Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fsp. sú, sem hér er til umr., varðar húshitunarmálin sem svo mjög hafa verið á dagskrá þingsins á undanförnum misserum. Þess er skemmst að minnast, að um fá mál var meira rætt á síðasta þingi en einmitt húshitunarmálin. Höfðu þá komið fram tvö frv. varðandi það mál, annað sem ég ásamt þrem öðrum flm. stóð að, en hitt sem var stjfrv. Stjfrv. var samþykkt. Í einni grein þeirra laga eru ákvæði sem ég hef leyft mér að spyrja um í þeirri fsp. sem hér er á þskj. 414. Í þessum lögum, nr. 53 frá 1980, er gert ráð fyrir að það verði gerð sérstök húshitunaráætlun fyrir tímabilið 1981 – 1983. Það er um þessa húshitunaráætlun sem fsp. mín fjallar, en ég hef leyft mér að spyrja hæstv. iðnrh. að því í fyrsta lagi, hvort það hafi verið gerð húshitunaráætlun fyrir tímabitið 1981 – 1983 um nýtingu innlendra orkugjafa til húshitunar í stað olíu, svo sem gera skal samkv. 14. gr. laga um jöfnun og lækkun hitunarkostnaðar, nr. 53 frá 28. maí 1980. Í öðru lagi hef ég leyft mér að spyrja hæstv. iðnrh. um hvaða tillögur væru um framkvæmdir í orkumálum, sem nauðsynlegar teldust til þess að sem flestir landsmenn byggju við innlenda orkugjafa eða nytu orku frá olíukyntri fjarvarmaveitu í árslok 1983. Í framhaldi af þessu spyr ég hæstv. iðnrh. um hver sé áætlaður kostnaður slíkra framkvæmda. Í fjórða lagi er spurt að því, hvernig framkvæmdirnar skiptist annars vegar á milli ára og hins vegar með tilliti til innlendra orkugjafa og olíu til fjarvarmaveitna. Það fer ekki milli mála að hér er um ákaflega mikilvægt málefni að ræða. Því er það ekki að ófyrirsynju að ég hef leyft mér að spyrja hvað hæstv. ríkisstj. aðhafist í þessu máli.



Herra forseti. Ég svara hér fsp. hv. 4. þm. Vestf. varðandi húshitunaráætlun. Í fyrsta lið er spurst fyrir um það, hvort gerð hafi verið húshitunaráætlun fyrir tímabilið 1981 – 1983 um nýtingu innlendra orkugjafa til húshitunar í stað olíu. Unnið hefur verið að gerð áætlunar um þetta efni á Orkustofnun og samráð höfð við Rafmagnsveitur ríkisins um þetta efni og fleiri aðila allt frá því að lög um jöfnun og lækkun hitunarkostnaðar, nr. 53 frá 28. maí 1980, voru samþykkt. Áætlunargerðin er langt komin, en ekki lokið með afhendingu endanlegra tillagna eða skýrslu til iðnrn., en ég mun kynna hér þau drög sem fyrir liggja um þetta efni. Við áætlunargerðina hingað til hefur megináhersla verið lögð á að kanna betur hvar hitun með jarðhita er vænleg eða möguleg á næstu þremur til fjórum árum. Hefur sérstök áhersla verið lögð á að athuga minni þéttbýlisstaði og einstakar bæjaþyrpingar í sveitum sem geta átt möguleika á sameiginlegri jarðhitaveitu. Þessu verki er langt komið, en ekki lokið. Eftir er að gera stofnkostnaðaráætlanir um nokkrar slíkar minni háttar jarðhitaveitur svo og að athuga nánar ýmis jaðartilvik, þar sem mjög er mjótt á munum milli rafhitunar og jarðhita hvað hagkvæmni snertir. Slík tilvik verða nánar athuguð í samráði við Rafmagnsveitur ríkisins og Orkubú Vestfjarða. Þá þarf að tímasetja einstakar hitaveituframkvæmdir fram í tímann. Ástæður þess, að áætlunarstarfið var hafið á þessum minni háttar jarðhitaveitum, eru tvær: Í fyrsta lagi hefur aðaláherslan verið á því fram að þessu að afla jarðhita fyrir stærri byggðarlög. Í öðru lagi geta jarðhitaveitur í strjálbýli, sem koma í stað rafhitunar, haft veruleg áhrif á álagið á raforkukerfi á viðkomandi stöðum og þar með á það, hversu aðkallandi er að styrkja rafdreifikerfið þar. Það er því nauðsynlegt að hafa gert sér glögga grein fyrir þeim áður en farið er að skipta styrkingu rafdreifikerfis niður í áfanga og skipuleggja hana í smáatriðum. Þegar möguleikar á jarðhitaveitum í sveitum liggja sæmilega ljósir fyrir er ætlunin að teknar verði upp viðræður við Rafmagnsveitur ríkisins og Orkubú Vestfjarða um áfangaskiptingu varðandi styrkingu rafdreifikerfisins í sveitum, og eðlilegt er að um það verði samráð haft við orkuráð. Á því sviði hefur mikilvægt undirbúningsstarf verið unnið með rammaáætlun orkuráðs frá 1979 um styrkingu sveitakerfisins svo og af Rafmagnsveitum ríkisins. Eftir er hins vegar að samræma áfangastyrkinguna því markmiði að losna við olíuhitun í strjálbýli á næstu árum, þar sem teknir eru með í reikninginn þeir möguleikar á jarðhitaveitum sem að framan eru nefndir, og áætla kostnað hvers árs um sig þegar menn hafa komið sér niður á áfangaskiptinguna. Að þessu verður unnið nú á næstu vikum og er stefnt að því að unnt verði að byggja fjárlagatillögur fyrir 1982 á slíkri áætlun. Jafnframt verður unnið að því að ljúka stofnkostnaðaráætlunum um jarðhitaveitur í sveitum svo að unnt verði að taka þær með í sambandi við undirbúning lánsfjáráætlunar fyrir 1982. Á árinu 1977 hófust Rafmagnsveitur ríkisins handa um að láta gera heildarathugun á því, hvernig standa bæri að húshitunarmálum í þéttbýli á landinu þar sem möguleikar á öflun jarðvarma eru taldir litlir. Gerðar voru frumathuganir á hagkvæmni fjarvarmaveitna í 26 þéttbýlisstöðum. Í framhaldi af því var síðan gerður heildarsamanburður á því að hita viðkomandi þéttbýli upp með beinni rafhitun annars vegar og með fjarvarmaveitum eða svokölluðum RO-veitum hins vegar. Með RO-veitum er átt við að komið sé á fót kyndistöðvum í þéttbýli og þær látnar hita vatn með rafskauts- eða olíukötlum. Vatnsdreifikerfi er lagt um byggðarlögin til að dreifa varmanum. Niðurstöður áðurnefndrar athugunar sýndu að heldur hagkvæmara er að stefna beint í rafhitun á þéttbýlisstöðum ef lítið er á þá sem eina heild. Sé hins vegar lítið á hvern af hinum 26 þéttbýtisstöðum fyrir sig kemur í ljós að hagkvæmt getur verið að fara út í svonefndar RO-veitur á nokkrum stöðum. Var gerð athugun á því, hvaða þéttbýlisstaðir það væru sem hagkvæmast væri talið að stefna að slíkum veitum á. Þeir staðir, sem best komu út í þessari athugun á orkuveitusvæði Rafmagnsveitna ríkisins, voru Seyðisfjörður, Neskaupstaður, Höfn, Ólafsvík, Stykkishólmur og Grundarfjörður. Enda þótt nokkur vinna sé enn eftir við hitunaráætlunina, einkum varðandi kostnaðaráætlanir og tímasetningu framkvæmda, hafa þó verið gerð drög að henni. Þau drög kunna að breytast eitthvað við endanlegan frágang áætlunarinnar, einkum tímasetning einstakra framkvæmda, en varla þó svo mikið að það raski þeirri heildarmynd sem Orkustofnun hefur nú þegar dregið upp af því verkefni að losna við hitun með olíu á Íslandi. Þessi drög voru notuð af orkuspárnefnd við gerð svokallaðrar húshitunarspár fyrir tímabilið 1980 – 2000 sem nefndin gekk frá á síðasta hausti og birti í des. 1980. Í spánni kemur m.a. fram hvernig einstökum landsvæðum verður séð fyrir orku til hitunar, hvenær hitaveituframkvæmdum muni ljúka og hvenær 90% þeirra húsa, sem verða hituð með rafmagni, hafa fengið rafhitun. Samkvæmt drögum að húshitunaráætlun er talið að hlutdeild jarðhita, raforku og olíu breytist sem hér segir á næstu árum. Tölurnar tákna hundraðshluta hitaðs húsrýmis sem hitað verður með hverjum orkugjafa fyrir sig. Lítum á þessar tölur, sem ég hef hér fyrir framan mig í töfluformi, og tökum þróunina varðandi jarðhitann fyrst: Á árinu 1980 voru hituð upp af húsrými 75.3% með jarðhita. Á árinu 1983 er gert ráð fyrir að þetta hlutfall hafi hækkað um 5% eða í 80.4% af öllu hituðu húsrými í landinu hlutfallslega. Á árinu 1985 hækki þetta örlítið eða í 80.7% og árið 2000 verði af húsrými í landinu 80.5% hituð upp með jarðhita. Hvað snertir raforku eru hlutfallstölurnar þessar: 1980 13.2%, 1983 15.9%, 1985 17.4% og árið 2000 19.4%. Eftir stendur þá olíuhitað húsnæði: 1980 verða 11.5% kynt með olíu miðað við þetta yfirlit, 1983 á þetta hlutfall að hafa lækkað niður í 3.7%,1985 standi eftir 1.9% og árið 2000 0.1% eða nánast ekki neitt. Samkvæmt þessari áætlun verður hlutdeild olíu í húshitun 1983 minni en þriðjungur og 1985 einungis 1/6 þess sem hún var 1980. Að örfáum árum liðnum verður húshitun með olíu ekki tengur vandi nema mjög lítils hluta þjóðarinnar, vandi tiltölulega fámenns hóps sem mun þurfa á aðstoð samfélagsins að halda til að sitja við sama borð og aðrir, nema þá að aðrir hentugir hitunarkostir finnist en jarðvarmi og raforka. Í þessari fsp. er vikið að fleiri þáttum, m.a. spurst fyrir um tillögur um framkvæmdir í orkumálum sem teljast nauðsynlegar til þess að sem flestir landsmenn búi við innlenda orkugjafa eða njóti orku frá olíukyntri fjarvarmaveitu í árslok 1983, og spurst er fyrir um áætlaðan kostnað framkvæmdanna svo og hvernig framkvæmdir skiptist milli ára, annars vegar með tilliti til innlendra orkugjafa og olíu til fjarvarmaveitna hins vegar. Þar sem gerð húshitunaráætlunar er ólokið er ekki hægt að gefa tæmandi svör við þessum spurningum, en nokkrar upplýsingar vil ég reiða hér fram. Nú er verið að vinna að gerð nýrrar tveggja ára framkvæmdaáætlunar fyrir árin 1982–1983 hjá Rafmagnsveitum ríkisins.  Rafmagnsveitur ríkisins hafa reynt að meta áætlaðan kostnað við þær framkvæmdir á vegum fyrirtækisins sem nauðsynlegar teljast til að koma á aukinni rafhitun. Eru þessar áætlanir byggðar á tveggja ára framkvæmdaáætluninni, sem gefin var út í júní 1980, svo og á fimm ára framkvæmdaáætlun frá október 1979. Miðað er við áætlað verðlag í febrúar 1981. Á árunum 1981, 1982 og 1983 er áættað að verja þurfi árlega að meðaltali um 50 millj. nýkr. í svonefndar „almennar framkvæmdir“ vegna rafhitunar á vegum fyrirtækisins. Þar er fyrst og fremst átt við framkvæmdir við stofnlínukerfi, aðveitustöðvar og innanbæjarkerfi. Í kyndistöðvar fjarvarmaveitna svo og í fjarvarmaveitu í Grímsey er áætlað að verja um 11 millj. kr. á árinu 1981. Óvíst er með framkvæmdafé til kyndistöðva fjarvarmaveitna 1982 og 1983, en ef reistar verða fjórar slíkar stöðvar er gert ráð fyrir að til þess þurfi samtals um 25 millj. kr. á árunum 1982 og 1983. Vatnsdreifikerfi eru ekki innifalin í þessum tölum nema í Grímsey. Ekki er talið unnt á þessu stigi að svara til um hlutdeild aukinnar rafhitunar í kostnaði við byggðalínukerfi eða orkuöflun. Sama er að segja um framkvæmdir við styrkingu rafdreifikerfa í sveitum. En þessi mál eru til athugunar og verður mótuð stefna um þau í sambandi við undirbúning áætlana fyrir næsta ár og.næstu ár og að þeim málum unnið í iðnrn. Á þessu ári verður unnið áfram að hitaveituframkvæmdum á Akureyri, Akranesi, Borgarnesi, Suðurnesjum, Egilsstöðum, Vestmannaeyjum og víðar. Framkvæmdir verða hafnar við Hitaveitu Eyra á þessu ári og væntanlega einnig við hitaveitu á Rangárvöllum, a.m.k. gert ráð fyrir fjármagni í því skyni. Á vegum Orkubús Vestfjarða verður unnið við fjarvarmaveitur á Ísafirði, í Bolungarvík og á Patreksfirði. Stefnt er að því að fjarvarmaveitur á Höfn og Seyðisfirði verði komnar í fulla notkun á árinu 1981. Þá hefur verið lagt til að komið verði á fót fjarvarmaveitu í Grímsey á þessu ári. Er síðan áætlað að 1983 –1984 verði reist þar vindrafstöð til framleiðslu á raforku til almennra þarfa svo og til upphitunar á vatni fyrir fjarvarmaveituna. Að sinni hefur verið slegið á frest framkvæmdum við fjarvarmaveitur í Neskaupstað, í Stykkishólmi, Ólafsvík og Grundarfirði. Var það gert vegna þess að tvísýnt þótti um að hagsmunir Rafmagnsveitna ríkisins væru tryggðir með þeirri gjaldskrá sem nota á á Höfn og Seyðisfirði. Í ljósi þeirrar reynslu, sem fæst við rekstur fjarvarmaveitna á þessum tveimur stöðum, verður tekin afstaða til áframhaldandi uppbyggingar á fjarvarmaveitum annars staðar og m.a. í því sambandi gert ráð fyrir að herða á jarðhitaleit á norðanverðu Snæfellsnesi á þessu ári, sem kæmi þá hitaveitum þar að gagni, hvort sem yrðu fjarvarmaveitur í upphafi eða jarðvarmaveitur. Ef árangurinn af fjarvarmaveitum, sem reistar hafa verið, verður jákvæður má reikna með því, að byggðar verði fjarvarmaveitur á tveimur til þremur stöðum 1982 og einum til tveimur stöðum 1983. Gert er ráð fyrir að á þessu ári verði unnið við hita- og fjarvarmaveitur fyrir röskar 300 millj. nýkr.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. iðnrh. fyrir svör hans, en ég hef ástæðu til þess að gera nokkrar athugasemdir við þau. Það eru alvarlegustu upplýsingarnar, sem fram komu í máli hans, að það hefur ekki verið lokið við að gera þá áætlun sem lögin frá því í fyrra gerðu ráð fyrir. Það er alvarlegt vegna þess að það er komið hátt upp í eitt ár frá því að lögin voru sett. Og þetta fjallar um mál sem var ekki nýtilkomið þá. Það er öðru nær. Á síðasta þingi bárum við sjálfstæðismenn fram þáltill. um framkvæmdaáætlun í orkumálum vegna húshitunar. Þar var í ítarlegu máli gerð grein fyrir þessum viðfangsefnum. Í tillögugreininni voru taldir upp þeir framkvæmdaliðir sem sérstök ástæða var að leggja áherslu á. Það var í fyrsta lagi jarðhitaleit, í öðru lagi framkvæmdir við hitaveitur, í þriðja lagi lagning aðalháspennulínu rafmagns, í fjórða lagi styrking rafdreifikerfis, í fimmta lagi að sveitarafvæðingunni yrði lokið og í sjötta lagi orkusparandi aðgerðir. Ríkisstj. dauðheyrðist við þessari till., en enginn talaði gegn henni. Raunar mátti skilja mál hæstv. iðnrh. á þá leið, að hann væri meðmæltur tillögunni þegar hún var til umr. Honum var þetta mál ekkert óljóst. En má ég minna á að þetta var á síðasta þingi, en á þinginu þar áður, á þinginu 1978 – 1979, berum við sjálfstæðismenn fram hliðstæða till. um þetta mál. Allir hafa sagt að ekkert væri þýðingarmeira í orkumálunum en að vinda bráðan bug að framkvæmd þessara mála. Enginn hefur mælt á móti því og þetta hefur öllum verið ljóst. En svo kemur hæstv. iðnrh. núna og segir að það sé ekki lokið þessari áætlunargerð. Þó er þessi hæstv. ráðh. búinn að vera ráðherra iðnaðarmála hartnær allan tímann frá því 1978. Hvernig stendur á þessu? Hvernig stendur á þessum seinadrætti í jafnþýðingarmiklu máli sem þessu? Hvernig stendur á því, að það þokast svo seint áfram í máli sem allur þingheimur segist vera sammála um að þurfi að vinna að? Hver er skýringin? Skýringin er sú, að hæstv. ríkisstj. dregur fæturna í þessu máli. Það er skýringin. Og það er ekki nóg með það. Ég verð að segja að þær upplýsingar eru einkennilegar sem hæstv. ráðh. gaf hér áðan um vinnubrögð í sambandi við áætlunargerðina sem hann segir að sé nú verið að vinna að. Mér finnst það harla einkennilegt hvað hæstv. ráðh. segir að sé lögð mest áhersla á núna við áætlunargerðina, en það er að kanna betur jarðhita svo að hægt sé að koma á smáhitaveitum og að kanna jaðartilvik, sem hann nefnir svo. Það kann að vera, og ég mótmæli því ekki, að það sé sjálfsagt að gera þetta, en það er höfuðatriði nú að leggja áherslu á framkvæmdir í hitaveitumálum þar sem þéttbýli er. Það hefur mesta þjóðhagslega þýðingu. Hvað gerir ríkisstj. í þessu efni? Hún dregur fæturna í þessu máli. Það kemur berlega fram í því, að það er ekki nægilega vel haldið á framkvæmd þessara mála með því að útvega þeim aðilum, sem standa í hitaveituframkvæmdum, meira fjármagn og ýta undir það að fleiri aðilar en nú eru að fást við þessi viðfangsefni taki til hendinni í þessu efni. Ríkisstj. gerir ekki nægilegt til að ýta undir þetta. Hún sefur á verðinum meira og minna í þessu efni. Það lýsir sér best í þeirri staðreynd, að það skuli ekki enn þá vera lokið þeirri framkvæmdaáætlun í húshitunarmálum sem ég hef gert hér að umræðuefni.



Herra forseti. Mér heyrðist hann nú vera genginn í norðvestrið hérna áðan. Það hefði kannske verið tilvinnandi að reyna að beisla eitthvað af þeim vindi, sem gekk út úr þessum ræðustól hjá hv. fyrirspyrjanda, og taka með í leiðinni eitthvað af þeim nýyrðum sem af vörum hans hrutu. Hann talar um „seinadrátt“ ríkisstj. Það kann að vera vestfirska. Ég hef ekki heyrt það, a.m.k. ekki í þeim landshluta þar sem ég þekki best til. Mér fannst sá blástur, sem kom frá hv. þm., vera afskaplega lítið rökstuddur. Ég held að ef hv. þm. lítur á framkvæmdir í orkumálum á því ári, sem liðið er, og þær tillögur, sem fyrir liggja um framkvæmdir í orkumálum, komist hann ekki hjá því að sjá að það hefur verið brotið í blað í sambandi við framlög til þessara mála. Áherslan er alveg sérstaklega í sambandi við það að útrýma olíunni. Við hv. þm. höfum oft verið nokkuð sammála um þær áherslur sem þyrfti að leggja á orkumálin, og ég hef notið góðs stuðnings hans í ýmsum þáttum þeirra mála og vænti þess að svo verði áfram. Það er kannske ágætt að hann veki menn einnig upp í sínum flokki og leggi línurnar þar. Ég ætla ekki að hafa á móti því. Hann var að gagnrýna að það væri verið að kanna jaðartilvik í sambandi við húshitunarmálin. Ég held að þeir, sem vilja horfa með nokkurri skynsemi á framgang þessara mála, geti tekið undir þýðingu þess, að það fáist skorið úr um hvaða orkugjafa á að nota á þeim stöðum og svæðum þar sem menn eru ekki vissir um hvað hagkvæmast teljist. Þó að það liggi ekki fyrir skýrsla eða fullbúin áætlun samkvæmt lögunum frá því í fyrra þýðir það ekki að ekki hafi verið tekið á þessum málum. Menn hafa verið að taka ákvarðanir í samræmi við niðurstöður af athugunum sem unnar hafa verið og fyrir hafa legið og þar sem ákvarðanir hefur þurft að taka. Það vinnst ekki út af fyrir sig neitt endanlega með því að fyrir liggi skýrsla í máli. Hitt er mest um vert, að menn vinni sig fram úr þeim erfiðleikum og vanda sem hér er við að glíma. Að þessu er unnið og þar á meðal er sú áætlunargerð, sem lögin bjóða, þýðingarmikil í þessu sambandi. Ég held að þeir aðilar í strjálbýli, sem eiga hugsanlega von í jarðvarma, lasti ekki þó það séu kannaðir möguleikar á að hagnýta slíkar auðlindir þótt í strjálbýll sé. Auðvitað varðar þetta líka fjárveitingar til dreifikerfisins á raforkunni, sem þarna á ekki að þurfa að kosta jafnmiklu til ef hægt er að létta á rafhituninni. Varðandi marga þætti þessara mála mundum við óska þess að við hefðum meira fjármagn til ráðstöfunar, ekki síst þeir sem fyrir þessum málum standa, og það á m.a. við um hina svonefndu sveitarafvæðingu sem hv. þm. nefndi í máli sínu að hefði verið einn þátturinn í framkvæmdaáætlun sem nokkrir hv. þm. Sjálfstfl. báru fram í tillöguformi í fyrra. Ég vænti þess, að hv. þm. vinni að þessum málum og leggi í orkuráði gott til mála, eins og hann hefur yfirleitt gert, og það megi takast gott samstarf um úrlausn þess vanda sem við er að fást í sambandi við hinn mjög mismunandi kyndingarkostnað í landinu, þar sem við þurfum að leggja alla áherslu á að koma innlendum orkugjöfum í gagnið fyrr en seinna. Það var nefndur hér orkusparnaður. Það er þáttur sem veruleg áhersla hefur verið lögð á í upplýsingarskyni og í almennum áróðri, og það hefur áreiðanlega einnig gefið nokkra raun á þessu tímabili.



Herra forseti. Ég vil taka undir áhuga hv. fyrirspyrjanda í sambandi við þetta mál. Þetta mál er að vísu búið að vera hér til umr. áður. Miklar umr. hafa farið fram um þennan þátt orkumála: húshitunaráætlun og allt sem henni fylgir. Það væri sjálfsagt hægt að rifja upp ýmislegt í sambandi við það sem hér hefur áður komið fram í þessum málum. Ég hef eins og fleiri bundið miklar vonir við þá húshitunaráætlun sem ríkisstj. vinnur að, því að ég tel að hún geti markað leiðina og orðið til þess að unnið verði skipulegar að þessum málum. Hins vegar er eðlilegt að eftir því sé leitað, hvenær slík áætlun sjái dagsins ljós, því að eftir henni er beðið. Ég vil segja það, að ef áætlunin um að losa þjóðina við olíu í húsahitun stenst, sem hæstv. iðnrh. sagði hér áðan, er það vissulega vel. En ég get ekki látið hjá líða í sambandi við þetta að lýsa vissri vanþóknun minni á þeirri grg. eða athugun sem Rafmagnsveitur ríkisins létu gera á fjarvarmaveitum. Þar var farið helst til geyst af stað og gefið of mikið undir fótinn um þær framkvæmdir og orkuverðið. Auðvitað er það alveg hárrétt stefna að fá úr því efni skorið með þeim tveimur fjarvarmaveitum sem núna eru í byggingu, þ.e. á Seyðisfirði og Höfn í Hornafirði, til að átta sig á hvort það grunnverð, sem þar er lagt til grundvallar, er það sem hægt verður að bjóða notendum fjarvarmaveitna. Sveitarfélögin standa þarna vissulega frammi fyrir miklu vandamáli sem er ekki svarað enn. Mig langar að nota tækifærið hér til að lýsa því, að ég vænti þess, að Alþingi samþykki er það afgreiðir lánsfjáráætlunina, og það er raunar inn í hana komið, sérstakt fjármagn til jarðhitaleitar á Snæfellsnesi. Það er mjög brýnt mál. Þarna er þéttbýli með yfir 4000 íbúa sem geta hagnýtt sér jarðhita eða hitaveitu. Ég vænti þess að því verði fylgt eftir að Orkustofnun láti framkvæma jarðhitaleit á þessu þéttbýtissvæði tímanlega á þessu ári.



Herra forseti. Ég fagna því, að þessi fsp. hefur verið lögð fram, og læt einnig í ljós ánægju með að iðnrn. hefur ekki gleymt því að gera athuganir hvað jaðarbyggðir snertir. Mér fannst það athyglisvert, að iðnrh. talaði um að stefnt væri að því að koma upp vindmyllu í Grímsey. Vissulega er þar farið inn á merkilega braut. Ég hygg að það sé vænlegra en að nýta þá orku sem kemur frá ræðumönnum hér úr pontunni, jafnvel þó að þar geti orðið hvasst stundum. Hins vegar saknaði ég þess, að hann minntist ekkert á notkun á varmadælum á lághitasvæðum. Ég tel að það þurfi alveg sérstaklega að athuga þá möguleika sem varmadælur gefa. Einnig vona ég að iðnrh. upplýsi hvort því megi treysta, að húshitunaráætlunin geri ráð fyrir að sveitarafvæðingunni verði lokið innan þess ramma, því að að sjálfsögðu verður ekki komið á viðunandi lausn í upphitun til sveita nema rafvæðingin eigi sér stað. Ef til vill má segja að það hefði þurft sérstaka fsp. um þau mál. Því miður hefur rafvæðing sveitanna tekið lengri tíma en æskilegt er og mjög víða er sú mismunun orðin óþolandi. Það stafar af því að býli hafa ekki fengið rafmagn og það hefur ekki komið fram nein ákveðin stefna um hvernig beri að leysa orkumál þeirra.



Herra forseti. Hæstv. iðnrh. var að hafa orð á því að kannske væri hægt að beisla einhverja orku frá mér. Ég er honum þakklátur fyrir að vekja athygli á slíku. En því miður hefur víst engum dottið í hug að hægt væri að beisla orku frá hæstv. iðnrh. í sambandi við þetta mál. Þá verð ég að segja það, að mér fannst nokkuð táknrænt þegar hæstv. iðnrh. gerir að einhverju atriði í máli sínu það sem hann kallar nýyrði. Ég talaði um seinagang hjá ráðh. og drátt í málum. Úr þessu segir hann að hafi orðið seinadráttur. Það getur vel verið að það megi notast við þetta orð þegar maður lýsir framgangi iðnrh. í þessu máli. Við skulum taka það til athugunar. Ég hef ekki hér tíma til að leiðrétta sumt, sem hefði kannske verið ástæða til, og ætla ekki að brjóta þingskapareglur með því að tengja mál mitt. En ég vil leggja áherslu á að þessi framkvæmdaáætlun, sem fsp. fjallar um, hefði að réttu lagi getað verið fullbúin fyrir löngu.



Herra forseti. Það skal vera örstutt athugasemd. Hér veik hv. 1. þm. Vesturl. að fjarvarmaveitum. Um þær var fjallað sérstaklega í svari við fsp. fyrr á þinginu, og ég vísa til þess sem þar kom fram og liggur fyrir í þingskjölum. Þar er mikið nauðsynjamál á ferðinni, sem þarf að fá skorið úr um fyrr en seinna, hvernig teyst verður og hvernig ráðist verður í. Það er ofureðlilegt að Rafmagnsveitur ríkisins hiki við að ganga til samninga sem eru þeim sýnilega óhagstæðir, og þar verða aðrar leiðir til að koma. Ef þær eiga að standa þar að máli verður að leggja til fé, sem tekur þá tillit til þess að um þjóðhagslega hagkvæmar framkvæmdir er að ræða, og verður þá að koma eftir öðrum leiðum. Hv. 5. þm. Vestf. nefndi hér sveitarafvæðinguna og að það vantaði stefnu í sambandi við hana. Ég vil minna á það, að við undirbúning fjárlaga í ár ritaði ég fjvn. sérstakt erindi þar sem kynntar voru óskir iðnrn. um að fá aukið fjármagn til sveitarafvæðingar til að leysa vanda þeirra nær 30 býla, 30 jarða, sem eru innan 6 kílómetra marka hvað meðatfjarlægð snertir, og sú stefna dregin upp að þetta verkefni þyrfti að leysa á þriggja ára tímabili. En til þess hefði þurft að koma verulega meira fjármagn og raunar margfatt meira fjármagn en til þessa er ætlað samkvæmt fjárlögum í ár. Fjvn. sá sér því miður ekki fært að bæta þar við frá því sem var í fjárlagafrv. Ég mun ýta á eftir þessu máli innan ríkisstj. við undirbúning áætlana fyrir næsta ár og jafnframt að leitað verði leiða í sambandi við vanda þeirra jarða sem eru utan við þessa umræddu fjarlægð, þar sem horfa ber til annarra leiða til að leysa vanda varðandi orkuöflun. Þar mætti m.a. líta á möguleika á að beisla vindinn.



Herra forseti. Aðeins örstutt athugasemd vegna ummæla hæstv. ráðh., sem talaði hér síðastur, um að fjvn. hefði ekki lagt fram meira fé til þessarar starfsemi, og lét með þeim orðum að því liggja að það væri á valdi nefndarinnar að gera slíkt. Hæstv. ráðh. veit nákvæmlega jafnvel og allir aðrir hv. þm. að það er takmarkað fé til umráða þrátt fyrir gífurlega skattheimtu þeirrar hæstv. ríkisstj. sem setið hefur að völdum í landinu nú um skeið. Ástæðan fyrir því, að ekki er hægt að leggja til hliðar fjármagn til þessara framkvæmda, er að sjálfsögðu engin önnur en sú, að sú sama hæstv. ríkisstj. og hæstv. ráðh. á aðild að hefur ákveðið að nota fjármagnið til annars. Ég skora þess vegna á ráðh., áður en hann fer með slíkan boðskap í ræðustól á hv. Alþingi, að kanna vel innan hæstv. ríkisstj. hvort hægt væri að skipta fjármununum með öðrum hætti í því fjárlagafrv. sem lagt er fram á haustin af hæstv. ríkisstj. - Ég veit ekki betur en hæstv. fjmrh. sé, a.m.k. þessa stundina, samflokksmaður hæstv. iðnrh., jafnvel þótt gusti á milli þeirra á stundum.



Herra forseti. Það voru aðallega þau ummæli hæstv. iðnrh., sem hann lét hér falla og hv. þm. Friðrik Sophusson var hér að ræða um, sem ollu því að ég kvaddi mér hljóðs. Það er í raun og veru furðulegt að heyra ráðh. tala eins og hæstv. iðnrh. talaði hér áðan. Hann var beinlínis að saka fjvn. um að hafa ekki séð fyrir meira fjármagni til sveitarafvæðingar. Ég veit ekki betur en hæstv. ráðh. hafi með fjárlagafrv., sem lagt var fram í haust, sjálfur ákvarðað og lagt til hvað átti að fara í þessa sveitarafvæðingu. Hann rýkur síðan upp til handa og fóta í sýndarmennsku eftir að hann sjálfur hefur lagt til í fjárlagafrv., hve mikið fé þarna ætti að veita, og skrifar fjvn. bréf og óskar eftir meira fjármagni en hann sjálfur lagði til sem ráðh. í ríkisstj. að fjárlagafrv. hefði inni að halda í þessum efnum. Hér er því hrein sýndarmennska á ferðinni hjá hæstv. ráðh. Það var hann sem lagði það til, að svo til engin nýframkvæmd í sveitarafvæðingu yrði framkvæmd á árinu 1981. Því ömurlegra er að hlusta á hæstv. ráðh. tala með þessum hætti þegar allur þingheimur og öll þjóðin veit miklu betur. Það var tillaga hæstv. iðnrh. og hæstv. ríkisstj. í fjárlagafrv. að ekki yrði meira fjármagn veitt til sveitarafvæðingar en það frv. hafði að geyma. Ég vísa því alfarið á bug þeim ummælum hæstv. ráðh. sem hann viðhafði hér áðan og vildi láta taka sem svo að það hafi staðið á fjvn. að veita meira fjármagn til þessara mála. Það var beinlínis óskað eftir því, a.m.k. af minni hl. fjvn., að þarna fengist meira fjármagn, en stjórnarliðið með hæstv. ráðh. í broddi fylkingar neitaði því atfarið. Svona málflutningur hér á Alþingi er auðvitað fyrir neðan allar hellur og allra síst ætti þetta að koma frá hæstv. ráðh., en eigi að síður kemur það fyrst og fremst frá honum í þessu tilfelli. Aðeins nokkur orð til viðbótar, herra forseti, ég skal brátt ljúka máli mínu. Það mál, sem er hér fyrst og fremst til umr., er hinn geysilegi vandi sem fylgir kostnaði við upphitun hér á landi. Það er út af fyrir sig rétt, að gert hefur verið nokkurt átak til þess að þeim fækkaði sem þurfa að bera þann geigvænlega bagga sem olíukynding við upphitun íbúðarhúsnæðis er. Eftir sem áður eru þeir margir sem ekki á þessu ári, ekki á næsta ári og þarnæsta ári fá bætt úr þessu böli. Eftir sem áður verður kyndingarkostnaðurinn geigvænlegur baggi á herðum þessa fólks, og verður af hálfu hins opinbera - þjóðfélagsins í heild - að koma til móts við það og létta þennan bagga eins og mögulegt er.



Herra forseti. Það bætti aðeins í norðvestangustinn og ég ætla ekki að reyna að virkja hann að þessu sinni, en aðeins að geta þess, að við undirbúning fjárlagagerðar á s.l. ári voru tillögur míns rn. um allt aðrar og hærri upphæðir í sambandi við sveitarafvæðingu en fallist var á innan ríkisstj. við mótun fjárlagafrv. Í framhaldi af því vakti ég athygli hv. fjvn. á því, hvernig þessi mál stæðu, og þörfinni á auknu fjármagni í þessu skyni ef þarna ætti að þoka fram málum hraðar en fjárveitingar leyfðu. Ég hef nú litið svo til, að vald fjvn. sé nokkuð, þó að ég hafi alls ekki átt von á því, að hún gæti ausið úr stórum sjóðum í þessu skyni á yfirstandandi ari. Ákveðnar áherslur geta væntanlega frá nefndinni komið í einstökum málum og það gerist við hennar tillögugerð. Ég held að það gæti verið gagnlegt ef fjvn. sem slík léti koma fram sitt álit, ef menn eru þar samstæðir eða þar ríkja mismunandi skoðanir um þær áherslur sem ber að leggja á þennan þátt orkumálanna, sem varðar umrædda sveitarafvæðingu.



Herra forseti. Eftir ummæli hæstv. iðnrh. mætti ætla að hæstv. ráðh. hefði hvorki staðið að framlagningu fjárlagafrv. né afgreiðslu fjárlaga. Mér er spurn: Er hæstv. iðnrh. andvígur þessum þætti fjárlaganna ellegar greiddi hann atkvæði með öðrum hætti en þeim að samþykkja fjárlögin lið fyrir lið og í heild? Í annan stað man ég ekki betur, þó að mér hafi ekki gefist tími til að gá að því, en að við afgreiðslu fjárlaga hafi verið birtar brtt. einmitt varðandi sveitarafvæðingarmálin. Hvernig skyldi hæstv. iðnrh. Hjörleifur Guttormsson hafa greitt atkvæði um slíkar brtt? Ef afstaða hans er sú sem hann lýsir hér, hvernig stóð á því, að hæstv. iðnrh. lét málið fram hjá sér fara með þeim hætti sem hann hefur sjálfur lýst, og hvernig stóð á því, að hæstv. iðnrh. greiddi ekki atkvæði með brtt. um þessi atriði né heldur beitti sér fyrir að slíkar brtt. gætu komið fram hér í þinginu? Málflutningur eins og hæstv. iðnrh. tíðkar er ekki alveg dæmalaus, en hann heyrir til fádæma. Auðvitað getur hæstv. ráðh. ekkert frekar en aðrir ráðh. í þessari ágætu ríkisstj. komið sér undan því að bera ábyrgð á þeim afgreiðslum sem ríkisstj. og stjórnarmeirihlutinn hér í þinginu standa að.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. Það var greinilegt að hæstv. ráðh. hafði hægara um sig í seinni ræðunni en áður. En það væri fróðlegt að fá hæstv. iðnrh. til að lýsa því yfir í ræðustól í þessum umr., hvernig hann greiddi atkvæði við atkvgr. um þá tillögu við afgreiðslu fjárlaga sem gerði ráð fyrir að hækka fjárveitingar til sveitarafvæðingar. Vill ekki hæstv. iðnrh. lýsa því yfir hérna, hvernig hann greiddi atkvæði í þeirri atkvgr.? Samþykkti hann þá tillögu eða greiddi hann atkvæði á móti henni? Aðeins eitt orð af hálfu hæstv. iðnrh. getur skýrt það. Ég veit hvernig menn greiddu atkvæði, en ég vil fá hann til að segja það sjálfan. Það getur orðið til þess að svipta hulunni af hræsninni sem hér hefur komið fram hjá hæstv. orkumrh. í þessu máli. Ég skora á hæstv. ráðh. að koma hér upp og segja hvernig hann greiddi atkvæði um þá tillögu sem hér var til afgreiðslu við afgreiðslu fjárlaga um að hækka fjárveitingar til sveitarafvæðingar. Ef hann kemur ekki hér upp og segir það, hefur ekki þor til þess eða þrek, skilur allur þingheimur hver staða hans er í málinu.



Herra forseti. Það er e.t.v. ekki gustukaverk að koma hér í stólinn enn einu sinni út af ummælum hæstv. ráðh. Svo vandlega hefur hann verið kveðinn í kútinn að varla verður gerður úr honum virkjunarkostur úr þessu. Það er alveg rétt, sem kom fram hjá hæstv. ráðh., að í tillögum hans í upphafi voru mun hærri tölur en þær sem sáust í fjárlagafrv. Málið snerist þannig í hæstv. ríkisstj. að þær tölur voru lækkaðar. Tillögur hæstv. iðnrh., sem er félagi í Alþýðubandalaginu, voru lækkaðar af fulltrúum hæstv. fjmrh., sem er í sama stjórnarflokki. Svo leyfir þessi hæstv. ráðh. sér að koma á fund í Sþ. og tala um að það sé fjvn. sem hafi haft úrslitavaldið í þessum efnum. En hver skyldi vera formaður fjvn. annar en Geir Gunnarsson, samflokksmaður hæstv. ráðh., sem því miður er ekki staddur á þessum fundi í dag. Það kemur æ oftar fyrir í þessari hæstv. ríkisstj., hvort sem um er að ræða Þórshafnarmál, virkjunarframkvæmdir, umræður um flugskýli og flugstöðvar eða orkumál og rafvæðingu, að ráðh. í hæstv. ríkisstj., sem hér starfar, tala sinn í hvora áttina. Einn segir þetta og hinn hitt. Aðeins eitt eiga hæstv. ráðh. sameiginlegt. Þeir reyna að koma sökinni á einhverja aðra en sjálfa sig. Á þetta þarf auðvitað að leggja áherslu aftur og aftur hér á hæstv. þingi til að koma í veg fyrir að svínaríismálflutningur á borð við þennan eigi sér stað oftar á hæstv. Alþingi.



Herra forseti. Það er kannske ekki ástæða til að bæta miklu við það sem hér hefur verið sagt af minni hálfu. Ég vil aðeins rifja það upp í sambandi við atkvgr. um brtt. við fjárlagagerð, að þar var gert ráð fyrir að draga verulega úr fjármagni til styrkingar dreifikerfa í sveitum - ég tel mig muna það rétt - og bæta í hina svonefndu sveitarafvæðingu verulegri upphæð. Ég taldi þessa tilfærslu á fjármagni innan orkuþáttarins ekki vera frambærilega. Þarna var ekki verið að leggja til auknar fjárveitingar, heldur tilfærslu. Mig minnir að tillögumaður hafi verið hv. fyrirspyrjandi, sem bar hér fram sína fsp. 
            



Herra forseti. Ég hygg að þm. hafi veitt því athygli, hverju hæstv. iðnrh. svaraði. Hann sagði ekki hvernig hann greiddi atkvæði. Till. um þetta mál voru tvær. Í annarri till. var ekki um neina millifærslu að ræða. Í báðum tilfellunum greiddi hæstv. orkumrh. atkv. gegn hækkun til þessa þáttar framkvæmdanna. En hann hafði ekki þrek eða þor til þess að segja það hér. Eftir þessa umr. ættu ekki bara alþm., heldur og almenningur í landinu að hafa um það hreina vitneskju hvernig þessi hæstv. ráðh. svo og sumir hverjir aðrir haga málflutningi sínum þegar þeim þykir það henta gagnvart sjálfum sér og sínum flokki. - Þm. tóku eftir því. Hæstv. orkumrh. þorði ekki að segja hvernig hann greiddi atkv.



Herra forseti. Á síðasta þingi flutti ég ásamt Karvel Pálmasyni og Jóhönnu Sigurðardóttur till. til þál. sem er svohljóðandi, með leyfi forseta: „Alþingi ályktar að feta ríkisstj. að láta fram fara endurskoðun á lögum nr. 39/1951, um rétt erlendra manna til að stunda atvinnu á Íslandi. Meginmarkmið endurskoðunarinnar skulu vera: 1. Að leiða í lög fyllri ákvæði um upplýsingaskyldu þeirra, sem vilja ráða erlenda menn í þjónustu sína, gagnvart þeim sem ráðnir eru, um launakjör, vinnutíma og aðbúnað við vinnu hér á landi. Enn fremur um skatta og önnur opinber gjöld svo og hverjar þær skyldur sem erlendir menn takast á hendur við vistráðningu hérlendis. 2. Að tryggja með lögunum félagsleg og kjaraleg réttindi þeirra erlendu manna, sem fá atvinnuleyfi hér á landi, til jafns við heimamenn, eins og þau eru samkvæmt lögum og gildandi kjarasamningum á hverjum tíma. 3. Að skylda þá, sem leita eftir erlendu vinnuafli, til þess að hafa samráð við hlutaðeigandi stéttarfélag áður en erlendir starfskraftar eru vistráðnir. Við endurskoðun þessa, sem skal hraðað eftir föngum, skal haft samráð við heildarsamtök aðila vinnumarkaðarins.“ Till. þessi varð ekki útrædd, en í umr. kom fram að mönnum þótti sem athuga bæri fleira en málefni erlends farandverkafólks. Þá var vikið að fæðiskostnaði og lélegum aðbúnaði á ýmsan hátt, sem vissulega var réttmætt. En nokkru eftir að umr. höfðu farið fram var skipuð nefnd til þess að fjalla um þessi mál. Því er það, að nú hef ég ákveðið að spyrjast fyrir um störf þessarar nefndar og hef því lagt fram svohljóðandi fsp.: „Hinn 18. mars 1980 skipaði félmrh. nefnd til að kanna gildandi lög og reglur um kjör og aðbúnað farandverkafólks, þ.m.t. erlends farandverkafólks, hér á landi og gera tillögur til úrbóta í þeim efnum. Í fréttatilkynningu er frá því greint, að nefndin skuli skila áliti innan þriggja mánaða. 1. Hefur nefndin skilað áliti? 2. Ef svo er, hvaða tillögur gerir nefndin til úrbóta á málefnum farandverkafólks, þ.m.t. erlends farandverkafólks, hér á landi?“ Fyrir nokkrum dögum var lagt fram frv. til l. um atvinnuréttindi útlendinga, sem vissulega er svar við fsp. minni að hálfu. Ég vil lýsa því hér yfir, að ég er mjög ánægður með það frv. sem liggur fyrir. Það virðist greinilega mjög vel unnið og alveg í dúr við þá þáltill. sem ég flutti á síðasta þingi. Ég þakka það starf sem unnið hefur verið með framlagningu þessa frv., en mig langar að vita hvað líður málefnum innlends farandverkafólks.



Herra forseti. Karl Steinar Guðnason, hv. 3. landsk. þm., hefur borið fram fsp. til mín um könnun á kjörum og aðbúnaði farandverkafólks. Hann víkur í fsp. sinni að nefnd sem ég skipaði 18. mars s.l. til að fjalla um þau mál. Nefndin fékk það verkefni fyrst og fremst að vinna að því að semja frv. um erlent verkafólk, réttindi þess og skyldur, og að semja tillögur að breytingum á reglugerðum vegna aðbúnaðar í verbúðum. Þar var um að ræða heilbrigðisreglugerð annars vegar, sem gefin hefur verið út af heilbr.- og trmrn., og hins vegar veitingahúsareglugerð, sem er á vegum dómsmrn. Það var strax ljóst eftir að nefndin hafði hafið störf, að hún gæti fyrir sitt leyti lokið þessari endurskoðun á 2-3 mánuðum. Hins vegar kom fram ósk um það frá fulltrúum verkalýðshreyfingarinnar í nefndinni, að fram færi sérstök könnun á aðbúnaði farandverkafólks í landinu, og ósk var komið á framfæri við mig um að útgáfu reglugerðar yrði frestað þar til sú könnun lægi fyrir. Ég féllst á þessa málaleitun nefndarinnar og verkalýðssamtakanna. Jafnframt var tekin ákvörðun um það í heilbr.- og trmrn. að fela Heilbrigðiseftirliti ríkisins að láta þessa könnun fara fram á aðbúnaði farandverkafólks víðs vegar í landinu, og var gerð könnun á 70–80 stöðum. Ég gerði ítarlega grein fyrir þessari könnun í framsöguræðu í gær fyrir frv. til l. um erlent verkafólk á Íslandi. Ég tel þess vegna ekki ástæðu til að endurtaka niðurstöður könnunarinnar hér, en á grundvelli þeirrar könnunar hefur síðan verið unnið að nýrri tillögugerð um breytingar á heilbrigðisreglugerð í þessum efnum svo og á veitingahúsareglugerð að svo miklu leyti sem hún á hér við. Geri ég ráð fyrir að unnt verði næstu daga að ganga frá þeirri reglugerð sem hér um ræðir. En þeir aðilar, sem eru í nefndinni sem undirbýr reglugerðina, þ.e. fulltrúar frá Alþýðusambandi Íslands, Vinnuveitendasambandi Íslands og fleiri aðilum, hafa nú haft reglugerðardrögin til athugunar, þannig að ég bíð í rauninni eftir niðurstöðu þeirra og síðan yfirferð nefndarinnar á niðurstöðum þeirra síðan athuga ég málið áður en ég get gengið frá þeirri reglugerð sem hv. þm. hefur hér lagt fram fsp. um.



Herra forseti. Ég skal ekki tefja tímann, en ég fæ ekki skilið, enda þótt ég viti að hér muni fara fram umr. utan dagskrár, að í fyrirspurnatíma á Alþingi séu teknar út af dagskrá allar fsp. að þeim tveimur undanskildum sem búið er að svara. Hér mæta ráðh. ekki til þess að svara fsp. Það er búið að svara tveimur fsp. frá því kl. 2. í dag. Það er verið að taka allar aðrar fsp. út af dagskrá. Þetta er að mínum dómi ekki samboðið Alþingi og ég vil gera athugasemd um það við forseta að þessar fsp. séu nú þegar teknar út af dagskrá. Við getum látið fram fara utandagskrárumr. og síðan haldið áfram dagskránni þegar þeim hefur verið lokið.



Vegna athugasemda hv. 1. þm. Reykn. vil ég aðeins geta þess, að það hefur verið venja að fsp.-fundur yrði a.m.k. til kl. 4, en vegna óska hv. 1. þm. Reykv. um umr. utan dagskrár, sem verða á síðari fundi, varð ég við því að hafa þennan fund ekki lengri.



Herra forseti. Ég verð satt að segja að lýsa furðu minni yfir þessari athugasemd hv. 1. þm. Reykn. Hér hafa farið fram í allan vetur mjög verulegar umr. utan dagskrár. Bæði ríkisstj. og forsetar hafa reynt að gera það sem unnt er til að greiða fyrir því, að hv. þm. fengju svör við þeim fsp. sem þeim brenna í huga hverju sinni, enda þótt hafi verið umdeilanlegt hversu mikið lægi á að svara einstökum fsp. hafa menn lagt á það áherslu að reyna að koma þeim frá. Nú gerist það hins vegar, að það er gagnrýnt af hv. 1. þm. Reykn. að ráðh. skuli ekki svara fsp. á dagskrá, - mér liggur við að segja jafnframt því sem þeir svara fsp. utan dagskrár. Þannig ganga málin ekki fyrir sig hér á hv. Alþingi og geta ekki gert. Ef hv. þm. vill koma í veg fyrir að það gerist, sem nú er að koma upp, að fsp. á dagskrá sé frestað vegna fsp. utan dagskrár, er nauðsynlegt fyrir hann í þessu tilviki, sem nú er í uppsiglingu, að fjalla um málið sérstaklega við hv. 1. þm. næsta kjördæmis, það er að segja Reykjavíkur.



Herra forseti. Ég vil bara upplýsa það, að ég hafði vænst þess að eiga þess kost að svara hér þremur fsp. sem eru á dagskrá þessa fundar, en vegna þess að formaður Sjálfstfl. vill komast að með utandagskrárumr. kem ég ekki þeim svörum að. - Ég held að hv. þm. Matthías Á. Mathiesen hafi gefið harla villandi mynd af því ástandi sem hér er.



Herra forseti. Hv. félmrh. virtist ekki gera sér grein fyrir því, hvað hér var að ske. Forseti var að taka mál út af dagskrá. Ef hann hefði frestað dagskránni þar til utandagskrárumr. væri lokið hefði engin athugasemd komið, en hann tekur út af dagskrá allar fsp., að þeim tveimur undanskildum sem þegar hafði verið svarað. Ég var að gagnrýna að dagskrármálunum skyldi ekki frestað þar til utandagskrárumr. væri lokið og hægt væri þá að halda áfram og svara þeim fsp. sem tími gæfist til, ef utandagskrárumr. hefði verið lokið fyrir kl: 4. Það var ég að gagnrýna, en ekki að það væri verið að fresta einhverju. Það er verið að taka fsp. út af dagskrá.



Herra forseti. Ég vildi aðeins skýra frá því, að um miðjan dag í gær var haldinn fundur formanna þingflokka ásamt með forseta, - að vísu gat einn formaður ekki setið á þeim fundi, - og á þeim fundi var gert samkomulag um þinghaldið næstu tvær vikur. Í því samkomulagi fólst m.a. að fundur í Sþ. í dag mundi ekki standa lengur en til kl. 4, þá hæfust deildarfundir til þess að unnt væri að afgreiða frv. til staðfestingar á brbl. hæstv. ríkisstj. Enn fremur fólst í þessu samkomulagi tilhögun þinghalds áfram þessa viku og næstu. Ég tel að þessu sé hæstv. forseti deildarinnar að framfylgja með þeim afgreiðslum sem hann hefur staðið að í dag. Kemur mér það satt að segja á óvart ef menn vita ekki af samkomulaginu sem gert var í gær.