Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Áður en gengið er til dagskrár verður minnst þess atburðar, sem skeði í gær í Neskaupstað. Sá hörmulegi atburður gerðist um kl. 2 eftir hádegi í gærdag, að snjóflóð féll yfir innsta hluta Neskaupstaðar með þeim afleiðingum, að síðast þegar fréttist höfðu 9 manns látið lífið, þar af 2 konur og 2 börn, fjögurra karlmanna er saknað og eru taldar litlar líkur á því að þeir hafi lifað af. Á sjúkrahúsi eru 5 manns. Atvinnulíf bæjarins er í rúst, þar sem snjóflóðið féll á síldarverksmiðjuna, lýsisgeyma hennar og frystihúsið. Þá eyðilagðist steypustöð, bifreiðaverkstæði og bílar ásamt íbúðarhúsum og fleiru. Ekki er vitað um, að þarna hafi fallið snjóflóð áður, en um aldamótin féll snjóflóð nokkru innan við bæinn. Íslendingar hafa lengi háð baráttu við óblíð náttúruöfl, elda, ísa og veðurofsa. Þessi atburður í Neskaupstað, snjóflóðið, er eitt hið mesta sem komið hefur hér á landi. Íslenska þjóðin er fámenn, hvert mannslíf hjá fámennri þjóð vegur mikið. Við erum fátækari í dag en í gær. Hér á margur um sárt að binda, foreldrar, börn, eiginkonur, systkini og annað venslafólk. Öllu þessu fólki vottum við einlæga samúð og dýpstu hluttekningu. Minningin um látinn vin er huggun harmi gegn. Megi góður guð halda sinni verndarhendi yfir landi og þjóð. Ég bið hv. þm. að taka undir orð mín með því að rísa úr sætum. - 
            



Herra forseti. Starfsamt en fámennt samfélag hefur verið lostið þungu höggi. Á andartaki eru börn, konur og karlar hrifin burt í miðri önn dagsins. Þar sem áður ríkti gleði og eftirvænting í jólamánuði grúfir nú sorg yfir bæ og landi. Á stundum sem þessum verður okkur íslendingum ljóst að við erum ein fjölskylda og viljum bera hver annars byrðar. Í morgun héldu forsrh. og dómsmrh. fund með þm. Austurl. vegna atburðanna í Neskaupstað. Í framhaldi af þeim fundi hefur ríkisstj. ákveðið að beita sér fyrir að ráðstafanir verði gerðar til að tjón vegna náttúruhamfaranna í Neskaupstað veði bætt. Áhersla verður lögð á að láta í té alla þá hjálp og aðstoð af opinberri hálfu sem unnt er til að atvinnulíf í Neskaupstað geti sem allra fyrst komist í eðlilegt horf. Ég veit, að þessi ákvörðun er í samræmi við hug og vilja allra þm. og alþjóðar. Ég vona, að samhugur og samúð allra landsmanna verði norðfirðingum styrkur í sorg þeirra. Megi hátíði



Ég vil fyrir hönd okkar alþm. af Austurlandi þakka hæstv. forseta fyrir hlý og vinsamleg orð í garð fólksins í Neskaupstað sem hann hefur hér mælt. Ég vil einnig þakka hæstv. ríkisstj. fyrir skjót viðbrögð hennar og þær yfirlýsingar sem hún hefur hér tilkynnt og hæstv. forsrh. var hér að flytja. Ég vil um leið þakka öllum hv. alþm. fyrir undirtektir þeirra við það sem hér hefur verið sagt. Ég veit að það verður gert allt sem unnt er til þess að mæta þeim vanda sem upp hefur komið í Neskaupstað, og ég efast ekkert um að það tjón, sem þarna hefur orðið, verður bætt eftir því sem hægt er að bæta tjón af því tagi sem þarna varð. Ég endurtek svo þakkir mínar fyrir velvild og samúð allra alþm.



Herra forseti. Það er lífsreynsla út af fyrir sig að þurfa að gera grein fyrir því, hvers vegna ég segi já við eigin till. En að því er nú komið. Þessi litla till. er samin í samráði við hv. formann fjvn., sem hefur sagt nei. Hún er ekki um auknar fjárveitingar, heldur tilfærslu á framkvæmd við einn og sama skóla. Það er ekki um aukna fjárveitingu að tefla, og í þessu sambandi lýsti hæstv. fjmrh. yfir að þessi fjárveiting til undirbúnings byggingar væri ekki skuldbindandi um framkvæmd.



Það hefur verið tekið fram í umr. um þetta fjárlagafrv., að við ákvörðun fjárveitingar til Lánasjóðsins og við úthlutun námslána yrði tekið tillit til hækkana og aukins kostnaðar á árinu, þannig að lánin haldi raungildi sínu. Því er jafnframt lýst yfir, að tekið verði tillit til nýs kostnaðarmats, eins og aðstæður leyfa og eins og fjárveitingin reyndar ber með sér. Því er þessi till. sýndarmennska ein og óþörf og ég segi nei.



Með því að þessi till. felur í sér minna fjármagn til ráðstöfunar handa lánsmönnum en er í till. fjvn. segi ég nei.



Herra forseti. Að sjálfsögðu er það alrangt, að þessi till. feli í sér lækkun á framlagi til Lánasjóðs ísl. námsmanna, enda skerðir þessi till. ekki þá lánsheimild sem annars staðar er fólgin í till. fjvn. En eins og ég benti á í umr. í gær, þá vil ég ítreka það hér að fjármagn verður því aðeins fyrir hendi og unnt að taka tillit til nýs kostnaðarmats að þessi till. verði samþ., þannig að aukið fjármagn fáist til Lánasjóðs. Þess vegna segi ég já.



Herra forseti. Jafnvel þó að þessi liður kynni að vera nauðsynlegur, þá kom þetta fram á síðustu stundu og hér er enn eitt dæmi um það, þegar hlustað er á erindi án eðlilegrar greinargerðar, sem nemur þó milljónum króna. Þetta hefur átt sér stað í fjvn. oftar en einu sinni. Ég er þeirrar skoðunar, að lágmarksvirðing við okkur í n. sé að öllum meiri háttar erindum fylgi sómasamleg grg., og því segi ég nei.



Herra forseti. Ég hef þann metnað fyrir kaupsýslustétt þessarar þjóðar, að ég kann ekki við að hún sé að leita um opinber framlög til ríkissjóðs, eins og nú er háttað fjármálum íslenska ríkisins. Ég trúi því ekki að þeir geti ekki einhvern veginn aurað saman til þess að standa straum af þessari starfsemi, ef hún er lífsnauðsynleg, og því segi ég nei.



Herra forseti. Með vísan til þess að fordæmi er fyrir því, að leiðréttingar hafa verið gerðar á greiðslu uppbóta á tekjutryggingu til aldraðs fólks og öryrkja utan fjárlaga, greiði ég atkv. gegn þessari till., í trausti þess að hæstv. ríkisstj. taki þessi mál til rækilegrar athugunar og geri viðeigandi ráðstafanir, eftir því sem þörf krefur, til að tryggja viðunandi afkomu þess fólks sem hér um ræðir. Ég segi því nei.



Herra forseti. Hér er um stórt og mikið nauðsynjamál að ræða. Því eru ætlaðar 2.5 millj. á fjárl. samkv. till, fjvn. Það er farið fram á 1 millj. kr. aukningu. Mér hefur verið gefið það í skyn af ábyrgum mönnum, að þessi liður þurfi frekari athugunar við, og ég er með sérstakt flugfélag hér í huga, eitt af einum fjórum, sem á að annast þessa þjónustu í einum þremur landshlutum, Flugfélagið Ernir á Ísafirði fór fram á 1800 þús. í þessu skyni og sér fram á stöðvun síns rekstrar ef ekki verður orðið við umsókn þeirra flugmanna sem reka þetta flugfélag. Eftir því sem mér var gefið í skyn af ábyrgum mönnum, að þessi mál yrðu tekin til frekari athugunar, þá segi ég hér nei.



Herra forseti. Eitt af þeim flugfélögum, sem styrkja á með þessari fjárveitingu, er flugfélagið Ernir, eins og hefur komið fram. Það félag varð fyrir miklum skakkaföllum á s.l. sumri, og enn lesum við í blöðunum í morgun að orðið hefur mikill bruni á Ísafirði og það hefur enn orðið fyrir skakkaföllum. Með tilliti til þess sýnist mér að umrædd upphæð, 2.5 millj. kr., sem gert er ráð fyrir, sé ónóg og því segi ég já.



Herra forseti. Með tilliti til þeirra óvenjulegu áfalla, sem flugfélagið Ernir hefur orðið fyrir á þessu ári, eftir að ný flugvél félagsins eyðilagðist á s.l. sumri á Bíldudal og nú í nótt hafa eyðilagst eða stórskemmst í eldi þær vélar sem félagið átti eftir, og þar sem starfsemi félagsins er orðin snar þáttur í samgöngumálum á milli héraða á Vestfjörðum auk þess áð gegna mikilvægu hlutverki í öryggismálum fjórðungsins, þá tel ég málið stærra en svo að það verði leyst innan þess ramma, sem styrkir til sjúkraflugs marka, og í trausti þess að stjórnvöld taki þetta mál sérstaklega fyrir, þá mun ég standa við þá afgreiðslu, sem ég átti hlut að í fjvn., og segi nei.



Hafnarbætur á Húsavík eru að vísu ákaflega mikilvægar, og er nú unnið að þeim allvel og hefur verið gert að undanförnu Ráðgert er að ljúka mikilvægum áfanga nú í sumar. Ég hygg að það sé nokkuð víst, að það verði hafist handa á árinu 1976 við mikilvægan áfanga einnig. Með tilliti til þeirrar vissu minnar, vil ég segja, þá segi ég nei.



Þetta er síðasti fundur Alþingis fyrir jólahlé. Ég leyfi mér að færa hæstv. ráðh. og hv. alþm. þakkir fyrir gott samstarf og umburðarlyndi í minn garð. Einnig þakka ég varaforsetum, skrifurum, skrifstofustjóra og starfsliði Alþingis vel unnin störf og aðstoð alla. Ég óska hv. þm., fjölskyldum þeirra og starfsliði Alþingis gleðilegra jóla og farsæls komandi árs. Utanbæjarþm. óska ég góðrar heimferðar og heimkomu. Það er von mín, að við megum öll hittast heil, þegar Alþ. hefst að nýju í lok janúar á næsta ári.



Fyrir hönd okkar alþm. vil ég þakka hæstv. forseta Sþ. góðar óskir okkur til handa. Ég þakka honum ánægjulegt samstarf og ágæta fundarstjórn það sem af er þessu þingi. Ég óska honum og fjölskyldu hans gleðilegra jóla og farsæls nýárs, um leið og ég vil leyfa mér að vonum að við megum öll hittast heil til starfa að loknu jólaleyfi. Ég vil biðja hv. þm. að taka undir óskir mínar með því að rísa úr sætum. - 
            



Ég þakka hv. 5. þm. Norðurl. v. fyrir góðar óskir í minn garð og hv. alþm. fyrir undirtektir þeirra.



Herra forseti. Forseti Íslands hefur gefið út svohljóðandi bréf: „Forseti Íslands gerir kunnugt: Að ég að tilskyldu samþykki Alþingis veiti forsrh. umboð til þess að fresta um sinn fundum Alþingis, 96. löggjafarþings, frá 20. des. 1974 eða síðar ef henta þykir, enda verði þingið kvatt til fundar á ný eigi síðar en 27. jan. 1975. Gjört í Reykjavík, 18. desember 1974. Kristján Eldjárn. Geir Hallgrímsson. Forsetabréf um frestun á fundum Alþingis.“ Samkv. þessu umboði og með tilvísun til samþykkis Alþ. lýsi ég hér með yfir því, að fundum þessa Alþingis, 96. löggjafarþings, er frestað frá 21. des., og verður þingið kvatt til fundar á ný eigi síðar en 27. jan. 1975. Leyfi ég mér eð árna hv. alþm. og starfsmönnum þingsins svo og landsmönnum öllum góðrar jólahelgi og farsæls nýárs.