Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

[17:33] Herra forseti. Ég vek eftirtekt á því að búið er að boða til fundar en það er alveg ljóst að nokkrir þingflokkar eru enn á fundum og vegna þess vantar fulltrúa nokkurra þingflokka. Ég vek t.d. eftirtekt á því að enginn fulltrúi Sjálfstfl. er viðstaddur umræðuna ef frá er talinn virðulegur forseti. Mér finnst það ekki eðlileg málsferðferð.

Forseti mun gera viðvart um að fundur sé að hefjast eða sé hafinn öllu heldur.

[17:35] Herra forseti. Um þessar mundir er unnið að því að útfæra hugmyndir um innritunargjöld á sjúkrahús en innritunargjöld í einni eða annarri mynd eru ein af forsendum fjárlagafrv. Þetta er sögulegt að því leyti að hingað til hefur nánast ríkt þjóðarsátt um það að ókeypis sjúkrahúsvist sé ein af forsendum velferðarsamfélagsins. Menn hafa að vísu deilt um þjónustugjöld en fram til þessa hefur engin ríkisstjórn treyst sér til þess að leggja fram tillögur um innritunargjöld fyrr en þessi kom til. Engin ríkisstjórn hefur áður ráðist gegn þessari undirstöðu íslenska velferðarkerfisins. Herra forseti. Þess vegna er rétt að rifja það upp að allt síðasta kjörtímabil háði Framsfl. harða baráttu gegn þjónustugjöldum innan heilbrigðiskerfisins og ég minnist þess að fáir gengu jafnvasklega fram í þeirri baráttu og einmitt núv. hæstv. heilbrrh. Framsfl. sem lýsti því skorinort yfir fyrir síðustu kosningar að hann teldi að rétt væri að hverfa af braut þjónustugjalda í heilbrigðisgeiranum. Þetta kom t.d. fram í riti sem flokkurinn dreifði fyrir síðustu kosningar. Þar er talað um nauðsyn þess að þjóðarsátt ríki um heilbrigðiskerfið og síðan segir, með leyfi forseta: ,,Ríkisstjórn Sjálfstfl. og Alþfl. hefur rofið þessa sátt með því að stórauka álögur á sjúklinga, öryrkja, ellilífeyrisþega og aðra þá sem þurft hafa að leita sér læknisaðstoðar.`` Í framhaldinu segir: ,,Framsfl. telur brýnt að horfið verði af þessari braut.`` Það er nefnilega það, herra forseti. Hér er talað tæpitungulaust. Framsfl. telur brýnt að það verði horfið af þessari braut. En þessi orð voru líka skrifuð fyrir kosningar. Hvað gerði flokkurinn sem taldi brýnt að hverfa af braut þjónustugjalda? Hann leggur nú til að innritunargjöld verði í fyrsta skipti í sögunni tekin upp á Íslandi. Hæstv. heilbrrh. er fyrsti heilbrigðisráðherra Íslandssögunnar sem leggur nafn sitt við tillögur um að rofin verði þjóðarsátt um það að ókeypis spítalavist sé fyrir alla og lagt er til að í staðinn verði tekin upp innritunargjöld vegna þess að stuðningur ráðherrans við fjárlagafrv. felur ekki neitt annað í sér. Herra forseti. Annaðhvort ber forusta Framsfl. enga virðingu fyrir sínum eigin orðum og yfirlýsingum ellegar að minni hennar brestur nú mjög fyrir aldur fram. Sem betur fer er fólk í grasrót innan Framsfl. sem hefur minnið í góðu lagi. Í tilefni af þeim hugmyndum sem nú eru til umræðu innan ríkisstjórnarinnar um innritunargjöld kom stjórn Sambands ungra framsóknarmanna saman og ályktaði harðlega gegn innritunargjöldum. Í ályktun hinna ungu framsóknarmanna var talað um það að nauðsynlegt sé að ná niður halla ríkissjóðs en þar segir síðan: ,,Þess verður þó að gæta að aðgerðir þessu samhliða bitni ekki á þeim sem síst skyldi og minnst hafa á milli handanna. Stjórn Sambands ungra framsóknarmanna hafnar því alfarið framkomnum hugmyndum um innritunargjöld á sjúkrahús og telur þau í algjörri andstöðu við grundvallarstefnu Framsfl. um samvinnu, samhjálp og félagshyggju.`` Þarna segja þeir innan Framsfl. sem eiga að erfa landið að tillögur ríkisstjórnarinnar um innritunargjöld séu í grundvallaratriðum í andstöðu við stefnu Framsfl. Þegar horft er til þessarar yfirlýsingar ungra framsóknarmanna, orða forustu Framsfl. fyrir kosningar og verka hæstv. heilbrrh. og ríkisstjórnarinnar núna, veltir maður því auðvitað fyrir sér hvort ráðherranum er sjálfrátt. Er virkilega ætlun hennar að styðja innritunargjöld? Ég held sem betur fer að svarið sé nei. Ég held að það sé ekki ætlun hennar. Ég held að hún fylgi ekki hugmyndum um innritunargjöld sem hún hefur þó glæpst á að styðja í ríkisstjórninni. Það eru aðrir sem ráða ferðinni. Í kvöldfréttum Ríkisútvarpsins fyrir nokkrum dögum er haft eftir ráðherranum að hún hafi ekki einu sinni, heldur mörgum sinnum verið kveðin í kútinn þegar hún mælti gegn innritunargjöldum í ríkisstjórninni. Hún vildi frekar taka upp sjúkratryggingagjald eins og forveri hennar lagði til þegar hann lenti í nákvæmlega sama slag við Sjálfstfl. og hún lendir núna í. Munurinn er hins vegar sá að hæstv. fyrrv. heilbrrh. hafði vigt en það er alveg eins það sé ekki hlustað á hæstv. núv. heilbrrh. Hún hefur að eigin sögn verið kveðin í kútinn, ekki bara einu sinni, heldur mörgum sinnum. Þá er óhjákvæmilega komið að þeirri spurningu: Til hvers er hæstv. ráðherra í ríkisstjórn? Telur hæstv. heilbrrh. að henni hafi verið úthlutað ráðherraembætti til að láta Sjálfstfl. rúlla yfir sig, ekki einu sinni, heldur mörgum sinnum í þessu prinsippmáli sem ungir framsóknarmenn telja í grundvallaratriðum í andstöðu við stefnu Framsfl.? Herra forseti. Ég ætla ekki að brigsla hæstv. heilbrrh. um hringlandahátt en í svona máli getur fagráðherrann ekki haft uppi tvær skoðanir. Hæstv. heilbrrh. hefur í rauninni lýst fylgi við innritunargjöld með stuðningi sínum við fjárlagafrv. í ríkisstjórninni en í fjölmiðlum hefur hún lýst harðri andstöðu við innritunargjöld. Hún verður að hreinsa borðið í þessum málum og þingið á rétt á að vita hver er stefna heilbrrh. um innritunargjöld.

[17:41] Virðulegi forseti. Hv. form. heilbr.- og trn. velur þann kost þegar heilbrigðismál eru annars vegar að kveðja sér hljóðs utan dagskrár. Að öðru leyti talar hann lítið við ráðherra um þessi mál. Eins og hv. formanni er kunnugt er gert ráð fyrir því í frv. til fjárlaga fyrir árið 1996 að innritunargjald verði tekið upp. Útfærslan er flókin og gjaldtakan getur ekki orðið án undantekninga. Tillaga er um að barnshafandi konur, börn og öryrkjar séu undanþegin þessu gjaldi og innritunargjald verði á bilinu 4.000 til 7.000 kr. Hver einstaklingur greiði aldrei oftar en einu sinni á ári. Einnig verði frá því gengið að sjúklingar geti greitt eftir á þannig að fjárskortur hamli aldrei sjúklingi að leggjast inn á sjúkrahús. Innritunargjöldin eru engin lausn á fjárhagsvanda heilbrigðiskerfisins í heild en það er mikið ósamræmi í allri gjaldtöku varðandi þjónustugjöld og hvað rekst á annars horn. Sem dæmi má nefna þegar sjúklingur kemur í dag í móttöku á sjúkrahúsi borgar hann fyrir rannsókn og röntgenmynd samtals 3.300 kr. Komi hann inn á slysadeild Borgarspítala borgar hann yfir 4.000 kr. Verði viðkomandi síðan lagður inn á sjúkrahús er honum endurgreitt. Hinir sem sendir eru heim sitja uppi með kostnaðinn. Sjúklingar sem nýta dýrustu þjónustuna, innlögn á sjúkrahús, greiða ekki neitt. Aðrir sem fá sína þjónustu, t.d. úti í bæ, borga allt að 20 þús. kr. Mig langar aðeins að minna hv. formann heilbr.- og trn. á þau þjónustugjöld sem hafa verið sett á undanfarið sem ég vildi gjarnan standa fyrir að leggja niður. En við þurfum að afla tekna til þess að reka þessa þjónustu. Þá er spurningin hvernig við stöndum saman að því. Hvar var hv. þm. Össur Skarphéðinsson þegar ferliverk voru tekin upp af Alþfl. 9. sept. 1992 og ósamræmið myndaðist milli hárrar gjaldtöku og engrar gjaldtöku? Hvar var hann þá? Kvaddi hann sér hljóðs þá? Hvar var hv. þm. þegar tannlæknakostnaður barna var hækkaður? Hvar var hv. þm. þá? Kvaddi hann sér hljóðs þá? Hvar var þm. hv. Össur Skarphéðinsson --- hann var í ríkisstjórn, ég minni á það --- þegar að sjúklingum var gert að greiða sýklalyf að fullu? Hvar var hv. þm. þá? Hann kvaddi sér ekki hljóðs þá. Hvar var hv. þm. Össur Skarphéðinsson þegar reglugerð um tannréttingar var breytt? Ég hef sagt það og segi enn, hv. þm. má kalla það hvað sem hann vill, að ég er tilbúin að leggja á nefskatt til að geta lækkað þjónustugjöld. Ég er tilbúin til þess. Er hv. þm. tilbúinn til að standa með mér að því?

Já, hann er það.

Það er gott að heyra. Hann var ekki tilbúinn til þess sem ráðherra í fyrrv. ríkisstjórn. Það hefur ekki verið þjóðarsátt um þetta og um þetta þurfum við að fjalla. Það er eðlilegra að sá heilbrigði borgi heldur en sá sjúki. Ef menn ætla að halda áfram með þjónustugjöld þá verður að vera eitthvað samræmi í þeim gjöldum. Í dag er ekkert samræmi í þeim. Og ég vona að framtíðin verði sú að hv. form. heilbr.- og trn. sé tilbúinn til alvörusamvinnu um heilbrigðismál en standi ekki hér upp oft á dag, eins og hann gerði t.d. varðandi glasafrjóvgunarmálin, og harmi eitt og annað. En verkin hans í fyrri ríkisstjórn eru þannig að ég er ekki allt of bjartsýn á að hann meini mikið með þessu.

[17:46] Virðulegi forseti. Að sumu leyti voru svör hæstv. heilbrrh. skýr. Það á að taka upp innritunargjöld og það á að rukka þá sem þurfa að leggjast inn á spítala um 4--7 þús. kr. Þetta er það sem hæstv. ráðherra hefur verið að ýja að í fréttum undanfarna daga. Þá liggur það skýrt fyrir. Ég vil hins vegar að gefnu tilefni spyrja hæstv. ráðherra um undantekningarnar sem hún gat um, börn, öryrkjar og barnshafandi konur, hve stór hluti sjúklinga mun þá greiða þessi gjöld miðað við fengna reynslu? Þær tölur liggja fyrir. Í öðru lagi gengur þetta þvert á það sem hæstv. ráðherra sagði hér sjálfur. Hans skoðun er sú að heilbrigðir eigi að borga en ekki sjúklingar. Maður spyr sig auðvitað, hvaða samræmi er þá í þessum tillöguflutningi hæstv. ráðherra? Það gefur auga leið, eins og hv. þm. Össur Skarphéðinsson gat um, að það sem stendur í frv. til fjárlaga eru auðvitað tillögur viðkomandi fagráðherra og þannig hæstv. ráðherra. Það er einkar undarlegt, virðulegi forseti, að þegar títtnefndur hæstv. ráðherra er nefndur hér til sögu, hefur hann gjarnan þann háttinn á að kalla einstaka hv. þm. stjórnarandstöðu til fylgilags við sig um að koma ákveðnum hugmyndum fram. M.a. hugmyndum um nefskatt. Það vekur upp þá spurningu hvort hæstv. ráðherra hafi borið fram þá tillögu í ríkisstjórninni og verið valtað yfir hann. Með öðrum orðum, er uppi ágreiningur í ríkisstjórninni og er hæstv. heilbrrh. að ganga hér fram með innritunargjöld gegn eigin vilja? Ef svo er, fyrir hvern starfar þá hæstv. ráðherra að þessum málum? Í hvers umboði leggur hún fram þessa tillögu? Starfar hún með öðrum orðum ekki samkvæmt eigin sannfæringu í sínu embætti? Þetta eru auðvitað lykilspurningar sem hv. þingmenn hljóta að eiga heimtingu á að fá svör við.

[17:49] Hæstv. forseti. Á undanförnum árum hefur margsinnis komið til tals að taka upp einhvers konar innritunargjöld á sjúkrahúsum landsins en þau áform hafa ávallt verið kveðin niður. Á síðasta kjörtímabili beitti þáv. stjórnarandstaða sér af hörku gegn sjúklingasköttum en í þeim hópi var núv. hæstv. heilbrrh. Það er því ekki að furða að hún eigi í nokkrum vandræðum með þetta mál, enda töluverð andstaða við slíka gjaldtöku í hennar flokki. Það er skoðun okkar kvennalistakvenna að gott heilbrigðiskerfi verði fyrst og fremst rekið hér á landi með almennu skattfé enda enginn annar aðili til þess fær að standa undir þeim mikla kostnaði sem heilbrigðisþjónustunni fylgir. Þau innritunargjöld sem fyrirhugað er að leggja á sjúklinga sem leggjast inn á sjúkrahús skila sáralitlu eins og fram kom í máli ráðherra og eru aðeins brot af kostnaði við heilbrigðisþjónustuna, eða um 1,6% af heildarrekstrarkostnaði hátæknisjúkrahúsanna í Reykjavík samkvæmt frv. til fjárlaga árið 1996. En reyndar er talið fráleitt að það takist að innheimta þær u.þ.b. 180 millj. kr. sem frv. gerir ráð fyrir hjá stóru sjúkrahúsunum. Umræðan sem hér fer fram snýst um það hvernig hægt er að ná niður beinum framlögum ríkisins til heilbrigðismála og hvort velta eigi kostnaðinum yfir á þá sjúklinga sem lagðir eru inn á sjúkrahús. Hingað til hefur gilt sú regla hér á landi að þeir sem lagðir eru inn á sjúkrahús borga ekki fyrir það sérstaklega, umfram það sem þeir þegar hafa greitt með sköttum sínum. Ef innritunargjöld verða tekin upp felst í því stefnubreyting sem bitnar á þeim sem síst skyldi. Við kvennalistakonur mótmælum áformum um innritunargjöld og bendum á að það eru aðrar leiðir færar til að ná niður kostnaði, t.d. sú að stórauka forvarnir í heilbrigðiskerfinu og draga þannig úr eftirspurn eftir heilbrigðisþjónustu. Það er rétt hjá hæstv. heilbrrh. að ýmis gjöld eru innheimt af sjúklingum og þeim sem leita eftir heilbrigðisþjónustu og að þar ríkir ekkert samræmi. En það breytir ekki því að hér er um óréttláta innheimtu að ræða og ég skora á hæstv. heilbrrh. að falla frá áformum um innritunargjöld og verja þannig grundvöll hins íslenska velferðarkerfis. Enn er tími til stefnu.

[17:51] Herra forseti. Það er vægast sagt sérkennilegt að hlusta á málflutning hæstv. heilbrrh. hér á þingi og í fjölmiðlum um innritunargjöld á sjúkrahúsum. Það skal engan undra þótt beðið sé um skýringar á afstöðu hæstv. ráðherra á Alþingi. Undanfarna daga hafa framsóknarmenn, flokksmenn ráðherrans, lýst þeirri skoðun sinni að þeir hafni innritunargjöldum. Enda gekk sá flokkur til kosninga undir kjörorðinu fólk í fyrirrúmi og finnst sjálfsagt mörgum framsóknarmönnum að það kjörorð verði að halda að minnsta kosti eitthvað fram á kjörtímabilið. Ef einhver hópur fólks ætti að vera í fyrirrúmi þá yrði það sá hópur sem búinn er að missa heilsuna og þarf stuðning samfélagsins en ekki viðbótarskattálögur. Í kjölfar mótmæla ýmissa hagsmunahópa sjúkra, aldraðra og fatlaðra og mótmæla framsóknarmannanna ungu, kemur síðan ráðherran hæstv. fram opinberlega og segir að hún sé á móti innritunargjöldum og vilji heldur nefskatt. Því lýsir hún yfir hér aftur í þingsölum. Hvað er hér á ferðinni? Er það Sjálfstfl. sem þröngvar hæstv. ráðherra út í þennan sjúklingaskatt, innritunargjöldin? Eða er hún ekki hæstráðandi yfir sínum málaflokki? Nefskatt, sagði hæstv. ráðherra. Er hæstv. ráðherra kannski búinn að uppgötva að lítið yrði upp úr þessari gjaldtöku, innritunargjöldunum, að hafa hjá þeim hópi sjúklinga sem hér voru í fyrirrúmi í forgangsröð skattlagningar ráðherrans ef undanþágan sem hún lýsti hér yfir áðan á að gilda, því það hefur komið í ljós í tölum frá landlækni að helmingur þeirra sem leggjast inn á sjúkrahús, Ríkisspítalana og Borgarspítalann, eru aldraðir, öryrkjar og börn. E.t.v. er því lítið upp úr þessu að hafa. Síðan kemur yfirlýsing um það að maður þurfi ekki að borga um leið og maður kemur, maður á að safna skuldum á sjúkrahúsunum. Eða er hugmyndin um nefskattinn hugmyndin um heilsukortin sem dregin hefur verið upp úr skúffu í ráðuneytinu frá síðasta ráðherra þar á bæ? Þau voru líka nefskattur sem hæstv. ráðherra Ingibjörg Pálmadóttir, þá sem stjórnarandstöðuþingmaður, mótmælti harðlega. Eða er hér hugmyndin um sjúkrasamlögin aftur komin? Ef svo er, þarf að ræða þær hugmyndir upp á nýtt því þá er um stefnubreytingu að ræða. Við lögðum þau af fyrir nokkrum árum.

[17:54] Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni fyrir að taka þetta upp hér. Það er vissulega slæmt ef þarf að standa oft á dag upp í þingsölum til þess að taka fyrir aðgerðir og ákvarðanatöku í heilbrigðismálum. Það er slæmt. En það er nú bara þannig að það er ekkert og hefur ekkert samráð verið haft við stjórnarandstöðuflokkana, ekki í tíð þessarar ríkisstjórnar og þá ekki í tíð síðustu ríkisstjórnar. Ákvarðanir hafa birst í fjárlögum án þess að þær hafi nokkuð verið ræddar við stjórnarandstöðuna áður eða reynt á samráð. Ég var mjög hissa á því að hæstv. heilbrrh. skyldi leggja það til í frv. til fjárlaga að tekin yrðu upp innritunargjöld á sjúkrahús. Hissa vegna þess að ég þekki mjög vel málflutning hæstv. ráðherra frá því hún var nefndarmaður í heilbr.- og trn. á síðasta kjörtímabili. Ég hefði þess vegna haldið í ljósi þess málflutnings sem hún viðhafði þá að reynt yrði að leita annarra leiða svo sem endurskipulagningar á heilbrigðiskerfinu, úttekt á öllum stofnunum þar sem markað er þjónustusvið hverrar einustu stofnunar og hlutverk. Slík úttekt tæki eitt eða tvö ár og kostaði peninga meðan á henni stæði en skilaði visulega sparnaði til lengri tíma litið. Að leggja til innritunargjöld, 4--7 þús. kr. á hvern þann sem leggst inn á sjúkrahús með þó ákveðnum undantekningum sem hæstv. ráðherra boðaði hér er þessi gjaldtaka úrræði sem ég hefði síst trúað að hæstv. ráðherra mundi mæla með eins og kemur þó fram í frv. til fjárlaga. Það er gott að sumum gefst kostur á að greiða eftir á því að í einstaka tilvikum gerist það nú að fólk er flutt meðvitundarlaust á sjúkrahús og getur þess vegna ekki greitt við komu. Þannig að það er gott að það er þó möguleiki til þess að greiða eftir á. En ég vil ítreka þakklæti Alþb. til hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar fyrir að taka þetta mál upp hér. Við munum aldrei samþykkja innritunargjöld með þessum hætti.

[17:56] Herra forseti. Það er sérkennilegt svo ekki sé meira sagt að hv. form. heilbr.- og trn. skuli nota sér vettvang hér utan dagskrár í Alþingi til að ræða ákvarðanir sem tengjast fjárlagagerð næsta árs og heilbrigðismálum almennt. Það væri svo sannarlega ástæða til þess að ræða þennan flókna málaflokk öðruvísi en í símskeytastíl og hvernig á að halda utan um hann. Eru menn tilbúnir til þess að mæta kostnaðarauka í heilbrigðismálum með skattlagningu? Það væri gott að fá meiri umræðu um það mál en þessar tvær mínútur. Það er svo sannarlega stórkostlegt að sjá hv. form. heilbr.- og trn. standa hér í pontu og fara mikinn utan dagskrár til þess að mæla gegn gjaldtökum ýmis konar. Við munum eftir því að þessi hv. þm. hélt jómfrúarræðu sína uppi á áheyrendapöllum og er áreiðanlega eini þingmaðurinn sem hefur gert það. Þar var hann að mæla gegn ákvörðunum ... 

[17:59] Virðulegi forseti. Það er skiljanlegt að fulltrúar Framsfl. í þessum sal, hæstv. heilbrrh. og hv. form. fjárln., kvarti yfir því að málið sé rætt hér. En staðreyndin er auðvitað sú að þegar lagt er til að brjóta í fyrsta sinn þjóðarsamstöðu um það að ekki séu lögð innritunargjöld á sjúklinga þá kallar það auðvitað á umræðu. Sérstaklega í ljósi þess að síðustu daga hafa komið fram yfirlýsingar frá stofnunum innan Framsfl. um að slíkur verknaður sé í algjörri andstöðu við stefnu flokksins. Og hæstv. heilbrrh. hefur sagt opinberlega í fjölmiðlum að hann væri tilbúinn til samvinnu við þingið um aðrar leiðir. Ég segi við hæstv. heilbrrh.: Það er aðeins ein leið til að kanna hvort þingið er reiðubúið til þeirrar samvinnu við ráðherrann. Það er að ráðherrann leggi tillögurnar fram hvað sem líður afstöðu innan ríkisstjórnar. Ef Framsfl. leggur þær ekki fram á þinginu til að kanna afstöðu þess, er hann ber að hræsninni, að skjóta sér á bak við það að hugsanlega sé ekki samstaða í þinginu um það sem ráðherrar Framsfl. eru að leggja til. Framsfl. talaði skýrt á síðasta kjörtímabili og í kosningunum gegn innritunargjöldum. Ég skora á Framsfl. að leggja fram tillögur á þinginu um að það sé ekki gert og ekki mun standa á okkur að styðja það. Hitt er svo öllu alvarlegra að hæstv. heilbrrh. lýsti því yfir áðan að innritunargjöldin yrðu innheimt með þeim hætti að fátækt fólk sem ætti ekki 7 þúsund kr. til að borga þau yrði látið skrifa undir skuldaviðurkenningu á sjúkrabeði sínum á spítölunum. Síðan yrðu spítalarnir að elta þetta sjúka fólk mánuði síðar til að rukka þau inn. Ég skora á hæstv. heilbrrh. að draga til baka þá yfirlýsingu sína að fátækt fólk verði látið undirrita skuldaviðurkenningu. Ég sé að nokkrir þingmenn Framsfl. hlæja örvæntingarfullir í salnum og kannski trúa þeir ekki enn þá að það sé ætlun ráðherrans að beita þessari aðferð. En það var þetta sem ráðherrann sagði hér áðan.

Forseti minnir á að ræðutíminn er tvær mínútur en ekki tvær og hálf.

[18:01] Herra forseti. Ég hlæ ekki örvæntingarfullum hlátri vegna þess að í kosningabaráttunni sagði ég að ef það þyrfti að hagræða í heilbrigðiskerfinu, væri eðlilegt að fólk sem legðist inn á spítala borgaði fyrir matinn sinn. Þetta eru innritunargjöld. Og ég man eftir því að hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson gerði mikið grín að þessu þá.

Það var ekki í gríni. Það var tillaga sem Sjálfstfl. mundi ekki einu sinni voga sér að setja fram.

Ekki samtal.


            

Að láta sjúklinga borga fyrir nóttina ...

Ekki frammíköll.

Við vitum öll hvernig staðan er í ríkisfjármálum. Það er mikill halli. Á síðustu fjórum árum var hallinn 40 milljarðar og auðvitað gengur þetta ekki lengur. Það er ekki hægt að velta skattbyrðinni yfir á komandi kynslóðir. Því verður að taka í taumana. Það er 3% vöxtur í heilbrigðiskerfinu vegna þess að við erum að eldast og okkur fjölgar. Í heilbrigðiskerfinu liggja 40% af útgjöldum ríkisins þannig að auðvitað verður að taka á þessu. Þegar ég sagði þetta í kosningabaráttunni, var ég að tala sem framsóknarmaður þannig að það er ekki rétt að allir framsóknarmenn séu á móti innritunargjöldunum. Ég talaði líka sem ungur framsóknarmaður. Við getum auðvitað farið þá leið að hækka skattana, en í kosningabaráttunni sögðum við að við vildum ekki hækka skattana því við teljum þá leið ekki færa.  Ég hef legið á spítala eins og sjálfsagt flestir hér inni og mér fannst óeðlilegt að liggja þar í nokkra daga í áti og borga ekki eyri. Ég vil spyrja hv. þm. Össur Skarphéðinsson: Finnst þér það ekki eðlilegt að fólk sem leggst inn á spítala borgi matinn sinn? Það er gert í Svíþjóð. Ég er tilbúin til þess að fara þessa leið og hef skýrt sjónarmið mitt í þingflokki framsóknarmanna þó að ég skuli ekkert um það segja hvort það hafi gert útslagið. En vegna stöðunnar í ríkisfjármálunum neyðumst við til að fara þessa leið.

[18:04] Virðulegi forseti. Það er ekkert undarlegt þó að fólki komi á óvart þegar lagt er til að lögum á Íslandi sem kveða á um að sjúklingar sem skráðir eru inn á spítala skuli fá þar ókeypis vist, sé breytt. Það er engin smábreyting að fella slík ákvæði úr lögum. Þess vegna kom fólki það líka á óvart þegar hæstv. heilbrrh. sem lagði slíkt til í fjárlagafrv. kemur í útvarp og lýsir sig andvíga sinni eigin tillögu og skýrir frá því að í ríkisstjórninni hafi önnur tillaga hennar verið kveðin niður, sem sé sú að í staðinn fyrir innritunargjöldin yrði tekinn upp einhvers konar sjúklinganefskattur eða hugsanlega endurvakning sjúkratrygginga. En það get ég ósköp vel skoðað eins og fram hefur komið áður. En það kastar tólfunum, verð ég að segja, þegar þriðji framsóknarmaðurinn kemur fram og flytur enn nýja tillögu. Sú tillaga er um það að hvorugt þetta skuli gert, hvorki innritunargjald né einhvers konar sjúklingaskattur, sjúkratryggingagjald eða hvað menn vilja kalla það. Þar er lagt til að upp verði tekinn matarskattur á sjúkrahúsunum og fólk verði rukkað fyrir matinn sinn. Þá er eins gott að menn passi upp á það, þegar sjúklingarnir eru bornir út látnir eða lifandi, að matarreikningurinn hafi verið greiddur. Ég verð nú að segja við þessa hv. þingmenn að um þá á við hið fornkveðna, að tvisvar verður sá feginn sem á steininn sest. Ég lýsi eftir því hvort ekki ætli fleiri framsóknarþingmenn að koma upp með breytingartillögur. Þarna sé ég að einn er á leiðinni, virðulegi forseti. Það verður gaman hjá okkur stjórnarandstæðingunum þegar við förum að velja á milli. Mér líst einna best á tillögu hæstv. heilbrrh. um að menn skoði að endurvekja gamla sjúkrasamlagskerfið og er reiðubúinn til að athuga það.En að fara að innleiða matarskatt á sjúkrahúsunum líst mér ekki á, enda talar svo úr stóli þingmaður sem ekki hefur mikla þekkingu eða reynslu af þessu máli.

Nú sneiðist um tímann sem er til umráða. Það eru þrjár, fjórar mínútur eftir. Það eru enn tveir hv. þingmenn á mælendaskrá auk frummælanda og hæstv. ráðherra. Í trausti þess að þeir allir reyni nú að stytta mál sitt sem mest þeir mega, þá mun ég gefa þeim öllum fjórum orðið.

[18:07] Herra forseti. Ég get ekki tekið undir það með hv. formanni fjárln. að það sé hræsni af formanni heilbrn. að taka þetta mál upp. Hitt er annað að þau eru nokkuð sérkennileg, þessi orðaskipti talsmanna Framsfl. annars vegar og Alþfl. hins vegar um muninn á innritunargjöldum eða einhverjum sjúkrahúsanefsköttum. Ég verð að segja alveg eins og er að fyrir mér eru þetta hvort tveggja skítaskattar sem enginn ætti að mæla sérstaklega með. Staðreyndin er í öðru lagi sú að friðurinn um þessi mál var í stórum dráttum sagður sundur á síðasta kjörtímabili. Alþfl. kastar hér steinum úr glerhúsi. Ég veit ekki betur en það hafi verið tekin upp innritunargjöld á heilbrigðisstofnunum í tíð Alþfl. í ráðuneytinu, svo sem innritunargjöld á heilsugæslustöðvar. Ég geri ekki mikinn greinarmun á því eða einhverjum nefsköttum vegna sjúkrahúsvistar manna. Það er óskynsamlegt og ranglátt almennt talað að taka upp slík flöt gjöld án tillits til efnahags og aðstöðu manna. Það á að fjármagna undirstöðuþætti velferðarkerfisins með almennum skatttekjum og mönnum á að standa sú þjónusta til boða ókeypis. 

Ég bið menn að gæta tungu sinnar.

[18:09] Hæstv. forseti. Ég skal vera stuttorð. Ég kveinka mér ekkert undan þessari umræðu. Mér finnst í sjálfu sér eðlilegt að hún fari fram á hv. Alþingi en það hefði kannski verið eðlilegra að hún færi fram undir liðnum fjárlög þar sem þetta er atriði sem tekið er á í fjárlagafrv. Hv. þm. Kristín Ástgeirsdóttir sagði áðan að við þyrftum að ná niður beinum framlögum til heilbrigðiskerfisins og hv. þm. Margrét Frímannsdóttir sagði m.a. að hæstv. heilbrrh. hefði átt að láta reyna á eitthvað annað og finna aðrar leiðir. Það er einmitt það sem hæstv. ráðherra er að gera á svo margan hátt. Hún nefndi úttektir á stofnunum, hagræðingu og samvinnu. Hæstv. ráðherra er líka að skipa nefnd um forgangsröðun í heilbrigðiskerfinu og hún hefur verið að fresta framkvæmdum sem er ekkert þægilegt heldur. Það er verið að reyna svo margt annað, en það dugar ekki til. Við getum ekki rekið okkar velferðarkerfi með erlendum lántökuum. Um það snýst málið, það er ekki flóknara. Og vegna þess að hv. þm. Sighvatur Björgvinsson var að gera lítið úr þeim sem hér hafa talað af hálfu Framsfl., þá sagði hv. þm. Siv Friðleifsdóttir að sjálfsögðu þegar hún talaði um matargjöld: ,,Það eru þessi innritunargjöld.`` Hv. þm. þurfti því ekkert að vera að snúa út hvað það snertir.

[18:10] Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Valgerði Sverrisdóttur sérstaklega fyrir hennar ræðu vegna þess að hún er eini framsóknarmaðurinn sem hefur tekið þátt í þessari umræðu sem kveinkar sér ekki undan henni. Hv. formaður fjárln. kemur hérna og undrast það að ég skuli gera það að umræðuefni að ráðherrann talar einni tungu við ríkisstjórnarborðið, annarri í fjölmiðlum og þeirri þriðju á þingi Framsfl. Hv. þm., í einni bók sem ég er viss um að þingmaðurinn hefur lesið segir: ,,Ræða þín skal vera já, já og nei, nei.`` Þingheimur á heimtingu á því að vita afstöðu ráðherrans til innritunargjalda. Hvers vegna? Vegna þess að þau marka tímamót. Það skiptir máli að ráðherrann hafi skoðun sem þingið veit hver er. Því miður kom þessi skoðun ekki fram í ræðu hæstv. ráðherra. Hún sagði að hún væri reiðubúin til að ræða það að taka upp nefskatt. Ég er til í að ræða það við hana. Hún hefur hins vegar sagt í fjölmiðlum að hún hafi orðað þetta við ríkisstjórnarborðið og því hafi verið hrundið út af borðinu. Hún hefur sagt í fjölmiðlum að hún sé á móti innritunargjöldum, en hún kemur samt hingað og segir að undir hennar forustu sé verið að vinna tillögur sem miða að því að menn eigi að borga 4--7 þús. kr. til að komast inn á sjúkrahús. Jú, og ef maður er blankur, þá fær maður að borga seinna. Er það næsta sem við sjáum frá heilbrrh. Framsfl. að það verði boðið upp á sjúkrahúsvist með raðgreiðslum hjá Visa eða Euro? Er þetta flokkurinn sem gekk til kosninga og sagði: ,,Það á að hverfa af braut þjónustugjalda``? Ég kveinka mér ekki undan þeirri umræðu. Það er hárrétt að Alþfl. jók þjónustugjöldin. Ég geri greinarmun á þjónustugjöldum eða innritunargjöldum en geri mér grein fyrir að þetta er álitamál. Málið er hins vegar það að Alþfl. gekk til kosninga með þessa stefnu klára. Framsfl. gekk til kosninga og sagði: ,,Við ætlum að lækka þjónustugjöldin. Við ætlum jafnvel að afnema þau.`` En hvað gerir hæstv. heilbrrh.? Hún fylgir stefnu um innritunargjöld sem hún er ósammála. Hún lætur Sjálfstfl. rúlla yfir sig, rúlla yfir það sem ungir framsóknarmenn segja að sé í algerri andstöðu við grundvallarstefnu Framsfl. um samvinnu, samhjálp og félagshyggju. Það er rétt að hæstv. ráðherra svari ungum framsóknarmönnum.

[18:13] Virðulegi forseti. Ja, það er ekki lítið þegar stormsveit Alþfl. tekur sig til og talar eins og innritunargjöld séu eitthvað nýtt. Hvaða gjöld lagði síðasti hæstv. heilbrrh. á sjúklinga? Hann lagði á gjöld sem eru allt upp í 20 þús. kr. á einstakling fyrir aðgerð. Tveir sjúklingar geta legið hlið við hlið á sjúkrahúsi. Annar borgar 20 þús. og hinn borgar ekki neitt. Þetta veit hv. þm. Sighvatur Björgvinsson kannski ekkert um. Mér finnst nefnilega eins og menn tali hér eins og þeir viti ekkert um hvað þeir eru að tala. En það þarf að samræma þetta.  Hv. þm. Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir