Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

[16:09] Á dagskrá þessa fundar eru tvö mál. Svo háttar til um þau bæði að of skammt er liðið frá útbýtingu þingskjala. Því ber að leita afbrigða til þess að þau megi taka á dagskrá og til afgreiðslu. Verður þeirra afbrigða nú leitað um bæði málin og hefst nú atkvæðagreiðslan.

[16:10] Herra forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frv. til laga um breytingu á lyfjalögum, nr. 93/1994, með síðari breytingum. Umrætt frv. fjallar aðallega um að fresta köflum VII og XIV í gildandi lyfjalögum. Þessir kaflar fjalla annars vegar um frelsi til að stofna lyfjabúðir og lyfsöluleyfi og hins vegar fjallar XIV. kaflinn um lyfjaverð. Ég þarf ekki að fara mörgum orðum um það, herra forseti, að það hafa staðið harðar deilur í þessum þingsölum um frestunarfrv. hæstv. heilbr.- og trmrh. Í frv. var gert ráð fyrir því að í stað þess að þessir tveir kaflar tækju gildi á miðvikudaginn kemur yrði gildistökunni frestað þangað til 1. júlí 1996. Nefndin fjallaði um þetta mál og fékk á sinn fund þá aðila sem hún taldi nauðsynlegt að ræða við til þess að móta sér endanlega skoðun á málinu. Frá því er skemmst að segja, herra forseti, að það tókst samkomulag í nefndinni um það að stytta þennan frest. Í stað þess að umræddir kaflar taki gildi 1. júlí 1996 eins og hæstv. heilbrrh. lagði til hefur nefndin orðið sammála um að leggja til að þess í stað taki kaflarnir gildi 1. mars nk. Herra forseti. Það er óhjákvæmilegt að lesa kaflann sem mestu skiptir í nefndarálitinu. Hann hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,Þar sem ekki er fyrirhugað að gera breytingar sem hverfa frá þeirri meginstefnu sem mörkuð er í gildandi lyfjalögum er nefndin sammála um að mæla með samþykkt frv. en þó með þeim breytingum að VII. kafli lyfjalaga, um stofnun lyfjabúða og lyfsöluleyfi, og XIV. kafli laganna, er fjallar um lyfjaverð, taki gildi 15. mars 1996 í stað 1. júlí 1996.`` Þeir sem harðast börðust gegn frv. hæstv. heilbrrh. óttuðust einkum að tíminn yrði nýttur til þess að leggja fram breytingar á gildandi lögum sem mundu fela í sér fjarlægðartakmörk eða fjöldatakmörk í tengslum við apótek. Þess vegna er nauðsynlegt, herra forseti, að rifja upp hvaða meginstefna er mörkuð í lögum að þessu leyti. Í lögunum er að finna ákvæði þar sem drepið er á heimild til þess að setja slíkar reglur sem varða fjölda íbúa bak við hvert apótek og jafnframt fjarlægðir á milli apóteka. Í nefndaráliti minni hluta frá síðasta kjörtímabili var ekkert fjallað um þetta atriði en í nefndaráliti meiri hlutans, sem hefur vitaskuld lögskýringargildi, er skýrt tekið fram að hér sé einungis átt við að slíkar reglur megi setja upp varðandi lyfjaverslanir í dreifbýlinu. Þetta er nauðsynlegt, herra forseti, að komi fram. Undir þetta nefndarálit skrifa allir nefndarmenn nema Ögmundur Jónasson með fyrirvara.

[16:13] Hæstv. forseti. Ég vil gera grein fyrir því hvers vegna ég skrifa undir nefndarálitið með fyrirvara og byrja á því að lýsa mjög eindreginni andstöðu við þær breytingar sem lyfjalögin hafa í för með sér. Ég tel að verið sé að stíga mikið óheillaspor með þessari lagasetningu og get m.a. af þeim sökum ekki skrifað undir nefndarálitið án fyrirvara. Ég hef talið og tel enn að lögin eigi að endurskoða í heild sinni og taka þau upp með rótum. Ég hef hins vegar sannfærst um að ríkisstjórnarflokkarnir eru staðráðnir í því að hverfa ekki frá þeirri stefnu sem mörkuð er með lyfjalögunum og mun ég ekki leggjast gegn því að frestur á framkvæmd á tilteknum hlutum laganna verði styttur. Ég legg áherslu á að skilyrðin verði eftir sem áður að allar reglugerðir liggi fyrir fullmótaðar og hafi verið kynntar í heilbr.- og trn. áður en sú dagsetning rennur upp sem lögin eiga að taka gildi. Ég mun því ekki leggjast gegn samþykkt þessara laga en sitja hjá við atkvæðagreiðsluna.

[16:15] Virðulegi forseti. Eins og hv. þm. Össur Skarphéðinsson kom inn á sem talsmaður hv. heilbr.- og trn. hefur orðið samkomulag í nefndinni hvað varðar málsmeðferð þessa frv. Eins og hann gat réttilega um eru nefndarmenn í hv. heilbr.- og trn. sammála um að sá frestur, sem hér er gerð tillaga um, verði ekki nýttur til þess að gera efnislegar breytingar á þeim lagatexta sem fyrir liggur og átti að taka gildi á miðvikudaginn, ekki á morgun heldur hinn, heldur eingöngu að þarna yrði gefinn aukinn umþóttunartími fyrir þá hagsmunaaðila sem hlut eiga að máli. Þetta er auðvitað býsna mikilvægt í þessu máli öllu saman, virðulegi forseti, en auðvitað verður ekki komist hjá því að gera mjög alvarlegar athugasemdir við það í hinu háa Alþingi með hvaða hætti er staðið að verki. Ég árétta að við erum að ræða um tvo kafla lyfjalaga, VII. og XIV. kafla, sem að óbreyttu ættu að taka gildi að morgni hins 1. nóv. nk., að morgni miðvikudags. Síðdegis á mánudegi, 30. okt., fjallar hv. Alþingi um málið í 2. umr. og tekur það væntanlega til 3. umr. síðar í dag og það mun síðan verða verkefni forseta Íslands að gefa út þessi lög á morgun, innan við sólarhring áður en þessir tveir tilgreindu kaflar áttu að hafa lagagildi og allir þeir aðilar sem um ræðir áttu að undirgangast þessa nýju lagasetningu. Þetta eru auðvitað vinnubrögð sem er óhjákvæmilegt annað en gera mjög alvarlegar athugasemdir við og ég vil ekki standa svona að verki. Þess vegna mun ég greiða atkvæði gegn þessu frv. og það geri ég í fyrsta lagi vegna þess sem ég gat um hér áðan og í öðru lagi vegna þess að ég er efnislega ósammála því að menn ætli að lengja frestinn enn frekar. Eins og kom fram við 1. umr. tel ég nauðsynlegt að rifja upp hvernig það bar til á sínum tíma að þessir tveir tilgreindu kaflar, VII. og XIV. kafli gildandi lyfjalaga, fengu gildistíma síðar en aðrir þættir þáverandi frv. Það var vegna þess að gert var samkomulag milli þáverandi ríkisstjórnarflokka og þáverandi stjórnarandstöðu að standa þannig að verki. Með nýrri ríkisstjórn er hins vegar gengið á svig við það samkomulag og hæstv. heilbrrh. lagði málið fram og væntanlega með fulltingi núverandi stjórnarflokka. Við 1. umr. um frv. kom fram að ekki voru allir hv. stjórnarþingmenn jafnángæðir með þetta vinnulag og einn þeirra, hv. þm. Árni M. Mathiesen, gerði athugasemdir við það og taldi þetta óráð. Ég segi því að það er nauðsynlegt, ekki síst í ljósi þess að hæstv. heilbrrh. er ekki viðstaddur umræðuna --- mér er hins vegar kunnugt um að lögmæt forföll hamla því að hún geti verið með okkur í dag --- en ég tel hins vegar nauðsynlegt að formaður Framsfl., hæstv. utanrrh., geri það alveg skýrt við umræðuna hér og nú, hvort hann er því sammála sem kemur fram í þessu nefndaráliti að fjögurra mánaða fresturinn verði ekki nýttur til þess að gera endaskipti á efnisatriðum þessara tilgreindu kafla heldur sé eingöngu um að ræða að þeim verði frestað óbreyttum fram til 1. mars nk. Það er algerlega nauðsynlegt að hv. þingheimur fái um það skýr svör hvort flokkur hæstv. heilbrrh. er þessu sammála. Ég tek hins vegar eftir því og vek á því sérstaka athygli að hv. þm. Siv Friðleifsdóttir er fulltrúi Framsfl. í heilbr.- og trn. og skrifar undir þetta nefndarálit þar sem tekið er skýrt fram að ekki er gert ráð fyrir því að gera á þessum köflum efnisbreytingar á þeim fresti sem um ræðir. Hins vegar tel ég óhjákvæmilegt að fulltrúi framkvæmdarvaldsins --- í fjarveru hæstv. heilbrrh. liggur það nær formanni flokksins, hæstv. utanrrh., --- skýri mjög vel í þessum umræðum hvað um er að ræða og hver skilningur flokks hæstv. heilbrrh. er í þessum efnum. Eins og ég gat um hef ég ástæðu til þess að hafa efasemdir um að þetta samkomulag haldi frekar en hið fyrra. Ég minni enn og aftur á að þegar lögin voru samþykkt á vordögum 1994 var það í samkomulagi stjórnar og stjórnarandstöðu að þessi frestur var gefinn til miðvikudags. Nú er enn og aftur verið að breyta frestinum. Má vænta þess að það samkomulag haldi eða er eitthvað annað í pípunum? Ég hef mínar efasemdir. Ég sé engin efni til þess að standa að frestuninni eins og gerð er tillaga um. Ég mun hins vegar virða það samkomulag milli þingflokka að teygja ekki á umræðunni en efnisleg afstaða mín er fullkomlega óbreytt og því mun ég greiða atkvæði gegn þessu frv.

[16:21] Hæstv. forseti. Aðeins örstutt athugasemd til að forða misskilningi. Ég sagði áðan að ég hefði sannfærst um að ríkisstjórnarflokkarnir væru staðráðnir í að hverfa ekki frá þeirri meginstefnu sem væri boðuð með lyfjalögunum enda segir í nefndarálitinu að ekki sé fyrirhugað að hverfa frá þessari stefnu. Hins vegar vil ég leiðrétta hv. þm. Guðmund Árna Stefánsson þegar hann fullyrðir að nefndarmenn hafi verið sammála um það að nota ekki þennan frest til að gera breytingar á lagafrv. Þvert á móti lýsti ég því yfir áðan að ég væri andstæður lögunum í heild sinni og taldi að þau bæri að endurskoða frá rótum.

[16:22] Herra forseti. Hér liggur fyrir nefndarálit frá þingnefnd og það er að sjálfsögðu það nefndarálit sem gildir varðandi túlkun þessara laga ef sett verða en ekki skoðun einstakra flokka. Framsfl. stendur að þessu frv. sem stjfrv. og það hefur orðið samkomulag í nefndinni og nánast allir nefndarmenn skrifa undir og mæla með því að lögin verði samþykkt með tiltekinni breytingu og eina breytingin er sú að í stað orðanna 1. júlí 1996 komi orðin 15. mars 1996. Fresturinn er sem sagt styttur og það er þessi túlkun sem skiptir máli og henni er Framsfl. sammála.

[16:23] Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. utanrrh. skýr svör í þessu efni og ef hann leiðréttir mig ekki þá skil ég þau á þann veg að hæstv. ráðherrar Framsfl. séu sammála hv. þm. Siv Friðleifsdóttur hvað varðar meðferð þessa máls. Með öðrum orðum, ekki er ráðgert að gera efnislegar breytingar á þeim fjórum mánuðum sem gefinn er frestur á. Ef þetta er réttur skilningur, og ég gat ekki skilið hæstv. ráðherra öðruvísi, þá fagna ég því mjög eindregið. Ef hann er hins vegar rangur bið ég hæstv. ráðherra að leiðrétta mig.

[16:24] Herra forseti. Hér erum við einungis að tala um frestun á tveimur köflum um lyfjaverð og stofnun lyfjabúða. Það stendur í álitinu að það eigi ekki að gera breytingar á þeirri meginstefnu sem mörkuð er í frv. og við erum sammála um það. Hins vegar er ekki rétt að engar breytingar verði gerðar. Það má vel vera að það verði gerðar einhverjar breytingar. Ég get nefnt sem dæmi að það hefur borið á góma í nefndinni að e.t.v. væri rétt að saman fari fjárhagsleg og fagleg ábyrgð hjá þeim sem hafa lyfjaleyfi. Það væri hægt að koma inn á ýmis atriði í þessum lögum sem væru til bóta. En það kemur mér verulega á óvart að hv. þm. Guðmundur Árni Stefánsson skuli lýsa því yfir að hann muni ekki samþykkja þessar breytingar og Alþfl. sé klofinn í málinu. Ég taldi að það væri samkomulag um að standa saman að þessum breytingum og stytta frestinn en núna kýs einn þingmaður að kljúfa sig út úr því samkomulagi.

[16:26] Virðulegi forseti. Á sama hátt og ég lýsti ánægju minni rétt áðan hlýt ég að lýsa vonbrigðum mínum núna því að hv. þm. Siv Friðleifsdóttir svarar því til að ekki sé um það að ræða að gera breytingar frá þeirri meginstefnu sem er að finna í frv. Hins vegar hafi menn verið að ræða það, til að mynda að tengja saman fjárhagslega og faglega ábyrgð á rekstri lyfjabúða. Hvað þýðir það í raun? Það þýðir m.a. að hugmyndir eru uppi um að loka á rekstur lyfjaverslunar til að mynda í stórmörkuðum. Það er verið að setja ákveðnar skorður við því. Hérna er um stórmál að ræða. Ég vil fá þetta mál miklu skýrar og kalla eftir viðbrögðum hv. þm. Guðna Ágústssonar. Er skilningur hans sá hinn sami? Erum við í eltingarleik með orð eða eru menn í raun að tala um að gera ekki breytingar heldur eingöngu að fresta þessu og taka þetta óbreytt upp 15. mars eða eigum við von á því í desembermánuði eða janúarmánuði að nýtt frv. komi frá hæstv. heilbrrh.? Það verður að liggja fyrir skýrt og klárt hvað er átt við með þessu og á orðum hv. þm. Sivjar Friðleifsdóttur var ekki annað að skilja en að menn ætluðu eins og hv. þm. Ögmundur Jónasson biður hér um að fara í gegnum þetta frv. efnislega frá a til ö og hugsanlega gera á því breytingar. En það verður að liggja algerlega kýrskýrt fyrir hvað átt er við. Það hlýtur að vera eðlileg krafa og ég bið hv. formann heilbrn. að gera þingheimi ljóst hvernig umræður fóru fram í þessa veru. Hvað þýðir að ekki verði gerðar breytingar á meginstefnu? Þýðir það að það megi róta í þessu fram og til baka eða hvað er við átt? Hvað varðar samkomulag á milli þingflokka fjallar auðvitað það samkomulag um það eitt að bregða ekki fæti fyrir gang málsins, það að Alþfl. hafi hlaupið frá efnislegri afstöðu sinni til málsins er auðvitað fjarri öllu lagi. Ég veit ekki og hef ekki kannað það gaumgæfilega hvernig hver einstakur þingmaður Alþfl. mun greiða atkvæði. En hér er eingöngu um það samkomulag að ræða að bregða ekki fæti fyrir framgang málsins. Hvað varðar efnislega afstöðu til einstakra þátta þess gegnir auðvitað allt öðru máli.

[16:28] Virðulegi forseti. Síðasti ræðumaður hafði orð á því að hann yrði að fá alveg kýrskýrt frá framsóknarmönnum hvaða hugsun þeir væru með í þessu. Ég þykist vita að hv. þm. Guðni Ágústsson hefði svarað því eitthvað á þá leið. Skrifað stendur: Þar sem ekki er fyrirhugað að gera breytingar sem hverfa frá þeirri meginstefnu sem mörkuð er í gildandi lyfjalögum er nefndin sammála um að mæla með samþykkt frv. Það er einmitt það sem er alveg kýrskýrt, hv. þm. Guðmundur Árni, að við sjálfstæðismenn lítum svo á hvað varðar lyfjaverslanir að ekki verði sett þau mörk að þær megi ekki standa hlið við hlið, a.m.k. hér á þéttbýlissvæðinu. Hins vegar er það ekki óeðlilegt að sveitarfélögin hafi eitthvað um aptótek úti á landi að segja, þ.e. fjölda þeirra og það er alveg ljóst hjá okkur sjálfstæðismönnum að það er það sem felst m.a. í þessu en ekki að miklar breytingar verði á þessu frv. enda kemur það fram í nefndarálitinu.

[16:30] Herra forseti. Skjótt skipast veður í lofti í umræðunni á hv. Alþingi. Fyrir tæpum mánuði síðan var það prófsteinn á afstöðu mína til frjálsrar verslunar hvort ég samþykkti að gildistöku lyfjafrv. yrði frestað um átta mánuði. Þetta kom fram í ræðu hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar, hv. form. heilbrn. Nú hefur hv. þm. Össur Skarphéðinsson hins vegar náð samkomulagi í nefnd sinni um að fresta skuli gildistöku tveggja kafla lyfjalaganna um fjóran og hálfan mánuð, til 15. mars. Ég ætla ekki að hafa svo stór orð að þessi málalok séu dæmi um afstöðu hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar til frjálsrar verslunar. Ég þykist vita að afstaða hans sé óbreytt og að afstaða hans í þessu máli mótist af því að hann vilji með þessu tryggja að lyfjalögin muni ná fram að ganga óbreytt. Það er hins vegar gaman að velta því fyrir sér að 15. mars er frægur dagur í mannkynssögunni og ef mér skeikar ekki minni þá er það dagur sá er Júlíus Sesar var myrtur. Hvort það hefur eitthvert forspárgildi um framgang þessa máls veit ég ekki en við getum velt því fyrir okkur þegar við höfum gengið frá atkvæðagreiðslunni. Ég hef hins vegar gert athugasemdir við vinnubrögðin í málinu og þær athugasemdir standa. Ég tel að hæstv. núv. heilbrrh. og reyndar líka hæstv. fyrrv. heilbrrh. beri báðir ábyrgð á því að ekki liggja fyrir reglugerðir til að hægt sé að byrja að starfa eftir þessum lögum 1. nóv. eins og til stóð. Þar sem þetta samkomulag hefur náðst og mér finnst það skipta mestu máli að lyfjalögin nái fram að ganga að fullu mun ég styðja samkomulagið sem hæstv. formaður heilbrn. hefur náð. En ég geri það í þeirri fullvissu að hæstv. ráðherra muni ekki leggja til breytingar á meginstefnu frv. fram að því að þau nái fram að ganga og að þær reglugerðir, sem settar verða, verði í anda laganna. Það verði ekki reynt að sniðganga anda laganna á einn eða neinn hátt og það verði ekki farið að beita mannfjöldatakmörkunum eða einhverjum vegalengdakvarða þegar ákveðið verður hvar megi setja lyfjabúðir niður. Ég greiði jafnframt atkvæði með þessari málamiðlun í þeirri trú að ekki verði hróflað við þeim þáttum er snerta fjárhagslega og faglega ábyrgð á rekstri apótekanna þannig að ekki verði reynt að hindra á þann hátt að apótek geti verið rekin á þeim stöðum þar sem það er heppilegast og aðgengilegast fyrir almenning að nálgast þau lyf sem hann þarf á að halda. Ég fagna því hins vegar að það hefur náðst um þetta samkomulag og treysti því að það muni standa af allra hálfu.

[16:35] Ég vil að gefnu tilefni minna á að hv. þm. ber að forðast að ávarpa viðstadda í annarri persónu. Einnig er alveg ljóst að nefna ber menn fullu nafni.

[16:35] Herra forseti. Kýrnar hafa stopult minni en hv. síðasti ræðumaður er snöggtum skýrari en kýr. Þó mundi hann ekki eftir því að þegar við deildum um þetta mál hér fyrir mánuði gaf Alþfl. og talsmenn hans í þeirri umræðu upp skýringu á afstöðu sinni og harðri andstöðu gegn þessari frestun. Við óttuðumst þá að frestinn mundi hæstv. heilbr.- og trmrh. nota til að koma fram með frv. sem fæli í sér skýrar reglur um fjarlægðartakmörk milli apóteka á þéttbýlissvæðinu og jafnframt að ákveðinn fjöldi íbúa þyrfti að vera að baki hverju apóteki. Í nefndinni kom hins vegar skýrt fram hjá fulltrúum sjálfstæðismanna að þeir mundu aldrei fallast á það --- og nú svara ég hv. þm. Guðmundi Árna Stefánssyni. Nú hefur það gerst líka að hv. þm. Guðmundur Hallvarðsson hefur staðfest það, ekki bara fyrir sína eigin hönd heldur fyrir hönd Sjálfstfl., að Sjálfstfl. mun ekki fallast á það. Ég tel það vera merk tíðindi. Í því ljósi tel ég að auðvelt sé fyrir okkur að fallast á þennan skemmri frest vegna þess að fyrir liggur að það verður ekki horfið frá þeirri meginstefnu að slík fjarlægðartakmörk verða í versta falli í dreifbýlinu.

[16:36] Herra forseti. Á ræðu hv. síðasta ræðumanns get ég ekki annað heyrt en að við séum fullkomlega sammála um öll efnisatriði. Ég hlýt því að draga þá ályktun að við séum báðir leystir frá prófinu um að þetta mál sé einhver prófsetinn á stuðning okkar við frjálsa verslun.

[16:37] Herra forseti. Aðeins að upplýsa hv. þm. Árna M. Mathiesen um að það hefur komið fram að þær reglugerðir sem ósettar eru og hvíla á grunni umræddra lyfjalaga varða alla aðra kafla í lyfjalögunum en þá sem fresta á. Þannig að það að þær reglugerðir skuli ekki vera fram komnar eru engin rök fyrir frestun þeirra tveggja kafla sem hæstv. ráðherra gerir tillögu um frestun á. Það er hins vegar ekki meginatriði í mínum augum heldur hitt að ég tel að nú sé heilbr.- og trn. búin að taka þá ákvörðun að lögin verði framkvæmd eins og síðasta ríkisstjórn gekk frá þeim. Ég þakka þeim nefndarmönnum Sjálfstfl. sem hafa tekið af öll tvímæli um það. Lögin verða framkvæmd eins og síðasta ríkisstjórn gekk frá þeim, það er mergurinn málsins, það er alveg kýrskýrt. Hvað er þá það eina sem stendur eftir? Það eina sem stendur eftir er bara sauðþráinn. Það er bara sauðþráinn að vilja fá fram frestinn frestsins vegna án þess að hafa nokkur önnur rök fyrir því en þráann þegar ljóst er að engar breytingar verða gerðar. Það er ekkert óvenjulegt, virðulegi forseti, að Framsfl. haldi sig mjög fast við sauðþráann. Ég hef svo sem engar athugasemdir að gera við það að leyfa ráðherra að fá svolítinn frest ef það kynni að vera að hún bjargaði andlitinu með því. Ég mun ekki greiða atkvæði gegn þessari málamiðlun, mér dettur það ekki í hug, því það er klappað og klárt að lögin verða framkvæmd eins og fyrrv. ríkisstjórn gekk frá þeim. Undir það verður heilbrrh. að beygja sig þrátt fyrir sauðþráann.

[16:39] Herra forseti. Ég fæ ekki annað séð en að ég og hv. þm. Sighvatur Björgvinsson séum fullkomlega sammála um þetta mál og það eigi öllum að vera ljóst að framkvæmd laganna verður eins og gengið var frá lögunum af Alþingi á sl. vetri. En ef það eru einhverjar kýr eða einhverjir sauðir sem sjá þetta ekki vegna sjóndepru þá býð ég fram þjónustu mína til þess að bæta þar úr.

[16:39] Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. fyrir að verða sammála frjálslyndum jafnaðarmönnum í afstöðu til þessa máls. Megi verða framhald á því, ekki veitir okkur af. En við náðum sjónarmiðum okkar fram í þessu máli og það er mergurinn málsins.

[16:40] Herra forseti. Mér finnst þetta mjög merkileg umræða sem á sér stað hér. Ég veit ekki betur en að ég sé búin að skrifa sjálf upp á álit þar sem segir að ekki eigi að víkja frá meginstefnunni í frv. Samt er verið að reyna að núa manni því um nasir að vera sauðþrár. Mig langar að benda hv. þm. Árna M. Mathiesen á að hann kom inn á að það ætti ekki að breyta neinu í þeim köflum sem við erum að fresta. En VII. kafli segir einmitt að það eigi að taka tillit til fjarlægða á milli apóteka og íbúafjölda. Við erum að fresta þeim kafla. Hér segir hv. þm. Árni M. Mathiesen að ekki megi breyta neinu. En það eigi samt ekki að taka tillit til fjarlægðar á milli apóteka og íbúafjölda. Við erum einmitt að fresta því. Þessi málflutningur gengur algjörlega í hring. Það er einmitt þetta sem verður örugglega skoðað. Ég get ekki sagt annað en að það kemur mér á óvart hvernig fólk hér ræðir um þetta mál og að ég tel að hv. þm. Össur Skarphéðinsson hafi tekið mjög skynsamlega á þessum málum.

[16:41] Hæstv. forseti. Ég held að það þurfi ekki að útskýra það fyrir hv. þingheimi að verið er að fresta þessum tilteknu köflum laganna en ekki að breyta þeim. Um það hefur umræðan einmitt snúist að það er verið að fresta þeim og það eigi ekki að breyta þeim og samkomulagið gengur út á það að ekki eigi að breyta þeim og það eigi að fara að anda laganna. Andi þessara laga hvað varðar fjarlægðartakmarkanir og mannfjöldann snýr að dreifbýlinu, hann snýr ekki að þéttbýlinu, það höfum við einmitt verið að taka fram í umræðunni, hv. þm. Sjálfstfl. og reyndar hv. þm. Alþfl. líka. Ég ætla rétt að vona að ég hafi skilið það rétt að hæstv. heilbrrh. meini það þegar hann segir í blaðaviðtali að það eigi ekki að gera neinar grundvallarbreytingar á þessum lagabálki þangað til hann tekur gildi. Það er einmitt það sem þetta snýst um og þess vegna skil ég ekki að hv. þm. Siv Friðleifsdóttur finnist umræðan vera eitthvað skrýtin, ég næ því bara alls ekki.

[16:43] Virðulegi forseti. Þar sem ég var fjarverandi við afgreiðslu málsins í heilbr.- og trn. vil ég lýsa því yfir að ég er samþykk því nefndaráliti sem hér liggur fyrir og þeirri breytingu sem þar er kynnt. Ég tel að hún sé til bóta. Mér finnst samt nauðsynlegt að rifja lítillega upp forsögu málsins og minna á að sl. vor var búið að ná um það samkomulagi í þinginu að afgreiða málið með þeim hætti sem það var síðan lagt fram nú í haust. En ég ítreka að mér finnst sú breyting sem hér er lögð til vera til bóta. Ég vil líka rifja upp hver voru meginmarkmiðin með setningu lyfjalaganna 1994. Þau voru að stuðla að auknu frelsi í lyfsölu, betri lyfjadreifingu og meiri samkeppni sem gæti leitt til lækkunar á lyfjaverði. Þetta finnst mér nauðsynlegt að skerpa og ég a.m.k. get sagt það fyrir mig að mér finnst þessi meginmarkmið vera mjög mikilvæg. Í ljósi umræðna sem hafa farið fram varðandi 20. gr. lyfjalaganna, sem fjallar m.a. um að stuðst skuli við íbúafjölda að baki lyfjabúða og fjarlægð frá næstu lyfjabúð, vil ég, til þess að taka af öll tvímæli í þessu efni, beina spurningu til hæstv. heilbr.- og trmrh.: Eru einhver áform um að setja reglur um íbúafjölda að baki lyfjabúðar og fjarlægð milli lyfjabúða hér á höfuðborgarsvæðinu? Það er skilningur minn og annarra nefndarmanna sem voru í heilbr.- og trn. þegar lyfjalögin voru samþykkt að það hafi ekki verið ætlunin heldur hafi fyrst og fremst verið ætlunin að þetta sneri að landsbyggðinni.

[16:46] Hæstv. forseti. Hér hefur það nú gerst, hæstv. forseti við þessa heilbrigðisumræðu að þeir hafa mest talað um kýrnar sem minnst þekkja til þeirra og lagt út af því að vera kýrskýr. Ég vil segja við hv. þm. Guðmund Árna Stefánsson að ég stend heils hugar að þessu frv. og á ekki von á öðru en að þessar tvær greinar taki gildi í fyllingu tímans, 15. mars, enda í mínum huga alltaf vont að vera að hringla með gildistöku laga. Ég vona því að það geti allt saman gengið eftir og óvissu sé eytt. En hitt vil ég segja við hv. þm. að ég ætla ekki að lofa því hér úr þessum ræðustól að flytja aldrei frv. um lyfjamál, því það er nú einu sinni helgur réttur okkar alþingismanna að hafa vit á því að skipta um skoðun og vilja breyta einhverju í samfélaginu. Þá flytjum oft lítil frv. og biðjum um breytingu á lögum. Þannig að það verður hinn helgi réttur okkar og aðstæður kunna að breytast með þeim hætti í hinum og þessum málum að menn leggja breytingar til. En sem sé, ég vona að þetta mál gangi fram eins og nefndin skilar því nú frá sér. Hér hefur það verið umræðuefni hv. þm. Sighvats Björgvinssonar að framsóknarmenn væru sauðþráir. Það er rétt og það er einn meginkostur okkar að vera staðfastir, að vera sauðþrár er að vera staðfastur. Það er kannski þess vegna að okkur er trúað til að vinna góð verk í þessu þjóðfélagi. Það er öðruvísi með blessaðan Alþfl. sem alltaf ber hausnum við steininn. Og það sýnir sig að flokkurinn minnkar og minnkar eftir því sem menn halda því áfram lengur og lengur. Ég vona því að þessi gamli vinur minn, Alþfl., læri af hinu fyrra boðorði sem er öllum hollt.

[16:48] Virðulegi forseti. Ég fagna fyrri hluta ræðu hv. þm. Guðna Ágústssonar, hvað varðar efnisatriði þess máls sem hér um ræðir, þar sem hann tók af öll tvímæli í þá veru að þessi rúmi fjögurra mánaða frestur yrði ekki nýttur til þess að gera endaskipti á efnisatriðum þessara tveggja kafla lyfjalaga. Það er hins vegar nauðsynlegt að árétta það í þessari umræðu og engum dettur auðvitað í hug að þessi lög frekar en önnur muni gilda óbreytt um ókomna tíð, en ég vil rifja það upp að þessi frestur á gildistíma þessara tveggja kafla var samkomulagsatriði hér á vordögum 1994 og að mörgu leyti var um fyrirmyndarverklag að ræða. Með öðrum orðum, að allir hagsmunaaðilar hefðu nokkuð langan aðlögunartíma að þessum annars róttæku breytingum á þessari tilteknu löggjöf. Þetta er gott verklag hjá hinu háa Alþingi og við eigum að gera þetta e.t.v. oftar, að hafa lengri aðdraganda að slíkum breytingum eins og hér um ræðir. Þess vegna m.a. er það enn alvarlegra en ella að á þessum tíma aðlögunar skuli menn hugsa sér að fara að hræra í málinu. Það gerir það að verkum að íbúar þessa lands munu auðvitað velta því fyrir sér þegar langur aðdragandi, ár eða meira, er að gildistíma tiltekinna laga, hvort að nokkuð sé að marka það eða hvort þess megi vænta að á þessum aðlögunartíma geri Alþingi svo og svo miklar breytingar á viðkomandi lögum. Það er hinn alvarlegi þáttur þessa mál og gerir það að verkum að kannski sjaldnar en ella höfum við svigrúm í tíma og rúmi fyrir almenning að undirbúa sig undir ný lög í landinu. Það er, held ég, nauðsynlegt að hafa mjög alvarlega í huga við þessa umræðu, virðulegi forseti.

[16:51] Hæstv. forseti. Ég kom dálítið nálægt þessu máli þegar það var lögfest og hef reyndar síðan nokkuð gert það að umræðuefni á ráðstefnu um málið, sem haldin var í Hveragerði ekki alls fyrir löngu. Saga þessa máls er náttúrlega með slíkum endemum að það er ekki hinu háa Alþingi til sóma. Margsinnis varð að hræra í gildistöku þessara laga meðan verið var að semja þau og síðan vil ég minna menn á að það varð að setja bráðabirgðalög sumarið eftir til þess að breyta lögum nr. 108 frá 1984 og nr. 76 frá 1982, sem hreinlega hafði gleymst að taka tillit til. Vinnubrögð á borð við þetta eru auðvitað óþolandi. Það er líka óþolandi fyrir fólkið í landinu að geta ekki treyst lagasetningu á hinu háa Alþingi. Ég var á sínum tíma á móti breytingu á þessum lögum um stofnun lyfjabúða og lyfjadreifingu. Ég taldi enga sérstaka nauðsyn bera til að breyta þeim. En við höfum orðið að lúta því að meiri hlutinn ræður að sjálfsögðu afgreiðslu mála hér á hinu háa Alþingi og lögin voru sett og þau eiga auðvitað að halda. Einstaklingar í þjóðfélaginu hafa lagt í mikinn kostnað til þess að stofna fyrirtæki sem annast eiga lyfjadreifingu og það fólk hefur líka rétt. Mér er kunnugt um að hæstv. heilbrrh. er til alls vís í þessu máli og ég held að hv. 4. þm. Reykn. hafi orðið sér úti um smá smugu í málinu áðan í sínu máli. Ég treysti því ekki að fresturinn verði ekki notaður til að breyta þessum lögum. Og það sem kemur mér spánskt fyrir sjónir er afstaða hv. sjálfstæðisflokksþingmanna. Hvar er nú ástin á frjálsri verslun? Hvað mundu kaupmenn landsins segja ef ætti að fara að taka til hvar ættu að vera verslanir miðað við fólksfjölda, fjarlægðir og annað slíkt. Annaðhvort er verslun frjáls eða hún er það ekki. Það er auðvitað ágreiningur um þetta mál í ríkisstjórninni. Við vitum það ósköp vel. Ég vil bara lýsa því yfir hér, hæstv. forseti, að ég treysti ekki að þessi frestur verði ekki notaður til þess að gjörbreyta lögunum. Það er nefnilega annars engin ástæða fyrir þessari frestun, nákvæmlega engin ástæða. Um hana hefur heldur enginn spurt því að allir hv. þm. vita að hér er bara verið að fara í kringum málið. Ég ætla þess vegna, hæstv. forseti, að greiða atkvæði gegn þessari frestun. Þessi lög áttu að taka gildi á miðvikudaginn. Við skuldum þeim sem trúðu því að svo verði. Og hvað sem okkur alþýðubandalagsmönnum sýndist upphaflega um framgang þessa máls, þá ber að virða þau lög sem sett eru, en hræra ekki í þeim fram og aftur svo að stórtjón skapast því fólki sem hefur treyst því að lög frá Alþingi haldi.

[16:59] Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breytingu á lögum nr. 99/1993, um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvörum, með síðari breytingum. Flm. eru landbúnaðarnefndarmenn og samkomulag um málið liggur fyrir í nefndinni. 1. gr. hljóðar svo: Í stað ,,1. nóvember 1995`` í A-lið ákvæðis til bráðabirgða með lögunum, sbr. 2. gr. laga nr. 99/1995 kemur: 1. desember 1995. 2. gr. hljóðar svo: Lög þessi öðlast þegar gildi. Í grg. segir, með leyfi forseta: ,,Með frv. þessu er lagt til að heimild landbrh. til að fresta ákvörðun um heildargreiðslumark sauðfjárafurða fyrir verðlagsárið 1996--97 verði framlengd til 1. des. 1995, en samkvæmt lögum nr. 99/1995, sem samþykkt voru á vorþinginu, náði þessi frestunarheimild til 1. nóv. Samkomulag hefur orðið í landbúnaðarnefnd um að flytja frv. að höfðu samráði við ráðherra. Frestunin er talin óhjákvæmileg þar sem enn hefur ekki verið afgreitt frv. til laga um breytingu á lögum um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvörum, nr. 99/1993, með síðari breytingum, 96. mál (þskj. 100). Það frv. var lagt fram í því skyni að lögfesta nauðsynlegar breytingar vegna ákvæða í samningi um sauðfjárframleiðslu milli landbrh., fyrir hönd ríkisstjórnar Íslands, og Bændasamtaka Íslands frá 1. okt. sl. og er það nú til umræðu í landbúnaðarnefnd.`` Ég vil segja hér, hæstv. forseti, að síðasta vetur höfðu Bændasamtökin beðið um frest á þessu máli til 1. mars en landbúnaðarnefndarmenn töldu mikilvægt að þessi ákvörðun lægi fyrir miklu fyrr út af bústofninum sem þurfti að skera niður og lögðu því áherslu á að bæði ríkisstjórnin og Bændasamtökin flýttu sér í málinu og næðu samkomulagi um nýjan samning og þess vegna varð 1. nóv. fyrir valinu. Nú liggur það fyrir, eins og ég hef hér rakið, að málið er til meðferðar í landbn. Hitt er enginn vafi í mínum huga að auðvitað eru aðilar farnir að vinna eftir þessum samningi um uppkaup og fleira. Ég hef fullan skilning á því að Alþingi þurfi góðan tíma til að fara yfir búvörusamninginn og lagatextann. Þó vona ég samt sem áður að við getum á sem skemmstum tíma afgreitt þetta mál og kannski fyrr en dagsetning segir til um, en það verður tíminn að leiða í ljós. Ég hef þá ekki fleiri orð um þetta, hæstv. forseti.