Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti frá meiri hluta utanríkismálanefndar um tillögu til þingsályktunar um viðurkenningu á sjálfstæði og fullveldi Palestínu. Tillagan felur í sér að Ísland viðurkenni Palestínu sem sjálfstætt og fullvalda ríki innan landamæranna frá því fyrir sex daga stríðið árið 1967. Ég vil segja það strax í upphafi að það er mér sérstakt ánægjuefni að fá tækifæri til þess í dag að mæla fyrir þessu nefndaráliti og þoka þessu baráttumáli þannig áleiðis. Ég vil líka nota tækifærið og þakka hæstv. utanríkisráðherra, sem því miður er fjarstaddur þessa umræðu vegna skyldustarfa erlendis, fyrir að hafa lagt þetta mál fram af hálfu ríkisstjórnarinnar til umfjöllunar á Alþingi. Alþingi hefur um langt árabil stutt sjálfsákvörðunarrétt og sjálfstætt ríki Palestínumanna, lagt áherslu á friðsamlega lausn deilumála Palestínumanna og Ísraels og talið brýnt að alþjóðasamfélagið knýi fram samkomulag deiluaðila. Það er rétt í þessu efni að rifja það upp að Alþingi hefur samþykkt sérstakar ályktanir hér að lútandi, m.a. ályktun nr. 19/111 um deilur Palestínumanna og Ísraels frá 18. maí 1989. Það var þingsályktunartillaga sem lögð var fram af utanríkismálanefnd og fól í sér að viðurkenna bæri sjálfsákvörðunarrétt palestínsku þjóðarinnar og tilverurétt Ísraelsríkis. Mér finnst ástæða til að undirstrika það sérstaklega að árið 1989 samþykkti Alþingi ályktun að frumkvæði utanríkismálanefndar að viðurkenna bæri sjálfsákvörðunarrétt palestínsku þjóðarinnar. Á ný samþykkti Alþingi ályktun 30. apríl 2002 sem einnig var lögð fram af utanríkismálanefnd þar sem þess var krafist að hafnar yrðu friðarviðræður um sjálfstætt ríki Palestínumanna og öryggi Ísraelsríkis innan alþjóðlegra viðurkenndra landamæra. Málefni Palestínu hafa mörgum sinnum verið á dagskrá núverandi utanríkismálanefndar á síðustu mánuðum, þar af á fimm fundum með utanríkisráðherra. Nefndin hvatti utanríkisráðherra sérstaklega til að fara til Gaza, Vesturbakkans og Austur-Jerúsalem til að kynna sér aðstæður á heimasvæðum Palestínumanna og stöðu deilunnar. Gaf ráðherra nefndinni munnlega skýrslu í ágúst 2011 og meiri hlutinn í utanríkismálanefnd sem stendur að því nefndaráliti sem ég geri nú grein fyrir leggur áherslu á sögulegt samhengi umfjöllunar Alþingis um deiluna fyrir botni Miðjarðarhafs og rétt Palestínumanna til eigin ríkis þegar við fjöllum um þetta mál hér og nú. Það er skoðun okkar sem skipum þennan meiri hluta að tillagan sem nefndin hefur haft til umfjöllunar og er til umræðu nú í kvöld sé rökrétt framhald fyrri ályktana Alþingis og í raun eðlilegur áfangi í pólitískri þróun málsins. Það er líka sjónarmið okkar, og við styðjum þar með þau sjónarmið sem koma fram í greinargerð með þingsályktunartillögu hæstv. utanríkisráðherra, að krafa Palestínumanna um að fá að njóta sjálfsákvörðunarréttar í eigin ríki verði heldur ekki aðskilin frá þeirri lýðræðisþróun sem farið hefur um þetta svæði að undanförnu, þótt vissulega sé enn ekki séð fyrir endann á því ferli. Ólögmætt hernám Vesturbakkans, Gaza og Austur-Jerúsalem hefur staðið yfir frá árinu 1967, eða í 44 ár. Í seinni tíð hafa háir múrar verið reistir sem skipta Palestínu upp í marga hluta. Ísrael heldur áfram landtökum, með sístækkandi byggðum, svo sem á Vesturbakkanum og í Austur-Jerúsalem. Þessi ólögmæta landtaka Ísraelsmanna er meðal þess sem hefur spillt fyrir friðarviðræðum. Palestínumenn hafa um árabil búið við mannréttindabrot sem ganga gegn ákvæðum þjóðaréttar, svo sem mannréttindayfirlýsingar Sameinuðu þjóðanna, fjórða Genfarsáttmálans um vernd óbreyttra borgara á stríðstímum og ályktana Sameinuðu þjóðanna. Ég vil hér einnig nefna að eftir að aðild Palestínu að UNESCO, Menningarmálastofnun Sameinuðu þjóðanna, var samþykkt brugðust ísraelsk stjórnvöld við með því annars vegar að frysta skattgreiðslur sem höfðu verið innheimtar fyrir Palestínu og hins vegar með því að tilkynna um tvö þúsund nýjar landtökubyggðir og að hraða byggingu þeirra. Mannréttindabrot á hernumdu svæðunum eru sérstakt áhyggjuefni og mikilvægt að nýta hvert tækifæri til að hvetja alla deiluaðila til að láta þegar í stað af öllum ofbeldisverkum og til að virða mannréttindi og mannúðarlög. Árásum Hamas frá Gaza-svæðinu á byggðir Ísraelsmanna verður að linna. Þá þarf að leiða innri deilumál til lykta. Við þekkjum það að þar eru erfið mál sem lengi hafa verið uppi á borðum og sem við, sem höfum fylgst með málum utan frá, áttum okkur kannski ekki á í dag hvernig á að leiða til lykta. Engu að síður er það þannig að það er forsenda pólitískrar samstöðu Palestínumanna og í raun forgangsmál að fylkingar Palestínumanna - og hér vísa ég til Hamas og Fatah - starfi saman. Meiri hlutinn telur einnig ástæðu til að árétta að PLO, Frelsissamtök Palestínu, eru hinn lögmæti fulltrúi allrar palestínsku þjóðarinnar í samræmi við ályktun allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna frá 1974. Frelsissamtök Palestínumanna og heimastjórn Palestínu (PNA) hafa gefið vopnaða baráttu upp á bátinn, viðurkennt Ísraelsríki og fallist á landamærin frá því fyrir sex daga stríðið 1967 sem framtíðarlandamæri. Frá árinu 1988, þegar PLO gaf út yfirlýsingu um stofnun Palestínuríkis og ósk um friðarumleitanir sem mundu byggjast á tveggja ríkja lausn, hafa 132 ríki viðurkennt Palestínu sem sjálfstætt og fullvalda ríki. Þar af eru átta aðildarríki Evrópusambandsins og sjö aðildarríki Atlantshafsbandalagsins. Meiri hlutinn bendir á að árið 1947 samþykkti allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna sögulega ályktun um að skipta skyldi Palestínu í tvö sérstök og sjálfstæð ríki. Þannig var það þegar árið 1947, raunar hinn 29. nóvember það ár, sem allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna komst að þessari niðurstöðu og lagði þannig í raun og veru línu um það að hér ættu að verða tvö ríki, tveggja ríkja lausnin ætti að vera framtíðarlausn. Sú niðurstaða byggðist á skoðun og niðurstöðu meiri hluta sérstakrar nefndar allsherjarþingsins um skoðun Palestínumálsins undir formennsku Thors Thors, sendiherra og fyrsta fastafulltrúa Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum. Þótt nærri 64 ár séu liðin frá samþykkt ályktunarinnar hefur hún ekki komist að fullu til framkvæmdar eins og kunnugt er. Meiri hlutinn telur skýrt að Palestína uppfyllir skilyrði til að geta talist fullgildur aðili að þjóðarétti. Almennt er litið svo á að ríki þurfi landsvæði, íbúa, ríkisstjórn sem fari raunverulega með stjórn á viðkomandi landsvæði og sjálfstæði til að hafa samskipti við önnur ríki. Í nefndaráliti meiri hlutans eru þessi atriði reifuð nánar og rökstudd og ætla ég ekki að fara frekar í það í þessari framsöguræðu en vísa í meirihlutaálitið þar um. Meiri hlutinn leggur líka áherslu á það að uppbygging hefur gengið vel í Palestínu. Byggðar hafa verið upp þær stofnanir, innviðir og hagkerfi sem þarf fyrir ríki. Nýlegar úttektir Sameinuðu þjóðanna, Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og Alþjóðabankans hafa leitt til yfirlýsinga allra þessara stofnana um að palestínska heimastjórnin sé fyllilega fær um að sinna ríkisrekstri. Þá ályktaði alþjóðleg samráðsnefnd um uppbyggingu Palestínu undir forsæti Noregs á fundi sínum 19. september 2011 að Palestínumenn hafi náð ótvíræðum árangri á sviði efnahagsuppbyggingar á undanförnum árum. Með nýlegum aðgerðum Ísraels er reynt að bregða fæti fyrir starfsemi opinberra stofnana í Palestínu með frystingu skattgreiðslna sem hafa verið innheimtar fyrir Palestínu. Meiri hlutinn gagnrýnir þetta framferði harðlega. Í umfjöllun nefndarinnar um þingsályktunartillögu var það niðurstaða meiri hlutans að leggja til viðaukatillögur við tillöguna eins og hún var lögð fram af hæstv. utanríkisráðherra. Meiri hlutinn leggur til að Alþingi skori á Ísraelsmenn og Palestínumenn að leita sátta með friðarsamningum á grundvelli þjóðaréttar og ályktana Sameinuðu þjóðanna sem meðal annars feli í sér gagnkvæma viðurkenningu Ísraelsríkis og Palestínuríkis og leggur til breytingu í þá veru. Meiri hlutinn minnir á rétt palestínsks flóttafólks í þessu sambandi til að snúa aftur til fyrri heimkynna í samræmi við margítrekaðar ályktanir Sameinuðu þjóðanna og gerir einnig tillögu um breytingu í þá veru. Þá krefst meiri hlutinn þess af deiluaðilum fyrir botni Miðjarðarhafs að þeir láti þegar í stað af öllum hernaði og ofbeldisverkum, virði mannréttindi og mannúðarlög og gerir sömuleiðis tillögu um breytingu í þá veru á texta tillögunnar. Ég vil nefna það og fagna því sérstaklega að á vettvangi utanríkismálanefndar er allbreið samstaða um tillögu til Alþingis um afgreiðslu á þessu máli. Fulltrúar fjögurra stjórnmálaflokka af fimm á Alþingi eru sammála því nefndaráliti sem ég geri hér grein fyrir og ég fagna því sérstaklega. Ég tel að á vettvangi nefndarinnar hafi verið góð umræða um flestar hliðar þessa máls. Við fengum til okkar gesti og leituðum umsagnar og að sjálfsögðu eru skiptar skoðanir um þetta mál. Þetta er stórt mál, flókið og erfitt úrlausnar eins og við höfum séð og dæmin sanna undanfarin ár og þess vegna er ekki sérkennilegt að um það séu skiptar skoðanir. Ég harma það að Sjálfstæðisflokkurinn sé ekki með á þessu nefndaráliti heldur skili séráliti en ég virði að sjálfsögðu fyllilega viðhorf sjálfstæðismanna og þau sjónarmið sem þau rekja í sínu nefndaráliti. Ég vil þó geta þess að í löndunum í kringum okkur er góður stuðningur við frelsisbaráttu Palestínu og þau markmið sem Palestínumenn hafa sett sér um stofnun sjálfstæðs ríkis jafnvel þótt sum af nágrannaríkjum okkar hafi ekki þegar stigið það skref að viðurkenna Palestínu sem sjálfstætt ríki. Ég vil sérstaklega nefna Noreg í þessu samhengi. Utanríkismálanefnd átti þess kost að kynnast sérstaklega starfi Norðmanna sem hafa látið sig þessi mál miklu varða og átt ákveðið frumkvæði í friðarumleitunum fyrir botni Miðjarðarhafs. Utanríkismálanefnd fékk sérstakan sérfræðing úr norska utanríkisráðuneytinu á fund við sig þar sem farið var yfir stöðu mála fyrir botni Miðjarðarhafs og við höfum að sjálfsögðu kynnt okkur afstöðu Norðmanna sérstaklega. Á fundi sem utanríkismálanefnd Alþingis átti með Jónasi Gahr Störe, utanríkisráðherra Noregs, nú í haust bar málefni Palestínu á góma og hann reifaði þar þau sjónarmið sem norska ríkisstjórnin hefur í þeim málum. Norska ríkisstjórnin hefur ekki tekið ákvörðun um að leggja til eða ákveða að viðurkenna sjálfstæði og fullveldi Palestínu með þeim hætti sem við erum að leggja til hér en eftir umræður um þetta mál, m.a. á Norðurlandaráðsþingi í byrjun nóvember, þar sem utanríkisráðherra Noregs var til svara, þá tel ég, það er a.m.k. mitt mat á stöðunni, að það sé stutt í það að Norðmenn taki svipaða ákvörðun og við Íslendingar erum hér með til umfjöllunar að taka. Í því sambandi má m.a. nefna það að einn af forustumönnum hægri flokksins í Noregi, Kåre Willoch, fyrrverandi formaður flokksins og forsætisráðherra Noregs, hefur verið einn ötulasti baráttumaður þar í landi fyrir sjálfstæði og réttindum Palestínu, sjálfsákvörðunarrétti þeirra, og mælt mjög með því að Norðmenn taki þetta skref. Enda þótt um þetta mál kunni að vera skiptar skoðanir á milli stjórnmálaflokka og jafnvel innan stjórnmálaflokka þá held ég að fullyrða megi að málstaður Palestínumanna eigi sér stuðningsmenn í öllum stjórnmálaflokkum. Mig langar til að drepa hér niður í grein í Morgunblaðinu, sunnudaginn 2. okt. sl., eftir Styrmi Gunnarsson, fyrrverandi ritstjóra Morgunblaðsins, undir yfirskriftinni: Ísland á að viðurkenna fullveldi og sjálfstæði Palestínu. Þar segir hann m.a., með leyfi forseta: „Eru einhver sérstök efnisleg rök fyrir því að viðurkenna ekki sjálfstæði Palestínu? Enginn dregur í efa að Palestínuarabar eru sérstök þjóð, sem ræður yfir tilteknu landsvæði, þótt mjög sé að þeim þrengt. Hvers vegna ætti ekki að viðurkenna Palestínu sem sjálfstætt ríki? Af því að Ísraelar eru á móti því? Eru það nægileg rök? Nei. Það er ekki hægt að færa nokkur efnisleg rök fyrir því að Ísland viðurkenni ekki Palestínu sem sjálfstætt og fullvalda ríki.“ Ég tel því að þessi viðhorf eigi sér stuðningsmenn um allt íslenskt samfélag. Í þjóðarpúlsi Gallups frá því í október síðastliðnum var sérstaklega spurt um afstöðu íslensku þjóðarinnar til málefna Palestínu. Þar var spurt að því hvort þeim sem svöruðu þætti að Íslendingar ættu að viðurkenna sjálfstæðis- og fullveldiskröfu Palestínu eða hvort þeir ættu ekki að gera það. Þá kemur í ljós að af þeim sem afstöðu tóku sögðu 80% að þeir teldu rétt að viðurkenna sjálfstæðis- og fullveldiskröfu Palestínu en 20% töldu að það ætti ekki að gera það. Það sem kemur líka í ljós í þeirri könnun er að það er meirihlutastuðningur við þetta sjónarmið meðal kjósenda allra stjórnmálaflokka. Það finnst mér sýna vel að málstaður Palestínumanna á mikinn og góðan hljómgrunn meðal Íslendinga. Herra forseti. Meiri hluti utanríkismálanefndar telur ljóst að stofnun Palestínuríkis megi ekki dragast á langinn og styður jafnframt óskir Palestínu um sjálfstæði og aðild að Sameinuðu þjóðunum. Sjálfstæði er réttur Palestínumanna og það er skylda Íslendinga og alþjóðasamfélagsins að virða óskir þeirra um aðild og nýta jafnframt þennan möguleika til að hefja friðarviðræður á ný. Hér vil ég líka sérstaklega geta um þau sjónarmið sem utanríkisráðherra Noregs lét falla í umræðum á Norðurlandaráðsþingi um þetta mál sérstaklega. Hann sagði þar að Norðmenn hefðu átt marga fundi með fulltrúum Palestínumanna og stjórnvalda þar og hvatt þá að því er varðar umsóknina um aðild að Sameinuðu þjóðunum eindregið til þess að fara þá leið að sækja um gagnvart allsherjarþinginu en ekki öryggisráðinu, einfaldlega vegna þess að Norðmenn töldu að það væru meiri líkur á því að þeir næðu áfangasigrum með þeirri leið. En Jónas Gahr Störe sagði jafnframt: Þetta voru okkar ráð. Palestínumenn ákváðu sjálfir að sækja um fulla aðild í gegnum öryggisráðið. Þeir áttu lögmætan rétt á því og þó að þeir hafi ekki fylgt okkar ráðum þá styðjum við þá í því sem þeir gera og ákveða að gera á lögmætan hátt. Þetta finnst mér mikilvægt að hafa í huga í umræðunni um þetta mál einkum og sér í lagi þegar vísað er til afstöðu annarra þjóða, ekki síst Norðmanna, sem hefur komið upp í þessari umræðu á vettvangi utanríkismálanefndar. Meiri hluti utanríkismálanefndar gerir kröfu um að stofnanir alþjóðasamfélagsins hafi mun ákveðnari aðkomu að friðarumleitununum en hingað til. Sameinuðu þjóðunum ber að sjálfsögðu að tryggja frið og öryggi sem og virðingu fyrir alþjóðalögum og mannréttindum. Meiri hlutinn telur í þessu samhengi rétt að nefna til sögunnar Alþjóðlega sakamáladómstólinn, sem er ein helsta réttarbót á alþjóðavettvangi á undanförnum árum. Forsendur þess að dómstóllinn beiti lögsögu sinni eru meðal annars að ríki sem ræður því yfirráðasvæði þar sem viðkomandi háttsemi átti sér stað viðurkenni lögsögu dómstólsins. Ef Palestína öðlaðist viðurkenningu sem ríki að þjóðarétti, hvort heldur er sem aðildarríki eða áheyrnaraðildarríki Sameinuðu þjóðanna, gæti það á grundvelli ákvæðis 3. mgr. 12. gr. Rómarsamþykktar um Alþjóðlega sakamáladómstólinn viðurkennt lögsögu dómstólsins, þrátt fyrir að vera ekki aðili að samþykktinni. Það hefur að sjálfsögðu heilmikil umræða farið fram um það í þessu máli hvort viðurkenning á sjálfstæði Palestínu eins og hér er lagt til muni hjálpa til þess að friður komist á á þessu svæði eða hvort þetta kunni hugsanlega að trufla það ferli. Um þetta kunna að sjálfsögðu að vera skiptar skoðanir og ólíkt mat hvað þetta snertir. Það er hins vegar sjónarmið meiri hlutans að það séu mestar líkur á friði með jafnari stöðu deiluaðila, með jafnari stöðu Ísraels og Palestínu að þjóðarétti. Það séu meiri líkur á að friðarumleitanir beri árangur ef ríkin standa jafnar að fæti en þau gera í dag. Það er heppilegri leið en sú kyrrstaða sem ríkt hefur í áratugi. Allir sjá að það er ekkert í hendi á allra næstu mánuðum, missirum og jafnvel árum hvað varðar sjálfstæðisbaráttu Palestínumanna í gegnum óbreytt ástand. Viðurkenning á sjálfstæði og fullveldi Palestínu er skref í átt til friðar, að mínu viti og að áliti okkar sem stöndum að þessu nefndaráliti. Meiri hlutinn fagnar fyrirliggjandi tillögu og þeim tímamótum sem hún markar og leggur til að hún verði samþykkt með breytingu sem gerð er grein fyrir í þessu nefndaráliti og ég hef rakið og lögð er til í sérstöku þingskjali. Ég vil nota þetta tækifæri og þakka öllum þeim sem hafa lagt hönd á plóg við vinnu þessa máls. Ég vil þakka samstarfsmönnum mínum í utanríkismálanefnd, öllum, fyrir mjög málefnalega og uppbyggilega umræðu um þetta mál á vettvangi nefndarinnar, fyrir að hafa lagt í púkkið, fyrir að hafa komið fram með ólík sjónarmið og ólíkar nálganir á þetta mál. Sömuleiðis vil ég þakka umsagnaraðilum og gestum sem komu á fund nefndarinnar fyrir þeirra framlag. Þá vil ég einnig nota þetta tækifæri og þakka þeim baráttusamtökum, sem starfað hafa um langt árabil hér á landi fyrir sjálfsákvörðunarrétti og sjálfstæði Palestínumanna, fyrir þeirra þrotlausu baráttu. Því þar eru margir einstaklingar sem hafa lagt mikið á sig í baráttunni fyrir rétti Palestínumanna til að stofna eigið ríki. Og að sjálfsögðu þökkum við þeim fyrir þeirra ómetanlega framlag. Birgitta Jónsdóttir, áheyrnarfulltrúi í utanríkismálanefnd, er samþykk því áliti sem meiri hlutinn sendir frá sér, en undir nefndarálitið skrifa Árni Þór Sigurðsson, Sigmundur Ernir Rúnarsson, Mörður Árnason, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, Gunnar Bragi Sveinsson, Álfheiður Ingadóttir og Amal Tamimi. Að svo mæltu, virðulegi forseti, hvet ég Alþingi til að samþykkja þá tillögu sem meiri hluti utanríkismálnefndar leggur til og greiði atkvæði með því að Ísland viðurkenni sjálfstæði og fullveldi Palestínu innan landamæranna frá því fyrir stríðið 1967.

Herra forseti. Ég mæli hér í fjarveru hv. þm. Bjarna Benediktssonar sem er skrifaður framsögumaður þessa minnihlutaálits okkar tveggja. Í hans fjarveru mun ég mæla fyrir því áliti hér. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Árna Þór Sigurðssyni og taka undir það með honum að málið var ágætlega unnið í utanríkismálanefnd. Ég vil þakka fyrir þá vinnu. Þetta er flókið mál eins og fram kom í máli formanns utanríkismálanefndar og ekki að ástæðulausu að um það hafi verið deilur í áratugi. Tillagan sem hér um ræðir gengur út á það að Ísland viðurkenni Palestínu sem sjálfstætt og fullvalda ríki innan landamæranna frá því fyrir sex daga stríðið árið 1967. Minni hluti utanríkismálanefndar styður tveggja ríkja lausn, en gerir margháttaðar athugasemdir hvað varðar tímasetningu, aðdraganda málsins, vinnulag og einhliða framsetningu. Á umliðnum árum hefur Alþingi stutt sjálfsákvörðunarrétt og sjálfstætt ríki Palestínumanna. Undir forustu sjálfstæðismanna árið 1989 samþykkti Alþingi ályktun nr. 19/111, sbr. 102. mál á 111. löggjafarþingi, þar sem sett var fram áskorun til ísraelskra stjórnvalda um að koma í veg fyrir manndráp á varnarlausum borgurum og lögð áhersla á að þau virtu mannréttindayfirlýsingu Sameinuðu þjóðanna og 4. Genfarsáttmálann um vernd óbreyttra borgara á stríðstímum. Alþingi benti á nauðsyn þess að báðir aðilar forðist ofbeldisverk, sýni raunverulegan samkomulagsvilja og viðurkenni rétt hvor annars í samræmi við ályktun Sameinuðu þjóðanna nr. 181 frá 29. nóvember 1947 sem, ásamt ályktunum öryggisráðsins, nr. 242 frá 1967, og nr. 338 frá 1973, myndi þann grundvöll sem geti skapað varanlegan frið og öryggi í Austurlöndum nær. Alþingi hefur í 22 ár talið að Ísland eigi að hafa vinsamleg samskipti við Frelsissamtök Palestínu, PLO. Undir forustu sjálfstæðismanna samþykkti Alþingi á ný ályktun nr. 25/127 árið 2002 þar sem það krafðist þess að öllum ofbeldisverkum linnti, þar á meðal sjálfsmorðsárásum og beitingu hervalds, að Ísrael drægi herlið sitt til baka frá sjálfsstjórnarsvæðum Palestínumanna, að deiluaðilar semdu um vopnahlé og að hafnar yrðu friðarviðræður um sjálfstætt ríki Palestínumanna og öryggi Ísraelsríkis innan alþjóðlegra viðurkenndra landamæra í samræmi við ályktanir öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna. Vísaði Alþingi til fyrri ályktana um leið og það lýsti yfir að þjóðum heims bæri að stuðla að því að Ísraelsmenn og Palestínumenn leystu úr ágreiningsefnum sínum á grundvelli alþjóðalaga og samþykkta Sameinuðu þjóðanna. Því hefur ávallt verið haldið til haga á Alþingi hversu mikilvægt það er að taka tillit til sjónarmiða beggja aðila sem þarna deila. Alþingi hefur ályktað um þá framtíðarsýn að þarna verði tvö ríki sem geti búið í friði og sátt hvort við hliðina á öðru. Hið sama hefur verið markmið kvartettsins svonefnda og raunar allra þeirra sem hafa komið að friðarviðræðum á þessu svæði, þ.e. að tryggja þá framtíðarsýn. Meginmarkmið þessarar leiðar hefur verið að stíga þau skref sem líklegust eru til að koma á varanlegum friði á svæðinu. Það er með þeim hætti sem Ísland beitti sér á sínum tíma við stofnun Ísraelsríkis. Á þeim nótum hefur Alþingi ályktað fram til þessa. Í athugasemdum með tillögunni er vísað til lýðræðisþróunar í heimshlutanum í kjölfar hins svokallaða arabíska vors. Minni hlutinn fagnar heils hugar þeim mikilvægu áföngum í átt til lýðræðis sem náðst hafa á undanförnum mánuðum, en telur of snemmt að fullyrða almennt um lýðræðisþróun í Miðausturlöndum á þessu stigi. Lýðræðislegar kosningar hafa aðeins farið fram í Túnis og Marokkó og ástandið er óvíða stöðugt. Líta má til atburða á síðustu dögum í Egyptalandi þar sem borgararnir andæfa nú herforingjastjórninni sem tók við eftir atburðina fyrr á árinu. Alls er óvíst með framkvæmd kosninganna sem hófust í dag, að ég held. Reyndar er það svo að samkvæmt fréttum í kvöld lítur vel út með kjörsókn. Vonandi ganga þær vel og verða vísbending um frekari lýðræðisþróun í þessum heimshluta. Það er mat minni hluta utanríkismálanefndar að staða mála innan annarra ríkja á svæðinu sé ólík stöðu mála í Palestínu þar sem samið hefur verið um sérstakt friðarferli með það að markmiði að ná svokallaðri tveggja ríkja lausn. Minni hlutinn telur fylgismenn tillögunnar ekki hafa ígrundað nægilega hvernig Íslendingar geta unnið að friði á svæðinu. Tilfinnanlega hefur skort á sannfæringu meiri hluta nefndarinnar fyrir því að friðvænlegra verði á svæðinu með viðurkenningu Palestínu sem sjálfstæðs og fullvalda ríkis á þessum tímapunkti. Minni hlutinn spyr hvernig samþykkt tillögunnar muni líta út með hliðsjón af samkomulaginu í Ósló um friðarferlið, þar sem það var bundið sérstökum fastmælum að ekki yrði hróflað við stöðu hinna umdeildu landamæra. Þar var sérstaklega kveðið á um að hvorugur aðilinn mundi gera neitt það sem gæti sett viðræðurnar í uppnám eða breytt eðli þeirra. Þetta hlýtur að þurfa að taka með í reikninginn. Af þessum ástæðum telur minni hlutinn tillöguna ótímabæra og setta fram á einhliða hátt þar sem jafnvægis hefur ekki verið gætt, hvorki milli deiluaðilanna né við söguna auk þess sem vikið er út frá þeirri samfellu sem einkennt hefur afstöðu Íslands sem og nálægra ríkja. Minni hlutinn bendir á að möguleg áhrif almennrar viðurkenningar á sjálfstæði og fullveldi Palestínu á sjálfar friðarviðræðurnar milli Palestínumanna og Ísraelsmanna eru órannsökuð. Ætlaður ábati af viðurkenningu kann allt eins að snúast. Ástæðan er sá ágreiningur sem er milli Fatah á Vesturbakkanum og Hamas á Gaza. Það er ekki ein stjórn yfir Palestínu heldur tvær. Hagsmunir fylkinganna fara ekki endilega saman, enda gjörólík samtök þar sem önnur fylkingin er á lista yfir hryðjuverkasamtök sem hefur staðið fyrir árásum og ofbeldisverkum gegn Ísrael, á meðan hin fylkingin nýtur velvildar Sameinuðu þjóðanna samkvæmt ályktun þar um. Hæstv. utanríkisráðherra sagði hér við flutning málsins að hann gæti ekki fullyrt að fylkingarnar ynnu saman en hann sagði að viðræður á milli þeirra mundu vonandi leiða til þess að ekkert þyrfti að óttast. Þetta mat hans virðist meginforsendan fyrir framlagningu málsins. Mat ráðherrans er á sama tíma í andstöðu við skoðun nær allra þeirra ríkja sem hafa sérþekkingu á málinu og lagt hafa sig mest fram um að stuðla þarna að friði. Margt bendir til að átökin á svæðinu snúist allt til þessa dags um tilvist Ísraelsríkis, allt frá því að allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna samþykkti sögulega ályktun sína nr. 181 árið 1947. Ríki araba á svæðinu hafa sýnt tregðu við að viðurkenna sjálfstætt ríki Ísraels. Forustumenn Írans hafa meðal annars lýst því yfir að það beri að afmá Ísraelsríki af yfirborði jarðar, hvorki meira né minna. Svipuðum sjónarmiðum hefur verið lýst af forustumönnum Hamas sem fer nú með stjórn mála á Gaza. Samkvæmt hugmyndafræðinni hefur það ekki verið í þágu þeirra að Ísraelsríki væri þarna til frambúðar og þar með ekki í þágu þeirra að friður kæmist á. Í þessu sambandi má nefna að Frelsissamtök Palestínu, PLO, hafa ekki viljað viðurkenna sjálfstæðan rétt gyðinga til ríkis. Abbas sagði nýlega á Evrópuráðsþinginu að það væri afar erfitt fyrir Palestínu að viðurkenna gyðingaríki. Og þetta skiptir verulegu miklu máli. Ályktun Sameinuðu þjóðanna árið 1947 mælti fyrir um að Palestínu skyldi skipt í tvö sérstök og sjálfstæð ríki, ríki gyðinga og ríki araba. Við umfjöllun nefndarinnar var ekki fjallað um mögulegt framferði Hamas í framhaldi af mögulegri sjálfstæðisyfirlýsingu um fullveldi Palestínu sem sjálfstæðs ríkis, hvort líkur væru á að þau öfl yrðu friðsamari en áður og hvort líkur væru á því að núverandi ráðamenn gætu haft þá stjórn á landinu að þeir gætu tryggt góðan frið við þessi öfl. Þá er mikilvægt að halda til haga hlut Ísraelsmanna í því að málum er meðal annars fyrirkomið sem raun ber vitni. Hernám Ísraelsmanna á landi Palestínumanna hefur fyrir margt löngu gengið of langt en með því hefur hinum síðarnefndu verið ögrað vísvitandi. Minni hlutinn lýsir andstöðu við þetta framferði sem einungis hefur tafið friðarviðræður og spillt vilja viðsemjenda til að koma að samningaborði. Ýmsir þjóðarleiðtogar hafa meðal annars gagnrýnt hið sama, t.d. forsætisráðherra Bretlands sem lýsti því yfir í júlí í fyrra að umsátur Ísraelsmanna hefði breytt Gaza-svæðinu í fangabúðir. Það er skelfileg lýsing en minni hlutinn vísar til fyrri ályktana Alþingis og krefst þess að mannréttindi verði virt. Ekki síst í ljósi þessarar stöðu er mikilvægt að stíga varlega til jarðar og taka utanríkispólitísk skref af varúð. Herra forseti. Viðurkenning og afstaða annarra ríkja hefur verið nokkuð til umfjöllunar og hv. framsögumaður meirihlutaálits utanríkismálanefndar vék aðeins að því. Í athugasemdum með tillögunni er vísað til viðurkenningar Íslands á sjálfstæði Eystrasaltsríkjanna árið 1991 sem fordæmi. Minni hlutinn vísar þeirri samlíkingu á bug enda var í tilviki Eystrasaltsríkjanna um endurheimt sjálfstæði að ræða. Í athugasemdum við tillöguna er nefnt að átta NATO-ríki og níu ESB-ríki styðji sjálfstæði og fullveldi Palestínu. Réttara hefði verið að segja að mikill meiri hluti, eða 19 ESB-ríki og 21 NATO-ríki, viðurkenni ekki sjálfstæði og fullveldi Palestínu. Jafnvægis hefði verið gætt með því að gera vandlega grein fyrir því hvers vegna þessi ríki hafa ákveðið að stuðningur væri ekki heppilegasta afstaðan fyrir friðarferlið í núverandi stöðu. Minni hlutinn bendir sérstaklega á að þær viðurkenningar sem vísað er til komu fram árið 1988, í skugga kalda stríðsins, og ber umfram allt að líta á þær í ljósi stöðu viðkomandi ríkja á bak við járntjaldið og pólitískra víglína kalda stríðsins. Sé litið yfir hvaða ríki þetta eru og hvernig þau meðhöndla þessa sögulegu viðurkenningu í dag má sjá breytta mynd. Nægir að nefna nýlega atkvæðagreiðslu um inngöngu Palestínu í Menningarmálastofnun Sameinuðu þjóðanna, UNESCO. Þar gerðist sá atburður að sex ESB-ríki og sjö NATO-ríki sáu sér ekki fært að styðja inngöngu Palestínu þrátt fyrir að hafa áður viðurkennt sjálfstæði og fullveldi sama lands. Engu að síður er söguleg viðurkenning þessara ríkja talin fram sem réttlæting af hálfu utanríkisráðherra þar sem um bandalagsríki okkar sé að ræða. Minni hlutinn telur að líta beri til hvernig ríkin framkvæma utanríkisstefnu sína í dag. Fordæmin virðast úr sér gengin og ríkin sitja uppi með sögulegar viðurkenningar sem arf frá kalda stríðinu. Alþjóðasamfélagið hefur nálgast málið á þann hátt að ráðlegast sé að tryggja friðinn fyrst til að lýsa megi yfir sjálfstæði í framhaldinu. Afstaða kvartettsins svonefnda er í samræmi við þetta en hann hefur leitt helstu skrefin í friðarviðræðunum að undanförnu. Kvartettinn hefur nýlega sett fram áætlun fyrir árið 2012 um hvernig hægt sé að vinna að þessu markmiði með því að ljúka friðarviðræðunum með samningum það ár. Til viðbótar má benda á að Evrópusambandið hefur, að svo miklu leyti sem það hefur sameiginlega utanríkisstefnu, ekki komið sér saman um að styðja sjálfstæði og fullveldi Palestínu á þessum tímapunkti. Það hlýtur að vekja menn til umhugsunar. Minni hlutinn telur umhugsunarefni að ríki eins og Noregur, sem hv. formaður utanríkismálanefndar fjallaði hér þónokkuð um í máli sínu, ríki eins og Noregur, sem hafa beitt sér með hvað virkustum hætti fyrir lausn deilunnar, hafa ekki viljað stíga það skref sem tillagan gerir ráð fyrir að Ísland stígi. Röksemdir þessara ríkja eru skýrar. Þar er lögð áhersla á að styðja við friðarferlið og að skilgreind viðmið þurfi að vera uppfyllt áður en til viðurkenningar kemur. Þessi skilyrði eru: að endanleg niðurstaða verði komin í samningaviðræðurnar, að það sé ljóst að Palestínuríki muni fylgja áætlunum Sameinuðu þjóðanna eða þær séu grundvöllur stofnunar ríkisins, að ríkið muni virða stofnsáttmála Sameinuðu þjóðanna og mannréttindasamninga, að Palestínumenn séu tilbúnir til að takast á við þau verkefni og skyldur sem fylgja því að vera fullvalda, sjálfstætt ríki með trausta innviði. Eins hafa þessar þjóðir fjallað um mikilvægi þess að leiðtogar Palestínumanna lýsi því yfir að þeir muni standa vörð um grunngildi lýðræðis og mannréttinda á sama hátt og leiðtogar Ísraels gerðu við stofnun Ísraelsríkis. Þarna hafa komið fram mikilvæg atriði í stefnu þeirra ríkja sem standa okkur næst og eru helstu gerendur. Um leið og Íslendingar taka ákvörðun um þetta mikilvæga efni á sínum eigin forsendum er skynsamlegt að líta til afstöðu annarra ríkja og kynna sér vel á hvaða grundvelli þeirra afstaða er mótuð. Áðurnefnd efnisatriði ættu íslensk stjórnvöld að taka til skoðunar og setja sem viðmið eða skilyrði fyrir því að taka þá ákvörðun sem utanríkisráðherra hefur sagt augljóst að við ættum að taka. Stóra verkefnið - stofnun sjálfstæðs ríkis Palestínu, sátt um tilvist Ísraelsríkis og friður á svæðinu - hefur verið sameiginlegt úrlausnarefni ríkja heims í rúma hálfa öld og er það enn. Það eru sterk rök fyrir því að við styðjum við og fylgjum áherslum þeirra þjóða sem leitt hafa friðarferlið. Enginn getur vikið sér undan því að gera það af heilindum. Herra forseti. Minni hlutinn leggur áherslu á að markmiðið hlýtur að vera að stuðla að friði á vígaslóðunum fyrir botni Miðjarðarhafs. Meta verður hverjar ástæðurnar eru fyrir því að vina- og nágrannaþjóðir okkar eru ekki tilbúnar að ganga eins langt og gert er ráð fyrir í tillögu utanríkisráðherra. Gæti það verið vegna þess að þau efist um að viðurkenning stuðli að friði? Mundu íslensk stjórnvöld íhuga að setja skilyrði fyrir viðurkenningu líkt og Norðmenn hafa gert? Það er í rauninni umhugsunarefni af hverju það var ekki gert í þessu tilviki. Gæti viðurkenning Palestínu sem sjálfstæðs og fullvalda ríkis af mörgum ríkjum á þessum tímapunkti sett friðarferlið í uppnám og mögulega leitt til ófriðar? Herra forseti. Minni hlutinn tekur fyrirliggjandi tillögu með miklum fyrirvörum en ítrekar stuðning sinn við tveggja ríkja lausn. Eins og áður segir eru það sú sem hér stendur og hv. þm. Bjarni Benediktsson sem skrifa undir þetta minnihlutaálit.

Forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Mig langar að spyrja að lokum þeirrar ræðu hvað hún kunni að merkja í atkvæðagreiðslu um málið á þinginu væntanlega á morgun,  Í öðru lagi, ég ætla ekki að fara í langar rökræður við hv. þingmann um þetta, a.m.k. ekki að sinni, en mig langar þó að gera athugasemd við það sem kallað er í nefndarálitinu skilyrði Norðmanna fyrir viðurkenningu vegna þess að um það var rætt sérstaklega í nefndinni að það orðalag væri í besta falli óheppilegt, í versta falli villandi. Ég bið hv. þingmann að gera betri grein fyrir því hvað hann og meðundirritari hans eiga við með þeim orðum.

Virðulegur forseti. Ég verð að hryggja hv. þingmann með því að hann verður að leggjast til svefns í nótt fullur af spenningi yfir afstöðu okkar sjálfstæðismanna til málsins. Það kemur í ljós í atkvæðagreiðslunni á morgun. Varðandi skilyrðin sem Norðmenn hafa sett er ég einfaldlega ósammála hv. þingmanni. Það lengsta sem ég gæti komist í að endurnefna það væri viðmið.

Forseti. Já, viðmið er kannski réttara að kalla það vegna þess að um er að ræða viðmið sem utanríkisráðherra Norðmanna hefur nefnt við aðildarumsókn Palestínumanna að Sameinuðu þjóðunum en ekki, að því er ég veit best og man best um það mál, hvort Norðmenn ætli að viðurkenna Palestínu sem frjálst og fullvalda ríki. Hér virðist orðalag vera brenglað á ýmsan hátt. Já, það er hætt við að lítill nætursvefn verði hjá mér að bíða eftir sjálfstæðismönnum og atkvæðum þeirra á morgun, en ég vil þá nota tækifærið og lýsa þeirri ósk minni að þeir sitji að minnsta kosti sem flestir hjá eða greiði ekki atkvæði þannig að Alþingi geti afgreitt þessa tillögu með helst öllum greiddum atkvæðum þótt ekki verði hún, því miður, afgreidd einum rómi eins og við hæfi hefði verið. Ég tek þó eftir því og met það, og tel að við eigum að gera það, að sjálfstæðismenn lýsa í þessu minnihlutaáliti yfir stuðningi við tveggja ríkja lausnina og nefna að lokum markmiðið sem er það að Ísraelsmenn og Palestínumenn geti búið saman við viðurkennd landamæri í friði í sínum löndum. Ég tek undir að það er markmiðið þó að okkur greini á um leiðir að því.

Virðulegur forseti. Eins og ég vona að hafi komið skýrt fram í máli mínu er það ekki þannig að við sem erum ekki stuðningsmenn þess að stíga þetta skref svo skilyrðislaust, eins og íslensk stjórnvöld eru tilbúin að gera með þessari tillögu, erum við þrátt fyrir það stuðningsmenn friðar í Palestínu og við erum stuðningsmenn palestínsku þjóðarinnar. Við viljum að endatakmarkið sé nákvæmlega það sem hér hefur verið rætt um, friður í þeim heimshluta þannig að ekki sé einhliða verið að gefa eftir í friðarviðræðum þar sem menn hafa deilt um áratugaskeið. Það er það sem þetta snýst um og þessi afstaða okkar er nákvæmlega sú sama og þeirra þjóða sem hafa sem mest beitt sér á því svæði, hafa mesta reynsluna af því hvað þar er um að ræða. Ég greip til gamans með mér bók sem var lögð í hólf okkar þingmanna allra sem heitir Sonur Hamas – grípandi frásaga af skelfingu, svikum, pólitísku launráði, og óhugsanlegum valkostum. - Menn fara hér að hlæja, það er nú ágætt en þetta var ekki skemmtilesning. Í formálanum segir, með leyfi forseta: „Hver nýr aðili á alþjóðavettvangi heldur að hann verði sá sem leysir deilur araba og Ísraela. Hverjum og einum mistekst þó jafnilla og þeim sem á undan fóru. Staðreyndin er sú að fáir Vesturlandabúar komast nálægt því að skilja flækjur og erfiðleika Miðausturlanda og íbúar þeirra.“ Við viljum ítreka þetta, við eigum að reyna að fara þarna með varúð í huga, ekki halda að við getum komið eins og frelsandi englar og leyst vandamál 

Herra forseti. Ég er sjálfstæðismaður þegar kemur að málefnum Palestínu. Ég er sjálfstæðismaður þegar kemur að málefnum Ísraels. Ég er jafnaðarmaður og vil jafnan rétt þjóða. Ég er á móti forréttindum. Ég er á móti því að ein þjóð fyrir botni Miðjarðarhafs hafi forréttindi umfram aðra þjóð. Það er óréttlátt. Það er alltaf tími fyrir réttlæti. Það er alltaf tími til að berjast fyrir réttlæti. Til eru þeir í stjórnmálum sem vilja bíða með réttlæti, doka við, hinkra. Til eru þeir í stjórnmálum sem ekki vilja endilega afnema forréttindi. Þeir um það. Ég er annarrar skoðunar og mun flytja mál mitt í því ljósi. Við Íslendingar samþykktum sjálfstæði Ísraels fyrir næstum mannsaldri, 1948, og hugðumst þá jafnframt ganga til sömu verka hvað ríki Palestínu varðaði. Við dokuðum við. Það gengur ekki að doka við endalaust, í meira en mannsaldur. Stundum verður að taka af skarið, ekki síst þegar réttur þjóðar, þegar réttur fólks, þegar réttur barna til framtíðar er fótum troðinn svo rækilega að búið er að múra heila þjóð inni í fangelsi. Eiga menn þá áfram að doka við? Eiga menn þá áfram að hugsa sem svo: Forréttindin hafa reynst Ísraelsmönnum það vel að ekki er ástæða til að hrófla við þeim? Ég segi nei. Auðvitað eigum við Íslendingar sem njótum sjálfstæðis, sem njótum mannréttinda, sem njótum þess að vera tiltölulega laus undan einum erfiðasta djöfli samtímans, óttanum, að leggjast á sveif með þjóðum sem níddar eru niður í svaðið. Það gerum við hér og nú með þessari þingsályktunartillögu sem er vel rökstudd, málefnaleg og löngu tímabær. Ég hef átt því láni að fagna að smíða þessa tillögu og koma að henni með endurbótum og málefnalegri endurskoðun og ég segi það hér, herra forseti, að ég er stoltur af því að standa í pontu Alþingis í dag sem er að kveldi kominn, að viðstaddri hv. þm. Amal Tamimi sem fædd er í Palestínu og skrifar undir meirihlutaálit hv. utanríkismálanefndar. Ég er stoltur af því að Ísland taki af skarið. Það þurfa einhverjir að taka af skarið. Sem fréttamaður í nálega 30 ár veit ég ekki hvað ég flutti margar fréttir af ofbeldinu sem enn er við lýði fyrir botni Miðjarðarhafs. Líklega hafa þær verið nokkur þúsund, blóðugar, ömurlegar, og auðvitað átti maður erfitt með að setja sig inn í aðstæður þessa fólks. En þegar kemur að því að heil þjóð í krafti herveldis, í krafti stuðnings frá enn stærri herþjóð, Bandaríkjunum, kemst upp með það áratugum saman að níða niður aðra þjóð, brjóta alþjóðalög meðvirk, einbeitt, þá hljóta menn að staldra við. Þá hljóta menn að hugsa sem svo: Af hverju í ósköpunum vilja þjóðir heims viðhalda forréttindum einnar þjóðar á einu landsvæði umfram aðra? Af hverju? Er það reist á hagsmunum? Er það reist á hermangarahagsmunum? Það má vel vera. En mér ofbýður rétt eins og stórum meiri hluta íslenskrar þjóðar sem vill að menn taki af skarið og viðurkenni sjálfstæði Palestínumanna innan landamæranna frá því fyrir 1967 sem eru einu landamærin sem viðurkennd eru af alþjóðasamfélaginu. Er til of mikils mælst að fara að alþjóðalögum eða eigum við enn að doka við? Eigum við að bíða? Eigum við að sjá til hverju fram vindur á meðan múrinn stækkar, á meðan æ fleiri bændum er synjaður aðgangur að ökrum sínum og mörkuðum? Eigum við að bíða? Er það siður okkar Íslendinga að bíða þegar aðrar þjóðir eru í neyð, þegar aðrar þjóðir þurfa á aðstoð okkar að halda? Ég segi nei. Auðvitað eigum við að leggjast á sveif með þessu fólki sem eru bræður okkar og systur. Mönnum er tíðrætt um að Palestínumenn viðurkenni ekki Ísrael og þar með sé málið í algerum hnút; að einhver samtök Palestínumanna viðurkenni ekki Ísrael og þess vegna hökti það mál áfram áratugum saman. Menn snúa dæminu aldrei við. Viðurkenna Ísraelsmenn sjálfstæði og landsvæði Palestínumanna? Nei, þeir hafa aldrei gert það og munu líklega ekki gera það á næstu árum og áratugum vegna þess að þeir vita að þeir komast upp með hernaðarbrölt sitt, með svívirðingu sína gagnvart börnum, konum og körlum á þessu svæði. Ísraelsríki hefur aldrei verið reiðubúið að skilgreina nein landamæri fyrir sig og það er fátt sem bendir til þess að nokkur leiðtogi Ísraelsríkis hafi ætlað sér að skila einum einasta landskika sem tekinn hefur verið af Palestínumönnum á síðustu árum. Þá spyrja menn: En er þetta þjóð sem hér um ræðir? Getur hún sem slík krafist sjálfstæðis samkvæmt alþjóðalögum? Já, þetta er þjóð samkvæmt öllum skilgreiningum, hún uppfyllir alla skilmála í þá veru og þótt ekki væri nema þess vegna ættum við að taka af skarið og afnema forréttindin. Þetta er búin að vera löng saga, herra forseti, og má rekja hana aftur á 19. öld og reyndar lengra en það. Við getum svo sem talað í árþúsundum ef því er að skipta. En engu að síður má rekja þann hnút sem málið hefur verið í til þess að þegar menn voru að gera upp skuldir sínar eftir seinni heimsstyrjöld var samúðin vissulega mjög mikil með gyðingum sem fengu fyrir vikið að stofna sitt eigið ríki árið 1948 á landsvæði sem gjarnan hefur verið kallað Palestína en þá var tekið fram að Palestínumenn hefðu sama rétt. Það eina sem við erum að gera hér er að koma þeim rétti Palestínumanna sem er að verða mannsaldursgamall í framkvæmd. Við erum að efna gamalt loforð okkar Íslendinga, við erum að efna gamalt loforð allrar heimsbyggðarinnar sem hafði vissulega samúð á sínum tíma með Ísraelsmönnum, en nú, nánast mannsaldri síðar, er komið að samúð með Palestínumönnum. Ég ætla að nefna dæmi, herra forseti. Hvernig er ástandið núna? Berum það saman við Ísland. Okkur finnst örugglega langur vegur á milli Reykjavíkur og Eskifjarðar. Það eru 702 kílómetrar. Það er lengdin á múrnum sem umlykur nú hina palestínsku þjóð. Frá Reykjavík, alla leið með Suðurlandi, upp með Suðausturlandi og upp til Eskifjarðar, 702 kílómetra múr sem múrar heila þjóð inni. Á þessu svæði búa bændur og almenningur sem reyna að hafa ofan af fyrir sér, vilja geta lifað mannsæmandi lífi, haft í sig og á og komist á akur sinn þrátt fyrir aðstæður, en múrinn, 702 kílómetrar, sem verður alls 760 kílómetrar, 8 metra hár með gaddavírsgirðingu allt í kring, minnir á fortíð margra Evrópubúa. Múrinn umlykur byggðir fólks á Vesturbakkanum og gerir það til dæmis að verkum að æðimargir bændur þurfa að vakna um miðja nótt, fara út á akur sinn, eyða nóttinni þar, sofa á akrinum svo þeir hafi tíma til að komast í gegnum „checkpoint-ið“ nógu snemma um morguninn til að fara á markaðinn. Þeim er gert vegna nútíma-Berlínarmúrs að eyða nóttinni á ökrum sínum svo þeir komist í tæka tíð í gegnum byssuhliðin hjá Ísraelsmönnum inn á markaðinn. Það er staðan í dag. Fleiri sögur væri hægt að nefna, til dæmis um þrjóskan bónda sem neitaði að færa hús sitt þegar Ísraelsmenn komu og reistu múrinn framhjá landi hans og múrinn umlykur hann nánast alveg, í hring. Bóndinn þráaðist við. Hann sagðist ekki ætla að fara burtu og múrinn tekur mjög skringilega leið framhjá bæ hans fyrir vikið. Það minnir mjög rækilega á þann tíma þegar við Íslendingar og þjóðir heims nánast froðufelldum yfir atferli hvítra Suður-Afríkubúa gagnvart þeldökka meiri hlutanum sem þar býr. Þá tókum við af skarið: „Aldrei apartheid. Útrýmum apartheid.“ Apartheid er víðar, það er stundað nánast með samþykki fjöldamargra svokallaðra lýðræðis- og mannréttindaþjóða núna fyrir botni Miðjarðarhafs. Hvað var það kallað í Suður-Afríku, herra forseti? Það var kallað því ágæta nafni „bantustan“ þar sem farið var inn á svæði almennings, í þessu tilviki Suður-Afríku, og löndin eyðilögð með skipulögðum hætti með lagningu vega fyrir hinn ríkjandi kynþátt, með lagningu byggða fyrir hinn ríkjandi kynþátt þannig að fólkið sem þar var fyrir ætti þess ekki lengur kost að komast til vinnu sinnar, fara til akra sinna eða að fara á markaði sína. Þessi „lausn“, sem kölluð er „bantustan“, var kerfisbundið notuð til að eyðileggja samfélag fólksins heima fyrir. Það fordæmdum við eitt sinn og nákvæmlega það sama eigum við að fordæma fyrir botni Miðjarðarhafs, „bantustan“, skipulagða eyðileggingu á samfélagi almennings. Myndin sem við drögum upp af málefnum Palestínumanna og araba innan þess svæðis og utan - við verðum að hafa það í huga að Palestínumenn eru ekki bara innan Palestínu heldur eru þeir álíka margir utan þess sem við köllum Palestínu í dag - myndin sem dregin er upp af þessu fólki er einatt mjög einhæf og röng. Við birtum myndir af fólki sem í sumum fréttatímum er sagt vera meira og minna hryðjuverkamenn en við gleymum því að langstærstur hópur þessa fólks sem fætt er og uppalið á þessu svæði er friðelskandi og vill það eitt að það komist greiðlega og án ótta til skóla, vinnu, til starfa sinna og leiks. Það biður ekki um meira. En auðvitað frábiður það sér, og það mundum við líka gera, að endursamþykkt alþjóðalög séu brotin á því upp á nánast hvern einasta dag, hverja einustu klukkustund. Inn í það ferli erum við að grípa og á því erum við að taka með þessari þingsályktunartillögu, við ætlum ekki að doka lengur við. Við ætlum ekki lengur að hinkra. Okkur finnst nóg komið. Við ætlum að standa með fólki, við ætlum að vera sjálfstæðismenn og þótt fyrr hefði verið. Herra forseti. Utanríkismálanefnd hefur fjallað í þaula um málið. Stór meiri hluti hennar er fylgjandi því og er það vel. Það er ánægjulegt að sjá góðan meiri hluta myndast um þetta þjóðþrifamál Palestínumönnum og vonandi Ísraelsmönnum líka til heilla. Lykillinn að friðsamlegri framtíð fyrir botni Miðjarðarhafs hlýtur að felast í því að menn hafi jafna möguleika, sitji við sama borðið og að aðrir séu ekki skör ofar en hinir. Það er ekki jafnstaða. Það leiðir til hagsmunaárekstrar og grunsemda, það leiðir til óöryggis og fyrir vikið sjáum við hvernig komið er fyrir þjóðum fyrir botni Miðjarðarhafs. Þær þjóðir skulu standa jafnfætis. Það er eina eðlilega leiðin til sóknar í mannréttindamálum á því svæði. Eins og ég gat um, herra forseti, fjallaði nefndin um málið á allmörgum fundum og fékk til sín gesti sem reifuðu málið og voru vissulega ekki sammála um það eðli málsins samkvæmt. Menn skiptast á skoðunum í lýðræðissamfélagi, en sá sem hér stendur telur nefndarálit meiri hlutans vera rökstutt með miklum ágætum. Það er í góðu jafnvægi. Það höfðar bæði til Ísraelsmanna og Palestínumanna. Lögð er áhersla á að bæði Ísraelsmenn og Palestínumenn láti af ofbeldisverkum á hendur venjulegu fólki, hvorir á hendur öðrum og lögð er áhersla á að með þingsályktunartillögunni sé stigið skref til heilla fyrir palestínska þjóð, fyrir ísraelska þjóð og fyrir ástandið almennt fyrir botni Miðjarðarhafs. Það þarf að taka af skarið. Við ætlum ekki að doka við í annað sinn í annan mannsaldur. Nú er tímabært að taka af skarið. Það er alltaf tími fyrir réttlæti. Það er alltaf tími til að berjast gegn óréttlæti. Það er alltaf hægt að vera sjálfstæðismaður.

Virðulegur forseti. Það er ástæða til að fagna sérstaklega þeirri merku tillögu í utanríkismálasögu Íslendinga sem hér er til umræðu. Á nokkrum stöðum í greinargerð með þingsályktunartillögunni er orðalag sem ég hefði hugsanlega kosið að hafa örlítið öðruvísi en ég læt það liggja á milli hluta. Breytingartillaga var lögð fram eftir mikla vinnu og umræðu í utanríkismálanefnd þar sem hnykkt er sérstaklega á nokkrum atriðum. Þar er skorað á Ísraelsmenn og Palestínumenn að leita sátta með friðarsamningum á grundvelli þjóðaréttar og ályktana Sameinuðu þjóðanna sem meðal annars fela í sér gagnkvæma viðurkenningu Ísraelsríkis og Palestínuríkis. Svo töldum við líka mikilvægt að árétta að PLO, Frelsissamtök Palestínumanna, séu hinn lögmæti fulltrúi allrar palestínsku þjóðarinnar og að minna á rétt palestínsks flóttafólks til að snúa aftur til fyrri heimkynna í samræmi við margítrekaðar ályktanir Sameinuðu þjóðanna. Við töldum þetta það mikilvægt að það væri rétt að færa í tillöguna sjálfa í stað þess að láta nægja að hafa það í greinargerð. Loks var þess krafist af deiluaðilum fyrir botni Miðjarðarhafs að þeir láti þegar í stað af öllum hernaði og ofbeldisverkum og virði mannréttindi og mannúðarlög. Það er kjarni málsins í þessu öllu saman að þetta er til þess ætlað að stuðla að friðsamlegri sambúð Palestínumanna og Ísraela. Í nefndaráliti sem fulltrúar Framsóknarflokksins í utanríkismálanefnd undirrituðu, ég og hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson, og eru aðilar að er saga þessara mála er varðar aðkomu Íslendinga rakin. Af þeirri samantekt má sjá að sú tillaga sem hér er mælt fyrir er eðlilegt framhald af þeirri umræðu og ályktunum sem frá Alþingi Íslendinga hafa komið. Alþingi og Íslendingar hafa margsinnis ályktað um málefni Palestínumanna og einatt í þá veru að leggja lóð á vogarskálarnar svo stuðla mætti að friði á svæðinu. Ég læt vera að rekja þessar fyrri ályktanir en tek þó undir það sem fram kemur í nefndarálitinu að það sem hér er mælt fyrir um er rökrétt framhald þeirra ályktana. Ég vil sérstaklega geta þess að framsóknarmenn hafa lengi látið sig stöðu palestínsku þjóðarinnar varða. Sérstaklega vil ég minnast baráttu Steingríms Hermannssonar fyrir því að vekja athygli á stöðu Palestínumanna og vinna að bættri stöðu þeirra. Því miður hefur árangurinn af ályktunum á Alþingi í gegnum tíðina og þeim fjölmörgu tilraunum margra ríkja til að koma á friði á svæðinu ekki verið nægur. Jafnvel má segja að þróunin hafi um margt verið sérstaklega óhagstæð fyrir Palestínumenn. Hér hafa menn nefnt þær ótrúlegu aðgerðir Ísraelsmanna að reisa múra í kringum byggðir Palestínumanna. Við flest eða líklega öll fylgdumst undrandi með því þegar Austur-Þjóðverjar voru látnir búa áratugum saman við það að vera múraðir inni. Þeir múrar voru þó reistir af stjórnvöldum þess lands. Hvað má þá segja um það þegar þjóð er múruð inni af öðru ríki? Alþjóðasamfélagið getur ekki látið slíkt viðgangast. Þau mannréttindabrot sem Palestínumenn hafa mátt þola eru í mörgum tilvikum svo alvarleg að í hvert sinn sem maður fer yfir sögu þessa máls verður maður undrandi á því að viðbrögð alþjóðasamfélagsins skuli þó ekki hafa verið meiri og harðari í gegnum tíðina. Í meirihlutaálitinu er til að mynda rifjað upp að mannréttindayfirlýsingar Sameinuðu þjóðanna eru brotnar, Genfarsáttmálinn er brotinn og aðrar ályktanir Sameinuðu þjóðanna. Engu að síður tökum við skýrt fram í þessu nefndaráliti að við ætlumst líka til þess að þær hreyfingar Palestínumanna sem beitt hafa Ísraela ofbeldi láti af öllum slíkum aðgerðum. Í álitinu er það orðað á þennan hátt, með leyfi forseta: „Árásum Hamas frá Gaza-svæðinu á byggðir Ísraelsmanna verður að linna. Þá þarf að leiða innri deilumál til lykta. Sættir Hamas og Fatah eru forsenda pólitískrar samstöðu Palestínumanna og í raun forgangsmál að fylkingarnar starfi saman. Meiri hlutinn krefst þess að Hamas-samtökin virði þá samninga sem PLO, Frelsissamtök Palestínumanna, hafa gert fyrir hönd Palestínumanna.“ Þá kunna einhverjir að spyrja: Hvernig getur Alþingi krafist þess að Hamas og önnur samtök láti af ofbeldisverkum? Munu þau eitthvað hlusta á það sem Alþingi Íslendinga hefur fram að færa? Hvernig ætla þá þeir hinir sömu að leggja út af því að Alþingi Íslendinga álykti um réttmæti þess að Palestína verði sjálfstætt ríki? Þetta eru þau skilaboð sem við höfum fram að færa um það hvernig við teljum að málum eigi að hátta á svæðinu og, eins og nokkrir hafa rakið á undan mér, löngu tímabær skilaboð. Við leggjum á það áherslu, eins og reyndar er komið inn í ályktunina sjálfa, að PLO, Frelsissamtök Palestínumanna, séu hinn lögmæti fulltrúi allrar palestínsku þjóðarinnar í samræmi við ályktun allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna frá 1974. Enn og aftur erum við einfaldlega að vísa í ályktanir sjálfra Sameinuðu þjóðanna. Þetta er þó ekki meira vafamál en svo að Sameinuðu þjóðirnar hafa margsinnis ályktað mjög afdráttarlaust um þetta. Nú les ég stutta klausu úr áliti meiri hlutans, með leyfi forseta: „Frelsissamtök Palestínumanna og heimastjórn Palestínu (PNA) hafa gefið vopnaða baráttu upp á bátinn, viðurkennt Ísraelsríki og fallist á landamærin frá því fyrir sex daga stríðið 1967 sem framtíðarlandamæri. Frá árinu 1988 þegar PLO gaf út yfirlýsingu um stofnun Palestínuríkis og ósk um friðarumleitanir sem mundu byggjast á tveggja ríkja lausn hafa 132 ríki viðurkennt Palestínu sem sjálfstætt og fullvalda ríki.“ Í þessari klausu eru nokkur áhugaverð atriði. Í fyrsta lagi var það töluvert stórt skref að stíga fyrir Yasser Arafat og PLO árið 1988 að viðurkenna landamærin frá 1967 því að þau eru mjög frábrugðin landamærunum sem upphaflega var gert ráð fyrir að mörkuðu skilin milli Ísraelsríkis og ríkis Palestínumanna. Með öðrum orðum, Palestínumenn voru þarna að gefa eftir töluvert mikið land miðað við væntingar sem hljóta að hafa talist réttmætar í ljósi þess að þeir gátu gert ráð fyrir að samhliða stofnun Ísraelsríkis fengju þeir sitt eigið ríki. Það eru liðin 23 ár frá þessari yfirlýsingu. Vel yfir 100 ríki, 132 ríki hafa á þeim tíma viðurkennt sjálfstæði Palestínu svo að þetta verður því miður seint kallað brautryðjendastarf sem við erum að vinna á Alþingi en kannski þeim mun mikilvægara að við förum að bæta þar úr. Það er áréttað í áliti meiri hlutans að þetta sé eðlileg afleiðing af því hvernig staðið var að stofnun Ísraelsríkis. Það var gert árið 1947 með samþykkt allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna og ályktun þess. Sú samþykkt Sameinuðu þjóðanna byggðist á skoðun og niðurstöðum meiri hluta sérstakrar nefndar allsherjarþingsins um skoðun Palestínumálsins undir formennsku Thors Thors, sendiherra og fyrsta fastafulltrúa Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum. Íslendingar áttu því stóran þátt í að Ísraelsríki var stofnað á sínum tíma. Þá gerðu menn ráð fyrir því að stofnun Ísraels fylgdi stofnun sjálfstæðs palestínsks ríkis. Síðan eru liðin 64 ár og enn bíða Palestínumenn í nánast fullkominni óvissu með stöðu sína og hafa ekki fengið þau réttindi sem hljóta að teljast eðlileg afleiðing af samþykkt Sameinuðu þjóðanna frá 1947. Í áliti meiri hlutans kemur fram að við leggjum áherslu á að uppbygging hafi gengið vel í Palestínu. Með leyfi forseta: „Byggðar hafa verið upp þær stofnanir, innviðir og hagkerfi sem þarf fyrir ríki. Nýlegar úttektir Sameinuðu þjóðanna, Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og Alþjóðabankans hafa leitt til yfirlýsinga allra þessara stofnana um að palestínska heimastjórnin sé fyllilega fær um að sinna ríkisrekstri.“ Þetta er áhugavert, virðulegur forseti, sérstaklega í ljósi þeirra aðstæðna sem Palestínumenn hafa búið við. Engu að síður hefur þeim tekist að byggja upp stofnanir og hagkerfi sem þessar alþjóðastofnanir telja í stakk búið til að þar megi stofna sjálfstætt ríki á þeim grunni. Með leyfi forseta vitna ég aftur í álit meiri hlutans: „Meiri hlutinn leggur til að Alþingi skori á Ísraelsmenn og Palestínumenn að leita sátta með friðarsamningum á grundvelli þjóðaréttar og ályktana Sameinuðu þjóðanna sem meðal annars feli í sér gagnkvæma viðurkenningu Ísraelsríkis og Palestínuríkis og leggur til breytingu í þá veru.“ Þetta er það sem ég nefndi í upphafi, að við leggjum áherslu á að menn haldi sig við ákvörðunina frá 1947 um að þarna verði tvö sjálfstæð ríki þar sem íbúar beggja ríkja njóti sjálfsagðra mannréttinda og friðar. Svo segir, með leyfi forseta: „Meiri hlutinn bendir á að samkvæmt ályktun öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna nr. 242 (1967) ber Ísrael að draga til baka her sinn frá svæðum sem voru hernumin í sex daga stríðinu árið 1967. Þá er miðað við grænu línuna svonefndu sem er vopnahléslínan frá árinu 1949.“ Með öðrum orðum, frú forseti, þarna tökum við ekki aðeins undir ályktun Sameinuðu þjóðanna heldur sjálfs öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna sem ekki hefur verið tilbúið að hleypa hverju sem er í gegn að því er varðar réttindi Palestínumanna. En þarna er til staðar áratugagömul samþykkt um það að Ísraelar skuli draga her sinn til baka af hernumdu svæðunum, samþykkt sem þeir hafa enn ekki farið eftir. Svo er áréttað mikilvægi þess að palestínskt flóttafólk fái að snúa aftur til heimkynna sinna. Virðulegur forseti. Í ljósi þessarar sögu allrar, aðkomu Alþingis að þessum málum og kannski ekki hvað síst aðkomu Íslendinga að stofnun Ísraelsríkis og því sem hefði átt að vera hinn hlutinn af þeirri ákvörðun, stofnun palestínsks ríkis, fer vel á því að Alþingi Íslendinga skuli nú álykta að Palestínumenn eigi að fá sitt eigið fullvalda ríki. Það eru 64 ár liðin frá því að ályktunin var samþykkt sem leiddi til stofnunar Ísraelsríkis og átti að fela í sér stofnun palestínsks ríkis - 64 ár. Það er töluvert lengri tími en meðalaldur Palestínumanna svoleiðis að meiri hluti þeirra sem fæddust um það leyti sem Ísraelsríki var stofnað og Palestínumenn fengu von um að fá samhliða því sitt eigið ríki er ekki lengur á lífi. Vonandi verður stofnun sjálfstæðs ríkis Palestínumanna að veruleika áður en miklu fleiri af þessum hópi falla frá. Meira en meðalmannsaldur í Palestínu, 64 ár, hlýtur að vera meira en nógu löng bið til að menn klári það verk sem hafið var, ekki hvað síst að frumkvæði Íslendinga, árið 1947. Því legg ég til að Alþingi samþykki þessa þingsályktunartillögu og viðurkenni sjálfstætt og fullvalda palestínskt ríki.

Herra forseti. Ég er fædd og uppalin í Jerúsalem, í Palestínu. Ég var sjö ára þegar stríðið 1967 geisaði. Ég veit hvað hernám þýðir. Ég upplifði hræðilega hluti þegar ég sá og heyrði sprengingar í kringum okkur. Ég var hrædd vegna þess að það var ekkert rafmagn. Við vorum í geymslunni undir húsinu okkar. Allir nágrannar okkar voru þar; karlmenn, konur og börn. Sum þeirra vildu flýja frá Jerúsalem en faðir minn sagði að það væri enginn staður að fara til, öll Palestína væri undir yfirráðum Ísraels. Hann missti allt í Jaffa í stríðinu 1948 og ákvað að hann vildi frekar deyja í Jerúsalem en að vera flóttamaður í öðru landi. Sem betur fer vorum við ekki drepin. Eftir sex daga stríðið var útgöngubann. Ísraelsmenn sögðu að við mættum ekki fara út úr húsinu vegna þess að þeir vildu telja okkur og sjá hvað við værum mörg. Útgöngubannið stóð yfir í um vikutíma. Bróðir minn sem fór til Íslands árið 1966 í skoðunarferð var enn á Íslandi þegar talningin fór fram og missti við það réttindin til að vera í Palestínu. Hann gat ekki snúið til baka vegna þess að hann var ekki í landinu þegar Ísrael náði yfirráðum. Mamma mín sótti oftar en tíu sinnum um dvalarleyfi fyrir hann á þeim forsendum að pabbi væri dáinn og enginn til að sjá um okkur. En það gekk ekki og hann mátti ekki snúa aftur til Jerúsalem. Ísrael var stofnað á þeirri forsendu að fyrir 3000 árum hefðu Ísraelsmenn átt landið og þess vegna ættu þeir rétt á að koma til baka - en ekki bróðir minn. Hópur flóttakvenna kom til Akraness árið 2008. Þessar konur eru þriðja kynslóð flóttamanna, allt frá árinu 1948, og þær eru enn þá ríkisfangslausar. Ég kom til Íslands 1995 með ferðaskjöl frá Ísrael og í þeim stóð að ég héti Amal og byggi í Jerúsalem. Ég var skráð ríkisfangslaus. Árið 1998 missti ég réttindin til að framlengja ferðaskjölin, en kannski er ég heppin að hafa komið hingað á þeim tíma þegar lög um útlendinga voru ekki eins ströng og nú. Ég komst beint inn í kerfið og náði að framlengja atvinnuleyfi og dvalarleyfi árlega. Ég sótti þrisvar um ríkisborgararétt og fékk hann svo árið 2002 þegar ég hafði búið hér á landi í sjö ár. Við það breyttist allt hjá mér. Þetta var fyrsta ríkisfangið mitt. Ég hafði aldrei áður verið með ríkisborgararétt neins staðar. Ég fann að ég tilheyrði því landi sem gaf mér það að vera ríkisborgari. Ég get farið hvert sem er, sagst vera frá Íslandi og sýnt vegabréf sem sannar það. Ef ég fer til útlanda og lendi í vandræðum get ég haft samband við sendiráðið. Ég get allt. Ég er með vegabréf. Margar vinkvenna minna og margir vina minna voru hissa á því að ég væri svona spennt og glöð yfir því að vera með vegabréf. Það er erfitt fyrir fólk sem er fætt með ákveðin réttindi að skilja hvað það þýðir fyrir þann sem hefur verið ríkisfangslaus að vera kominn með ríkisborgararétt. En á sama tíma get ég ekki snúið aftur til Jerúsalem til að búa þar því að samkvæmt ísraelskum lögum er ég búin að missa réttindin til að vera Palestínumaður. Ég get farið þangað og dvalið í þrjá mánuði með ferðamannaáritun. Ég hef oft verið spurð: Hvenær fórst þú heim? Og ég spyr til baka: Hvar er heima? Ég svara: Heima er þar sem maður finnur að maður er virtur sem manneskja. Ef maður hefur réttindi er það staðurinn sem maður getur alltaf komið til og búið á. Fyrir mig er það Ísland. Ísland er heima. Ég fór til Palestínu í júní. Ástandið þar er hræðilegt; múrinn, landamæraeftirlit á tilbúnum landamærum Ísraelsmanna, hermenn úti um allt. Ferðin frá Jerúsalem yfir til Ramallah sem ætti að taka 15 mínútur getur tekið þrjá til fjóra tíma. Fólk sem fer þangað í skóla eða vinnu getur þurft að bíða það lengi til að komast leiðar sinnar. Ímyndið ykkur að við værum með landamæraeftirlit milli Reykjavíkur og Hafnarfjarðar og að við þyrftum að sækja um leyfi með margra mánaða fyrirvara áður en maður gæti heimsótt frænda sinn eða frænku, jafnvel foreldra. Herra forseti. Allt sem vantar er mannréttindi og ég vona að með viðurkenningu á Palestínu gefum við fólki frá Palestínu von um bjartari daga.

Virðulegi forseti. Það mál sem við ræðum hér og munum væntanlega samþykkja á morgun í atkvæðagreiðslu er í sjálfu sér mjög merkilegt. Það hefur verið lengi í umræðu á Íslandi og verið unnið að því lengi. Líkt og kom fram hjá síðasta ræðumanni, hv. þm. Amal Tamimi í hennar ágætu ræðu, er mjög erfitt að setja sig í spor þeirra sem þarna búa eða hafa búið. Það er erfitt að gera sér í hugarlund, hafandi ekki komið á staðinn, hvernig er að búa við þær aðstæður sem þarna eru. Það hefur verið fróðlegt að taka þátt í umræðunum í utanríkismálanefnd og lesa þau gögn sem hafa borist og hlustað á þá sem hafa komið fyrir nefndina; fróðlegt að því leytinu til að maður hefur fengið að mörgu leyti dýpri sýn á ástandið en maður hafði áður. Ég ásamt tveimur öðrum þingmönnum naut þess einnig í október að vera á þingi Sameinuðu þjóðanna þar sem rætt var um Palestínu, og ræddi við íslenska sendifulltrúa sem hafa staðið vaktina þar og staðið sig afar vel. Þetta mál er að sjálfsögðu afar flókið og því miður er ekki á færi okkar Íslendinga að leysa það í einni svipan. Við getum hins vegar reynt að standa vaktina og eigum að gera það áfram og styðja það að þarna komist á friður, mannréttindi séu virt og fólkið á þessu, ég ætla bara að leyfa mér að segja það, stríðshrjáða svæði, hvort sem það eru Palestínumenn, Ísraelar eða aðrir, þetta ágæta fólk nái að búa í friði til langrar framtíðar. Sagan sem við erum í raun að setja mark okkar á í dag og á morgun er býsna löng. Við erum ekki að klára þessa sögu á nokkurn hátt þó að við samþykkjum þessa tillögu vonandi á morgun. Við erum hins vegar að setja mark okkar á ferlið allt. Eftir sem áður verður það skylda okkar Íslendinga að standa mjög fast á því að friðarviðræður og málin verði leyst með þeim hætti að sem flestir geti vel við unað. Eins og ég sagði er saga þessa máls löng. Árið 1990 hitti Steingrímur Hermannsson, þáverandi forsætisráðherra, Arafat í Túnis og þótti sumum mjög óheppilegt fyrir Ísland að forsætisráðherra skyldi taka upp á því. En það sýnir í raun að Íslendingar hafa verið í gegnum tíðina tilbúnir til að fara óhefðbundnar leiðir þegar að svona stórum málum kemur. Frá þeim tíma vil ég meina, og tek undir orð hv. þm. Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar áðan, hefur málið þróast hér heima og sú tillaga sem við fjöllum um hér og verður örugglega samþykkt á morgun er eðlilegt framhald af öllu því sem hefur gerst á síðustu árum og áratugum. Staða palestínsku þjóðarinnar er vitanlega flókin og margþætt vandamál krefjast og bíða úrlausnar. Þau vandamál eru mörg þess eðlis að þau verða eingöngu leyst heima fyrir, ég leyfi mér að segja heima fyrir þótt að hv. þingmaður Amal Tamimi sem talaði á undan mér áðan, hafi bent réttilega á að erfitt er að skilgreina hvað „heima“ er þegar ekkert ríkisfang eða slíkt er fyrir hendi. En heima fyrir verður að leysa ákveðna hluti sem við verðum að treysta þeim er þar starfa til að gera. Það flækir hins vegar vitanlega málið að kannski er ekki fullur einhugur um alla hluti meðal þeirra sem búa í Palestínu eða meðal Palestínuaraba en það er sama, það á ekki að gefa neinn afslátt. Ég vil segja samt sem áður að líkt og Bandaríkjamenn verða að reyna að koma vitinu fyrir ísraelsk stjórnvöld, svo ég orði það bara þannig, þarf Arababandalagið að sjálfsögðu að láta til sín taka og leggja sitt á vogarskálarnar til að leysa þessi mál. Í tillögunni sem við fjöllum um er það áréttað að við erum að tala um tvö ríki, ríki Ísraela og ríki Palestínumanna. Eingöngu þannig getur lausnin fyrir botni Miðjarðarhafs orðið í framtíðinni. Það er mjög mikilvægt að við gleymum því ekki að rétt kjörnir og viðurkenndir aðilar verða að fara með stjórnvölinn og leiða þessar þjóðir til betra lífs. Ég vil koma því á framfæri. Á þessu máli eru margar hliðar. Við Íslendingar erum að taka ákveðna afstöðu og ég er mjög ánægður með það. Ég held að Alþingi Íslendinga geti verið mjög stolt af því að halda áfram því ferli sem hafið var fyrir löngu síðan en ég vona að enginn haldi að við séum að klára málið eða leysa það á nokkurn hátt, við erum eingöngu að leggja lítið lóð á vogarskálarnar.

Virðulegur forseti. Ég vil þakka samstarfsfólki mínu í utanríkismálanefnd fyrir gott samstarf við vinnslu á þessari tillögu og málefnalega umfjöllun í nefndinni. Nafn mitt er ekki að finna á nefndarálitinu þar sem ég kaus að víkja af úttektarfundi svo að nýjasti félagi okkar, hv. þm. Amal Tamimi, gæti tekið þátt í afgreiðslu málsins. Það fór enda vel á því eftir þátttöku hennar í umfjöllun um tillöguna á fundum nefndarinnar ítrekað og var auðvitað undirstrikaði í þeirri ræðu sem við heyrðum áðan þar sem hún lýsti veruleika sem ekkert okkar getur fyllilega sett sig inn í en ýmsir þeir sem sest hafa að á Íslandi og verið velkomnir og fundið réttindi sín á Íslandi hafa reynt í eigin lífi. Það fer líka vel á þeirri góðu samstöðu sem tekist hefur í utanríkismálanefnd um þetta mál og ég lýsi þeirri eindregnu von minni að þó að Sjálfstæðisflokkurinn hafi ekki orðið okkur samferða í nefndaráliti muni hann styðja ályktunina sjálfa við atkvæðagreiðslu á morgun. Um þetta mál hefur auðvitað lengi verið mikil samstaða með íslensku þjóðinni. Hér erum við formlega að staðfesta þá afstöðu sem lengi hefur verið uppi með miklum meiri hluta íslensku þjóðarinnar enda höfum við Íslendingar löngum haft mikinn skilning á kröfum þjóða um sjálfstæði, hafi þær verið reistar á rökum og sanngirniskröfum eins og ótvírætt er í þessu tilfelli og svo mörgum öðrum tilfellum þar sem við höfum látið okkur málin varða og stutt sjálfstæðiskröfur þjóða og talið það vera farsælasta leið til að skapa frið á svæðum sem þjáðst hafa fyrir ófriðarsakir um árabil og stundum áratugi. Það er einmitt hluti af ástæðunni fyrir því að við styðjum þessar sjálfstæðiskröfur, það er ekki bara vegna samúðar með sjálfstæðiskröfunum í sjálfu sér heldur er það trú okkar, von og vissa að sjálfstæði þjóðar í þessum aðstæðum sé vísasti vegurinn til að ná friði og farsæld á svæðinu öllu því að sjálfstæðinu fylgir afl og kraftur til uppbyggingar, til árangurs, til aukinnar hagsældar og þeirrar þróunar sem þarf að verða til að stakkaskipti geti orðið á skorti og styrjaldarástandi til farsældar og friðar. Þó að við höfum nokkuð eindregið tekið afstöðu með þessum kröfum Palestínumanna er það alls ekki svo að við leggjumst með afstöðu okkar á sveif með öfgum á annan hvorn veginn. Við köllum eftir tveggja ríkja lausn og því að aðilar virði hvorir aðra. Á báða bóga eru auðvitað til öfgasjónarmið sem við getum ekki tekið undir. Það eru til að mynda sjónarmið sem neita að viðurkenna gyðingaríki á annan bóginn og á hinn bóginn kom fram fyrir nefndinni að til eru sjónarmið um að Ísraelsríki eigi kröfu til landsvæða langt út fyrir núverandi landamæri Ísraels sem vísað sé til sem ríkis Davíðs konungs og megi lesa um í annarri Mósebók. Ég held að það hafi verið það síðasta sem móðir mín heyrði áður en ég fæddist, það voru fréttirnar um sex daga stríðið. Svo lengi, því að ég er kominn vel yfir miðjan aldur, hefur þetta ástand varað og miklu lengur og án þess að á því hafi fundist nokkur skapleg lausn. Á köflum hefur ástandið ekki gert annað en að versna og stundum undrar mann fullkomlega hversu mikilli grimmd mennirnir geta fundið upp á. Ég hygg að eitt af því sem manni hefur á síðari árum kannski blöskrað hvað mest er sá múr sem reistur var á þessum svæðum, þeir 700 kílómetrar sem hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson vísaði til áðan. Rétt eins og við börðumst gegn múrnum í Evrópu og fögnuðum því þegar tókst að brjóta hann niður þá er múrinn þarna eitthvað sem enginn sá sem lætur sig frelsi eða mannúð af nokkru tagi varða getur unað við og hlýtur að gera kröfu til breytinga. Það er algerlega fullreynt að fara þá leið að aðeins annar aðilinn sé sjálfstætt ríki en hinn aðilinn sé réttlaus og þurfi á hann að sækja. Það hefur um margra áratuga skeið ekki skilað árangri og þó að það sé alveg rétt að það að formgera vilja íslensku þjóðarinnar með því að samþykkja þessa ályktun á þingi á morgun muni ekki skapa frið á þessu svæði eða verða lausnin á málinu, er ótvírætt að óhjákvæmilegt er að gera grundvallarbreytingar á stöðu aðilanna ef nokkur von á að vera til að árangur náist vegna þess að núverandi staða aðilanna hefur engum eða afar litlum árangri skilað um áratuga skeið. Þess vegna er ástæða til að fagna því að tillagan sé sett fram og það erum auðvitað ekki bara við Íslendingar sem erum þessarar skoðunar, þetta viðhorf er ríkjandi um allan heim. Því miður hefur neitunarvaldi iðulega verið beitt til að koma í veg fyrir að raunverulegur vilji þjóðanna í þessu efni, stuðningur við Palestínumenn í þrengingum þeirra, hafi náð fram að ganga. Það er því eðlilegt að þjóðþingin, hvert af öðru, lýsi einfaldlega þeim vilja sínum þannig að hann liggi fyrir skýrt og afdráttarlaust. Ég ítreka þakkir mínar til samnefndarmanna minna fyrir samstarfið að málinu.

Forseti. Það er stundum alveg yndislegt að fá að vera þingmaður og þetta er einn af þeim dögum þar sem ég er gríðarlega stolt og ánægð yfir því að fá að taka þátt í vinnunni okkar. Ég er ánægð yfir samstöðunni og ég er ánægð að fá að taka þátt í sögulegum viðburðum á þjóðþinginu okkar. Mann skortir oft orð þegar svona stóra hluti eins og það sem við erum að fjalla um í kvöld ber á góma. Hvernig er hægt að finna orð gagnvart öllu því óréttlæti og allri þeirri grimmd sem hefur átt sér stað í Palestínu? Ég hitti konu í sumar sem var um borð í bandarískri „flotillu“ sem var tekin í herkví á Grikklandi. Þetta var eldri kona sem hafði lifað af helförina. Ég man ekki fyrra nafnið hennar, hún heitir Heizt. Henni blöskraði svo að sjá söguna endurtekna í Palestínu, söguna sem hún upplifði í Þýskalandi að hún fann sig knúna til að berjast fyrir mannréttindum í Palestínu. Það er rétt sem hefur komið fram að með því að samþykkja þetta á morgun mun ef til vill ekki gerast kraftaverk og friður komast á strax á morgun en þetta er eitt lítið en ákaflega mikilvægt skref og það er gott fyrir þjóð eins og Ísland, sem er herlaust og hefur sem betur fer ekki þurft að upplifa margar af þeim hörmungum sem allt of margir í heiminum okkar þurfa að búa við, að geta stigið fyrsta skrefið. Við erum svo lánsöm að við getum tekið þetta fyrsta skref í átt að mannréttindum og vonandi á endanum fullvalda Palestínu. Út af því að mig skortir orð ákvað ég að leita í smiðju eins af uppáhaldsskáldunum mínum. Ég þýddi eftir hann ljóð fyrir nokkrum árum þegar árásirnar á Gaza voru sem hryllilegastar. Þetta skáld heitir Mahmud Darwish og er ástsælasta útlagaskáld Palestínumanna. Sum ljóðin hans eru sungin á ökrunum þegar fólkið er að vinna. Þorpið sem hann ólst upp í hefur verið jafnað svo rækilega við jörðu að jafnvel beinin í kirkjugörðunum voru færð annað. Darwish lést árið 2008. Mig langar að lesa ljóð sem ég þýddi eftir hann sem heitir „Hér á ég heima“. „Hér á ég heima. Ég á margar minningar. Ég fæddist eins og allir fæðast. Ég á móður, hús með mörgum gluggum, bræður, vini og fangaklefa með kuldalegum glugga! Ég á bylgju sem mávar hrifsuðu til sín, mína eigin yfirlitsmynd. Ég á litsterk engi. Í djúpum sjónsviðs orða minna á ég tungl, næringu fugls og ódauðlegt ólívutré. Ég hef búið á þessu landi löngu áður en sverðin breyttu manninum í fórnarlamb. Ég á heima þar. Þegar himnaríki syrgir móður mína, þá skila ég himnaríki til móður hennar . Og ég græt svo að skýið sem snýr til baka beri tár mín. Til að brjóta lögin hef ég lært öll orðin sem eru nauðsynleg fyrir blóðprófið. Ég hef lært og krufið orðin til að hægt sé að draga úr þeim eitt stakt orð: Heim.“ Mig langar að lesa annað ljóð eftir þetta sama skáld og það er þýtt eftir vin minn Eyvind P. Eiríksson og mér finnst það vel við hæfi í kvöld: „Við ferðumst eins og annað fólk en við snúum ekki aftur til neins líkt og ferðalagið væri vegur skýsins. Við höfum grafið ástvini okkar í skugga skýsins, milli trjárótanna og hvatt konur okkar: Haldið áfram að fæða börn í hundrað ár svo við getum lokið þessari ferð til lands einnar stundar, til eins metra hins ógerlega. Við ferðumst í vögnum sálmanna, sofum í tjöldum spámanna okkar og stingum upp kollinum í orðatiltækjum förufólksins. Við mælum geiminn með nefi stríðsfuglsins eða syngjum til að reka brott fjarlægðina og þvo tunglskinsgeisla hreina. Vegur þinn er langur og megi þig dreyma sjö konur til að bera leiðina löngu á herðum þínum og hristu pálmana handa þeim til að kynnast nöfnum þeirra og þeirri móður sem á að fæða strákinn úr Galíleu. Við eigum land orða. Talaðu, talaðu svo ég megi leggja veg minn um grjót. Við eigum land orða. Talaðu, talaðu svo við fáum greint lokaáfanga þessarar ferðar.“

Herra forseti. Það er mikið ánægjuefni að fá að standa hér, eins og hv. þm. Birgitta Jónsdóttir sagði, á Alþingi Íslendinga og eiga þess kost að taka þátt í því að Alþingi viðurkenni Palestínu sem sjálfstætt og fullvalda ríki innan landamæranna frá 1967. Kastljós fjölmiðla er yfirleitt alltaf á deilur flokka og jafnvel flokksbrota í þessum sal. Það er því mikið gleðiefni að sjá að það eru fjórir flokkar af fimm sem standa að þessu áliti og tillögunni, eins og hv. utanríkismálanefnd hefur unnið hana og breytt, og að þeirri ítarlegu greinargerð sem fylgir tillögunni. Þessi góða samstaða sýnir vel allt það besta sem býr í Alþingi Íslendinga. 
             Það er lengi von á einum og við skulum vona að fulltrúar Sjálfstæðisflokksins fylgi okkur á morgun á lokasprettinum í þessari vegferð. Þetta er sannarlega söguleg stund þegar Alþingi á morgun styður stofnun Palestínuríkis og aðild Palestínu að hinum Sameinuðu þjóðum. Sjálfstæði og fullveldi Palestínu er rétt eins og okkar Íslendinga réttur þjóðarinnar, langþráður áfangi sem við náðum fyrir 67 árum á árinu 1944 að verða sjálfstæð og fullvalda þjóð. Þá vorum við herlaus þjóð utan hernaðarbandalaga og þeim áfanga náðum við án nokkurra blóðsúthellinga. Þetta skref er eins og hér hefur verið bent á rökrétt í framhaldi af yfirlýstri stefnu Alþingis allt frá 1989 þegar lýst var yfir stuðningi við sjálfsákvörðunarrétt palestínsku þjóðarinnar og fram til 2010 þegar meiri hluti utanríkismálanefndar fordæmdi árásir Ísraela á skipalestina með hjálpargögnin til Gaza. Þetta er líka í samræmi við afstöðu íslensku þjóðarinnar til margra ára og í samræmi við réttlætiskennd allra hugsandi manna að gera allt það sem við hvert og eitt og við öll sem þjóð getum gert til að hindra frekari ofbeldisverk og hernað fyrir botni Miðjarðarhafs, gera allt sem við getum til að mannréttindi og mannúðarlög verði virt á þessu svæði, gera allt sem við getum til að koma á friði, sátt og gagnkvæmri viðurkenningu Ísraelsríkis og Palestínuríkis. Að því leytinu til er ég hjartanlega sammála niðurstöðunni í nefndaráliti meiri hluta utanríkismálanefndar. Það skiptir mestu að jafna þjóðréttarlega stöðu Ísraela og Palestínumanna ef friður á að nást á þessu svæði. Þess vegna er viðurkenning á sjálfstæði og fullveldi Palestínu rétt og rökrétt skref. Gerðar hafa verið athugasemdir við þá tæknilegu útfærslu sem hér er um að ræða. Auðvitað er það tæknileg útfærsla þegar við erum að fjalla um þjóðréttarlega stöðu og aðild að alþjóðasamtökum eða hinum Sameinuðu þjóðum. En, herra forseti, þetta er jafnframt mikið tilfinningamál. Auðvitað er þetta baráttumál, réttlætismál, sanngirnismál og mannréttindamál en þetta er líka bara tilfinningamál eins og við heyrðum í frásögn hv. þm. Amal Tamimi. Þetta snýst um fólk, þetta snýst um einstaklinga eins og okkur sem hér erum. Þetta snýst um fólk sem er lokað af innan múra, fólk sem er ríkisfangslaust, fólk sem er flóttamenn í eigin landi, fólk sem á hvergi heima. Allur sá hryllingur sem við höfum upplifað, sem bara munum aftur til 1967, þó ég fari ekki lengra, í gegnum sjónvarp og útvarp, minnir mann stöðugt á það að þó við séum að tala um tæknilega útfærslu, og einhverjir geti haft, í alþjóðasamfélaginu eða jafnvel í þessum sal, einhverjar athugasemdir við að þetta skref gæti truflað eitthvað einhvers staðar, þá snýst þetta fyrst og fremst um fólk. Palestínumenn eiga rétt á því að við Íslendingar styðjum kröfu þeirra til lífs í friði sem sjálfstæð og fullvalda þjóð í eigin landi og það skulum við gera.

Hæstv. forseti. Það er í sjálfu sér ekki miklu við þann málflutning að bæta sem hér hefur farið fram og eftir yfirferð á afgreiðslu utanríkismálanefndar á tillögu til þingsályktunar um viðurkenningu á sjálfstæði og fullveldi Palestínu. En mig langar samt sem áður að bæta við nokkrum orðum, a.m.k. lýsa því yfir að ég er bæði stolt og þakklát fyrir að fá að taka þátt í afgreiðslu þessa máls. Ég er líka þakklát fyrir að hafa fengið tækifæri til að heimsækja Palestínu og fá að kynnast aðstæðum fólks sem þar býr og við þær aðstæður sem það hefur mátt búa við mörg undanfarin ár, allt frá því að Ísraelsríki var stofnað og frá sex daga stríðinu 1967. Ísraelsmenn hafa í raun í engu farið að samþykktum og ályktunum Sameinuðu þjóðanna eða annarra ríkja og hafa haldið sínu striki með það að markmiði að ná fullum yfirráðum yfir Jerúsalem og í rauninni að endurskapa ríki Davíðs. Þetta fékk ég að upplifa og við sem vorum í þeim hópi sem var boðið að koma til Palestínu þar sem gestrisni var mikil. Maður fann stolt og sjálfsvirðingu hjá því fólki sem tók á móti okkur, bauð af því sem það gat boðið og mikilvægt að fá að upplifa það. Ég dáðist að styrk þessa fólks að geta setið á sér að taka ekki harðar á móti þeim árásum og svívirðingum sem á þjóðinni dundi. Ég varð fyrir því í fyrsta skipti á ævinni að vera grýtt á götu úti, grýtt af börnum sem var att upp á húsþök til að grýta okkur ferðamennina sem vorum niðri á götunni. Þeir sem stjórnuðu börnunum við að grýta okkur voru kuflum klæddir prestar, guðsmenn sem stjórnuðu athöfnum barnanna. Því hef ég enga trú á að einhverjir tvíhliða samningar muni skila árangri vegna þess að ekkert jafnræði er á milli Ísraelsmanna og Palestínumanna í þessum átökum eða í samningaviðræðum. Og meðan Bandaríkjamenn styðja Ísraelsmenn eins dyggilega og þeir hafa gert í einu og öllu hafa Ísraelsmenn þann stuðning sem þeir þurfa til að fara sínu fram. Þeir byggja upp sinn her, þeir fara fram og byggja upp nýjar landnemabúðir þó að það sé fordæmt, þeir halda áfram að leggja vegi inn í landnemabúðirnar, girða vegina af beggja vegna. Þetta er girðing kringum landnemabúðirnar þannig að Palestínumenn komast ekki leiðar sinnar, komast ekki til og frá vinnu, komast ekki til heimila sinna, geta ekki sent börnin í skóla því að búið er að girða svæðið af þannig að ekki er hægt að ferðast innan þess lands sem á að heita Palestína. Landnemabúðunum hefur ekki verið komið niður tilviljunarkennt. Þeim hefur markvisst verið valinn staður við vatnslindir, á svæðum þar sem landgæði eru mikil eða þar sem hægt er að trufla umferð þannig að Palestínumenn eiga erfitt með að stunda akuryrkju eða komast til vinnu. Þetta er mjög markvisst sett niður. Það vill þannig til að í Jerúsalemborg hafa trúarsamfélög sett sig niður og þar hefur í raun og veru ríkt ógnarjafnvægi. Gyðingar hafa haft ákveðin svæði, ákveðnar götur, ákveðin hús. Lútherstrúar hafa annað svæði, aðrar götur, önnur hús. Um kaþólikka gildir hið sama. Þetta ógnarjafnvægi sem verið hefur raskast ef eignaskipti verða á húsum. Og það sem hefur gerst líka núna fyrir utan hernám og landnám er að Ísraelsmenn hafa verið að kaupa upp eignir af kaþólsku kirkjunni, þannig að smám saman hafa þeir borað sig inn í Jerúsalem með eignarhluta. Þetta er erfitt fyrir okkur að skilja, en þeir sem búa þarna finna að það jafnvægi sem ríkt hefur er að raskast og það kemur hvað gleggst fram á páskahátíðinni þegar göturnar eru alveg eyrnamerktar. Þannig hafa þeir komið baktjaldamegin inn og í þeim fjárhagserfiðleikum sem kaþólska kirkjan hefur átt hefur hún freistast til að selja eignir sínar. Það er alls staðar vegið að og ójafnvægið er mikið. Ég verð líka að nefna annað atriði sem mér varð illt af að upplifa og það var múrinn. Ég er orðin það gömul að ég upplifði múrinn sem var reistur á milli Austur- og Vestur-Berlínar og ég stóð undir þeim múr, og ég hef einnig staðið undir þeim múrbrotum sem eftir eru. Múrinn í Berlín er svona eins og eldspýtnastokkur miðað við það að standa undir múrnum sem umlykur borgir og svæði í Palestínu. Hann er svo miklu hærri, hann er svo miklu meiri ógn en nokkurn tíma Berlínarmúrinn. Það að standa undir þeim mikla og háa múr og standa frammi fyrir hermönnum með alvæpni sem þvinguðu fólk til að standa þar í biðröðum til að komast leiðar sinnar á milli hverfa eða milli svæða var ógnvekjandi. Fyrir það vil ég þakka að hafa haft tækifæri til að upplifa það þótt það hafi verið erfitt. Ég held að maður nái í rauninni ekki að skilja aðstöðu fólks sem býr við þær hörmulegu aðstæður sem eru í Palestínu, hvað þá að setja sig í fótspor fólks sem er landlaust og landflótta. Þriðja til fjórða kynslóð verður að setja sig niður landlaus og ríkisfangslaus í öðrum nágrannaríkjum og kemst hvorki lönd né strönd. Því vil ég þakka Amal Tamimi fyrir að hafa valið Ísland sem ferðamannaland og fyrir að hafa sest hér að og sýnt okkur þann heiður að taka þátt í okkar þjóðmálaumræðu, vinnu og að vera með okkur í dag og geta lýst aðstæðum sínum þannig að við eigum betur með að skilja hvers vegna það er okkur fagnaðarefni að afgreiða þingsályktunartillöguna.

Herra forseti. Ég hef hlýtt á umræðurnar í kvöld mér til mikillar ánægju, hafði kannski ekki endilega hugsað mér að taka þátt í henni, enda er búið að segja flest sem segja þarf. En ég vil engu að síður segja nokkur orð af þessu sögulega tilefni og mér finnst líka við hæfi að einhver fulltrúi ríkisstjórnarinnar geri það. Þetta er vissulega söguleg stund og við fylgjum eftir býsna merkri hefð eða sögu sem Alþingi á í þessum efnum. Það má margt segja um okkar ágæta Alþingi en að minnsta kosti í þessu tilviki getur það held ég verið stolt af arfleifð sinni. Það hefur áður mótað áherslur sem voru framsæknar í þessum efnum, svo sem með samþykktinni árið 1989 og aftur má segja 2002 og gerir það að mínu mati enn í dag. Og þó að það sé vissulega rétt sem hér hefur fram komið að fjöldi ríkja hafi þegar viðurkennt Palestínu tilheyrum við þeim hópi og þeim heimshluta þar sem nokkur skortur er á því að menn hafi stigið skrefið til fulls. Það skyldi þó ekki vera að þetta hafi heillavænleg áhrif í framhaldinu á félaga okkar annars staðar á Norðurlöndunum? Og vonandi fleiri. Ég þakka utanríkismálanefnd fyrir vinnu hennar og ekki síst formanni hennar, Árna Þór Sigurðssyni, sem ég tel að hafi leitt þetta mál ákaflega vel fram. Það er vandlega unnið og nefndarálitið greinargott. Ég fagna sömuleiðis þeirri breiðu samstöðu sem náðist í málinu þó auðvitað hefði verið skemmtilegra að sjá þar fullt hús og eitt nefndarálit en ég upplifi það í sjálfu sér ekki sem djúpstæðan ágreining í málinu. Ég vonast til þess að tillagan fái stuðning allra eða að minnsta kosti leggist enginn gegn henni. Ég vil líka fagna fyrir hönd utanríkisráðherra sem er mikill áhugamaður um þetta mál en á ekki kost á að vera með okkur þar sem hann er erlendis við opinber skyldustörf. Ég veit að þetta er honum gleðidagur. Hann hefur sýnt kjark og áræði í málinu og rétt að það komi fram að ríkisstjórnin stendur heil og óskipt á bak við þessa tillögu og þá afgreiðslu sem hér er lögð til á henni. Auðvitað geta menn velt fyrir sér hverju máli skiptir hið litla lóð Íslands og það ber stundum á góma þegar við erum að ræða hin stóru heimsmál. Sumir nota það jafnvel sem rök fyrir því að það sé engin sérstök ástæða fyrir okkur að gera samþykktir eða tjá okkur um svona mál því það muni hvort sem er ekkert um það og enginn taki mark á okkur. Þessu viðhorfi er ég og hef alltaf verið algerlega ósammála. Í fyrsta lagi geymir sagan dæmi um að það getur skipt máli að jafnvel litlar þjóðir þori að taka einhver skref, eins og ég held að flestir séu sammála um að átti við um Ísland þegar við riðum á vaðið og viðurkenndum sjálfstæði Eystrasaltsríkjanna. En aðalatriðið er að þetta snýst ekki um það fyrir mér hvort við reiknum með því að það sem við ákveðum hér og þá afstöðu sem við tökum hafi meiri eða minni áhrif í sjálfu sér á framgang mála úti í hinum stóra heimi. Þetta snýst um það hvað við viljum, hvaða afstöðu við ætlum að taka og við komum því á framfæri og hvernig okkur finnst að hlutirnir eigi að vera. Í þessu tilviki eiga þeir að vera svona og þó fyrr hefði verið. Við eigum að styðja sjálfsákvörðunarrétt og sjálfstæðisbaráttu þeirra sem eiga rétt til sjálfstæðis. Við eigum að styðja mannréttindabaráttu og taka afstöðu með þjóðum og þjóðarbrotum og minnihlutahópum sem eiga á brattann að sækja. Í Palestínu er það auðvitað þannig að þetta hefur verið ójafn leikur, ákaflega ójafn leikur. Því miður hefur þessu oft verið stillt upp þannig í umræðunni að þar ættust við tveir jafnsettir aðilar. Fátt er fjær sanni eins og allir vita sem eitthvað hafa kynnt sér þessi mál. Hér erum við að taka afstöðu með og standa við bakið á þeim sem hallar á, sem hefur átt á brattann að sækja, hefur verið órétti beittur og aflsmun hefur verið beitt gegn með mjög grimmilegum hætti þannig að fólk hefur goldið fyrir það í stórum stíl með lífskjörum sínum ef ekki beinlínis lífi. Þannig finnst mér að Ísland eigi almennt að stilla sér upp. Við eigum að taka afstöðu með og styðja þá sem þurfa á stuðningi að halda - þeir stóru og sterku sjá um sig sjálfir, þannig hefur það yfirleitt verið í mannkynssögunni - með friði og með mannréttindabaráttu. Ánægjulegt er að þetta ber upp á þennan tíma ársins því að á morgun er það ég best veit alþjóðlegur samstöðudagur með palestínsku þjóðinni og það verður sérstaklega ánægjulegt að fá að taka þátt í því að afgreiða þessa tillögu þá.

Herra forseti. Það er komið að lokum síðari umræðu um þingsályktunartillögu sem hér hefur verið á dagskrá um viðurkenningu á sjálfstæði og fullveldi Palestínu. Ég vil nota tækifærið og þakka öllum hv. þingmönnum sem hafa tekið þátt í umræðu um málið. Ég tel að umræðurnar hafi verið afar málefnalegar og yfirvegaðar, hér hafi ýmis sjónarmið verið reifuð, m.a. þau sem komu fram í utanríkismálanefnd. Vitaskuld er best að fram komi að ekki standa allir fulltrúar í utanríkismálanefnd og ekki fulltrúar allra flokka að breytingartillögu og nefndaráliti meiri hlutans, en ég tek undir með þeim sem hér hafa sett fram þá frómu ósk að um málið geti orðið víðtæk samstaða á morgun og enginn muni að minnsta kosti leggja stein í götu þess eða leggjast gegn samþykkt þess. Það mun koma í ljós í atkvæðagreiðslunni eins og hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir upplýsti um fyrr í kvöld. Í þessari umræðu hefur líka verið á það bent að Ísland hefur oft verið leiðandi í frelsis- og mannréttindabaráttu víða um heim. Við erum sjálf ung, sjálfstæð þjóð. Í nefndarálitinu minnumst við á Eystrasaltsríkin og sjálfstæðisbaráttu þeirra 1991 þegar Ísland varð fyrst ríkja til að viðurkenna endurheimt sjálfstæði þeirra. Oft veltir lítil þúfa þungu hlassi og þó að Ísland sé smátt og við séum fá höfum við líka rödd á alþjóðavettvangi sem getur skipt heilmiklu máli. Við vorum líka fyrsta ríkið sem viðurkenndi Króatíu sem sjálfstætt ríki, Svartfjallaland, þó að sjaldnar sé minnt á það í þessari umræðu. Við Íslendingar eigum góða sögu í þessu efni og getum verið stoltir af henni og ég lít svo á, eins og hæstv. fjármálaráðherra, að í þessu máli snúist þetta um hvað við viljum. Viljum við styðja frelsis- og sjálfstæðisbaráttu palestínsku þjóðarinnar? Ef við viljum það þá látum við það í ljós á Alþingi með samþykkt þessarar þingsályktunartillögu. Ég vil líka segja að það var ánægjulegt að fá að hafa hv. þm. Amal Tamimi í utanríkismálanefnd í meðferð þessa máls, Íslendinginn Amal Tamimi sem er fædd og uppalin í Jerúsalem eins og hún rakti í máli sínu. Ég vil líka segja að ræða hennar snart mig djúpt. Ég er sannfærður um að það á við um okkur öll sem hlýddum á hana segja frá þeirri lífsreynslu sinni að alast upp við þær hrikalegu aðstæður sem palestínska þjóðin bjó við þá og býr við enn. Við erum líka ánægð með að hafa hana hér með okkur því að sannarlega auðgar það mannlíf okkar og menningu að hingað flytjist fólk með ólíkan bakgrunn, ólíka sýn, ólíka reynslu. Það auðgar okkar líf sannarlega. Ég vil, virðulegur forseti, enn og aftur þakka hv. þingmönnum sem hafa lagt málinu lið með vinnu í utanríkismálanefnd og í umræðum í kvöld og vonast til að þetta megi verða giftusamt skref sem Ísland tekur með því að lýsa yfir því að við viðurkennum sjálfstæði og fullveldi Palestínu. Sannarlega er von okkar líka að það hjálpi palestínsku þjóðinni og sé skref í þá átt að palestínska þjóðin verði jafnsettari Ísrael í þeirri baráttu og vinnu sem augljóslega er enn fram undan við að koma á varanlegum friði í þessum heimshluta. Ég á mér að minnsta kosti þá von að okkar skref geti verið liður í þeirri frelsisbaráttu. Ég óska palestínsku þjóðinni velfarnaðar og alls hins besta á vegferðinni fram undan.