Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. forseta fyrir að leyfa mér að hefja umr. utan dagskrár, sem ég taldi nauðsynlegar með tilliti til þess, að nú er sá tími sem landsmönnum er skylt að ganga frá skattaskýrslum sínum og fara að fyllstu samvisku eftir þeim lögum sem Alþ. hefur sett í þeim efnum. Ég átti ekki von á öðru, þegar ég fékk launauppgjör mitt frá Alþingi fyrir s.l. ár, en þar væri greint frá því sem ég hef þegið í bílastyrk á árinu. Við nánari eftirgrennslan kom í ljós, að alþm. er ekki gert skylt að fara eftir lögum sem þeir setja öðrum hvað varðar þessa hlið skattamála, og er það ástæðan fyrir að ég kveð mér hljóðs utan dagskrár. Þm. hafa löngum sætt mikilli gagnrýni fyrir að ákveða laun sín og hlunnindi sjálfir, og á sú gagnrýni fyllsta rétt á sér, enda hafa laun þm. og þá sérstaklega hlunnindagreiðslur skapað mikla tortryggni milli þings og þjóðar. Það hlýtur því að vera brýnt mál til að koma í veg fyrir slíka tortryggni og vantraust, að aðilar utan þings ákveði launakjör og hlunnindi þm. En það hlýtur þó að keyra um þverbak, að auk þessara forréttinda beri þm. ekki skylda að fara að þeim lögum sem þeir setja öðrum - að gefa hlunnindagreiðslur sínar upp til skatts. Ég held að gagnrýni og tortryggni í garð þm. byggist ekki á því, að þeir hafi kannske endilega of há laun eða of miklar hlunnindagreiðslur, heldur miklu fremur þeirri leynd sem hvílt hefur yfir launamálum þeirra og þeim forréttindum, sem þeir hafa skapað sjálfum sér, að ákveða laun sín sjálfir. Og svo fyllir það bikarinn, að hluti greiðslna til þeirra sætir ekki sömu meðferð í skattalegu tilliti og annarra þjóðfélagsþegna. Hér skal skýrt undirstrikað, að ekki er verið að leggja neinn dóm á hvort alþm. hafi óeðlilegar hlunnindagreiðslur fram yfir það sem eðlilegt má telja. En það hlýtur að vera lágmarkskrafa, að þeir vinni eftir þeim lögum, sem þeir skylda aðra til að fara eftir, og gangi á undan með góðu fordæmi í þessum málum. Skattalögin kveða skýrt á um þetta efni og alþm. eiga ekki að hafa nein forréttindi í þeim málum fram yfir aðra. Í 7. gr. skattalaganna segir m.a.: „Skattgjaldstekjur teljast m.a. fæði, húsnæði, endurgreiðsla flutningskostnaður milli heimilis og vinnustaðar, afnót bifreiða svo og hvers konar aðrar tekjur eða hlunnindi, sem látin eru í té sem kaupgjald eða jafna má til kaupgreiðslu.“ Auðvitað ætti það ekki að vera neitt vafaatriði og hlýtur að vera rétt túlkun á þessum reglum skattalaganna, að þau nái jafnt til þm. sem annarra þegna þjóðfélagsins. Traust þjóðarinnar til þeirra, sem valdir eru til að fara með umboð þjóðarinnar á Alþ., hefur farið þverrandi ár frá ári, en auðvitað hlýtur það að vera undirstaðan undir að Alþ. geti náð árangri í þeim verkefnum sem því er ætlað að leysa, að það njóti trausts þjóðarinnar. Þær ástæður, sem hafa leitt til slíks vantrausts, eru vitaskuld margar og samverkandi, en slík tortryggni sem skapast hefur kringum launamál þm. og hlunnindi er m.a. ein ástæðan til þess. Ætti að vera auðvelt að leiðrétta það sem skref í áttina til þess að skapa það traust sem nauðsynlegt er milli þings og þjóðar. Við getum einfaldlega ekki og það gengur ekki í samfélagi okkar að ætla öðrum þjóðfélagsþegnum að fara eftir lögum sem við setjum, en teljum sjálfa okkur ekki þurfa að fara eftir. Skatteftirlit hefur verið hert mjög með hlunnindagreiðslum hvers konar, m.a. til þess að reyna að loka þeirri smugu, að bílastyrkir og önnur hlunnindi séu færð á skattskýrslur án þess að fyllilega sé gerð grein fyrir þeim, sem annars gæti gefið möguleika á að færa hluta launanna sem frádráttarbæran frá skatti. Er slíkt eftirlit auðvitað mjög nauðsynlegt. Alþm. fá ýmsar hlunnindagreiðslur í formi húsaleigu, fæðis og bílapeninga. Slíkar greiðslur til þm. eru mjög misjafnar og er það í hæsta máta eðlilegt, þar sem t.d. þm. landsbyggðarinnar bera mun meiri kostnað en þm. Reykvíkinga. Og auðvitað getur hér verið um fyllilega eðlilegar greiðslur að ræða, sem eru vegna útgjaldaliða sem þeir sannanlega bera vegna starfa síns, þó ýmsar þeirra geti þó orkað tvímælis eins og t.d. daglegir fæðispeningar til þm. í næsta nágrenni Reykjavíkur, t.d. þm. búsettra á Seltjarnarnesi og í Hafnarfirði. Þetta er þó annar þáttur málsins, sem ekki varð tilefni til þess að ég hóf umr., heldur það aðalatriði, að þm. geri hreint fyrir sínum dyrum áður en haldið er með skattasópinn út í samfélagið og þeir leggi ekki aðrar skyldur á þjóðfélagsþegnana í skattamálum að fara eftir en á sjálfa sig. Þá kröfu verður því að gera, að hlunnindagreiðslur þm. séu gefnar upp á launauppgjörsseðli þm. um áramót og þeim gert skylt að gefa þær upp á skattframtali sínu. Þm. verða að vera hafnir yfir allan grun um feluleik með hlunnindamál sín í skattamálum. Að þessu gefna tilefni, að það hefir ekki verið gert, þó að vel megi vera að ýmsir þm. hafi eigi að síður gefið þær upp, sá ég fyllstu ástæðu til þess að hreyfa þessu máli. En hér er brýn nauðsyn á að taka af öll tvímæli í eitt skipti fyrir öll. Ástæða gæti einnig verið til að það sé líka athugað, hvort hinum ýmsu embættismönnum innan ríkiskerfisins, sem hafa hlunnindagreiðslur í einhverju formi, sé gert skylt að gefa þær upp til skatts. Þetta eru atriði, sem ég vil beina til hæstv. fjmrh. sem yfirmanns skattamála, að hann kynni sér framkvæmd á, enda á skatteftirlit einnig að ná til þeirra greiðslna, sem inntar eru af hendi fyrir störf á Alþ., eins og annars staðar í samfélaginu. Ég tel einnig ástæðu til að beina því til forseta Alþingis sem æðstu yfirmanna Alþingis að þeir beiti sér fyrir því, að hlunnindi þm. verði gefin upp á launaseðlum, sem Alþ. sendir þm. um hver áramót, og þeim þar gert skylt að gefa þau upp til skatts. Síðan hlýtur það að endingu að vera skattyfirvalda að kveða á um hvort einhver hluti þess sé skattlagður eða ekki, nákvæmlega eins og farið er með önnur skattframtöl í þjóðfélaginu. Ég vil vona að þessi mál fái hið bráðasta leiðréttingu og rétta meðferð í fyllsta samræmi við skattalögin. Að fara aðrar leiðir í þessu efni er ekki í samræmi við það sem vera á, að Alþ. gangi á undan með góðu fordæmi og fari eftir þeim lögum sem það setur öðrum í þessu efni.



Herra forseti. Það var e.t.v. ekki beint til mín ákveðinni spurningu, en í tilefni af því, að hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir, 12. þm. Reykv., tók til máls utan dagskrár, vil ég leyfa mér að segja nokkur orð. Ég hef leitað álits ríkisskattstjóra sérstaklega að þessu gefna tilefni um framtalsskyldu alþm. og fengið þau svör, að framtalsskylda þeirra er auðvitað sú sama og annarra þjóðfélagsþegna. Þeim ber skylda til þess að telja fram þær tekjur sem skattgjaldsskyldar eru lögum samkvæmt. Þessi atriði eru í fyrsta lagi þingfararkaupið að sjálfsögðu, í öðru lagi bílastyrkur. Ég hef talið fram bílastyrk, sem ég hef fengið greiddan af Alþ., og talið hann bæði inn og út á skattskýrslu. Eins og menn þekkja er í 4. lið á skattframtölum gert ráð fyrir breytingu til lækkunar á framtöldum tekjum samkv. 3. lið. Bílastyrk er eðlilegt að telja fram á báðum stöðum, bæði til tekna og til gjalda. Hins vegar er það alveg rétt, sem kom fram hjá hv. þm., að þm. búa e.t.v. misjafnlega í þessum efnum. Þeir eru úr misjafnlega stórum og víðlendum kjördæmum og hafa af þeim ástæðum eflaust misjafnan kostnað í sambandi við að komast um kjördæmin. En það hefur verið ákvörðun Alþingis, að þessir styrkir væru jafnir og þá með tilliti til þess, að þó að þm. séu þm. einstakra kjördæma, þá séu þeir þm. þjóðarinnar þegar á allt er litið. Í þriðja lagi er afnotagjald af síma, sem er framtalsskylt á sama hátt og er með bílastyrkinn, bæði inn og út. Öllum hv. alþm. er auðvitað kunnugt um geysilega notkun á síma sem fylgir því að vera þm., og þess vegna hafa alþm. frítt afnotagjald af síma að vissu marki, og er eðlilegt og rétt að telja það fram bæði inn og út á skattframtali. Hins vegar er húsaleigukostnaður ekki talinn framtalsskyldur eða fæðiskostnaður og ekki heldur ferðakostnaður vegna funda erlendis, sem greiddur er af Alþingi. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta. Það þarf ekki að eyða að því mörgum orðum, eins og ég tók fram áðan, að þm. eru auðvitað í engu frábrugðnir öðrum varðandi skattalög. Þeim ber að telja fram skatta sína lögum samkv. og í öllum aðalatriðum í samræmi við það sem ég hef nú greint frá.



Herra forseti. Mér þykir rétt af hálfu okkar forseta Alþingis að segja örfá orð um þetta mál að því er tekur til skrifstofu Alþingis, sem segja má að forsetar beri fulla ábyrgð á. Mér er tjáð að það hafi aldrei tíðkast, að skrifstofa Alþingis gæfi upp á launaseðlum þá kostnaðarliði sem greiddir eru vegna alþm. í sambandi við þingmannsstörf þeirra, og sé þetta byggt á því, að hér sé ekki um skattskyld hlunnindi, heldur greiðslu kostnaðar að ræða. Mér þykir rétt að það komi fram í sambandi við umr. um þetta mál, að fyrir liggur að ríkisskattanefnd hefur hinn 13. apríl 1976 kveðið upp úrskurð í kærumáli þm., sem hafði af viðkomandi skattstjóra verið ætluð tekjuviðbót vegna ófullnægjandi framtals að dómi skattstjórans að því er varðar ýmsar greiðslur til kæranda umfram þingfararkaup hans. Í úrskurði þessum segir: „Í D-lið 10. gr. laga nr. 68/1971 segir, að endurgreiðsla, er skattgreiðandi fær, ef hann verður að vera um stundarsakir fjarverandi frá heimili sínu vegna starfa í almenningsþágu, teljist ekki til tekna. Í málinu er ekki leitt í ljós, að kærandi hafi notið skattskyldra hlunninda af greiðslum þeim, er Alþ. innti af höndum vegna þingsetu hans. Er krafa kæranda, (þ.e.a.s. alþm.) því tekin til greina“ Ég tel mig ekki dómbæran um það, hvort kostnaðarliðir þeir, sem hér um ræðir, einhverjir, sumir eða allir, teljast framtalsskyldir. Mér skilst að jafnvel hinir fróðustu menn í skattalögum séu ekki á einu máli um þetta. En mér virðist af þessu, að það liggi fyrir úrskurður ríkisskattanefndar um að þeir teljist ekki skattskyldir. En hvað sem því líður, þá vænti ég þess, að allir hv. alþm. geti verið á einu máli um að varðandi greiðslur margvíslegs kostnaðar í sambandi við þingstörfin sé engu að leyna og eigi engu að vera að leyna. Þessi er einnig skoðun þingforseta og því hafa þeir falið skrifstofu Alþingis að taka saman skrá um kostnaðarliði vegna þm. og þingstarfa á liðnu ári og senda ríkisskattstjóra þessa skrá. Hver þm., eins og hver annar þegn í þessu þjóðfélagi, ber að sjálfsögðu ábyrgð á sínu skattframtali, og ég held að mér sé óhætt að fullyrða að það hefur aldrei verið og verður að sjálfsögðu engin fyrirstaða á því hjá skrifstofu Alþingis að veita umbeðnar upplýsingar um þær fjárupphæðir sem getur hér verið um að ræða. Þetta vildi ég láta koma fram af hálfu forseta Alþingis í sambandi við skrifstofu þingsins og þessi gjöld.



Herra forseti. Ég veitti athygli, að fjölmargir þm. hafa hver á fætur öðrum risið upp og talað um að þm. ættu að ganga á undan með góðu fordæmi. Þetta orðtak er ekki til í íslensku. Það heitir að ganga á undan með góðu eftirdæmi og skiptir auðvitað ekki máli þótt eftirdæmið þýði fordæmi í þessu sambandi. Menn hafa þá ekki eyra fyrir hrynjandi málsins ef þeir finna ekki undireins muninn á þessu: á undan með eftirdæmi að sjálfsögðu. Þetta bið ég menn að taka til athugunar og eftirbreytni. Hér er að því vikið, að virðing Alþingis fari þverrandi, og nú á víst að auka hana með því að bera það á þm. að þeir brjóti lög og það í ekki óviðkvæmara máli en framtali til skatts. Það er enn fremur talað um það, til þess nú að auka virðingu okkar, að það hafi verið leynd hvílandi yfir launakjörum okkar hér, eða því sem kallað er hlunnindagreiðslur, og verða menn nú enn að athuga hvað orðið hlunnindi þýðir. Hlunnindi voru talin reki á jörð, varp, mótekja o.s.frv., en endurgreiðslur á útlögðum kostnaði eru ekki hlunnindi. Menn þurfa þannig að athuga vel um merkingu orða þegar þeir eru að starfa að því að auka virðingu Alþingis. Það hefur engin leynd hvílt yfir kaupi og kjörum alþm., - ekki þá tíð sem ég hef átt sæti á hinu háa Alþingi. Þvert á móti hefur verið opin umræða um þessi mál öllsömul, sem betur fer, alls engu undan skotið í því efni. Hinir heimsfrægu rannsóknarblaðamenn hafa og verið okkur innan handar í þessu efni og ekkert fyrir þeim dulið eða undan skotið í umr. Svo hefur verið um mörg ár. Ég vil biðja um að nefnd séu dæmi um það, að einhverju hafi verið undan skotið í því framtali. Hæstv. forseti Sþ. vitnaði til laga sem eftir hefur verið farið, skýlausra laga, 10. gr. skattlaga, D-liðar, sem kveður á um að til tekna teljist ekki endurgreiðslur sem greiddar eru mönnum sem þurfa að stunda starf sitt utan heimilis síns í almennings þarfir og fá kostnað þess vegna endurgreiddan. Þetta stendur skýrum stöfum í lögum - og hvers vegna bera menn nú ekki fram breytingu á þessum lögum og fá hana samþykkta hér á Alþ., því að það er ástæðulaust að hafa þetta í lögum úr því að talið er að það sé virðingu Alþingis fjötur um fót? Ég mundi verða fyrstur manna til þess að fylgja slíkri breytingu. Það er ástæðulaust annað en að koma í þessu efni til dyranna eins og menn eru klæddir, og hina brýnustu nauðsyn ber til að fólki verði ekki talin trú um það, og að þessu leytinu að ósekju, að þm. séu að skjóta undan skatti. Hins vegar er það svo annað mál, að forsetar Alþingis fengu á tal við sig í morgun formann ríkisskattanefndar, sem m.a. hefur kveðið upp þann úrskurð, sem hæstv. forseti vitnaði til, og hann taldi að framtal eins og þetta, að telja út og inn á skattskýrslu útlagðan kostnað og endurgreiddan, væri eingöngu til þess að auka skriffinnsku, enda sæi maður sína sæng útbreidda ef ætti að tíunda. -  Ég legg sem sagt áherslu á það, að þm. vindi nú bráðan bug að því að breyta skattalögunum þannig að ekkert fari milli mála um það, að þeir geti tíundað allt sem eðlilegt þykir af þeim greiðslum sem til þeirra ganga. Hins vegar er alls ekki um neinar hlunnindagreiðslur að tefla, heldur um endurgreiðslur, og getur auðvitað gengið út í öfgar ef á að elta allt slíkt uppi hjá mönnum sem stunda eins margháttuð störf og hafa eins mikil umsvif og þm. í hinum margháttuðu erindum sínum sem þeir eiga bæði um landið og til útlanda. Ég vil benda á að samkv. reglum á þm., sem fer í pólitískum erindum utan kjördæmis síns, rétt á að fá greidd t.a.m. km-gjald vegna eigin bifreiðar sem hann ekur og enn fremur að fá endurgreidda flugfarsseðla, ef hann flýgur bæði í kjördæmi sitt og eins til annarra kjördæma, ef það er sannanlega í pólitískum erindum. Það gæti auðvitað ært óstöðugan ef ætti að fara að telja allt slíkt fram. Hæstv. forseti gat um það, að forsetar hefðu nú tekið ákvörðun um að Alþ. gæfi upp til ríkisskattstjóra allar þær greiðslur sem til þm. ganga vegna umsvifa þeirra og vegna endurgreiðslna á útlögðum kostnaði hér innanlands, og væntanlega ætti það þá að verða til þess að ganga til móts við óskir sem fram hafa komið. Svo er eftir aðeins þetta: að breyta þessum lögum, sem kveða svo á um skýrum stöfum að þessar greiðslur teljist ekki til tekna og þess vegna samkv. lögum ekki fært að færa þær inn á tekjuhlið framtals einstaklingsins.



Herra forseti. Það er auðvitað mætavel ljóst, og ekki síst eftir svar hæstv. fjmrh., að undanfarin ár - og ekki veit ég hve lengi - hefur Alþ. leyft sér að virða skattalögin í landinu að vettugi. Um það þarf varla að hafa fleiri eða stærri orð. Það er skýlaust í hinum almennu skattalögum, að gefa beri upp aukagreiðslur samkv. sérstökum reglum, eins og hv. þm - Jóhanna Sigurðardóttir lýsti og las áðan, þó svo fyllilega megi rökstyðja að þessar greiðslur séu fyrir útlögðum kostnaði. En hvort sem þær eru fyrir útlögðum kostnaði eða tekjuaukning, þá á ekki hv. þm. Sverrir Hermannsson að vera dómari í þeim efnum, heldur eru það skattstofur í landinu. Þessi meinloka hefur einhvern tíma verið barin inn í höfuðið á Sverri Hermannssyni og hefur reynst ókleift að berja hana þaðan út aftur. Þetta er grundvallaratriði: Það er skatturinn sem á um það að dæma, hvort þetta skuli teljast fjármunir til tekjuauka fyrir viðkomandi eða fyrir útlögðum kostnaði. Þm. í Reykjavík t.a.m. fá, að ég hygg, 0,5 millj. kr. á ári í ferðakostnað. Hver er það sem segir að þeir ferðist nákvæmlega fyrir 1/2 millj., ekki fyrir eitthvað meira eða ekki fyrir minna? Hv. þm. Sverrir Hermannsson er enginn dómari í þeim efnum, alla vega kæri ég mig ekkert um dómsniðurstöðu hans. Það er skatturinn sem um þessa hluti á að dæma. Um þetta hafa verið orðræður og deilur undanfarin ár, en nú hafa þau gleðilegu tíðindi gerst að hæstv. fjmrh. hefur tekið af öll tvímæli með það, hvað er satt og rétt í þessum efnum. Kjarni þessa máls er auðvitað sá, að í þessu landi er borin afskaplega lítil virðing fyrir skattalögum. Þm. eftir þm., ráðh., lýsa því yfir, að brot á skattalögum - ég nota ekki stærri orð - séu þjóðarmeinsemd sem beri að uppræta. Ríkisvaldið hefur venjulega látið þar við sitja og aðgerðir hafa verið litlar sem engar. Þarf ekki að tíunda það, með hverjum hætti er farið í kringum þessi lög. En það er auðvitað gersamlega óþolandi ef Alþ., löggjafinn í landinu, er ekki gersamlega hafið yfir grun í þessum efnum. Undanfarin ár hefur Alþ. ekki verið hafið yfir grun í þessum efnum. Þessir hlutir hafa verið eigum við að segja, nota ekki sterkari orð - afar umdeilanlegir. Alþ. á ekki að vera umdeilanlegt í þessum efnum. Það á að vera gersamlega og að öllu leyti hafið yfir grun. Það hlýtur að vera grundvallarkrafa í þessum efnum, að sjálft Alþ. gangi á undan og um það leiki ekki hin minnsta tortryggni eins og hefur verið. Alþ. ber að hlýða skattalögunum og um það hefur skrifstofa Alþ. ekkert að segja og á ekki að hafa. Það eru skattyfirvöld, sem hafa um það endanleg orð að öðru leyti en því, að hér eru auðvitað lögin sett. Og því aðeins getur Alþ. vænst þess, að samfélagsþegnar fari eftir skattalögum í einu og öllu, að Alþ. geri það sjálft og um það leiki ekki hinn minnsti vafi. Um þessi mál hefur verið rætt á undanförnum árum. Sverrir Hermannsson vék að rannsóknarblaðamönnum að því er þetta varðar. Það er út af fyrir sig rétt, að fyrir nokkrum árum hófst umr. um þetta mál. Þá var hv. 5. þm. Austurl. formaður þfkn., og mér er það minnisstætt, að það bæði tók langan tíma að fá hann til að koma þá upp í sjónvarp til að fjalla um þessi mál og það var ekki létt, það þurfti nærri því að draga svörin út úr honum með töngum. Þau komu samt áður en yfir lauk. Nú allnokkru löngu síðar hefur það gerst, að fjmrh. hefur kveðið upp úr með það, hvað séu lög og leikreglur í þessum efnum. Við skulum koma málum svo fyrir, að það sé gersamlega hafið yfir grun, að Alþ. hlýði leikreglum í þessum efnum. Þá fyrst getum við vænst þess að ná árangri í skattamálum annars staðar í þjóðfélaginu.



Herra forseti. Það er þröngt í búi hjá Reykjavíkurdeild Alþfl. um þessar mundir, enda 1. febr. innan tíðar og ríkisstj. situr sem fastast. Þá virðist vera gripið til gamals kunningja hér í þingsölum, sem hefur löngum verið vinsæll í fjölmiðlum og hjá almenningi þessa lands og hefur gefið góða „pressu“, eins og rannsóknarblaðamennirnir hafa löngum kallað það, en hefur þó yfirleitt frekar byggst á sögusögnum, hindurvitnum og röngum upplýsingum en staðreyndum málsins. Ræða síðasta ræðumanns, hv. þm. Vilmundar Gylfasonar, sem hefur verið einhvers konar Don Quijote í þessu máli hér í vetur, og enn fremur ræða fyrirspyrjanda, hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur, bera þessu greinilega vitni. Hv. þm. Vilmundur Gylfason sagði að það væri skatturinn sem ætti að dæma, en síðar í ræðu sinni hældi hann fjmrh. mjög fyrir það, að hann hefði nú kveðið upp úr með það, hvað væru lög og hvað væru reglur. Fjmrh. fer ekki með neitt dómsvald í þessum málum, hv. þm. Vilmundur Gylfason. Það er engin lausn á málinu þótt hann hafi lýst ákveðinni skoðun hér. Þessi fullyrðing hv. þm. Vilmundar Gylfasonar sýnir í raun og veru enn einu sinni, að annaðhvort virðist það ekki hafa komist inn í höfuðið á þessum ágæta þm., svo að ég noti lýsingu sem hann var með áðan, að þeir sem hafa dómsvaldið í þessum efnum, ríkisskattanefnd, hafa kveðið upp sinn úrskurð fyrir löngu. Það, sem fjmrh. sagði áðan, breytir út af fyrir sig engu um það. Ef það var eitthvað flókið fyrir hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur, að hún fékk ekki þessar greiðslur á þeim launamiða, sem skrifstofa Alþingis sendi henni, þá bar henni einfaldlega skylda til þess að skrásetja það sjálf, það er ekki flókið mál. Það eru engar reglur um það, að launafólki beri ekki skylda til að telja annað fram en það sem það fær á launamiðum inn um sínar dyr. Sú röksemd, hvað stendur á launamiðunum sjálfum, skiptir í raun og veru engu máli í þessu efni. Ég vil beina því til þessara tveggja ágætu þm., og sérstaklega Jóhönnu Sigurðardóttur, að þeir kynni sér betur staðreyndir málsins áður en þessum vindmyllubardaga og krossferð verður haldið áfram. M.a. sagði hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir af mikilli hneykslan og vandlætingu, og sjálfsagt tekur þjóðin það trúanlegt, vegna þess að þjóðin býst væntanlega við því, að þm. fari með rétt mál, að þeir þm., sem byggju í nágrenni Reykjavíkur, fengju dagpeninga. Tiltók hún þar tvö sveitarfélög sérstaklega og annað þeirra var Seltjarnarnes. Nú er ljóst að enginn hv. þm. býr á Seltjarnarnesi utan sá sem hér stendur. Það hefði átt að vera einfalt fyrir hv, þm. Jóhönnu Sigurðardóttur, ef hún vill hafa það rétta í þessu máli, en ekki bara ná „góðri pressu“, eins og rannsóknarblaðamaðurinn er sérfræðingur í, að kynna sér það, að þm., sem búa á Seltjarnarnesi, fá ekki neina dagpeninga af einu eða neinu tagi og hafa aldrei fengið. Að taka setningar af þessu tagi máli sínu til rökstuðnings er í senn vanvirða við Afþingi og óafsakanlegar aðdróttanir í garð samþm. og til þess ætlaðar eingöngu að koma því inn hjá almenningi, sem trúir enn þá því sem þm. segja hér, að svona sé málum skipað. Ég held að það sé lágmarkskurteisi að þeir þm., sem tala af slíkri vandlætingu um siðferði samþm. sinna, kynni sér það rétta í málinu áður en þeir stiga upp í ræðustól.



Herra forseti. Hv. 7. þm. Reykv., Vilmundur Gylfason, kvað svo á, að Alþ. væri ekki hafið yfir grun eða alþm. ekki hafnir fyrir þann grun að misfara með framtal skatts. Það kann að vera, en ég vil á móti spyrja, hvernig á því kunni að standa, og rifja það þá upp, að hér um árið, þegar rannsóknarblaðamenn gengu í skrokk á alþm. um launakjör þeirra og önnur kjör og framtöl til skatts, - það fór ekki fram hjá mér, - beindist sú rannsóknarblaðamennska einnig að því að læða þeim grun inn hjá þjóðinni að ekki væri allt með felldu. Ég vísa því alveg á bug, að það hafi þurft einhverjar tengur til að draga svör frá mér í sambandi við launakjör og önnur hlunnindi eða greiðslur til þm. þá um árið. Að sjálfsögðu þurfti þfkn. að fjalla um slíkar beiðnir, og ég varð að fara að venjulegum leikreglum og fundareglum um það efni. Einnig vildi ég forvitnast um, hvernig málum væri háttað hjá öðrum stéttum. M.a. fékk ég upplýsingar um launakjör hjá Ríkisútvarpi, hljóðvarpi og sjónvarpi, og Tryggingastofnun ríkisins, þar sem þeir þekkja sig nú um bekki heldur betur hv. Alþfl.-menn, og hafði hjá mér þá launalista alla, án þess að mér dytti í hug að nota þá neitt. En rannsóknarblaðamennirnir sáu hvaða upplýsingar ég sat uppi með þannig að þeir voru öllu varfærnari í ágengni sinni eftir en áður, en ekki kom til greina að fara að upplýsa neitt af því, þótt þeir krefðust þess, og ættu auðvitað rétt á því, að allt kæmi til skila, sem varðaði alþm., og þeir kæmu til dyranna eins og þeir væru klæddir. Ég hef engan úrskurð eða dóm kveðið upp í þessu máli. Guðmundur Skaftason, formaður ríkisskattanefndar, og skattanefndin sjálf hafa kveðið upp úrskurði og hann staðfesti þetta, formaðurinn, á fundi með forsetum Alþingis í morgun og hafði með sér úrskurði sem ríkisskattanefnd hafði kveðið upp. Hann vitnaði í skattalögin, og ég veit ekki hvaða úrskurði má treysta, ef ekki úrskurði í þessu efni frá ríkisskattanefndinni, því að hún er æðsti dómstóll að þessu leyti. Ég vil þess vegna leggja áherslu á það, að álit mitt í þessum efnum skiptir sáralitlu máli, en hans og ríkisskattanefndar öllu. Nú vænti ég þess, að þm. geti sætt sig við þessa málsmeðferð, sem forsetar hafa nú ákveðið, að láta skila til ríkisskattstjóra upplýsingum og skýrslu um greiðslur til þm., bæði launagreiðslur og síðan endurgreiðslur sem þeir fá vegna starfa sinna. Ef ekki, þá skulu þeir, sem á því hafa áhuga, beita sér fyrir því, að skattalögunum verði breytt að því leyti sem þessi mál varðar og að við reynum að ná einhverju skynsamlegu samkomulagi um það, með hvaða hætti sú breyting á sér stað - auðvitað öll í þeim tilgangi, að við vinnum bug á þeim illa grun sem menn álíta að læðist um í þjóðfélaginu, að þm. gæti ekki fyllsta heiðarleika í framtali til skatts. Það hlýtur að liggja hið mesta við, að Alþ. vinni bug á slíkum grunsemdum og eyði þeim.



Herra forseti. Ég vil lýsa furðu minni á þessum umr. Ég hef fengið hér tekjur sjálfur, afrit af þeim kvittunum, sem ég hef þurft að gefa skrifstofu Alþingis fyrir þeim bifreiðastyrk sem ég sem þm. Reykv. á rétt á, og hef látið það ganga beint inn í mitt bókhald. Við fáum afrit af launakvittunum, þegar við sækjum laun okkar til ríkisféhirðis. Að sjálfsögðu gengur það sem fskj. inn í bókhald þeirra sem eru með bókhald sem fskj. við uppgjör til skatts hjá hverjum og einum. Ég verð að segja alveg eins og er, að það hefur aldrei hvarflað að mér, að við sætum hér saman hópur skattsvikara eins og gefið er í skyn af þeim sem hér hafa talað fyrir hönd hreinsunardeildar Alþfl. Og ég verð að segja, að mér líður illa að sitja undir slíkum ádeilum, sem hér hafa komið fram, og harma að nafni Alþingis og Alþingi Íslendinga sjálfu skuli blandað inn í umr. á svo lágu plani sem hér hafa átt sér stað og einnig hafa átt sér stað í þeim blaðakosti sem hreinsunardeildin hefur yfir að ráða.  Ég tel að þær umr., sem hér hafa átt sér stað, séu það alvarlegar að ekki megi slíta þessum fundi án þess að þetta mál sé rætt til hlítar. Það má alls ekki ske, að sá málflutningur, sem hér hefur farið fram, verði það eina sem þeir blaðamenn, fjölmiðlar, sem hér eru staddir, hafi til að skrifa um. Þm. Alþfl. hafa sagt, ég skrifaði orðrétt eftir hv. þm. Vilmundi Gylfasyni eftirfarandi: „Undanfarin ár hefur Alþ. leyft sér að virða skattalögin í landinu að vettugi.“ Þetta eru stór orð. Hann sagði líka: „Undanfarin ár hefur Alþ. ekki verið hafið yfir grun“ - þá reikna ég með grun um svik á skattalögunum eða vanvirðingu við skattalögum. Hann sagði líka: „ Alþ. ber að hlýða skattalögum“ - til þess að það haldi virðingu sinni. Þetta eru alvarlegar fullyrðingar og ég óska eftir að þeir, sem leyfa sér að taka þannig til orða á hv. Alþingi Íslendinga, verði beðnir um að nefna dæmi sem verða ekki hrakin. Að öðrum kosti eru þessi ummæli þeirra ómerk dæmd. Og ég vil ekki að þessum fundi verði slitið án þess að andrúmsloftið verði hreinsað, þannig að þjóðin verði ekki látin gera upp hug sinn um það, hvort við sitjum hér hópur skattsvikara eða ekki. Ég óska eftir dæmum, ég óska eftir frekari rökstuðningi fyrir þessum fullyrðingum en fram hafa komið hingað til í málflutningi hv. þm. Og ég verð að segja: Ég trúi ekki að nokkur af þeim fullyrðingum, sem komið hafa fram í þá átt sem hér hefur gerst, eigi nokkurn rétt á sér. Fleira hef ég ekki um þetta mál að segja, því að ég bíð eftir svari frá þeim hv. þm. Alþfl. sem ganga undir nafninu hreinsunardeild þess flokks, að þeir svari með dæmum, en ekki með órökstuddum fullyrðingum.



Herra forseti. Ég skal hafa þetta stutt, enda óþarfi að margir flytji langt mál um það sama og í sama tilgangi, þ.e.a.s. í þeim tilgangi að reyna að koma þessum hv. þm. Alþfl. í skilning um hvað eru lög og hvað eru reglur og hvað er rétt og hvað er rangt í þessum efnum. Samt ætla ég að segja hér nokkur orð, sem eru kannske að hluta til svipuð því sem sagt hefur verið á undan í umr. vegna þess að sífelld endurtekning er kannske eina vonin til þess að þetta fólk geti lært hið rétta í málinu. Það hefur talsvert mikið verið talað um það, að virðing Alþingis fari hrakandi, og þá sérstaklega vísað til þessara mála. Það má vel vera, að virðing Alþingis fari dvínandi hjá almenningi í landinu. Þó er ég ekkert viss um að það sé rétt, þótt þessir hv. þm. Alþfl. séu sífellt að tönnlast á því. En það er ekki fyrst og fremst vegna þessa máls. Það væri þá miklu fremur vegna þess, að almenningi finnst málflutningur hér oft heldur óvandaður, að hér komi menn upp með vafasamar fullyrðingar, segi hálfan sannleikann og málflutningur þeirra sé að svo og svo miklu leyti í áróðursskyni og kannske fyrst og fremst í auglýsingaskyni fyrir viðkomandi þm. sjálfa. Ég held að virðingu Alþingis hafi helst farið hrakandi af þeim orsökum, og þá kannske ekki síður vegna þess, að í þessum málflutningi hafa verið fólgnar dylgjur um Alþingi sem stofnun og alþm., að þeir hafi farið leynt með launagreiðslur sínar og aðrar greiðslur sem þeir hafa fengið. Slík fullyrðing er auðvitað röng og einnig dylgjur um það, að hér sitji yfirleitt skattsvikarar, án þess að það sé stutt rökum sem halda. Hv. þm. Vilmundur Gylfason sagði það vera ljóst af orðum hæstv. fjmrh., að Alþ. hafi virt skattalögin að vettugi undanfarin ár. Þetta er hans fullyrðing og hún er röng. Þetta er rangtúlkun hv. þm. á orðum hæstv. fjmrh. Það er vísað til 7. gr. skattalaganna. Þessir hv. þm. hafa vissulega leitað í lögum um tekjuskatt og eignarskatt, sem ég hef hér sérprentuð milli handanna, en kannske ekki nennt að lesa lengra en aftur í 7. gr., því að strax er þessum málflutningi þeirra hrundið þó ekki sé lesið lengra en aftur í 10. gr. Til þeirrar greinar hefur verið vitnað næstum orðrétt hér og orðrétt raunar líka í umr. áður, og þarf ég ekki að lesa hana upp. En af henni má það vera ljóst, að þarna er alls ekki um brot á skattalögum að ræða - alls ekki. Hv. þm. Vilmundur Gylfason segir einnig að það sé skatturinn sem eigi að dæma. Skatturinn á að dæma, en ekki Sverrir Hermannsson eða einhverjir aðrir þm. sem eru honum ekki sammála. En skatturinn hefur dæmt. Það er alveg ljóst, að ríkisskattanefnd hefur kveðið upp úrskurð og það hefur verið sagt áður í umr. á Alþ., núna á þessu þingi. Það er búið að segja þessu fólki þetta mörgum sinnum, að úrskurðurinn liggi fyrir og hvernig hann hljóðar. En samt sem áður koma þessar fullyrðingar aftur og aftur, að þarna sé eitthvað óhreint í pokanum, þarna sé enn verið að ganga á snið við skattalögin. Það er auðvitað rangt, því að skatturinn hefur þegar kveðið upp sinn úrskurð og hefur þar af leiðandi gert það sem Vilmundur Gylfason segir að hann eigi að gera. Hann hefur dæmt í þessu máli og dómurinn liggur fyrir. Skilur þessi hv. þm. eða þingmenn Alþfl. ekki skattalögin þegar þeir lesa þau? Eða skilja þessir hv. þm. ekki úrskurð ríkisskattanefndar, eins augljós og hann er og greinilegur? En þrátt fyrir það að margir hv. þm. hafi margsinnis greint frá þessum augljósu staðreyndum, þá koma þessar sömu fullyrðingar fram aftur og aftur. En hvað varðar þessa hv. þm. kratanna um staðreyndir þegar auglýsingin er annars vegar? Þá eru þessir hv. þm. ekki að hugsa um virðingu Alþingis.



Herra forseti. Það er rétt að ég fór áðan nokkrum hrósyrðum um hæstv. fjmrh. fyrir þann skilning sem hann leggur í tiltekna lagagrein. Út af fyrir sig er ekki verið að segja annað með þessu heldur en það, að hæstv. fjmrh. er læs, vegna þess að 7. gr. skattalaganna er afskaplega skýr. Þar segir með leyfi hæstv. forseta: „Skattskyldar tekjur teljast með þeim undantekningum og takmörkunum, er síðar greinir“ o.s.frv., og síðan er talið upp í einstökum liðum og þar segir: „Til slíkra tekna telst fæði, húsnæði, endurgreiðsla á flutningskostnaði milli heimilis og vinnustaðar, afnot bifreiða“ og svo er haldið áfram og tilvitnun lýkur. Af þessu er auðvitað alveg ljóst hvað við er átt í þessari tilteknu lagagrein og þarf í sjálfu sér ekki að koma til túlkun eins eða neins. Það er ljóst af bókstafnum hvað í þessum lögum stendur, enda túlkar hæstv. fjmrh. þetta svo, að svona eigi þetta að vera og þar með að ranglega hafi verið að staðið undanfarin ár. Auðvitað er alltaf stofnunum til hróss, þ. á m. þessari, þegar breytt er til bóta, og er ánægjuleg útkoma þessarar umr. að hér skuti vera horfið af vondri braut undanfarinna ára og kannske áratuga og inn á betri braut. Þá hefur gætt þess misskilnings hjá mörgum ræðumönnum, að hér sé verið að tala um það af þeim, sem þetta hafa gagnrýnt, hvort hér sé um háar eða lágar upphæðir að ræða, miklar eða litlar greiðslur. Svo er auðvitað ekki og það kemur málinu bókstaflega ekkert við. Það er verið að ræða um það meginatriði, að það sé gersamlega hafið yfir grun að Alþ. fari að skattalögum, og manni sýnist þrátt fyrir allt og hvað sem þm. hafa um þetta að segja almennum orðum, að það verði útkoma þessa máls og er það auðvitað vel. Rosknir þm. í andanum, eins og hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson og Sverrir Hermannsson, og fleiri raunar, hv. þm. Garðar Sigurðsson, nota hér orð eins og það sé verið að misbjóða virðingu Alþingis, fara með dylgjur, slúður og hér sé um auglýsingaaðferðir að ræða. Auðvitað má segja að það er allnokkur auglýsing fólgin í góðum málum, og varla eru málin verri vegna þess. En það er óvart ekki kjarni málsins. Kjarni málsins er það, og það sýnist mér raunar vera að verða útkoma þessarar umr., að Alþ. fari í einu og öllu eftir bókstaf skattalaganna, þar sé hvergi varpað skugga á, og þá verður Alþ. miklum mun hæfara að setja öðrum þegnum í samfélaginu samfélagsreglur sem ekki verði brotnar. Ég þarf ekki að tíunda fyrir þingheimi hvernig ástand skattamála og skattsvikamála hefur verið hér undanfarin ár og hvert áhyggjuefni þetta hefur verið sumum okkar a.m.k. Þarna verður að ráða bót á og þá er eðlilegt að byrjað sé heima hjá sér. Það gerir góður gestgjafi, að hreinsa til heima hjá sér áður en hann með árangri fer að hreinsa úti í öllu samfélaginu. Þetta sýnist mér þó vera allnokkur árangur þessarar viðleitni og umræðna, og ég vil enn þakka hæstv. fjmrh. fyrir að fara rétt með ótvíræðan lagabókstaf og læt máli mínu lokið að sinni.



Herra forseti. Ég gleðst yfir því að ég skuli vera talinn læs, því skuli vera lýst yfir í áheyrn Alþingis. Ég tók fullnaðarpróf á sínum tíma og var úrskurðaður læs þá þegar. En það, sem ég vil bæta við þessar umr., er ekki langt mál. Ég greindi frá því áðan, að það væri álit ríkisskattstjóra, að rétt væri að telja fram þingfararkaup, bílastyrk inn og út og afnotagjald af síma. Hins vegar sagði ég ekkert um það, hvernig hv. alþm. hafa talið fram á sínum skattframtölum á undanförnum árum. Ég hef ekki hugmynd um það. Það er einkamál hvers og eins, og ég vil hafa það alveg á hreinu að ég hef ekki sagt eitt eða annað um það efni. Ég gat þess, hvernig ég hef gert þetta sjálfur, og það, sem ég hef sennilega ekki gert fyllilega rétt, er að ég hef aldrei talið fram afnot af síma, hvorki út né inn. En ég held að það sé ástæðulaust að gera því skóna, að alþm. hafi ekki talið fram tekjur sínar eins og lög standa til, nema nefnd séu þess dæmi, eins og hér hefur komið fram. Það er talsverður áburður að bera það á menn, að menn telji ekki rétt til tekna lögum samkv. það sem menn bera úr býtum. Ég ætla alþm. ekki að þeir telji ekki rétt fram til skatts og hef enga ástæðu til að ætla að þeir geri það ekki, ekki heldur neina ástæðu til að ætla, að þeim hafi ekki verið gerður skattur í samræmi við rétt skattalög.



Herra forseti. Ég skal vera stuttorður. Ég held að þessar umr. séu ekki til þess að auka sóma Alþingis út á við. Þó að einstaka þm. telji sér henta að reyna að brigsla þm. almennt um skattsvik, þá held ég að menn verði að hafa það í huga, hvað eru tekjur eða hvað er kostnaður víð störf manna. Ég þykist vita að tugir þúsunda skattþegna í þessu landi, sem vinna um lengri eða skemmri tíma fjarri heimilum sínum og fá þar af leiðandi greitt frá atvinnurekendum sínum bæði húsnæði og fæði og ferðakostnað til og frá vinnustað, þetta fólk gefi þetta ekki almennt upp á skattskýrslum sínum, hvorki inn né út, enda er þetta ekki tekjuaukning. Nú vill svo til, að í einu skattumdæmi landsins voru þm., sem búsettir voru í því skattumdæmi, áætlaðar tekjur af hlunnindum. Tveir þessara þm. eru nú ekki hér á Alþ., en einn er eftir og það er sá sem stendur nú í þessum ræðustól. Við kærðum allir þessa meðferð, þessa áætlun viðkomandi skattstjóra í þessu skattumdæmi, og það vildi svo til, þetta var á árinu 1974, að skattstjóri við kæru felldi niður 1/3 af því sem hann áætlaði ofan á skattframtal mitt, vegna þess að þessar greiðslur frá Alþ. féllu niður hjá mér rétt fyrir mánaðamótin ágústseptember, en hélt áfram 2/3. Ég hélt kærunni áfram eins og hinir tveir félagar mínir. Ríkisskattanefnd úrskurðaði að þetta væru ekki tekjur og þess vegna skyldi þessi álagði tekjuskattsviðauki niður felldur. Ég lít svo á að ríkisskattanefnd sé æðsti dómstóll í þessum málum. Þessum ákvæðum skattalaga hefur ekki verið breytt síðan. Ef það er vilji meiri hl. Alþingis að breyta þessum ákvæðum, þá er um að gera að flytja frv. um breytingu á tekjuskattslögunum, og ég er mjög hræddur um að það hafi áhrif ekki eingöngu á alþm., heldur á þúsundir eða tugþúsundir annarra Íslendinga þar sem þetta er ekki gefið upp. Ég spyr: Hvernig er ástatt með menn sem ferðast mikið vegna starfa sinna? Við skutum taka t.d. fréttamenn sem fara tíðum til útlanda. Hvað er fengið með því að gefa upp allan þann ferðakostnað, bæði inn og út, allt þetta sem ekki er tekjur, sem er kostnaður vegna starfa þessara manna? Ef þar er eitthvað sem er tekjur, þá ber auðvitað að gefa það upp. Ég tel það ekki aukatekjur fyrir okkur að fá greidd afnotagjöld af síma. Greitt er af hálfu Alþingis eitt afnotagjald. Þeir, sem eiga heima úti á landi, hafa tvo síma, annan hér og hinn þar. Þeir borga sjálfir af öðrum símanum. Ef þeir væru ekki alþm. og þyrftu ekki að vinna þessi störf, þá hefðu þeir bara einn síma. Og svo á að telja símakostnað þessara manna tekjur. Það væri ljótt hljóðið í blaðamönnum almennt ef ætti að bæta öllum þeim símtölum, sem þeir hafa vegna starfs síns, við tekjur þeirra á skattaframtalinu. Hvað er með símakostnaðinn hér á Alþ. þegar talað er úr klefunum? Hver ætlar að fylgjast með því? Ég tek undir það sem hv. 3. landsk. þm. sagði, að það er hverjum skattþegn í lófa lagið og skylda hans að telja fram til skatts. Hvað eru þessir hv. tveir þm., sem hér hafa talað, að kvarta og kveina? Hvers vegna telja þeir ekki fram og tíunda það allt, sem þeir fá, og aðrir þm. sem það vilja og telja sig eiga að gera það? Ef aðrir brjóta lög, þá er það skattyfirvalda að ná í skottið á þeim og þau gera það vafalaust. Ég ætla svo ekki að hafa þessi orð fleiri, en ég harma að auglýsingastarfsemi eigi sér hér stað með þessum hætti, eingöngu til þess að varpa rýrð á Alþingi.



Herra forseti. Það er gömul hefð, að Alþingi hefur notið sérstöðu í þjóðfélaginu á margvíslegan hátt. Það var langt fram á fyrstu árin sem ég sat hér á Alþ. alveg föst regla, að við greiddum ekki skatta nema af hálfu þingfararkaupinu, sem var að vísu ekki mikið þá. Það var regla hér á Alþ. þangað til fyrir örfáum árum, að þeir, sem sátu hér í forsetastólum, fengu að kaupa áfengi og tóbak á heildsöluverði, og ég efast um að þeir hafi nokkurn tíma talið það fram til skatts. Þetta og fleira hefur meira eða minna verið á meðvitund þjóðarinnar og er arfur frá gamalli stéttaskiptingu, sem ekki er langt síðan við losnuðum við, ef við erum þá lausir við hana enn þá. Við skulum ekki undrast þó að tortryggin sé í landinu þar sem forsagan er á þennan hátt. Ég tel að það sé glöggt dæmi um að þessi tortryggni ristir djúpt þegar skattstjóri á Vestfjörðum tekur það upp hjá sjálfum sér að áætla hlunnindi á þrjá þm. kjördæmisins Þetta er virðulegur embættismaður sem kann sín verk.

Nei, hann er ekki virðulegur.

Hann hlýtur að hafa haft einhverjar ástæður fyrir því að gera þetta, jafnvel þó að hann hafi tapað málinu. Ég nefni þetta aðeins til þess að biðja menn um að hlaupa ekki upp af standinum þó að yngri kynstóðin í landinu vilji fá þessi mál á hreint, af því að svona mál eru um allt þjóðfélagið meira eða minna. Þess vegna er eðlilegt að gerðar séu miklar kröfur til okkar. Þó að eitthvað fjúki, sem ekki reynist vera alveg rétt, og þó að það, sem mönnum er talin trú um eða er almannarómur, sé ekki allt nákvæmlega samkvæmt því sem hægt er að réttlæta eða sem skattyfirvöld komast að niðurstöðu um, þá skulu menn ekki halda að virðing Alþingis sé þar með fallin. Ég held að virðing Alþingis muni aukast við það, að ungt fólk af nýrri kynslóð, sem kemur hingað inn, er ófeimið við að taka til máls um það sem hefur verið feimnismál í þessum sölum um áratugi og ófeimið við að leggja fram þá kröfu, að þjóðin fái að vita um þetta, þannig að Alþ. verði hafið yfir allan vafa í þessum efnum. Ég vil vænta þess, eins og ýmsir ræðumenn hafa látið í ljós, að með þessari umr. verði loftið hreinsað. Og ég tel að þessi umr. hafi þegar náð miklum árangri, því að forsetar Alþingis viðurkenna réttmæti grunsemdanna, réttmæti kvartananna með þeirri ákvörðun að telja rétt að senda skattyfirvöldum nákvæma skýrslu um allar greiðslur til alþm. Ég vona því að þessi umr. hafi hreinsað loftið og gert sitt gagn. Viðbrögð forsetanna eru lofsverð og þau munu hjálpa til þess einnig að hreinsa þetta mál og öll slík, þannig að Alþ. geti framvegis losnað við að þurfa að ræða slík mál. En fortíðin er þannig, að það er vissulega tilefni til þess orðspors sem hefur af okkur farið. Við höfum sjálfir tekið ákvarðanir um að skattleggja allt okkar kaup, við höfum sjálfir tekið ákvarðanir um að afnema hlunnindi eins og áfengi og tóbak, og ég veit að við viljum öll hafa þessi mál á hreinu. Ég vona að svo verði í framtíðinni.



Herra forseti. Vissulega kæmi það til greina í samræmi við þær hefðir, sem eru smátt og smátt að skapast hér á Alþ., að þegar hæstv. utanrrh., formaður Alþfl., hefur flutt afsökunarbeiðni á málflutningi yngri deildarinnar í flokknum, þá beri okkur hinum að taka hana gilda og fella niður umr. En þær ásakanir, sem hér hafa komið fram af hálfu eins þm., Vilmundar Gylfasonar, eru slíkar, að æskan ein sér, sem hv. formaður Alþfl. flutti til afsökunar, dugir ekki. Hv. þm. Vilmundur Gylfason fór nokkuð niðrandi orðum um hina eldri í andanum hér í þingsalnum. Látum það liggja á milli hluta þó að hann flokki mig með þeim. Hins vegar skilur á milli mín og hinna, sem hann taldi þar upp, að ég hef ekki fyrr staðið í þeim verknaði að telja fram til skatts sem þm. fyrr en nú. Það hafa hins vegar aðrir gert, og hv. þm. Vilmundur Gylfason hefur borið þessum mönnum á brýn skattsvik og hefur gert það hvað eftir annað. Það er alveg rétt, sem hv. þm. Albert Guðmundsson sagði, að slíkt er ekki hægt að bera á menn án þess að tilgreina dæmi, ella liggja allir undir grun. Þessi málflutningur er álíka og hv. þm. Vilmundur Gylfason segði við umbjóðendur sína í Reykjavík: Reykvíkingur hefur framið glæp - og þá liggja náttúrlega allir Reykvíkingar, sem leggja trúnað á orð Vilmundar Gylfasonar, undir þeim grun að hafa framið þann glæp. Málflutningur Alþfl. í þessu máli, sérstaklega þessa Don Quijote riddara sem löngum hefur haldið þessu máli uppi, ef draga má af síðustu ræðu hans, er fólginn einfaldlega í því, að mál er búið til á eftirfarandi hátt: Fyrst er kallað nógu hátt og víða: Það hefur verið framinn glæpur-þangað til nógu margir fara að trúa því, að það hafi verið framinn glæpur. Þá myndast umræður í blöðum og á fundum manna um þennan voðalega glæp, þennan óskaplega glæp. Þessum umr. er haldið áfram meira að segja á Alþ., þangað til það kemur smátt og smátt í ljós að það hefur alls enginn glæpur verið framinn, þetta er allt saman misskilningur hjá þeim sem upphaflega kallaði: Það hefur verið framinn glæpur. - Og þá kemur upphafsmaðurinn og segir: Málið er á réttri leið. Þetta er mál Alþfl. Komið er í ljós, að það hefur ekki verið framinn glæpur. Það er Alþfl. að þakka, og við höfum náð verulegum árangri í þessu máli. Þetta er í raun og veru málið í hnotskurn, það ætti að vera ljóst af öllum þessum umr., að engu hefur verið stolið undan skatti. Það eina, sem spurningin er um, er um framtalsaðferðir, en ekki skattgreiðslur. Það er ekki hægt að tala um skattsvik þegar eingöngu er verið að ræða um framtalsaðferðir, vegna þess að úrskurður liggur ljós fyrir frá þeim sem hann á að kveða upp, að hér er ekki um skattsvik að ræða. Þann úrskurð hefur kveðið upp hærra yfirvald í þessum málum heldur en hæstv. fjmrh., með allri virðingu fyrir hans embætti. Ég vil nú í allri vinsemd vara Tómas Árnason við því, að þau gerast æ tíðari skiptin þegar Reykjavíkurdeildin í Alþfl. tekur sig til og hælir honum. Í raun og veru hafa allar staðreyndir þessa máls legið fyrir nokkuð lengi. Það er satt að segja ótrúleg tregða að hafa ekki áttað sig á því, að þær liggja ljóst fyrir. Eins og ég sagði í fyrri ræðu minni finnst mér skörin vera farin að færast upp í bekkinn. Þegar nokkuð er búið að hrekja fyrri staðleysur manna í þessu máli hér á Alþ. áður, þá eru búnar til nýjar, eins og það að við, sem búum á Seltjarnarnesinu og sitjum hér á Alþ., eins og ég, fáum dagpeninga. Því er slegið fram hér í þingsalnum sem sjálfsagðri staðreynd og síðan kveðnir upp siðferðisdómar á grundvelli þessara fullyrðinga. Það er vissulega rétt, að við, sem erum nýir hér á þingi, getum tekið þá, sem eldri eru hér, ýmsum tökum. En við skulum ekki ætla okkur það að bera þeim skýrt og skorinort á brýn að þeir séu afbrotamenn, þeir hafi vísvitandi brotið lög. Eins og hæstv. fjmrh. sagði áðan, ég ætla að leyfa mér að vitna í hann og vona að það verði ekki misskilið, þá liggur hvergi ljóst fyrir hve margir þm. hafa talið þetta fram og hve margir ekki. Það er alveg ljóst, að þó að skrifstofa Alþingis hafi ekki sett þetta á launaseðla, þá hefur mönnum borið að telja það fram og algerlega tilefnislaust að þurfa að standa hér upp á Alþ. út af því. Það ætti hverjum sæmilega skynsömum þm. að vera ljóst. Sú vitneskja liggur hvergi fyrir, hvort allir eða einhverjir og þá hve margir af þm. hafa ekki sinnt þessari framtalsskyldu, vegna þess að hér er ekki um skattsvik að ræða, þótt hv. þm. Vilmundur Gylfason hafi oft og tíðum notað það orð. Hér er eingöngu spurning um framtalsform. Fyrr en það liggur fyrir, sem ekki gerir í þessu máli, hvort þm. hafa talið fram á þennan hátt eða ekki, - hver og einn þm. á það við sína samvisku, - þá er ekki hægt, eins og hv. þm. Albert Guðmundsson sagði áðan, að standa uppi á Alþ. og bera þeim, sem hér hafa setið á þingi áður, eða þeim, sem sátu hér þó að þeir séu horfnir nú af þingi, skýrt og skorinort á brýn skattsvik, nema nefna dæmi. Og nú skora ég á hv. þm. Vilmund Gylfason að vera sá maður að nefna þau dæmi.



Herra forseti. Framtal hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur virðist hafa komið henni í nokkra geðshræringu þannig að hún verður að kveðja sér hljóðs utan dagskrár til þess að vita nú sitt rjúkandi ráð. Það voru 9 mál óafgreidd á síðasta fundi, það eru enn eftir 33 mál óafgreidd á þessum fundi, og þess vegna er þetta sjálfsagt brýnt mál, úr því að forseti veitir henni orðið til þess að hefja máls um framtal sitt. En hv. þm. Vilmundur Gylfason ber náttúrlega sök á þessari geðshræringu, því að hann hefur á undanförnum árum með ímyndunarveiki sinni, taugastrekkingi og óyfirveguðum fullyrðingum komið róti á hug hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur svo að hún verður að kveðja sér hljóðs. Lögvitringar í hennar eigin flokki hefðu getað sparað henni þetta ómak og bent á 10. gr. í skattalögunum og enn fremur á úrskurð ríkisskattanefndar sem liggur fyrir. Það er að vísu nokkuð flókið að lesa þessi skattalög, og það er erfitt að deila um skattalög í alvöru við fólk sem les bara 7. gr., en neitar svo að lesa 10. gr. Það er þá eins gott að deila bara um litlu gulu hænuna eða einhverjar aðrar léttari bókmenntir. En ég sé ekki eftir þeim seinni parti sem hefur farið í að ræða þetta mál og þetta framtal, því að ég hygg að hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir og Vilmundur Gylfason hafi bæði vakið athygli á næmri réttlætiskennd sinni og ótvíræðum heiðarleika og aukið þar með virðingu sína og hróður Alþingis, því að héðan af veit þó þjóðin vonandi að hér sitja a.m.k. tveir sannheilagir og réttlátir, en ekki bara tómir tollheimtumenn og syndarar.



Herra forseti. Ég vil hefja mál mitt nú með því að þakka hæstv. forseta fyrir að taka tíma í að ræða þetta mál út, þannig að engir endar verði lausir fyrir óvandaða skrumara, lýðskrumara að gaspra um utan veggja Alþingis. Ég vil þá fyrst furða mig á framlagi hæstv. utanrrh. við þessar umr. Ég sé ekki að hann hafi sagt nokkuð skapaðan hlut sem skiptir máli, annað en það, að þeir þm. Alþfl., sem hér hafa tekið til máls, séu of ungir til að tekið sé mark á þeim. En úr því að þeir eru komnir á þann aldur að þeir geti tekið að sér að ala upp annarra manna börn, t.d. sem kennarar eða löggjafarstörf á hv. Alþingi Íslendinga, þá held ég að þeir séu ekki of ungir til þess að vera ábyrgir orða sinna. Ég vil segja að þeir séu komnir til ára, en máltækið að komast til vits og ára nái ekki lengra í þeirri átt, ekki komnir til vits þótt þeir séu komnir til ára. Ég hef ekki heldur orðið var við að það sé rétt sem hæstv. utanrrh. sagði, að þó að menn séu orðnir eitthvað eldri en þessir hv. þm. Alþfl. eru hafi þeir verið neitt sérstaklega hræddir við að tjá sig úr þessum ræðustól, þannig að það tilheyrir ekki þessum ungu eða ég vil segja yngstu þm. að geta sagt hug sinn úr þessum virðulega ræðustól. Þvílíkur kattarþvottur formanns Alþfl. á ungum sínum hefur sjaldan komið betur fram en með tali hans hér áðan. Hv. þm. Vilmundur Gylfason las hér upp úr skattalögunum, aðég held, 7. gr., hvernig ætti að standa að framtali. En hann svaraði ekki þeirri spurningu, hvort hann vissi til þess, að einhverjir hér inni og þá hverjir hefðu ekki farið að þeim skattalögum sem þeir eiga að fara eftir. Ég bað hv. þm. um að nefna mér dæmi, gefa okkur upplýsingar um það, að hvaða leyti Alþ. eða alþm. hafi ekki farið að lögum - skattalögum. Hann gerði það ekki. Hann endurtók að Alþ. eigi að fara í einu og öllu eftir reglum skattalaganna, en tók ekki fram, eins og ég bað um, að hvaða leyti Alþ. hafi ekki farið eftir skattalögum. Ég bað hann um að nefna dæmi þessum fullyrðingum sínum til stuðnings. Hann gerði það ekki, kom ekki með eitt einasta dæmi um skattsvik Alþ. eða skattsvik okkar hinna alþm. Ég vil því segja, að ummæli hv. þm. og hreinsunardeildar þm. Alþfl. séu ómerk og geti alls ekki flokkast undir æsku þeirra. Þetta eru ábyrgir aðilar í þjóðfélaginu, kjörnir af þjóðinni á Alþingi Íslendinga, og þá þýðir ekki að fela sig á bak við það sem kalla má æskubrek annars staðar en í sölum Alþingis. Ég lít því á málflutning þeirra hér í dag sem frumhlaup og ekki það fyrsta frá því að þeir tóku sæti á hv. Alþingi. Og ég ætla að biðja hv. þm. Alþfl. að fara að dæmi hv. þm. Vilmundar Gylfasonar og hreinsa til heima hjá sér, eins og hann tók fram að góður gestgjafi gerði yfirleitt. Hann bauð í þessar umr., hann er gestgjafinn. Hreinsið til heima hjá ykkur sem fyrst.



Herra forseti. Ég ætlaði mér ekki að fara að taka þátt í þessum umr., en mér er nákvæmlega sama um það, ég tel fram eins og fyrir mig er lagt og hef alltaf reynt að gera. Ég vil við þetta tækifæri minna hv. alþm. á það, að í skattalögum, sem voru afgreidd hér á síðasta þingi og á að leggja á skatt eftir á árinu 1980 og eiga að gilda um tekjurnar 1979, þar er þetta ákvæði sem ég tel raunverulega deilt um, hreint og skýrt. Það, sem er verið að deila um hér, eru ekki skattsvik, heldur framtalsskylda. Það er ekki verið að deila um það, að útlagður kostnaður vegna fæðis eða veru frá lögheimili sínu annars staðar á einn eða annan hátt eða ferðakostnaður sé skattskyldur. Hann er það ekki. Þess vegna er hann færður inn og út á skattframtalinu. Í minni ráðherratíð hef ég fengið frá ríkisbókhaldinu útlagðan kostnað sem mér hefur verið greiddur vegna ferðalaga minna erlendis. Ég hef fært það inn og út á framtalinu. Og það hafa ekki verið neinar vangaveltur um það. Um þetta mál þurfum við ekki heldur að vera neitt að deila, því að það kemur aðeins við skattframtali á þessu framtalsári, en með nýju skattframtali fyrir árið 1979 vegna skattársins 1980 er beint fram tekið að það skuli tekið fram inn og út á skattframtali. Ég vil segja það, að ég var einu sinni í yfirskattanefnd og lenti þá í deilum innan yfirskattanefndar einmitt út af þessum kostnaði alþm. Ég, sem var þar í minni hl., sagði: Víð skulum ekkert vera að deila um þetta. Ríkisskattanefnd hefur úrskurðarvaldið og þangað fer málið. - Það fór til ríkisskattanefndar og var úrskurðað á þann veg sem ég hélt fram, var hvorki framtals- né skattskylt. Ég var ekkert að fylgja málinu eftir, heldur beið úrskurðar ríkisskattanefndar. Alveg eins varð með þm. Vestf. Ég var svo lánsamur þegar ég var fjmrh., að ég fékk að skipa einn skattstjóra í embætti og það er skattstjórinn á Ísafirði.  En ástæðan til að ég kvaddi mér hljóðs var sú, að hæstv. utanrrh. nefndi hér breytingu frá því að við komum fyrst á þing, við erum báðir búnir að vera hér lengi. En þá var þetta á þann veg sem hæstv. ráðh. sagði um framtal og skattskyldu. En þá voru líka, eins og ráðh. gat um, hlunnindi, ekki bara forseta Alþingis, heldur og ráðh. til kaupa á áfengi og tóbaki. Þá fengu þeir það eins og sendiherrar erlendra ríkja, án tolla og þeirrar álagningar sem fjmrh. á hverjum tíma ákveður um útsölu á þeim vörum. Ég gerði það, er ég var fjmrh., að ég bað Áfengisverslunina að láta mér í té lista yfir innkaup fyrrv. ráðh., en tók fram að það mætti ekkert vera þannig á listanum að hægt væri að greina hvað nafngreindur ráðh. hefði fengið mikið keypt. Ég hafði nefnilega ekki hugsað mér málið sem sérstakt auglýsingamál eða svívirðingarmál á fyrrv. ráðh. Þeir fóru að þeim reglum, sem gilt höfðu um fyrirrennara þeirra, og ég hafði ekki hugsað mér misnotkun á þessu. En ég bar fram í ríkisstj. Ólafs Jóhannessonar í fyrsta eða öðrum mánuðinum þá till., að þetta skyldi niður fellt. Það var samþykkt. En lesið Alþýðublaðið frá því að ég flutti fjárlagaræðuna um haustið og greindi frá þessu, hvað mér var hrósað fyrir það. Ég ætla ekki að fara að hafa yfir þau orð sem þar voru viðhöfð, en betur hefðu verið ósögð - ekki mín vegna, heldur þeirra sem þau sögðu, svo að ekki þykir nú allt breyting til batnaðar þó að gert sé. En þeir, sem nú sitja í ráðherrastólum, verða vafalaust að búa að þessari till. minni og fara á mis við það sem þeir nutu sem á undan voru. En þetta er eins og fleira, þetta er breytingum háð. Og deila okkar í dag er ekki um skattsvik, heldur um framtalsskyldu eða framtalsskyldu ekki. Lögin, sem við samþykktum í fyrravetur, eru búin að ákveða hvernig með þetta skuli fara eftir framtalsárið 1979.



Herra forseti. Ég skal verða við því að vera stuttorður. Þetta eru orðnar æðilangar umr. Hv. síðasti ræðumaður sagði að það, sem við deilum í dag, væri ekki um skattsvik, heldur um framtalsskyldu. Þetta er rétt. Við hefðum átt að deila um þetta, ef hefði átt að taka upp nokkrar deilur yfir höfuð um þetta efni. En hér hefur verið rætt um og deilt um skattsvik og misferli í skattamálum. Það er það sem hefur verið deilt um og talað um, og það hefur verið talað um grunsemdir í garð alþm. fyrir skattsvik. Ég stóð hér upp fyrst og fremst vegna þess sem hæstv. utanrrh. sagði þegar hann þakkaði forsetum Alþingis fyrir þá ákvörðun, sem hæstv. forseti Sþ. lýsti hér í upphafi, að hafa enga leynd á þessum málum. Þegar hæstv. utanrrh. þakkaði fyrir þetta, þá sagði hann um leið, að í þessu fælist viðurkenning forseta Alþingis á réttmæti grunsemdanna, eins og hann orðaði það. Ég vil mótmæla þessu. Ákvörðun forseta Alþingis í þessu efni byggist ekki á neinum grunsemdum í garð alþm. Höfum það í huga, að hver og einn alþm. hefur alltaf getað gert það upp við eigin samvisku, hvernig hann telur fram til skatts, og auðvitað getur hann það enn þá. En þar sem þetta mál er upp komið, þá þótti okkur forsetum augljóst að engin leynd ætti að hvíla yfir þessum málum, það væri engu að leyna. Og ég vil nú mega vænta þess, að þó að þessar umr. hafi verið leiðinlegar að ýmsu leyti og ósmekklegar að öðru leyti, þá geti þær þó gert það gagn, að við alþm. getum látið lokið deilum um þessi mál um leið og sú skipan verður tekin upp, sem hæstv. forseti gat um í upphafi þessara umr. Ef svo verður, þá vænti ég að þetta verði okkur öllum til góðs og samboðið virðingu Alþingis.



Herra forseti. Ef ég hef sagt að forsetar hafi að minni skoðun viðurkennt réttmæti grunsemdanna, þá tek ég orðið réttmæti aftur, því að ég hafði í huga að þeir hafa viðurkennt tilveru grunsemdanna. Þær eru til og við þurfum því að hreinsa loftið. Það var það sem ég hafði í huga.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. Ég vil fyrst víkja að því sem hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson sagði vegna fæðispeninga þm. í næsta nágrenni Reykjavíkur. Þetta eru upplýsingar, sem ég hef fengið, að þm. búsettir í nágrenni Reykjavíkur hafi þessa dagpeninga. Þó að þm. búsettir á Seltjarnarnesi séu þar undanteknir, þá breytir það ekki grundvallaratriðinu, að þetta á sér stað.

Það var dæmið sem þm. tóku.

Þeir, sem hér hafa talað, hafa mikið talað um að hér væri verið að brigsla þm. um skattsvik, en orðið skattsvikari nefndi ég aldrei, enda var það ekki það, sem ég hafði í huga þegar ég hóf umr. um þetta mál. Það, sem ég gagnrýndi, var að þetta væri ekki gefið upp á launauppgjörsseðli Alþingis eins og er hjá hverjum öðrum vinnuveitanda sem ber að gefa slíkt upp hjá sínum launþegum, og þetta yrði þess vegna framtalsskylt eins og hjá öðrum. Ég vil þakka hæstv. fjmrh. og hæstv. forseta Sþ., hve vel þeir hafa tekið því að lagfæra þetta mál og að þetta verði ótvírætt framtalsskylt. Á ég ekki von á öðru, þegar sú lagfæring hefur náðst fram, en að þm. muni una því vel að sitja við sama borð og aðrir í landinu hvað varðar framtalsskyldu.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir till. til þál. sem Egill Jónsson bóndi flutti á haustþinginu þegar hann starfaði hér sem varamaður minn, en till. er um þátttöku ungs fólks í atvinnulífinu og hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. í samráði við stofnanir atvinnuveganna, þ. á m. stofnlánasjóði, að kanna með hvaða hætti unnt sé að örva þátttöku ungs fólks í atvinnulífinu.“ Ég vil aðeins taka það fram, sem óþarft ætti að vera, að menn rugli þessari till. ekki saman við nýsamþykkta till. hér í Alþ. um rannsókn á atvinnumöguleikum ungs fólks, sem er almennt um þá möguleika sem ungt fólk hefur til atvinnu. Hér er aftur á móti verið að ræða um þátttöku í atvinnulífinu til forustuhlutverka þar, svo sem eins og að stofna til búskapar eða hafa forgöngu um iðnað, rekstur sjávarútvegs o.s.frv. Flm. segir í upphafi grg. sinnar, að menn hafi haft nokkrar áhyggjur vegna aukinnar hlutdeildar þjónustugreinanna í vinnuafli þjóðfélagsins, og kann það að sumu leyti að vera rétt. Þó að ég sé að mæla fyrir till. annars þm., þá kemst ég ekki hjá því að setja fram mín sjónarmið. Ég held að nokkuð sé ofætlað í þessu efni. Þessu er mjög misskipt í þjóðfélaginu, en ég held að segja megi, að utan Reykjavíkursvæðisins eða Stór-Reykjavíkursvæðisins sé þetta síst fjötur um fót þjónustugreinunum og víða sem þann þátt skorti fremur en hitt. Ég er ekki heldur dómbær um það, hvort þjónustugreinarnar hafi vaxið um of á Stór-Reykjavíkursvæðinu. Við þekkjum það, að í nútímaþjóðfélagi gegna þær greinar æ mikilvægara hlutverki. Á hinn bóginn verður auðvitað ekki dregið úr mikilvægi framleiðslugreinanna, sem aukinn hagvöxtur, sem er nú höfuðkeppikefli, byggist auðvitað á. En það er eðlilegt að hugað sé alveg sérstaklega að þessum þætti, með hvaða hætti örva megi þátttöku ungs fólks í atvinnulífinu. Satt best að segja hefur nú ekki árað þann veg á Íslandi, að það hafi verið mjög til þess að hvetja ungt fólk til að taka þátt í atvinnulífinu, því að það er með ódæmum það svartagallsraus sem uppi er haft um stöðu þessa þjóðfélags og þyrftu þm. að fara að breyta til í því efni. Sá steinn hefur verið lengi klappaður, að hér sé allt í kaldakoll og stefni allt í öngþveiti. Auðvitað lítur þetta ekki rétt vel út vegna aðgerða núv. hæstv. ríkisstj., það skal játað, sér í lagi það geðveikislega skattaherhlaup sem nú er uppi, sem menn eiga eftir að finna heldur betur fyrir og getur ekki stefnt að öðru en því að ræna einstaklingana fjárhagslegu sjálfstæði. Ég held að þeir, sem hafa stofnað til þess arna, hafi alls ekki áttað sig á hversu umfangsmikið og róttækt þetta er, og a.m.k. þeir stjórnmálaflokkar, sem boðað hafa skattalækkun, hefðu átt að átta sig á hvert stefndi. En allt að einu er þetta él eitt sem gengur yfir og upp mun stytta óðar en varir. Auðvitað er stórhættulegt til lengdar að kyrkja þennan bölsýnissöng, hafa uppi þennan stanslausa bölmóð í þessu glæsilega þjóðfélagi okkar. Það eitt út af fyrir sig hlýtur að draga úr áhuga og þori ungs fólks til þess að takast á við verkefnin og taka þátt og hafa frumkvæði í atvinnulífinu, sem er auðvitað undirstaða þess að hér verði framfarir. Það er auðvitað ýmislegt, sem vekur mönnum áhyggjur, en þessi allsherjarbölmóðssöngur er að verða gersamlega óþolandi. Þannig líður okkur ekki í þessu landi, að ástæða sé til að berja þessa bumbu stanslaust. Ég get auðvitað nefnt þessu máli til stuðnings ýmislegt sem athyglisvert er, t.a.m. það sem vekur alveg sérstaka athygli og hefur raunar komið fram í fréttum nú nýverið: brottflutningur frá landinu, frá þessu góða landi, sem er reyndar alveg með ólíkindum, að nokkur innfæddur og uppalinn Íslendingur skuli geta hugsað sér að búa í nokkru öðru landi, nema þá svona eins og þriggja vikna skeið í hæsta lagi. En það má sjá í skýrslum, að brottfluttir umfram aðflutta frá útlöndum eru á árinu 1976 t.a.m. 1051, á annað þúsund manns. Það er einnig á annað þúsund manns árið 1977, eða 1009. Og það sem er enn átakanlegra við þessar upplýsingar er að 29 ára og yngri eru 85.2%, 30 ára og eldri eru aðeins 14.8% af öllum þessum fjölda. Það er unginn úr þjóðinni sem þarna er að flýja land. 1000 manns er mikil blóðtaka, og það má segja, að þá fyrst við það að hlýða á þessar upplýsingar hafi runnið upp fyrir mér nauðsyn þess að gefa gaum þessum tillöguflutningi Egils bónda Jónssonar. Ég ætla ekki að hafa mörg orð um þessa till. Hún mælir með sér sjálf og grg. hennar. En það er ýmislegt sem þarna þyrfti að rannsaka og þar á meðal þetta, hvernig atvinnuvegasjóðirnir gætu komið til skjalanna í þessu efni. Ég geri ráð fyrir því, að við samþykkt þessarar till. þyrfti að senda hana til sérstakrar athugunar og rannsóknar, og mér dettur í hug af kunnugleika mínum að það væri ekki úrskeiðis að ætla t.d. byggðadeild Framkvæmdastofnunarinnar eða áætlanadeildinni eða báðum til samans að athuga þennan þátt rækilega og einnig með hvaða hætti fjármunalega hægt væri að vekja áhuga fólks og styrkja fólk til áræðis og framtaks í atvinnulífinu. Ég held að það skipti mjög miklu máli hvernig þessi rannsókn færi úr hendi, og ég er í engum vafa um hina miklu þýðingu þess að komast að einhverjum niðurstöðum sem til rétts vegar horfðu. Ég vil enda þessi fáu orð mín á því að leggja enn aukna áherslu á það, að fyrirsvarsmenn þjóðarinnar breyti til. Það er auðvitað rétt og skylt að benda á agnúana og alla vitleysuna í stjórnsýslunni sem viðgengst, þar sem hæstv. ríkisstj. hefur nú algera forustu. En auðvitað breytist þetta óðar en líður, það vitum við. Svona lagað stenst ekki. Almenningur í landinu lætur ekki bjóða sér þetta og mun líka breyta til, og þess er ekki langt að bíða að leitað verði til hans á nýjan leik og hann kveði upp nýjan úrskurð. Þetta breytist skjótt. En til frambúðar þyrftu forustumenn þjóðfélagsins að hafa það í huga, að það er ekki þessari ört vaxandi þjóð hollt að þessi bölmóðssöngur sé kyrjaður svona stanslaust eins og raun ber vitni. Við höfum á rúmum þremur áratugum gjörbylt þessu þjóðfélagi frá því að vera fátækt þjóðfélag bænda og fiskimanna yfir í það að vera eitt mesta velferðarríki heims.



Herra forseti. Ég get samþykkt og stutt framlagða þáltill. sem hv. þm. Sverrir Hermannsson talaði fyrir, og ég vil taka undir margt af því, sem hann sagði, og jafnframt vekja athygli á því, að því miður eru málefni ungs fólks og framtíðarmöguleikar þess ekki ræddir sem skyldi á Alþingi. Hér er allt of löngum tíma og mörgum ræðum eytt í að ræða um ómerkilega hluti og jafnvel halda ræður þannig að ef almenningur hlustaði á sumt af því sem hér er sagt, þá mundi það ekki styrkja traust fólks á hv. Alþingi. En hvað sem því líður finnst mér að þm. gætu eytt meiri tíma í að ræða jákvætt um það, hvað blasir við ungu fólki í landinu, ekki aðeins í sambandi við menntun eða félagsmálastörf, heldur sérstaklega í sambandi við atvinnumöguleika, því að það er náttúrlega grundvallaratriði fyrir sérhvern mann að eygja góða möguleika hvað atvinnu snertir í framtíðinni. Á síðasta þingi lagði ég fram þáltill. sem fjallaði um atvinnumöguleika ungs fólks. Þessi þáltill. var samþ. Hún var send ríkisstj., en síðan hefur ekkert gerst. Till. var á þá leið, að ályktað var að fela ríkisstj. að láta gera athugun á vinnuaflsþörf íslenskra atvinnuvega í nánustu framtíð með sérstöku tilliti til atvinnumöguleika ungs fólks. Það var einnig í till., að áhersla skyldi lögð á að ganga úr skugga um hvort æskilegt jafnvægi væri á milli menntunar ungs fólks annars vegar og eðlilegrar þarfar atvinnuveganna hins vegar í þeim efnum. Það er staðreynd, sem allir þekkja til sem koma nálægt atvinnuvegunum og menntakerfi þjóðarinnar, að það er eitt mesta vandamál nútímaþjóðfélaga, eins og íslenskt þjóðfélag er orðið, að tryggja ungu fólki atvinnu í samræmi við menntun og hæfni. Í svonefndum velferðarríkjum, en við teljum okkur til þeirra, hafa á síðustu árum komið fram mjög alvarlegir gallar í skipulagningu og samræmingu á menntun og atvinnumálum, með þeim afleiðingum að milljónir ungra manna, 25 ára og yngri, fá enga atvinnu að námi loknu. Þetta fólk á í miklum erfiðleikum með að fá viðunandi atvinnu. Þessarar þróunar er þegar farið að gæta nokkuð hérlendis. Í framhaldsskólum landsins eru þúsundir ungmenna sem raunverulega vita ekki hvað er fram undan og hvaða störf það fær að námi loknu. Alþjóðavinnumálastofnunin hefur látið gera athugun á því, hvernig staða ungs fólks er varðandi atvinnu í ríkjum Efnahagssamvinnustofnunar Evrópu. Samkv. þeirri athugun voru um 7 millj. manna undir 25 ára aldri atvinnulausir s.l. sumar. Talið er í hinum stóru iðnvæddu ríkjum, að helstu annmarkar þessarar þróunar og raunverulega undirrót sé of hröð iðnvæðing og uppbygging atvinnufyrirtækja sem byggjast á vélvæðingu og háþróaðri tækni, þ.e.a.s. sjálfvirkni og tölvutækni. Sjálfvirkni og tölvutækni hafa víða leyst mannshöndina af hólmi án þess að samsvarandi atvinnumöguleikar hafi skapast á öðrum sviðum. Við heyrum þær raddir nú þessa dagana hérlendis, að það beri að taka tölvutækni í þjónustu íslenskra atvinnuvega. Um það er allt gott að segja að öðru leyti en því, að á sama tíma sem slík tækni er tekin til þjónustu í þágu atvinnuveganna ber að finna aðra og betri möguleika fyrir það fólk sem kemur út á vinnumarkaðinn á hverjum tíma, Það hlýtur að vera okkur eins og öðrum þjóðum keppikefli að búa vel að ungu fólki og búa vel að því þannig að það leiti út í atvinnulífið. Það er langt frá því að svo hafi verið gert, og því miður er það ekki sem skyldi á stefnuskrám stjórnmálaflokkanna að lögð sé nægilega mikil áhersla á atvinnumöguleika og atvinnumál almennt. Hérlendis er það í tísku og þykir henta í pólitískri baráttu að vera með. alls konar dægurmál, auglýsingamál, eins og hér var til meðferðar í dag, hv. alþm. mörgum, sem tóku þátt í þeirri umr., til háborinnar skammar. En sem betur fer voru líka nokkrir ágætir þm. sem héldu uppi reisn Alþingis.  En sleppum því. Ég vildi aðeins nota þetta tækifæri til þess að þakka hv. þm., Agli Jónssyni varaþm, og Sverri Hermannssyni, hv. 5. þm. Austurl., fyrir að hafa átt frumkvæði að þessari þáltill. og tala fyrir henni. Ég vil einnig rifja upp og minna á fyrri till. í þessum efnum og leggja áherslu á það, að þessi mál verði tekin fastari tökum, því að ég er sannfærður um að ef þm. vinna störf sín af skyldurækni og fjalla um þau mál sem skipta raunverulegu máli fyrir fólkið í landinu og þá ekki hvað síst fyrir unga fólkið og framtíð þess, þá mun reisn Alþ. verða mikil. Á næstu árum koma mjög fjölmennir árgangar ungs fólks inn á vinnumarkaðinn, og það mun örugglega koma í hlut Alþingis sem annarra, sem bera ábyrgð á íslensku atvinnu- og þjóðlífi, að tryggja að þetta fólk fái störf við hæfi.



Herra forseti. Ég ætla ekki að fara að gefa fulltrúum fjölmiðla, sem hér kunna að vera viðstaddir og hlýða á umr., nein fyrirmæli um það, hvernig þeir eigi að túlka þau mál sem hér eru til umr. Ég held að þeir séu alveg einfærir um það, án þess að alþm. séu að gefa fyrirmæli eða leiðbeiningar þar um. Það mál, sem hér er á dagskrá, er till. til þál. um kaup og sölu notaðra bifreiða. Um það þarf ekki mörgum orðum að fara, svo augljóst er það, að þessi viðskipti, þ.e.a.s. kaup og sala notaðra bifreiða, eru einhver algengasta tegund lausafjárkaupa sem eiga sér stað meðal manna hérlendis. Um s.l. áramót munu skráð ökutæki hér á landi hafa verið eitthvað kringum 80 þúsund talsins og á árinu 1977 fóru fram hjá Bifreiðaeftirliti ríkisins rúmlega 18 þúsund umskráningar ökutækja, þar sem eigendaskipti áttu sér einnig stað. Fjölmiðlum varð á s.l. hausti tíðrætt um sviksemi og pretti af ýmsu tagi sem átt hafa sér stað í sambandi við kaup og sölu notaðra bifreiða. Rannsóknarlögregla ríkisins var á tímabili með til umfjöllunar og rannsóknar hartnær 50 mál er vörðuðu þessi atriði, kaup og sölu notaðra bifreiða, þar sem grunur lék á að svik hefðu verið höfð í frammi. Þá voru einnig á s.l. hausti þrír menn um skeið hnepptir í gæsluvarðhald vegna rannsóknar slíkra mála. Auðvitað er skylt að taka það fram, að ekki eiga allir hér jafna sök af þeim sem þessi viðskipti stunda. En það er ævinlega misjafn sauður í mörgu fé, og á höfuðborgarsvæðinu munu nú vera starfræktar einar 18 bílasölur hið minnsta, og víst er að þar eru líka aðilar sem í engu mega vamm sitt vita í viðskiptum. Hitt er og augljóst og ég byggi það á áreiðanlegum upplýsingum, að það kemur ekki nema brot af þeim málum til rannsóknar sem rannsaka þyrfti. Hér er það aðeins sá hluti jakans sem upp úr stendur sem kemur til afskipta Rannsóknarlögreglu ríkisins. Þær reglur, sem nú gilda um kaup og sölu notaðra bifreiða, virðist á ýmsan hátt svo rúmar og svo lausar í öllum reipum, að þær gefa nánast óendanlega möguleika til svindls og brasks, ef vilji er til slíks á annað borð. Algengasti hátturinn, sem hafður mun á um sviksemi í þessum viðskiptum, mun vera sá, að bílasali, sem hyggst fara þessa leiðina, kaupir sjálfur þann bíl, sem um er að ræða, og notar til þess nafn kunningja síns eiginkonu eða einhvers sem honum er handgenginn, selur síðan bílinn aftur með ærnum hagnaði án þess að nafn þessa milliliðar komi nokkurs staðar fram, og ágóðanum stingur hann síðan í eigin vasa. Oft er það fólk, sem þannig er leikið, í tímabundinni fjárþröng og þarf að losa um peninga, eins og kallað, er í flýti. Bílasalinn gerir þá tilboð sem hann veit að er lægra en gangverð og hljóðar upp á sölu strax, en veit manna best að með því að bíða í fáeina daga getur hann e.t.v. selt bílinn fyrir miklum mun meira. Þessa eru allmörg dæmi. Ljóst er, að því er þessi viðskipti varðar, að þar njóta borgararnir ekki þeirrar lögverndar sem eðlileg hlýtur að teljast, og ber því brýna nauðsyn til að setja um þessi mál öll fastari reglur en gilt hafa til þessa. Því er það, að ég hef leyft mér ásamt nokkrum öðrum þm. að flytja hér þáltill. sem gengur í þá átt, að ríkisstj. beiti sér fyrir breytingum á þar að lútandi lögum og reglum til að tryggja hagsmuni almennings í þessum efnum. Nú er það svo, að hv. þm. Helgi Seljan hefur í Ed. flutt frv. .til l. um sölu notaðra lausafjármuna sem gengur mjög í sömu átt og þessari till. er ætlað að gera, án þess að ég þori þó að fullyrða, hvort það mundi nægja til að setja undir alla leka í þessum efnum, en þeir eru vissulega margir. Það er í sjálfu sér ekkert aðalatriði, hver á frumkvæðið að því að þessi mál verði færð í betra horf. Aðalatriðið er að þessi viðskipti verði gerð öruggari en verið hefur og þeim megi treysta. Ég ætla að lokum aðeins að benda á örfá atriði sem ég hygg að til greina komi í sambandi við breytingar á þessum sviðum í átt til aukins öryggis fyrir borgarana. Það þarf að gera strangari kröfur til þeirra sem þessi viðskipti stunda. Athuga ber t.d. hvort ekki væri rétt að gera þeim að sæta fastmótaðri skráningu og einnig hvort ekki komi til álita að gera þeim að setja tryggingarfé svipað og ferðaskrifstofum er nú gert að gera. Ég hef lesið í erlendum blöðum nýlega, að í Bandaríkjunum og víðar tíðkast nú nýir viðskiptahættir með notaða bíla, sem eru þannig að sá sem hyggst selja bíl leigir stæði, ef svo má segja, á bílasölu þar sem bíll hans stendur gegn ákveðinni þóknun. Síðan kemur einhver sem vill kaupa og þá er það eingöngu mál seljanda og fyrirhugaðs kaupanda að gera út um þessi viðskipti, án þess að nokkur bílasali komi þar nálægt. Þá mætti sömuleiðis athuga hvort ekki ætti að númera afsöl þannig að auðveldara væri að rekja mál af þessu tagi, ef grunur leikur á að brögð hafi verið í tafli. Þá skortir verulega á að sölutilkynningum sé skilað til hlutaðeigandi aðila, og mun t.d. ekki óalgengt að aðili, sem kaupir notaðan bíl, fái um leið í hendur 5 eða jafnvel 10 sölutilkynningar sem hefur verið vanrækt að skila, tilkynningar sem aldrei hafa komist í hendur hlutaðeigandi yfirvalda. Ég held að það sé öllum ljóst, að hér verður að gera breytingar á. Löggjafanum er skylt að láta þessi mál til sín taka með einhverjum hætti. Þess krefjast veigamiklir hagsmunir almennings, og hér er hvorki um að ræða flókið mál né heldur mál sem væri útlátasamt fyrir ríkissjóð. Því ætti ekki að þurfa að vefjast lengi fyrir Alþ. að koma þessu í viðunandi horf. Ég legg til, herra forseti, að umr. um þetta mál verði frestað og málinu vísað til allshn.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. Ég tek undir meginmálið í þeirri till., sem hér hefur verið reifuð, og einnig undir þær ábendingar, sem hv. 1. flm. kom með hér varðandi það, hvernig þetta mætti þannig úr garði gera, að sett væri undir lekann að svo miklu leyti sem mögulegt er með löggjöf. Hann gat þess, að ég hefði flutt í Ed. frv. um sölu notaðra lausafjármuna sem snertir þetta beint. Þetta frv. flutti ég á þinginu í fyrra og hef gaman af því til upplýsingar fyrir menn hér, að þegar þetta frv. var sent til umsagnar þess aðila sem hefði átt að vita gerst um þessi mál, þá kom fram í þeirri umsögn að allar frekari reglur hér um væru atgerlega óþarfar. Þetta er staðfest í umsögn sem send var þá fjh.- og viðskn. Ed., þannig að menn virtust ekki hafa mikinn grun um það þá, að eitthvert misferli gæti átt sér stað í þessum efnum.  Í þessu frv., sem ég var með í Ed. í fyrra og aftur nú, var stuðst beinlínis við gögn og ábendingar frá Landssambandi löggiltra bílasala í Noregi sem þeir vildu sjálfir fá fram, að vísu í reglugerð þar frekar en í lögum. Sumt er þar þegar í lögum, af því að þar eru sérstök lög um fornverslanir og annað sem lýtur að sölu á notuðum lausafjármunum, þannig að þeir voru aðallega að hugsa um nánari reglugerðarákvæði. Þar kem ég einmitt inn á ýmisleg atriði sem hv. þm. nefndi, en önnur var hann hér með sem ég held að skylt væri að taka til athugunar bæði hjá þeirri n., sem fær mitt mál til meðferðar í Ed., og sömuleiðis hjá þeirri n., sem fær þetta mál til meðferðar, því hér hlýtur að vera hægt að samræma hlutina þannig að nokkuð tryggilega verði frá gengið. Skráning og strangari kröfur til þessara aðila eru einmitt faldar í þeim frvgr. sem ég lagði fram. Þar er þessum aðilum og reyndar þeim, sem fást við verslun eða umboðssölu með notaða eða gamla lausafjármuni, lagðar vissar skyldur á herðar sem tæpast er hægt að segja að þeim séu lagðar á herðar í dag. Alveg sérstaklega er talað um það, hvernig með þennan varning skuli fara og hvaða aðstæður skuli vera hjá þeim sem með þessa verslun fara. Eðli fornverslana eða umboðssölu notaðra bifreiða skal ég ekki fara nánar út í hér, en ég held að það sé brýnt, eins og hv. 1. flm. þessarar till. kom inn á, að sett verði sérstök lög sem einmitt ættu að tryggja sæmilegt réttaröryggi í þessum viðskiptum. Ég er ekki heldur dómbær frekar en hann um það, hvort 8. gr. þessa frv. sem lýtur sérstaklega að þessu tiltekna atriði varðandi bílasalana, er nægileg. Mér hefur verið bent á það, að þessar svokölluðu raðsölur, þar sem aðalsvindlið hefur átt sér stað, verði ekki með öllu hindraðar þó að 8. gr. frv. um vottorð frá Bifreiðaeftirlitinu gangi í gildi, menn hafi enn þá visst svigrúm og vissa möguleika til þess að fara þar í kringum. Þá er skylt auðvitað að ganga þannig frá að réttaröryggi manna í þessum efnum verði enn tryggara. Það er hins vegar athyglisvert, að það eru bílasalarnir sjálfir í Noregi sem óska eftir því og fara fram á það alveg sérstaklega, að strangari reglugerð verði sett um þessi viðskipti. Þeir óska einmitt sérstaklega eftir því þrátt fyrir betri lög og nákvæmari hjá sér, að enn strangari viðurlög verði við þessu, og það er alls ekki allt tekið hér inn í. Mér blátt áfram kom ekki til hugar að setja ýmis þau atriði inn, enda hljóta þau að verða reglugerðaratriði, sem þeir eru þar með, og kveða enn nánar á bæði um eftirlit og viðurlög í þessum efnum. En slíkt kemur ekki fyrir hér, og þegar á þetta er minnt og um þetta er leitað umsagna, þá kemur þvert á móti fram, að mönnum þykir hér allt með felldu, allt vera í lagi og eru ánægðir með það ástand sem hefur ríkt hér í þessum efnum og við höfum fengið ljós dæmi um nú í vetur. Á það vil ég hins vegar ekki leggja neinn dóm, hvað mikið þetta er. Það er allt núna í rannsókn og ekki rétt að fara nákvæmlega út í það, en hitt er ljóst, að mikið misferli hefur þar átt sér stað, hvað alvarlegt er hins vegar óljóst enn. Ég sem sagt vil aðeins vekja athygli á því, að það væri áreiðanlega rétt að reyna að samræma þessa hluti, það sem er í frv. mínu annars vegar og þá nánari útfærslu á þessari till. sem hv. 1. flm. kom inn á áðan, þannig að hægt væri að standa sameiginlega að löggjöf í þessum efnum með svo aftur nákvæmari reglugerð, sem girti eins mikið fyrir þetta misferli og mögulegt væri.



Herra forseti. Hér á þessum fámenna en góðmenna þingfundi, sem nú er haldinn, er ekki rétt að halda langar framsöguræður. Ég vil hins vegar nota þetta tækifæri til að flytja framsögu fyrir þessari till. til þál. af þeirri ástæðu, að það er allknappur tími sem ég hef nú til þess að flytja framsögu, verð það lengi fjarverandi af þingi nú á næstunni, að það er rétt að grípa þetta tækifæri til að koma málinu í n., ef vera kynni að n. afgreiddi þetta mál þá fyrir vorið, á hvern hátt sem það svo yrði. Hér er um að ræða till. til þál. á þskj. 116, sem hljóðar þannig: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að láta fara fram á árinu 1979 ítarlega könnun á hagkvæmni verksmiðjuframleiddra húsa. Hafin verði skipuleg áætlunargerð um verulegt átak í þessu efni í ljósi niðurstaðna könnunarinnar. Stuðst verði við reynslu annarra þjóða svo og þá reynslu og þekkingu sem hér er þegar fengin. Kannað skal sérstaklega hvernig framleiðsla og í hvaða formi hentar best til lækkunar byggingarkostnaðar, svo og skulu landshlutasjónarmið höfð rækilega til hliðsjónar við áætlunargerð og aðgerðir allar.“ Ekki þarf að rekja það hér, eins og segir í grg., hve húsnæðismálin snerta alla meira og minna og hve miklu varðar að þar sé haldið þannig á málum að sé til sem mestra hagsbóta fyrir almenning í landinu. Þar eru auðvitað lánamálin mjög veigamikil, hvernig á þeim er haldið, og í mínum huga er það auðvitað mjög ríkt, hversu félagslegt framtak er þar nýtt til hins ýtrasta til þess að ná fram hagstæðum byggingum fyrir það fólk sem þarf á húsnæði að halda, en á ekki mikið fjármagn. Það er enda sannast að í samningum launaþegasamtakanna við ríkisvaldið hafa húsnæðismál æ ofan í æ skipað veglegan sess. Þar hafa að vísu ekki alltaf farið saman loforð og efndir. Það er óþarft að rekja þá þætti sem má merkasta telja í löggjöf um húsnæðismál og eru beint runnir úr þessum kjarasamningum eða fyrir atbeina launþegasamtakanna. Þar er komið inn á hvort tveggja: ákveðna lánaflokka, sem eiga að njóta forgangs, og lánakjörin sjálf svo og ákveðin skipuleg átök í byggingum, eins og Breiðholtsframkvæmdirnar og leiguíbúðir sveitarfélaganna eru gleggst dæmi um, að ekki sé minnst á þá löggjöf sem hér hefur verið merkust, þ.e.a.s. löggjöfina um verkamannabústaði. Það er tvímælalaus frumskylda þeirrar opinberu stofnunar, sem þessi mál heyra undir hér á Íslandi, að kanna allar tiltækar leiðir til lækkunar byggingarkostnaðar og auka hagkvæmni í byggingum sem allra mest. Samkv. lögum um Húsnæðismálastofnun ríkisins er hér um eina af frumskyldum hennar að ræða. Ég veit að ýmis átök hafa þar verið gerð og ýmsar athuganir í gangi, en engu að síður tel ég að miklu betur mætti gera. Ég hef flutt um þetta fyrirspurnir hér. Ég hef einnig vikið að þessu í frumvarpsgerð. En ég tel að t.d. varðandi þetta tiltekna atriði, sem er þó mjög þýðingarmikið og hefur reynst grönnum okkar á Norðurlöndum mjög mikilvægt í sambandi við lækkun byggingarkostnaðar, hafi ekki verið eins vel staðið að þessum skipulagsmálum og könnunum og vera hefði átt. Það má segja í raun og veru, að verksmiðjuframleiðsla húsa, eins og hún er nú atgeng t.d. á Norðurlöndunum, sé vart til í þeirri merkingu hér á landi, þó að ýmsir hafi gert til þess tilraunir, bæði varðandi steinsteypt hús og eins varðandi timburhús. Sú tilraun, sem merkust er og lengst er komin, er hjá Húseiningum hf. á Siglufirði. Það er áreiðanlega ljóst öllum sem hafa fylgst þar með málum, að þar voru mörg ljón á veginum, miklir erfiðleikar, og það var hreinlega af miklum vanefnum sem í það var ráðist. Og enn þá gjalda þessir aðilar þess, hvernig að var staðið í upphafi og hve skilningsleysið var í raun og veru mikið á mikilvægi þessa verkefnis ef að því hefði verið staðið með fullri reisn. Menn greinir auðvitað á um gildi þessa byggingaforms, og ég skil það vel, og vantrú hefur verið ríkjandi á því, að hér væri um eins góðar byggingar og varanlegar að ræða og við þurfum á að halda í okkar veðrasama landi. Ég held að reynslan hafi þó þegar afsannað það, miðað við þó þær ófullkomnu aðstæður sem þau fyrirtæki byggja á sem eru að fást við þessar tilraunir í dag, því varla er hægt að tala um annað en tilraunastarfsemi í þessum efnum. Við erum t.d. með eina trésmiðju austur á Fljótsdalshéraði sem hefur skilað verulegum árangri í því að lækka byggingarkostnaðinn þar. En þau hús hafa verið af nokkrum vanefnum og erfiðleikar í lánafyrirgreiðslum hafa valdið því, að ekki hefur verið hægt að standa eins vel að þeim málum og þeir, sem þar ráða húsum, hefðu viljað gera. Ég veit að hjá stjórnvöldum er nú viss skilningur á þessu máli, en ég veit líka að það er viss andstaða ýmissa í þjóðfélaginu viss andstaða t.d. hagsmunaaðila í byggingariðnaði. Ég hef orðið hennar var. Ég varð hennar var í sambandi við tilraunir okkar austur á landi til þess að reyna að byggja nýtískuverksmiðju og verksmiðju sem væri raunveruleg verksmiðja sem framleiddi verksmiðjuframleidd hús eins og þau gerast best á Norðurlöndum, þá varð maður var við þessa andstöðu. En það, sem var enn þá verra í raun og veru, var algjört skilningsleysi þeirra aðila sem þurftu að koma til hjálpar varðandi lánsfjármagn. Þar var um algjört nei að ræða hjá öllum nema þá hjá Byggðasjóði, sem er auðvitað ekki annað en viðbótalánasjóður í þessu efni og sýndi þó vissa tilraun í þessu efni til þess að koma til móts við þá sem þar voru að baksa við að koma upp slíkri verksmiðju. Og einmitt þetta, að fá úr því skorið, hversu heppilegur byggingarmáti hér er á ferðinni, hversu mikil hagkvæmni getur verið því samfara að framleiða slík hús, einmitt þetta vil ég fá kannað og þar verði sérstaklega stuðst við þá góðu reynslu, sem nágrannar okkar hafa fengið, og reyndar líka þær fálmkenndu tilraunir sem hér hafa verið gerðar og hafa skilað ótrúlegum árangri miðað við allar aðstæður. Ég held að það fari ekki á milli mála, að allir vilja lækkun byggingarkostnaðar, þó það sé hins vegar rétt, að við Íslendingar gerum miklar kröfur til húsnæðis, óvenjumiklar e.t.v., og við þurfum á því að halda að vissu leyti vegna veðurfars, vegna þess hvað við byggjum norðlægar slóðir og veðrasamar. En auðvitað er það rétt, að úr hófi keyrir oft öll sú viðhöfn, og allt það umstang, sem er í kringum okkar byggingar, og þau flottheit, sem þar ríkja víða, á ekki að verðlauna með lánum eins og allt of mikið hefur verið að gert. Hreinlega ætti að svipta menn lánsmöguleikum þegar þannig er að staðið, eins og við þekkjum allt of mörg dæmi um, þegar slíkt gengur út í algjörar öfgar. En langflestir eru fyrst og fremst að keppa að því að eignast þak yfir höfuðið, sómasamlegt húsnæði, og það er áreiðanlegt, að fyrir þá væri könnun af þessu tagi og tilraunir í þá átt að lækka hér byggingarkostnað vel þegnar. Ég vitna í grg. til þess manns sem var frumkvöðull að Húseiningum hf. á Siglufirði og stjórnaði fyrirtækinu á því skeiði þess þegar það var erfiðast. Ég ætla ekki að fara að rekja þessa grg., en ég veit að þessi aðili, Hafsteinn Ólafsson byggingarmeistari, er reiðubúinn að gefa þeirri n., sem fær þetta mál til umsagnar, miklu nánari upplýsingar en eru í grg. um það, hvernig hann hugsar sér slíka verksmiðju, hvernig hann telur að hún verði best rekin og hvernig að málum eigi að standa svo að um verulega lækkun byggingarkostnaðar verði að ræða. Ég hef verið með frv. nú tvö undanfarin ár um það, að niður verði felldur sá refsiskattur, sem ég kalla, sem er á þessari framleiðslu, þ.e.a.s. söluskattur sem leggst á þessa framleiðslu af því að hún er ekki framkvæmd á byggingarstað, en sams konar byggingar losna auðvitað við. Hér er um háar upphæðir að ræða núna á húsi sem er allvel búið, eitthvað milli 1 og 2 millj., og það munar um minna í sambandi við húsbyggingar en þá upphæð. Þetta hefur ekki fengist enn þá, m.a. vegna vissrar andstöðu í fjmrn. við að setja slíka undanþágu í söluskattslögin. En þessi undanþága er í raun og veru fyrir varðandi sams konar aðgerðir, bara ef þær eru framkvæmdar á byggingarstað. Þarna er verið að refsa þessu byggingarfyrirkomulagi með því að leggja þarna á fullan söluskatt. Við skulum vona að það lagist og þá um leið lagfærist á vissan hátt grundvöllurinn fyrir því, að hægt sé að framleiða hér verksmiðjuframleidd hús sem séu í öllu samkeppnisfær hvað gæði snertir og auk þess á miklu lægra verði. Nú er það svo, að maður er örlítið feiminn að tala fyrir till. af þessu tagi þegar maður er nýbúinn að hlýða á það í sjónvarpi, að það sé atvinnuleysi fram undan í byggingariðnaði, því sannleikurinn er auðvitað sá, það hefur komið í ljós á Norðurlöndunum, að sá sparnaður, sem liggur í þessum verksmiðjuframleiddu húsum, er fyrst og fremst í sambandi við vinnulaun, fyrst og fremst í sambandi við vinnuna. Að vísu er aukin tækni og ýmislegt annað því um líkt sem kemur þar inn í, en samkv. því, sem ég hef séð hjá Rannsóknastofnun byggingariðnaðarins, er talið að allt að helmingi fleiri manntímar, eins og þeir kalla það svo spaklega, - helmingi fleiri manntímar fari í venjulegt íbúðarhús hér á landi heldur en á Norðurlöndum og það sé fyrst og fremst vegna þess, að þeir noti þar miklu meiri tækni og meiri handvirkni sé hér. Þetta er þeirra álit. Ég hygg að þarna sé atriði sem beri að taka með nokkurri varúð, það sé alls ekki eingöngu vinnan sem þarna kemur inn í, heldur ýmis fleiri atriði sem við leggjum á þessar byggingar, sem ekki er gert á Norðurlöndunum. Engu að síður er þetta viss ábending hvað þetta snertir. Þá auðvitað ber að hafa í huga þær kröfur sem eru gerðar, - meiri kröfur að sumu leyti sem við gerum til okkar íbúðarhúsa heldur en þeir á Norðurlöndum gera þó. Það var ákaflega áberandi þegar við á Reyðarfirði vorum að leitast við að koma upp verksmiðju af því tagi sem hér er lýst í grg. og átti að verða fullkomin verksmiðja með um 100 húsa framleiðslu á ári og með mjög verulega lækkuðum byggingarkostnaði á þessum húsum, - það var mjög einkennandi hvað menn vildu í raun og veru lítið athuga þessi mál. Það var hreinlega sagt nei á þeim stöðum þar sem við hefðum getað vænst einhvers skilnings. Þar á ég við bæði sjóði eins og Iðnlánasjóð og Iðnþróunarsjóð, sem báðir voru mjög neikvæðir í þessum efnum og vildu í raun og veru lítið kanna þetta. Nú kann það vel að vera, að þessar áætlanir hafi í einhverju verið rangar. Það getur líka vel verið, að þær tölur, sem þarna var á byggt, hafi ekki verið nógu nákvæmar, ekki nógu vel uppbyggðar. Engu að síður hefði þó verið lágmarkið að það hefði verið hægt að fá á þessu grandgæfilega skoðun. Það var að vísu gerð tilraun til þess af hálfu framkvæmdastjóra Framkvæmdastofnunar ríkisins að láta fara fram nokkra úttekt á þessu, en þar vantaði í raun og veru samráð við þann aðila sem stóð að þessum hugmyndum fyrst og fremst, samráð við Hafstein Ólafsson, að mínu viti, til þess að sú athugun hefði getað verið nægilega hlutlaus og nægilega áreiðanleg. Ég þarf ekki að víkja mörgum orðum að því, sem segir síðast í grg. um það, hve afgerandi áhrif þetta gæti haft á atvinnulíf ákveðinna byggðarlaga þar sem slíkar verksmiðjur gætu risið. Ég held að reynslan frá Siglufirði sé ólygnust í þessum efnum og þar þurfi ekki frekar vitna við. Húseiningar á Siglufirði, það fyrirtæki, hefur orðið veruleg lyftistöng fyrir Siglufjörð, og þannig yrði það auðvitað þar sem þessar verksmiðjur risu, alveg sérstaklega á stöðum sem annars hefðu kannske ónógt atvinnulíf, eins og var t.d. hjá okkur á Reyðarfirði og er enn, þar sem við ætluðum að gera tilraun til þess að bæta það með þessum hætti. Ég ætla ekki að hafa um þetta miklu fleiri orð hér. Ég treysti því, að sú n. sem fær þetta mál til umsagnar, leiti til þeirra aðila sem hér eiga fyrst og fremst um að fjalla. Það er að vísu rétt, þetta mál hefur verið rætt nokkuð hjá Húsnæðismálastjórn, hjá Rannsóknastofnun byggingariðnaðarins og hjá Iðnþróunarstofnuninni. Allir þessir aðilar hafa eitthvað fálmað í þessu. Ég segi: fálmað, því það er lítið meira sem gert hefur verið en fálmað, og ég vona að till. fái jákvæða afgreiðslu og menn sjái að nánari könnun á þessu í þá átt leiði til þess, að þarna geti orðið um verulegt átak að ræða til þess að lækka byggingarkostnað. Sú könnun hlýtur að borga sig og hún á fyllsta rétt á sér í öllu því húsnæðisleysi og þeim húsnæðisvandræðum sem víða er við að glíma. Ég skal aðeins taka það fram í lokin, að ég hygg að hæstv. núv. félmrh. sé með þetta í athugun og hafi verið með það nokkuð lengi og vilji gjarnan að þetta mál nái fram að ganga, að á þessu verði gerð ítarleg könnun, og enginn skyldi fagna því meira en ég, ef það yrði gert áður en þessi till. yrði samþ. En ég vona sem sagt, að hún njóti skilnings, og um leið hlýt ég að vona að það ranglæti, sem viðgengst varðandi þennan byggingarmáta, þ.e.a.s. sá aukasöluskattur sem þessar byggingar verða að þola í dag, það ranglæti verði fyrst numið úr gildi. Ég vil svo, herra forseti, óska þess, að að lokinni þessari umr. verði þessu máli vísað til hv. atvmn., ég held að það sé réttur vettvangur.



Herra forseti. Þáltill. sú um alhliða atvinnuuppbyggingu á Suðurnesjum, sem hér er tekin til umr., fjallar að dómi okkar flm. um mikilvægt mál, afkomumöguleika fólks og framtíð byggðar á fjölmennu landssvæði þar sem býr fleira fólk en í sumum heilum kjördæmum landsins. Þessi þáltill. er nú tekin til umr. á fámennum fundi að kvöldi dags. Ég hefði vissulega kosið að fleiri hefðu getað hlýtt á mál mitt og þó alveg sérstaklega að hæstv. sjútvrh. hefði getað verið viðstaddur umr. um þetta mikilvæga mál. Ég tel, enda þótt svo sé ekki, að ekki sé ástæða til að geyma það öllu lengur að mæla fyrir þessari till. og mun því gera það hér í ekki ýkjalöngu máli. Enda þótt þetta mál hafi margar hliðar og um það megi vissulega fjölyrða, þá sé ég ekki ástæðu til að gera það nú. Till. samhljóða þessari var flutt á síðasta Alþ. og þá fylgdi ég henni úr hlaði með ítarlegri ræðu sem ég mun ekki endurtaka hér í kvöld. Þessari þáltill. fylgir einnig nokkuð rækileg grg. og vísa ég til hennar um ýmis þau atriði sem hér verður annað tveggja sleppt eða aðeins vikið að í stuttu máli. Það er alkunnugt, að á allra síðustu árum hefur aðalatvinnuvegur Suðurnesjamanna, sjávarútvegur og fiskiðnaður, átt við margvíslega erfiðleika að stríða og í meiri vök að verjast en hliðstæður atvinnurekstur víðast hvar annars staðar á landinu. Ástæðurnar fyrir þessu eru ýmsar, eins og nokkuð er vikið að í grg. till., en þó er ein langmikilvægust og alvarlegust. Það er stórminnkuð fiskgengd og þar af leiðandi stórminnkaður afli á fiskislóðum Suðurnesjamanna sem löngum hafa treyst mjög á vélbátaflota sinn til hráefnisöflunar, þ. á m. hafa þeir treyst á allmikinn fjölda tiltölulega lítilla landróðrabáta. Það þarf ekki að fara um það mörgum orðum, hversu lamandi áhrif langvinnir rekstrarörðugleikar fiskvinnslufyrirtækja í útgerðarbæjum hafa á allt umhverfið, á bæjarfélagið og bæjarlífið í heild sinni, enda er nú svo komið að margur atvinnurekstur tengdur sjávarútvegi þar syðra hefur verið og er ekki síður illa settur en fiskiðnaðurinn og útgerðin, og má segja að hluti af þeim atvinnurekstri sé nálega á heljarþröm. Þá er og ljóst að afkomu sveitarfélaga er stefnt í bráðan voða, þar sem slíkt kreppuástand varir til langframa eins og verið hefur og er því miður enn á Suðurnesjum. Enda þótt við tillögugerð þessa sé höfð hliðsjón af tímabundnum erfiðleikum útgerðar og fiskvinnslu á Suðurnesjum, þá er þó megintilgangur hennar að benda á nauðsyn samræmdra og markvissra aðgerða og skipulagningar með fjölþætta uppbyggingu atvinnulífs á þessu svæði í huga. Við flm. viljum leggja á það mjög ríka áherslu, að sérhver bráðabirgðalausn þeirra rekstrarvandamála, sem þarna er um að ræða, mun reynast næsta haldlítil ef hún er ekki miðuð við að verða fyrsti áfangi heildaráætlunar með framtíðina í huga. Hér er vissulega þörf á skjótum aðgerðum, eins og ég veit að hæstv, núv. ríkisstj. hefur verið og er ljóst. En því aðeins koma jafnvel skyndiaðgerðir að einhverju teljandi gagni og einhverju varanlegu gagni, að þær stuðli að bættu skipulegi og aukinni hagræðingu, auk þess sem meiri og jafnari hráefnisöflun en nú á sér stað verður hér að koma til. Vissulega ber að fagna fyrstu skrefum sem ég hygg að þegar hafi verið stigin í þá átt að undirbúa aðgerðir til að rétta við útgerð og fiskvinnslu á umræddu svæði. Sérstakur starfshópur hefur unnið að því að gera úttekt á ástandi sjávarútvegs og fiskvinnslufyrirtækja á Suðurnesjum, kanna fjárhagslega stöðu þeirra, aðstöðu til hráefnisöflunar, tæknilegan búnað og möguleika á framtíðarrekstri. Þetta er að sjálfsögðu nauðsynlegt. Mér er ekki fullkunnugt um hversu langt þessu starfi er komið, en á það legg ég áherslu, að þetta starf og hugsanlegur árangur af því dregur á engan hátt að mínum dómi úr þörfinni á samþykkt þeirrar till. sem ég er hér að mæla fyrir. Í því máli, sem við, ég og hv. þm. Geir Gunnarsson, hreyfum hér, er á allt annan og langtum umfangsmeiri hátt og víðtækari ákveðið að taka á þessu máli þar sem það snertir ekki aðeins uppbyggingu sjávarútvegs og fiskiðnaðar, heldur leggjum við einnig áherslu á nauðsyn þess, að fram fari könnun á miklu fjölþættari atvinnuuppbyggingu þarna suður frá, svo sem iðnaðar af ýmsu tagi. Margt þarf til að koma ef treysta á afkomu fólks á Suðurnesjum til langrar frambúðar. Þess vegna bendum við flm. í grg. okkar með þessari þáltill. á ýmsar leiðir til að ná settu marki. Þó eru það aðeins ábendingar og margt fleira getur vissulega komið til álita þegar farið yrði að kanna þetta mál í heild sinni. En markmiðið hlýtur að vera að á þessu svæði geti dafnað fjölbreytt og þróttmikið atvinnulíf, þar sem, eins og ég sagði áðan, býr mikill fjöldi fólks sem nú stríðir við óvenjumikið öryggisleysi í atvinnumálum. Við áætlunargerð af því tagi, sem hér er lagt til að framkvæmd verði, verður að taka mið af þeim sérstöku aðstæðum sem eru þarna syðra og vonandi reynast tímabundnar, en ekki varanlegt ástand. Þar á ég við dvöl erlends hers og margvíslega beina og óbeina vinnu íslenskra manna í tengslum við herinn. Fáir munu þeir sem telja sig vilja hafa hér erlendan her um aldur og ævi og raunar ekki margir sem telja að hann eigi að vera hér til langframa. Flestir láta í veðri vaka a.m.k., að þeir telji að hérinn eigi að fara þegar slíkt sé óhætt að þeirra dómi. Þess vegna ætti að geta orðið samstaða um það, hvaða skoðanir sem menn hafa á nauðsyn þessarar hersetu nú um sinn, að gera þurfi ráð fyrir öðrum atvinnurekstri í stað hervinnunnar sem í framtíðinni gæti tryggt öllu verkfæru fólki á Suðurnesjum örugga atvinnu. Ég efast um að allir hafi enn gert sér fulla grein fyrir því, hve mjög þeim Suðurnesjamönnum hefur fjölgað á allra síðustu árum, sem hafa atvinnu ýmist á Keflavíkurflugvelli eða í tengslum við dvöl hersins á vellinum. En það er hvort tveggja, eins og raunar hefur verið alloft skýrt frá, að hinu íslenska starfsliði hefur á síðustu fjórum árum fjölgað í heild, en einnig hefur Suðurnesjamönnum fjölgað hlutfallslega. Nú mun svo, að um eða yfir 2 þús. Íslendingar hafa atvinnu hjá hernum eða vegna dvalar hersins í landinu. Um 70% þessara Íslendinga, sem vinna ýmist beint eða óbeint á vegum hersins eða stofnana sem eru í tengslum við dvöl hans að einhverju eða öllu leyti, eru búsettir á Suðurnesjum. Hinir munu flestir eða allir vera héðan af Reykjavíkursvæðinu. Við flm. þessarar till. teljum einsætt að þegar gera skal áætlun um atvinnuuppbyggingu á Suðurnesjum, sem á að vera til einhverrar frambúðar og alhliða, þá verði að reikna með því, að hinu annarlega ástandi, sem erlend herstöð í landinu óneitanlega er, ljúki og fjölþættur innlendur atvinnurekstur komi í stað vinnunnar hjá hernum og í kringum herinn. Herra forseti. Ég sagði í upphafi að ég mundi ekki að þessu sinni hafa mörg orð um þessa þáltill., enda þótt ég telji hana ekkert smámál, heldur fjalla um mikilvægt málefni. Ég vil leggja áherslu á þetta: Enda þótt ástand sjávarútvegs og fiskvinnslu á Suðurnesjum sé mjög alvarlegt um þessar mundir, svo alvarlegt að grípa verður til bráðabirgðaúrræða ef koma á í veg fyrir hrun og atvinnuleysi þarna syðra, þá þurfa jafnvel hinar fyrstu stuðningsaðgerðir að vera byrjunarspor, ef svo má segja, í átt að framtíðarlausn þess atvinnumálavanda sem þarna er um að ræða og brýn nauðsyn er að leysa. Alhliða atvinnuuppbygging fjölþætts atvinnurekstrar á Suðurnesjum gerist að sjálfsögðu ekki á mjög skömmum tíma, en mikilvægt er að hafist sé handa um þennan undirbúning og byrjunarframkvæmdir og það gert með þeim hætti, að það verði fyrsti áfangi að því marki að tryggja öllum íbúum á Suðurnesjum örugga atvinnu við heilbrigðan, íslenskan atvinnurekstur. Ég legg svo til, herra forseti, að þessari umr. verði frestað og till. vísað til atvmn.



Herra forseti. Mig langar til að lýsa yfir fullum stuðningi við þessa till. og ánægju með að hún skuli vera fram komin og hér til umr. Sannleikurinn er sá, að um mörg ár hefur vandamál verið þar syðra varðandi atvinnulíf. Suðurnesin hafa, eins og vitað er og eins og tekið var fram af fyrri flm. þessarar till., byggt afkomu sína á sjávarútvegi frá alda öðli, og það er fyrst nú seinni árin sem á bjátar um rekstur útvegs og fiskvinnslu þar. Alveg fram til 1971 voru brúttótekjur af fiskvinnslu á Suðurnesjum meiri en annars staðar í landinu. En nú nokkur hin seinni ár hefur þessu farið hrakandi og fiskvinnslan verið í lágmarki og verr sett en víðast annars staðar í þessu landi. Til þessa liggja margar ástæður, eins og hér hefur komið fram. Ég hef lítið svo á, að ein af ástæðunum væri sú, að á Suðurnesjum er eitt stærsta atvinnufyrirtæki landsins, þ.e.a.s. Keflavíkurflugvöllur, og okkur hefur fundist, sem höfum þurft að fara á fjörur við stofnanir og ráðamenn hér, að það væri öðruvísi tekið í málefni Suðurnesjamanna, kannske á þeim grundvelli að mönnum fyndist að þar sem þeir hefðu þetta stóra atvinnufyrirtæki, þá væri þeim ekki eins brátt um að fá lausn sinna mála og öðrum landshlutum, sem ekki hefðu Keflavíkurflugvöll til að byggja á. Hvað sem um það er, þá er víst að það hefur verið torsótt að fá lausn á vanda þeirra. Það vantar ekki að margar nefndir hafi verið skipaðar, og áætlunardeildir og hagdeildir viðskiptabankanna, Framkvæmdastofnunar ríkisins o.fl. aðila jafnvel hafa verið önnum kafnar við að reikna og reikna. En lítið hefur áunnist og lítið hefur skeð í lausn á vandamálum þeirra ennþá. Það er rétt, sem kom fram hjá síðasta ræðumanni, að að sjálfsögðu er mikil nauðsyn á að breikka grundvöllinn undir atvinnuháttum á Suðurnesjum, og er þá að sjálfsögðu fyrst og fremst gripið til þess að hugsa til iðnaðarins. En slíkt tekur langan tíma og mikið mál að undirbúa, og því held ég að sú lausn, sem verður að líta til á næstunni, sé einmitt að koma fiskvinnslu og útgerð á réttan kjöl aftur, og það held ég að geti aðeins gerst með því að auka þeirra hráefnismöguleika, en ekki með því að fækka atvinnutækjunum. Þetta er það sem nokkuð hefur verið deilt um, hvort bæri að loka þarna atvinnustöðvum eða hvort ætti að fjölga fiskiskipum þannig að hráefni gæti orðið meira að magni til. Ég held að ekki sé vafi á því, að gera þurfi hvort tveggja, en á vissum stöðum þarna syðra þurfi í fyrsta lagi að fjölga togurum. En það er einkennilegt, að þrátt fyrir þann samdrátt, sem orðið hefur, hefur þó alveg fram að seinni hluta þessa árs tekist að koma í veg fyrir atvinnuleysi, en nú er aftur á móti verulega farið að brydda á því. Í sambandi við framtíðarlausn á málefnum Suðurnesja hefur ýmislegt komið til greina, og mér þykir gaman að geta glatt menn með því, að hingað inn í Alþingishúsið kom nú í dag fyrsta sýnishornið af salti frá Reykjanesi, þ.e.a.s. þar er nú tilraunavinnsla hafin með að framleiða salt og ekki aðeins matarsalt, heldur fleiri sölt. Þau sölt, sem nú eru til sýnishorn af, eru matarsalt, natríumklóríð, kalíumklóríð og kalsíumklóríð, mjög hagnýt efni sem eru í allmikil verðmæti, og vonir standa til að þarna geti hafist atvinnuuppbygging innan tíðar, þótt þetta ár liði vafalaust án þess að slík bygging hagnýtrar verksmiðju geti hafist. Enn fremur er það, að mörgum hefur dottið í hug, að í sambandi við hinn stóra flugvöll okkar, stærsta flugvöll landsins, Keflavíkurflugvöll, væri ekki úr vegi að athuga hvort þar væri ekki hægt að hafa samsetningaraðstöðu í fríhöfn, erlend verkefni yrðu þar fullunnin og send út aftur. Slíkt gerist t.d. í Írlandi og víðar og hefur gefið mörgum góða raun. Enn fremur er það, að ef útgerðin og fiskvinnslan kæmist í gott lag á ný, þá er enginn efi á því, að þjónustufyrirtæki mundu rétta við á nýjan leik og þau mundu vafalaust verða fær um að taka fleiri starfsmenn til sín en þau geta gert í dag. Á sama hátt er það, að slippurinn, sem í þessu landi veitir fjöldamörgum atvinnu víða um land, slippurinn þarna suður frá hefur átt í miklum erfiðleikum einmitt vegna þess mikla fjármagnsskorts sem verið hefur þarna syðra alllengi. Ég lít nú svo á, að þessi till. sé komin fram á mjög góðum tíma og sé nauðsynleg til viðbótar við þá till. sem var samþ. á síðasta Alþ., þ.e.a.s. að kanna áhrif Keflavíkurflugvallar á atvinnumál og félagsmál þarna syðra, og tel að rannsókn á þessum málum geti gefið raunhæfa mynd af ástandinu og auðveldað leiðirnar til úrbóta. Ég verð líka að segja það, að mér hefur fundist vel athugandi að íbúar Suðvesturlandsins og Suðurnesjanna fengju sérstaka aðstöðu gagnvart þeim tegundum fiska, sérstaklega síldar og humars, sem halda sig aðallega á þessu svæði, - fengju sérstaka aðstöðu til nýtingar á þessu, eins og t.d. gert er við rækjuna í öðrum landshlutum. Þetta mundi geta gefið nokkurt öryggi og létt nokkuð á í þessum atvinnumálum. Ég held því fram og er viss um að það ástand, sem er í okkar kosningamálum, þar sem atkvæði manna í Reykjaneskjördæmi er aðeins 1/4–1/5 á móti því sem best gerist í landinu, hefur haft áhrif í þessum efnum. Enginn vafi er á því, að ef þetta landssvæði hefði haft sterkari stöðu hér innan þingveggja á undanförnum árum, þá hefði verið auðveldara að koma málum þess í höfn heldur en reynst hefur.