Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta þarf ekki langa framsögu. Það skýrir sig sjálft, enda ekki stórt að vöxtum. Sá kostnaðarhluti útgerðar, sem dragast átti frá óskiptu samkvæmt l., sem afgr. voru héðan á fyrri hl. s.l. árs, var ákveðinn þá 17%, en samkvæmt eindreginni ósk beggja deiluaðila nú um áramótin, þ.e.a.s. útgerðarmanna og sjómanna, skal þessi kostnaður nú vera 11%, eða lækka um 6%. Þetta er meginefni þessa frv. og er flutt til staðfestingar á þeirri yfirlýsingu, sem ríkisstj. gaf við þá samningagerð, en mér var tjáð í gær af einum helzta forsvarsmanni sjómanna, að mikill meiri hluti, nánast meginhluti þeirra aðila, sem í deilu stóðu um þessi áramót, hefði nú þegar samþ. þá samninga, sem gerðu ráð fyrir fullnægingu á þessu ákvæði, eða þessari yfirlýsingu, sem ríkisstj. gaf. Að öðru leyti tel ég ekki þörf að skýra málið nánar, nema sérstakt tilefni gefist til. Ég legg til, herra forseti, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. sjútvn.



Herra forseti. Á síðari hluta þingsins 1967–1968 voru gerðar hér á þinginu breyt. á l. um verzlun með ópíum og meðferð á ópíum og fleiri skyldra lyfja, sem voru frá 1923. Einnig hafa síðar verið gefin út l. um eiturefni sérstaklega. Það hefur komið í ljós, að ástæða þykir til að gera breyt. á l. um tilbúning og verzlun með ópíum, þar sem það kemur m.a. í ljós, sem telja má, að kannski hafi verið vangá við endurskoðunina, að þar er ekkert ákvæði um bann við vörzlu eða meðferð lyfja þeirra og efna, sem l. taka til eða úrskurða má að falla skuli undir ákvæði l. og eru ólöglega flutt inn, eða jafnvel kannske framleidd hér á landi. Ekki hafa þessi l. heldur ákvæði um upptöku slíks varnings eða ágóða af verzlun með hann. En síðan þessi l. voru sett, var gefin út reglugerð, að mig minnir um miðjan nóvembermánuð s.l., þar sem tekin voru, eða felld undir, eins og l. gerðu ráð fyrir að gera mætti með reglugerð, fleiri lyf og efni af skyldri tegund, svo sem hass, LSD og önnur slík lyf, sem hv. þm. eru kunn og hafa valdið allmiklum umræðum og áhyggjum um meðferð þeirra í nágrannalöndum okkar og að sumu leyti hjá okkur, þótt segja megi, að tæpast horfi til stórvandræða, en um innflutning þeirra hefur verið haft samráð, bæði milli löggæzlu, dómsmrn. og tollgæzlunnar á undanförnum tímum. Einnig hefur verið haft eftirlit eða statistik haldin yfir ávísanir á slík efni, sem til lyfja eru talin, til þess að fylgjast með notkun þeirra og þá hugsanlegri ofnotkun hér á landi. Það má segja, að það sé mál út af fyrir sig, og hér í Sþ. liggur fyrirspurn um þau mál sérstaklega og vanalyf, sem svo hafa kallazt, eða ávanalyf réttara sagt, og hvaða meðferð þau hafi sætt og hvaða varúðarráðstafanir hafi verið gerðar. Sú fsp. liggur fyrir til heilbrmrh., sem mun svara þeirri fsp., þegar þar að kemur, og gera nánar grein fyrir því einnig í Sþ. En meginefni þessarar till. er að setja strangari ákvæði um meðferð á ópíum og öllum þeim skyldu efnum, sem undir þessi l. falla, í fyrsta sinn, og í öðru lagi að herða mjög refsiákvæði l., sem telja má úrelt. Það er lagt til hér, að þau séu mjög mikið hert, og það er nýmæli, að lögð er fangelsisrefsing við stórfelldum brotum á þessum l. og hámarkstíminn 6 ár. Það er skilgreint í l., hvað stórfelld brot eru, og þessi þungu viðurlög eru í samræmi við svipaðar reglur, sem gilda í nágrannalöndum okkar. Ég held, að ég þurfi ekki á þessu stigi málsins að skýra þetta frv. frekar heldur en þessa tvo meginþætti, sem í þeim felast og talið hefur verið af þeim sérfræðingum, sem um þau mál fjalla, að nauðsynlegt væri að bæta inn í l. samhliða ýmsum öðrum ráðstöfunum, sem gerðar hafa verið og er verið að gera í framkvæmd í sambandi við lyf eða efni af svipuðum uppruna getum við sagt. Ég vil leyfa mér að leggja til, herra forseti, að þessu frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og til hv. heilbr.- og félmn. Ég get nú lagt það í raun og veru á vald forseta að úrskurða um það, hversu löggjafarmálefni, sem þetta frv. er í miklu ríkara mæli, herðing á refsingum og eftirlit með þeim, fer, en ef það væri ekki heilbrigðismálan., eins og sennilega eftir eðli málsins, væri réttara, að málið færi til hv. allshn.



Herra forseti. Ég hef borið fram brtt. við þetta frv., sem er prentuð á þskj. 215, og vil ég leyfa mér með fáeinum orðum að gera grein fyrir efni hennar. Það er vitað mál, að Loðmundarfjörður er orðinn svo fámenn byggð, að þar er ekki með eðlilegum hætti auðið að halda uppi þeirri starfsemi, sem í hverju sveitarfélagi ber að gera, og af þeim ástæðum mun frv. þetta vera fram komið. Hins vegar hefur engin þau atvik borið að á s. l. ári, sem geri það óumflýjanlegt að hraða afgreiðslu þessa máls. Það hefur verið um alllangt skeið að dragast saman byggð í þessu sveitarfélagi, og nú undanfarin ár, hafa þar einungis búið fáir menn. Eins og lagt er til í þessu frv., er ekki einungis um það að ræða að stækka lögsagnarumdæmi Seyðisfjarðar kaupstaðar, heldur felst í þessu, að færa Loðmundarfjörð eða það sveitarfélag, sem enn er þar til að lögum, milli lögsagnarumdæma, og af þeim ástæðum ber enn ríkari nauðsyn til þess en ella hefði verið, að sýslun. N-Múlasýslu segði álit sitt um málið, eins og minni hl. heilbr.- og félmn. lagði til og gerði grein fyrir við 2. umr. þessa máls. Enn fremur kemur það til, sem bent var á við 2. umr. þessa máls, að verði þetta frv. samþ., þá verður land Seyðisfjarðarkaupstaðar ekki samfelld heild, heldur liggur Seyðisfjarðarhreppur á milli. Þetta mun vera, að ég ætla, alveg einsdæmi um skipan sveitarstjórnarumdæma, að land þeirra sé ekki samfelld heild, heldur eigi þau ítök úti á landsbyggðinni, í fjarlægð frá aðalstöðvum sveitarfélaganna. Þessar ástæður voru því valdandi, að ég greiddi atkv. með rökstuddri dagskrá, sem hér var lögð fram, og var til umr. við 2. umr. þessa máls. En það kom fram við atkvgr. eftir 2. umr:, að meiri hluti hv. þingdeildarmanna, er því meðmæltur að afgreiða þetta mál nú, og má gera ráð fyrir, að lokaafgreiðsla þess fari þá fram hér í deildinni við þá atkvgr., sem fer fram eftir þessa umr. Það kom fram við 2. umr. um málið, að þó að þetta væri óvenjulegt og óeðlilegt, að landsvæði sveitarfélaga væri ekki samliggjandi, þá mundi sú breyt. verða á innan skamms, að Seyðisfjarðarhreppur sameinaðist Seyðisfjarðarkaupstað og þar með mundi þetta landssvæði, eftir að sú breyting hefði orðið, verða ein heild. Það kemur fram í skýrslu frá framkvæmdan. Sameiningarn. sveitarfélaga, sem ég geri ráð fyrir að hv. heilbr- og félmn. hafi haft með höndum og kynnt sér, að þessum sveitarfélögum, Seyðisfjarðarkaupstað, Seyðisfjarðarhreppi og Loðmundarfjarðarhreppi, er skipað í sérstakt athugunarsvæði í sambandi við framtíðarskipan sveitarfélaganna, og að þegar eru hafnar umræður milli þeirra um sameiningu. Það segir svo í þessari skýrslu, að fundur með stjórnum Seyðisfjarðarkaupstaðar og Seyðisfjarðarhrepps var haldinn 5. ágúst 1968. Fundinn sátu bæjarráð, bæjarstjóri og tveir af þremur hreppsnefndarmönnum hreppsins. Á fundinum var samþ. samhljóða ályktun um athugun á sameiningu sveitarfélaganna. Á fundinum ríkti um það einhugur, að til greina kæmi að leggja Loðmundarfjarðarhrepp til hins nýja sveitarfélags, ef myndað yrði. Þetta er ótvíræð bending um það, að þetta mál er þegar til athugunar heima í héraði, og mér hefði fundizt ástæða til að bíða með afgreiðslu þess, þangað til sú athugun er lengra komin, eða niðurstaða fengin um þær samningaumleitanir, sem fara fram um málið heima fyrir. En þó að þetta mál verði nú afgreitt og Loðmundarfjörður sameinaður Seyðisfjarðarkaupstað, þá haldast eftir sem áður ýmis vandamál, sem snerta þetta landsvæði, sem Loðmundarfirði tilheyrir. Koma þá helzt til fjallskil og refaveiðar. Að þessu er og vikið í þessu frv., en 2. gr. þess segir, að bæjarstjórn Seyðisfjarðarkaupstaðar skuli sjá um, að fjallskil verði framkvæmd á eyðilöndum í Loðmundarfirði. Og um grenjaleitir í Loðmundarfirði samkvæmt l. um það efni frá 1957. Nú hagar þannig til, að þeir, sem fjárvon eiga í löndum Loðmundarfjarðar, eru ekki íbúar Seyðisfjarðarkaupstaðar, og ekki heldur íbúar Seyðisfjarðarhrepps, heldur sveitarfélögin, sem eru hinum megin við fjallgarðinn, sérstaklega Borgarfjarðarhreppur, svo og Hjaltastaðahreppur og Eiðahreppur. Þetta vita þeir, sem kunnugir eru á þessu landsvæði, en þetta hefði heilbr.- og félmn. einnig getað kynnt sér með því að lesa skýrslu þá, sem ég var að vitna til áðan, því að í kaflanum um þetta athugunarsvæði í Seyðisfirði og Loðmundarfirði er það tekið fram, að sveitarfélögin séu hvert um sig sérstök afréttarsvæði, Loðmundarfjarðarhreppur er smalaður úr Eiðahreppi, Borgarfjarðarhreppi og Hjaltastaðahreppi. Nú hefur okkur þm. Austurlandskjördæmis borizt sú vitneskja frá oddvitanum í Borgarfjarðarhreppi, að þeir telji ekki vel séð fyrir fjallskilum á þessu svæði, ef þau málefni verða lögð óskorað undir umsjá bæjarstjórnar Seyðisfjarðar. Seyðisfjarðarkaupstaður er að sjálfsögðu ekki landbúnaðarhérað, og er kannske eðlilegt, að áhugi bæjarstjórnarinnar þar beinist meira að þeim atvinnurekstri, sem stundaður er í kaupstaðnum, svo sem útgerð, iðnaði og verzlun. En hagsmunir í sambandi við fjallskil og refaveiðar snerta sérstaklega þá, sem fjár von eiga á þessum löndum í Loðmundarfirði. Nú voru á síðasta þingi sett ný og mjög ítarleg lög um afréttarmálefni, fjallskil o. fl. En ég lít þannig á, að ef sett eru sérákvæði í sérstökum l. um Loðmundarfjörð, þá eigi og verði framkvæmdin að fara eftir þeim sérákvæðum, sem gilda um þann stað, en hin almennu ákvæði, um afréttarmálin og fjallskil víkja, að því leyti sem þann stað snertir. En í l. um afréttarmálefni og fjallskil segir svo: „Hver sýsla er fjallskilaumdæmi, er skiptist í fjallskiladeildir eftir hreppum, nema sýslun. hafi fallizt á aðra skiptingu. Kaupstaður telst til fjallskilaumdæmis þeirrar sýslu, sem kaupstaðarlandið hefur áður legið undir, og er sérstök fjallskiladeild innan þess. Sýslun. hefur á hendi yfirstjórn allra afréttar- og fjallskilamála í sínu umdæmi, en hreppsnefnd eða bæjarstjórn annast stjórn og framkvæmd þeirra í hverri fjallskiladeild.“ Brtt. mín, þ. e. a. s. fyrri málsliður hennar er um það, að í stað þess, sem í frv. segir, að bæjarstjórn Seyðisfjarðarkaupstaðar skuli sjá um, að fjallskil verði framkvæmd á eyðilöndum í Loðmundarfirði, þá verði ákvæðið þannig, að um fjallskil í Loðmundarfirði skuli gilda ákvæði l. nr. 42 1969 um afréttarmálefni, fjallskil o. fl. Ef ákvæðið yrði lögfest þannig, þá virðist mér, að það opnist möguleiki fyrir sýslunefnd N.-Múlasýslu að leggja Loðmundarfjörð til annarrar fjallskiladeildar en Seyðisfjarðarkaupstaðar, ef farið yrði eftir hinum almennu l. um afréttarmálefni og fjallskil. Þá gæti Loðmundarfjörður verið fjallskiladeild með Borgarfirði eða þeim sveitarfélögum, sem fjárvon eiga á þessu svæði, og þá mundu sveitarstjórnir þeirra hreppa fá meiri íhlutunarrétt um fjallskilin en ella væri. Síðari málsliður brtt. minnar fjallar um það, í hvaða hlutföllum skuli greiða kostnað við fjallskil á þessu landsvæði. Ég geri ráð fyrir því, að hv. þdm. hafi tekið eftir, að í grg. þessa frv. kemur það fram, að áhugi bæjarstjórnarinnar á Seyðisfirði fyrir þessari stækkun, sem hér er ráðgerð, er ekki meiri en svo, að hún setur fram sérstök skilyrði fyrir því að taka við Loðmundarfirði. Samþykkt bæjarstjórnar Seyðisfjarðar eins og hún er birt í grg. er svohljóðandi : „Bæjarstjórn Seyðisfjarðarkaupstaðar samþykkir fyrir sitt leyti, að Loðmundarfjarðarhreppur og Seyðisfjarðarkaupstaður verði sameinaðir í eitt sveitarfélag, er beri nafn Seyðisfjarðarkaupstaðar. Það er skilyrði bæjarstjórnar fyrir sameiningunni, að ríkissjóður greiði kostnað við fjallskil og grenjaleit í Loðmundarfirði a. m. k. næstu 5 ár.“ Þetta tekur bæjarstjórnin fram sem skilyrði fyrir sameiningu. Í hinum nýju l. um afréttarmálefni og fjallskil eru ákvæði um það, hvernig með skuli fara, þegar heilt sveitarfélag, eða sveitarhluti leggst í eyði. Þar segir svo: „Nú fellur sveitarfélag, eða verulegur hluti þess úr byggð og skal þá viðkomandi sýslun. sjá um, að fjallskil séu framkvæmd á eyðilöndum. Kostnaður við það skiptist þannig, að eigendur bera helming, hreppar þeir, er fjárvon eiga í löndunum, 1/4 og ríkið 1/4. Búnaðarfélag Íslands úrskurðar kostnaðarreikningana.“ Í þessu frv. um stækkun lögsagnarumdæmis Seyðisfjarðar, er vikið frá þessum almennu ákvæðum um greiðslu kostnaðarins, þó ekki að því, sem til fjallskila tekur, sé ríkinu ætlað að greiða kostnað við þau að öllu leyti a. m. k. næstu 5 ár, eins og bæjarstjórn Seyðisfjarðar hefur óskað eða raunar krafizt, heldur er vikið frá þessum almennu ákvæðum í frv. á þann veg, að hlutur eigenda eyðijarðanna er gerður minni en hin almennu ákvæði mæla fyrir um, en hlutur þeirra, sem fjárvon eiga á landsvæðinu að sama skapi stærri. Það mun hafa verið mat rn., þegar þetta frv. var samið, að eigendum eyðijarðanna í Loðmundarfirði væri ekki kleift að bera þann kostnað, sem af fjallskilum leiddi, að svo miklum hluta, sem ákvæði hinna almennu l. mæla fyrir um. Og ég hygg, að þetta mat sé út af fyrir sig alveg rétt. Það eru, eins og ég gat um, mörg ár síðan byggð fór að dragast saman í Loðmundarfirði, og þeir, sem áttu þar jarðir, eru sumir fyrir löngu burt fluttir, og mér er ekki fyllilega kunnugt um, hvar þeir eru búsettir nærri allir, eða hvernig þeirra högum er háttað. Hitt sýnist mér óeðlilegt, að þegar vikið er frá hinum almennu ákvæðum um kostnaðarhlutföllin, sé það gert á þann hátt að þyngja byrðar þeirra, sem fjárvon eiga á landsvæðinu, umfram það, sem hinar almennu reglur í landinu segja til um. Mér finnst, ef nauðsyn ber til að létta fjárhagsbyrðar þeirra, sem lönd eiga á þessu svæði, þá sé eðlilegt og jafnvel skylt, að ríkið taki á sig þann hluta byrðanna, sem færður er á milli að þessu leyti. Síðari málsl. brtt. minnar er því um það, að kostnaður við fjallskilin skuli skiptast þannig, að eigendur eyðijarða beri 1/4, sveitarfélög þau, er fjárvon eiga í löndum þessum, sameiginlega 1/4 og ríkið helming. Breytingin er einungis sú, að hlutur ríkisins er stækkaður, en hlutur sveitarfélaganna, sem fjárvon eiga, er gerður sambærilegur við það, sem hin almennu lög segja til um, að eigi að gilda annars staðar á landinu. Ég skal nú ekki fara fleiri orðum um þessa brtt. Ég veit, að hér er ekki í sjálfu sér um neitt stórt þjóðmál að ræða. Ég tel þessa brtt. mína mjög eðlilega lagfæringu á frv., og vænti þess, að hún verði tekin til greina. Eigi að síður er afstaða mín til málsins í heild sú sama og kom fram við 2. umr. Ég sé ekki neinar ástæður til þess að hraða afgreiðslunni svo mjög, og tel eðlilegast, að þetta mál sé athugað til hlítar heima í héraði, áður en til lokaafgreiðslu kemur.

Frsm. meiri hl. (Jón Þorsteinsson) : Herra forseti. Ég tel, að hv. 2. þm. Austf. hafi gert hér mjög skilmerkilega grein fyrir réttmæti þeirrar brtt., sem hann flytur við frv. við 3. umr. og ég lýsi því yfir, að ég skil þessa brtt. Ástæðan til þess, að ég stóð hér upp, var hins vegar ekki sú að lýsa afstöðu minni til þessarar till., heldur að leiðrétta ummæli, sem ég sjálfur viðhafði hér við 2. umr. þessa máls,en þá var ég frsm. fyrir meiri hl. heilbr.- og félmn. Við þessa umr. mun ég hafa getið þess, að Seyðisfjörður og Loðmundarfjörður væru aðskilin sveitarfélög, sem nú ættu að renna saman í eitt, ættu ekki landamerki saman og væru þess vegna landfræðilega sundurgreind, og þar væri annað sveitarfélag á milli þeirra. Ég vil nú ekki fullyrða, hvaðan við í n. höfðum þessar upplýsingar. Sjálfur hef ég aldrei komið til Seyðisfjarðar og þekki þar ekki staðhætti, og ég hygg, að aðrir nm. hafi verið staðháttum þarna lítið kunnugir. Nú hef ég hins vegar athugað þetta betur milli umr., því að við 2. umr. málsins bar þetta einmitt sérstaklega á góma, að það væri mjög óvenjulegt, að sveitarfélög væru ekki ein landfræðileg heild. Við þá athugun kom í ljós, að það, sem ég hafði sagt við þessar umr., var ekki rétt, því að Seyðisfjarðarkaupstaður og Loðmundarfjarðarhreppur eiga landamerki saman, þau landamerki liggja að vísu um fjallsbrúnir, þannig að það er ekki um samgöngur á landi milli þessara byggðarlaga að ræða yfir landamærin milli þeirra - samgöngurnar á landi hafa legið yfir Seyðisfjarðarhrepp. En það er staðreynd, að landamerki eiga þessi sveitarfélög saman, þó að þau séu í óbyggðum. En þó að við teldum nú þessi sveitarfélög landfræðilega aðgreind, þá töldum við rökin fyrir því að sameina þau það sterk, að við mæltum með þessu þrátt fyrir það. Nú hefur þessi mótbára að nokkru leyti fallið niður við þessa nánari athugun. Hins er svo rétt að geta, af því að menn hafa hér minnzt á það sem einsdæmi, ef þetta kæmi fyrir, að eitt sveitarfélag væri ekki ein landfræðileg heild, að það er einmitt þessi umtalaði nágrannahreppur, Seyðisfjarðarhreppur, sem er undir þá sök seldur. Hann er ekki ein landfræðileg heild, heldur er hann algerlega klofinn. Hann liggur bæði norðan og sunnan Seyðisfjarðar, en lögsagnarumdæmi Seyðisfjarðarkaupstaðar og land þess liggur alveg inn í botn fjarðarins og klýfur þennan hrepp algerlega sundur í tvennt. Það virðist því enn þá ríkari ástæða til þess, að þessi Seyðisfjarðarhreppur komist sem fyrst inn í þennan nýja og stækkandi Seyðisfjarðarkaupstað. En þetta vildi ég láta koma fram hér, af því að þessi ummæli mín við 2. umr. málsins voru ekki rétt. Ég vissi ekki betur þá. Ég veit betur núna. Út af þessu spunnust nokkrar umr. og ég tel þess vegna sjálfsagt, að þessi leiðrétting komi hér fram.



Herra forseti. Ég tek undir með síðasta ræðumanni um það, að ég get fallizt efnislega á þá brtt., sem hér liggur fyrir. Ástæðan til þess, að ég kvaddi mér hljóðs voru hins vegar þau orð, sem hv. 2. þm. Austf. lét falla um það, að það væri óeðlilegt og einsdæmi, að sveitarfélag væri ekki ein samfelld heild. Ég var nú ekki með Seyðisfjarðarhrepp í huga, ég er með annað, sem er miklu, miklu nærtækara okkur en það. Það er Kópavogskaupstaður. Jörðin Lækjarbotnar tilheyrir Kópavogskaupstað, en er algerlega slitin úr tengslum við annað land þess sveitarfélags og lögsagnarumdæmis, Kópavogs, vegna jarðarkaupa fyrr á árum af hálfu Reykjavíkurborgar úr Seltjarnarneshreppi hinum forna og vegna laga, sem Alþ. sjálft samþykkti á sínum tíma vegna Heiðmerkurinnar, þannig að lögsagnarumdæmi Kópavogskaupstaðar er klofið í tvennt af þessum sökum. Ég vildi aðeins skjóta þessu hérna fram, það geta verið fleiri dæmi þessu lík, en ég var með þetta í huga, þannig að það er ekki einsdæmi, þó að einhvers staðar væri stofnað til þessa annars staðar á landinu, að svona hittist á.