Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Halldór Steinsson) Þetta frv. er stjfrv., og með því á að heimila stj. að taka lán hjá sýslu- og sveitarfélögum, með ábyrgð ríkissjóðs, allt að 60 þús. kr. á ári í 4 ár, 1933-1936, og verja þeim upphæðum til brúargerða. Tilefni þessa frv. mun vera það, að í 2 síðustu ár hefir vegna fjárskorts ríkissjóðs mun minna verið unnið að brúargerðum eins og öðrum framkvæmdum heldur en undanfarin ár. Hinsvegar er þörf fyrir slíkar framkvæmdir mjög aðkallandi, enda er áhugi manna í sumum héruðum svo mikill, að þeir hafa sjálfir lagt fram talsvert mikið fé til brúargerða. Má segja, að á síðasta þingi hafi verið gengið inn á þessa braut, þar sem þá var samþ. að taka að láni allmikið fé, sem Rangæingar höfðu safnað til brúargerðar á Þverá, og nú munu þeir hafa safnað allmiklu fé til að brúa Markarfljót. Og það er víðar en í Rangárvallasýslu, sem menn hafa áhuga fyrir þessum málum, og er þar víða fé fyrir hendi, sem stj. gæti fengið að láni til þessara framkvæmda, ef hún aðeins hefði heimild til þess. N. virtist þess vegna að þetta frv. stefndi í rétta átt, en virtist aðeins, að það gengi ekki nógu langt, og leggur því til að heimila stj. að taka að láni allt að 300 þús. kr. í 3 ár. Önnur aðalbreyt., sem n. vill gera á frv., er sú, að stj. megi einnig taka slík lán til vegagerða. Það má segja, að mjög svipað standi á um brúargerðir og vegagerðir. Þessar framkvæmdir haldast víða í hendur, og er víðast þörf fyrir þær jöfnum höndum. Og í nokkrum stöðum hér á landi hefir verið hafin fjársöfnun í þessu skyni, eftir því sem vegamálastjóri hefir tjáð n.N. álítur því, að rétt sé, að stj. fái einnig heimild til að taka slík lán til vegagerða. Þá þótti n. ekki rétt að binda þessi lán við sýslu- eða sveitarfélög, heldur aðeins við það, að lánin séu innanlandslán. Það getur oft staðið svo á, að sveitar- eða sýslufélag geti ekki veitt lán í þessu skyni, en aftur á móti séu einhverjir aðilar innan eða utanhéraðs, sem gjarnan vildu leggja þetta fé fram. Í frv. stendur, að vextir af þessum lánum skuli vera ½% hærri en hæstu innlánsvextir í Landsbankanum, en n. vill fastákveða, að þeir skuli vera 5½%. N. þótti tryggara, að vextirnir væru fastákveðnir, til þess að þessi lán fremur fengjust. Hinsvegar getur þetta ekki verið mikil áhætta fyrir ríkissjóð, þar sem lánin eiga að endurgreiðast á svo stuttum tíma. Þá leggur n. til, að fyrirsögn frv. verði breytt, og leiðir það af sjálfu sér, ef hinar brtt. verða samþ. Þá vil ég að lokum fyrir hönd nefndarinnar óska þess, að frv. verði samþykkt með þeim breyt., sem n. hefir borið fram við það.

Frsm. (Einar Árnason) Ég þarf ekki að fara mörgum orðum um þetta frv. af hálfu samgmn. Afstaða n. til frv. er tekin fram í nál. á þskj. 326, og sé ég ekki ástæðu til að taka upp við þessa umr. það sem í nál. er sagt. N. hefir sem sé komizt að þeirri niðurstöðu, að réttast sé að samþykkja frv. óbreytt að mestu að efninu til. Hún hefir ekki getað fallizt á þær einstöku brtt., sem bornar hafa verið fram, og sjálf flytur hún aðeins fáeinar smábreyt., sem eru að mestu leyti orðabreyt. 2 fyrstu brtt. eru gerðar samkv. till. vegamálastjóra sjálfs og eru aðeins lagfæringar á orðalagi. 3. brtt.n. er um að rýmka nokkuð um það bann, sem sett er í 7. gr. frv. Samkv. frv. á að banna með öllu að festa upp auglýsingar meðfram vegum. N. fellst í raun og veru á efni gr., en vill þó leyfa að setja upp opinberar auglýsingar og eins að mönnum, sem búa við alfaraveg, sé leyft að auglýsa þar atvinnurekstur sinn. Eins og menn vita, eru sumstaðar gististaðir meðfram vegum og telur n., að auglýsingar um slíkt eigi að leyfa. Ég vil t. d. geta þess áður en til atkv. er gengið, að þeir samgmnm., sem flytja brtt. við þetta frv. um að bæta nýjum vegum inn í þjóðvegakerfið, munu taka till. sínar aftur til 3. umr., þar til séð verður um afdrif brtt. frá öðrum hv.þm.

Ingvar Pálmason Hv. frsm. lýsti því yfir, að brtt.nm. væru teknar aftur til 3. umr., þar til séð yrði, hver úrslit yrðu um aðrar brtt. við frv. Ég geri ráð fyrir; að aðrir dm. ætli sér að fara að dæmi n. og taka aftur sínar till., af því að enginn þeirra kvaddi sér hljóðs. En ég skal lýsa því yfir, að ég vil ekki láta brtt. mínar lognast þannig út af, að ég taki þær aftur, hvað sem aðrir hv.þm. gera við sínar till. Ég vil þó áður en ég vík að brtt. mínum fara nokkrum orðum um frv. sjálft. Í frv. er tekið allmikið af vegum inn í þjóðvegakerfið, sem náðu ekki að komast inn í vegal. 1924 eða síðan. Þetta er mjög gott, en það virðist svo, sem allstórir landshlutar hafi orðið allmjög útundan við þessa endursamningu vegal. Þar til vil ég sérstaklega nefna Austfirði og Vestfirði. Virðist einkennilegt að hafa þannig að olnbogabörnum þá útkjálka landsins, sem allra verst eru settir með samgöngur. Það virðist ekki hafa verið uppi sú stefna í vegamálum, að leggja mesta áherzlu á að leggja vegi út frá hafnarstöðunum og út um byggðirnar. Aðalstefnan hefir verið sú, að koma einum aðalvegi hringinn í kringum allt land, og þá byrjað út frá Reykjavík, sem er eðlilegt, en þeir vegir, sem fengizt hafa út um einstök héruð landsins, hafa fengizt með talsverðri togstreitu. Ég skal að þessu sinni ekki fara neitt út í þá stefnu, að leggja svo mikið kapp á að koma aðalþjóðvegi hringinn í kringum land um óbyggðir, fjöll og firnindi, en ég verð þó að líta svo á, að notadrýgstir verði þeir vegir, sem lagðir eru um byggðirnar. Nú er svo komið, að telja má líklegt, að eftir nokkur ár verði Austurland komið í vegasamband við Rvík, og í nál. er þess getið, að þá fái Austfirðingar langþráða ósk uppfyllta. Ég ber ekki brigður á þetta, en hinu held ég fram, að það hafi engu síður verið langþráð ósk Austfirðinga, að hættar verði þær erfiðu samgöngur, sem eru þar innan héraðsins. Það er almennt viðurkennt, að samgöngur séu eitt af því allranauðsynlegasta fyrir afkomu manna, og því virðist mér það full sanngirniskrafa, þegar nú er verið að breyta vegal., að reynt sé að tengja Austfirði við Fljótsdalshérað. Það má að vísu segja, að Fagradalsbrautin sé slíkur tengiliður, en sá vegur nær aðeins til Reyðarfjarðar. Einnig mætti benda á Fjarðarheiðarveginn, þegar honum er lokið, en allt ber þar að sama brunni, því að sá vegur getur ekki gilt nema fyrir þann eina fjörð, því að samgöngur frá honum til nærliggjandi fjarða eru algerlega útilokaðar. Hinsvegar hagar svo til, að við Fagradalsbrautina má tengja alla Austfirði nema Borgarfjörð og Loðmundarfjörð. Við Austfirðingar lítum svo á, að það sé mesta ástæða fyrir okkur að keppa að því að fá slíkt samband innan héraðs, svo að menn geti, ef svo mætti að orði kveða, skipzt á andlegum og líkamlegum verðmætum, því að það eru mikil höft á andleg viðskipti Austfirðinga, ekki síður en þau verklegu, hvað samgöngur allar eru erfiðar. Þess vegna er það eðlilegt, að við Austfirðingar viljum heldur fá þetta innanhéraðssamband en að geta farið í bíl til Rvíkur, ef okkur langar til að leika okkur, því að það vita allir, að ef menn eiga nauðsynjaerindi til Rvíkur, þá verða skipaferðirnar heppilegastar, þó að þær séu strjálar. Og ég geri varla ráð fyrir, að sjúkraflutningur til Rvíkur verði landveg, en það eru þau helztu viðskipti, sem Austfirðingar verða að hafa við Rvík. Ég skal þá fyrst drepa á a-lið brtt. minnar. Ég hygg, að það hafi verið 1931, sem við Austfirðingar fengum því framgengt, að vegarstæði og vegarlengdir eystra væru mældar af því opinbera, en til þessa hefir þó ekkert heyrzt um þessar mælingar, svo að helzt lítur út fyrir, að litið hafi verið unnið úr þeim enn. Ég stend því lakar að vígi með að lýsa þessum brtt. mínum en ella, ef fengizt hefði unnið úr þessum mælingum. Í a-lið brtt. minnar er ekkert tekið fram um það, hvar vegurinn, sem þar er áformaður milli Eskifjarðar og Neskaupstaðar, skuli liggja, og ástæðan er sú, sem ég áður nefndi, að mér er ekki kunnugt, hvað mælingarnar segja í því efni, svo að ég vil ekki slá neinu föstu um það. Verða fagmenn að sjálfsögðu að segja til um það, hvar vegurinn á að liggja. Ég skal þó aðeins geta þess, að hér er um tvær leiðir að velja, en vegarlengdirnar eru þó misjafnar. Önnur leiðin mun vera nálægt 18½ km., frá Eskifirði og inn á verzlunarlóð Neskaupstaðar, en eftir sveitinni inn frá Neskaupstað hefir verið lagður vegur, sem má kalla sæmilegan á löngum kafla, og er þessi vegur, sem búið er að leggja, um 8 km. fullir, svo að segja má, að ekki þurfi að leggja nema 10 km. af nýju, ef þessi leið yrði valin, en leiðin liggur að vísu yfir háan fjallgarð, og verður þar erfitt með vegarlagningu á ca. ½ km. stykki, en að öðru leyti er vegarstæði þarna gott, þannig, að auk þessara 8 km., sem þegar eru lagðir, kæmu 5 km. eftir sléttlendi, eftir dal, sem liggur lítið eitt hærra en sveitin sjálf. Það væri ekki geigvænlegt, þótt þessi vegarspotti væri tekinn í þjóðvegatölu, og við það ynnist, að fjölmennasta kaupstaðarbyggðin á Austurlandi kæmist í vegasamband fyrst og fremst við það innanhéraðssamband, sem þegar er til, en auk þess við vegakerfi landsins. - Hin leiðin, sem þarna er um að ræða, er 35 km., og af henni liggja 9 km. eftir byggðinni Reyðarfjarðarmegin, en þessi leið hefir þann kost fram yfir styttri leiðina, að fjallgarðurinn er lægri, en hinsvegar er vegarstæðið víða gallað t. d. yfir tvennar skriður að fara, sem töluvert erfitt er að leggja veg yfir, og önnur skriðan er auk þess ekki alveg hættulaus. Ég hefi viljað lýsa þessum leiðum fyrir hv. dm., til þess að þeim yrði ljóst, að hvortveggja þessi leið er fær, en ég ætlast á engan hátt til þess, að Alþingi ákveði hvort vegarstæðið eigi að velja, eins og ég áður tók líka fram. Þá kem ég að b-lið till. minnar, sem er ákveðnari, því að þar er kveðið á um það, hvar veginn skuli leggja og vegarstæðið ákveðið, frá Fagradalsbraut í Reyðarfirði um Sléttuströnd og Hrossadalsskarð að Búðum í Fáskrúðsfirði. Þessi leið var mæld 1931, eins og ég drap á áður, og sá, sem leiðina mældi, taldi sjálfsagt, að einmitt yrði farið yfir Hrossadalsskarð, vegna þess, hve auðvelt er að leggja veg yfir skarðið, og vil ég jafnframt taka það fram, að hann athugaði fleiri möguleika í þessu sambandi. Annars má geta þess, að eftir því, sem sunnar dregur á strandlengjunnni eystra, lækka fjallgarðarnir og ganga ekki stæltir í sjó fram eins og norðar, heldur liggur nes fyrir framan, svo að hægt er að leggja vegina meðfram sjónum út fyrir fjallsendana. - Ég þori ekki að segja neitt upp á víst um það, hvað þessi vegarlengd er mikil, en ég ætla þó, að hún verði eitthvað yfir 30 km. Vegarstæðið er víða gott og alstaðar sæmilegt, og er ekki minnsta vafamál, að ef vegarlagningar hér á landi eiga nokkra framtíð fyrir sér og Austfirðir koma til með að njóta svipaðrar aðstöðu og aðrir landshlutar í þeim efnum, sem maður verður að telja, að verði með tímanum, þótt ekki hafi verið til þessa, verður þessi vegur áreiðanlega tekinn í þjóðvegatölu, því að hann er byrjunin að því að tengja syðri firðina við vegakerfi landsins. Er auðvelt að leggja veg frá Búðum yfir Víkurheiði til Stöðvarfjarðar, og þá er ekki eftir, til þess að vegasambandið komist á, nema leiðin yfir Kambanes til Breiðdalsvíkur, sem yrði nokkuð dýr vegarlagning á stykki. Þess ber þó að gæta í þessu sambandi, að ekki verður talin brýn þörf á að leggja veg þar í milli, þegar þjóðvegurinn yfir Breiðdalsheiði út til Breiðdalsvíkur er kominn á. Slitnaði vegasambandið þá milli þessara tveggja fjarða, sem mætti una við. Það verður ekki fram hjá því gengið, að annaðhvort liggur fyrir að koma Austfjörðum í samband við vegakerfi landsins með vegum eða að hafna þessari leið og hverfa að hinu, að koma Austfjörðum í samband við Fagradalsbrautina með nógu þéttum strandferðum. Yrði að því horfið, er gefið mál, að vegurinn yfir Fjarðarheiði er þar með orðinn óþarfur, því að ef strandferðirnar eru hafðar nógu þéttar, þarf ekki nema einn tengilið á landi til þess að tengja Austfirði við vegakerfi landsins. Nú er hinsvegar ekkert útlit fyrir, að að þessu verði horfið, heldur mun talið sjálfsagt af öllum, að haldið verði áfram í þá átt að tengja Austfirði við vegakerfi landsins með vegum, og samþykkt þessarar till. er því ef til vill fyrst og fremst vitnisburður um það, hvert Alþingi ætlast til, að stefnt verði í þessum málum í framtíðinni. Þá á ég aðeins eftir c-lið till. minnar, sem fjallar um það, að vegur verði lagður frá Fagradalsbraut við Köldukvísl um Eyvindardal, Slenjudal og Mjóafjarðarheiði að Mjóafirði. Þessi fjallgarður, Mjóafjarðarheiði, er annar lægsti vegurinn milli Héraðs og Fjarða, nokkuð hærri en Fagridalur, og nokkuð lægri en Fjarðarheiði. Á þessari leið eru ekki miklar torfærur við vegalagningu, nema Mjóafjarðarmegin. Þar er brött brekka, sem taka verður sneiðinga í. Að öðru leyti er þarna gott vegarstæði, eftir hallalitlum dölum héraðsmegin og rennsléttum dal eftir að ofan af heiðinni kemur. Eins og ég tók fram í upphafi, hefir enn ekki verið unnið úr mælingum þarna eystra frá 1931, og get ég því ekkert um það sagt, hvað þessar vegalagningar mundu kosta, enda tel ég það ekki skipta neinu máli í þessu sambandi, vegna þess að ekki er um það að ræða, að fé verði varið til þessara framkvæmda á næstu árum, heldur þýddi samþykkt till. nánast það, að Austfirðir ættu jafnan rétt sem aðrir landshlutar til að komast í samband við vegakerfi landsins, og að þótt þeir komi seinna, eigi þeir þó líka að koma, enda tek ég það svo, ef Alþingi fellir þessar till. mínar, sem Alþingi vilji með því lýsa yfir, að það líti svo á, að Austfirðir geti séð um sig sjálfir í þessum efnum, svo illa sem þeir þó eru settir frá náttúrunnar hendi um samgöngur og yrði slíkt svar frá Alþingi þó enn kaldranalegra, þegar litið er til þess, að í ýmsum héruðum, t. d. hér í nágrenni Rvíkur, liggur eitt samfellt veganet um allar sveitir, svo að kalla má, að hver bær geti haft beint bílsamband við Rvík. Ég þykist því mega vænta þess, að hv. d. taki þessum till. mínum með velvild, meiri velvild en þær hafa að fagna hjá hv.n., og samþ. þær, enda þótt slíkt yrði til þess, að eitthvað af þeim till., sem dm. hafa tekið aftur til 3. umr. kæmist inn í frv. áður en það verður afgr. héðan úr d. - Ég get búizt við því, að dm. reyni að afsaka sig með því, að þessa vegi megi gera að sýsluvegum, en slíkt er ekkert svar, m. a. af þeirri ástæðu, að sú stefna er ekki uppi að láta sýslurnar sjá um sína vegi á eiginn kostnað. Ef hinsvegar svo væri, væri ekki miklu hér til að svara. Í flestum sýslum landsins norðan og sunnan, að Vestfj. undanteknum, liggja nú þjóðvegir eftir endilöngum sýslunum. Svo verður ekki í Múlasýslu, því að svo má kalla, að þjóðvegurinn, sem þar er ákveðið að leggja, komi til með að liggja að miklu leyti þvert yfir sýsluna. Er að vísu nokkur bót ráðin á þessu, ef álman fæst tekin upp í vegalögin út frá aðalveginum, en mikið þó enn óunnið til þess, að sæmilegt megi teljast. Er það að vísu ekki furðulegt, því að það er eðlilegt, að það taki marga áratugi að koma vegakerfi landsins í sæmilegt horf, svo að flestir fái vel við unandi sinn hlut. Undanfarið hafa verið mjög miklar framfarir í vegamálum okkar og meira framkvæmt en nokkru sinni áður á því sviði. Má búast við, að minna verði um framkvæmdir á næstunni, en vegamálastjóri gerir þó ráð fyrir, að eftir 6 ár verði lokið að leggja þá vegi, sem eru undir 1. lið í gildandi vegal. Þar sem ég geri ráð fyrir, að d. taki þessum till. mínum vel, sé ég ekki ástæðu til að tala frekar fyrir þeim að svo stöddu, en ef þær koma til með að sæta sérstökum andmælum, mun ég skýra þær frekar en ég hefi gert, ef mér virðist ástæða til.

Guðmundur Ólafsson Ég er svo óheppinn að eiga tvær brtt. við frv., því að n. virðist vera einhuga um það, að leggja á móti öllum brtt. frá dm., og hafa þó 2 af 3 nefndarm. komið með brtt. við frv. Frsm. n. hefir a. m. k. lýst yfir því, að n. sé á móti því nú, að nokkrar breyt. verði gerðar á frv., a. m. k. í bili, og virðist n. þannig vera sammála vegamálastjóra um það, að frv. sé svo vel úr garði gert, að bezt sé að samþ. það óbreytt eins og það kom frá hans hendi. Ef svo færi engu að síður, að einhverjar brtt. við frv. næðu samþykki d., skilst mér þó, að n. hafi ekki meiri trú á réttlæti vegamálastjóra en svo, að hún muni til með að bera sjálf fram brtt. við frv. við 3. umr. Þegar litið er á þetta frv. og athugað, hverjar breyt. það felur í sér á núgildandi vegal., ætla ég, að flestir muni sjá, að frv. er ekki samið af neinni yfirvættis sanngirni. Ef sýslurnar eru bornar saman, kemur í ljós, að við sumar sýslur er bætt mörgum nýjum vegum, en nokkrar sýslur verða hinsvegar með öllu útundan t. d. Húnavatnssýsla, Skaftafellssýsla, Mýrasýsla og Kjósarsýsla. Hinsvegar fær t. d. Rangárvallasýsla samkv. frv. framlengingu á þjóðveginum þar, sem þegar er kominn upp í Fljótshlíð, alla leið upp til Hlíðarenda. Ég get því ekki skilið, af hverju n. getur hvorki unnað okkur þm. né heldur sjálfri sér að gera brtt. við frv., enda er betra að ganga svo frá vegal. í hvert skipti, að ekki þurfi árlega að vera að gera breyt. á l., og taka þá heldur fleiri vegi inn í l. í einu. Ég skil og ekki, hvað n. er að fara, þar sem hún segir í nál., að það sé mjög vafasamt, „að þeim héruðum, sem vegina ættu að fá, væri það nokkur greiði, þar sem óvíst er, að vegirnir yrðu fyrr byggðir en ella“, - og ennfremur: „Gagnið af lögfestingu fleiri þjóðvega nú fyrir hlutaðeigandi héruð myndi því verða lítið eða ekkert“. Fæ ég ekki séð, að héruðin eigi að þurfa að bíða lengur eftir þessum vegum, þótt þeir séu teknir upp í vegal., nema ef síður væri, enda er nú svo gott að vita, að sumir þeirra vega, sem hér hafa verið gerðar till. um, að teknir væru upp í vegal., eru þegar lagðir, svo að aðeins er um að ræða, að viðhald þeirra komi yfir á ríkissjóð. Eins og ég tók fram í upphafi, ber ég fram tvær brtt. við frv. Annar vegurinn, sem þar er um að ræða, Svínvetningabraut, frá Blönduósi að Svínavatni, er nýlagður að heita má, og því aðeins um að ræða, að viðhaldið komi yfir á ríkissjóð. Hafa Svínhreppingar lagt mikið á sig til að koma þessum vegi upp, og ekki nema sjálfsagt að ríkið sjái við þá þessa virðingarverðu viðleitni þeirra og taki að sér viðhaldið á þessum vegi. Meiningin er að leggja þennan veg lengra fram eftir sveitinni. En landslagi er svo háttað þarna, að leggja verður tvo vegi fram sveitina vegna Svínavatnsins, eins og hv.frsm. mun kannast við, því að hann er nokkuð kunnugur á þessum slóðum. Ég er ekki í neinum vafa um það, að þessi vegarspotti, sem ég þannig geri till. um, að verði tekinn í þjóðvegatölu, á mikinn rétt á sér í því efni, og a. m. k. meiri rétt en ýmsir vegir, sem lagt er til, að verði teknir upp í vegal. Hin till. mín fjallar um það, að Vatnsdalsvegur, frá Vatnsdalshólum að Undirfelli, verði tekinn í þjóðvegatölu sömuleiðis. Þessi vegur er að vísu ekki lagður nema að litlu leyti, spotti og spotti, en flestir lækir brúaðir, þannig, að ekki er eftir að brúa nema eina smáá, Kornsá. Vegurinn hefir þó verið nokkurn veginn fær á sumrin í seinni tíð, og síðan hann varð það, hefir umferðin um veginn verið æðimikil af utanhéraðsmönnum, enda þykir Vatnsdalur með fegurstu stöðum á þessu landi, og fýsir því marga þangað að koma til að njóta þar. náttúrufegurðarinnar. Ég vænti þess, að hv.n. sjái sig um hönd og fallist á að gera nauðsynlegustu breyt. við till. vegamálastjóra í frv., enda hefir n. sjálf flutt brtt. við frv., þótt ekki skipti þær miklu máli í sjálfu sér, og ég geri ekki ráð fyrir, að n. hafi flutt þær till. af gamansemi eða til þess eins að sjá þær á prenti. Ég held því, að vegamálastjóri hafi hlunnfarið nefndina og gert of mikið úr sínu eigin frv.

Þetta er stjfrv.

. Annars er ekki furða, þótt n. sé farin að gerast vegamálastjóra „undirdánug“ eftir að hann er búinn að sitja yfir henni í fullar 8 vikur samfleytt. En n. er auðsjáanlega óánægð. Það sést bezt á því, að tveir nm. sjálfir, þeir hv. 2. þm. Eyf. og hv.þm. Snæf., flytja brtt. Ég hafði þó haldið, að þessir menn væru meiri hl. n. Ég þekki þessa menn þá illa, ef þeir verða ekki með brtt., eftir að ég er búinn að sýna fram á, hve Húnavatnssýsla hefir verið látin mæta afgangi. Ég hefi líka hlustað á hv. 2. þm. S.-M. og fannst hann hafa mikið til síns máls, og þykist líka vita, að hann kunni að meta brtt. mínar. Það verður ekki lakara að hafa mig með till.nm. við 3. umr. Þeir verða ekki of margir samt.

Frsm. (Einar Árnason) Ég átti von á því, að þeir, sem flytja hér brtt., mæltu fyrir þeim, enda hafa sumir gert það, en ekki allir. Ætla ég nú að gera grein fyrir þessum brtt. af hálfu n., hvort sem talað hefir verið fyrir þeim eða ekki. Ég vil þá fyrst taka það fram, að samgöngumn. lítur svo á, að í frv. felist svo mikilsverðar umbætur á vegakerfi landsins, að nauðsynlegt sé, að frv. gangi í gegn á þessu þingi. En n. álítur, ef bætt er inn í frv. mörgum till. um þjóðvegi skipulagslaust, að það geti orðið til að hindra framgang málsins, og eru þá hv.þdm. ekki betur settir en þó að þeir taki brtt. sínar aftur. Við hv.þm. Snæf. höfum því lýst yfir því, að við tökum brtt. okkar aftur. Við sýnum með því sjálfsafneitun, sem aðrir hv.þdm. ættu að taka sér til fyrirmyndar. Okkur er auðvitað ekki síður annt um okkar brtt. en þeim um sínar, en við viljum sýna, að okkur sé alvara með að koma frv. fram. En þeim, sem leggja alla áherzlu á að pota fram sérstökum brtt. frá sjálfum sér, getur tæplega verið mikil alvara með það. Vík ég þá að brtt.Brtt. hv. 5. landsk. hafa verið teknar aftur til 3. umr., og get ég því sleppt þeim. Þá vík ég að þeim brtt., sem hefir verið mælt fyrir, og þá fyrst að brtt. frá hv.þm. A.-Húnv. um Vatnsdalsveg og Svínvetningabraut. Vatnsdalsvegur er 12 km. langur, en akfær og þarf lítilla umbóta við. Hann kostaði lítið, er lítið uppbyggður og vegarstæði gott. Viðgerð á veginum fór fram fyrir fáum árum, og lagði ríkissjóður þá fram helming kostnaðar. Þá er Svínvetningabraut. Hún er sýsluvegur, 24 km. langur, sem liggur út frá aðalþjóðveginum. Nú er um það deilt, hvort taka eigi slíka vegi í tölu þjóðvega. Verði slíkt gert hér, er hætt við, að slíkt yrði að gera víðar, en vandséð, hve miklu skipulag eða sanngirni ræður, ef þetta verður ýmist fellt eða samþ. eftir brtt. einstakra manna. Nú ganga 15% af bílaskatti til sýsluvega, og léttir það viðhaldið. Hv. flm. þessara brtt. var gamansamur og bauð okkur tveim í samgmn., sem brtt. fluttum, upp á hrossakaup. Ef brtt. hans verða samþ., ætlar hann að greiða okkar brtt.atkv. við 3. umr. Var á honum að heyra, að þetta væri sérstakt veglyndi, en á venjulegu máli heitir þetta hrossakaup. Hv. þm. A.-Húnv. hnaut um ummæli í nál., þar sem talað er um, að gagn af lögfestingu nýrra þjóðvega sé lítið eða ekkert. Ég held, að ef þetta er skoðað niður í kjölinn, sé þetta á rökum byggt. Nú geta sýslur fengið helming kostnaðar til sýsluvega. Ef svo stæði nú á, að sýsla væri hálfnuð við sýsluveg, sem gerður væri að þjóðvegi, hætti sýslan auðvitað að leggja af mörkum til vegarins. En hinsvegar eru lítil líkindi til þess, að ríkissjóður geti lagt fram mikið af vegabótafé næstu árin. Þetta gæti því orðið til þess að tefja hreint og beint fyrir vegalagningunni. Ella hefði sýslan brotizt í framkvæmdunum. Þá átti hv. 2. þm. S.-M. brtt. og mælti fyrir þeim. Hann sagði, að Austfirðir væru olnbogabörn ríkissjóðs, og þá víst sérstaklega um vegi. Í nál. er skýrsla um skipulag þjóðvega. Af þessari skýrslu sést, að Suður-Múlasýsla og Norður-Múlasýsla eru næsthæstar um þjóðvegalengd. Aðeins Árnessýsla ein er hærri. Ef brtt.hv. 2. þm. S.-M verða samþ., verða þær hæstar á landinu. Með þessu er ég ekki að segja, að Suður-Múlasýsla hafi lengsta akfæra vegi. Þetta eru fyrirhugaðir vegir. En það sýnir aðeins, að þótt vegur sé í vegalögum, kemur hann ekki að gagni strax. Og svo hygg ég, að yrði hér, þótt brtt. yrðu samþ. Vík ég þá að þessum brtt., hverri fyrir sig. Verður þá fyrst fyrir Norðfjarðarvegur. Hv. þm. skýrði allgreinilega frá öllum ástæðum. Hann er að vísu kunnugri þarna en ég. En ég þekki þó það til á Austfjörðum, að ég veit, að þessi vegur verður að liggja yfir lítt kleif fjöll og getur ekki verið fær nema stuttan tíma ársins, eða aðeins á sumrin. Þetta vegarstæði á milli Eskifjarðar og Norðfjarðar hefir verið rannsakað og vegamálastjóri látið það álit í ljós, að vegna legu sinnar geti vegurinn ekki orðið nema sumarvegur. Ég hefi engu við þetta að bæta, og vera má, að hv. 2. þm. S.-M. geti gert aths. við þetta, en n. hefir ekki annað en þetta fyrir sig að bera. Þá er það Fáskrúðsfjarðarvegur. Sá vegur er 34½ km. á lengd, og telur vegamálastjóri, að megi gera óvandaðan bílfæran veg fyrir 50 þús. kr., en þó yrðu óbrúaðar smáár og lækir. Þessi vegur er með suðurströnd Reyðarfjarðar, en þar er byggð strjál. Þá er Mjóafjarðarvegur, 42 km. á lengd. Þessi vegur yrði fyrir Mjóafjörð einan, en þar búa 170 manns. Vegurinn liggur yfir heiði, 550 metra háa, og er þar snjóþungt, svo að vegurinn gæti ekki orðið nema sumarvegur. Ég hygg, að þótt þessir vegir yrðu allir teknir í þjóðvegatölu, þá yrði gagnið að því ekki eins mikið og menn ætla. Alla þessa vegi er erfitt að byggja og nota vegna snjóþyngsla. Ég neita því ekki, að þeir geti orðið til þæginda, þegar þeir eru komnir í kring, en ég held, að þess yrði langt að bíða, þótt þeir kæmust inn í frv. Eftir frv. á nú að bæta 586 km. í þjóðvegatölu og eftir brtt. 454 í viðbót, eða samtals yfir 1000 km. Nú eru þjóðvegir samtals 2500 km., og yrðu því eftir þessu 3500 km. Ef ríkissjóður tekur mikið af sýsluvegum í tölu þjóðvega, hlýtur framlagið að vaxa og þá lamast geta ríkissjóðs til að leggja nýja vegi. Því er vafasamt, að nokkuð vinnist við að fá slíka vegi inn í frv. Ég vil vekja athygli á því, að tekjur af bílaskatti til sýsluvega nema 45 þús., sem verja á til viðhalds miðað við bílferðir á veginum og hag sýslusjóðs. Þessar tekjur hljóta að geta létt undir svo að um munar. Ég tel vafasamt, eins og ég hefi þegar sagt, að það flýti fyrir vegagerðum, að umráðarétturinn yfir sýsluvegum sé fluttur yfir til löggjafarvaldsins frá sýslunefndunum, svo að þær hætti að hafa yfir því að segja, hvaða vegir eru lagðir. Ég held, að betur fari á, að sýslunefndir ráði þessu eins og verið hefir og fái þann styrk frá ríkissjóði, sem hægt er að veita.

Ingvar Pálmason Ég vil þakka hv.frsm. fyrir að hafa sýnt brtt. mínum þá viðurkenningu að ræða um þær. Ég vil líka þakka fyrir það, sem hann hefir upplýst. Vegamálastjóri hefir eitthvað unnið úr mælingum þeim, sem gerðar voru á þessu svæði nú fyrir skömmu. Hv. frsm. vildi álasa okkur flm.brtt. fyrir það, að við kæmum með þessu skipulagsleysi á vegamálin ef brtt. þær, sem fyrir liggja, væru teknar inn í l. án athugunar. Ég vil minna á það, að n. hefir haft brtt. okkar til meðferðar í 8 vikur, og ég hefði ekki tekið illa upp fyrir n., þótt hún hefði lagfært þær, því að vel má vera, að gallar séu á þeim. En það hefir n. ekki gert. Ég get ekki sýnt þá sjálfsafneitun að falla frá brtt., með því móti brygðist ég því trausti, sem mínir kjósendur, og líka þeir, sem ekki hafa kosið mig, bera til mín. Þessar brtt. hafa fylgi í mínu kjördæmi, og ég á ekki lakara með að standa við það, að það sé almenn ósk Austfirðinga, að þessir spottar verði teknir inn í l. heldur en n. að standa við þá langþráðu ósk Austfirðinga að fá veg yfir Möðrudalsöræfi. Hv. frsm. sagði, að við mættum ekki sýna það alvöruleysi að spilla þessu frv. með till. okkar, svo að það yrði því að bana. Það hefir verið hent á, að við nytum góðs af þeim brtt., sem þegar væru komnar inn í frv., og ég veit, að við njótum einhvers góðs af þeim. En ég lít svo á, að ekki sé nema örlítið af því, sem til framkvæmda kemur á þessu ári, og ég hefi þá reynslu í vegamálum, að því meir sem menn nudda við að koma sínu fram, því meiri verði árangurinn, og ég get ekki talið það afskaplegan skaða, þótt afleiðingin yrði sú, að frv. gengi ekki fram nú. - Þá ætlaði nú hv.frsm. alveg að rota mig með því, að Suður- og Norður-Múlasýslur væru með þeim sýslum, er mesta hefðu þjóðvegalengd. Það er auðvitað rétt, og þó má henda á Árnessýslu, er hefir lengri þjóðvegi, en á samt að fá viðbót í þessum l., og er ég ekki að telja það eftir. En það verður að gá að því, þegar talað er um lengd þjóðveganna, hver aðstöðumunurinn er. Ég held, að um þetta valdi nokkuð ókunnugleiki, eins og hv.frsm. viðurkenndi líka. Og án þess að lá vegamálastjóra, þá vil ég halda því fram, að ef honum hefði verið eins tíðförult um þessa vegaspotta, sem ég fer fram á, að teknir verði upp í frv., eins og um vegina hér í kringum Rvík, þá hygg ég, að hann fyndi til þess, að kröfurnar eru ekki framkomnar að ástæðulausu. Það er eðlilegt, að menn finni lítið til þess, sem ekki snertir þá sjálfa neitt. Ég er óhræddur um, að hver, sem kynnir sér stærð Suður-Múlasýslu undrist ekki, þótt hún hefði lengsta vegi, svo að það út af fyrir sig, hve mikið er komið af þjóðvegum á pappírinn í þessari sýslu, hefur ekki mikið að segja, því að enginn skýrði frá því, hve mikil er búið að leggja af þessum vegum. Þeir hafa komið inn í vegalögin á seinni árum. Póstleiðin gamla liggur yfir Breiðdalsheiði, út Breiðdal og yfir Berufjarðarskarð. Við þetta sat lengi, en nú er ætlað að færa veginn á þá leið, sem auðvelt er að leggja bílveg, og ég hygg, þótt ég sé ekki alveg viss um það, að sú viðbót, sem við eigum að fá, liggi mest í því, að póstvegurinn er færður út fyrir hjá Stræti, og verður að telja það einungis lagfæringu ríkissjóði í hag. - Þá gaf hv.frsm. nokkra lýsingu af þessu vegarstæði, eftir vegamálastjóra, og skal ég hvorki rengja vegalengd né hæðarmælingar. Mig brestur gögn til þess. En í 700 m. hæð hefur Oddsskarð ekki verið talið hingað til. Ég skal þó ekki neita því, því að sjálfur hefi ég ekki mælt það og hef ekki fyrir mér svo ugglausa mælingu, að ég geti staðhæft, að þessi mæling sé of há. En grunur minn er sá, að þar sé heldur bætt við en dregið úr. En hvað sem því líður, þá hefi ég fyrir mér orð verkfræðings, sem hér á sæti í d. og hefur orðið mér samferða yfir Oddsskarð, um það, að engir tekniskir ómöguleikar væru á því að leggja veg yfir Oddsskarð. Hinu lét hann ósvarað, hvað það myndi kosta. Það, að vegurinn verði ekki fær nema að sumrinu til, er að miklu leyti rétt. En hve mikið af okkar þjóðvegum er fært bæði sumar og vetur. Ég er hræddur um, að þeir styttist æðimikið, ef miðað er við það, hvort þeir séu færir árið um kring eða ekki. En það, sem ég gat sem meðmæla með Oddsskarði, er vegamálastjóri telur nú óhagstæða leið milli Eskifjarðar og Norðfjarðar, að þar eru 12-15 km. bílfærir svona oftast allan veturinn, og við erum svo nægjusamir þarna austur frá, að við teljum það mjög mikið hagræði, ef við getum af þessari vegalengd, sem er um 20 km. frá Nesi til Eskifjarðar, farið um helminginn í bíl flesta tíma árs, þótt við verðum að fara hinn hlutann öðruvísi. Við erum vanastir því Austfirðingar að láta fæturna hafa það. En ég skal ekki nokkurn hlut um það deila, og það má vel vera, að þessi vegur frá Eskifirði til þess sé hefur kominn ytri leiðina. Hann verður miklu dýrari, en það er sá kostur við hann, að hann verður miklu lengur fær, því að þótt minnzt væri á Víkurheiði sem fjallgarð, þá er hún lágur fjallgarður og snjó leysir þar snemma á vorin og leggur seint á haustin. Snjór liggur lengur á Oddsskarði, en beggja megin við skarðið getur verið bílfært löngu áður en leysir af háskarðinu, og býst ég við, að Eskfirðingar og Norðfirðingar myndu ekki telja eftir sér að moka af því, svo að það yrði fært e. t. v. mánuði eða þrem vikum fyrr en ella. Þetta verður að taka með í reikninginn. Hæsta hæð fjallsins er einungis hryggur, en norðanmegin dalur, sem liggur lágt, og sunnan megin lækkar mjög fljótt. Ég ætla ekki að gera það að neinu ágreiningsatriði, hvor leiðin verður valin, og skal ég alls ekki deila um það, en mér þótti það dálítið einkennilegt í umsögn vegamálastjóra, að hann skyldi taka það fram, að báðir vegirnir, bæði Fáskrúðsfjarðar og Norðfjarðar, lægju eftir strjálbýlum héruðum. Ég veit ekki betur en að aðalstefnan hafi verið sú, að leggja þjóðvegi yfir óbyggðir. Ég hefi ekki farið um Möðrudalsveginn. Þó held ég, að meðfram honum sé næsta strjálbýlt og á köflum líklega ekki öllu þéttbýlla en við vegarspottann minn. Þetta gefur mér hendingu um, að öll atvik séu hér ekki athuguð eins og þarf, og held ég sem sagt, að nokkru valdi ókunnugleiki vegamálastjóra um aðstöðu á þessu svæði - miklu fremur en að hann vilji spyrna á móti aðalrökum og kröfum þessa héraðs. - Að því er snertir þessa lauslegu áætlun vegamálastjóra um kostnað við vegalagninguna, þá vil ég taka það fram, að ég hefi ekki orðið var við, að hann hafi gefið n. nokkrar upplýsingar um kostnað við vegalagningu frá Eskifirði yfir Oddsskarð. En hann nefndi upphæðir við báðar hinar vegalagningarnar, og hann sagði, sem að líkindum mun vera rétt, að ytri leiðin frá Eskifirði að Nesi myndi vera um 40 km. Reyndar var þetta mælt áður af manni, sem er í trúnaðarstöðu hjá vegamálastjóra, og honum reiknaðist til, að það myndu vera 35 km., en mér þykir sennilegra, að tala vegamálastjóra sé rétt, og taldi hann, að þann veg mætti leggja fyrir 150 þús. kr., fyrir utan það að brúa Norðfjarðará, en hún kemur hvor leiðin sem valin er. Þess ber þó að gæta, að eftir áliti vegamálastjóra verður brúin 13 þús. kr., verði þessi leið valin, en óhætt mun að fullyrða, að sá kostnaður yrði miklu minni, ef hin leiðin yrði valin. Um veginn frá Búðareyri við Reyðarfjörð að Búðum í Fáskrúðsfirði gerði vegamálastjóri ráð fyrir því, að gera mætti hann færan fyrir 50 þús. kr. Þetta virðist mér sanna það, sem ég hefi haldið hér fram, að yfirleitt sé þessi leið ekki mjög óhagstæð til vegalagningar. Ég held því, að þessar upplýsingar, sem koma frá vegamálastjóra, en því miður eru of litlar, hnigi í þá átt, að þessi vegarspotti ætti að takast upp í þjóðvegatöluna. Að því er haldið fram, að þessi vegur sé aðeins fyrir ferðafólk, stafar einungis af ókunnugleika. Mætti e. t. v. frekar segja slíkt um veginn yfir Möðrudalsöræfi og ekki myndi þar verða flutt kjöt eða fiskur. En þegar litið er á Norðfjörð og Fáskrúðsfjörð, sem eru stærstu fiskiverin á Austurlandi, myndi það verða til stórra hagsbóta að fá þennan tengilið, er kæmi þeim í beint samband við Fljótsdalshéraðið, sem skortir alveg fisk, a. m. k. á meðan ekki gengur meira með klakið í Lagarfljóti. En frá Fljótsdalshéraðinu fengju kaupstaðirnir aftur nýtt kjöt og aðrar landbúnaðarafurðir. Getur því enginn sagt, að þetta sé fyrir „short“. En þarna er höggið of nærri þeirri stefnu, sem hefir komið fram hér í d. Aðalþörfin fyrir þessa vegi er einmitt í sambandi við Fljótsdalshéraðið, til þess að geta komið á hagkvæmu sambandi við kaupstaðina. Ég get þess þó, að úr þessu mætti bæta með því að láta haganlegan bát ganga milli fjarðanna a. m. k. einu sinni í viku. En stefnan virðist ekki vera sú. Það er hreinasti misskilningur, sem ég vil kveða niður hér, að þessi vegur eigi að verða til þess að leika sér á. Það liggur og í augum uppi og þarf ekki nema lauslegt yfirlit yfir atvinnureksturinn í þessum tveim stöðum til þess að sjá undireins tilgang þessa vegar. Þetta myndi að vísu ekki koma að fullum notum á vetrum til flutninga, en það stendur svo á hjá okkur Íslendingum, að því miður getum við ekki notað okkar akvegi á vetrum, a. m. k. ekki nema á litlum hluta landsins. Ég er sem sagt þakklátur hv.frsm. fyrir þær upplýsingar, sem hann hefir gefið í þessu máli, því að þær hníga allar að því, að þessi vegarkafli verði tekinn í þjóðvegatölu. Ég skal einungis minnast á þriðju brtt., um veg frá Fagradalsbraut niður í Mjóafjörð. Það getur e. t. v. orðið til þess að gleðja hv.frsm., að þessi vegur hefir verið í tölu fjallvega, svo að þar er ekki verið að létta neinu af sýslunum, og ég veit, að stundum hefir komið fyrir, að til hans hefir verið varið af fé til fjallvega, en sá vegur liggur bara ofan til Mjóafjarðar, og verður þeim firði ekki á annan hátt komið í samband við aðra firði landleiðina. En nákvæmlega sama er að segja um Seyðisfjörð, og veit ég ekki til, að það hafi verið haft sem andmæli gegn vegi yfir Fjarðarheiði.

Fleira fólk þar

. Já, nú sem stendur, en það eru ekki mörg ár síðan eins margt fólk var í Mjóafirði, og Mjóifjörður hefir sýnt, að þar eru mikil skilyrði til útgerðar. Hann er síldarsælasti fjörður Austurlands. Það geta orðið knýjandi ástæður til að gefa Mjóafirði samband við upphéruðin, þótt nú séu þar ekki nema 170-200 íbúar. Ég held því, að við, sem að þessum till. stöndum, en, það eru miklu fleiri en ég, þótt þær eigi ekki fleiri formælendur í d. en mig, og vænti ég, að ég megi reikna þar með hv. 2. þm.N.-M., því að hann hefir svipaðra hagsmuna að gæta, getum vænzt þess, að þótt svo fari, að þessir spottar fáist ekki inn í 1. nú, þá liði ekki langur tími unz það verður, sérstaklega ef þetta mál verður ekki látið ganga fram á þessu þingi. Þess vegna er það, að ég mun tvímælalaust og án þess að kveinka mér greiða atkv. gegn þessu frv., verði brtt. felldar, því að ég er viss um, að það flýtir fyrir, að þessar till. komist fram, og ég tel ekki neitt stórvægilegt í hættu þótt þær umbætur, sem frv. þetta felur í sér, yrðu að bíða næsta þings, því að ég hygg, að það verði ekki stórvægilegt, sem framkvæmt verði af þeim umbótum í sumar.

Guðmundur Ólafsson Það eru einungis fáein orð, sem ég þarf að segja, og verð ég að segja, að hann gerði mér það ekki auðveldara næsti ræðumaður á undan, því að hann var svo voðalega kurteis og þakkaði víst einum tvisvar sinnum fyrir undirtektirnar. Ég get ekki fundið, að hann hafi nokkuð að þakka, heldur gæti skeð, að ég hefði ástæðu til að þakka, því að frsm.n. var ekki viss um, hvort ég ætlaði að sýna veglyndi eða hrossakaup. Ef hann ætlar mér, að ég sýni veglyndi, þá hefi ég ástæðu til að þakka, en hrossakaupin hafa nú aldrei verið álitin neitt sérstaklega heiðarleg verzlun í þeirri merkingu, sem venjulega er höfð um þau hér, og get ég ekki þakkað það, ef ég á að vera mikið við þau riðinn. - Ég skal svo fara nokkrum orðum um þessa vegaspotta, sem ég er með. Hann fór réttum orðum um það, að það væri nýbyggður vegur eystri vegurinn - Svínvetningabrautin -, og þá sagði hann, að allmikið hefði verið að Vatnsdalsveginum gert fyrir fáum árum. Í allmörg ár hefir verið gert við hann á hverju ári og vegurinn er góður, þegar þurrt er. Annars er hann nú ekki góður. En svo segir hann, þegar hann er búinn að tala um mína vegarkafla, að þetta sé innanhéraðsvegur og ekki víst, hvort rétt sé að taka slíka vegi inn í vegalögin og gera að þjóðvegi. En hvaða vegir eru það, sem lagt er til í frv. að teknir séu í þjóðvegatölu? Eru það ekki innanhéraðsvegir, Laugardalsvegur, (Gnúpverjavegur, Hafnarfjallsvegur og yfirleitt flestir þessir vegir, sem taka á inn? Það er ekkert sérstakt við þá og þeir eru samskonar þeim, sem ég legg til, að teknir verði í þjóðvegatölu, svo að það er nú hlutdrægni að mæla með sumum, en á móti öðrum, á þeim grundvelli. Þessi ummæli voru það einkum, sem komu mér til að standa upp aftur, en það er til lítils að vera að tala um svona hluti langt mál. Þeir deildarmenn, sem eru inni, skilja þetta og langrar útlistunar þarf ekki við. Þá taldi hv.frsm., að það væri óheppilegt að taka sýsluvegi upp í tölu þjóðvega, af því að vegamálastjóri réði þá mestu um byggingu þeirra og hvenær farið yrði að vinna að þeim. Hvað snertir Svínvetningabraut, frá Blönduósi að Svínavatni, þá ber ég nú ekki svo mikinn kvíðboga fyrir þessu, af því að það er nú búið að leggja þá braut. Þar er því aðeins um viðhald að ræða. Nokkuð öðru máli gegnir um Vatnsdalsveginn, frá Vatnsdalshólum að Undirfelli, sem að litlu leyti er lagður vegur, og þar vantar nauðsynlega brú á smáá, sem oft er ill yfirferðar. En það var sérstaklega eitt atriði í ræðu hv.frsm., sem ég kunni ekki við, þar sem hann sagði, að n. legði á móti því, að innanhéraðsvegir væru gerðir að þjóðvegum. Ég sé ekki betur en að fjöldinn af þeim vegum, sem hér verða bornir undir atkvæði, bæði í frv. og í brtt. einstakra þdm., séu innanhéraðsvegir. Ég er ekki klókur í því fyrirfram, hvaða afstöðu hv.þdm. ætla að taka. Mér skilst, að ýmsum brtt. verði frestað til 3. umr., en líklega hljóta þær að koma þá undir atkvæði.

Það er ekki víst

. Ja, ég verð nú að segja, að ég met það ekki sérlega mikils, þó að 2 hv.nm. segist ætla að fórna sínum brtt., ef þeir geta með því fellt brtt. allra annara þdm. Ég ætla mér ekki að þakka hv.n. þá hugulsemi, en hv. 2. þm. S.-M. má gera það, ef honum sýnist.

Frsm. (Einar Árnason) Ég ætla aðeins að fara örfáum orðum um það, sem hv.þm. A.-Húnv. sagði um innanhéraðsvegina. Hann gat þess, að ýmsir af þeim vegum hefðu verið teknir upp í þetta frv. Það er vitanlegt, að þjóðvegirnir eru líka í mörgum tilfellum innanhéraðsvegir. Hv. þm. gat um nokkra vegi, er væru hliðstæðir þeim, er hann flytur brtt. um: Hafnarfjallsveg, Fljótsheiðarveg o. fl. Ég skal t. d. nefna Hafnarfjallsveg í Borgarfjarðarsýslu, sem er innanhéraðsvegur. Það er ekki sanngjarnt, að sýslan kosti að mestu lagningu þess vegar, því þess ber að gæta, að þar er mjög mikil umferð langferðamanna. Sama má segja um Fljótshlíðarveg. Þessi viðbót, sem þar er um að ræða, er aðeins tæpir 3 km. inn að hinum fornfræga stað, Hlíðarenda í Fljótshlíð, sem margir útlendir og innlendir langferðamenn vilja gjarnan heimsækja og skoða. Hinsvegar ber einnig að gæta þess um Hafnarfjallsveg, að þó hann liggi eftir miðri sveit, þá er hann einn kafli í hinum langa og fjölfarna Norðurlandsvegi. Þess vegna hlýtur hann að verða tekinn í þjóðvegatölu, og á því ekkert skylt við þá vegi, sem hv.þm. A.-Húnv. flytur till. um. Annars vil ég taka það fram aftur fyrir hönd n., að hún telur rétt, að frv. sé samþ. óbreytt, þó að hún hinsvegar leggi ekkert kapp á það að fella allar brtt. einstakra þdm. Hún vill aðeins benda á, að það muni vera mjög varhugavert að bæta öllum vegaköflunum, sem einstakir þdm. flytja brtt. um, inn í frv., af því að það getur valdið hinu mesta reiðuleysi í vegamálunum og tafið fyrir því, að þetta frv. verði að lögum.

Páll Hermannsson Hv. 2. þm. S.-M. hnaut um eina setningu í nál. á þskj. 326, þar sem komizt er þannig að orði, að ef akfærum sumarvegi verði komið frá Reykjavík norður um land til Reyðarfjarðar, sé með því fullnægt langþráðri ósk allra Austfirðinga. Ég verð nú að viðurkenna það, að ég hafði sjálfur ekki veitt þessu orðalagi sérstaka eftirtekt, þegar ég skrifaði undir nál. Ég undrast það ekkert, þó að hv. 2. þm. S.-M. hnyti um þessa setningu; honum er sjálfsagt vel kunnugt um það eins og mér, að það mun heldur sjaldgæft, að Austfirðingar hafi allir eina sameiginlega ósk í vegamálunum. En þó hygg ég, að þetta sé sú umbót á vegasambandinu, sem einna flestir Austfirðingar verði sammála um. Það liggur í hlutarins eðli, að fyrsta sporið á að vera það, að komast í fullkomið samband við aðalvegakerfi landsins og geta ferðast þegar þörf krefur með bílum á akfærum vegum. Ekki sízt þegar strandferðum fækkar og samgöngur á sjó við Austurland fara versnandi. Ég á enga brtt. við frv., en það stafar ekki af því, að ég hafi ekki fullkomið tilefni til þess, eða að kjósendur mínir hafi ekki óskað eftir því, heldur stafar það eingöngu af því, að ég álít, að frv. eigi að verða að lögum á þessu þingi, helzt óbreytt, og að í því felist gagngerð umbót frá því, sem nú er. Ég hygg, að ef allar óskir kjósenda í þessum efnum yrðu teknar til greina, eða samþ. meira eða minna af brtt.hv.þdm., þá sé mjög hæpið, að frv. gangi fram á þessu þingi. - Ég hefi lengi verið þeirrar skoðunar, að það sé eðlilegast, að stj. láti að undangenginni rannsókn undirbúa starfsplan fyrir ríkið í vegamálunum, og þær breyt., sem á vegalögunum eru gerðar, eigi ætíð að vera vel undirbúnar og gerðar að fullkomlega yfirlögðu ráði, en að brtt. frá einstökum þm. séu ekki samþ. án slíkrar athugunar. Þessari reglu hefir verið fylgt um undirbúning frv. Ég er sammála hv. 2. þm. S.-M. um það, að sumar af brtt. hans eru mjög nauðsynlegar, og væri heppilegt, að sumir vegakaflarnir yrðu þegar teknir inn í þjóðvegalögin. En hinsvegar er ég á annari skoðun en hann um það, hversu líklegt sé að það flýti fyrir framkvæmdum á vegalagningum, án þess að sæmilegur undirbúningur sé tryggður fyrir því, og án þess að verulegar líkur séu til þess að fé verði til í ríkissjóði á næstu árum til þjóðvegalagninga svo nokkru nemi. Í nál. höfum við gefið yfirlit um það, hvað þjóðvegirnir eru langir í einstökum héruðum samkv. gildandi lögum og hvað viðbótin nemur miklu samkv. stjfrv., og ennfremur hversu mikið er búið að leggja af þeim þjóðvegum, sem nú eru lögbundnir. Á bls. 8 í nál. má t. d. sjá það, að á Austurlandi verður lengd þjóðvega samkv. lögum og frv. því, sem fyrir liggur, 632,2 km., en af því eru 481 km., sem ekki teljast akfærir. Þegar litið er á vegamálin frá sjónarmiði Austf., þá vantar þar ekki fyrst og fremst lögákveðna þjóðvegi. En það, sem vantar, eru peningar til þess að gera þjóðvegina akfæra. Ég lít svo á, að við þm. Austfirðingafjórðungs eigum nægilegt verkefni fyrir höndum að útvega fé til þess að gera þá þjóðvegi, sem nú eru á Austurlandi, að akvegum, þó að ekki sé bætt miklu við þá. Ég skal að vísu játa, að það stendur þannig á um vegarkaflann á milli Eskifjarðar og Neskaupstaðar í Norðfirði, að hann á meiri rétt á sér en flestir hinir vegarkaflarnir, sem brtt. eru fluttar um. En þó hefði ég talið það viðfelldnara, að það mál væri betur undirbúið, áður en sá vegur væri tekinn í tölu þjóðvega. Það er óviðkunnanlegt að vita ekki, hvort vegurinn á að vera 20 eða 40 km. langur, eða m. ö. o. hvar hann á að liggja. Mér finnst eðlilegra, að það sé fyrst rannsakað, hvar vegurinn á að liggja og hvað hann muni kosta, áður en hann er gerður að þjóðvegi, og að þeim undirbúningi loknum verði reynt að útvega fé til þess að byrja á veginum. Því að þeir vegir, sem taldir eru þjóðvegir án þess að vera byggðir upp, eru lítils virði. Á þinginu 1930 var bætt við þjóðvegi á Austurlandi 50 km. löngum vegarspotta, sem er allur í byggðu héraði og gæti komið mörgum að notum. En hvernig gengur að fá fé til þess að leggja hann? Það má vel vera, að þar megi um kenna ódugnaði okkar hlutaðeigandi þm., hvað lítið hefir áunnizt um fjárútvegun til þessa vegar. Inn í fjárlög síðasta árs var kúgað 10 þús. kr. framlag til hans, en í fyrra sumar var ekki unnið fyrir meiru en ca. 3600 kr. Hverju erum við svo nær, þó að þjóðvegirnir verði lengdir, ef framkvæmdirnar eru þessu líkar? Í þessu fjárlfrv., sem nú er að berast hingað til okkar í deildina, er enginn eyrir ætlaður til þessa vegar. 

Ingvar Pálmason Ég veit það ofurvel, að okkur hv. 2. þm.N.-M. ber ekki mikið á milli um þessar vegamálatill., er snerta Austurland, enda er það skiljanlegt, þar sem hann er eini maðurinn í þessari hv.þd., auk mín, sem er kunnugur þar austur frá, þó að hann þekki ekki nægilega til um afstöðu sumra af þeim vegum, sem ég flyt brtt. um. En það, sem okkur greinir á um, er þetta: að hann segir, að á meðan ekki sé búið að leggja nema 1/3 hluta af þjóðvegum í Múlasýslum, sem nú eru lögákveðnir, þá sé ekki ástæða til að bæta við þá eða lengja. En hér ber mikið á milli. Ég álít, að það sé fyrsta sporið í áttina að koma vegunum inn í þjóðvegakerfið; þá fyrst má það koma til álita, hvaða vegir séu nauðsynlegastir og eigi að sitja fyrir, þegar til framkvæmda kemur. Og ég er ekki í nokkrum vafa um það, að vegurinn á milli Eskifjarðar og Norðfjarðar verður lagður innan fárra ára. Og verði valin lengri leiðin (þ. e. ytri leiðin), ber á það að líta, að vegarbót þeirri, sem gerð er heima í héraði, verði hagað þannig, að hún sé í fullu samræmi við það, sem þjóðvegurinn verður lagður síðar og falli inn í hann. En þá kemur fyrst og fremst til greina, hvar brúin á að liggja yfir Norðfjarðará. Á því er nokkur vafi, en ef til vill verður hún ekki byggð fyrr en búið er að ákveða, hvar þjóðvegurinn skuli vera. Hv. 2. þm.N.-M. taldi, að þetta vegarstæði væri of lítið rannsakað, og það er að vísu rétt. Það hefir reynzt erfitt að fá slíka rannsókn gerða af mönnum, sem treysta mætti til þess. En árið 1931 tókst okkur þm. S.-M. að fá vegamálastjóra til að lofa því að senda mann austur til að mæla fyrir veginum, og það var gert um sumarið. En svo hefir sáralítið verið unnið úr þeim mælingum, annað en þetta hrafl, sem kemur fram í nál. samgmn., eða fskj. vegamálastjóra við það. Og það tel ég sök þeirra, sem hafa stjórn vegamálanna með höndum, því mér er óhætt að segja, að við höfum gengið eftir þessum mælingum. En þó að vegamálastjóri kunni að vera því mótfallinn, að þessir vegir verði teknir upp, þá legg ég áherzlu á það, fyrst og fremst, að vegirnir milli Eskifjarðar og Norðfjarðar og Reyðarfjarðar og Búða verði teknir inn í þjóðvegalögin, og hinir líka, því að þá fyrst kemur það til greina, að farið verði að athuga þá og undirbúa byggingu þeirra. - Ég er sannfærður um, að þegar búið er að ákveða þjóðveg á milli Eskifjarðar og Norðfjarðar, þá líða ekki mörg ár þangað til farið verður að leggja hann.

Flm. (Pétur Ottesen) [óyfirl.]: Því er mikið lýst í grg.till., að þó mjög sé áfátt hagnýtingu íslenzkra hráefna, þá sé einna lakast komið um hagnýtingu innlendra skinna, hvort sem um notkun innanlands er að ræða eða til þess að auka verðmæti þeirra á erlendum markaði. Þörfin til þess að stuðla að fullkomnari hagnýt. skinna liggur í augum uppi, ekki sízt ef athugað er, að til þess að vinna við skófatnaðargerð, reiðtýgi, aktýgi, bókband, hanzka og fleira, eru vörur fluttar inn í landið fyrir allt að 2 millj. króna og gúmmivörur fyrir 750 þús. kr. Nú er svo farið, að þrátt fyrir þennan mikla innflutning á skinnum og vörum til þesskonar iðnaðar, þá er í landinu sjálfu framleitt miklu meira en nóg til þess að fullnægja þörfunum. En skilyrðin eru ekki fyrir hendi til þess að nota sér það til hlítar, því að bæði vantar sútunarverksmiðju og skófatnaðarverksmiðju. Reyndar er til lítill vísir til þessara framkvæmda, sem nokkrir menn standa fyrir og miðar að því að vinna að sauðskinnum, svo að þau geti orðið verðmætari og hæfari til útflutnings á erlendum markaði. S. Í. S. á Akureyri hefir einnig hafizt handa um litla viðleitni til þess að vinna úr stórgripaskinnum ýmsa nytsama hluti, einkum reiðver og aktýgi. Það er öllum ljóst, hve mikið fjárhags- og atvinnuspursmál það er, að við verðum færir um að taka í vorar hendur allt það, sem þarf til framleiðslu á skinnavörum, og útvegun þeirra tækja, sem til þess þarf. Það, sem helzt knýr á, að eitthvað verði framkvæmt í þessum efnum, er, að skinnavara sú, sem við flytjum út, er að heita má verðlaus. Auk þess eru afleiðingar verðfallsins, sem sérstaklega er á landbúnaðarafurðum og birtast í skorti erl. gjaldeyris, sem spara verður eins og unnt er, og þá með takmörkun innflutnings. Því verður ekki mótmælt, að hagnýting íslenzkra afurða til þess að fullnægja öllum þörfum er nauðsynjamál, og við megum ekki láta undir höfuð leggjast að sýna framtak og dugnað í þessum efnum, því að fyrst og fremst er þetta atvinnu- og iðnrekstrarspursmál, og að öðru leyti verður það til þess að auka verð á skinnum. Í þriðja lagi sparar það oss erlendan gjaldeyri og í fjórða lagi má skoða það sem nauðvörn gegn þeirri skatta- og innilokunarstefnu, sem nú gengur um öll lönd og knýr þjóðirnar til þess að búa sem bezt að sínu. Þetta eru nú ástæðurnar til þess, að við hv.þm. Str. höfum borið fram þessa till. um, að ríkisstj. láti rannsaka, hvaða kostnað það hefði í för með sér að setja á stofn sútunarverksmiðju og hvort hún gæti fullnægt þörf landsmanna, og ennfremur, ef henni yrði komið á fót, hvernig muni gefast að vinna úr sauðskinnum til þess að þau verði útflutningshæf. 2. liður till. fer fram á það, að rannsökuð verði skilyrði fyrir því að koma á fót skófatnaðarverksmiðju, því að langstærsti liðurinn í skinnainnflutningnum er einmitt skófatnaðurinn. Í 2. lið er gert ráð fyrir, að stjórnin hefjist handa og stuðli að stofnun félagsskapar, sem svo hrindi þessu af stokkunum. Þar er og bent á, hverjir séu líklegastir til að taka að sér forstöðuna, og að stjórnin leggi fram fé til þess að koma þessum fyrirtækjum á fót, öðru eða báðum, ef sami félagsskapur stendur þar að baki, en um það verður hagað til eins og bezt lætur. Þannig höfum við hugsað okkur, að þessi félagsskapur yrði byggður upp og að hæstv. stj. hafi forgöngu um þessa hluti. En það er trú okkar flm. þessarar till., að bezt og varanlegast verði framgangi þessa máls borgið með því, að greitt sé fyrir því, að einstaklingsframtakið geti tekið að sér forustu í þessu efni, að koma upp og starfrækja slíka verksmiðju. En takist þetta ekki, er gert ráð fyrir því, að stj. leggi fram fyrir næsta þing till., sem feli í sér lausn á þessu máli. En við flm. væntum, að til þess þurfi ekki að koma, heldur verði hægt að mynda félagsskap til þess að hrinda þessu nauðsynjamáli í framkvæmd. Og við vonumst eftir, að það fái góðar undirtektir, bæði hér á hæstv.Alþ. og líka hjá einstökum mönnum og félögum, að landsmenn snúist vel við málinu og leggi fram fé og krafta til framkvæmda. Ég geri ekki till. um að vísa málinu í n., því að það liggur mjög ljóst fyrir. Hinsvegar munum við flm. ekki hafa neitt við það að athuga, ef hv. d. álítur það réttara.

Frsm. (Guðbrandur Ísberg) Þetta frv. er flutt af allshn. eftir beiðni fjmrh. og ósk bankastjórna Landsbankans og Útvegsbankans. Eftir að málið kom til n. var allmikið um það rætt, þótt afgreiðsla þess biði nokkuð. En nú er svo komið, að n. hefir afgr. frv., þótt að þeirri afgreiðslu standi aðeins 2 nm., vegna veikinda og forfalla annara, sem í n. eru. Sá hluti n., sem að frv. stendur, leggur til, að frv. verði samþ. óbreytt. Frv. fylgir ýtarleg grg., og vísa ég til hennar í öllum aðalatriðum. Frv. hefir aðallega að flytja 2 tiltölulega smávægilegar breyt. á tvennum lögum, l. 18/1887 og 34,/1927. Annað atriðið er það, að afli fiskiskips, sem settur er að sjálfsvörzluveði, sæti ekki sömu meðferð og önnur sjálfsvörzluveð. Hin breyt. er þess efnis, að leyft verði að veðsetja með skipinu ýms þau veiðarfæri og aðrar nauðsynjar skipsins, svo sem kol- og olíubirgðir, sem áður hlíttu reglum um venjulegt sjálfsvörzluveð í lausafé. Þetta er í sjálfu sér alveg hliðstætt við lausafjármuni þá, sem veðsettir eru með jörðum og verksmiðjum, samkv. 5. og 6. gr. veðlaganna. Fyrra atriðið er hinsvegar sérstætt, og mundi n. hafa talið það athugavert og jafnvel varhugavert, ef ekki væri um fiskveð að ræða. En eins og okkar fiskframleiðslu er háttað, virðist nauðsynlegt, bæði vegna fiskframleiðendanna og bankans, að skapa fiskveði með lögum meira öryggi en öðru lausafjárveði. Flestir útgerðarmenn hafa upp á lítið annað að bjóða til tryggingar en aflann jafnótt og hann kemur á land. Út á þessa tryggingu lána svo bankarnir stórfé. Það er ekki nema eðlilegt, að bankarnir krefjist þess, að þetta veð sé tryggt. Komist þetta ekki á, er hætt við, að þessi tegund veðtrygginga verði talin áfram fremur ótrygg, eins og hingað til, og geti jafnvel svo farið, að hætt yrði að taka slík veð. Þarf eigi að benda á, hversu brýn þörf það er lántakendum að öðlast bætta aðstöðu að þessu leyti.

Héðinn Valdimarsson Ég get alls ekki verið samþykkur þessu frv. Það ætlast til þess, að bönkum sé veittur miklu meiri réttur en þeir hafa nú, og þann aukna rétt eiga þeir að fá á kostnað verkafólksins, því að frv. fellir jafnframt niður þann rétt, sem það hefir í fiskinum. Þetta finnst mér algerlega ástæðulaust, og á garðinn ráðizt þar, sem hann er lægstur, því að fjarri fer, að hagsmunir verkafólksins séu oftryggðir í þessum efnum. Að því er snertir seinni breyt., þá eru það alls ekki bankarnir, sem lána fé til olíukaupa eða veiðarfæra, heldur verzlanir, sem láta útgerðarmenn venjul. fá 3-6 mánaða gjaldfrest við þau kaup. Yrði frv. þetta að lögum, gæti hæglega svo farið, að bankinn fengi að veði kol eða olíu, sem verzlanirnar ættu, en ekki útgerðarmaðurinn, sem veðsetur það; og það kæmi ekki kynlega fyrir sjónir þá, þótt verzlanirnar yrðu tregar til að veita gjaldfrest. Mér virðist ekki ástæða til annars en að halda sig framvegis við skipin sjálf, en láta lausaféð í friði. Líklegustu afleiðingarnar af þessu frv. yrðu sem sagt erfiðleikar á gjaldfresti. Bankarnir yrðu þá píndir til að borga út fyrir þetta, og það er ekki æskilegt fyrir útgerðarmenn og óþarfur grikkur gerður bönkunum. En hinsvegar er gersamlega óverjandi að svipta verkafólkið þessari einu kauptryggingu og gefa hana bönkunum, sem nóg hafa fyrir.

Frsm. (Guðbrandur Ísberg) Það er rétt hjá hv. 2. þm. Reykv., að vel gæti komið til mála, að kröfur verkamanna og sjómanna kynnu stundum að þurfa að víkja fyrir fiskveðskröfu bankanna, en í því sambandi vil ég þó benda á, að sjómenn hafa oft veð í skipinu. Í öðru lagi er það að athuga, að útgerðarmenn geta ekki fengið lán til útgerðarinnar á annan veg en með því að veðsetja aflann og því tryggilegar sem um það veð væri búið, því meira ættu þeir að geta fengið lánað til atvinnu sinnar, og því meiri vinnu mundu þeir jafnaðarlega geta veitt, enda mundi lánsféð jafnaðarlega ganga fyrst og fremst til að greiða verkakaup þeirra, er að framleiðslunni ynnu. Um síðara atriðið vil ég segja, að mér finnst það hótfyndni að taka því eins og hv. 2. þm. Reykv. Þótt kaupmenn selji útgerðarmönnum eldsneyti, þá get ég ekki séð, að seljandinn sé að neinu leyti verr farinn, þó frumv. verði samþ., heldur en nú á sér stað. Seljandi, sem eigi tryggir sér sérstaklega veð í seldum hlut, hefir engan forgangsrétt að honum umfram aðra skuldheimtumenn. Þannig er það samkv. gildandi lögum, og eigi farið fram á neina breyt. í þá átt. Nefndin hefir sem sagt mælt með, að frv. verði samþ. vegna nauðsynja þeirra manna, sem að útgerð vinna og annmarkar þeir, sem á því kunna að vera, hafa ekki vaxið henni svo í augum sem hv. 2. þm. Reykv.

Héðinn Valdimarsson Hér er ekki um að ræða, hvort atvinna fáist eða ekki. En þó held ég ekki, að hv.frsm. geti bent á beina atvinnuaukningu þessu frv. fylgjandi. Heldur skilst mér, að verkamenn og ríkissjóður séu sviptir réttindum, sem þeim eru ætluð samkv. 83. gr. skiptalaganna, og þau flutt yfir á bankana. Til þessa sé ég enga skynsamlega ástæðu, því að þó að þeir þurfi og að hafa lán sín tryggð, þá eru fleiri, sem heimtingu eiga á því samkv. 83. gr. skl. Hvað snertir fylgifé, þá má teygja það hugtak, og hefir verið gert svo mikið að þessu, að menn hafa ekki getað fengið tryggingu fyrir fé sínu, því að allt veðhæft var þá uppurið. Engin ástæða finnst mér til þess að lögfesta þetta. Bankarnir hafa nú þegar svo mikil ítök í útveginum, að tæpast er æskilegt, að bætt sé við.

Frsm. (Guðbrandur Ísberg) Það er alveg rétt, að þetta frv. er ekki lagt fram sem atvinnubótafrv., en í mörgum tilfellum mundi fara svo, að ákvæði þess mundu gera bönkunum kleift að lána fé til atvinnurekstrar, sem ella yrði að leggja niður. Og það hélt ég ekki, að hv. 2. þm. Reykv. mundi telja einskis virði.

Héðinn Valdimarsson Ef bankarnir lána í þessu tilfelli, þá yfirfærist áhættan á verkamenn og ríkissjóð. Ég tel afartvísýnt um réttlætingu á slíku láni, þegar ekki er unnt að fá tryggingu fyrir opinberum gjöldum og ekki fyrir þeim, sem hér eiga aðallega hlut að máli - verkafólkið.

Frsm. (Bjarni Ásgeirsson) Ég gat þess við 1. umr. þessa frv., að það hefir verið lagt fyrir þingið í sömu mynd og það kom frá n. þeirri, er ríkisstj. skipaði síðastl. sumar til að athuga þetta mál. Ég gat þess þá einnig, að n. áskildi sér rétt til að bera fram brtt. En n. hefir ekki enn unnizt tími til að undirbúa þessar brtt., svo að þær liggja ekki fyrir nú. N. vill þó ekki fara fram á, að málið sé tekið af dagskrá. Hún mun bera brtt. sínar fram við 3. umr., en áskilur sér, að sú umr. fari ekki fram fyrr en næstkomandi laugardag. Ég sé ekki ástæðu til að ræða þetta mál mikið almennt á þessu stigi, en vil þó drepa á nokkur atriði. Samkvæmt skýrslum n. er allur kostnaður við Flóaáveituna 1430000 kr. En ég vil benda á, að þessi kostnaður er aðeins beint framlag til áveitunnar sjálfrar. Þar eru ekki reiknaðir með þeir vextir, sem á upphæð þessa hafa fallið, og mun það nú orðin álitleg summa. Ekki mun heldur talinn með sá styrkur, sem ríkissjóður hefir veitt til vegalagningar á þessu svæði, og ekki heldur það fé, sem farið hefir í að byggja garðana. Ef þetta allt er tekið með í reikninginn, er mér nær að halda, að upphæðin verði á 3. millj. kr. Sú greiðsla, sem nefndarmenn fara fram á af hálfu þeirra ábúenda á áveitusvæðinu, sem ekki greiða í landi, er 80 aurar á hvern hektara, sem mældur hefir verið til áveitu, í 30 ár, og svo sé allri greiðslu af þeirra hálfu lokið. Ef þarna er reiknað með því, að vextir séu 5%, en hitt afborganir, er höfuðstóllinn 12,30 kr. fyrir hvern hektara, og ætti ríkið, samkvæmt þessu frv., að láta sér það nægja upp í áveitukostnaðinn. Öll greiðslan til ríkisins yrði með þessu móti um 140000 kr., eða 10% af áveitukostnaðinum eins og hann liggur fyrir, fyrir utan vexti og útgjöld til vega og flóðgarða. Það er ætlazt til þess, að ríkið fái aðeins 10% upp í sitt beina framlag til þessa fyrirtækis. En n. ætlast til, að þessháttar greiðsla verði aðeins undantekning, og ríkið fái framlag sitt aðallega endurgreitt í landi. Með þeirri aðferð á ríkið að fá 1 hektara af hverjum 4 af áveitulandi. Sé gengið út frá því, að það, sem ríkið á að fá af hverjum hektara, sé 12,30 kr., verður gildi hektarans af áveitusvæðinu þá metið um 50 kr. Verð alls áveitulandsins verður þá, reiknað út frá þessu, 500-600 þús. kr., eða tæplega helmingur áveitukostnaðarins. Eftir allar umbæturnar er landið þá ekki meira virði en tæpur helmingur þess fjár, sem lagt hefir verið í áveituna. Þegar þetta er athugað, er hægt að vera n. sammála, er hún segir, að „sjáanlegt sé af niðurstöðum hennar, að áveitukostnaðurinn sé ekki á beinan hátt ríkissjóði að fullu greiddur“. Ég vil þar að auki benda á, að með framkvæmd þessara 1. verður ríkið stóreflis jarðeigandi, og á það fellur kostnaður af mælingu og skiptingu lands síns. Auk þess er ekki vafi á því, að ríkinu mun talið skylt að koma upp góðum vegum á þessu landi sínu og gera þar allar nauðsynlegar umbætur. Ég er fyrir mitt leyti í vafa um, hvort ríkinu væri ekki betra að gefa skuldirnar alveg eftir. En n. hefir sem sagt ekki enn tekið fullnaðarákvörðun um einstök atriði frv., en gerir það við 3. umr. En þessi n., sem átti að athuga Flóaáveituna og hefir nú gert það, átti líka að athuga fjárhagsástæður Mjólkurbús Flóamanna og fjárhagsgetu bænda á áveitusvæðinu til greiðslu á skuldum vegna þess mjólkurbús. Ég vil spyrja hæstv. stj., hvað gert hafi verið viðvíkjandi þessu atriði. N. virðist hafa gengið frá hlutverki sínu hvað áveituna snertir, en ekkert hefir komið fram um hitt atriðið. Ég vildi gjarnan fá upplýsingar um, hvað langt sé komið að athuga fjárhagsástæður Mjólkurbús Flóamanna.

Frsm. (Bjarni Ásgeirsson) N. hefir fyrir löngu athugað þetta mál og gefið út nál. á þskj. 257. Henni var ljóst, hvílík nauðsyn er á því, að komið sé skipulagi á björgunarstarfsemina á þeim stað, þar sem smábátaútgerð er mest stunduð, eða hér við Faxaflóa. Þeim málum verður ekki komið í fullkomlega gott horf, fyrr en hægt er að gera út sérstakan, hentugan björgunarbát, sem gæti fylgt fiskibátunum úr höfn og í. En því miður er ástæðum ríkissjóðs og landsmanna þannig háttað nú, að n. telur ekki unnt að ráðast í slíkt fyrirtæki að sinni. En þá er ekki nema eðlilegt, að gripið sé til þess ráðs að skora á ríkisstj. að láta strandvarnarskip annast þessa gæzlu, eins og áður hefir verið ákveðið gagnvart Vestmannaeyjaflotanum. En undanfarin ár hefir ekki verið hægt, vegna fjár- skorts, að halda úti að staðaldri báðum björgunarskipunum, heldur hafa þau verið látin annast eftirlitsstarfsemina til skiptis, til þess að spara útgerðarkostnaðinn. Hefir tekizt að færa hann allmikið niður hin síðustu ár. Vegna áframhaldandi fjárhagsörðugleika má búast við því, að svo verði einnig að haga því næsta ár, því að það mundi skapa mjög mikinn aukinn kostnað að láta annað landhelgisgæzluskipanna fylgja þessum flota að staðaldri. Það er kunnugt, að góð samvinna hefir verið milli Slysavarnafél. Ísl. og yfirstjórnar varðskipanna um að leita að og hjálpa bátum, sem hafa verið í hættu staddir. N. treystir því fyllilega, að svo verði áfram. Og í því trausti, að sú samvinna verði framvegis framkvæmd með eins mikilli lipurð og verið hefir hingað til, leggur n. til, að málið verði afgr. með þeirri rökst. dagskrá, sem hún flytur á þskj. 257.

Frsm. (Bjarni Ásgeirsson) Ég vil í þessu máli aðeins skírskota til þess, sem ég sagði um málið, sem verið var að afgreiða (till. um björgunarstarf á Faxaflóa), því að það er samskonar mál, og n. var sammála um að afgr. það á sama hátt. Þarf því ekki neinu við það að bæta. N. leggur til, að málinu verði vísað til stj.

Jón Auðunn Jónsson Ég hefi getið þess við umr., að yfirgangur togara, einkum erlendra, hefir aukizt mikið við Vesturland. Á síðustu haustvertíð kvað svo að því, að sjómenn og útgerðarmenn hafa áreiðanlega misst afla og veiðarfæri af þessum orsökum sem svarar 60-70 þús. kr. Þarna er mjög aflasælt frá því í september og þangað til í janúar, og nálega allir togarar, sem ísfiskveiðar stunda hér við land á þeim tíma, sækja þangað afla sinn. Það er því fyllsta þörf á því, að eitt skip sé að staðaldri á þessum tíma fyrir Vesturlandi, til að annast ásamt landhelgisgæzlu björgunarstarf og eftirlit með fiskibátum og veiðarfærum þeirra. Ég býst við. að till.n. um að vísa þessu máli til stj. verði samþ. En ég vil leyfa mér að leggja hæstv. stj. það á hjarta, að þarna er að ræða um hagsmuni allra landsmanna, þar sem um svo mikla útgerð er að ræða, og að auk þess er hægt, án verulegs kostnaðarauka, að framkvæma þetta eftirlit samhliða landhelgisgæzlunni. Ég sé ekki ástæðu til að orðlengja þetta frekar, því að í grg. fyrir till. hefir það verið tekið skýrt fram, svo og við umr., hve nauðsyn á aðgerðum í þessu máli er aðkallandi.

Flm. (Jörundur Brynjólfsson) Þessa till. til þál. hefi ég leyft mér að bera fram ásamt hv.þm. V.-Húnv. Ætlazt er til, að hæstv.ríkisstj. taki til íhugunar launakjör embættismanna og starfsmanna ríkis og ríkisstofnana og athugi, hverjar leiðir sé hentugar til þess að samríma þetta. Orsökin til þessa er fyrst og fremst breyttir tímar, breytt verðlag og breyttar aðstæður. Jafnframt liggja til þess aðrar ástæður, t. d. mikið ósamræmi í þessum sökum af hálfu hins opinbera, og er það ekki hvað sízt að finna í launakjörum starfsmanna stofnana hins opinbera. Þegar svo stendur á sem nú um stundir, að erfiðleikar ríkja og bjargræði er af mjög skornum skammti, er fyllsta ástæða til þess að taka til íhugunar og samræma sem hagkvæmast reynist launagreiðslur ríkisins. Nú hefir því verið skotið að mér, að hv.fjvn. hafi þegar tekið þetta efni til athugunar og hafi í hyggju að bera fram þáltill. um það. Nefndin hefir undanfarið verið að rannsaka þetta og undirbúa, og höfum við flm. orðið ásáttir um að vísa okkar till. til fjvn. Nefndin ber þá fram, að öllum undirbúningi loknum, þá eða þær ráðstafanir, sem hún telur, að heppilegastar reynist. Hinsvegar treystum við því, að þetta verði rækilega og vel af hendi leyst og að sá tilgangur, sem við kepptum að með flutningi okkar, náist ekki síður fyrir atbeina nefndarinnar. Mælist ég því til, að umr. um þessa till. verði frestað og málinu vísað til fjvn.

Á 50. fundi í Ed., 18. apríl, var útbýtt: Frv. til 1. um breyt. á 1. nr. 10 20. júní 1923, um sýsluvegasjóði (þmfrv., A. 406). Á 52. fundi í Ed., 21. apríl, var frv. tekið til 1. umr. Frv. of seint fram komið. - Deildin leyfði með 11 shlj.atkv., að það yrði tekið til meðferðar.

Jón Jónsson Eins og menn muna, þá varð allmikil breyt. á þessu frv. við síðustu umr., því það var fært mikið út, þannig að ákvæði frv. áttu að ná til allra húsdýra og þar af leiðandi sauðfjár. Ég hefi síðan hugsað nokkuð um þetta og komizt að þeirri niðurstöðu, að það sé varla gerlegt að hafa þessi ákvæði svona víðtæk, sérstaklega að láta þau ná til lambanna. Eins og kunnugt er, er mikil hreyfing í þá átt að gelda unglömbin, vegna þess að kjöt af þessháttar skepnum fellur betur fyrir brezka markaðinn, sem við erum nú að reyna að byggja vonir okkar á. En kostnaður við það yrði svo mikill, að ekki er fært að leggja það á fjáreigendur, því eftir þeim upplýsingum, sem ég hefi fengið, myndi lyfið fyrir hvert lamb verða 20-30 aurar. Og eins og verð er á afurðum fjár nú, sjá allir, að þetta yrði of þungur skattur. Auk þess er miklu síður þörf á að láta þessi ákvæði ná til svo ungra skepna eins og lambanna, því það er kunnugt, að ungviði verður miklu minna um þetta heldur en eldri skepnum. Í flestum tilfellum verður lömbunum sama og ekkert meint við þetta; þau eru sprellfjörug á eftir. Einnig má benda á það, að nú á síðustu árum er farið að flytja inn til landsins tengur, sem eru miklu heppilegri við þetta starf en þær aðferðir, sem notaðar hafa verið. - Ég hefi því leyft mér í brtt. á þskj. 412 að fara fram á, að þetta nái aðeins til dýra, sem eru veturgömul, en dýr á fyrsta ári séu undanþegin þessum ákvæðum. Og ég vona, að jafnvel frá mannúðarsjónarmiði sé ekkert athugavert við þetta, og vegna þess að það skiptir svo miklu, vona ég, að d. geti samþ. þessa brtt.

Halldór Steinsson Ég get ekki verið samþykkur hv.flm. þessarar brtt., því mér finnst, að ef farið er að gera undantekningar frá þessum reglum, sem gilda í frv., þá sé farið út fyrir þann grundvöll, sem frv. byggist á. Frv. hefir áreiðanlega verið flutt í mannúðarskyni, og með því að binda deyfinguna við vissan aldur er kippt fótunum undan ástæðum fyrir frv. Það má auðvitað segja, að ungviði finni nokkuð minna til en fullorðnar skepnur við allskonar skurði, en það fylgir því á ungum sem gömlum alltaf talsverður sársauki. Það mundi t. d. engum lækni detta í hug að gera slíkar aðgerðir á piltbörnum án þess að deyfa eða svæfa. Það, sem gildir um menn, má í flestum tilfellum yfirfæra á dýrin. Mér finnst því vera kippt fótum undan ástæðum fyrir frv. með því að samþ. þessa brtt., og get ég því ekki greitt henni atkv. mitt.

Jón Jónsson Hún er náttúrlega mjög virðingarverð þessi mannúð, sem kemur fram hjá þessum tveim hv.þm., en ég verð að segja það um hv.þm. Snæf., að mér finnst það einkennilegt, að hann skuli allt í einu nú fyllast þessari miklu mannúð, að vilja ganga lengra en n. í Nd., sem hefir borið þetta mál fyrir brjósti. Hann hefir nú setið um 20 ár á þingi, og maður hefir ekki orðið var við, að hann hafi borið svo mikla mannúð í brjósti í þessu tilliti, að hann þurfi nú að ganga svo langt að leggja svona mikinn skatt á bændastéttina, þegar hún á við svo mikla erfiðleika að stríða. Því þetta er ekki svo lítill skattur, þegar miðað er við það verð, sem fæst fyrir afurðir bænda. Ég held, að þessi mannúð, sem kemur fram hjá þessum tveim hv.þm., stafi af misskilningi og af því, að þeir þekkja ekki eins vel og við sveitamennirnir, hvernig þetta gengur til. Ég hefi oft séð lömb gelt og einnig verið við það sjálfur, og það hefir alltaf farið vel. Yfirleitt skiptir það minnstu, hvernig svæft er eða deyft, heldur að sæmilegir menn starfi að þessu, sem fara þriflega að verki. Ég verð því, þrátt fyrir ummæli þessara hv.þm., að vænta þess, að d. sjái sér fært að fylgja brtt. minni.

Halldór Steinsson Hv. 3. landsk. sagði, að það hefði allt í einu komið fram þessi mikla mannúð hjá mér, þar sem ég hefði ekki flutt frv. í þessa átt á öllum þessum árum, sem ég hefi setið á þingi. Hv. þm. má muna það, að á síðasta þingi kom fram þessi mannúð hjá mér viðvíkjandi þessu frv. Ég vakti athygli á því, að frv. væri einskis virði, ef það næði ekki til allra húsdýra, og síðan frv. kom fram hefi ég haldið sömu stefnu. Hv. þm. hélt, að við, sem andmæltum þessu, vissum ekki, hvernig þetta gengi til. Ég hefi oft séð gerðar þessar aðgerðir á lömbum og allskonar skepnum, og einnig gert það sjálfur, svo ég hygg, að ég hafi eins góð skilyrði og hv.þm. til að vita, hve mikill sársauki þessum aðgerðum er samfara. Ég held því hiklaust fram, að þó það megi segja, að sársauki hjá ungviði sé nokkru minni en hjá eldri skepnum, þá sé hann þó alltaf allmikill, og ef á annað borð á að fást við deyfingar í þessu tilfelli, þá á það sannarlega að ná til dýra yfirleitt, en ekki að taka undan sérstakt aldursstig. Það, sem skín út úr, ræðu hv.þm., er það, að þetta frv. er ekki flutt í mannúðarskyni og þess vegna megi haga þessu eins og hann fer fram á. En ég hefi alltaf litið svo á, að þetta hafi verið gert til þess að taka sársauka frá dýrunum undir þessum aðgerðum, og það markmið næst því aðeins, að frv. verði samþ. eins og það nú liggur fyrir.

Bjarni Snæbjörnsson Ég veit ekki almennilega, hvað á að verða úr þessu frv. núna, eftir því sem ég hefi heyrt utan að mér. Það hljóta sennilega allir að vera á sama máli um það, að bezta fyrirkomulagið væri, að þetta næði til allra húsdýra, ungra sem gamalla. En svo er spurningin þessi, þegar til bændanna kemur, hvort þessi l. verða framkvæmd, ef felld er brtt.hv. 3. landsk., hvort l. verða ekki að vettugi virt, ef bændur eru á sama máli og hv.þm., sem ég álít satt að segja vera málsvara bændanna. Þess vegna hefði ég viljað fá að vita, hver væri afstaða n. í þessu máli. Því ef l. verða að vettugi virt af bændum, svo framarlega sem brtt.hv. 3. landsk. verður felld, þá er tilgangi frv. alls ekki náð, og ef frv. verður fellt og brtt. líka, þá eru þeir, sem bera þetta mál fyrir brjósti - og ég tel mig vera einn af þeim - engu nær. Ég vildi því fá að vita, hvernig landbn. lítur á þessa brtt. og hvort hún álítur, að l., ef þau yrðu samþ., mundu þá ná tilgangi sínum, ef brtt. yrði felld. Mér finnst þessi kostnaður ekki vera svo gífurlegur. Ég hefi spurzt fyrir um, hvað lyfið mundi kosta á hvert lamb, og það fer ekki í smásölu fram úr 30 aurum, og ég er ekki í vafa um það, að ef lyfið væri keypt hjá áfengisverzlun ríkisins, væri hægt að fá það með sama verði og apótekarar fá, og væri þá alltaf slegið af 1/3 verðsins, svo lyfið mundi ekki verða nema 20 aur. á hvert lamb. Ég veit, að bændur tekur svo sárt til þeirra dýra, sem þeir umgangast, og vilja láta þeim líða sem bezt, að þeir munu varla láta sig muna um þetta litla gjald. En ef það ætti að verða frv. að falli, þá er ég í vafa um, hvort ég á að greiða atkv. með eða móti þessari brtt.hv. 3. landsk. Ég vænti þess vegna að fá upplýsingar frá n. um það, hvað hún álítur í þessu efni.

Frsm. (Páll Hermannsson) Hv. þm. Hafnf. var að óska eftir áliti n. um þessa brtt. Ég get sagt hv.þm. það, að n. hefir ekki fjallað neitt um þessa brtt., því hún er fyrst fram komin á þessum fundi. Það verður því hver nm. að segja fyrir sig, hvernig hann lítur á þetta, svo hv.þm. geti fengið að vita hug og vilja n. Sjálfur get ég sagt það, að ég álít, að ef það verður jafnalmennt að gelda lömb eins og einu sinni var, er ég hræddur um; að margir bændur verði heldur tregir til þess að hafa þessa aðferð, bæði vegna kostnaðarins og þeirra óþæginda og tafa, sem ég geri ráð fyrir, að þessu verði samferða. Það er oft mikið að gera á vorin og erfitt að hafa mann við hendina, sem kynni að fara með þessi meðul, hvenær sem lömb eru gelt. Ég hafði nú hinsvegar búizt við því, að geldingaöldin á lömbunum væri um garð gengin, því það hefir um langt skeið verið svo lítið gert að því.

Hún er að rísa upp aftur

. Já, ég veit, að það er farið að bóla á henni á ný, en þó er mér ekki vel ljóst, hvernig þetta verður í framkvæmdinni. Þegar litið er á þessa hlið málsins frá bláköldu sjónarmiði þess tilgangs, sem þetta frv. fyrst og fremst hefir, sem sé að firra þessar skepnur sársauka, þá eiga yngri húsdýr auðvitað jafnmikinn rétt á sér og þau eldri og stærri. En ef á að framkvæma þetta í stórum stíl á sauðfé, þá er ég hræddur um, að margir gleymdu að framfylgja þessum fyrirmælum, þegar um lömbin væri að ræða.

Jón Jónsson Ég veit ekki betur en að það sé skoðun allra þeirra, sem mest hafa fengizt við sölu á frosnu kjöti til Englands, og þá sérstaklega þess manns, sem mest hefir kynnt sér frystingu kjöts og hvernig Ástralíumenn hafa skipað þessum málum, að mikið sé heppilegra fyrir brezka markaðinn, að hrútlömb séu gelt. Það hefir verið gert talsvert að því á Norðurlandi og fer mikið í vöxt, og það er þeirra skoðun, að við það verði vaxtarlag og holdafar miklu betra. Þetta, sem hér er um að ræða, getur því skipt miklu máli. Ég vil þakka hv.þm. Hafnf., sem mun hafa verið einn af flm.brtt., sem var samþ. hér við 2. umr., fyrir þá sanngirni, sem hann vill sýna í þessu máli. Hann óskaði eftir að heyra álit n., og hefir hann nú heyrt, hvað hv. 2. þm.N.-M. sagði, og ég og hv. 4. landsk. leggjum mesta kapp á, að þessi brtt. verði samþ. Ég býst við, að það geti orðið minni mannúð en til er ætlazt, að halda fast á móti þessari breyt., því að það getur orðið til þess, að frv. dagi uppi, og er þá verr farið en heima setið fyrir þessa hv.þm.

Frsm. (Halldór Stefánsson) Þetta óbrotna mál, sem hér liggur fyrir, gengur út á það, hvort rétt mundi vera að undanþiggja þau kvikmyndahús frá því að borga skemmtanaskatt, sem rekin eru af bæjarfélögum. Ástæðan fyrir því er sú að komið hefir upp ágreiningur um þetta atriði á milli ríkisstj. og bæjarstj. á Ísafirði. N. getur ekki fallizt á að gera mun á kvikmyndahúsunum eftir því, hverir þau reka, en telur hinsvegar sjálfsagt, að bæjarfélög, sem reka kvikmyndahús, séu engum órétti beitt og að ekki sé beitt meira harðræði um innheimtu skatta vegna þeirra kvikmyndahúsa heldur en hinna, sem rekin eru af einstaklingunt. N. hefir, eins og áður er sagt, ekki getað fallizt á frv. og mun greiða atkv. á móti því.

Jón Auðunn Jónsson Ég skrifaði undir þetta nál. með fyrirvara. Ég er sömu skoðunar og áður um, að það hafi ekki verið heppilegt að svipta bæjarfélög þessum tekjum, eins og gert var 1923 með l. um skemmtanaskatt og þjóðleikhús. Ýms þeirra vörðu þessu fé í sérstöku augnamiði, eins og t. d. að á Ísafirði var því varið til líknarstarfa. Bæjarfélög hafa ekki haft of marga tekjustofna og hafa komizt í mikla fjárþröng nú á síðari árum. Afstaða mín er óbreytt í því, að ég álít, að það hafi verið misráðið að setja þessi 1. En hinsvegar, að skemmtanaskatturinn ætti að vera einn af föstum tekjustofnum bæjar- og sveitarfélaga.

Vilmundur Jónsson Það var ekki rétt, sem hv.frsm. sagði, að þetta frv. væri flutt til þess að undanþiggja jafnan kvikmyndasýningar, sem bæjarfélög standa fyrir, skemmtanaskatti, heldur því aðeins þá, er ágóðanum er öllum varið til menningarmála, og er ráðh. ætlað að hafa eftirlit með því, að þess sé að fullu gætt. Ég hjó eftir því, að hv.þm.N.-Ísf. mælti það, sem mun vera almennt álit hv. dm., að ekki hafi verið heppilegt að taka þennan gjaldstofn af bæjarfélögunum. Og ég vil þá mega ætlast til, að bæði hann og aðrir hv. dm. vilji höggva skarð í þann órétt, sem bæjunum hefir verið gerður, og samþ. þetta frv. Ég vík að því í grg., að nokkur ástæða er til að ætla, að bæjarfélög muni hafa hærra markmið en einstakir menn með rekstri kvikmyndahúsa. En hinsvegar mundi ég ekki vera á móti því, að frv. yrði breytt á þann hátt, að þessi fríðindi næðu líka til annara rekenda kvikmyndahúsa, sem hefðu það markmið að afla fjár einungis í því skyni að verja því til almennra menningarmála. Ég gæti t. d. hugsað mér, að góðgerðarfélag tæki að sér að reka kvikmyndasýningar og vildi verja öllum ágóðanum í guðsþakkarskyni. Teldi ég þá sanngjarnt, ef svo stæði á, að láta það njóta sömu fríðinda og í frv. er ákveðið um kvikmyndahús, sem rekin eru af bæjarfélögum og binda ágóðann á þann hátt, sem þar greinir.

Fors.- og fjmrh. (Ásgeir Ásgeirsson): Það er gamalt deilumál hér í þessari d., hvort rétt sé að taka þessar tekjur af sveitar- og bæjarfélögum. Það er ekki það, sem kemur hér til greina. Það má líka deila um það, hvernig ætti að beita heimild skemmtanaskattslaganna, þegar um er að ræða, að féð gangi annaðhvort til þjóðleikhúss eða menningarstarfsemi á þeim stað, þar sem féð er innheimt. En nú hefir verið breytt til, og þessum skatti er ætlað að vera ríkistekjur, og ég vona, að það verði svo framvegis. Á þessu þingi koma ekki sömu undanþágur til greina í þessu efni eins og áður en núv. skipulag hófst. Stj. óskar þess, að skemmtanaskatturinn megi, eins og verið hefir, renna óskertur í ríkissjóð enn um nokkurn tíma. Annað mál er það, hvernig rétt kunni að vera að úrskurða um þann skatt, sem féll í gjalddaga áður en ríkið tók þennan skatt í sinn eigin sjóð, fyrir 1. júlí síðastl. Ég get f. h. stj. lofað hv.flm. því einu, að taka þá hlið málsins til nánari athugunar. En á meðan þessi skattur á að renna í ríkissjóð og tímarnir eru svo erfiðir sem nú, mun stj. veita sem allra fæstar slíkar undanþágur, þó að heimild sé fyrir því í l. Mín till. er því sú, að frv. verði ekki samþ.

Vilmundur Jónsson Ég vil þakka hæstv. ráðh. fyrir hans vinsamlegu orðum, að stj. muni taka til athugunar, hvernig sanngjarnt sé að úrskurða um þann skatt, sem féll í gjalddaga fyrir 1. júlí síðastl. og ágreiningur hefir orðið um. En að öðru leyti vil ég gera þá aths. við ræðu hans, að ástæða er til að taka tillit til þess, að það er aðeins bráðabirgðafyrirkomulag að láta skemmtanaskattinn renna beint í ríkissjóð. En þetta frv., sem ég flyt hér, er frv., sem ég ætlast til, að verði að 1. fyrir framtíðina. Ég vona fastlega, að það fyrirkomulag haldist ekki lengi, að skemmtanaskatturinn verði tekinn til beinnar eyðslu ríkisins, heldur verði honum innan skamms og síðan jafnan framvegis varið til einhvers sérstaks menningarmáls. Vænti ég þess, að hv.þdm. geti fallizt á að samþ. þetta litla frv. Hér er hvort sem er ekki um annað að ræða en lítilræði á mælikvarða ríkissjóðs, sem hann engu munar.