Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. var lagt fram á síðasta reglulegu Alþ. í sömu mynd og það er lagt hér fram nú. Með því að málið er einnig í sjálfu sér ákaflega einfalt þarf ekki að hafa fyrir því langa framsögu. Hér er um að ræða breytingu á 2. gr. l. um Hótel- og veitingaskóla Íslands. Breytingin er sú ein að nemendur þessa skóla fái aðild að skólanefndinni á svipaðan hátt og átt hefur sér stað um nokkra skóla áður. Ég tel ekki þörf á að skýra þetta frekar, en vil leyfa mér að leggja til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. menntmn. Þetta er einfalt mál og þætti mér vænt um ef n. gæti tekið það til athugunar við fyrsta hentugleika, þannig að afgreiðslu þess gæti orðið lokið á fyrri hluta þingsins, ef ekki koma upp sérstök ágreiningsatriði.



Herra forseti. Frv. það, sem hér er lagt fram, á sér langan aðdraganda og má raunar segja að hér sé um að ræða framhald á þeirri þróun sem orðið hefur á mörgum undanförnum árum í sambandi við mat og eftirlit með fiski og öðrum sjávarafurðum. Þróunin hefur stefnt í þá átt að þeim stofnunum, sem annast hafa eftirlit og mat á fiski og öðrum sjávarafurðum, hefur fækkað og allt miðað að því að setja alla þessa starfsemi undir sömu stofnun. Með l. nr. 46 frá 1948 voru stöður freðfiskmatsstjóra og skreiðarmatsstjóra sameinaðar í stöðu fiskmatsstjóra og með l. nr. 55 1968 var freðfiskeftirlitið skv. l. nr. 42 1960 og fiskmatið eins og það var í l. nr. 46 1948 sameinað í eina stofnun, Fiskmat ríkisins. Í 1. gr. þessa frv. um Framleiðslueftirlit sjávarafurða er starfsemi Fiskmats ríkisins og Síldarmats ríkisins sameinuð í einni ríkisstofnun sem bera skal nafníð Framleiðslueftirlit sjávarafurða, en fyrrgreindar tvær stofnanir lagðar niður. Frv. um þetta sama efni var lagt fram á síðasta Alþ. og þá undir nafninu Ríkismat sjávarafurða. Það frv. var lagt fram seint á þingtímanum og náði þá ekki fram að ganga. Við endurflutning á frv. nú hafa verið gerðar á því nokkrar breytingar og sömuleiðis á aths. með frv. og þær eru helstar að nafninu er breytt, eins og ég hef fyrr sagt. Aðrar breytingar eru þær helstar að felld eru niður þau ákvæði 4. gr. frv. um Ríkismatið sem gera ráð fyrir sérstakri samstarfsnefnd Ríkismatsins eða Framleiðslueftirlitsins annars vegar og Rannsóknastofnunar fiskiðnaðarins hins vegar. Í aths. með þessu frv. er lögð áhersla á að mjög náið samstarf þurfi að vera á milli þessara tveggja stofnana, einkum milli Rannsóknastofnunarinnar og frysti- og hreinlætisdeildar Framleiðslueftirlitsins. Hins vegar þykir ekki ástæða til að setja sérstaka n.í þessu skyni, enda heyra báðar þessar stofnanir undir sjútvrh. og ætti hann á hverjum tíma að hafa aðstöðu til þess að fylgjast með því og gæta þess að þarna sé um nauðsynlegt samstarf að ræða. Það urðu þau mistök þegar 4. gr. var breytt á þennan hátt, að eins og orðalag hennar er núna gæti sá misskilningur slæðst inn að Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins ætti að hafa samráð við Framleiðslueftirlitið viðvíkjandi allri sinni starfsemi, því að í 26, gr. l. nr. 64 frá 1965, sem vísað er til í frv., eru talin upp öll verkefnasvið stofnunarinnar. Það er því skoðun Rannsóknastofnunar fiskiðnaðarins, að því er varðar eftirlit og mat á sjávarafurðum, að mjög sé æskilegt og nauðsynlegt að gera nokkra breytingu á þessari 4. gr. Ég vænti þess að sú n., sem fær frv. til meðferðar, taki þessa aths. til greina. Tel ég rétt að 4. gr. orðist þannig: Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins framkvæmir þær rannsóknir og tilraunir, er til þeirrar stofnunar falla skv. 26. gr. l. nr. 64 21. maí 1965, um rannsóknir í þágu atvinnuveganna. Rannsóknir og tilraunir, er snerta eftirlit og mat á sjávarafurðum, skulu framkvæmdar í samráði við Framleiðslueftirlit sjávarafurða. Með því að breyta gr. á þennan hátt getur sá misskilningur ekki átt sér stað að Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins eigi að hafa samráð við Framleiðslueftirlitið viðvíkjandi allri sinni starfsemi. Önnur breyting í þessu frv. frá frv., sem lagt var fram á síðasta þingi, er fólgin í því að ákvæði 6. gr. frv., sem lagt var fram þá um menntun forstjóra er felld niður. Að vísu getur verið æskilegt að til þessa starfs veljist sem menntaðastir menn, en hins vegar þykir ekki rétt að veita mönnum með ákveðna menntun skilyrðislausan forgangsrétt, eins og gert var í hinu fyrra frv. Um þetta atriði má alltaf deila. Ég er þeirrar skoðunar að það geti verið til menn, þó að þeir hafi ekki háskólapróf, sem geti gegnt slíkum störfum sem þessum og hafi öðlast reynslu og þekkingu sem er jafnvel á við háskólamenntun, og því tel ég fyrir mitt leyti ekki rétt að binda þetta í lögum, þannig að það sé fortakslaust að menn með háskólamenntun eigi að sitja fyrir. Þetta á ekki eingöngu við þetta frv. Þetta er skoðun mín í sambandi við löggjöf. Við eigum ekki, þar sem ekki er brýn þörf á, að setja í lög slík ákvæði. Þá var gerð orðalagshreyting á 3. gr. frv., þar sem gert er ráð fyrir að ríkisstofnanir, sem hafa með höndum verkefni sem falla undir Framleiðslueftirlit sjávarafurða skv. frv., skuli halda þeim verkefnum áfram eftir nánari ákvörðun ráðh. Þá hafa verið gerðar nokkrar aðrar orðalagsbreytingar og loks er í þessu frv. breytt gildistökuákvæðum á þann veg, að í stað 1. jan. 1975, eins og hugsað var ef það frv. hefði orðið að lögum, kemur 1. júlí 1975 og í stað 1. okt. 1974 kemur 1. apríl 1975. Annars vísa ég að öðru leyti til ákv. til brb., eins og það er í frv., og þeirra aths. sem frv. fylgja. Ég vil aðeins víkja lítillega að breytingunni, sem verður á nafni þessa frv. frá fyrra frv., að kalla þetta Framleiðslueftirlit sjávarafurða í stað Ríkismats sjávarafurða. Það er mín skoðun að samkvæmt hlutverki þessarar stofnunar sé hér um miklu veigameiri störf að ræða en að hafa með höndum mat. Þess vegna tel ég að núverandi heiti á stofnuninni og sömuleiðis „ríkismat“ nái ekki til þeirra viðamiklu verkefna sem þessi stofnun hefur og á að hafa skv. þessu frv., þ.e. að fylgjast með öllum búnaði við framleiðslu sjávarafurða. Því tel ég þetta nafn á frv. betra hvað þetta snertir. Ég er alveg opinn fyrir því fyrir mitt leyti, ef menn finna eitthvað enn betra heiti sem nær þessu hvoru tveggja, að þá held ég ekki dauðahaldi í þetta. Í sjútvrn. hefur verið mikið fjallað um þetta nafn og að lokum urðum við ásáttir um að þetta mundi helst ná yfir höfuðtilgang og allan tilgang, sem þessari stofnun er ætlað að hafa. Ég tel ekki á þessu stigi málsins ástæðu til að orðlengja þetta frekar. Ég tel að það sé mjög æskilegt, að þetta frv. nái fram að ganga. Aðilar í sjávarútvegi almennt eru sammála um að gera þessa breyt. og telja að það sé rétt stefna að færa þetta undir eina og sömu stjórn eða sömu stofnun. Það er til hagræðis fyrir allar greinar í sjávarútvegi og veldur þar engum deilum, enda má segja að þeir mörgu aðilar, sem til hefur verið leitað, bæði úr hópi útgerðarmanna, sjómanna og hinna ýmsu greina fiskvinnslunnar, séu allir á eitt sáttir um höfuðefni þessa máls og allir því hlynntir að þetta frv. nái fram að ganga á þessu þingi. Herra forseti. Ég legg svo til að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til hv. sjútvn.



Herra forseti. Hér hefur hæstv. sjútvrh. gert grein fyrir frv. sem Alþb. hlýtur að fylgja einhuga. Fyrir mína parta tel ég nafnbreytinguna á frv., sem ráðh. gerði grein fyrir, greindarlega og hef ekkert út á hana að setja. Aftur á móti er ég í meiri vafa um breyt., sem gerð hefur veríð á 6. gr. frv., þar sem ekki er kveðið á neinn hátt á um menntun eða þekkingu forstjóra Framleiðslueftirlitsins. Ég er fyllilega sammála hæstv. sjútvrh. um það að fastákveðið háskólapróf sé alls ekki trygging fyrir því að hlutaðeigandi maður sé öllum öðrum heppilegri til að gegna þessu starfi. En ég vildi gjarnan að það yrði kveðið með einhverjum hætti á um aðra þá hæfileika sem hlutaðeigandi maður þyrfti að vera búinn til þess að vera tekinn jafnvel fram yfir manninn með háskólaprófið. Ég legg eindregið til að tekin verði inn í frv. einhver slík ákvæði sem hægt væri að styðjast við til réttlætingar á ráðningu. því fer víðs fjarri að það hvarfli að mér að núv. hæstv. sjútvrh. né hugsanlegir eftirmenn hans yrðu til viðtals um að ráða óhæfa menn í þetta starf. En ég held að eigi að síður væri það styrkur fyrir sjútvrh. að hafa slík ákvæði í frv. Þá komum við að 9, gr. frv. Mér er kunnugt um það að hv. þm. Helgi F. Seljan taldi þessari gr. það til foráttu, er málið var rætt í fyrra, að ekki væri kveðið á um menntun matsmanna eða skyldur þeirra og réttindi umfram það sem fyrir er mælt í lögum um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna. Mér er persónulega kunnugt um mjög erfiða starfsaðstöðu fiskmatsmanna á liðnum árum. Í þetta starf hafa yfirleitt valist valinkunnir sómamenn, kunnugir sjávarútvegi og kunnugir fiskverkun, sumir hverjir svo snjallir fiskverkendur sjálfir, að þar hefur tæpast verið hægt að fara fram á meira. En þeir hafa unnið við mjög slæmar aðstæður, bæði hvað launakjör snertir og eins raunverulega í því stríði sem þessir menn standa stöðugt í við fiskverkendur og fiskseljendur. Mér er kunnugt um það að athygli fyrrv. sjútvrh. var vakin á þessu atriði og aths. fékk þar góðar undirtektir, en við sjáum að umfram undirtektirnar hefur eiginlega ekkert skeð. Þessu er ekki sinnt þegar frv. er nú lagt fram öðru sinni. Ég vil svo að endingu ítreka stuðning við frv. með hinu nýja nafni með fyrrgreindum fyrirvörum.



Herra forseti. Ég vil þakka hv. 5. þm. Norðurl. e. fyrir vinsamlegar undirtektir undir þetta frv. Ég er honum alveg sammála hvað snertir 6. gr., að það getur verið nauðsynlegt að taka eitthvað fram, þannig að ráðh. hafi ekki of óbundnar hendur. Hins vegar býst ég við því að maður, sem gegnir ráðherraembætti, legði varla í það að skipa gersamlega óhæfan mann yfir jafnþýðingarmikla stofnun og þessa, því að starfið er mjög vandasamt. Það er kannske má segja um minna metin störf að ekki sé eins vandað til með skipun í þau, en ég hygg að það hljóti að vera kappsmál hvers ráðherra, hver sem hann er, að vanda mjög vel til. En eins og ég tók fram áðan er ég alltaf mótfallinn því að setja ákvæði eins og voru í fyrra frv. Ég get lýst því hér yfir að ef þetta frv. nær fram að ganga, svo sem ég vona, á þessu þingi, þá er enginn ákveðinn maður í huga mínum til að skipa í þetta starf. Það verður að ráðast, þegar auglýst verður eftir umsóknum, hverjir koma til með að sækja. Það þarf ekki endilega að vera að gengið verði fram hjá háskólamenntuðum manni, ef hann er talinn hæfur og fær í þetta á öðrum sviðum. Í sambandi við 9. gr. töldu starfsmenn rn. ekki ástæðu til þess að gera á henni breytingar. Ég lagði ekki mikið upp úr því sjálfur. Hins vegar vil ég að það komi hér fram, að n., sem fær málið til athugunar, getur auðvitað gert brtt. við 9. gr. ef hún telur fara betur á því. Ég set það ekkert fyrir mig og tel að það sé nauðsynlegt að athuga þessi mál eins og önnur mjög ítarlega. Mér láðist í framsögu að geta þess, að þegar ég sagði að allar stofnanir sjávarútvegsins væru hlynntar þessu frv., þá láðist mér að geta þess að Fiskmat ríkisins lagði fram margar aths. við fyrra frv., en ég tel rétt að það komi fram. Það er eina stofnunin, sem hefur lagt fram einhverjar veigamiklar aths. Allar aðrar greinar í sjávarútvegi eru samþykkar frv. í öllum höfuðdráttum. Vafalaust fær sjútvn. þessar aths. Fiskmatsins. Hitt er svo annað mál, sem alltaf er og alltaf verður, að þegar á að breyta einhverju eru oft viðkomandi stofnanir afar íhaldssamar á allar slíkar breytingar og því verður ekki hægt, hvorki fyrir rn. né Alþ., að láta þær ráða ferðinni ef við teljum nauðsynlegt að gera breytingar, eins og ég hygg að Alþ. sé sammála um að gerðar séu í þessum málum.