.d. nefna, af því að hv. þingmaður nefnir einkaaðila í þessu sambandi, að fyrir norðan, ég man ekki nákvæmlega hvar, hafa menn verið að skoða möguleika á að fara út í framleiðslu af þessu tagi fyrir innanlandsmarkað. Ég held að það væri mjög gott mál ef svo færi. Fari einkaaðilar hins vegar út í slíka framleiðslu þurfa samningar við opinbera geirann, þ.e. við sjúkrahúsin, að vera býsna tryggir og til langs tíma til að einhver möguleiki sé á því að ríkið, eða þeir sem semja fyrir ríkið, hlaupi ekki út úr slíkum samningum og skilji fyrirtækið ekki eftir forsendulaust. Ég geri í sjálfu sér ekkert sérstakt með það hvort það væri ríkið eða einhverjir 

Virðulegi forseti. Það er mjög skiljanlegt að þessi spurning um öryggissjónarmið hafi komið upp þegar gosið var í Eyjafjallajökli. Ég held hins vegar að vökvabirgðir hér séu yfirleitt til sex vikna og jafnvel þó það sé minna eru ekki vor- og haustskip hingað til lands, það tekur ekki mjög langan tíma að flytja vörur hingað. Ég held því að við séum alveg örugg með lyfjabirgðir í landinu. Þegar fuglaflensan var og svo annar inflúensufaraldur var séð til þess að nægilegt magn væri af vökvum í landinu. Og þegar útlit er fyrir að eitthvað gerist hafa verið gerðar sérstakar ráðstafanir til að tryggja að nægar birgðir séu í landinu. Nú veit ég að gos kemur „uforvarende“ en ég held að engin hætta sé á því að við höfum ekki þær birgðir af vökvum og lyfjum í landinu sem við þurfum, ekki einu sinni þó hér sé mikið eldgos. Ég tel varhugavert að fara út í ríkisrekstur, jafnvel af þessu tagi, ef gera þarf samninga 20 ár fram í tímann. Rekstur hér á landi verður að standa undir sér og þeir sem vildu setja framleiðslu af þessu tagi af stað geta reiknað út hver þörfin er næstu ár, þeir þurfa þá að sjá til þess að framleiðsla þeirra standist samkeppni við það sem gerist erlendis. Ég mundi vera mjög efins um að fara út í framleiðslu 

Virðulegi forseti. Ég ætla að koma aftur inn á hagkvæmnisþættina. Eins og ég sagði í fyrra svari mínu snýr þetta að því að ef einkaaðilar færu út í slíkan rekstur þyrfti það að vera með býsna góðum samningum við þær stofnanir sem ríkið rekur á þessu sviði vegna þess að það eru stærstu notendurnir. Ég geri ekki ráð fyrir að einkaaðilar færu út í þetta á öðrum forsendum en þeim að hafa langa og örugga samninga við stærstu kaupendurna. Það er það sem snýr að því. Varðandi öryggisþættina kemur fram í skýrslunni, sem fylgir í greinargerð, að við það að sjúkdómar komi til landsins, til að mynda inflúensupestir sem eru nefndar þar, getur vökvaþörfin í landinu á örskömmum tíma þrefaldast. Það er rétt, sem hv. þingmaður kemur inn á, að birgðir fyrir algengustu vökva duga að jafnaði í fimm til sex vikur. En vissar tegundir vökva hafa ekki hillulíf þannig að hægt sé að geyma þá í stórum stíl, hvað þá að fara með litlum fyrirvara út í framleiðslu á þeim hér innan lands. Auðvitað yrði það alltaf þannig að á endanum bærust vökvar til landsins með skipi, það er alveg rétt. En að mínu viti er það öryggisatriði að tryggja að við getum brugðist við innan lands með skjótum hætti. Það er svo annað mál að þessu fylgir sú hagkvæmni að við sköpum störf hér á landi og sýni hagkvæmnisathugun fram á að það sé betra og ódýrara á að fara þá leið.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir þingsályktunartillögu sem hv. þm. Arndís Soffía Sigurðardóttir er 1. flutningsmaður að en ásamt henni og undirrituðum eru hv. þingmenn Lilja Mósesdóttir, Lilja Rafney Magnúsdóttir, Þuríður Backman, Björn Valur Gíslason, Auður Lilja Erlingsdóttir, Skúli Helgason, Þórunn Sveinbjarnardóttir, Margrét Tryggvadóttir, Guðmundur Steingrímsson, Oddný Harðardóttir, Magnús Orri Schram, Unnur Brá Konráðsdóttir og Birkir Jón Jónsson flutningsmenn. Tillagan felur það í sér að fela ríkisstjórninni að beita sér fyrir aukinni og markvissri metanframleiðslu í landinu og leita eftir samstarfi við sveitarfélög, einstaklinga og lögaðila í því skyni. Jafnframt að ríkisstjórnin hafi forgöngu um að marka heildstæða stefnu um nýtingu metans og taki höndum saman við hagsmunaaðila um rannsóknir, fjármögnun og framvindu hagfelldra kosta við metanframleiðslu. Virðulegi forseti. Það er ekki að ófyrirsynju að flutt er mál um metanframleiðslu á Íslandi. Við höfum nú nýlega samþykkt hér á þinginu, í tengslum við gerð fjárlaga, ívilnanir til þeirra sem láta breyta bílum í metanbíla. Við höfum einnig ákveðið að andlag til skattlagningar á bílakost sé kolefnislosun sem gerir metani afar hátt undir höfði vegna þess að bruni metans er miklu betri og öruggari en margra annarra kolefniseldsneyta sem gerir að verkum að brennt metan verður miklu minni gróðurhúsalofttegundagjafi, ef svo má að orði komast, en ella væri. Það er fyrirsjáanlegt að við munum a.m.k. næstu áratugina þrátt fyrir allan vilja og alla þá þróun sem kann að verða í framleiðslu annarra samgöngukosta þurfa að treysta mjög á kolefniseldsneyti, sérstaklega til að knýja bifreiðar, jafnvel skip. Því meira sem við getum framleitt af þessu eldsneyti hér innan lands því betra. Metan, sem verður til við niðurbrot lífræns úrgangs og efnahvörf í lífrænum úrgangi, er hægt að nýta til að knýja farartæki og aukningin í þessari notkun hefur verið mikil undanfarin ár. Til að mynda jókst hún á árinu 2010 um 35% miðað við árið 2009. Vissulega er það ekki svo enn að þúsundir metanbifreiða séu á götunum né heldur að hundruð metanstöðva standi bíleigendum til boða. Í dag eru þær tvær og eru eingöngu hér á höfuðborgarsvæðinu. Það er hins vegar afar mikilvægt að stjórnvöld marki sér stefnu í þessu máli og ýti úr vör einhvers konar framkvæmdaáætlun þannig að við getum sett niður einhvers konar stiklur í því hversu mikið af því jarðefnaeldsneyti eða kolefniseldsneyti sem við þó þurfum að nota verði framleitt innan lands og með sjálfbærum hætti. Við erum þegar í einhverjum mæli byrjuð að framleiða bíódísil hér á landi og það er vel, en alls staðar þar sem eru sorphaugar, fjóshaugar eða haughús þar verður til metan. Það er brýnt umhverfismál í sjálfu sér að uppskera, ef maður getur sagt sem svo, það metan sem þannig verður til, brenna því og nota þannig orkuna úr því fremur en að láta það allt leka út í andrúmsloftið. Þess vegna er mikilvægt að tillaga eins og þessi nái fram að ganga. Áhuginn á metanvæðingu í samgöngum og iðnaði hefur aukist mjög mikið. Það sést meðal annars á því að nokkuð víðtækur stuðningur er meðal þingmanna við þessa tillögu. Ég tel afar brýnt að skoða þetta, bæði í sambandi við metanframleiðslu í tengslum við sorphauga en ekki síður í tengslum við haughús og það metan sem fellur til til sveita. Víða erlendis eru menn farnir að skoða möguleikann á því að knýja jafnvel landbúnaðarframleiðslu með metani sem fellur til á viðkomandi búi. Þetta er afar áhugaverð leið og enn einn kubburinn í umræðuna um vistvæna framleiðslu og sjálfbæran búskap. Við Íslendingar eigum að reyna, ef við mögulega getum, að skoða þetta ítarlega og reyna að stíga jákvæð skref í þessa átt og auka líkurnar á því að við getum jafnvel einnig orðið sjálfbær um orku eins og við erum nú þegar á mörgum öðrum sviðum. Ég legg til að tillagan fari til iðnaðarnefndar og fái þar ítarlegri umfjöllun.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um stjórn fiskveiða sem fela það í sér fyrst og fremst að skipuð verði aflaráðgefandi nefnd sjómanna. Í 1. gr. frumvarpsins stendur, með leyfi forseta: „Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra skal, að fengnum tillögum Hafrannsóknastofnunarinnar og aflaráðgefandi nefndar, sbr. 3. gr. a., ákveða með reglugerð þann heildarafla sem veiða má á ákveðnu tímabili eða vertíð úr þeim einstökum nytjastofnum við Ísland sem nauðsynlegt er talið að takmarka veiðar á.“ Hugsunin á bak við þetta frumvarp er fyrst og fremst sú að styrkja ráðherra í ákvörðun sinni þegar hann tekur ákvörðun um heildaraflamagn og eins að reyna að brúa það bil sem er á milli sjómanna og Hafrannsóknastofnunar. Frumvarp sama efnis var flutt á 138. löggjafarþingi en hlaut ekki afgreiðslu. Með frumvarpinu er lagt til að lögum um stjórn fiskveiða verði breytt á þann hátt að þegar sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra ákveður heildarafla hvers fiskveiðiárs skuli hann leita tillagna hjá aflaráðgefandi nefnd sem skipuð er hagsmunaaðilum. Er því lagt til að nefndin sé skipuð fimm fulltrúum þar sem Félag skipstjórnarmanna, Landssamband íslenskra útvegsmanna, Landssamband smábátaeigenda, Sjómannafélag Íslands og Sjómannasamband Íslands tilnefna einn fulltrúa hver. Við flutning frumvarpsins á fyrrnefndu þingi var þetta með sama hætti. Ég sagði í ræðu minni þá líka þegar ég mælti fyrir frumvarpinu að þetta væri í sjálfu sér ekki heilög tala og væri hugsanlega æskilegt að fjölga þeim aðilum sem ættu sæti, þá meðal skipstjórnarmanna sem að sjálfsögðu hafa mestu þekkinguna og reynsluna af að gera sér grein fyrir stærð fiskstofnanna. Eins kom í umsögnum um það frumvarp að Félag vélstjóra og málmtæknimanna gerði athugasemd við að það sé ekki talið sem hagsmunaaðili og fái því ekki að tilnefna í nefndina. Þetta tel ég að þurfi að skoðast í meðförum nefndarinnar. Ég mundi engar athugasemdir gera þótt fjölgað yrði í nefndinni, jafnvel breytt hlutföllum sem hér er rætt um og að til að mynda Félag vélstjóra og málmtæknimanna skipaði einnig í þessa nefnd. Skulu tillögur nefndarinnar liggja fyrir á sama tíma og tillögur Hafrannsóknastofnunar en þó er gerð sú undantekning í ákvæði til bráðabirgða að nefndin geri jafnframt tillögur fyrir yfirstandandi fiskveiðiár og skili þeim til ráðherra sem geti þá gert breytingar á fyrri ákvörðun um heildarafla. Hugsunin á bak við þetta er sú að ég tel mikið svigrúm til að bæta akkúrat við heildaraflann á þessu ári og það væri mjög æskilegt að það yrði gert. Lagt er til að nefndinni verði gert að byggja tillögugerð sína m.a. á reynslu og þekkingu sjómanna og þeim gögnum sem verða til við störf þeirra á vettvangi tillögugerðar. Með þessu yrði tryggt að reynsla sjómanna og þekking þeirra nýttist við ákvörðun heildarafla. Nefndin getur þó jafnframt leitað í önnur gögn eða til þeirra aðila sem hún telur þörf á. Áhersla er lögð á að tillögur nefndarinnar miði að því að nýta fiskstofna með skynsamlega nýtingu að leiðarljósi þannig að þeir verði hvorki ofnýttir né vannýttir. Þá verði kveðið á um að nefndin gæti að samræmi milli tegunda í tillögum sínum. Gert er ráð fyrir að kostnaður af starfi aflaráðgjafarnefndar verði greiddur af þeim hagsmunaaðilum sem tilnefni fulltrúa í nefndina. Að gefnu tilefni vil ég árétta að það er einungis átt við nefndarstarfið og þann kostnað sem hlýst fyrir viðkomandi aðila af því að sitja í nefndinni en ekki það að reka þann gagnabanka og það sem því fylgir að setja þetta verkefni af stað. Ég kem betur inn á það á eftir. Á undanförnum árum hefur sterk umræða farið fram um ráðgjöf Hafrannsóknastofnunar. Bent hefur verið á að ráðgjöfin endurspegli ekki álit þeirra sem starfa á vettvanginum allan ársins hring, sjómanna og skipstjórnarmanna. Aflaráðgefandi nefndinni er ætlað fyrir 1. maí ár hvert að senda sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra tillögur sínar um heildarafla sem æskilegt er að komi til úthlutunar á komandi fiskveiðiári. Ráðgjöf nefndarinnar verður byggð á reynslu og þekkingu sjómanna sem er þjóðinni ómetanleg og þeim gögnum sem verða til við störf þeirra á vettvangi. Sjómenn hafa mikla almenna þekkingu á lífríkinu í hafinu auk þess sem sjómenn hafa víðtæka reynslu og þekkingu á öllu því sem viðkemur veiðum, ástandi einstakra fiskstofna og veiðisvæða og skilyrðum í sjó. Þá hafa orðið gríðarlegar breytingar á undanförnum árum hvað varðar tækninýjungar um borð í skipum sem lúta að upplýsingum um ástand sjávar, skráningu afla og nýtingu, svo fátt eitt sé nefnt. Öflugir gagnagrunnar hafa þannig orðið til sem auðvelda sjómönnum, skipstjórum og útgerðarstjórum að lesa í lífríkið. Áður fyrr varðveittust upplýsingarnar eingöngu í dagbókum sjómanna og minni þeirra. Með starfi nefndarinnar yrði til vettvangur fyrir úttekt úr reynslubanka sjómanna sem byggst hefur upp í áratugi, þekkingu þeirra á veiðum og aflabrögðum, ástandi einstakra fiskstofna og veiðisvæða, skilyrðum í sjó og almennt um lífríkið í hafinu. Tillögum og ráðgjöf aflaráðgefandi nefndar er ætlað að styrkja ákvörðun ráðherra um ákvörðun á heildarafla. Nefndinni er ætlað að brúa þá gjá sem nú er milli veiðiráðgjafar Hafrannsóknastofnunar og reynslu sjómanna af stærð einstakra fiskstofna, auk þess að bæta við þekkingu vísindamanna Hafrannsóknastofnunar með samanburði við niðurstöður togararalls. Samhliða tillögugerð til ráðherra er augljóst að miklum upplýsingum verður safnað sem geta nýst í gerð gagnagrunns um þá þekkingu og reynslu sem sjómenn afla sér í daglegri umgengni við fiskstofna umhverfis landið, auk þess að nýtast Hafrannsóknastofnuninni við störf sín. Gagnagrunn af þessu tagi mætti vinna áfram í samvinnu við háskólasamfélagið og mundi hann því ekki eingöngu nýtast til frekari tillögugerðar og gera nefndina færari um að meta þolmörk fiskstofna heldur einnig til framtíðar í vísindum, rannsóknum og kennslu. Virðulegi forseti. Ég er búinn að fara hér yfir greinargerðina með frumvarpinu og kominn þar sem þetta gæti nýst háskólasamfélaginu til upplýsingar í framtíðinni. Mætti að mínu viti skoða mjög alvarlega hvort t.d. Háskólasetri Vestfjarða yrði ekki falið að halda utan um starf nefndarinnar og nýta þær upplýsingar sem yrðu til við þennan gagnagrunn og þær upplýsingar sem sjómenn og þeir sem starfa í greininni munu koma áleiðis til hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Nú er ástandið þannig á miðunum í kringum landið að enginn samhljómur er á milli útgerðarmanna eða sjómanna og Hafrannsóknastofnunar. Í Breiðafirði og á mörgum stöðum í kringum landið eru bátar fullir af fiski dag eftir dag. Að mínu viti segir það allt um það hversu mikið barn síns tíma togararallið er. Ég held reyndar að það yrði mjög hollt fyrir vísindasamfélagið að fá sjónarmið þeirra sem starfa á vettvangi, þ.e. sjómannanna sjálfra og mannanna í útgerðinni, og nýta sér þær upplýsingar til framdráttar og til að styrkja sig í vísindum sínum. Ég sagði í upphafi ræðu minnar að áætlað væri að kostnaðurinn við skipun í nefndina yrði greiddur af þeim félögum sem skipuðu í hana. Það sem ég er að draga hér fram, virðulegi forseti, er að sá gagnagrunnur sem yrði til og hugsanlega vistaður í Háskólasetri Vestfjarða yrði að sjálfsögðu ekki kostaður af viðkomandi félögum sem mundu skipa í nefndina. Það eru margar leiðir til að gera það. Það er hægt að setja það á fjárlög, það er hægt að sækja um í AVS-sjóðinn og fleira gæti komið til. En það er mjög mikilvægt að þetta verði gert til þess einmitt að nýta þá þekkingu og reynslu sem sjómenn hafa. Bara þessu til áréttingar langar mig að rifja upp það sem gerðist á síðasta ári. Ég hélt margar ræður í þessum stól og taldi algjörlega óhætt að bæta við þorskveiðiheimildir. Þá notaðist ég eingöngu við rök Hafrannsóknastofnunar. Á síðasta ári var áætluð stofnstærð þorsksins 702 þús. tonn. Samkvæmt aflareglunni vorum við að byggja þorskstofninn úr 702 þús. tonnum upp í 762 þús. tonn. Ég flutti hér tillögu um að bæta við þorskkvótann um 35 þús. tonnum sem hefði þýtt það að við hefðum byggt þorskstofninn úr 702 þús. tonnum upp í 718 þús. tonn. Ég taldi það nægjanlegt í því atvinnuástandi sem nú er í landinu og ríkjandi efnahagsástandi. Ég sagði hins vegar oft að ég væri í þessum málflutningi mínum eingöngu að vísa til tölulegra staðreynda sem ég tek upp úr gögnum Hafrannsóknastofnunar. Ég hef hins vegar haldið því fram, byggi það á reynslu minni til sjós í mjög langan tíma og sæki ekki síst til þeirra manna sem ég þekki og starfa þar, að svigrúmið sé miklu meira. Síðan kom reyndar í ljós, sem var mjög ánægjulegt og það álit sjómanna var staðfest, að þorskstofninn sem var verið að byggja upp í 762 þús. tonn á síðasta ári, þegar Hafrannsóknastofnun fór í togararallið sitt í fyrravor, var orðinn 846 þús. tonn, þ.e. hann hafði vaxið miklu meira en ráð var fyrir gert. Það er hið besta mál. Það staðfesti þá þær upplýsingar og þá upplifun sem sjómenn höfðu af miðunum. Þess vegna tel ég alveg óskiljanlegt af hverju ekki er brugðist við þessu núna og bætt við þorskveiðiheimildir til að bregðast við því atvinnuástandi sem hér er, ekki síst til að skapa að sjálfsögðu aukin verðmæti og hagsæld í landinu. Einhverra hluta vegna er staðan þannig að hér pexar fólk og rexar um það sem skiptir minnstu máli. Það er búið að setja sjávarútveginn í algjöra óvissu og uppnám í allt of langan tíma sem stendur okkur fyrir þrifum í uppbyggingu. Ég sagði áðan undir liðnum um störf þingsins að ég hefði heimsótt mjög glæsilegt fyrirtæki, 3X-Stál á Ísafirði, og að í eðlilegu árferði seldi þetta fyrirtæki á innanlandsmarkaði 50–70% af framleiðslu sinni. Það er saga fyrirtækisins. Hver er staða þessa fyrirtækis í dag? Hún er reyndar mjög fín, ágætisverkefnastaða, það hefur þurft að fækka fólki á undanförnum árum, hefur getað staðið í stað á síðustu missirum og í fyrsta sinn í sögu félagsins hefur það þurft að segja upp fólki. Nú er staða fyrirtækisins sú að einungis útlendingar versla við það. Enginn innlendur aðili verslar við þá, bara vegna þessarar óvissu. Þetta segir okkur allt um það ástand sem nú ríkir. Ég segi enn og aftur, virðulegi forseti, að ef við þurfum ekki tekjur og störf núna þurfum við það aldrei. Við erum að ganga í gegnum eitt erfiðasta tímabil Íslandssögunnar. Við vorum á síðasta ári með minnstu fjárfestingu í sögu lýðveldisins. Við þurfum svo sannarlega að koma atvinnumálunum í lag. Við greiddum á þremur árum 70 milljarða í atvinnuleysisbætur. Samt erum við að gera þetta með þessum hætti. Þetta er óskiljanlegt og mjög óábyrgt að mínu mati. Mig langar líka til viðbótar að fara yfir þær staðreyndir sem sjómenn hafa haldið fram í gegnum tíðina og rökstyðja mál mitt aðeins frekar. Oft og tíðum hefur ekki verið mikill samhljómur milli sjómanna og útgerðarmanna og Hafrannsóknastofnunar þegar menn meta til að mynda stofnstærð fiskstofnanna. Ef ég tek hér tvær fisktegundir sem ég ætla að gera, annars vegar ufsa og hins vegar ýsu, var á fjögurra ára tímabili ráðgjöfin í ufsa sú að við veiddum 110 þús. tonn samanlagt á þessum fjórum árum. Niðurstaðan varð hins vegar sú þar sem ekki var farið eftir aflaráðgjöf Hafrannsóknastofnunar að við veiddum 145 þús. tonn á þessum fjórum árum, þ.e. 32% umfram ráðgjöf á hverju einasta ári í fjögur ár. Hvað skyldi hafa gerst þá? Það sem gerðist þá var að eftir þessa fjögurra ára ofveiði lagði Hafrannsóknastofnun til að ufsakvótinn yrði aukinn um 43%. Ef ég fjalla örlítið um ýsuna er þetta heldur skrautlegra þar. Á fjögurra ára tímabili gerðu tillögur Hafrannsóknastofnunar ráð fyrir því að við mundum veiða 130 þús. tonn af ýsu. Niðurstaðan varð sú að við veiddum 171 þús. tonn á þessum fjórum árum, þ.e. 33% umfram ráðgjöf Hafrannsóknastofnunar, öll árin, að meðaltali hvert einasta ár, fjögur ár í röð. Hver væru þá eðlileg viðbrögð og niðurstaða eftir slíka ofveiði að mati stofnunarinnar? Manni finnst það blasa við, nú væri komið að svokölluðum skuldadögum, við værum búin að ofveiða stofninn að meðaltali um 33% fjögur ár í röð. Þá gerðist nefnilega nokkuð merkilegt, eftir þessa fjögurra ára ofveiði lagði Hafrannsóknastofnun til að við mundum auka ýsukvótann um 83%. Það er ekki mikill samhljómur í þessu. Það er kannski þetta, virðulegi forseti, sem sjómenn hringinn í kringum landið hafa bent á í gegnum tíðina, það er ekki samræmi á milli þess sem gerist á miðunum og tillagna Hafrannsóknastofnunar. Í síðustu viku fórum við út í kjördæmin. Á síðustu tveimur árum er búið að minnka ýsukvótann um 50%. Það er búið að kippa rekstrargrunninum undan mjög mörgum útgerðum og til að mynda á Hólmavík og Drangsnesi er staðan mjög alvarleg. Veiðin í þeim plássum eins og svo mörgum öðrum er mikil. Ég nefni sérstaklega þessa tvo staði vegna þess að ég hitti þar sjómennina og þeir hafa engar heimildir. Nú er þetta allt saman að stoppast. Svo er fólk hissa á því þegar bolfiskkvótinn er skorinn niður um 60 þús. tonn að það muni hafa einhverjar afleiðingar. Það er beinlínis verið að leggja niður störf með því að taka svona vitlausar ákvarðanir. Þetta er eitt dæmið enn um það að menn meta ekki ástandið í sjónum rétt. Það hefur verið mikil áskorun frá þeim ásamt mörgum öðrum um að bætt yrði við þessar aflaheimildir. Nei, það er ekki hlustað á það, það er eingöngu horft á einhver reiknilíkön og excel-skjöl sem segja til um hvað við eigum að gera, en ekki tekið tillit til þess sem er að gerast, hvorki á miðunum né úti á landsbyggðinni. Á hverju byggir Hafrannsóknastofnun að stærstum hluta ráðgjöf sína? Hún byggir hana á svokölluðu togararalli. Mín skoðun á því er sú að það sé algjörlega barn síns tíma, bara vegna þeirra breytinga og aðstæðna sem hafa orðið í hafinu í kringum Ísland á síðustu árum. Það eru mörg dæmi um það, til að mynda breytt ýsugengd og skötuselurinn sem varð frægur fyrir nokkrum mánuðum þegar menn rexuðu og pexuðu um það hvernig göngumynstur hans hefur breyst. Það er ekkert tillit tekið til alls þessa. Nú fer rallið fram með þeim hætti að það eru tekin fyrir fram ákveðin tog á ákveðnum stöðum sem reyndar er stundum bætt við og menn reyna að meta þetta eftir bestu getu. Ég er ekki að saka menn um að þeir séu ekki að vinna vinnuna sína. Hafrannsóknastofnun vinnur úr þeim gögnum sem hún fær og leggur metnað sinn í það. Það má ekki skilja mig svo að ég telji þá ekki gera það með réttum hætti. Hins vegar tel ég mjög mikilvægt að við breytum þessari aðferðafræði vegna breytinga sem hafa orðið í sjónum. Það er hægt að segja margar sögur af því þegar menn taka tog í togararallinu, þá eru menn að toga fyrir fram ákveðinn stað og þeir þurfa ekki að færa sig til nema kannski um hálfa mílu frá því að fá nánast ekki neitt í trollið og vera svo með það nánast fullt, bara vegna skilyrðanna í sjónum. Þetta þekkja menn sem lengi hafa stundað sjó. Þessi breyta er allt of lítið tekin með. Það eru mörg dæmi um frásagnir skipstjórnarmanna um að skipið í togararallinu togaði örstutt frá þeim og fékk nánast ekki neinn afla, en hinir voru með mokafla. Þessu verðum við að breyta. Við verðum að virkja frekar aflaráðgefandi nefnd sjómanna þannig að það sé hægt að meta stærðina af skynsemi. Menn festast alltaf í einhverri frasakenndri umræðu um eitthvert kvótakerfi og fiskveiðistjórnarkerfi í staðinn fyrir að fara aðeins dýpra í umræðuna og reyna að skilja hana. Þegar kvótakerfið var sett á 1983 var hrygningarstofninn um 130 þús. tonn, nú er hann 300 þús. tonn. Hann hefur þrefaldast á þessum tíma. Það sem mér hefur alltaf fundist við þurfa að ræða frekar eru allar þær breytingar sem hafa orðið í því hvernig við högum veiðunum. Til að mynda hættum við að veiða hval sem hefur gríðarleg áhrif á afkomu og afrakstur fiskstofna, hvort heldur það eru stórhveli eða hrefna. Ég þekki þetta vel á mínu heimasvæði þar sem allt í einu fór að flæða inn á Breiðafjörðinn mikið magn af hrefnu sem hafði ekki sést þar. Það var mjög sjaldgæft að sjá hana þar áður fyrr. Hún fór að flæða inn og éta mikið af síli uppi á Grunnavíkinni. Síðast en ekki síst gerir það það að verkum að við höfum gengið mjög nærri veiði á t.d. loðnu, við höfum gengið mjög nærri henni á mörgum árum, og það nýjasta er að það á að fara að veiða gulldeplu og það er bara farið í að hrifsa ætið frá fiskinum án þess að hugsa málið til enda. Þetta tel ég að við þurfum að ræða miklu frekar. Gagnrýni sérstaklega sjómanna og útgerðarmanna við Breiðafjörð hefur oft verið hversu langt hefur verið gengið í því að veiða loðnu í Breiðafirði í restina á göngunni þar sem hún er að fara að hrygna í staðinn fyrir að leyfa lífríkinu að njóta vafans. Að mínu viti hafa mjög oft verið teknar mjög stórar ákvarðanir um hversu mikið megi veiða af loðnu, sérstaklega á fyrri árum. Síðast en ekki síst hefur það gerst undanfarið eins og við höfum orðið vör við, sérstaklega af deilunni við Evrópusambandið og Norðmenn, að makríllinn flæðir yfir þetta hafsvæði hér. Hvað er hann að gera? Hann kemur inn í þessa landhelgi til að fita sig og ná sér í æti og þess vegna breytir hann göngumynstrinu. Það gerist t.d. þar sem ég á heima að hann étur allt smásílið, ryksugar þetta allt upp. Menn hafa séð þetta frekar í fréttum um kríuvarpið, þar deyr allur unginn vegna þess að það er ekkert æti. Við höfum heyrt þetta frá fleiri stöðum. Þetta er mjög áberandi. Ég hef horft á það sjálfur þar sem makríltorfurnar elta sílistorfurnar nánast inn að bryggju, alveg inn í krikann á höfnunum þar sem makríllinn étur smásílið, aggamorið eins og það var kallað, eins og höfrungarnir átu síldina. Það er nákvæmlega það sama. Við þurfum að fara miklu dýpra í allri þessari umræðu og það er von mín að einmitt þegar búið verður að skipa svona nefnd geti menn fært umræðuna inn á þetta svið þar sem menn ræði málið málefnalega og meti og skoði hvað það þýði í raun og veru þegar við breytum veiðimynstrinu. Af því að við tölum oft á Alþingi um að styrkja löggjafarvaldið gagnvart framkvæmdarvaldinu hef ég verið hugsi yfir því í mjög langan tíma hvernig standi á því að einungis einn aðili, þ.e. hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, taki ákvörðun um heildaraflamark í hverri tegund. Ég er mjög hugsi yfir því. Þetta er alræðisvald og allir bíða spenntir yfir því hvað hæstv. ráðherra skyldi detta í huga að gera. Af hverju breytum við þessu ekki? Af hverju breytum við þessu ekki hér og segjum: Hæstv. ráðherra leggur tillögu fyrir Alþingi og færir fyrir henni rök? Það tel ég að væri mjög skynsamlegt að gera. Ég hef verið þeirrar skoðunar, og það hefur reyndar komið fram í máli margra hv. þingmanna sem hafa tekið undir það sem ég er að segja, að núna sé mikið svigrúm til að bæta við þorskveiðiheimildir, til að skapa störf, skapa tekjur, skapa vinnu og hagsæld fyrir þjóðfélagið. Ég hugsa að það sé jafnvel meiri hluti fyrir því á þinginu að gera það en við sitjum hér inni, 63, og bíðum alltaf eftir skipun frá einum aðila, hæstv. ráðherra. Ég tel mjög mikilvægt að við tökum hreinskiptar umræður um hvort þetta sé ekki eitt af því sem þurfi að breyta, þ.e. hæstv. ráðherra kemur með tillögu, færir fyrir henni rök og síðan ræður niðurstaða þingsins. Þetta er hlutur sem við mættum læra af. Ég tel mikilvægt að breyta þessu. Það má ekki skilja það svo að ég sé eingöngu ósáttur við þennan hæstv. ráðherra. Ég er búinn að vera ósáttur við marga hæstv. sjávarútvegsráðherra á undan honum og hef rifist mikið við þá um þessi atriði. Þessu alræðisvaldi verðum við að breyta. Síðast en ekki síst hef ég verið að hugsa þetta dálítið undanfarið út af reglugerðarheimildum sem hæstv. ráðherra hefur. Eins og í þessu tilfelli, af því að við erum að ræða sjávarútvegsmál held ég mig við það, hafa ráðherrarnir alls konar heimildir í lögum til að setja reglugerðir um nánast allt sem þeim dettur í hug. Það virðist vera þannig. Nærtækt dæmi er nokkuð sem ákveðin umræða varð um í haust þegar hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra var búinn að vera í aðför að dragnótaveiðimönnum með algjörlega óskiljanlegum hætti. Hann hefur ekkert sér til málsbóta, af því að honum finnst að hann þurfi að gera eitthvað gerir hann það. Vísindaleg rök voru engin, engin stoð í þeim. Síðan taka menn svona ákvarðanir, einn aðili. Það væri þó eðlilegra að hæstv. ráðherra legði ákvörðunina fyrir þingið, við fjölluðum um hana efnislega og tækjum síðan umræðu um það hvort við teldum það skynsamlegt sem ráðherrann legði til og ákvæðum það hér inni. Nei, hæstv. ráðherra kemur fram úr rúmi einhvern daginn og gerir það sem honum dettur í hug. Þetta er algjörlega óþolandi. Þessi aðför hæstv. ráðherra að dragnótaveiðimönnum er algjörlega óskiljanleg og óafsakanleg. Þar er sett í uppnám fullt af útgerðum, fullt af störfum hjá sjómönnum, með engum rökum. Ekki vísindalegum, ekki umhverfisrökum eða neinu. Hann er bara rétt að byrja, hæstv. ráðherra. Hann boðar það. Hæstv. ráðherra er bara rétt að byrja á vegferð sinni. Ég velti fyrir mér, virðulegi forseti, hvort þetta sé það sem við þurfum núna, að leggja niður störf. Nei. Það er ómanneskjulegt að ganga svona fram gagnvart þeim aðilum sem starfa í þessari grein og geta ekki borið hönd fyrir höfuð sér. Hæstv. ráðherra svarar engu sem sent er til hans, virðir þá ekki neins, ekki einu sinni að svara efnislega þeim spurningum sem eru bornar upp. Við verðum að breyta þessu nema við viljum áfram hafa það þannig að ríkisstjórnin kalli okkur bara til til að greiða atkvæði þegar henni hentar. Þessu verður að breyta. Ég tel mjög mikilvægt að menn taki umræðu um að færa þetta alræðisvald frá ráðherrunum inn til þingsins. Hugsunin á bak við þetta frumvarp eins og ég er búinn að koma að er sú að setja hér á aflaráðgefandi nefnd sjómanna til að gera tillögur til sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og hann meti það og vegi sem þeir leggja til. Þeir byggja tillögur sínar á þekkingu sinni og grunni, þeir sem starfa úti á miðunum allan ársins hring alla daga en fara ekki einungis nokkra daga til að taka einhverjar prufur hér og þar. Það er gagnagrunnur, það eru upplýsingar, það eru rök sem þessir menn mundu færa fyrir ákvörðunum sínum þegar þeir leggja eitthvað til. Hæstv. ráðherra, og væntanlega þingið ef menn mundu gera þetta eins og ætti að gera það að mínu viti, gæti þá bara tekið afstöðu til þess. Ég held því ekki fram að það eigi að fara eingöngu eftir þeim, en ég tel að það muni styrkja bæði hæstv. ráðherra og þingið í ákvarðanatökunni um akkúrat hvert heildaraflamagnið mætti vera að hafa á borðinu tvö sjónarmið. Það er ekki sjálfgefið að þessi sjónarmið verði alltaf langt hvort frá öðru þótt þau hafi verið það mörg undanfarin ár. Ég tel að þetta muni eingöngu styðja ákvörðun ráðherrans þegar hann tekur efnislega afstöðu til þess hvað hann vill veiða úr viðkomandi stofnum. Ég tel, virðulegi forseti, að við séum búin að henda mjög miklum verðmætum á þessum erfiðustu tímum sem við höfum farið í gegnum í mjög langan tíma með því að bæta ekki við veiðiheimildir, skapa störf og atvinnu, tekjur og annað. Við gætum verið í miklu betri málum en við erum því að svo sannarlega þurfum við að koma atvinnulífinu í gang, ekki síst sjávarútveginum sem er undirstöðuatvinnugreinin, og nýta það eins mikið og við getum á þessum tímum.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar um að draga til baka umsókn Íslands um aðild að Evrópusambandinu. Að lokinni þessari umræðu óska ég eftir að þingsályktunartillagan fari til umfjöllunar og afgreiðslu í utanríkismálanefnd Alþingis. Efnislega er þetta tiltölulega einföld tillaga þar sem lagt er til að Alþingi álykti að fela ríkisstjórninni að draga til baka umsókn Íslands um aðild að Evrópusambandinu. Forsaga málsins ætti að vera flestum hér innan dyra kunnug en þann 16. júlí 2009 ályktaði Alþingi að fela ríkisstjórninni að sækja um aðild Íslands að Evrópusambandinu. Mikil umræða varð um málið í þinginu og hefur verið í samfélaginu frá þeim tíma. Það er mat okkar flutningsmanna tillögunnar að allt þetta ferli sé á ákveðnum misskilningi byggt og í rauninni sé farið af stað á röngum forsendum. Ljóst var af umræðunum í þinginu á þeim tíma að ýmsir þingmenn töldu að hægt væri að fara í svokallaðar könnunarviðræður við Evrópusambandið. Um þetta hefur mikið verið rætt og var m.a. hvatt til þess af hálfu utanríkisráðherra að tillaga sem þessi kæmi fram í þinginu og fengi umræðu. Það hlýtur því að vera fagnaðarefni fyrir alla, hverrar skoðunar sem þeir eru, að hún sé hér fram komin og menn geti rætt málið í þaula. Ég vonast til að tillagan fái vandaða og umfangsmikla meðferð í utanríkismálanefnd. Þegar teknar eru stórar ákvarðanir um utanríkisstefnu þjóðarinnar hefur yfirleitt verið reynt að koma málum þannig fyrir að breið samstaða sé um slíkar grundvallarbreytingar og grundvallarstefnubreytingar. Í þessu máli var ekki svo. Við þekkjum það að ýmsir þingmenn hafa lýst því hvernig reynt var að beita þá þrýstingi við atkvæðagreiðsluna í þinginu og að þingmenn Vinstri grænna hafa lýst því yfir að gengið sé þvert gegn stefnu flokksins í þessu máli vegna þess að þetta sé krafa Samfylkingarinnar í stjórnarsamstarfi. Þessar forsendur að baki umsókninni eru ekki mjög sterkar. Almennt er það svo þegar ríki sækir um aðild að Evrópusambandinu að ráðandi aðilar innan þess ríkis eru þeirrar skoðunar að það sé hagsmunum þjóðarinnar fyrir bestu að ganga í Evrópusambandið. Sú forsenda liggur ekki fyrir í þessu máli. Því er ferlið allt frekar undarlegt og ljóst að ýmsir aðilar úti í Brussel eru hálfhissa á hvernig á málum er haldið hér á landi og hvernig stjórnvöld á Íslandi nálgast þessa umsókn. En horfa verður á málið eins og það er og staðan er þessi. Menn hafa ekki mikla sannfæringu fyrir því að mikil heilindi séu á bak við þessa umsókn og ferlið allt og því teljum við flutningsmenn tillögunnar rétt að draga umsóknina til baka. Menn geta svo ef einhvern tímann verður til þess pólitískur meiri hluti í þinginu og víðtæk vissa um að rétt sé fyrir Ísland að ganga í Evrópusambandið lagt inn umsókn á þeim forsendum, sem er svona venjan þegar þjóðríki sækja um aðild að Evrópusambandinu. Ein helsta röksemdin fyrir því að sækja skyldi um aðild á sínum tíma var sú að með því ættum við aðgang að evrunni. Því var haldið fram að þetta væri leiðin til að koma á efnahagslegum stöðugleika og ná í nýjan gjaldmiðil á tiltölulega fljótvirkan og einfaldan hátt. Mikil umræða hefur farið fram um gjaldmiðilsmálin frá þeim tíma og í svari við fyrirspurn minni til þáverandi hæstv. viðskiptaráðherra, Gylfa Magnússonar, kom fram að það væru u.þ.b. 15 ár að hans mati þangað til Ísland uppfyllti skilyrði til að taka upp evru. Nú er það svo að lönd sem sækja um að taka upp þann gjaldmiðil þurfa að uppfylla hin svokölluðu Maastricht-skilyrði og ég hef í sjálfu sér ekkert á móti því að Ísland uppfylli Maastricht-skilyrðin, þau segja til um að það sé ákveðið heilbrigði í efnahagslífinu í því landi þar sem þau eru uppfyllt. Ég held að það sé einfaldlega gott markmið að reyna að ná því án þess þó að ég sé þeirrar skoðunar að það sé lausn að taka upp evru. Í sjálfu sér snýst þetta ekki um það heldur er það mikil einföldun að halda því fram að það að sækja um aðild að Evrópusambandinu og ganga í það leysi efnahagsvandamál okkar. Við þurfum að gera það sjálf, það verður erfitt, það mun taka tíma og við eigum að einbeita okkur að því verkefni. Ein helsta ástæðan fyrir því að þessi tillaga er lögð fram er sú að flutningsmenn tillögunnar telja þá forgangsröðun að eyða bæði tíma, peningum og kröftum stjórnsýslunnar og íslenska ríkisins í umsókn á þessum tímapunkti og á þessum röngu forsendum ranga forgangsröðun. Við teljum að þetta sé ekki það sem við eigum að einbeita okkur að núna. Við teljum að kröftum stjórnsýslunnar væri betur varið í það að við reynum sjálf að byggja upp efnahagslíf okkar og að þeim miklu fjármunum sem eytt er í þetta ferli sé betur varið í önnur verkefni en hér er verið að gera. Reyndar hefur verið talsvert erfitt að fá upp á borðið og fá það fram frá hæstv. utanríkisráðherra hversu miklum fjármunum er verið að eyða í þetta aðildarferli og aðlögunarferlið sem er í gangi. Fjölmargir þingmenn hafa beint mörgum og ólíkum en samt efnislega samhljóða fyrirspurnum til hæstv. utanríkisráðherra um kostnaðinn við þetta ferli, en engu að síður liggur það ekki fyrir. En þegar allt er lagt saman sem hægt er að grafa upp undir hinum ólíku liðum fjárlaganna og af þeim óljósu svörum sem okkur hafa birst í þinginu, er það mat okkar að kostnaður ríkisins sé a.m.k. 7 milljarðar kr. Við teljum einfaldlega að þeim fjármunum sé betur varið til brýnna verkefna í þágu íslensks samfélags. Og í ljósi þeirrar stöðu sem íslenski ríkissjóðurinn er í teljum við óverjandi að eyða þessum fjármunum í þetta verkefni, sérstaklega vegna þess að enginn raunverulegur pólitískur vilji er á bak við umsóknina nema af hálfu þingmanna Samfylkingarinnar og það dugar einfaldlega ekki til þess að hér ríki breið sátt og breið samstaða um að fara þessa leið. Ljóst er að Evrópusambandið stendur frammi fyrir mjög stórum úrlausnarefnum. Þar hefur hrikt aðeins í stoðunum vegna stjórnunar efnahagsmála og það er erfitt að horfa á það vegna þess að það hefur auðvitað áhrif á okkur öll og allt samfélagið í álfunni. Mikil umræða hefur verið um myntina sjálfa og þau lönd sem eru að sækja um aðild að Evrópusambandinu og eins hefur mikil umræða verið um það hvert Evrópusambandið er að stefna og hvert það er að þróast. Á meðan ekki er ljóst hvert Evrópusambandið stefnir tel ég að við eigum ekki erindi í sambandið. Það er ljóst miðað við umræðuna að sambandið mun væntanlega taka grundvallarbreytingum á næstu missirum og á þessum miklu óvissutímum tel ég gáfulegra fyrir íslenska þjóð að bíða eftir því hvernig það muni þróast. Af hálfu Sjálfstæðisflokksins liggur fyrir skýr stefna; flokkurinn og landsfundur flokksins telur að hagsmunum Íslands sé betur borgið utan ESB en innan. Jafnframt liggur fyrir skýr ályktun landsfundar Sjálfstæðisflokksins frá því í sumar um að draga beri umsóknina að Evrópusambandinu til baka. Það er því algjörlega skýr stefna á þeim bænum sem birtist m.a. í þessari tillögu hér. Engu að síður eru skiptar skoðanir um hvort klára eigi það aðlögunarferli sem við stöndum í eða ekki. Mín afstaða er klár, ég tel að draga eigi hana til baka og byrja aftur upp á nýtt ef menn hafa einhverja sannfæringu fyrir því á seinni stigum málsins. Aðrir hafa haldið því fram, og það mun væntanlega koma fram í umræðunni á eftir, að fyrst farið er af stað verði að ganga veginn til enda og sjá hvað kemur upp úr kassanum. Ég tel að það liggi fyrir hvað koma muni upp úr kassanum vegna þess að við vitum hvað Evrópusambandið er og fyrir hvað það stendur. Það þarf ekki að eyða miklum tíma hvað þá fjármunum í að komast að því. Ég tel einfaldlega rangt að eyða orku í þetta núna. Menn hafa fullyrt hér fjálglega að mjög margar undanþágur frá regluverki Evrópusambandsins verði okkur til handa, að við munum á einhverjum tímapunkti vera orðin alráð varðandi fiskveiðistjórnarkerfi Evrópusambandsins o.s.frv. Fleiri ummæli hafa fallið í þessa veru. Evrópusambandið er til. Það hefur ákveðið regluverk. Við eigum að geta gert okkur ágætlega grein fyrir með því að lesa m.a. heimasíðu Evrópusambandsins fyrir hvað það stendur. Það liggur einfaldlega ljóst fyrir hvað það er sem við erum að sækja um aðild að. Ísland hefur lagt inn umsókn um aðild að Evrópusambandinu, Evrópusambandið hefur ekki sótt um aðild að Íslandi og ætlar ekki að breyta sér í kjölfar þess í þá átt sem Ísland vill. Því miður er það ekki þannig. Það þarf að ræða þetta mál á þeim nótum. Frú forseti. Þegar öllu er á botninn hvolft eru væntanlega ólíkar skoðanir um hvort draga beri umsóknina til baka. Þær byggja annars vegar á því að menn eru annaðhvort búnir að móta sér afstöðu fyrir fram um hvort þeir vilji ganga í Evrópusambandið eða ekki. Á hinn bóginn ganga þær væntanlega út á það að menn vilja klára ferlið fyrst lagt er af stað eða þeim finnst tilgangslaust að gera það eins og flutningsmönnum og rétt að eyða tíma, peningum og kröftum stjórnsýslunnar í önnur verkefni sem brýnni eru í ljósi efnahagsástands þjóðarinnar.

Herra forseti. Við erum með til umfjöllunar tillögu til þingsályktunar um að draga til baka umsókn Íslands um aðild að Evrópusambandinu. Ég vil láta það koma fram strax í upphafi máls míns að ég ber virðingu fyrir því sjónarmiði sem liggur að baki tillöguflutningnum og skil mætavel þær tilfinningar og þau rök sem flutningsmenn og þeir sem eru þeim sammála leggja þar til grundvallar. Ég vil jafnframt láta það koma fram að ég er persónulega algjörlega ósammála þeirri nálgun málsins. Það eru sannarlega skiptar skoðanir um þá spurningu hvort Ísland eigi að gerast aðili að Evrópusambandinu eða ekki. Það hefur lengi verið umræðuefni, kannski þrætuefni, í íslenskum stjórnmálum. Stjórnmálaflokkarnir hafa að sjálfsögðu mótað sér afstöðu með samþykktum á landsfundum sínum eða á flokksþingum sínum. Og það er rétt sem kom fram í máli hv. 1. flutningsmanns að segja má að það sé í raun aðeins einn stjórnmálaflokkur sem hefur mótað þá afdráttarlausu stefnu að hann telji það eftirsóknarvert að Ísland gerist aðili að Evrópusambandinu. Í öðrum stjórnmálaflokkum eru skiptar skoðanir um málið þrátt fyrir flokkssamþykktir þar að lútandi. Á landsfundi Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs vorið 2009 var gerð samþykkt um Evrópumál sem fól í sér þrjú meginefnisatriði. Í fyrsta lagi var lögð áhersla á að landsfundurinn teldi að hagsmunum Íslands væri betur borgið utan Evrópusambandsins en innan. Í öðru lagi lagði landsfundurinn áherslu á að fram færi opin og lýðræðisleg umræða í samfélaginu um kosti og galla Evrópusambandsaðildar. Í þriðja lagi ályktaði landsfundurinn að þjóðin ætti sjálf að leiða það til lykta í þjóðaratkvæðagreiðslu hvort hún vildi fara inn í Evrópusambandið eða ekki. Á grundvelli þessarar samþykktar gekk Vinstri hreyfingin – grænt framboð til stjórnarmyndunarviðræðna við Samfylkinguna eftir kosningarnar í apríl 2009. Þar var komist að ákveðinni málamiðlun á milli ólíkra sjónarmiða tveggja flokka, eins og gjarnan gerist við stjórnarmyndun, sem fól það í sér að lögð yrði fram umsókn um aðild að Evrópusambandinu á Alþingi og allir þingmenn væru óbundnir gagnvart því. Hvorugur stjórnarflokkurinn gat í raun vitað hver úrslit málsins yrðu í þingsal. Fimm þingmenn í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði lýstu því yfir þá þegar að þeir mundu ekki styðja þá tillögu. Þetta var ljóst. Og í stjórnarsáttmálanum er skýrt skrifað að hvor flokkur um sig áskilji sér rétt til að halda uppi málflutningi sínum í tengslum við þetta mál í samfélaginu. Báðir flokkar hafa því haldið þessu skýrt til haga. Ég tel að það hafi verið gert. Tillagan um að sækja um aðild var síðan samþykkt á Alþingi. Ég lít svo á að Alþingi sé að sjálfsögðu sjálft bundið af þeirri samþykkt, m.a. utanríkismálanefnd sem ég veiti forustu sé að sjálfsögðu bundin af þeirri samþykkt og vinni í samræmi við hana, og framkvæmdarvaldið sé að sjálfsögðu bundið af þeirri samþykkt á meðan Alþingi hefur ekki tekið aðra ákvörðun. Þess vegna hafi framkvæmdarvaldið ekkert val um það, hvað sem líður persónulegum skoðunum einstaklinga sem ráða þar ríkjum, en að framfylgja samþykkt Alþingis og það eigi að gera það á þann hátt að hagsmunum Íslands sé sem best borgið. Ég verð að segja að ég er ekki sammála mörgu því sem kemur fram í greinargerð með þessari tillögu. Hér er t.d. sagt að skoðanakannanir hafi ítrekað sýnt mikla andstöðu þjóðarinnar við aðild. Það er rétt að í sumum skoðanakönnunum hefur komið fram mikil andstaða við aðild, í öðrum hefur hið gagnstæða komið fram. Það hefur líka komið fram í skoðanakönnunum að það er mikill stuðningur við það, og í nýjustu könnunum, að aðildarferlinu verði lokið og aðildarsamningur borinn undir þjóðina. Í því felst ekki að þeir sem vilja ljúka aðildarferlinu séu endilega þeirrar skoðunar að það eigi síðan að samþykkja þennan samning. Um það verða menn að taka efnislega afstöðu þegar hann liggur fyrir. Hér er fullyrt að kostnaður ríkisins sé a.m.k. 7 milljarðar og sagt að það liggi fyrir. Ég hef ekki séð þær tölur neins staðar rökstuddar og hv. flutningsmaður rökstuddi þá fullyrðingu ekki í sínu máli. Hér er sagt að það sé ljóst að Ísland sem aðildarríki að sambandinu mundi litlu sem engu ráða um eigin málefni, hvorki hvað varðar fjárlagagerð né efnahagsmál almennt hvað þá önnur málefni. Þetta tel ég að sé í hæsta máta varhugaverð fullyrðing. Það er auðvitað alveg ljóst að aðildarríki Evrópusambandsins líta svo á sjálf að þau séu fullvalda ríki en þau hafi að einhverju leyti deilt fullveldi sínu með öðrum þjóðum. Það er sjálfstæð ákvörðun fullvalda ríkis hvort það vill gera það og það munum við að sjálfsögðu þurfa að gera. Það er ljóst að lítil ríki hafa hlutfallslega mikil áhrif innan Evrópusambandsins í gegnum aðild að ráðherraráði, framkvæmdastjórn og Evrópuþinginu sem hefur fengið aukið vægi á undanförnum árum og sem er kosið beinni lýðræðislegri kosningu. Þessu finnst mér mikilvægt að halda til haga. Síðan geta menn verið þeirrar skoðunar að eftir sem áður hafi menn lítil áhrif. En rétt verður að vera rétt í þessu efni. Það er auðvitað ljóst að í gegnum EES-samninginn höfum við líka afsalað okkur hluta af fullveldi okkar án þess þó að vera aðilar við það borð þegar þar eru settar reglur sem við verðum að innleiða. Hér má auðvitað færa rök í báðar áttir. „Sambandið gerir kröfu um að stofnanakerfi umsóknarríkja lagi sig að kröfu sambandsins í sjálfu aðildarferlinu en ekki að loknum samningum og þjóðaratkvæðagreiðslu.“ Ég er algjörlega ósammála þessari fullyrðingu. Ég tel að hún sé röng. Ég tel að það hafi margsinnis komið fram af hálfu Evrópusambandsins og í samtölum og viðræðum við það að þannig er málið ekki vaxið. Það er engin krafa um það að við lögum okkar reglur eða lög eða stofnanauppbyggingu að því sem gerist í Evrópusambandinu fyrr en þjóðin hefur tekið um það ákvörðun í þjóðaratkvæðagreiðslu. Auðvitað er okkur frjálst að gera það, ef við svo kjósum, en við höfum ekki undirgengist neinar skuldbindingar í því efni. Ég vek athygli á því að á vettvangi Evrópuþingsins í utanríkismálanefnd Evrópuþingsins er núna til umfjöllunar ályktun um málefni Íslands þar sem skýrt kemur fram einmitt þetta að þegar verið er að tala um hina meintu aðlögun er alltaf talað um að umsóknarríki þurfi að uppfylla þau skilyrði og viðmið sem aðild að Evrópusambandinu gerir ráð fyrir og kann að leiða af niðurstöðum samninga, svo ég noti enska tungu „by the date of accession“, þ.e. við inngöngu í Evrópusambandið en ekki fyrr. Mér finnst mikilvægt að halda þessu til haga í þessari umræðu vegna þess að það þjónar ekki neinum tilgangi, málefnalegum tilgangi, og allra síst þeirra sem hafa efasemdir eða eru andsnúnir aðild að Evrópusambandinu að beita röngum röksemdum því að það kemur í bakið á okkur. Í mínum huga eru margvísleg efnisleg rök málefnaleg sem mæla gegn aðild Íslands að Evrópusambandinu. Mér finnst að það eigi að nota þau frekar en að vera með einhverjar fullyrðingar sem fá ekki staðist. Það segir líka í greinargerðinni: „Fyrirsjáanlegt er að aðildarsamningur verði felldur í þjóðaratkvæðagreiðslu …“ Ég skil ekki hvernig menn geta gefið sér svona fullyrðingar fyrir fram. Það liggur auðvitað ekkert fyrir hver niðurstaða í þjóðaratkvæðagreiðslu verður kannski eftir eitt eða tvö ár. Við getum ekkert fullyrt um það. Ég er þeirrar skoðunar að það sé rétt af okkur að ljúka þessu viðræðuferli. Í umræðum um þetta mál, þegar það var til umfjöllunar í þinginu, um ítarlegt nefndarálit meiri hluta utanríkismálanefndar þar sem viðræðuferlinu er lýst mjög ítarlega og meginhagsmunum sem við eigum að hafa að leiðarljósi kemur fram og ég tel að það viðræðuferli sem er í gangi sé í samræmi við það sem þar er lýst. Ég hef sagt áður í þessum ræðustól að það sem hafi kannski farið öðruvísi sé að tímasetningarnar hafi ekki allar staðist, þ.e. hvenær menn gerðu ráð fyrir því að málið yrði tekið fyrir hjá Evrópusambandinu. Það hefur tafist umfram það sem menn svona ímynduðu sér, en ferlið er alveg hið sama og þar er lýst. Það finnst mér mikilvægt. Síðan kom það fram í umræðunni hér að auðvitað gæti Alþingi tekið ákvörðun um að hætta þessum viðræðum ef einhver efnisleg rök kæmu fram um það að við værum á þeirri leið að meginhagsmunirnir, eins og þeim er lýst í nefndaráliti utanríkismálanefndar, mundu alls ekki nást. Þá gætu menn tekið afstöðu til þess. En hinar raunverulegu viðræður eru í raun ekki hafnar. Það er undirbúningur í gangi til að leggja drög að viðræðum sem núna fara fram. Hinar raunverulegu viðræður eru ekki hafnar. Það hefur ekkert reynt á meginhagsmuni okkar. Þess vegna er að mínu viti algerlega ótímabært að taka ákvörðun um að  Afstaða mín er ljós. Ég styð ekki þessa tillögu en að sjálfsögðu er eðlilegt 

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna og tek undir með honum að það er mjög mikilvægt að við séum með málefnaleg rök í umræðunni. Mér þykir það mjög mikilvægt í þessu máli eins og öðrum. Ég verð hins vegar að viðurkenna að ég geri mér ekki alveg fulla grein fyrir því hvort við erum í aðildarviðræðum eða aðlögun. Þá vísa ég til yfirlýsinga hv. þingmanna sem eru í sama þingflokki og hv. þm. Árni Þór Sigurðsson. Þeir fullyrða, meira að segja sumir hæstv. ráðherrar, að það sé eitthvert aðlögunarferli í gangi en ekki aðildarviðræður. Því langar mig að spyrja hvort það sé algerlega skýrt, sem mér fannst reyndar koma fram í ræðu hans, að það sé ekki rétt að við séum í aðlögun eins og þessir einstaklingar halda fram. Að við þurfum ekki að fara í aðlögun fyrr en búið er að samþykkja eða bera niðurstöðuna úr samningunum undir þjóðina. Hv. þingmaður kom líka inn á það í ræðu sinni að þegar ríkisstjórnin var mynduð gengu allir óskuldbundnir til þess verks að samþykkja umsóknina eða ekki. Nú hefur einn þingmaður, hv. þm. Ásmundur Einar Daðason, fullyrt í þessum ræðustól að hæstv. forsætisráðherra hafi verið með hótanir við menn og sagt að fyrsta vinstri stjórnin mundi falla ef þessi þingsályktunartillaga yrði ekki samþykkt. Því langar mig að spyrja hv. þm. Árna Þór Sigurðsson: Er það rangt sem hv. þm. Ásmundur Einar Daðason heldur fram? Síðan sagði hv. þingmaður líka að hann efaðist um þann 7 milljarða kr. kostnað sem hv. þm. Unnur Brá Konráðsdóttir fjallaði um áðan. Hann fór að vísu ekki nákvæmlega yfir hvernig sá kostnaður var fundinn því að hann er falinn vítt og breitt um fjárlögin og menn eyrnamerkja ekki peninga einmitt þessu starfi. Hver er heildarkostnaðurinn við umsókn og aðildarviðræður við Evrópusambandið að mati hv. þingmanns?

Herra forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir andsvarið. Við erum í viðræðum við Evrópusambandið um aðild Íslands að því. Það var lögð inn umsókn Íslands að Evrópusambandinu. Við erum í viðræðum við Evrópusambandið um aðild. Þegar spurt er um aðlögun, hvort við séum í aðlögunarviðræðum, verða menn fyrst að spyrja: Hvað felst í hugtakinu aðlögun? Ef það felst í því hugtaki, eins og mér hefur oftast virst, að við þurfum að innleiða lög eða reglur eða breyta stofnanakerfi okkar í átt að því eða til samræmis við það sem er hjá Evrópusambandinu á meðan á þessum viðræðum stendur og áður en þjóðin hefur ákveðið hvort hún vill fara þar inn eða ekki, fullyrði ég hiklaust og stend við það: Það er ekki svo. Því er ekki til að dreifa. Ef menn leggja einhvern annan skilning í hugtakið „aðlögun“ verða menn að skýra það. En þetta er sá skilningur sem mér hefur virst vera í umræðunni. Ég hafna því að um það sé að ræða. Þingmaðurinn spurði líka hvort það væri rétt að forsætisráðherra hæstv. hefði beitt þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs þrýstingi eða hótunum af einhverju tagi og hótað því að stjórnin mundi falla ef tillagan yrði ekki samþykkt. Ég hef persónulega ekki orðið fyrir neinum slíkum þrýstingi eða hótunum og ég hef ekki orðið vitni að því sjálfur prívat og persónulega þannig að ég get ekki staðfest að slíku hafi verið til að dreifa. Síðan varðandi kostnaðinn, 7 milljarðana, og hver kostnaðurinn sé, verð ég að vísa í nefndarálit meiri hluta utanríkismálanefndar á þingskjali 249 frá 137. löggjafarþingi þar sem er fjallað um kostnaðinn í fylgiskjölum og í greinargerð, 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni svörin. Hann er nú búinn að útskýra það fyrir mér að hann telji enga aðlögun vera í gangi, að menn séu ekki í aðlögunarferli heldur aðildarviðræðum. Það stangast á við ýmsar upplýsingar og fullyrðingar sumra hv. þingmanna og hæstv. ráðherra í hans eigin þingflokki, þess vegna spurði ég um það. Ég þekki fjárlögin mjög vel eins og hv. þingmanni er ábyggilega kunnugt um. Þar kom til að mynda fram að þegar fulltrúar sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytisins ásamt ráðuneytisstjóra þess ráðuneytis mættu á fund í fjárlaganefnd kom fram að þau verkefni sem ráðuneyti væri að vinna mundu, ef vinna ætti þau sómasamlega, kosta 40–50 milljónir. Það er ekki í fjárlögum til ráðuneytisins en það kom mjög skýrt fram að ef menn ætla að vinna þessi verkefni setja þeir bara annað til hliðar á meðan. Það er því dálítið erfitt að festa hönd á hve miklu er í raun eytt í umsóknina, menn fara alls konar krókaleiðir í þeim efnum, sem er ekki gott. Mig langar líka að spyrja hv. þingmann um styrki frá Evrópusambandinu, sem oft hafa verið ræddir. Það er víst svo, sem ég tel reyndar mjög sérkennilegt, að sumir hæstv. ráðherrar þiggja ekki styrkinn en aðrir gera það. Sumir hv. þingmenn hafa að sagt að menn fari einhverjar hliðargötur til þess, þ.e. að hæstv. ráðherrar Vinstri grænna muni ekki þiggja styrkina heldur muni hann renna til samninganefndarinnar eftir krókaleiðum. Mér er ekki kunnugt um hvort það er rétt. Af því að við viljum hafa málefnalegar umræður og ég þykist vita að hv. þm. Árni Þór Sigurðsson þekki málið til hlítar, langar mig að spyrja hann hvort menn fari einhverjar krókaleiðir til að ná í styrki. Ég veit að hv. þingmaður mun svara því heiðarlega og hreinskilnislega.

Herra forseti. Ég er nú búinn að finna töfluna í nefndaráliti utanríkismálanefndar frá 2009. Þar er birt áætlun um kostnað vegna aðildarumsóknarinnar. Á árinu 2009 var gert ráð fyrir um 50 millj. kr. kostnaði. Á árinu 2010 var gert ráð fyrir 180 millj. í þýðingarkostnað, 50 millj. í kostnað í öðrum ráðuneytum og 200 millj. hjá utanríkisráðuneytinu. Á árinu 2011 er gert ráð fyrir 100 millj. hjá utanríkisráðuneytinu, 50 millj. hjá öðrum ráðuneytum og 180 millj. í þýðingar. Á árinu 2012 er gert ráð fyrir 180 millj. í þýðingar. Það má finna þessa töflu hér. Ég vil síðan láta það koma fram að í skriflegu svari sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra við fyrirspurn á síðasta ári frá hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni um mannafla í ráðuneytinu og helstu stofnunum sem véla um málefni sjávarútvegs og landbúnaðar í þessum viðræðum, segir að gert hafi verið ráð fyrir því að um 0,5% af öllum mannafla þessara þriggja stofnana og ráðuneytisins væri upptekinn við viðræður um aðild að Evrópusambandinu. Auðvitað gæti það skipst ójafnt á milli þessara stofnana frá einum tíma til annars, en þetta kom fram í skriflegu svari hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Ég geri ráð fyrir að það sé rétt. Varðandi styrkjamálin hafa verið skiptar skoðanir um hvort taka eigi við þeim styrkjum sem í boði eru af hálfu Evrópusambandsins og hefur verið lögð áhersla á að það sé alfarið Íslands mál hvort við þiggjum þá eða ekki. Í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði höfum við lagt áherslu á að ekki sé tekið við styrkjum sem beinlínis lúta að umsóknarferlinu eða beinlínis undirbúa aðild. 

Hæstv. forseti. Ég er að vona að hv. þingmaður hafi ekki verið boða að hann ætli að svara hv. þm. Ásbirni Óttarssyni í sínum tíma þegar hann ætlar að tala við mig hér. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir að reyna að upplýsa um kostnaðinn við aðildarumsóknina vegna þess að við höfum verið í stökustu vandræðum með að fá það fram. Það er rétt sem kom fram í máli hv. þm. Ásbjörns Óttarssonar að það liggur einfaldlega ekki fyrir. Ekki er hægt að benda á þessa einu tölu í fjárlögunum, vegna þess að þetta dreifist yfir alla stjórnsýsluna og hefur verið reynt að knýja fram svör af hálfu utanríkisráðherra hér eins og ég fór inn á í ræðu minni. Ég held að í ljósi mikilla yfirlýsinga og kröfu um opin og gagnsæ vinnubrögð væri ágætt ef hv. þingmaður beitti sér fyrir því að rétt tala kæmi fram, ef hv. þingmaður er á þeirri skoðun að í þessari greinargerð sé er verið að ofmeta þann kostnað sem talinn er fólginn í ferlinu. Auðvitað viljum við öll, sama hvaða skoðunar við erum, vera að tala um hlutina á réttum forsendum. Þetta eru þær tölur sem við komumst næst því að áætla vegna þess að við fáum ekki skýr svör. Það er ástæðan. Það væri þá ágætt ef hv. þingmaður, sem er í þeirri stöðu að vera formaður utanríkismálanefndar og hefur tögl og hagldir í því að stýra umræðunni á þann hátt að hún verði málefnaleg og upplýst, tæki einfaldlega bara af skarið og kallaði eftir þessum upplýsingum, eftir skýrum svörum frá ráðherranum um þetta. Varðandi aðlögunina og þær mismunandi skoðanir sem við höfum á því hvort aðlögun sé í gangi eða aðildarferli þá kemur það fram á heimasíðu Evrópusambandsins að hraði aðildarviðræðna ræðst af því hversu hratt umsóknarlandið lagar sig að regluverki Evrópusambandsins og hversu hratt stjórnsýsluumbætur 

Herra forseti. Varðandi kostnaðartölurnar tek ég undir með hv. þingmanni að að sjálfsögðu er mikilvægt að það sé opið og gegnsætt og við vitum nákvæmlega að hverju við göngum í því efni. Mér finnst í sjálfu sér eðlilegast að það sé hv. fjárlaganefnd, sem á að hafa eftirlit með framkvæmd fjárlaga, sem kalli þá eftir frekari gögnum þar að lútandi. Það stendur ekkert á mér að leggja mitt lóð á vogarskálarnar í því efni ef ég get komið því við. Mér finnst það vera verkefni fjárlaganefndar fyrst og fremst, en það kannski skiptir ekki öllu máli, það á að gerast á vettvangi þingsins. Við eigum að hafa eftirlit með útgjöldum ríkissjóðs. Varðandi aðlögunarviðræðurnar og heimasíðu Evrópusambandsins þá er alveg ljóst að Evrópusambandið er með einhvern ákveðinn ramma sem það leggur fram fyrir viðræður við umsóknarríki um aðild að Evrópusambandinu. Ég hef skoðað það sem hv. þingmaður og fleiri hafa verið að segja um að komi fram á heimasíðu Evrópusambandsins. Það er alveg ljóst að þar eru ákveðnar viðmiðunarreglur sem settar eru fram af hálfu Evrópusambandsins. Það hefur hins vegar alltaf komið fram, í öllum umræðum sem við höfum átt við Evrópusambandið, að þessu er ekki þannig farið að við þurfum fyrir fram að gangast undir einhverja skilmála. Það hefur stundum verið vitnað hér í svokallaða opnunar- eða lokunarskilmála eða skilyrði í sjálfu viðræðuferlinu, m.a. vísað í Króatíu í því efni. Ég hef líka kannað það hvers konar skilyrði það hafa verið. Þau skilyrði sem þar hafa komið fram hafa verið tvenns konar: Það eru annars vegar hlutir sem lúta að mannréttindamálum og samskiptum Króatíu við Alþjóðastríðsglæpadómstólinn í Haag. Það eru eðlilegar ástæður sem þar liggja að baki. Í öðru lagi hefur það verið skilyrði að fyrir liggi, af hálfu króatískra stjórnvalda, framkvæmdaáætlanir um það hvernig það hyggist laga regluverk sitt að reglum Evrópusambandsins þegar aðildin tekur gildi. Það er það sem verið er að gera gagnvart okkur, það er verið að segja: Þið verðið að hafa trúverðugar áætlanir um það hvernig þið ætlið að laga ykkur að regluverki okkar, en aðlaganir fyrir fram, áður en þjóðin hefur 

Hæstv. forseti. Ég fagna þeim vilja sem birtist í yfirlýsingu hv. þingmanns um það að reyna að koma því á hreint hver kostnaðurinn er og þá með tilstilli fjárlaganefndar. Við einhendum okkur þá væntanlega í það í sameiningu að fá fjárlaganefnd til að taka það saman og ég fagna því. Það eru einfaldlega hagsmunir okkar allra að þetta liggi hreint fyrir. Aðeins nánar varðandi aðlögunina þá er það þannig að leiðtogaráð Evrópusambandsins gaf út yfirlýsingu í júlí þegar ákveðið var að fara formlega í viðræður við Ísland þar sem eftirfarandi kemur fram, með leyfi forseta: „Nákvæmar viðmiðanir munu, allt eftir hverjum kafla, m.a. vísa til aðlögunar löggjafarinnar að regluverkinu og til þess hvort staðið hafi verið með fullnægjandi hætti við að innleiða meginþætti regluverksins þar sem sýnt er fram á nægilega getu stjórnsýslu og dómstóla.“ Þarna er eitt dæmi sem kemur fram í þessari yfirlýsingu leiðtogaráðsins. Jafnframt segir: „Farið verður fram á það við Ísland að það tilgreini afstöðu sína með tilliti til regluverksins og geri grein fyrir því hve vel miði áfram við að uppfylla viðmiðanirnar. Rétt innleiðing Íslands á regluverkinu og framkvæmd þess, þ.m.t. árangursrík og skilvirk beiting af hálfu viðeigandi stofnana á sviði stjórnsýslu og dómsmála, mun ákvarða hversu hratt samningaviðræðurnar ganga fyrir sig.“ Ég tel því augljóst, miðað við lestur þessa skjals, að aðlögun þarf að fara fram áður en samningaferlinu lýkur. Það kemur fram hérna. Ef það er ekki rétt hjá mér að draga þá ályktun miðað við þennan texta, sem m.a. er birtur á heimasíðu utanríkisráðuneytisins, hlýtur að vera að veitt hafi verið undanþága frá þessu ferli. Það hefur ekki verið upplýst í umræðunni og ekki heldur þegar ég átti utandagskrárumræðu við hæstv. utanríkisráðherra um að slík undanþága hafi verið veitt. Það er því ekki skrýtið að menn séu eitt stórt spurningarmerki þegar deilt er um það hvort aðlögun sé í gangi eða ekki. Eitt stendur á heimasíðunni, annað er fullyrt hér í umræðunni 

Frú forseti. Okkur er í sjálfsvald sett hvort við viljum breyta lögum eða reglum þannig að það sé í takt við eitthvað sem gerist annars staðar, hvort sem það er innan Evrópusambandsins eða annars staðar í heiminum. Við ákváðum hér á síðasta ári að breyta lögum um dómstóla sem gerði það að verkum að draga úr valdi dómsmálaráðherra til að ráða því hverjir yrðu skipaðir dómarar við íslenska dómstóla og setja ákveðnar hæfnisnefndir inn í það. Það var reyndar ábending sem kom frá Evrópusambandinu um að það væri eitthvað sem Íslendingar þyrftu að gera. Það má auðvitað spyrja: Var það aðlögun? Það var bara sjálfstæð ákvörðun okkar á þeim tíma að við vildum gera þær breytingar á verklaginu við skipan dómara. Þá ákvörðun getum við að sjálfsögðu tekið í hverju öðru máli. Við aðlögum íslenska löggjöf að regluverki Evrópusambandsins gegnum EES-samninginn á hverju einasta þingi, margar tillögur eða mörg frumvörp koma fram þar að lútandi þannig að það gerum við oft. Hvað varðar þessar aðildarviðræður er samkvæmt mínum skilningi, og því hefur aldrei verið mótmælt þegar ég hef haldið þessu fram á vettvangi viðræðna sem ég hef átt við kollega mína og embættismenn Evrópusambandsins, ekki um að ræða fyrir fram aðlögun. 
             Það liggur fyrir áætlun um það hvernig við mundum uppfylla 

Virðulegi forseti. Skemmst er frá því að segja að ég er ekki sammála efnisinntaki þessarar þingsályktunartillögu. Mér finnst hins vegar sjálfsagt að ræða hana og um hana verður fjallað í utanríkismálanefnd eins og nefnt hefur verið á undan. Ég er ekki sammála því sem haldið er fram að ekki sé skýrt umboð frá Alþingi fyrir því að hafa lagt þessa umsókn inn og vera í þeim samningaviðræðum sem standa yfir. Það var samþykkt af Alþingi. Hér stendur, með leyfi forseta: „Alþingi ályktaði 16. júlí 2009 að fela ríkisstjórninni að leggja inn umsókn um aðild Íslands að Evrópusambandinu. Atkvæði féllu þannig að 33 þingmenn sögðu já og 28 nei.“ Í mínum huga er þetta alveg skýrt umboð. Ég vil líka gera smáathugasemd við það sem hv. þm. Unnur Brá Konráðsdóttir sagði áðan um breiða samstöðu í meiri háttar utanríkismálum. Það er alveg rétt að reynt hefur verið að ná breiðri samstöðu í meiri háttar utanríkismálum. Ég átta mig ekki alveg á hvað hv. þingmaður á við með breiðri samstöðu, en hitt er annað mál að væntanlega hafa ekki um nein mál hér á Alþingi staðið jafnmiklar og heitar deilur og um utanríkismál. Þannig að ég held að við ættum að fara varlega í að alhæfa að þessu leyti. Fólk vitnar gjarnan til þess að andstaða hafi verið við aðild í þjóðfélaginu og skoðanakannanir hafi sýnt lítinn stuðning við umsókn að Evrópusambandinu. Ég er út af fyrir sig ekki mikið fyrir að hlaupa á eftir skoðanakönnunum en af því að málshefjendur gera það tel ég rétt að benda á að mikill meiri hluti þjóðarinnar vill að þessum aðildarviðræðum verði haldið áfram. Mér finnst að fólk ætti þá að vera sjálfu sér samkvæmt í því. Í greinargerðinni er fjallað töluvert um að því hafi verið haldið fram, þegar umsóknin var lögð fram, að hér kæmist á efnahagslegur stöðugleiki með evrunni og síðan er bent á að það hafi nú alls ekki átt sér stað í Evrópuríkjum, t.d. í Grikklandi, á Spáni og í Portúgal, þar sem efnahagsörðugleikar séu miklir þrátt fyrir að þau séu með evruna. Ef fjármálastjórnin er í ólestri verður enginn efnahagsstöðugleiki og það sama mun eiga við á Íslandi ef við tökum evruna einhvern tímann upp. Ef fjármálastjórn er öll í ólestri næst hér ekki efnahagslegur stöðugleiki. Ég vil hins vegar líka benda á að við búum nú við gjaldeyrishöft og þurfum í framtíðinni að afnema þau. Ég sé það sem hina einu raunhæfu stefnu sem lögð hefur verið fram í peningamálum. Til þess að geta komist út úr krónunni, vegna þess að hún flýtur ekki af sjálfu sér, hún gerir það ekki, verður það einmitt með því að við náum samningum við Evrópusambandið og komumst þar inn og fáum stuðning frá þeim ríkjum til að komast inn í evruna. Það er alveg hárrétt hjá hv. flutningsmanni tillögunnar. Unni Brá Konráðsdóttur, að það mun taka tíma og gerist ekki á einum degi. Ýmislegt sem fram kemur í þessari greinargerð er varhugavert, finnst mér. Ég vil taka eitt dæmi þar sem segir orðrétt, með leyfi forseta: „Angela Merkel, kanslari Þýskalands, hefur komið þeirri skoðun á framfæri að eina leiðin til þess að ná einhverjum tökum á smáríkjum sem stýra efnahagsmálum sínum á annan hátt en Þjóðverjar vilja sé að herða reglurnar og breyta sáttmálum Evrópusambandsins þannig að stóru þjóðirnar fái sterkari heimildir til þess að grípa inn í efnahagslíf einstakra aðildarríkja.“ Ég skal svo sem ekki um það segja hvort þetta er nákvæmlega rétt þýtt, en það að ein manneskja, jafnvel þó það sé forustumaður í hinu stóra ríki Þýskalandi, leggi það fram eiga aðildarþjóðirnar eftir að samþykkja slíkt. Eftir því sem ég hef fylgst með þessum þjóðum held ég að þess verði langt að bíða að það verði samþykkt að Evrópusambandið geti gripið inn í fjármál einstakra ríkja. Á hinn bóginn getur það vel komið til að fjárlög aðildarríkjanna verði rædd á einhverjum sameiginlegum fundum. En það er allt annað að ræða saman en grípa inn í. Mér finnst sleggjudómar af þessu tagi fylgja þeim málflutningi að draga okkur út úr þessum viðræðum. Ég segi bara, eins og flutningsmenn gera: Mér finnst við ættum öll að halda okkur við staðreyndir. Þau kvarta nefnilega yfir því að menn haldi sig ekki við staðreyndir í málflutningi sínum. Þau segja síðan að Evrópusambandið hafi ákveðið regluverk og það sé ekki neinum vafa undirorpið, og það er náttúrlega þess vegna sem samningaviðræður fara fram. Ef ekki væri hægt að semja um hvernig menn taka reglurnar upp þá þyrfti engar samningaviðræður. Þá yrðu menn bara að taka þetta upp og gleypa allt í einum bita. Það er einmitt ekki það sem þarf að gera heldur er hægt að semja sig að þeim reglum sem ríkja innan bandalagsins.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu. Mig langaði að ræða eitt við hana sem hefur verið töluvert í umræðunni, það hvort aðlögunarferli eða viðræður séu í gangi. Hv. þingmaður er ekki sammála mér þegar kemur að því hvort þetta sé aðlögun eða ekki. Ég veit að hv. þingmaður á sæti í utanríkismálanefnd og væntanlega þessari sameiginlegu nefnd þingmanna Íslands og Evrópuþingsins og ég spyr hvort hv. þingmanni sé kunnugt um að við séum í einhverju öðru ferli en önnur ríki eru í. Ferlið sem boðið er upp á af hálfu Evrópusambandsins felur í sér ákveðna aðlögun. Þarna eru opnunarskilyrði og lokunarskilyrði fyrir samningaköflum. Króatía er m.a. í þessu ferli og þarf að uppfylla ákveðin skilyrði áður en samningaköflum er lokað, t.d. um að innleiða stjórnsýslu á mörgum sviðum sem landið þyrfti ekki á að halda nema það væri að ganga í Evrópusambandið. Embættismenn sem koma frá Evrópusambandinu, talsmenn stækkunardeildarinnar, Angela Filote og fleiri, hafa sagt að bara þetta ferli sé í boði. Er hv. þingmanni kunnugt um að við séum í einhverju öðru ferli en Evrópusambandið almennt býður upp á? Hvar hefur slíkt verið samþykkt og ákveðið, að við skyldum vera í einhverju öðru ferli?

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður hefði átt að vera í salnum áðan og hlusta á hv. þm. Árna Þór Sigurðsson sem er búinn að svara þessu. Mér finnst þessi orðaleikur um aðlögun hálfbarnalegur og -kjánalegur ef ég á að segja alveg eins og er.

Ég var að hlusta.

Gaman væri ef hv. þingmenn gætu farið í smávegis hugarflug um að við værum búin að gera samning um að ganga í Evrópusambandið og það þyrfti að breyta einhverjum ákveðnum stofnunum til þess. Þá yrðum við að hafa áætlun um hvernig við ætluðum að gera það. Við verðum ekki aðilar fyrr en við erum búin að samþykkja það og gera þessar breytingar. Eftir að samningur hefur verið samþykktur tekur það ár. Við þurfum hins vegar að hafa áætlunina, það er alveg rétt. Ég veit ekki hvort það er það sem hv. þingmaður á við. Það var tekið dæmi um breytingar sem voru gerðar á dómstólakerfinu. Það gæti einhver túlkað þær sem aðlögun að Evrópusambandinu vegna þess að það er eitthvað nær þeim kröfum sem þar eru gerðar um sjálfstæði dómstóla en við höfðum hér áður. Ég tel þetta sjálfsagða breytingu. Við gerum hér breytingar vegna samninga okkar við EES og á allri þeirri löggjöf sem við erum með þar. Ef menn vilja kalla það aðlögun köllum við það bara aðlögun. Ég ber engan ótta fyrir því, ég segi það alveg eins og er.

Frú forseti. Það er enginn barnaleikur að tala um aðlögun. Evrópusambandið sjálft hefur talað um að það sé misskilningur að tala um að viðræður séu í gangi, eingöngu sé boðið upp á aðlögunarferli en ekki þær viðræður sem boðið var upp á þegar Noregur sótti um. Þetta liggur algjörlega ljóst fyrir. Við erum í sama ferli og Króatía og ef lesnar eru stöðuskýrslur um umsókn Króatíu sést að þar er verið að setja skilyrði fyrir ákveðnum þáttum. Þetta eru nákvæmlega sömu skilyrðin og byrjað er að setja hér. Er hv. þingmaður þá að segja að til að mynda hæstv. landbúnaðar- og sjávarútvegsráðherra og embættismenn þar í ráðuneytinu sem hafa komið fyrir hv. landbúnaðar- og sjávarútvegsnefnd fari með rangt mál þegar þeir tala um að Evrópusambandið sé að byrja að gera kröfur um að við setjum hér upp nýja stjórnsýslu og jafnvel að sækja um styrki? Þetta er ekki eins og málið var kynnt hér. Málið var einmitt kynnt þannig, eins og hv. þingmaður segir, að þetta væru einfaldar viðræður. Þetta er enginn barnaleikur, þetta eru orð á blaði, ummæli 

Hæstv. forseti. Ég hef ekki heyrt embættismenn segja í mín eyru að hér þyrfti að taka upp nýjar stofnanir áður en við gengjum í Evrópusambandið, t.d. í landbúnaðarkerfinu. Hins vegar þarf að vera til áætlun um það hvernig við ætlum að byggja slíkar stofnanir upp. Ég hef líka heyrt að embættismenn í landbúnaðarráðuneytinu telji okkur þurfa að njóta aðstoðar sérfræðinga í Evrópusambandinu til að segja okkur nákvæmlega hvernig þessi uppbygging á að vera. Þeir vita það nefnilega en ekki við. Það þýðir ekki að við þurfum að breyta áður en við förum inn. Ég veit ekki hvort ég get ætlast til þess að hv. þingmaður skilji mig, mér sýnist á svipnum á honum að hann geri það ekki og það verður þá svo að vera.

Virðulegi forseti. Varðandi aðlögun eða ekki aðlögun er ljóst að það er verið að túlka þetta í ýmsar áttir. Ég held að þá sé ráð að fá það upp á borðið í eitt skipti fyrir öll með því að spyrja hreinlega Evrópusambandið hvað þetta þýði, fá upp á borðið hvað sé í gangi og hvernig þetta þurfi að vera. Hæstv. landbúnaðarráðherra hefur sagt að í raun sé verið að aðlaga stjórnkerfið, það þurfi að gera það áður en við göngum inn. Það er annað en hér er verið að segja. Mig langar ekki að ræða það við hv. þingmann, heldur annað. Skildi ég hv. þingmann rétt þegar hún orðaði það einhvern veginn þannig áðan, ég skildi a.m.k. orð hennar þannig, að í raun skipti ekki máli hvaða gjaldmiðil við værum með ef hagstjórnin væri ekki í lagi? Skiptir ekki máli hvort við erum með evru eða einhvern annan gjaldmiðil ef við erum ekki með aga á hagstjórninni og hún úti um víðan völl, eins og hún hefur kannski verið hjá okkur, því miður? Ef það er þannig og ef það er rétt að við getum í fyrsta lagi fengið evru eftir tíu ár, mögulega þegar við uppfyllum Maastricht-skilyrðin sem sett eru fyrir því, hljótum við að velta fyrir okkur hvort hag Íslendinga sé best borgið með því að hjakka í þessu sama fari og bíða eftir því að fá evru. Ef það er mat hv. þingmanns að það skipti miklu máli að fá hér annan gjaldmiðil, er þá rétt að bíða eftir því að við uppfyllum skilyrðin fyrir evru - ef það skiptir ekki máli hvaða gjaldmiðil við notum? Hún segir að það liggi í hagstjórninni. Af hverju skoðum við þá ekki að taka upp annan gjaldmiðil? Það getur vel verið að evran verði ofan á einhvern tímann, ég veit ekkert um það. Ef það er hins vegar þannig sem margir halda fram að blessuð krónan sé það versta sem yfir okkur hefur dunið, er þá eitthvað að því að skoða það að taka upp annan gjaldmiðil? Áðan var talað um sleggjudóma. Mér finnst að þeir sem eru mjög hlynntir aðild að Evrópusambandinu séu einmitt með mikla sleggjudóma þegar því er haldið fram að allsherjarlausnin sé upptaka evru.

Virðulegi forseti. Já, ég held að það sé alveg ljóst að til þess að efnahagslíf sé stöðugt þurfi að vera agi bæði í fjármálastjórn og peningamálastjórn. Íslenska krónan mun ekki fljóta ein og sér. Ég tel bestu leiðina þá að fara í Evrópusambandið og þá munum við einnig taka upp evru. Það er samt ekki bara út af evrunni sem ég tel best að fara í Evrópusambandið. Ég hef margar aðrar ástæður fyrir því og ég tel að okkur verði vel borgið í þeim félagsskap sem mér finnst flottur. Við erum með alveg klára stefnu í því hvernig við ætlum að losa Ísland úr þessum gjaldeyrishöftum, það er með aðstoð Evrópusambandsins. Við ætlum að ganga í það og stefna að því að taka upp evru. Við ætlum ekki bara að ganga inn út af evrunni en hún fylgir með sem bónus, og það er ekki lítill bónus.

Virðulegi forseti. Ég veit ekki hvort hv. þingmaður er að ræða um þessa svokölluðu tæknilegu aðstoð sem Evrópusambandið á að veita og var rædd í fjölmiðlum. Við getum sótt okkur tæknilega aðstoð við að afnema gjaldeyrishöftin til Bretlands, Hollands eða annarra landa. Það er eingöngu búið að bjóða eitthvað sem heitir tæknileg aðstoð við að afnema gjaldeyrishöft, ekkert annað af hálfu Evrópusambandsins, ef eitthvað er að marka þær fréttir og það sem haft er eftir ráðherrum ríkisstjórnarinnar. Ég held að það sé komið í ljós að í rauninni er það ekki tegund gjaldmiðilsins sem skiptir máli. Samkvæmt þeim upplýsingum sem við fáum munu Íslendingar eiga þrjú atkvæði í ráðherraráðinu sem er skipað 350 fulltrúum ef ég skil þetta rétt. Í Evrópuþinginu munum við eiga fimm atkvæði af 750. 

Virðulegi forseti. Mér leiðist þegar fólk leggur mér orð í munn. Það er sama hvort það er hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson eða einhver annar. Hann ályktaði af því sem ég sagði að þetta snerist um tegund gjaldmiðilsins. Svo talaði hann um tækniaðstoð, ég var ekkert að tala um það.

Ég spurði.

Ég var að tala um það að ef við göngum í Evrópusambandið göngum við í myntsamstarfið og fáum stuðning hjá Evrópuríkjunum þangað til við getum uppfyllt þau skilyrði sem þarf til að fá að taka upp evruna. Það er miklu meira en tæknileg aðstoð. Hvað það varðar að landið er lítið og við fá og höfum þess vegna ekki mörg atkvæði í Evrópusambandinu held ég, já, að hagsmunum okkar verði þar vel borgið. Við munum hafa málfrelsi og atkvæðisrétt. Það er miklu meira en við höfum í dag. Og ekki vil ég 

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Ég ber mikla virðingu fyrir skoðunum hv. þingmanns sem er þeirrar skoðunar að við eigum að ganga í Evrópusambandið. Hún hefur verið trú þeirri skoðun sinni og rökstutt hana og er hrein og bein með það. Ég fagna því að hv. þingmaður telur að við eigum ekki að vera í neinum feluleik með aðlögunina, ég skil heldur ekki þá umræðu. Það er öllum ljóst að aðlögun er í gangi, engu að síður er því neitað af hæstv. utanríkisráðherra að svo sé. Ég fagna því að hv. þingmaður tekur ekki þátt í slíku og hefur ekki verið neitt feimin við að lýsa því yfir að aðlögun sé í gangi. Ég vil ekki leggja hv. þingmanni orð í munn í ljósi síðustu orðaskipta en mér heyrðist hv. þingmaður segja áðan að stefnan væri að ganga í Evrópusambandið og afnema þar með gjaldeyrishöftin og fá stuðning til þess. Hver hefur þá stefnu? Er það ríkisstjórnin? Er það Samfylkingin? Eða misskildi ég orð hv. þingmanns?

Virðulegi forseti. Væntanlega hefur það komið eitthvað klaufalega út úr mér sem ég vildi sagt hafa um gjaldeyrishöftin í landinu og að það þyrfti að afnema þau. Það tekur tíma og er erfitt. Við þurfum að hafa peningamálastefnu. Við í Samfylkingunni erum með peningamálastefnu. Hún felst í því að við ætlum að ganga í Evrópusambandið og stefna að því að taka upp evru og fá stuðning af Evrópuríkjunum og Seðlabanka Evrópu í ERM II þangað til við tökum upp evruna. Þess vegna segi ég: Það er peningamálastefnan til langs tíma sem ég mæli fyrir. Það er mjög einfalt.

Hæstv. forseti. Ég virði hv. þingmann fyrir að tala skýrt og fagna því að svo sé þó að ég sé ekki sammála henni. Ég hélt að við hefðum fengið stórfréttir um að ríkisstjórnin og þar af leiðandi samstarfsflokkur Samfylkingarinnar væri komin með þá stefnu að ganga í Evrópusambandið. Það er þá upplýst að svo er ekki, a.m.k. ekki enn. Ég held að það sé gott að þessi umræða fari fram. Ég tel gott að allir eru sammála um að reyna að byggja umræðuna á málefnunum og réttum upplýsingum. Eins og ég kom aðeins inn á í ræðu minni hefur okkur gengið hálferfiðlega að fá fólk til að tala jafnskýrt og hv. þingmaður gerir. Ég vonast til að við leggjumst öll á árarnar, sama hvaða skoðun við höfum á umsókninni að Evrópusambandinu, við að leiða í ljós réttar upplýsingar og vísa ég þá sérstaklega til þeirrar umræðu sem fór fram fyrr í dag varðandi kostnaðinn og að fá fjárlaganefnd til liðs við okkur til að koma því á hreint í eitt skipti fyrir öll 

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þá umræðu sem hefur farið fram. Þetta er eitt af stærri málum sem sitjandi þingmenn taka þátt í að afgreiða þessa dagana. Ástæðan fyrir því að sú tillaga sem hér er til umfjöllunar er sett fram er, að mati þess sem hér stendur a.m.k., að óheppilegt sé að vera í því ferli sem því miður var farið í, ekki síst á þeim tíma þegar Íslendingar þurfa að beina kröftum sínum annað. Í öðru lagi er Evrópusambandið sjálft í gríðarlegum vandræðum, efnahagslegum og stefnulega. Þeir eru að endurskoða ákveðna hluti í stefnu sinni sem væri að sjálfsögðu skynsamlegra að bíða eftir til að sjá hver þróunin verður. Miðað við þær tímasetningar sem við höfum verður þeirri skoðun, eins og á sjávarútvegs- og landbúnaðarstefnunni, líklega lokið eða um það bil að ljúka þegar við göngum í sambandið gangi allt eftir. Við munum því ekki hafa áhrif á hvernig sú stefna lítur út til næstu framtíðar. Nú hefur líka mikið verið rætt um að gjaldmiðillinn sé eitt af því sem við Íslendingar þurfum að breyta. Við þurfum að taka upp annan gjaldmiðil. Það kann vel að vera að það komi að því að við þurfum þess. Um það deila hins vegar fáir að krónan hjálpar okkur eins og staðan er. Ég ætla ekki að fullyrða að það verði svo um óbreytta tíð að sá gjaldmiðill þjóni okkur. Ég treysti mér einfaldlega ekki til að fullyrða það. Raunverulegt mat á því hvaða kostir eru varðandi framtíðargjaldmiðil fyrir Ísland hefur ekki farið fram og deili ég hart á stjórnvöld fyrir það, ekkert endilega bara núverandi stjórnvöld. Það kunna að vera miklu fleiri kostir en sá sem hvað oftast er nefndur í þessu sambandi, þ.e. evran. Frú forseti. Umhverfið sem við Íslendingar störfum og vinnum í á heimsvísu breytist mjög hratt. Nýir markaðir og tækifæri skapast og við eigum þess vegna að meta stöðuna út frá því. Er hagsmunum Íslands endilega best borgið til framtíðar með því að fela t.d. Evrópusambandinu, sem ég hel að verði óhjákvæmilega, umboð til að gera viðskiptasamninga við önnur ríki fyrir okkar hönd, eða verðum við farþegar í þeim samningum sem Evrópusambandið gerir? Viljum við hafa það svoleiðis þegar ljóst er að ríki eins og Kína, Indland, lönd í Suður-Ameríku og jafnvel víðar horfa fram á að þurfa að gera viðskiptasamninga við ríki sem framleiða t.d. matvöru og matvæli? Fram kom á fyrirlestri sem ég sótti um daginn að fram undan, á næstu áratugum, yrði verulegur matarskortur í heiminum, slegist yrði um hverja tutlu sem hægt væri að fá í matinn. Það hefur líka sýnt sig á hækkandi matarverði víða um heim sem við lesum um í fjölmiðlum. Því tel ég engin rök og í rauninni galin rök að segja að viðskiptahagsmunum Íslands sé betur borgið með því að ganga í Evrópusambandið vegna þess að í því séu svo mörg viðskiptalönd Íslands. Það er alveg rétt að við stundum gríðarlega mikil viðskipti við lönd Evrópusambandsins, en við vitum líka og sjáum með hækkandi matarverði og aukinni eftirspurn eftir helstu útflutningsvöru okkar, fiski, og eftir kjöti og öðrum landbúnaðarafurðum, svo ég tali bara um þann hluta, að fleiri markaðir munu opnast og verð eflaust hækka og slagur verða um vöruna. Þess vegna tel ég alveg galið að ganga í Evrópusambandið, í ríkjasamband sem mun taka af okkur samningsréttinn. Ég hef ekki heyrt deilt um að Evrópusambandið muni sjá um slíka samninga fyrir okkar hönd. Annað sem er mjög villandi í allri umræðu og sambandssinnar vilja halda á lofti er það að með því að ganga í Evrópusambandið muni vaxtakjör almennings og fyrirtækja bara breytast á einni nóttu. Vitanlega er það ekki svo. Vextir eru mjög breytilegir innan Evrópusambandsins. Ég hef þá trú að það séu aðrir þættir, peningamálastjórnin hér heima, hagstjórnin, stefna Seðlabankans og annað, sem hafi ekki síst áhrif á hvernig vaxtakjör þróast. Vextir í Bretlandi, Hollandi, Spáni, Írlandi, Grikklandi og Þýskalandi eru hverjir úr sinni áttinni þó svo að þessar þjóðir séu með sama gjaldmiðil. Það er því villandi og beinlínis rangt að halda því fram að vextir í Evrópusambandinu séu eitthvað sem við getum bara gengið að sem vísu. Þeir munu að sjálfsögðu ráðast af efnahagsástandinu í landinu rétt eins og þeir ráðast m.a. af efnahagsástandi og efnahagsstjórn þeirra þjóða sem eru nú aðilar að Evrópusambandinu. Sjávarútvegsstefna Evrópusambandsins er ekki sú stefna sem Íslendingar vilja taka upp, það er alveg ljóst, enda er verið að endurskoða þá stefnu. Ég held að Evrópusambandið sé búið að átta sig á því að hún gengur ekki upp. Það gengur ekki upp að henda milljón tonnum af fiski í sjóinn á ári eins og hefur komið fram, slíkt er algjörlega óásættanlegt. Hins vegar fullyrða margir að Íslendingar geti haft áhrif á sjávarútvegsstefnuna. Ég ætla ekki að gera lítið úr því, eflaust getum við haft einhver áhrif, en auðvitað verður það eins og alltaf: Þeir stóru munu að sjálfsögðu ráða hvernig stefnan verður; Spánverjar, Bretar, Frakkar. Þær þjóðir Evrópusambandsins sem eru miklar sjávarútvegsþjóðir munu ekki láta Íslendinga segja sér fyrir verkum um hvernig sjávarútvegsstefnan eigi að líta út, allt of miklir hagsmunir eru í húfi til að þær gefi það eftir. Ljóst er að lítil ríki innan Evrópusambandsins hafa og munu hafa minna vægi en áður. Nægir þar að nefna frétt sem var birt í Financial Times nýlega. Mig langar aðeins að vitna í hana. Þar segir m.a. að Þjóðverjar og Frakkar ætli að þvinga minni ríki í evrusamstarfinu til að samþykkja víðtæka samræmingu á efnahagssvæði evrunnar. Það á að færa efnahagsleg völd og áhrif frá litlu ríkjunum til miðstýringarinnar. Einhverjum kann að finnast það snjallt, að gott sé fyrir Íslendinga að afsala sér slíkum völdum eins og við höfum farið með efnahagsstjórn. En því fylgir ýmislegt annað. Verið er að tala um 17 ríki sem hafa lögeyri, þ.e. evru. Afnám verðtryggingar á laun er eitt af því sem er nefnt, samræmdur lífeyrisaldur og sameiginleg skattapólitík. Eru þetta allt þættir sem við viljum afsala okkur? Ég segi snarlega nei, enda hafa Belgar sem eru hjartað í Evrópusambandinu mótmælt þessu harðlega því að þeir eru t.d. með verðtryggingu á launum. Það eru að sjálfsögðu stóru ríkin, Þjóðverjar og Frakkar, sem keyra þetta áfram því að þau eru ekki tilbúin til að bera endalaust uppi hagkerfi evrusamstarfsins sem Evrópuríkin eru í. Við sáum Írland falla og við sáum Grikkland falla. Portúgal riðar til falls og Spánn. Mig minnir að í umræðum hafi komið fram að þau lánakjör sem Spánverjar hafa nú séu verri en Íslendingar hafa eða stefni í það. Það er mjög merkilegt. Það hlýtur að vera gott fyrir okkur að vita að Icesave-samkomulagið, ef það verður samþykkt á endanum og undirritað af forseta og nær fram að ganga og þjóðin fær ekki að greiða atkvæði um það, hlýtur að bæta stöðuna enn frekar miðað við þær yfirlýsingar sem hér hafa verið. En er okkur betur borgið í bandalagi sem hefur ekki einu sinni burði til að hjálpa þeim ríkjum sem þar eru núna og koma í veg fyrir að þau fari á þennan veg? Eina leiðin sem hefur hvað eftir annað komið upp virðist vera sú að draga úr möguleikum þessara ríkja til að stýra efnahagsstefnu sinni. Það hefur m.a. komið fram í orðum Angelu Merkel að mig minnir, ég ætla að hafa fyrirvara á því. Mörg Evrópuríki sem sjá sér ekki hag í því að vera með evru sem gjaldmiðil heldur hafa tengt mynt sína við evruna, t.d. Danmörk. Svíar vilja ekki taka upp evru heldur og Bretar eru vitanlega með sitt pund. Það er því ekki allt á sömu bókina lært í þeim efnum. Hér hefur verið rætt um hvernig Evrópusambandið og sendimenn þess tala og túlka hvað þar sé í gangi. Ég hef ásamt fleiri þingmönnum átt fundi með þingmönnum frá Evrópusambandinu og Evrópusambandsríkjunum. Ég verð að segja, frú forseti, að það fer ekki á milli mála af samtölum við þessa þingmenn að Íslendingar eiga enga aðra kosti en taka við þeim reglum sem Evrópusambandið býr við. Við getum lagað okkur að þeim. Það kalla ég aðlögun. Við erum að undirgangast fyrirliggjandi reglur 

Virðulegi forseti. Það er alveg rétt hjá hv. þingmanni að við höfum sótt um aðild að Evrópusambandinu og erum að semja okkur að því hvernig við getum tekið upp þær reglur sem þar gilda. Ein af þeim reglum sem þar gildir er t.d. að viðskiptasamningar við þriðju ríki eru gerðir innan Evrópusambandsins. Það þýðir að ríkin í Evrópusambandinu koma fyrst saman og semja sín á milli um það hvernig þau eiga að semja saman út á við. Það þýðir ekki að einhver sitji bara og geri ekki neitt. Hv. þingmaður nefndi að matarskorti væri spáð í heiminum og nú hefur það gjarnan verið þannig í samningum ríkari ríkja við fátækari ríki að innflutningshömlur eru á landbúnaðarvörum sem eru vörurnar sem fátæku ríkin geta framleitt. Innflutningshömlur í Evrópusambandinu eru minni en hingað til okkar á Íslandi. Mig langar til að spyrja hv. þingmann: Hver er skoðun hans á því að ríku löndin séu með innflutningsmúra á einu vöruna sem fátæku ríkin geta framleitt og verið samkeppnishæfari í en við?

Virðulegi forseti. Ég verð að viðurkenna að ég átta mig ekki alveg á þeirri spurningu sem hv. þingmaður bar hér upp. En ef spurningin er einfaldlega sú hvort ég sé sáttur við að ríku ríkin séu með innflutningshömlur á einu vöruna sem fátæku ríkin geta framleitt - ef það er spurningin sem ég var spurður að - þá er ég ekki sáttur við það.

Virðulegi forseti. Þá vil ég benda hv. þingmanni á að Evrópusambandið er með minni innflutningshömlur fyrir vörur fátæku ríkjanna en við á Íslandi.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir um margt ágæta ræðu. Mig langar að spyrja hv. þingmann út í stefnu framsóknarmanna þegar kemur að þessum málum. Framsóknarflokkurinn samþykkti að sækja um aðild með ákveðnum skilyrðum. Atkvæðagreiðslan, þegar þessi þingsályktun um að sækja um aðild að Evrópusambandinu var samþykkt, er minnisstæð. Þá lagði Framsóknarflokkurinn fram ákveðnar breytingartillögur um að setja þessi skilyrði inn í þessa þingsályktunartillögu. Nú sjáum við það til að mynda varðandi landbúnað, sjávarútveg og fleira að margar yfirlýsingar hafa verið í þá veruna að litlar undanþágur séu mögulegar, nú síðast með gjaldmiðilsmálin þar sem eina aðstoðin sem Evrópusambandið var tilbúið til að veita okkur Íslendingum þegar kemur að evrunni var einhver tæknileg ráðgjöf. Það var ekki nokkur stuðningur við gjaldmiðilinn, íslensku krónuna, eða aðstoð við að taka upp evruna. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hann telji að í þessu ferli sé verið að fylgja stefnu framsóknarmanna varðandi þetta mál. Ef hann telur að þetta fylgi ekki stefnu framsóknarmanna hvað þarf þá að breytast? Hvernig sér hann þetta ferli út frá þeim 10 skilyrðum, að ég held, sem sá flokkur setti?

Virðulegi forseti. Það er að sjálfsögðu mitt mat, eins og margoft hefur komið fram, að það ferli sem nú er í gangi sé á engan hátt samrýmanlegt þeirri ályktun sem flokksþing Framsóknarflokksins samþykkti. Það lýsir sér best í því - og hlustaðu nú hv. þingmaður - að hér í þingsal var flutt breytingartillaga samhljóða tillögu þeirri sem samþykkt var af flokksþingi framsóknarmanna. Sú tillaga var felld. Þá var flutt önnur tillaga og samþykkt hér á þinginu og sú tillaga er allt öðruvísi en sú tillaga sem samþykkt var á flokksþingi framsóknarmanna. Þar af leiðandi getur það ekki staðist að það ferli sem er í gangi uppfylli þau skilyrði og þær skyldur sem við þingmenn flokksins fengum, að mínu mati, frá okkar flokksþingi. Hvað þyrfti að gera? Ef fara ætti eftir því sem flokksþing Framsóknarflokksins samþykkti þarf að hætta þessu ferli strax, sem við erum að leggja til, og byrja upp á nýtt. En ég er hins vegar búinn að átta mig á því að það ferli sem Evrópusambandið býður upp á er óumsemjanlegt. Við göngum inn í forskrift sem við fylgjum og það hefur komið fram hér í dag í ræðum og það er bara þannig. Framsóknarflokkurinn lagði hins vegar, með ályktun sinni, áherslu á að ákveðin skilyrði væru fyrir því að fara í þessar viðræður. Menn geta haft alls konar skoðanir á því hversu skynsamlegt það er og allt það, það var hins vegar ekki gert. Þar af leiðandi getur þetta ferli ekki uppfyllt þá ályktun sem samþykkt var á flokksþingi framsóknarmanna. Ég ítreka því að ég er mjög svekktur yfir því að það skuli vera túlkað á þann veg að þetta uppfylli þá samþykkt sem Framsóknarflokkurinn gerði á flokksþingi sínu því að það er mjög skýrt hvernig það var orðað. Það er einnig mjög skýrt í skjölum þingsins hvernig sú tillaga hljómar vegna þess að hún var flutt hér. Ef hún hefði hins vegar verið samþykkt stæði ég ekki hér og væri að ræða þetta, þá væri ég að sjálfsögðu að fylgja þeirri samþykkt sem flokksþingið gerði.

Frú forseti. Má þá skilja það sem svo að þetta ferli, ég bara ítreka spurningu mína, sem nú er í gangi með hinum og þessum skilyrðum af hálfu Evrópusambandsins eingöngu, ekki af hálfu Íslendinga - má þá skilja það sem svo að stefna framsóknarmanna sé algjörlega skýr í þessu efni? Nú hafa skoðanir verið skiptar um þetta mál innan raða Framsóknarflokksins og má þá skilja það sem svo að Framsóknarflokkurinn sé þá mótfallinn því ferli sem nú sé í gangi og telji heppilegast að taka málið upp úr þessum farvegi? Er það þá ekki svolítið sérstakt - maður heyrir oft hv. þingmenn, til að mynda hæstv. utanríkisráðherra, tala um að stefna þess flokks sé að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Eru þessi ummæli hæstv. utanríkisráðherra og fleiri manna þess efnis ekki þá svolítið sérstök? Hvernig sér hv. þingmaður fyrir sér að þetta ferli muni enda og hvað leggur hann til að gert verði? Ef við ætluðum t.d. að fara eftir stefnu framsóknarmanna, að sækja um með þessum skilyrðum, hvernig sæi hann fyrir sér að málið yrði tekið upp og látið reyna á hvort það væri hægt?

Virðulegi forseti. Það er alveg rétt, og það hefur löngu komið fram, að það eru mismunandi túlkanir á stefnu Framsóknarflokksins og innan flokksins líka. Ég get ekki staðið hér og túlkað fyrir alla, það er einfaldlega ekki þannig, ég get það ekki. Kannanir hafa hins vegar hvað eftir annað sýnt, skoðanakannanir, hvort sem við tökum nú mark á þeim eða ekki, að andstaða framsóknarmanna, eða mögulegra kjósenda þeirra, við að ganga í Evrópusambandið er frá því að vera u.þ.b. 80% upp í 92%. Það er nú býsna skýr niðurstaða. Í þeim könnunum þar sem þetta hefur verið mælt eru engir kjósendur jafnskýrir í afstöðu sinni og mögulegir kjósendur Framsóknarflokksins. Ferli það, svo ég ítreki það nú sem ég sagði áðan, sem nú er í gangi samræmist að mínu viti alls ekki þeirri stefnu sem við lögðum fram. Hún var skilyrt því að látið yrði reyna á ákveðna hluti áður en farið yrði í allt þetta ferli. Og ég sakna þess að ekki hafi verið hægt að láta reyna á helstu hagsmuni Íslands. Þess vegna er það þannig að við erum komin inn í ferli sem við ráðum ekkert við, við bara fylgjum því og skilyrðin eru vitanlega öll af hálfu Evrópusambandsins eins og komið hefur fram. Hvað þyrfti að breytast? Það sem þyrfti að breytast væri það að Evrópusambandið mundi vilja setjast niður með okkur og ræða við okkur út frá þeim skilyrðum sem við setjum fyrir því að ganga í Evrópusambandið. Það hefur verið margsagt við þann sem hér stendur að Evrópusambandið muni aldrei laga sig að Íslandi. Ég held að það sé nokkuð ljóst að það mun ekki gerast. Þar af leiðandi held ég að við eigum enga samleið með Evrópusambandinu. Okkar land og það sem við höfum upp á að bjóða er vitanlega miklu betra en það sem þar er. Kannski er einfaldast að svara spurningunni á þennan veg: Sú vegferð sem nú er hafin og er á fullu spani rímar ekki að mínu viti við stefnu Framsóknarflokksins. Ef það rímaði við hana værum við að vinna eftir þeirri ályktun og þeirri tillögu sem því miður var felld hér í þinginu.

Frú forseti. Við ræðum hér tillögu til þingsályktunar um að draga til baka umsókn Íslands um aðild að Evrópusambandinu sem ég, ásamt tveimur öðrum hv. þingmönnum, er meðflutningsmaður að. Töluvert hefur verið rætt um aðdraganda þess að þessi umsókn var samþykkt hér í þinginu og með hvaða hætti þá atkvæðagreiðslu bar að. Sá sem hér stendur hefur verið sakaður um að fara með rangt mál þegar verið er að lýsa þeim hamagangi, því sem gekk á hér í þinginu bæði þegar málið var afgreitt úr nefnd og eins þegar það var afgreitt hér. Ég ætla að rifja þetta einu sinni enn upp af því að sá sem hér stendur fer ekki með rangt mál hvað þetta snertir og það eru fleiri í röðum vinstri grænna sem eru tilbúnir til að staðfesta það. Það lá ljóst fyrir þegar þessi ríkisstjórn var mynduð að skoðanir voru mjög skiptar um það hvort sótt skyldi um aðild að Evrópusambandinu eða ekki. Niðurstaðan varð hins vegar sú að lögð var fram þingsályktunartillaga um að sækja um aðild hér í þinginu og samið var um að hver þingmaður skyldi vera frjáls í þingsal og geta barist gegn málinu sem og umsókninni eða aðildinni sjálfri með þeim hætti sem honum sýndist. Þetta var bókað og nokkrir þingmenn Vinstri grænna bókuðu fyrirvara við þetta í samstarfsyfirlýsingu þegar hún var samþykkt. Samstarfsflokki Vinstri grænna í ríkisstjórn var þetta að fullu ljóst áður en haldið var af stað. Því skýtur það nokkuð skökku við þegar menn halda því fram að þessir sömu þingmenn fylgi ekki stjórnarsáttmála þar sem kveðið er á um að sækja skuli um aðild að Evrópusambandinu. Síðan gerist það að þessi þingsályktunartillaga kemur hér inn í þingið og menn bjuggust við því að breiðari stuðningur yrði við málið en ella. Það var þannig að þegar þetta var komið hér inn í þingið var það nær eingöngu einn stjórnmálaflokkur sem hafði mikinn áhuga á því að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Sá stjórnmálaflokkur heitir Samfylkingin, sá ágæti stjórnmálaflokkur. Þegar mál fóru að þróast með þeim hætti hér í þinginu að tvísýnt var orðið með stuðning við málið var mikill hamagangur á öllum göngum, mikill hamagangur þegar taka átti málið úr nefnd og daginn fyrir atkvæðagreiðsluna og daginn sem atkvæðagreiðslan fór fram sat hæstv. forsætisráðherra hér í glerherberginu í matsalnum og kallaði hvern þingmann Vinstri grænna á fætur öðrum inn til sín. Þetta liggur algjörlega ljóst fyrir og ekki er verið að fara með rangt mál hvað þetta snertir. Það hefur meðal annars verið rætt í þingflokki Vinstri grænna, bæði fyrir og eftir þennan atburð, að þetta væri mjög ólýðræðislegt - mjög ólýðræðislegt þegar ákveðnir þingmenn væru búnir að bóka andstöðu við mál að málum væri þannig háttað. Það er einnig svo að SMS-sendingar fóru fram hér í þingsalnum. Þær liggja algjörlega klárar fyrir. Þær voru sendar hér á milli einstakra þingmanna. Ég held að menn ættu, þegar þeir fjalla um þetta mál  Svar hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar hér áðan var ágætt, þegar hann fjallaði um það ferli sem nú er í gangi að það samræmdist engan veginn því að verið sé að sækja um aðild með einhvers konar skilyrðum. Hér er hreint og klárt aðlögunarferli hafið. Menn geta kallað það barnaskap. Menn geta kallað það hvað sem þeir vilja en embættismenn Evrópusambandsins, stækkunarstjórinn - öllum er kunnugt um hvaða ferli er í gangi. Við erum einfaldlega í sama ferli og Króatía sem sótti um aðild þar sem liggur fyrir að við verðum á samningstímanum að laga okkur að lagaramma Evrópusambandsins. Ég hef nefnt nokkur dæmi þar að lútandi. Það hefur til að mynda verið í landbúnaði og hefur komið fram á rýnifundum sem hafa verið haldnir, mikið hefur verið deilt um svör sem lágu fyrir á þeim rýnifundum. Þar var ekki spurt að því hvort Íslendingar ætluðu að aðlaga sig heldur var spurt hvenær og hvernig það gengi. Embættismenn úr landbúnaðarráðuneytinu, sem hafa síðan komið fyrir sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd, hafa fullyrt að ef þetta yrði kynnt með þeim hætti að við værum ekki tilbúin til að gangast við þessu ferli fengjum við á okkur einhvers konar opnunar- eða lokunarskilyrði. Þau opnunar- og lokunarskilyrði munu væntanlega birtast okkur og það veit hæstv. utanríkisráðherra. Þetta er hluti af þessu ferli en það kann að vera að hæstv. utanríkisráðherra sé búinn að fá það í gegn að við séum í einhverju öðru ferli. Ekki segja embættismenn Evrópusambandsins. Annað sem er hluti af þessu ferli og menn hljóta að velta fyrir sér: Af hverju er verið að sækja um styrki? Af hverju er verið að sækja um styrki til að undirbúa það að setja upp nýjar stjórnsýslustofnanir hér, til að mynda á sviði landbúnaðar? Það er eitt af því sem við ætluðum að semja um. Þetta er eitt af því sem flokkast undir skilyrði framsóknarmanna. Þetta er eitt af því sem talað er um í nefndaráliti meiri hluta utanríkismálanefndar, að sé það sem við ætlum að fá undanþágu fyrir í samningaviðræðum okkar við Evrópusambandið. Það er til að mynda það hvernig við ætlum að haga stuðningi við landbúnaðinn okkar. En á sama tíma erum við að undirbúa það að setja upp lagaumgjörðina, áður en við förum í samningana. Þetta náttúrlega gengur ekki upp. Ekki nema menn séu svo heittrúaðir í því að vilja fara þarna inn eins og sumir hv. þingmenn eru. Þá er allt í lagi að breyta lögum og reglum. En meiri hluti íslensku þjóðarinnar er mótfallinn því og þess vegna gengur þetta ferli ekki upp. Haft hefur verið eftir stækkunarstjóra Evrópusambandsins að ekkert viðræðuferli sé í boði eins og var þegar Noregur felldi aðild, nú sé einfaldlega bara ferli aðlögunar. Í það koma háar fjárhæðir af styrkjum, bæði til beinnar aðlögunar og eins í formi sérfræðiaðstoðar og fleiri þátta sem þessu tengjast. Hægt væri að fjalla um fleiri þætti í þessu ferli sem verða að teljast mjög ólýðræðislegir. Til að mynda má nefna þær fregnir sem bárust okkur nýverið að Evrópusambandið sjálft væri að útbúa einhvers konar kynningarpakka sem ætti að bjóða hér út sem væri byggður á undirbúningsvinnu, bæði utanríkisráðuneytisins, utanríkisþjónustunnar og Evrópusambandsins sjálfs á Íslandi - sem sagt einhvers konar vinnu þar sem þeir hafa verið að skoða jarðveginn á Íslandi, hver afstaðan er til einstakra málaflokka og annað og hverju þurfi að einbeita sér að á þessu ári. Það eru 160 milljónir sem eru áætlaðar í þennan kynningarpakka, 160 milljónir eru áætlaðar í það að kynna Evrópusambandið. Þarna voru auglýsingaskrifstofur að bjóða í þennan kynningarpakka, meira að segja opinberar stofnanir eins og Háskóli Íslands, að bjóða í það að ráðast í jákvæða kynningu á Evrópusambandinu á Íslandi. Þetta er ekki mjög lýðræðislegt. Það er ekki mjög lýðræðislegt þegar aðili á borð við Evrópusambandið, með mikið bolmagn, kemur inn í umræðu í svona litlu samfélagi með gríðarlegar fjárhæðir. Ef þeir fjármunir sem Evrópusambandið nýtir til þessara hluta eru settir í samhengi við til að mynda auglýsingar hjá stærri fyrirtækjum hef ég lesið um það - fjallað hefur verið um það víða erlendis að Evrópusambandið eyðir meira á ársgrunni í auglýsingar og kynningarstarfsemi á eigin ágæti en Coca Cola samsteypurnar gera í heiminum. Ef þetta Evrópusamband blessaða er nú svona ofsalega gott af hverju þarf þessar rosalegu auglýsingar og kynningar? Af hverju þarf 160 milljónir á þessu ári frá Evrópusambandinu í að auglýsa og kynna ágæti þess? Átti þetta ekki að vera upplýst umræða? Og er hún upplýst ef annar aðilinn er með fullar hendur fjár en hinn hefur miklu minna? Þetta er ekki mjög lýðræðisleg nálgun. Þetta er hluti af þeim styrkjum og hluti af þeim fjármunum sem er mikilvægt að stöðva og flokksráð Vinstri grænna lagðist gegn slíkum styrkjum. Þrátt fyrir þetta, þvert á stefnu annars ríkisstjórnarflokksins, streyma þessir fjármunir á fullu inn í landið.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni ræðuna. Hann fullyrti í ræðu sinni að hæstv. forsætisráðherra hefði setið í glerbúrinu þegar ljóst var orðið að minni stuðningur væri við málið í þinginu en reiknað var með og verið með aðdróttanir eða hótanir, þó að hann nefndi það ekki sérstaklega, í garð þingmanna Vinstri grænna og sagði að send hafi verið SMS-skeyti og menn kallaðir á eintal. Það sem vakti athygli mína, af því að hv. þingmaður hefur sagt þetta áður, var að hann segir að þessi uppákoma hafi verið rædd sérstaklega á þingflokksfundi Vinstri grænna. Nú fór ég í andsvar við hv. þm. Árna Þór Sigurðsson áðan og hann fullyrti að honum væri ekki kunnugt um þetta. Það kemur mér verulega á óvart af því að hv. þingmaður hélt því fram að þetta hafi verið rætt á þingflokksfundi Vinstri grænna og ég velti þá fyrir mér hvort hv. þm. Árni Þór Sigurðsson, sem mætir nú mjög vel í þingið, hafi ekki verið viðstaddur eða hvort það geti verið að hann sé búinn að gleyma því. Síðan langar mig að spyrja út í það sem hv. þingmaður kom inn á í restina, þessar 160 milljónir, þar sem hann sagði að það sé verið að bjóða þetta út til að kynna og auglýsa ágæti Evrópusambandsins og að háskólinn væri að bjóða í það verk. Ég verð að viðurkenna, virðulegi forseti, að mér finnst það mjög sérkennilegt ef háskólinn hefur umboð til þess að bjóða í það verkefni að fara að auglýsa og kynna ágæti Evrópusambandsins. Því langar mig að spyrja hv. þingmann hvort hann sé alveg viss um að þetta sé með þeim hætti. Eins langar mig líka að spyrja hv. þingmann þar sem hann talar um styrkina sem flæða inn í landið frá Evrópusambandinu og fullyrðir að það sé verið að setja þá í greiðslustofnun vegna landbúnaðarins: Hvernig koma þessir styrkir, af því að hæstv. ráðherrar Vinstri grænna hafa haldið því fram að þeir muni ekki þiggja þessa styrki? Er það einhver krókur á móti bragði að menn taki þetta í gegnum samninganefndina eða hvernig fer þetta eiginlega fram? Miðað við fullyrðingar hv. þingmanns fæ ég ekki botn í þetta mál og miðað við þau svör sem ég hef fengið fyrr í umræðunni.

Frú forseti. Ég skal ekki segja, en varðandi það að þessi atkvæðagreiðsla fyrir einu og hálfu ári síðan hafi verið rædd í þingflokki Vinstri grænna, þá var hún rædd þar og hefur verið rædd oftar en einu sinni. Það er öllum ljóst sem eru hluti af þingflokki Vinstri grænna, hygg ég. Hvað varðar styrkina eða réttara sagt þennan kynningarpakka þá var hann boðinn út og einn af þeim sem buðu í þetta verk var Alþjóðamálastofnun Háskóla Íslands sem er hluti af Háskóla Íslands og beitir sér töluvert í þessari umræðu. Þegar við búum við niðurskurð og annað reyna fjársveltar stofnanir auðvitað að sækja sér fé, en það er mjög óeðlilegt að þetta sé ekki stöðvað því að þetta leiðir náttúrlega ekki til annars en mismununar í umræðunni í landinu. Við vitum hver styrkur peninga er í svona löguðu, hann er töluvert mikill. Við skulum bara horfast í augu við það. Varðandi ákveðna styrki sem sótt var um á sviði landbúnaðar þá er það svo að flokksráðsfundur Vinstri grænna hafnaði þeim styrkjum. Þingflokkur Vinstri grænna hefur aldrei samþykkt þá og sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hafnaði þeim. Þá var farin sú leið að samninganefnd Íslands sótti um þessa styrki. Ég hygg að það hafi verið samþykkt á fundi 29. des. sl. og síðan kynnt í landbúnaðarhópi í byrjun janúar. En þetta er að minnsta kosti þvert á stefnu annars stjórnarflokksins. Þannig liggur málið.

Virðulegur forseti. Hér staðfestir hv. þingmaður það að menn fari krókaleiðir til að friða grasrótina í Vinstri grænum og láti samninganefndina sækja um styrkina, eins og haldið hefur verið fram í umræðunni. Nú er það staðfest að farið sé í kringum hlutina og styrkirnir teknir í gegnum samninganefndina. Það er hreint með ólíkindum að þetta sé með þessum hætti, að menn skuli ekki segja hlutina eins og þeir eru  Mig langar líka til að spyrja hv. þingmann hvort það hafi verið sérstaklega rætt í þingflokki Vinstri grænna, því að ég er mjög hugsi yfir þeim upplýsingum sem ég er að heyra fyrst núna um Alþjóðamálastofnun Háskóla Íslands, þó að hún hafi alla mína samúð vegna niðurskurðar er ég mjög hugsi yfir því að það skuli vera háskólinn eða stofnun innan hans sem sækir um þessa styrki til að kynna Evrópusambandið. Ég tek undir með hv. þingmanni að það er mjög óeðlilegt ef verið er að moka út fé til að kynna þetta að láta þá opinbera aðila um það. Ég man ekki betur en menn væru með það í fjárlögunum, til að hafa umræðuna upplýstari og í betra jafnvægi væru einmitt settir peningar í það bæði fyrir þá sem væru að mæla með því og á móti. Þetta kemur mér verulega á óvart. Ég 

Frú forseti. Evrópusambandið beitir sér í auknum mæli með fjármunum í umræðu í aðildarríkjum. Ég er í töluverðu sambandi við Norðmenn og þeir hafa verið að aðstoða Íra og fleiri. Þeir tala um að það hafi orðið sú breyting á frá 1994 að Evrópusambandið setji miklu meiri fjármuni í alla kynningarstarfsemi og áróðursstarfsemi í viðkomandi aðildarríkjum. Það gerðu þeir þegar verið var að kjósa um Lissabon-sáttmálann á Írlandi með beinum fjármunum. Já, ég hef rætt um það að ég telji mjög óeðlilegt að opinberar stofnanir taki að sér kynningarhlutverk sem þær fá greitt fyrir frá Evrópusambandinu. Ég hef gert mjög alvarlegar athugasemdir við það í mínum þingflokki en svo virðist vera að það hafi ekki náð upp á borð hjá ríkisstjórninni. Ég hef einnig gert alvarlegar athugasemdir við það að tekið sé við þessum styrkjum. Það kann þó ekki að vera að þetta sé einn af þeim þáttum sem eru valda þeirri miklu ólgu sem er innan VG alla jafna?

Virðulegur forseti. Mig langaði til að beina þeirri spurningu til hv. þingmanns vegna þess að það kann að vera einhver misskilningur hjá mér: Er það ekki örugglega skilningur hans að Ísland muni fyrst verða aðili að Evrópusambandinu að undangenginni þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarsamning eða er þessum málum einhvern veginn öðruvísi háttað? Fer ekki fram þjóðaratkvæðagreiðsla um aðildarsamninginn þegar hann liggur fyrir burt séð frá því hvort menn eru í einhverju aðlögunarferli eða ekki? Hér er mjög einföld og skýr spurning til hv. þingmanns: Verður Ísland aðili að Evrópusambandinu fyrr en þjóðin hefur samþykkt það í þjóðaratkvæðagreiðslu? Og er það ekki rétt munað hjá mér að hv. þingmaður hafi í dag talað um það í sama ræðustól og ég stend núna að við þingmenn ættum að treysta þjóðinni til að komast að réttri niðurstöðu - í allt öðru máli að vísu? Að hvaða leyti er þetta mál svo frábrugðið því að þjóðinni sé ekki treystandi til að komast að réttri niðurstöðu?

Virðulegi forseti. Jú, það er alveg rétt, ég er fylgjandi því að þjóðin taki í auknum mæli ákvörðun með beinum hætti, rétt eins og hv. þm. Róbert Marshall fór í forsvari fyrir þeim sem voru fylgjandi því að fjölmiðlafrumvarpið færi í þjóðaratkvæðagreiðslu á sínum tíma. Mönnum er kannski minnisstætt að þegar þessi umsókn var til umræðu í þinginu sumarið 2009, kom einmitt fram tillaga um að setja þetta mál í þjóðaratkvæðagreiðslu áður en farið væri af stað. Af hverju vildi ég að það færi í þjóðaratkvæðagreiðslu þá, af hverju vildi ég það? Af því að þetta ferli er ekki einfalt samningaferli.

Viltu ekki svara spurningunni?

Bíddu, þetta ferli er ekki einfalt samningaferli, ferlið felur í sér að Ísland þarf að taka upp ýmsar breytingar í stjórnsýslu sinni meðan á ferlinu stendur. Það eru komnar kröfur um slíkt og þær munu í auknum mæli berast og birtast. Ég sit í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd, þar eru að koma kröfur þegar kemur að landbúnaði einmitt vegna þess að þetta eru ekki einfaldir samningar. Þá var eðlilegt að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu áður en farið var af stað, áður en lagt var af stað í þetta ferli. Þá hlýtur maður líka að geta spurt sig á móti: Af hverju eru menn mótfallnir því, rétt eins og hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson kom inn á í ræðu sinni áðan, að fram fari einfaldar samningaviðræður við Evrópusambandið þar sem látið er reyna á helstu hagsmunamál, þau listuð upp sem einhvers konar skilyrði, komið með það heim til Íslands og kosið um það? Ef þjóðin samþykkir það getum við farið af stað í þetta aðlögunarferli sem Evrópusambandið fjallar um að sé þannig uppbyggt að íslensk stjórnvöld og Evrópusambandið aðlagi í sameiningu lagaramma umsóknar ríkisins meðan á því ferli stendur.

Virðulegur forseti. Hv. þingmaður svaraði ekki spurningunni sem ég beindi til hans. Spurningin var þessi: Verður Ísland aðili að Evrópusambandinu fyrr en þjóðin hefur samþykkt það í þjóðaratkvæðagreiðslu? Er það ekki alveg skýrt að fyrst fer fram þjóðaratkvæðagreiðsla, þegar aðildarsamningarnir liggja fyrir, og þá fyrst verður Ísland aðili að Evrópusambandinu ef þjóðin samþykkir það? Ég fyrir mitt leyti hef alltaf litið svo á að það væri ferlið og ég held að það sé rétt hjá mér. Ég hef líka litið svo á og áskilið mér rétt til þess að taka afstöðu til þeirra samninga þegar þeir liggja fyrir. Ég mótmæli því sem fram kom í ræðu hv. þingmanns að gengið hafi verið fram með ólýðræðislegum hætti í þinginu. Er eitthvað ólýðræðislegt við það að ræða pólitík hvort sem það er í mötuneytinu eða í hliðarsölum við þingmenn? Eru það ekki fullburða stjórnmálamenn sem eru á þingi hér fyrir Vinstri græna? Geta þeir ekki tekið málefnalegar umræður um það sem fram fer í þinginu? Ég mótmæli því líka að það sé með einhverjum hætti ólýðræðislegt að hægt sé að sækja um styrki til Evrópusambandsins í því ferli sem fram undan er. 

Frú forseti. Þjóðaratkvæðagreiðsla fer fram þegar búið er að fullgilda og samþykkja samninginn í öllum aðildarríkjunum. Áður en það á sér stað þarf að loka hverjum og einum samningskafla og áður en það á sér stað þarf Ísland að hafa uppfyllt ákveðin skilyrði, ákveðin opnunar- og lokunarskilyrði fyrir þeim köflum. Í sjálfu sér er hv. þingmaður að tala um að það sé eðlilegt að við breytum stjórnsýslunni hér, að við ráðumst í breytingar á okkar lagaramma áður en atkvæðagreiðslan fer fram. Það er ekki mjög lýðræðislegt. Hvað varðar ólýðræðislega nálgun í þinginu þá er það mjög ólýðræðisleg nálgun að stilla málum upp þannig þegar allir eru frjálsir gjörða sinna að hæstv. forsætisráðherra tali um að ríkisstjórnin sé sprungin ef þetta mál fái ekki brautargengi í þinginu. Þetta er ólýðræðislegt.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir mjög skelegga og í raun merkilega ræðu. Þar kom margt fram, enda býr þingmaðurinn held ég yfir meiri þekkingu en margir hér á þessu ferli öllu saman enda mjög innan búðar í öðrum stjórnarflokknum. Það sem ég velti fyrir mér eru þau orð sem hér komu fram um að það streymi fjármunir til landsins þvert á stefnu annars stjórnarflokksins. Það er að sjálfsögðu mjög merkilegt að svo sé og því hljótum við að spyrja okkur: Hvers vegna í ósköpunum stendur ekki sá stjórnarflokkur sem vill ekki fá þessa fjármuni í stríðum straumum til landsins, í lappirnar og segir: Hingað og ekki lengra, við viljum ekki fá þetta, við ætlum ekki að sitja undir því að verið sé að fara í bága við það sem við sömdum um í stjórnarsamstarfinu? Mig langar að velta því aðeins upp af hverju í ósköpunum það er ekki gert. Síðan var annað sem kom fram, að samninganefndin er að sækja um styrki þegar ráðherra kærir sig ekki um það eða vill ekki gera það. Lítur þingmaðurinn svo á að það sé eðlilegt ferli og það sé eðlilegt inngrip af hálfu samninganefndarinnar að taka þannig í raun fram fyrir hendur ráðherrans og sækja um styrki sem hann vildi ekki sækja um eða svara þeim spurningum jafnvel sem ráðherrann ákvað að svara ekki og væri ekki hægt að svara? Að lokum langar mig að nefna að það er að sjálfsögðu mjög varhugavert þegar stofnanir eins og Háskóli Íslands sækja um fjármuni sem þessa. Ég velti því fyrir mér og ég ætla bara að leyfa mér að segja það hér, frú forseti: Getum við treyst þeim fræðimönnum í framhaldinu sem þarna eru sækja um fjármuni í auglýsingamennsku fyrir Evrópusambandið? Geta þeir fræðimenn sem starfa í Háskóla Íslands síðan verið hlutlausir í umfjöllun 

Forseti biður hv. þingmenn að gæta varúðar í ummælum um þá sem ekki komast hér að til að svara fyrir sig.

Frú forseti. Hvað varðar þá styrki sem eru að berast nú til landsins og voru samþykktir af samninganefndinni þá liggur það ljóst fyrir að í það minnsta hafa flokksmenn í VG sagt þvert nei við þeim. Flokksráðsfundur Vinstri grænna hafnaði þessu alfarið á flokksráðsfundi sem haldinn var á síðasta ári. Hann hafnaði því alfarið að sótt væri um styrki í aðlögun eða hvers kyns verkefni sem þessu tengdist. Ég veit ekki til þess að þingflokkur VG hafi samþykkt að sótt yrði um slíka styrki, að mínu viti hefur það ekki verið. Því er sótt um þessa styrki þvert gegn stefnu annars stjórnarflokksins, það liggur ljóst fyrir. Hvað varðar þá fjármuni sem hingað streyma til lands er það alveg hárrétt að það er náttúrlega ekkert annað en mútufé. Það er mjög óeðlilegt þegar fjársterkur aðili á borð við Evrópusambandið setur háar og miklar fjárhæðir til beinna kynningarmála og býður fé inn í stofnanir þar sem við erum búin að skera niður á erfiðum tímum. Þetta er mjög óeðlilegt og skekkir alla umræðu. Það er hægt að gera margt fyrir 160 milljónir, það eru töluvert margar heilsíður, það eru töluvert margir fyrirlesarar sem hægt er að fá til landsins, það eru töluvert margar kynnisferðir sem hægt er að bjóða til til Brussel. Halda menn að þetta hafi ekki einhver áhrif? Ef mönnum er umhugað um að útkljá þetta mál með lýðræðislegum hætti, mönnum hlýtur að vera umhugað um það, ættu þeir að stöðva þetta strax hvar svo sem í flokki þeir standa. En ég dreg stundum í efa að svo sé.

Virðulegi forseti. Ég biðst afsökunar ef ég hef talað óvarlega áðan, það var alls ekki meiningin. Ég reikna með að það hafi verið vegna fræðimannanna sem ég fékk ofanígjöf. Ég vildi einfaldlega koma því á framfæri að það er mjög vandasamt að vera hlutlaus fræðimaður og þiggja um leið mikla fjármuni frá öðrum aðilanum, það segir sig sjálft. Frú forseti. Mig langar að spyrja einnar spurningar og koma inn á annað mál. Það er alveg rétt sem kom fram hjá hv. þingmanni og það hefur verið staðfest á fundi með þingmönnum, m.a. frá Eistlandi, að Evrópusambandið og þau ríki sem hafa staðið í viðræðum hafa sett mikla fjármuni í það að tala við þá aðila sem eru á móti Evrópusambandinu, laga skoðunina þannig að þegar á hólminn er komið verði búið að setja stefnuna á rétta braut. Það kom fram á fundi hér í færeyska herberginu, sem við köllum svo, með þingmönnum frá Eistlandi. Mig langar að spyrja hv. þingmann: Hvað þýðir það þegar sagt er að það sé í lagi að sækja um og sjá hvað er í boði? Er eitthvað slíkt hægt? Er það ekki einmitt sú aðlögun sem hefur verið nefnd að þegar á hólminn er komið verðum við búin að aðlaga okkur að því sem er í boði?

Frú forseti. Mín skoðun er sú og var það líka fyrir einu og hálfu ári að ekki sé hægt að sækja um aðild að Evrópusambandinu til að sjá hvað er í boði. Evrópusambandið sjálft er í boði. Menn greinir hins vegar á hvort það sé gott eða slæmt fyrir Íslendinga að ganga í Evrópusambandið. Þýskir þingmenn sem komu hingað á síðasta ári voru himinlifandi þegar þeir ræddu við okkur þingmenn hér. Þeir sögðu að það væri svo ánægjulegt að fá loksins inn ríki - það væri búið að taka svo mikið inn af ríkjum austar í álfunni - sem greiddi meira til sambandsins en það tæki frá því. Þarf að segja meira? Íslensk þjóð er öflug þrátt fyrir ákveðna erfiðleika núna, við eigum mikið af auðlindum og við höfum mikla möguleika. Það liggur ljóst fyrir að við munum greiða meira til sambandsins en við fáum frá því og það liggur líka ljóst fyrir hvað er í boði, það er Evrópusambandið. Það eru engar varanlega undanþágur þar í boði, engar í það minnsta sem hafa áhrif á sjávarútveg 

Frú forseti. Bara stuttlega vegna þess að ég er búinn að koma hér í ræðu áður um þetta mál en mér gafst ekki fyllilega tími til að svara öllum þeim spurningum sem til mín var beint í andsvörum þá. Ég ætla því að reyna að tæpa á einkum einu efnisatriði sem gafst ekki ráðrúm til að svara. Ég vil þó fyrst geta þess vegna umræðna sem fram hafa farið í andsvörum hv. þm. Ásbjörns Óttarssonar við hv. þm. Ásmund Einar Daðason um umræður í þingflokki Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, að það sem ég sagði í máli mínu var að ég hefði sjálfur ekki orðið fyrir áreiti, þrýstingi eða neinu slíku og ég hefði heldur ekki orðið vitni að slíku gagnvart öðrum, og þess vegna gæti ég ekki staðfest það. Hvað hins vegar aðrir þingmenn hafa orðið fyrir og upplýsa á þingflokksfundum VG er ekki til umræðu eða umfjöllunar hér í þingsal Alþingis. Það er bara þannig að mínu viti. Ég ætla að nefna aðeins örstutt varðandi þau mál sem hv. þm. Ásbjörn Óttarsson spurði mig um og varðar hin svokölluðu styrkjamál. Það er alveg ljóst að afstaða Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs kom m.a. fram í samþykkt flokksins á flokksráðsfundi í nóvember sl. þar sem fjallað var um að flokksráðið legðist gegn því að tekið væri við styrkjum sem beinlínis undirbyggju aðild okkar að Evrópusambandinu eða væru tengdir hugsanlegri aðild okkar að því. Það þýddi ekki að við gætum ekki fellt okkur við að einhvers konar styrkur til vissra tiltekinna verkefna kæmi til álita. Rétt er að hafa í huga að þeir styrkir sem við erum að tala um og eru í raun hluti af styrkjakerfi Evrópusambandsins - það er að sjálfsögðu algjörlega undir okkur sjálfum komið hvort við viljum nýta okkur slíkt eða ekki - eru af ólíkum toga. Það eru styrkir sem geta í rauninni fallið undir aðild okkar að EES og Schengen. Það eru hlutir sem geta lotið að því að undirbúa samningaviðræðurnar sjálfar og gera okkur sem best í stakk búin til að verja íslenska hagsmuni eða tala fyrir íslenskum hagsmunum og síðan eru það hlutir sem lúta að þátttöku í einhvers konar stoðkerfissjóðum. Ég tel að eðlismunur sé á þessum þáttum eða þessum flokkum ef svo má segja. Það sem lýtur beinlínis að EES og Schengen-samningnum er að sjálfsögðu eitthvað sem við erum þegar aðilar að og ég fyrir mitt leyti mundi ekki gera athugasemdir við. Hvað varðar undirbúning samningaviðræðnanna er t.d. sérstaklega fjallað um það í nefndaráliti utanríkismálanefndar að mikilvægt sé að við getum leitað okkur ráðgjafar, m.a. hjá erlendum sérfræðingum, og við þurfum að geta staðið straum af þýðingum og túlkunum af ýmsum toga einfaldlega til að gera samninganefnd okkar og samningavinnu sem best úr garði. Ég tel að slíkir hlutir séu sjálfsagðir. Í umræðu sem fór fram á málefnaþingi Vinstri grænna í október sl. um utanríkis- og Evrópumál varð ég ekki var við neina andstöðu við þá þætti málsins. Hitt er svo annað mál að það lýtur allt öðrum lögmálum þegar við komum að því sem kalla má þátttöku í stoðkerfissjóðum af ýmsum toga. Þar er vinnulagið það, eftir því sem mér skilst, að ráðherranefnd um Evrópumál mun fjalla sérstaklega um hvert einstakt tilvik í því efni og taka afstöðu til þess. Í ráðherranefnd um Evrópumál eiga sæti fjórir ráðherrar, tveir frá hvorum stjórnarflokki. Ég tel að þessi umræða hafi verið ágæt og málefnaleg til þessa og mér finnst það jákvætt að menn láti skoðanir sínar í ljós. Rætt hefur verið talsvert um aðildarferlið eða meintu aðlögunina o.s.frv. og ég er þegar búinn að fjalla mikið um það. Ég vil þó segja, af því að hér var sú skoðun látin í ljós að þjóðaratkvæðagreiðsla hér á landi færi ekki fram fyrr en samningur hefði verið fullgiltur í öllum ríkjum Evrópusambandsins, að það kemur mér mjög spánskt fyrir sjónir ef atburðarásin á að vera með þeim hætti. Það er ekki minn skilningur. Ég tel að við tökum sjálf ákvörðun um hvenær við höfum þjóðaratkvæðagreiðslu. Síðan getur fullgildingarferlið auðvitað farið í gang hinum megin frá og ekki er víst að það gerist á sama tíma í öllum aðildarríkjum Evrópusambandsins. Við getum verið að tala þar um langt tímabil sem það 

Virðulegi forseti. Af þeirri stuttu umræðu sem hefur verið hér um þetta mál í dag má öllum vera ljóst að það er engan veginn ljóst hvert þetta ferli sem við erum í raunverulega er. Hér eru jafnvel þingmenn stjórnarmeirihlutans ósammála um það á hvaða vegferð við erum, hvernig ferlið er, hvort það er sérhannað af Evrópusambandinu og hvort við förum bara inn í það eða hvort þetta er aðlögunarferli hægt og rólega. Þingmenn stjórnarandstöðunnar eru líka ósammála um það hvernig þetta ferli er, við skulum hafa það alveg á hreinu. Það er nefnilega lýsandi fyrir þetta ólukkans mál, svo ég nefni nú ekki stóra drauginn sem er allt um kring, Icesave-málið sem við fjölluðum um fyrr í dag sem tengist að sjálfsögðu beint þessari aðildarumsókn og þeirri niðurstöðu sem er verið að reyna að knýja fram í því máli. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort honum finnist eðlilegt að samninganefndin í þessu stóra máli grípi fram fyrir hendur ráðherrans eins og kom fram í máli hv. þm. Ásmundar Einars Daðasonar áðan og sæki um styrki sem ráðherrann hefur, virðist vera, þegar hafnað að sækja um.

Frú forseti. Hv. þingmaður segir að það sé ekki ljóst hvert ferlið er. Ég bið bara um að menn hefji sig aðeins upp úr, ég leyfi mér að segja skotgröfum þessarar umræðu og reyni að fara í þetta efnislega og málefnalega eins og þetta hefur að mestu verið. Ég vil alls ekki að við missum þetta niður í eitthvert annað far. Í mínum huga er alveg ljóst hvert ferlið er. Það er í samræmi við það álit sem meiri hluti utanríkismálanefndar lagði fram og ég tel að það sé unnið eftir því. Ég hef áður lýst sjónarmiðum um að ferlið hefur farið hægar í gang en gera mátti ráð fyrir þegar við fjölluðum um þetta mál hér 2009 en það er alveg farið eftir þeim leikreglum sem við lögðum fram í áliti meiri hluta utanríkismálanefndar. Það finnst mér mikilvægt. Ég tel mig þekkja nokkuð vel þá vinnu sem er í gangi í þessu efni. Ég tel mig þekkja vel meirihlutaálit utanríkismálanefndar frá 2009 og sem formaður í utanríkismálanefnd og í starfshópi utanríkismálanefndar um Evrópumál tel ég mig þekkja nokkuð vel það ferli sem er í gangi núna. Þingmaðurinn spyr hvort mér finnist eðlilegt að samninganefndin grípi fram fyrir hendur ráðherra. Ég kannast ekki við að samninganefndin hafi gripið fram fyrir hendur ráðherra hvað þessi styrkjamál varðar. Ég lýsti því áðan að þessir styrkir væru í ákveðnum flokkum. Mín afstaða gagnvart þeim er ólík eftir því um hvers konar styrki er að ræða og við höfum rætt það á vettvangi Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs og verið nokkuð skýr með afstöðu okkar hvað það snertir. Ég tel að það sé þess vegna í réttum og eðlilegum farvegi. Að öðru leyti hefur verið fjallað um þetta mál á vettvangi ráðherranefndar um Evrópumál og innan ríkisstjórnar og það er auðvitað í höndum hennar. Ég vænti þess að hæstv. utanríkisráðherra geti þá skýrt 

Virðulegi forseti. Það er ekkert ómálefnalegt við að ræða þann skýra mun sem kom fram í máli þingmanna um það hvert væri í rauninni þetta ferli sem við værum í, hvort við værum í viðræðum eða aðlögun. Það er bara ekkert ómálefnalegt að velta því hér upp. Það kom fram í ræðum þingmanna og m.a. er greinilegt að sá er hér stendur og hv. þm. Árni Þór Sigurðsson eru ekki alveg sammála um það. Það er ekkert athugavert við að ræða það. Ég er sammála hv. þingmanni og þakka honum fyrir mjög góða ræðu, hann fór ágætlega yfir mál sitt og skoðun. Auðvitað höfum við hvert sína skoðunina á þessu og eigum að vera óhrædd við að ræða það í þinginu og annars staðar. Ég velti áðan upp spurningu um styrkina, þ.e. að samninganefndin hefði sótt um þá. Eins og ég skildi málið áðan og ræðu hv. þm. Ásmundar Einars Daðasonar var það gert, ekki beinlínis fram hjá ráðherranum en samt þannig að ráðherrann ætlaði greinilega ekki að sækja um. Því velti ég fyrir mér hvort það væri eðlilegt að gera það. Svo er vitanlega athyglisvert að heyra að á fleiri stöðum en hjá Framsóknarflokknum er verið að túlka samþykktir og hluti með mismunandi hætti, ég held að það sé alveg ljóst. Það undirstrikar það enn að málið er flókið sem ég held að allir geri sér grein fyrir, það eru mismunandi túlkanir á því hvernig ferlið er og í hvaða farvegi það eigi að vera. Ég ítreka það sem ég sagði áðan að ég held að það sé mikilvægt að menn setjist einfaldlega niður og skýri hvað er í gangi. Hvert erum við að fara, hvað er það sem Evrópusambandið ætlast til af okkur og getum við haft áhrif á það með einhverjum hætti? Ég tel ráð að fara að velta við þeim steinum sem þarf að gera vegna þessa.

Frú forseti. Þingmaðurinn talar um að ekki sé ljóst hvert ferlið er og það hefur komið fram í þessari umræðu. Það er rétt hjá hv. þingmanni að það eru skiptar skoðanir og menn leggja í sjálfu sér út af hlutunum á mismunandi hátt. Hér er talað um hvort við séum í viðræðuferli eða aðlögunarferli. Ég fór í fyrstu ræðu minni yfir það hvernig ég liti á það og að ég teldi ekki að við værum í neinni sérstakri aðlögun ef skilningurinn á þessari aðlögun er sá sem ég rakti, þ.e. að í því fælist að við þyrftum að laga okkar lög, reglur eða stofnanir að skilmálum Evrópusambandsins fyrir fram. Ég tel svo ekki vera. Ég hef oft, bæði hér og annars staðar, spurt: Hverju hefur verið breytt, hvaða lög hafa verið samþykkt, hvaða reglugerðir hafa verið settar eða breytt eða hvaða stofnanir hafa verið settar á laggirnar sem eru til vitnis um það að við séum að laga okkur að þessu verki Evrópusambandsins fyrir fram? Svarið er alltaf mjög einfalt: Það er ekkert slíkt.  Varðandi það hvar ferlið sé nákvæmlega statt minni ég á að í nefndaráliti utanríkismálanefndar, svo ég vitni eina ferðina enn í það ágæta rit, er m.a. talað um að það sé eðlilegt að hæstv. utanríkisráðherra flytji þinginu skýrslu með reglubundnum hætti um þessi mál. Hæstv. utanríkisráðherra mun flytja þinginu skýrslu um utanríkismál núna í byrjun apríl. Ég veit ekki hvort þar verður kafli um Evrópumálin eða hvort hann hyggst flytja sérstaka skýrslu um það, en mér finnst sjálfsagt mál 

Frú forseti. Nú er auðvitað liðið töluvert á kvöld og ég veit að það var samið um að tala ekki inn í kvöldið. Ég ætla ekki að gera athugasemdir við það heldur fagna því að forseti þingsins fer eftir þeim samþykktum. Ég vildi samt segja, af því að þetta er merkileg umræða hérna, að ástæðan fyrir því að ég hef ekki tekið þátt í henni er sú að ég taldi að henni yrði fram haldið í kvöld. Mér finnst eðlilegt að utanríkisráðherra taki þátt í umræðunni, en ástæðan sem sagt fyrir því að ég hef ekki gert það er þessi. Ég er á mælendaskrá en ég verð þá að láta ræðu mína bíða til síðari tíma. Það er ekki heldur víst að ég geti það þá sökum ferðalaga, því miður, en þetta vildi ég að kæmi fram ef hv. þingmenn héldu hugsanlega að ég væri að skjóta mér undan umræðunni. Svo er ekki.

Forseti vill geta þess að venja stendur til þess að halda þingfundi ekki lengur fram á kvöldið en til klukkan átta á öðrum vikudögum en þriðjudögum án sérstakrar samþykktar. Með því hversu margir voru á mælendaskrá var sýnt að umræðunni yrði ekki lokið fyrir þann tíma og því var umræðunni frestað.

Virðulegi forseti. Ég þakka forseta fyrir að hleypa hæstv. utanríkisráðherra hingað upp til að segja frá því að hann ætli að taka þátt í umræðunni. Það er mjög mikilvægt að ráðherrann sýni okkur þennan sóma sem hann gerir með því að vera hér. Ég hvet því 1. flutningsmann tillögunnar og hæstv. forseta til að við reynum að horfa til þess að þegar umræðan heldur áfram geti hæstv. ráðherra verið hér og heiðrað okkur með nærveru sinni.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. utanríkisráðherra fyrir að sitja hér við þessa umræðu og ætla að blanda sér í hana. Ég beini því til hæstv. forseta að reynt verði að taka tillit til óska hæstv. utanríkisráðherra þegar umræðu þessari verður fram haldið þannig að hæstv. ráðherra eigi þess kost að taka þátt í umræðunni. Það er mjög mikilvægt að sjónarmið ráðherrans, sem hefur mjög verið til umræðu hér, komist á framfæri og að við þingmenn náum að eiga orðaskipti við ráðherrann.