Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Landbn. þessarar deildar hefur orðið sammála um að mæla með frv. því, sem hér er til umr., en þó með nokkrum breytingum. Frv. er komið hingað frá Nd. og þar flutt af landbn. deildarinnar. Markmið frv. virðist það að stuðla að því, að landsetar á jörðum, sem vilja húsa þær, eigi kost á því að ná í hagkvæm lán til þeirra framkvæmda. En hagkvæmust lán, er nú fást, eru bundin því skilorð i, að jörðin, sem byggt er á, sé seld að veði fyrir láninu. Hefur það átt sér stað, að landsdrottnarnir hafa vafizt fyrir nauðsynlegum byggingarframkvæmdum með því að synja landsetum um veðleyfi og það orðið báðum til baga, landsetum og landsdrottni. Við nm. töldum það hins vegar of langt farið að takmarka hvorki lánsupphæð né vaxtaupphæð, eins og frv. þetta eins og það nú liggur fyrir ber með sér. Fyrsta brtt. á þskj. 215 frá n. gerir hvort tveggja, að þar er lánshámarkið í raun og veru ákveðið, af því að byggingarsjóður hefur jafnan ákveðið hámark, hvað má lána mikið út á íbúðarhús. Nú er hámarkið 60 þús., en áður var það 45. Aftur á móti er það þannig um Ræktunarsjóð Íslands, að hann hefur ekki sérstakt hámark að krónutali, en aftur á móti hefur hann hámark um, hvað mikinn hundraðshluta skuli lána út á nauðsynlegar framkvæmdir jarðarhúsa. Og þannig bindur hann lánið að nokkru leyti, að það verði ekki alveg út í loftið og ónauðsynlega mikið. Um vextina er það að segja, að í þessum sjóðum eru þeir 2% í byggingarsjóði, en 21/2% í ræktunarsjóði. Aftur á móti er í frv., eins og það liggur fyrir, gefið leyfi til að taka lán í opinberum sjóðum, en þeir mega nú eins og sakir standa, þó að fasteignaveð sé, lána fyrir allt að 7%. Við vildum yfirleitt, nefndarmennirnir, stuðla að því, að landseti ætti jafnan kost á því að hagnýta sér hagkvæm og nauðsynleg byggingarlán, en að hann gæti þó ekki farið út í neina fjarstæðu. Önnur brtt. okkar nm. er aðeins skýring, eins og hv. þdm. geta séð, að það sé aðeins sú jörð, sem byggt sé á, eða sú fasteign, sem hægt er að heimta veð af. Þriðja brtt., 1.c, er það að fella niður þau sektarákvæði, sem ákveðin eru í þeirri málsgr. frv., sem þar um ræðir. En aftur á móti settum við brtt., sem verður, ef samþ. er, ný grein í frv. og gengur í þá átt að tvöfalda sektarákvæði ábúðarlaganna yfirleitt. Eins og nú er orðið, eru þau allt of lág. Hámarkið er 3.000 kr. og þá venjulegast í sektum ekki nema helmingur af þeirri upphæð, sem gerðar eru þeim seka. Þetta er þannig í framkvæmd svo lítið, að það er leikur einn fyrir þá að brjóta í bága við lögin, sem vilja hafa sig til þess. Og ef litið er nú á verðgildi peninganna, þá er það í raun og veru, að sekt þessi er ekki með frv. hækkuð frá því, sem hún hefur verið ákveðin þegar l. þessi voru sett. Þá er brtt. undir 1. tölulið d, að svartíma landsdrottins teljum við, eins og samgöngum er nú háttað, nægilega langan tvo mánuði og teljum, að það verði engum til hagræðis óþarfur dráttur í því máli. Því leggjum við til, að tíminn sé styttur um einn mánuð, eða úr þremur mánuðum niður í tvo. Ef á annað borð veðleyfi fæst og fer fram þessi veðsetning, þá er það báðum heppilegast, landseta og landsdrottni, að það geti gengið sem fyrst og án nokkurs undandráttar. Með þessum breytingum, eins og ég er búinn að lýsa þeim, var n. öll sammála um að leggja til við d., að hún vildi samþ. frv.



Herra forseti. Frv. þetta, sem nú liggur fyrir til umr., er ekki nýr gestur hér í d. Ef ég man rétt, þá er þetta fjórða heimsókn þess hingað í deildina. Það hefur verið hér til umræðu 1949, 1950, 1951, og nú er það komið hér í fjórða sinn. Auk þess mun það hafa tekið hliðargöngu til menningar og farið a.m.k. tvisvar sinnum til búnaðarþings. Nú á síðasta vori voru því skipaðir þrír skírnarfeður og ekki valið af verri endanum, ágætur lagaprófessor, búnaðarmálastjóri og einn búnaðarþingsmaður. Og það verð ég að segja og unna þeim sannmælis, að ég tel líka frv. nú sýnu skást sem það hefur verið, eins og það kemur fram núna. Landbn., sem athugaði þetta frv., varð sammála um að leggja það til við deildina, að hún samþykki það að heita má óbreytt. Að vísu eru hér þrjár brtt., sem n. gerði, en eru aðallega sem skýringar. Fyrsta brtt. n. er aðeins til skýringar fyrir innlausnarbeiðandann, að hann verði ekki í neinum vafa um, til hvers hann eigi að snúa sér með innlausnarbeiðni sína. - Önnur brtt. er að vissu leyti efnisbreyting að því leyti, að í 7. gr. er ekki, að ég fæ séð, gert ráð fyrir því, að matsmenn þeir, sem nefndir eru, skuli virða ítakið til verðs, heldur aðallega virða notagildi þess fyrir seljandann og innlausnarbeiðanda og hversu þar muni miklu fyrir hvorn þeirra um sig. Því töldum við rétt, til að taka af allan vafa í þessu efni og til þess að matsmenn þyrftu ekki að óþörfu að gera tvær reisur til að virða ítakið, að bæta þessu ákvæði við, að ítakið yrði einnig metið til verðs þá um leið, ef óskað væri. Um þriðju brtt. er það sama að segja og um þá fyrstu, að hún er aðeins til skýringa, og er nær mestur vafi á því, hvort hún er nauðsynleg eða ekki. En þó töldum við það ekki skaða að láta hana koma fram þarna, því að þá verður á engan hátt um villzt, hvernig fer í því efni, sem þar um ræðir. Það er ýmislegt, sem mælir á móti því, að mér virðist, að flytja eignarrétt ítaka milli jarða. Þó er það oftast eðlilegast, að það færist til þeirra jarða, sem það er í, enda sett hér í frv. það skilyrði, að notagildi þess sé mun meira fyrir þá jörð, sem það flyzt til eða er í, en hinnar, sem það fylgdi áður, og má varla vægara að orði kveða. Mörg eru ítök þessi fjarlæg eiganda og erfitt að nytja þau fyrir hann sjálfan, og verður þá að selja þau á leigu og oftast þá þeim, er ætti kaupréttinn samkvæmt frv. Að öllu þessu athuguðu töldum við nm. rétt að leggja til við hv. deild, að hún samþykkti frv. þetta með þeim breytingum, sem við höfum lagt til að yrðu gerðar á því.