Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og kom fram í nál. við þetta mál var gert ráð fyrir að það yrði rætt í nefnd á milli umræðna um málið. Til fundar nefndarinnar komu Einar Hermannsson og Hörður Sigurgestsson. Það kom fram að þeir hefðu lítið eða ekki fjallað um frv. og höfðu ýmsar athugasemdir fram að færa í sambandi við þessa lagasetningu. Hins vegar virtist þeim ekki ljóst að þarna var ekki um endurskoðun á lögunum í heild að ræða og aðalatriðið sem fram kom í þeirra máli var í lögum sem hafa verið allt frá 1959. Þegar við gengum frá siglingalögunum á sínum tíma var gefin yfirlýsing um að þessi lög mundu verða endurskoðuð með hliðsjón af þeim breytingum sem gerðar voru á þeim lögum. Það var þetta sem sú nefnd sem fjallaði um endurskoðunina átti að gera en ekki heildarendurskoðun. Ég vil taka fram að ég bað Birgi Guðjónsson að hafa samband við Samband ísl. kaupskipaútgerða, þ.e. Einar Hermannsson, en þrátt fyrir að hann reyndi það dag eftir dag svaraði aldrei á skrifstofu þessa manns. Ég vil líka segja það hér að þetta mál kom fyrir í Ed. Það voru þeir sem áttu að senda þetta til umsagnar. Við höfðum mjög lítinn tíma, eins og kom fram í máli mínu í gær, að fjalla um þetta mál. Ég er ákaflega óánægður yfir því að fá ekki tækifæri til þess. En þegar búið er að athuga þetta mál allt sé ég ekki ástæðu til annars en samþykkja frv. eins og það liggur fyrir vegna þess sem ég hef á undan sagt. Hins vegar mundi ég óska eftir því að hæstv. samgrh. sæi nú þegar til þess að heildarendurskoðun færi fram á lögunum vegna þess að það er ljóst að gömul ákvæði, jafnvel allt frá 1959 eða eldri, eru orðin úrelt og standast kannske ekki. Það var aldrei ætlunin að taka þessa endurskoðun á þann hátt. Það eru skiptar skoðanir í nefndinni um þetta og nefndarmenn munu sjálfsagt hver og einn tjá sig um málið. En meiri hl. vill standa að því að frv. verði samþykkt eins og það liggur fyrir, þ.e. ásamt mér Eggert Haukdal, Karvel Pálmason og Steingrímur J. Sigfússon.



Herra forseti. Eins og fram kom við framlagningu mála á öndverðum vetri var þetta eitt af þeim málum sem ríkisstjórnin ákvað að leggja fram. Vinnan að samningu frv. tók, eins og í svo mörgum öðrum málum, lengri tíma en ætlað var og frv. var seint á ferðinni. Það fór fyrir Ed. og ég sem ráðherra reyndi ekki að hafa nein áhrif á nefndarmenn um við hverja væri talað. Það gera nefndarformenn og nefndarmenn og það þekki ég af eigin raun. Þetta mál hefur verið unnið fyrst og fremst faglega og er verið að samræma úr lögum margvíslegar breytingar sem hafa verið gerðar á skyldum lögum, þar á meðal nýsett lög um Siglingamálastofnun o.fl. Þetta mál var rætt í svokölluðu siglingamálaráði. Þar mun fulltrúi Sambands ísl. kaupskipaútgerða ekki hafa verið mættur, sem ég vissi ekki fyrr en í gær, en hins vegar hefur deildarstjóri í ráðuneytinu tjáð mér að honum og Sambandi ísl. kaupskipaútgerða hafi verið sent það sem hér var efnislega til athugunar þannig að það hefur verið nægur tími fyrir alla aðila að kynna sér málið. Frá hendi sjómanna hefur verið fylgst með málinu og þeir hafa sent nefndinni í þessari hv. deild smávægilegar athugasemdir sem í raun og veru skipta ekki máli. Mér er ljóst að í öllu svona væri æskilegt að hafa lengri tíma, en ég sé ekki ástæðu til þess þegar mál er komið frá nefnd í síðari deild og þar sem hér er um margvíslegar endurbætur að ræða frá gildandi löggjöf. Það eina sem ég heyri um óánægju er síðdegis í gær frá forstjóra eins kaupskipaútgerðarfélags og ég fæ svo að sjá bréf, það er kl. 5 eða að ganga 6, til formanna samgöngunefnda þingsins og eins nefndarmanns. Þar er aðallega gert að umræðuefni frá sjónarhóli kaupskipaútgerðarinnar að hún teldi að það fælust ýmis brot á alþjóðalögum í einni grein frv. þar sem frv. áskilur einhliða ákvörðunar og umsjónarrétt Siglingamálastofnunar yfir skipum í erlendri eign og löglega skráð erlendis. Í gærkvöld fór ég að bera saman við eldri lög sem hv. frsm. samgn. vitnaði til. Þar var nákvæmlega sama orðalagið. Þetta er það sem gert er að höfuðágreiningsmáli. Þessi lög voru sett fyrir tæpum 17 árum eða árið 1970. Við höfum verið að setja ákaflega merk lög á sviði siglingamála, á öllum sviðum siglingamála og öryggismála. Það eru mjög háværar kröfur, ekki eingöngu frá sjómönnum, yfirmönnum og undirmönnum heldur frá þjóðinni allri, um aukið öryggi með öllum samgöngutækjum, hvort sem það er á sjó, landi eða í lofti, og stóraukið eftirlit. Öllu þessu er fylgt betur eftir. Ég sé enga ástæðu til að slaka á kröfum í þeim efnum. Hins vegar sé ég ástæðu til þess hér og nú að lýsa því yfir að ég er reiðubúinn til samvinnu og samstarfs við Samband ísl. kaupskipaútgerða um að skoða allt það sem forsvarsmenn þeirra telja að annmarkar séu á í þessum lögum í heild, ekki eingöngu í þessu frv. heldur í heild. Ég get vel sætt mig við það og sett á lítinn samstarfshóp, 3-4 manna, til að vinna þetta mál í sumar og það yrði þá lagt fyrir Alþingi í haust af væntanlegum samgrh. Í trausti þess að þetta verði gert og samvinna náist, bæði þessara aðila sem og annarra í þessum efnum, legg ég eindregið til að frv. verði samþykkt eins og það liggur fyrir.



Herra forseti. Það er rétt, sem hæstv. samgrh. segir, að það er óvanalegt að alvarlegar athugasemdir komi fram við frv. við 3. umr. máls, en skýringin á því er sú að fundur í samgn. Ed. var ekki fyrr en í gær um þetta mál og þá kom í ljós samkvæmt þeim gögnum sem fyrir lágu að hvorki hafði verið haft samband við Samband ísl. kaupskipaútgerða né sjómannafélögin. Þetta varð til þess að ég hafði samband við Farmanna- og fiskimannasambandið, Sjómannafélag Reykjavíkur og Samband ísl. kaupskipaútgerða og sendi þeim frv. til yfirlestrar og bað þá um að koma til mín athugasemdum ef þeir hefðu við það að gera, en jafnframt var það sett inn í nál. um frv. að samgn. mundi hittast milli 2. og 3. umr. ef hún sæi ástæðu til. Það er heldur ekki venjulegt í meðferð máls á Alþingi. Ég vil að það komi fram vegna ummæla hv. 3. þm. Norðurl. e. Stefáns Valgeirssonar áðan, um að gerð hefði verið tilraun til þess að ná sambandi við Samband ísl. kaupskipaútgerða en ekki tekist, að það hefur verið venja í þeim nefndum sem ég hef unnið í í þinginu að ef ekki næst samband við lítil sérgreinafélög er þess í stað haft samband við annaðhvort formann þessara félaga, í þessu tilviki Guðmund Ásgeirsson í Nesskip, eða þá t.d. Eimskipafélag Íslands þar sem málið varðar kaupskipin og biðja þá að sjá til þess að þeirra athugasemdum verði komið á framfæri. Ég tek það því ekki sem fullnægjandi skýringu þó ekki hafi verið svarað í tilteknum síma vegna þess að forstöðumaður skrifstofunnar var ekki staddur hér á landi. Ég vil líka að það komi fram að Samband ísl. kaupskipaútgerða taldi sig hafa ástæðu til að ætla að þetta frv. mundi ekki ná fram að ganga á þessu þingi. Það hefur komið fram í þeirra máli. Það er skýringin á því að þeir hafa ekki undirbúið rökstuddar athugasemdir við frv., enda bárust þeim ekki þær fregnir að til stæði að afgreiða frv. fyrr en ég hafði samband við þá í gær. Ég get heldur ekki fallist á að það sé rökstuðningur fyrir því að setja ákvæði í lög að þau standi í gömlum lögum því að það hlýtur að vera verkefni okkar að reyna að bæta lögin og breyta ef þörf krefur, ef við á annað borð erum að fjalla um lagabálk af því tagi sem um getur. Ég vil líka að fram komi, til þess að málið liggi fyrir úr því að farið er að ræða það efnislega, að Samband ísl. kaupskipaútgerða er ekki sammála um þau atriði að það sem í frv. standi og ágreiningurinn sé um sé í núgildandi lögum. Þeir telja að það sé álitamál og eru reiðubúnir að ræða það frekar. Þetta vil ég að fram komi vegna þeirra orða sem hér hafa fallið, einungis til þess að þingheimur geti gert sér grein fyrir hvernig umræðan féll í samgn. Ég skal svo ekki hafa fleiri orð um þetta. Ég tel eðlilegt að frv. bíði haustsins. Ég er á hinn bóginn þakklátur hæstv. samgrh. fyrir að hann skuli lýsa því yfir að hann muni gera ráðstafanir til þess að þegar í stað verði skipuð nefnd til að fara yfir þau ákvæði sem ágreiningur stendur um, með það fyrir augum að þær leiðréttingar gætu verið lagðar fyrir haustþingið og málið gæti þá fengið fyllri meðferð. Ég tel óhjákvæmilegt að þetta komi fram. Það er laukrétt hjá hæstv. ráðh. að til stóð jafnan að afgreiða þessi lög á haustþinginu. Hitt vitum við að oft er það sem mál eru lögð hér fram snemma á þingi og það tekur nokkra mánuði að afgreiða málin og athuga í nefndum og svo hefði einnig orðið um þetta frv., ef það hefði verið fyrr á ferðinni, að þingið hefði að sjálfsögðu tekið sér tíma til að athuga einstök efnisákvæði þess.



Herra forseti. Ég skrifaði undir nál. samgn. Nd. með fyrirvara sem ég gerði grein fyrir við 2. umr. þessa máls. Ástæður þess að ég mæli með því að frv. verði samþykkt og gert að lögum eru þær helstar að hér er í raun verið að gera breytingar á lögum til samræmis við þegar áorðnar breytingar á siglingalögum. Og meira en það. Hér er lagt til að gerðar verði breytingar samkvæmt tillögum þeirrar nefndar sem samdi siglinga- og sjómannalögin á sínum tíma, beinlínis og beinar tillögur þeirrar nefndar. Þetta er í fyrsta lagi. Í öðru lagi eru hér lagðar til breytingar sem öryggismálanefnd sjómanna hefur lagt mikla áherslu á og var ein af undirstöðunum í áliti þeirrar nefndar á sínum tíma og lutu að eftirliti með skipum og ábyrgð skipasmíðastöðva þegar verið er að breyta skipum og um skil á teikningum og stöðugleikaútreikningum til Siglingamálastofnunar ríkisins. Þessi ákvæði eru skv. frv. verulega hert og ég vil benda sérstaklega á þetta tiltekna atriði. Í þriðja lagi er hér svo verið að gera breytingar á eftirlitsákvæðum með haffærni sem ekki hefur reynst unnt að framfylgja og framkvæma. Ég held að menn geti varla lagst gegn því og mótmælt því að það er til bóta að taka slík ákvæði burtu sem ekki hefur verið unnt að framkvæma. Varðandi málsmeðferðina að öðru leyti hefði að sjálfsögðu verið æskilegra að hér hefði gefist meiri tími til skoðunar á málinu, en það er ljóst að hér er ekki á ferðinni heildarendurskoðun þessa lagabálks. Það stendur ekki til og enginn hefur haldið því fram. Það sem hér er á ferðinni er það sem oft og iðulega gerist að fluttar eru tillögur um lagfæringar á lögum, augljósar lagfæringar af einhverjum tilteknum ástæðum þó að heildarendurskoðun eða meiri háttar endurskoðun viðkomandi lagabálks bíði og verði að gera það tímans vegna. Þær breytingar sem hér eru lagðar til eru allar til bóta að mínu mati. Þær snerta ekki þau atriði sem gagnrýnd hafa verið hér. Þar er fyrst og fremst um að ræða ákvæði sem þegar eru í lögum og hafa verið í lögum jafnvel frá 1959 og það er fullseint fyrir samtök hagsmunaaðila að koma hingað núna og benda á að þessi ákvæði séu gölluð úr því að þau eru búin að vera í lögum frá 1959 eða 1970 eftir atvikum. Eftir þá yfirlýsingu sem hæstv. samgrh. hefur hér gefið um að hann muni beita sér fyrir heildarendurskoðun þessara laga, sem er þörf og ekki er deilt um, tel ég einboðið að samþykkja frv. vegna þess að þær breytingar sem hér eru lagðar til eru til bóta, en breyta ekki gildandi lögum að öðru leyti.



Herra forseti. Ég get í sjálfu sér í einu og öllu tekið undir það sem hv. síðasti ræðumaður sagði, en ég vil ekki hverfa af síðasta fundi sem ég sit í deildinni öðruvísi en þakka hæstv. samgrh. fyrir það framtak sem hann hefur sýnt á síðustu mánuðum og reyndar árum í sambandi við aukið öryggi sæfara, sem m.a. hefur verið fólgið í því að verða við tillögum sem öryggismálanefnd sjómanna, sem skipuð var af níu þm. á sínum tíma, vann að og gerði tillögur um. Ég fæ ekki séð annað en það frv. sem hér liggur nú fyrir sé hluti af því máli. Ég get tekið undir það hins vegar með hæstv. ráðh. að sjálfsagt er að endurskoða þessi lög í heild, en ég fæ ekki séð að þeir menn hafi ástæðu til að gera athugasemdir við þetta frv. sem fyrir nokkrum vikum m.a. lýstu því yfir að þeirra væri helst óskin að flytja kaupskip, sem gerð hafa verið út í Reykjavík, annaðhvort út á land eða þá í hendur þeirra sem þeir hafa nú áhyggjur af, sem eru erlend leiguskip. Ég tel enga ástæðu til þess. Ég mæli, hv. þm., eindregið með því að þetta frv. verði samþykkt og gert að lögum.



Herra forseti. Ég skal ekki vera að lengja þessar umræður, en ég kem upp vegna þess að ég er nefndarmaður samgn. og formaður nefndarinnar sagði að við mundum sjálfsagt gera grein fyrir okkar skoðunum. Því sé ég ástæðu til að skýra frá minni afstöðu í málinu. Það fyrsta sem ég finn að er að nefndinni er ætlaður allt of skammur tími til að fjalla um jafnviðamikið mál og hér er verið að tala um. Ég verð að segja að ég fagna því og tek mjög undir það, sem hér hefur verið sagt, að hér hefur vissulega á þessu kjörtímabili verið unnið að ýmsum breytingum á siglingamálum og ekki síður að ýmsum öryggismálum sjómanna. Þeim sem þar eiga hlut að máli ber vissulega að þakka og það vil ég gera rækilega. Það breytir hins vegar ekki minni skoðun og ég viðurkenni það að mér hefur ekki gefist sá tími sem ég hefði kosið að ég hefði til að leita mér upplýsinga og skoða þetta mál af kostgæfni. Ég held hins vegar að það hefði ekki spillt þessu máli á nokkurn hátt þó að það hefði verið sett í nefnd eins og samgrh. var að segja okkur frá að hann væri tilbúinn að setja á laggirnar, nefnd hinna bestu manna til að skoða þetta mál, og það gæti síðan komið fyrir Alþingi á haustdögum og orðið að lögum fyrir næstu áramót. Ég held að það sé vilji þm. að taka á þessu máli. Ég legg áherslu á þetta atriði, að mér finnst málið ekki nægjanlega vel unnið til þess að ég treysti mér til að samþykkja það.



Herra forseti. Ég verð að viðurkenna að hér er maður í nokkuð mikinn vanda settur þar sem þetta mál hefði vissulega þurft að skoðast betur. En þegar kemur á daginn að kannske er meginvandinn sá að við er að etja gömul lög sem hafa lengi gilt vekur það upp þá spurningu hvort ekki er fullkomin ástæða fyrir okkur að láta skoða eldri lög, framkvæma allsherjarlagahreinsun eins og hér hefur fyrr komið á dagskrá, nema úr lagasafninu lög sem eru kannske út í hött nú á tímum og önnur sem eru lítt framkvæmanleg.  En hvað þetta mál varðar hefur verið bent á að það hefur að geyma ýmis ákvæði sem þörf er að færa í lög og í trausti þess að það verði þegar í stað settur saman hópur til að skoða þessi lög og lagfæra eldri lög á þessu sviði verður niðurstaðan sú að það sem ég hef skrifað hef ég skrifað og styð frv.



Hv. þingdeildarmenn. Þetta verður síðasti fundur þessarar hv. þingdeildar á þessu þingi og á þessu kjörtímabili. Af því tilefni leyfi ég mér að þakka hv. þingdeildarmönnum öllum í senn og hverjum um sig fyrir samstarf við mig sem forseta deildarinnar sem í öllu hefur verið ánægjulegt. Þar er reyndar fyrir að þakka samstarf sem varað hefur allt kjörtímabilið. Ég þakka varaforsetum sérstaklega fyrir ágætt samstarf og góða liðveislu við mig og skrifurum veitta aðstoð sem er mjög mikilvæg. Skrifstofustjóra og starfsmönnum þingsins þakka ég þau ómetanlegu störf sem innt eru af hendi á hans vegum og starfsmanna allra. Án framlags starfsliðsins væri þinghaldið ekki framkvæmanlegt. Allt þetta vil ég þakka í lok þessa fundar, í lok þessa þings, í lok þessa kjörtímabils og í lok alllangrar þingsetu minnar. Ég óska þm. góðrar heimferðar og ánægjulegrar heimkomu og flyt þeim óskir mínar um heillaríka framtíð.



Hæstv. forseti. Fyrir hönd þm. í Nd. vil ég þakka hæstv. forseta hlý orð og góðar óskir í okkar garð. Ég flyt honum þakkir fyrir ljúfa og sanngjarna fundarstjórn á þessum vetri sem og á öðrum vetrum þessa kjörtímabils. Nú er hæstv. forseti að ljúka langri og farsælli þingsetu og vil ég því flytja honum hugheilar þakkir fyrir ánægjulegt samstarf. Ég bið honum farsældar og heilla í framtíðinni og óska honum og fjölskyldu hans gleðilegs sumars. Enn fremur eru fleiri þm. þessarar deildar sem hyggjast nú hverfa af þingi eftir þetta kjörtímabil, Ellert B. Schram, Garðar Sigurðsson, Guðmundur J. Guðmundsson, Kristín S. Kvaran, Pétur Sigurðsson og Þórarinn Sigurjónsson. Þeim þakka ég öllum gott samstarf og óska þeim farsældar og heilla í framtíðinni. Ég vil nota þetta tækifæri til að þakka skrifstofustjóra og starfsliði Alþingis fyrir samveruna í vetur og mikil og vel unnin störf á þessu kjörtímabili og ótrúlegt umburðarlyndi í garð okkar þm. Svo vona ég að við megum öll þrátt fyrir ríkjandi vorhret njóta góðs og gjöfuls sumars og hittast endurnærð að hausti, þau sem hingað eiga afturkvæmt. Ég vil svo biðja hv. þingdeildarmenn að rísa úr sætum sínum og taka með því undir orð mín. Deildarmenn risu úr sætum.



Ég þakka hv. 3. landsk. þm. kærlega fyrir þau hlýju orð sem sögð voru í minn garð hér og ég endurtek þær heillaóskir sem ég hef þegar flutt þingdeildinni, þakka þingdeildarmönnum fyrir samstarfið og fyrir að hafa tekið undir þau hlýju orð sem mælt voru til mín af hv. 3. landsk. þm. Þá er þessum fundi að ljúka og ég þakka enn fyrir þetta ágæta samstarf. - Fundi er slitið