Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það frv., sem hér liggur fyrir um ráðstafanir til að draga úr áhrifum olíuverðhækkana á hitunarkostnað íbúða o.fl., hefur gengið í gegnum hv. Ed. og tekið þar nokkrum breytingum. Þetta frv. á að koma í stað laga nr. 5 frá 1974 um álagningu sérstaks gjalds til að draga úr áhrifum olíuverðhækkana, en með þeim lögum var ákveðið að leggja 1% gjald á söluskattsstofn allra sömu aðila og lög nr. 10 1960, um söluskatt, taka til. 1. gr. þessa frv. svarar til þessara laga og er algjörlega óbreytt frá þeim. Í öðru lagi er svo 2. gr. og þær gr., sem henni fylgja og eiga að koma í staðinn fyrir og leysa af hólmi lög nr. 47 1974, um ráðstafanirnar, þ.e.a.s. hvernig því fé, sem inn kæmi, skyldi ráðstafað. Þessi gr., 2. gr., hefur tekið nokkrum breytingum í hv. Ed. frá því sem hún var í frv. þegar það var lagt fram, og vil ég biðja hv. þdm. að líta í því sambandi á þskj. 321. Þar er 2. gr. að finna eins og frá henni var gengið af hv. Ed. Þar er í fyrsta lagi ákveðið, að tekjunum skuli ráðstafað þannig að styrkja þá aðila, sem nota olíu til hitunar íbúða sinna, og greiðist á hvern íbúa, sem býr við olíuupphitun, 8 200 kr. Það var í upphaflega frv. 7 200 kr., en var breytt í Ed. í 8 200 kr. Í öðru lagi er sú breyting gerð á þessum lið, síðustu málsgr. í a-lið, að upphaflega var gert ráð fyrir að styrkur þessi skyldi ekki greiddur til þeirra sem fá íbúðarhúsnæði sitt tengt við hitaveitu fyrir 29. febr. 1976. En eins og frá þessu var gengið í Ed. er síðasti málsliður b-liðar 2. gr. svo hljóðandi: „Styrkur þessi skal ekki greiddur til þeirra, sem eiga kost á að tengja íbúðir sínar við hitaveitu á þeim ársfjórðungi, sem styrkur kemur til greiðslu.“ Þetta er í rauninni alveg í samræmi við þá framkvæmd sem verið hefur. Samkvæmt því sem Ed. gekk frá b-lið 2. gr. á hann að orðast svo: „Til að styrkja rafveitur að því marki, sem þær nota olíu sem orkugjafa til framleiðslu rafmagns til hitunar íbúða á sölusvæði sínu, þannig að upphitun með rafmagni verði ekki að jafnaði óhagkvæmari en olíukynding.“ Þetta eru nokkru skýrari ákvæði en eru í lögunum, og er það sérstaklega síðasti málsl. sem þar kemur til. Svo er gert ráð fyrir að c-liðurinn orðist svo: „Til Orkusjóðs til að hraða hitaveitu- og raforkuframkvæmdum vegna hitunar íbúða, að því leyti sem tekjunum er ekki ráðstafað samkv. og b-lið þessarar gr.“ Í upphaflega e-liðnum var þetta svo: „Til Orkusjóðs til jarðhitaraunsókna og hitaveituframkvæmda.“ Aðrar gr. frv. eru óbreyttar frá því sem var í upphaflega frv. Gerð var sú áætlun um þetta gjald, að það mundi á ársgrundvelli nema 960 millj. kr. Að því er talið er munu fara á ársgrundvelli nú í greiðslur til einstaklinga 600–750 millj., og til rafmagnsveitna er gert ráð fyrir, að greiðslan muni nema um 50 millj. Það er því væntanlega um nokkurn afgang þarna að ræða og hann á þá að fara í Orkusjóð til þeirra aðgerða sem þar greinir. Það eykur væntanlega allmikið við þá upphæð, sem þannig kynni að verða afgangs, að á árinu er gert ráð fyrir að fjölmenn svæði tengist hitaveitu og ættu því greiðslur á þessu ári, olíustyrkurinn til einstaklinga, að verða nokkru minni en á síðasta tímabili. Það má segja, að í höfuðatriðum hafi menn verið sammála um þetta mál í hv. Ed., að því fráskildu, að menn greindi á um það hve mikið ætti að fara í olíustyrk til einstaklinga og hve mikið í Orkusjóð til þeirra aðgerða sem þar var um að tefla. Minni hl. hv. fjh.- og viðskn. Ed. lagði til, að í staðinn fyrir 8 200 kr. til einstaklings yrðu það 10 þús. kr. Hvernig svo sem menn vilja áætla bæði hvað söluskattsstigið gefur og hve margir muni tengjast hitaveitu á árinu, þá töldu þeir, sem að þeirri till. stóðu, að nokkur afgangur mundi verða, og lögðu þá einnig til, að sá afgangur yrði lagður í Orkusjóð til þeirra aðgerða sem þarna ræðir um. Það var því í raun og veru aðeins ágreiningur um þetta, hvort ætti að verja 10 þús. kr. til einstaklings í olíustyrk eða 8 200 kr., eins og þarna er um að tefla. Annars held ég að það sé rétt frá skýrt, að þó að menn létu uppi mismunandi hugleiðingar um málið, þá voru menn á einu máli þegar þetta lá fyrir. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara fleiri orðum um þetta mál. Það er einfalt, hefur í raun og veru verið hér til meðferðar áður, þ.e.a.s. í fyrra. Þó að það sé í ofurlítið breyttri mynd, þá er hér um sama málíð að tefla. Ég vona, að hv. fjh.- og viðskn. Nd. hafi fjallað um þetta mál eitthvað ásamt hliðstæðri n. í Ed., og það ætti að greiða fyrir því, að málið fái skjóta afgreiðslu hér í d. Ég tel samt einsýnt að þessu máli verði vísað til n. hér, en vil vinsamlegast fara fram á það við þá hv. n., að hún reyni að hraða störfum sínum svo sem hún frekast telur sér fært. Ég leyfi mér að leggja til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. fjh.- og viðskn.



Áður en ég gef næsta ræðumanni orðið, vil ég vekja athygli hv. dm. á því, að verði 1. umr. um dagskrármálið lokið fyrir kvöldmatartíma og komist málið þá til n., verður ekki kvöldfundur, ella verður kvöldfundur haldinn.



Herra forseti. Ég vil strax við 1. umr. þessa máls segja hér nokkur orð og koma á framfæri athugasemdum mínum, ekki síst vegna þess að við eigum ekki fulltrúa í þeirri n. sem málið fer til og um það mun fjalla. Það þarf ekki að endurtaka það hér, það hefur bæði verið svo oft sagt og almenningur í landinu fengið svo hatrammlega á því að kenna, að núv. stjórnarstefna hefur mjög svo þrýst á launakjör og afkomu alls almennings í landinu, og fyrir nokkrum mínútum var verið enn að auka þar á með samþykkt á hækkun söluskatts. Það frv., sem hér er til umr., eins og það lítur nú út fyrir að verða samþ., er þess eðlis, að það mun mjög auka á þá erfiðleika sem þeir einstaklingar hafa átt við að stríða í sambandi við kostnað vegna hitunar á íbúðarhúsum sínum þeir sem verða að búa við olíukyndingu. Hv. 4. þm. Reykv., Stjórnmálaritstjóri Tímans og einn af æðstu mönnum innan Framsfl., skrifaði leiðara í blað sitt 26. febr. s.l., þ.e. a. s í gær, leiðara, sem ber yfirskriftina: „Hve miklar byrðar þola heimilin.“ Í þessum leiðara er m.a. fyrst og fremst fjallað um þær kröfur sem uppi hafa verið um gjaldskrárhækkun hjá Rafmagnsveitu Reykjavíkur og Hitaveitu Reykjavíkur. Hv. 4. þm. Reykv. staðfestir í þessum leiðara að þær hækkanir, sem orðið hafa að undanförnu, eða þær hækkanir, sem Rafmagnsveita Reykjavíkur annars vegar og Hitaveita Reykjavíkur hins vegar hafa fengið á s.l. ári, séu þess eðlis og það miklar að þær geti vel við unað, þar þurfi ekki meiru á að bæta. Hann dregur þar af þær niðurstöður, eins og fyrirsögnin ber reyndar vitni um, að þær byrðar, sem er búið að leggja á herðar þeirra sem standa undir heimilisrekstri hér í Reykjavík, séu nú þegar orðnar nógu miklar, á þær verði ekki bætandi. En ég er hissa á því um hv. 4. þm. Reykv., form. þingfl. Framsfl. og jafnmikils og hann er ráðandi í þeim flokki, þegar til þess er litið að Framsfl. hefur hvað mest gumað af byggðastefnu, að það skuli ekki vera vikið einu orði að þeim stórkostlega kostnaðarauka, sem fólk úti á landsbyggðinni hefur orðið að taka á sig vegna þeirra verðhækkana, sem orðið hafa á olíu frá því að lögin, sem voru samþ. hér á Alþ. á s.l. ári, að ég held rétt í apríl s.l., voru samþ. Það liggur nú fyrir, að kostnaður íbúa á hitaveitusvæðum er sem nemur 20% af þeim kostnaði sem þeir íbúar víðs vegar á landinu verða við að búa sem kynda hús sín með olíu. Ég var einn þeirra, sem töldu þegar þessi lög voru sett á sínum tíma, að þá hefði þurft meira fjármagn til að nota í þessum tilgangi, að létta greiðslubyrðar þeirra einstaklinga, sem hér eiga hlut að máli, vegna þess gífurlega þunga kostnaðar, sem þeir urðu og hafa orðið æ betur fyrir frá því að þetta var gert. Nú er komið hér fram frv. frá hæstv. ríkisstj. þess eðlis að draga úr greiðslum frá því sem áður var gert. Það er talið að eitt söluskattsstig muni gefa á ársgrundvelli, eins og menn segja, um 1000–1100 millj. kr. Eins og frv. upphaflega leit út frá hæstv. ríkisstj. átti að taka af þessum 1 000–1100 millj. kr. 400 millj. kr., - átti að taka af því, sem ella hefði farið til niðurgreiðslu á olíusvæðunum, til þess - ja, hvað að gera við það? Það veit enginn enn, það átti að vera óráðstafað - ótiltekið í hvaða framkvæmdir það átti að fara. En sennilega hefur það átt að fara til þess að greiða eitthvað fyrir þeim fjárhagsörðugleikum, sem sagðir eru vera hér á Reykjavíkursvæðinu - hitaveitusvæði Reykjavíkur - til þess að útvíkka það svæði. Þegar þær reglur, sem borgað er eftir, voru hér til umr. og samþ., þá voru þær mjög svo gagnrýndar af hálfu hv. þm. Sjálfstfl., - mjög svo gagnrýndar og þeim fundið allt til foráttu. Og ekki skal ég leyna því, að það er ýmislegt við þessar reglur sem er þess eðlis að mætti breyta. En eigi að síður, enn þá er gert ráð fyrir óbreyttum reglum, þ.e.a.s. það er greitt á einstakling. Og þegar er litið til þess, að hækkun á olíuverði frá því að lögin voru samþ. í apríl s.l. hefur orðið um kr. 8.50 á hvern einasta lítra af olíu, sem þeir íbúar víðs vegar um landið þurfa að borga fyrir olíu sem hita hús sín með olíukyndingu, þá verður að teljast furðulegt af hæstv. ríkisstj. að leggja nú til að óbreytt krónutala komi til með að gilda í þessum efnum og þar til viðbótar að klípa um 400 millj. kr. af þessu til annars konar ráðstöfunar. Ég sagði áðan, að nú væri kostnaður á hitaveitusvæðinu talinn um 20% miðað við það sem upphitun kostar á olíusvæðunum. Ég veit ekki hvort hv. þm. hafa gert sér grein fyrir því, að það kostar íbúðareiganda í venjulegu íbúðarhúsnæði á olíusvæði á bilinu frá 15–20 þús. kr. á hverjum einasta mánuði að kynda íbúðarhús sitt, þ.e. sem næst helminginn af mánaðarkaupinu miðað við dagvinnutíma. Á sama tíma og þetta er staðreynd leggur hæstv. ríkisstj. fram á Alþ. frv. þess efnis að draga úr því sem hefur verið gert til þess að lækka þessa óskaplegu byrði sem fólk úti á landsbyggðinni hefur orðið að taka á sig. Ég þykist vita, að það yrði ekkert glæsilegt upplitið á íbúum hitaveitusvæðanna, ef þeir fengju á þriggja mánaða fresti reikning upp á um 60 þús. kr. vegna kostnaðar við upphitun íbúðarhúsnæðis síns. Miðað við það, að gjaldskrá Hitaveitu Reykjavíkur t.d. væri hækkuð um 30% frá því sem hún er nú, þá væri það í kringum þriðjungur þess, sem nú kostar að kynda íbúðarhúsnæði á olíusvæðinu - um þriðjungur með 30% hækkun. Það er því rétt, sem hv. 4. þm. Reykv., ritstjóri Tímans, segir, að það hljóta að vera einhver takmörk fyrir því hvað stjórnvöld geta leyft sér að leggja á almenning í landinu. Hv. 4. þm. Reykv. talar hér auðvitað fyrst og fremst um hitaveitusvæðið. En ef honum þykir komið nóg af álögum á þá aðila, sem búa á hitaveitusvæðum, þá vil ég spyrja: Hvað þá um alla hina, sem búa utan þessara svæða og hafa orðið að taka á sig stórkostlegar hækkanir á við það, sem gerst hefur hér á þéttbýlissvæðinu, því svæði sem hitaveitan nær til. Ég verð því að segja, að þessi stefna hæstv. ríkisstj. ber ekki þess vott, að það eigi að reyna að leiðrétta þá skekkju sem komin er í sambandi við aðstöðumun frá því sem var, þá skekkju sem hlýtur að leiða til sama ástands og var áður en fyrrv. ríkisstj. tók við völdum, þ.e. að fólk flykkist af þeim svæðum, sem verða að kynda hús með olíu, til þéttbýlissvæðanna hér á Suðvesturlandi, og verður því farið að öllum líkindum í sama farið og þá var. Ég verð að segja fyrir mitt leyti, að mér finnst furðulegt að þeir þm. stjórnarflokkanna, sem eru þm. þeirra landssvæða sem búa við þessi stórkostlega skertu greiðslukjör frá því sem áður var, skuli bjóða umbjóðendum sínum það að ætla að standa að slíkri lagasetningu. Ég tel það furðulegt. Ég fyrir mitt leyti tel, að með vinnubrögðum eins og hér er lagt til sé um beina aðför að dreifbýlisfólki að ræða, - aðför sem hlýtur að koma til með að verka í þá átt að það flýr unnvörpum frá þessum svæðum til höfuðborgarsvæðisins, á hitaveitusvæðin. Ég er ekkert hissa á því, þegar staðreyndir sýna að málum er svo komið, að það þarf helming tekna fyrirvinnu heimilis, miðað við dagvinnu, til þess bara að greiða kostnað af hitun íbúðarhúsnæðis. Ég vil því strax við 1. umr. koma hér á framfæri skrifl. brtt. og geri það nú, til þess að hún komist til n. og fái þar skoðun, og eins og ég sagði áðan, geri þetta vegna þess að við eigum ekki fulltrúa í þeirri n. sem kemur til með að fjalla um málið. Brtt. mín er í fyrsta lagi við 1. gr., að á eftir orðunum „svo og um aðra framkvæmd“ bætist: Einnig skal á tímabilinu 1. mars 1975 til 29. febr. 1976 leggja 20% aukagjald á gjaldskrár hitaveitna og skal því á sama hátt varið til að draga úr áhrifum verðhækkunar á olíu til hitunar íbúðarhúsnæðis. - Þó að orðið verði við þessari till. og hún yrði samþ., þá þýddi það þó ekki meiri kostnað á þá íbúa, sem búa við hitaveitukerfið, en rösklega þriðjung af því sem íbúar olíusvæðanna verða að borga. Ég tel því að slík till. eigi fyllsta rétt á sér til þess að reyna að minnka það mikla bil, sem orðið er nú milli þess kostnaðar sem er hjá húshitun á hitaveitusvæðum og hins vegar á olíusvæðum. Ef þetta yrði gert, mundi það þýða í reynd tekjur upp á 220–230 millj. kr. Ef áfram yrði haldið á þeirri braut, sem mörkuð var þegar lögin voru samþ., að allt andvirði söluskattsstigsins, 1000-1100 millj., færi í niðurgreiðslu á olíu + 20% aukagjald á gjaldskrár á hitaveitusvæðum, þá mundu verða til ráðstöfunar um 1200–1300 millj. kr. til þessa. Þrátt fyrir það er það allt of stór baggi, sem þeir íbúar sem búa á olíusvæðunum verða að gjalda vegna þeirrar gífurlegu hækkunar sem átt hefur sér stað í sambandi við olíuverð. Hér er sem sagt um það að ræða að þeir, sem best eru settir, komi til með að leggja ofurlítinn hluta af mörkum til þess að brúa þetta geigvænlega bil. í öðru lagi geri ég till. um að breyta 2. gr., þ.e. a-lið, í samræmi við það sem ég hef áður sagt, að sú tala, sem þar er núna eftir breyt., 8 200, var áður 7 200, hún falli niður og er þá meiningin að allt andvirði eins söluskattsstigs fari í að greiða niður olíu, og enn fremur að í stað orðanna „sem nemur 11/2 styrk einstaklings“ komi: sem nemur tvöföldum styrk einstaklings. - Ég held að Alþ. geti ekki vikið sér undan því að gera leiðréttingu á því gífurlega vandamáli sem er hjá elli- og örorkulífeyrisþegum og þeim sem fá bætur úr almannatryggingunum og hafa ekkert annað til lífsviðurværis, - Alþ. geti ekki skotið sér undan því að gera hér á leiðréttingu frá því sem nú er. Það er lágmark að mínu mati og auðvitað allt of lágt þó, að þessi styrkur verði hækkaður frá því að vera sem nemur 11/2 styrk einstaklings í það að vera tvöfaldur. Það er allt of lágt. En ég fer þó ekki hærra og það væri vissulega skref í áttina til að koma til móts við það fólk, sem hefur engar tekjur aðrar en elli- og örorkulífeyri, - koma til móts við það í þeirri hörðu baráttu, sem það heyr til þess að geta staðið undir þessum gífurlega kostnaðarauka. Þetta eru efnislega þær brtt. sem ég geri strax við 1. umr. til að koma þeim inn í umr. og til n. Það er í fyrsta lagi, að jafnframt því að lagt er 1 söluskattsstig á til þess að greiða niður olíuverð, sé lagt 20% aukagjald á gjaldskrár hitaveitna og það verði notað í sama skyni, til þess að greiða niður olíuverð hjá þeim, sem við það þurfa að búa. Í öðru lagi, að sett verði út sú tala sem nú er í frv., og í þriðja lagi að styrkur til þeirra, sem langverst eru settir, þ.e. elli- og örorkulífeyrisþegar, verði hækkaður frá því að vera 11/2 styrkur í að vera tvöfaldur. Þessu vildi ég koma á framfæri strax við 1. umr. málsins hér í d. til þess, kannske ekki síst ef hv. dm. hafa ekki gert sér grein fyrir því, hvað hér er um geigvænlegt vandamál að ræða, - vandamál sem fjöldi heimila á þessum svæðum getur bókstaflega ekki undir risið. Það er alveg augljóst mál. að ef t.d. fyrirvinna heimilis með 40 þús. kr. mánaðarlaun á að borga helminginn af því, 20 þús. á mánuði, til þess bara að kynda upp íbúðarhúsnæði, þá getur enginn við það búið áfram. Ég vil því vænta þess, að hv. þm. geri sér ljósa þá geigvænlegu byrði, sem lögð er á þetta fólk, og snúist við vanda þessa fólks í þá átt að létta byrðina, en ekki þyngja hana eins og hæstv. ríkisstj. ætlar nú að gera. Það er - mér liggur við að segja - furðuleg afstaða þeirra þm. dreifbýlisins, sem vita hvernig þessum málum er háttað, ef þeir sitja þegjandi og hljóðalaust undir að svo skuli nú vera snúið við blaði frá því sem áður var til ætlast. Ég tel þvert á móti, að það ætti að vera skýlaus skylda stjórnvalda, hverra sem eru, að gera ráðstafanir til þess að minnka verulega þennan geigvænlega kostnað þessa fólks, sem það hefur orðið að þola vegna hækkana á olíuverði. Það er vissulega mikil ábyrgð, sem þeir menn bera sem treysta sér til þess að rétta upp hönd með slíku óréttlæti eins og hér virðist ætla að eiga að líðast. Ég heiti því á alla þm., ekki bara þm. þeirra svæða sem ég er hér að höfða til, heldur og þingheim almennt, að gera sér grein fyrir þessu vandamáli, - vandamáli sem er svo stórt og svo þungur baggi á þessum einstaklingum úti á landi, að þeir fá ekki undir honum risið. Verður með einhverjum hætti að koma til liðs við þá til að létta þessa byrði. Ef það er komið svo sem einn af forustumönnum núv. stjórnarflokka, hv. 4. þm. Reykv., heldur fram, að byrðar heimila hér í Reykjavík séu nú þegar orðnar allt of miklar, hvað þá um hina, sem verða að borga margfalt meira til þessara nauðsynjahluta, margfalt meira en reykvíkingar eða íbúar á hitaveitusvæði þurfa að gera? Hvað þá um þá alla? Ég trúi því ekki fyrr en ég tek á því hér í þinginu, að dreifbýlisþm. stjórnarliðsins leyfi sér að sýna umbjóðendum sínum slíkt miskunnarleysi - liggur mér við að segja - slíkt miskunnarleysi eða lítilsvirðingu, eins og það mundi sýna að standa að samþykkt þess frv. sem hér er nú til umr. Ég trúi því vart, að þeir geti horft framan í nokkurn af sínum umbjóðendum eftir að þeir hafa gert slíkt.



Herra forseti. Ég vil fyrst beina því til hv. 5. þm. Vestf., sem var að ljúka máli sínu, að hann gæti sparað nokkrar mínútur í ræðuflutningi hér með brýningum eins og hann var með á landsbyggðarþm., eins og hann héldi að þeir hefðu gleymt því hvaðan þeir væru eða hvaða störfum þeir væru hér að gegna. Ég held satt að segja, að þeir í störfum sínum, bæði í þessum sal og í þingflokksherbergjum og í n., muni hvað þeir eiga hér að gera og hver skylda þeim hefur verið lögð á herðar. Ég vil segja það í sambandi við frv., sem hér liggur fyrir til umr., að ég hef ekki verið alls kostar ánægður með það. Tilgangur þeirra laga, sem sett voru hér í fyrra, var að ætla 1 söluskattsstig til þess að jafna aðstöðumun varðandi hitunarkostnað íbúðarhúsnæðis. Þá gerðu sér allir grein fyrir því, að enda þótt þetta söluskattsstig væri tekið til að jafna slíkan kostnað, þá hrökk það skammt í raun og veru til þess að jöfnuður fengist í landinu. Í því frv., sem hér er til umr., er vikið frá þessum megintilgangi á þann hátt, að í l. er gert ráð fyrir því, að allt söluskattsstigið fari til þessa, beinnar niðurgreiðslu á olíukostnaðinum og greiðslu til rafmagnsveitnanna vegna framleiðslu þeirra á raforku til húshitunar. En hér er komið inn á 3. greiðsluliðinn, e-lið 2, gr., þar sem gert er ráð fyrir að óákveðinn hluti af söluskattsstiginu verði látinn renna í Orkusjóð til framkvæmda, bæði varðandi hitaveitur og væntanlega skv. samþykkt Ed. einnig til raforkumála. Þegar þetta vandamál er haft í huga og við lítum á þær tölur, sem upp hafa verið gefnar um hitunarkostnað í landinu á olíuhitunarsvæðunum annars vegar og hitaveitusvæðunum hins vegar, sjáum við fyrst um hve gífurlegan mun er að ræða. Þó vil ég segja það, að sá hitunarkostnaður, sem þar er gefinn upp á hvern einstakling, stenst ekki gagnvart ýmsum héruðum landsins, þar sem hitastig er - við skulum segja tveimur stigum undir landsmeðaltali, og í öðru lagi þar sem íbúðarhúsnæði er svo háttað, að mikill hluti íbúðarhúsnæðis er mjög gamall og lítil endurnýjun hefur orðið síðan betri byggingarmáti kom til og betri einangrun. Í fyrra var gert ráð fyrir að mismunurinn á einstakling væri um 9 000 kr., þ.e.a.s. að hitunin kostaði á einstakling 13100 kr. á olíuhitunarsvæðunum, en aftur á hitaveitusvæðunum að meðaltali 4100 kr. á hvern íbúa. Ef við miðuðum við nokkurn veginn meðalfjölskyldu, 4 1/2 í fjölskyldu, væri mismunurinn á hitunarkostnaði fyrir slíka fjölskyldu 40 500 kr. s.l. ár. Nú hefur það gerst vegna hækkunar á olíu, að þessar tölur hafa breyst upp í 6 500 kr. á hitaveitusvæðum, en upp í 23 000 kr. á olíuhitunarsvæðunum. Þarna mundi þess vegna hitunarkostnaðarmismunur vera 74250 kr. fyrir meðalfjölskyldu á ári, og jafnvel þó að við tækjum til greina væntanlega hækkun, þá yrði þessi mismunur eigi að síður um 67 þús. kr. á meðalfjölskyldu. Hér er um svo gífurlegan aðstöðumun að ræða, að það er ekki að ófyrirsynju að um það er talað af fólki, sem hefur e.t.v. verið að hugsa um að flytjast búferlum, að velja sér ekki aðra staði en þar sem hitaveita væri. Það, sem mér þykir slæmt við frv. sem hér liggur fyrir, er það, að á sama tíma og þessi aðstaða hefur versnað á þennan hátt,eins og ég hef lýst, þá er ekki gert lengur ráð fyrir því, að allt söluskattsstigið fari beint til niðurgreiðslu á húshitun. Ég hef lítið svo á og hefur verið um það rætt, að það væri eðlilegt að leggja á orkuskatt, sem sérstaklega yrði varið til þess að hraða hitaveituframkvæmdum og virkjunum, þar sem hitaveitur eru ekki fyrir hendi og þar sem jarðhiti er ekki fyrir hendi, til þess að hægt sé að hita upp íbúðarhúsnæði með raforku auk heita vatnsins. Ég var að gera mér vonir um að einhver slíkur skattur eða eitthvert slíkt gjald yrði lagt á, en um það hefur ekki náðst samkomulag, að því að mér skilst, eða a.m.k. liggja ekki fyrir till. varðandi það mál á þessu stigi. Mér þykir þess vegna ómaksins vert nú við 1. umr., áður en málinu verður vísað til n., að koma á framfæri þeirri hugmynd og raunar brtt., að því gjaldi, sem skv. e-liðnum ætti að verja til hitaveituframkvæmda og raforkuframkvæmda, verði fyrst og fremst varið til raforkuframkvæmda vegna húshitunar, og þá hef ég í huga þau svæði, þar sem jarðhiti er ekki fyrir hendi. Ég tel þetta vera eina réttlætanlega möguleikann á því að samþ. frv. eins og það liggur nú fyrir, og ég vil fagna því, að í meðförum Ed. hefur þetta þó, þokast mjög í rétta átt. Ég vil þó taka það fram varðandi ræðu hv. 5. þm. Vestf., að ég tel ekki að hann hafi farið þar alls kostar rétt með tölur. Ég held að söluskattsstigið sé innan við milljarð, og ég veit ekki betur en reiknað sé með að kostnaður við niðurgreiðslu á olíu verði um 800 millj., og ef 50 millj. koma til viðbótar til rafveitnanna, þá eru ekki eftir neinar 400 millj. Það væru í hæsta lagi 150 millj. Ef spáð er núna, eins og ég hef heyrt, að söluskattsstigið geri 960 millj., þá eru eftir 110 millj., en ekki 400 millj., þannig að það er tiltöluleg.a minni fjárupphæð, sem þarna er um að tefla, en áður var. En ég tel það þýðingarmikið gagnvart því fólki, sem býr á þessum svæðum, að þessum peningum verði varið til þess að flýta fyrir því að það geti fengið húshitun með raforku, ef það fær hana ekki með jarðvarma. Ég vil leyfa mér að leggja fram brtt. varðandi 2. gr., sem fellir niður ákvæðið um heitt vatn, að e-liður orðist þannig: „Til Orkusjóðs til að hraða raforkuframkvæmdum vegna hitunar íbúða, að því leyti sem tekjunum er ekki ráðstafað skv. a- og b-lið þessarar gr.“ Ég vil endurtaka það, að þá hef ég fyrst og fremst í huga að því verði varið til raforkuframkvæmda á þeim svæðum landsins, þar sem heitt vatn finnst ekki í jörðu.



Herra forseti. Ég skal verða stuttorður og það verður hægt að ljúka 1. umr. af minni hálfu nú um kvöldmatarleytið. En út af því sem hv. 4. þm. Vestf. sagði, þá er ekki alls kostar rétt hjá hv. þm. að það þurfi ekki að brýna þá stjórnarliða úr þingliði Vestfjarða til þess að standa á rétti umbjóðenda sinna þar. Hvað er verið að gera hér með c-liðnum, eins og hann var í frv. Það átti að klípa nokkur hundruð millj. af þeim styrk, sem m.a. kjósendur hv. þm. Gunnlaugs Finnssonar á Vestfj. hafa fengið greiddan allt til þessa, til þess að ráðstafa því í ótilteknar framkvæmdir, kannske til að ráðstafa því í þær framkvæmdir, sem við vildum fá í gegnum fjárl. og sumir Vestf.- þm. m.a. hv. þm. neituðu um til vatnsorkurannsókna á Vestfjörðum. Það er því ekki að ófyrirsynju, að ég ásamt fleirum brýni bæði þennan hv. þm. svo og aðra stjórnarliða til þess að gæta betur að hag umbjóðenda sinna á Vestf jörðum a.m.k. Það er ekki að ófyrirsynju. Þá sagði hann að ég hefði hér farið rangt með tölur. Ég sagði, að skv. upphaflegri mynd frv. hefði verið gert ráð fyrir því að taka 400 millj. af því sem 1 söluskattsstig gæfi. Það eru upplýsingar, sem hæstv. forsrh. gaf mér. Það er þá hann sem er að segja ósatt, að áliti hv. þm. Gunnlaugs Finnssonar, en ekki ég, og það verður hann að eiga við hann. Það stendur eigi að síður óhaggað, að það er talið að söluskattsstigið yfir heilt ár gefi 1000–1100 millj. kr., og það voru uppi hugmyndir um að það yrðu teknar um 400 millj. af því. Það voru hugmyndir a.m.k. ríkisstj., að eigin sögn hæstv. forsrh. Ég endurtek það, sem ég sagði áðan, ég heiti a.m.k. á Vestfjarðaþm. úr stjórnarliði, að þeir láti ekki troða svo á umbjóðendum sínum í þessu máli að lækka við þá þann styrk, sem þeir hafa fengið, þrátt fyrir stóraukinn kostnað vegna hækkunar á þeim tíma sem orðið hefur. Ég bíð og sé hvað setur við atkvgr. um þetta mál, hvernig þeir snúast þá við, hv. þm. stjórnarliðsins að vestan, eins og hv. 4. þm. Vestf., hvort hann er þess sinnis eins og ég, að það sé réttlætanlegt að leggja nokkurn skatt á þá, sem best eru settir, til þess að jafna þetta bil. Ég bíð meðan ég sé ekki, að hann sé til þess líklegur eða þangað til hann réttir upp höndina með till. minni. En þá skal ég láta hann njóta þess sannmælis, sem hann á þá skilið, svo og aðra, en fyrr ekki.