Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég skal gæta þess vandlega að fara eftir því sem hæstv. forseti ráðlagði hér og ég get fullvissað hann um að það er hæfilegur skrekkur í mér við þær refsiaðgerðir sem ella verður beitt. Ég mun hafa þessa ræðu stutta. Hér er til umr. till. til þál. um rannsókn landgrunns Íslands: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að ráða nú þegar íslenska og erlenda sérfræðinga til að afla sem ítarlegastra upplýsinga um landgrunn Íslands og afstöðu til landsgrunns nálægra ríkja.“ Ég ætla ekki að hafa um þetta fleiri orð. Það fór fram hér í hv. Sþ. ekki alls fyrir löngu nokkur umr. um nauðsyn þessarar rannsóknar og ég vísa að öðru leyti til nál., sem prentað er á þskj. 276 og hefur að geyma meðmæli utanrmn. með samþykkt þessarar till. Fjarstaddir afgreiðsluna voru Árni Gunnarsson og Vilmundur Gylfason.



Herra forseti. Ég kveð mér hljóðs einungis til að þakka hv. utanrmn. fyrir afgreiðslu þessa máls og þeirra næstu tveggja sem á dagskrá eru. Ég hygg að alger eining ríki um þessi mál og þess vegna þurfi hér ekki að verða almennar umr., og hét ég hæstv. forseta að beita mér fyrir því sem 1. flm. till. að ekki yrðu hér um málið almennar umr., heldur að þm. allir gætu sameinast um að afgreiða þau á þessum mikla annadegi. Ég endurtek þakkir til n. og hæstv. forseta.



Herra forseti. Hér er til umr. 2. mál þessa þings, þáltill. um samninga við Norðmenn um réttindi landanna á Íslandshafi. Það er vitað að nokkur ágreiningur er um fiskveiðilögsöguna og hagnýtingu annarra auðæfa landgrunnsins milli Íslendinga og Norðmanna, einkum út af eyjunni Jan Mayen. Það hefur svo margoft verið upplýst hér að ég mun ekki sjá ástæðu til að rekja það. En við vitum að viðræður við norsk stjórnvöld eru hafnar og þeim verður haldið áfram, og ég held að mér sé óhætt að segja líka að viðurkennt sé að Norðmenn muni ekki grípa til einhliða aðgerða á næstunni. Þess vegna leggur utanrmn. til að till. verði vísað til ríkisstj. í trausti þess, að samningaumleitunum verði haldið áfram. Undir þetta nál. skrifar öll utanrmn. og er nál. hennar svofellt: „Nefndin hefur fjallað um till. og er sammála um að leggja til að henni verði vísað til ríkisstj. til meðferðar.“



Herra forseti. Það gegnir nokkuð svipuðu máli um klettinn Rockall eins og ég nefndi áðan um eyjuna Jan Mayen, og þessi till. til þál., sem flutt er af Eyjólfi K. Jónssyni o.fl., gengur út á það að mótmæla tilraunum Breta til að reyna að slá eignarhaldi á þennan klett. Utanrmn. hefur fjallað um þessa till. og hefur orðið sammála um að leggja til að henni verði vísað til ríkisstj. svo breyttri: „Alþingi lýsir því yfir, að ytri landgrunnsmörk Íslands til suðurs verði ákveðin án tillits til klettsins Rockall og að samvinna verði höfð við Færeyinga til að tryggja sameiginleg réttindi á landgrunnssvæðinu utan 200 sjómílna marka landanna.“ Undir þetta skrifar öll utanrmn. og ég mun ekki hafa fleiri orð um þessar till., aðeins segja það í lokin, að ég tel að með samþykkt þeirra og afgreiðslu undirstriki Íslendingar einu sinni enn samstöðu sína í landhelgismálinu, sem hefur verið órofa alla tíð.



Herra forseti. Till. sú til þál., sem forseti áðan lýsti um aðild Íslands að samningi um framtíðarsamvinnu ríkja varðandi fiskveiðar á Norðvestur-Atlantshafi, er flutt af hæstv. ríkisstj. og er þess efnis, að Alþ. veiti ríkisstj. heimild til þess að fullgilda fyrir Íslands hönd samning frá 24. okt. 1978 um framtíðarsamvinnu ríkja varðandi fiskveiðar á Norður-Atlantshafi. Við fyrri umr. flutti hæstv. utanrrh. ítarlegan rökstuðning fyrir nauðsyn þessarar till. og leyfi ég mér að vísa til hans til að tefja ekki tímann og að síðustu lesa nál. frá utanrmn., svo hljóðandi: „Nefndin hefur athugað till. á þskj. 197 og leggur til að hún verði samþykkt. Fjarstaddir afgreiðsluna voru Árni Gunnarsson og Vilmundur Gylfason.“



Herra forseti. Þar sem nú er komið að því að greiða atkv. um brtt. á þskj. 303, sem fluttar eru af okkur hv. þm. Lárusi Jónssyni, Pálma Jónssyni og mér, vil ég taka fram eftirfarandi: Eins og glöggt má sjá af till. okkar þremenninganna eru skattalækkunartillögur þær, sem nú hafa verið felldar, byggðar á þeim lækkunartillögum okkar sem gerðar eru við 4. gr. Þar sem meiri hl. Alþingis hefur hafnað till. okkar um skattalækkun, sjáum við ekki ástæðu til að halda öðrum brtt. til streitu og drögum þær því til baka að undanskildum þremur till., þ. á m. þeim sem nú eru að koma til atkv. Þær till., sem ekki eru dregnar til baka, eru tölul. 1, 2 og 116.



Herra forseti. Sumir mundu nú nefna það hálfgerðan dónaskap að veitast að einni af skrifstofum rn., að forsrn. einu. En það er laukrétt sem Hannes Hafstein sagði einu sinni: Það er enginn skyldugur til að vera dóni þó að aðrir geri það, og þess vegna ætla ég að vera afskaplega kurteis. Ég vil skýra frá því, að ég hef í ríkisstj. tjáð mig reiðubúinn til þess að skera niður rekstrarútgjöld forsrn. um 10% og það er nokkru hærri fjárhæð en þarna er um að tefla. En það var þó því skilyrði bundið af minni hálfu, að aðrir ráðh. gerðu slíkt hið sama í sínum rn. Sú skynsamlega ráðstöfun hefur ekki enn komið til framkvæmda. En það er ekki vafi á því, að rekstrarútgjöld rn. almennt verða tekin til meðferðar í sambandi við þá almennu heimild sem er að finna í fjárl. um niðurskurð ríkisútgjalda. Ég segi því nú og að svo stöddu nei við þessari tillögu.



Herra forseti. Þessi till. er efnislega sama till. og við hv. þm. Karl Steinar Guðnason höfum flutt. Ég vil ekki lengja þessa umr. hér, en aðeins segja það, að það hefur áður verið gerð grein fyrir því, af hverju þessi till. er flutt, og um það fóru fram ítarlegar umr. hér í þingsölum í nóvembermánuði. Ég endurtek, að ég vil ekki lengja þessar umr., en með tilvísun til þess, sem þá kom fram, bæði hjá hæstv. forsrh. og eins hjá þeim sem andmæltu rökum hans þá, segi ég já.



Herra forseti. Með hliðsjón af atburðum síðustu daga hér á hv. Alþ. sýnist mér einsýnt að aldrei sé meiri þörf fyrir ríkisstj. á að hafa blaðafulltrúa heldur en einmitt núna. Þess vegna segi ég nei.



Herra forseti. Ég vil gera þá grein fyrir atkv. mínu, að fráfarandi ríkisstj. taldi ekki ástæðu til þess, að sérstakur blaðafulltrúi væri starfandi í forsrn. Ég er enn þeirrar skoðunar, að upplýsingastarfsemi ríkisstj. sé ekki best innt þannig af hendi að sérstakur blaðafulltrúi sé starfandi í forsrn. Ég vísa á bug ummælum hæstv. forsrh. um dónaskap, þótt ljóðræn væru þau ummæli, og tel þau í fyllsta máta ósmekkleg og segi já.



Herra forseti. Ég vil aðeins geta þess sem kom fram hjá mér í ræðu í nótt, en þá voru margir hv. þdm. fjarverandi, að ég mun beita mér fyrir því, að teknar verði á lánsfjáráætlun 125 millj. til þjóðarbókhlöðunnar. Ég vildi aðeins geta þessa, þannig að þingheimi væri það ljóst.



Herra forseti. Hæstv. forsrh. talaði hér áðan um hvað væri dónalegt og hvað væri ekki dónalegt í sambandi við tillöguflutning. Mér finnst nú taka í hnúkana þegar svo virðist vera að einn af stjórnarflokkunum ætli að fara að flytja og standa að till. við afgreiðslu fjárlaga sem ganga þvert á þá stefnu sem þeir hafa fallist á að hæstv. utanrrh. framfylgi í nafni þeirrar ríkisstj. sem þeir styðja. Þeir hafa fallist á þetta í stjórnarsáttmála þeim sem gerður var m.a. um þessi efni, að afstöðu landsins til utanríkismála yrði ekki breytt. Hafi einhver sýnt dónalega framkomu í þessu máli við þessar umr. og afgreiðslu, þá er ljóst hverjir það eru. Ég segi nei.



Herra forseti. Í samkomulagi því, sem gert var um myndun ríkisstj., var kveðið á um það ljósum orðum, að Alþb. væri enn sem fyrr á móti herstöðinni hér og aðildinni að NATO. Það staðfestum við með tillöguflutningi okkar nú við afgreiðslu fjárl. og fór aldrei dult að verða mundi. Vegna þess að ég get ekki tileinkað mér vinnubrögð - ef ég má vitna í Litlu gulu hænuna, með leyfi forseta - alikratans sem sagði við atkvgr.: „Það er ekki minn stæll“ - og gleypti snuðið sitt, þá segi ég já.



Herra forseti. Það er að verða svo, að í hvert skipti sem ég finn hvöt hjá mér til þess að gera grein fyrir atkv. mínu, þá taka þeir af mér ómakið, hv. þm. Sighvatur Björgvinsson og Stefán Jónsson, annaðhvort báðir eða annar hvor. Nú vill svo til að það var herra Sighvatur, og ég segi þess vegna nei.



Herra forseti. Það hefur löngum verið haft á orði, að framlag okkar Íslendinga til Atlantshafsbandalagsins sé Miðnesheiðin nærri öll og það hernaðarrask sem þar á sér stað og nálægir íbúar og Íslendingar þurfa að þola. Ég hef talið að þetta væri nægilegt, en að bæta við það enn nýju framlagi í krónum tel ég óhæfu. Ég segi já.



Herra forseti. Ég held að ég fari rétt með, að þetta eru einu krónurnar í fjárl. sem eru til styrktar útgerð eða rekstrarstyrktar alla vega. Ég vil ekki rugla meiri hl. með neinum brtt., en mér hefði þótt sæmra að fella liðinn alveg niður. Ég greiði ekki atkv.



Herra forseti. Þessi liður í fjárlagafrv. er eini liðurinn til rekstrar í íslenskum sjávarútvegi, og reisn meiri hl. fjvn. er sú að skera þennan lið niður um helming í stað þess að láta hann fylgja breyttu verðlagi. Því er ég mótfallinn og segi nei.



Herra forseti. Hér er um að ræða nýja stofnun sem lengi hefur verið baráttumál fyrri ríkisstjórna, bæði ríkisstj. frá 1971–1974 og þeirrar sem sat frá 1974–1978, og fjárveitingar til þessarar stofnunar eru nokkur prófsteinn á það, hvern hug menn bera til eflingar iðnaðar hér á landi um þessar mundir. Við 2. umr. fjárlagaafgreiðslunnar var fjárveiting til Iðntæknistofnunar hækkuð um ca. 12 millj. frá frv., en nú við 3. umr. er gerð till. um það af meiri hl. n. að lækka þessa upphæð aftur um 10 millj. Þetta finnst mér vera afgreiðsla sem bæði er út í bláinn og lýsir e.t.v. vel afstöðu meiri hl. til þessa mikilvæga máls, og mér þótti rétt að láta á það reyna, hvernig þm. greiddu atkv., með því að biðja um nafnakall. Ég segi nei.



Herra forseti. Eins og fram kom í gær lagði Alþfl. fram till. á þskj. 279 sem eina samstæða heild, þar sem gert var ráð fyrir ákveðnum afmörkuðum tilfærslum. Fram kom í umr. að fengist ekki stuðningur við þessar till. í heild, mundu þm. Alþfl. ekki greiða atkv. með einstökum liðum till. slitnum úr samhengi við aðra liði hennar. Till. sú, sem atkv. eru nú greidd um, er einn efnisliður þessara tillagna slitinn úr samhengi við alla hina. Með tilvísun til þess og þeirrar afstöðu, sem lýst var hér í gær, segi ég nei.



Með tilvísun til orða Sighvats Björgvinssonar segi ég nei.



Herra forseti. Með tilvísun til þess, sem ég sagði við atkvgr. um frv. til l. um tekjuskatt á þskj. 190, greiði ég ekki atkv.



Nú líður að lokum þessarar atkvgr. En þannig hefur tekist til fyrir misgáning eða misskilning sem ég óska eftir að leiðréttur verði, að brtt., sem teknar voru aftur til 3. umr. á tveimur þskj., hafa fallið niður. Þar sem hér er nú um 3. umr. að ræða og ekki greidd atkv. um grein fyrir grein tel ég enga goðgá að þessar brtt., sem þannig stendur á að fluttar voru við 2. umr., voru teknar aftur til 3. umr., en hafa fallið niður fyrir misgáning, verði bornar undir atkv. Ég tel að það sé í sjálfu sér algerlega eðlileg meðferð máls við 3. umr. og mun bera þær upp. Þessar brtt. ern á þskj. 210 og 211. Á þskj. 210 eru það þrjár af brtt. sem áttu að koma og koma nú til atkv., en 2. till. á því þskj., frá fjvn., var samþ. við 2. umr., þannig að hún kemur ekki til atkv.

Hvaða tillögur eru þetta?

Ég skal lýsa því, ef menn hafa ekki þessar tillögur. Þar sem menn hafa ekki þessar till. skal ég skýra frá því, hvaða till. þetta eru. Það er fyrsta lagi till. frá Jósef H. Þorgeirssyni og Friðjóni Þórðarsyni um Fjölbrautaskólann á Akranesi, gjaldfærður stofnkostnaður, fyrir 30 millj. komi 50 millj. Síðan er till. frá sömu mönnum, Friðjóni Þórðarsyni og Jósef H. Þorgeirssyni, um sjúkrahúsið í Stykkishólmi og till. frá Friðjóni Þórðarsyni um hafnarmannvirki í Stykkishólmi. Loks er till. á þskj. 211 frá Matthíasi Bjarnasyni o.fl. um sjúkrahúsið á Hólmavík.

Hverjir fleiri en Matthías eru á þeirri till.?

Ég ætla að kynna hverja till. um sig nánar áður en atkv. eru greidd. Það eru Matthías Bjarnason, Kjartan Ólafsson og Þorv. Garðar Kristjánsson. Það var svo til ætlast að þessar till. kæmu undir atkv.

Eru tillögumenn að þessari till., sem Matthías Bjarnason er 1. flm. að, allir þeir sömu við 3. umr. og þeir voru við 2. umr.?

Mér er ekki kunnugt um annað.



Herra forseti. Eins og öllum þm. er væntanlega ljóst fer afgreiðsla fjárl. þannig fram, að reynt er að ná samkomulagi milli þm. um þá afgreiðslu, einkanlega varðandi kjördæmismálin. Þar taka allir þm. kjördæmanna, bæði úr stjórn og stjórnarandstöðu, þátt. Þar fáum við ýmsu áorkað, sumu til fullnustu, öðru ekki, í samstarfi og samkomulagi við aðra þm. Eðli stjórnarsamstarfs er að sjálfsögðu það, að þeir, sem að ákvörðun standa, standa ábyrgir fyrir þeim gerðum og þeim ráðstöfunum og þeim samningum og þeim samkomulagslausnum sem þar fara fram. Hv. 3. þm. Vestf. hefur brugðið á það ráð að styðja með atkv. sínu öll þau mál sem tekist hefur að ná árangri í fyrir Vestfirðinga, en ganga síðan í lið með stjórnarandstöðunni ýmist í tillöguflutningi hér á Alþ., eins og nú, eða með samþykkt tillöguflutnings frá henni um önnur hagsmunamál Vestfirðinga sem ekki hafa náðst að fullnustu fram. Þetta tel ég til marks um að hann telji vænlegra til árangurs að ná samkomulagi við stjórnarandstöðuna en stjórnarþm., þ. á m. þm. eigin flokks, og því væntanlega fyrirboði um að hann muni við næstu fjárlagaafgreiðslu snúa sér í auknum mæli þangað með málaleitanir sínar. Ég er aðili að samkomulagi sem meiri hl. fjvn. og Alþingis hefur gert. Við það samkomulag stend ég. Ég tel líklegra til árangurs fyrir kjördæmi mitt að standa með stjórnarflokkunum að úrlausn mála heldur en með stjórnarandstöðunni með þeim hætti sem hv. 3. þm. Vestf. hefur gert. Ég segi nei.



Herra forseti. Ég ætla ekki að halda hér langa ræðu á eftir manninum sem ekki getur sagt nei án þess að verða sér til skammar. Ég hefði gjarnan viljað geta stutt þessa till., það eru ótalmargar till. í áttina til hækkunar í mínu kjördæmi sem ég hefði viljað geta staðið að og stutt. En þar er skemmst af að segja, að í stjórnarsamstarfi því, sem við hljótum að sæta, Alþb.menn, höfum við orðið að berjast við einn af samstarfsflokkunum, sem hefur neytt allra ráða til þess að knýja niður fjárveitingar til einmitt slíkra framkvæmda sem hér um ræðir, og því hlýt ég nú að segja nei.



Herra forseti. Þar sem mér er alveg hulin ráðgáta hvað af röksemdum hv. þm. Sighvats Björgvinssonar.og Stefáns Jónssonar ég á að velja til fulltingis afstöðu minni greiði ég ekki atkv.