Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti vill geta þess að reiknað er með atkvæðagreiðslum síðdegis í dag. Þó má búast við atkvæðagreiðslum um afbrigði líklega eftir matarhlé, fyrr ef möguleiki er á.

Frú forseti. Starf lögreglunnar á Íslandi er án efa eitt það vandasamasta í þessu þjóðfélagi og ég hygg að sjaldan hafi starf lögreglumanna verið erfiðara en á þessu ári þar sem hér urðu atburðir sem leiddu til mikilla mótmæla og álag á lögreglumenn og löggæsluna alla var gríðarlega mikið við þær aðstæður. Lögreglan hefur nokkuð haft áhyggjur af því hvert viðhorf stjórnvalda til lögreglunnar er og skemmst er að minnast skoðana hæstv. heilbrigðisráðherra og afstöðu hennar gagnvart löggæslunni og þeim atburðum sem urðu í janúar. Hæstv. heilbrigðisráðherra hefur tjáð sig töluvert um framgöngu lögreglunnar og meðan hún var enn þá óbreyttur þingmaður leit hún á aðgerðir lögreglunnar til að verja og halda uppi öryggi í landinu sem hefndaraðgerðir. Nú er hæstv. dómsmálaráðherra æðsti yfirmaður löggæslu í landinu og það væri fróðlegt að fá að vita afstöðu hæstv. dómsmálaráðherra til þessara orða hæstv. heilbrigðisráðherra. Telur hæstv. dómsmálaráðherra löggæsluna njóta óskoraðs stuðnings ráðherra í ríkisstjórn Íslands? Telur hæstv. dómsmálaráðherra þessi ummæli og þær skoðanir sem uppi hafa verið í ríkisstjórn Íslands gagnvart þessari grundvallarstoð í íslensku samfélagi vera réttmætar og hver er skoðun hæstv. dómsmálaráðherra á því viðhorfi sem birtist til löggæslunnar af hálfu hæstv. ríkisstjórnar? Mig langar til að beina þeirri spurningu til hæstv. dómsmálaráðherra hvort hún telji að ástæða sé til að bregðast við þeim viðhorfum sem fram hafa komið af hálfu hæstv. ráðherra.

Virðulegi forseti. Ég tek undir að starf lögreglu er vandasamt og mikið hefur mætt á henni þetta ár. Í því ástandi sem hefur ríkt frá því að bankarnir hrundu hefur komið berlega í ljós að almenningur treystir lögreglunni. Ég hef einmitt sagt að það traust lýsi því að lögreglan starfræki störf sín af mikilli fagmennsku og vandvirkni og störf lögreglunnar eru afar mikilvæg. Hvað varðar ummæli einstakra ráðherra um lögregluna hef ég svo sem ekkert um þau að segja. Þeir verða að svara fyrir sín ummæli sjálfir en hvað varðar viðhorf gagnvart lögreglu hefur sú sem hér stendur þau viðhorf til lögreglu að hún hafi afar vandasamt starf með höndum og þess þurfi að gæta vel í hagræðingu og niðurskurði að ganga ekki að kjarnastarfsemi lögreglu svo hún geti sinnt sinni grunnþjónustu.

Virðulegi forseti. Um það er ekki deilt að almenningur ber mikið traust til lögreglunnar í landinu en það er ekki síður mikilvægt að æðsta stjórn ríkisins beri traust til löggæslunnar með sama hætti og sýni henni líka ákveðinn skilning við erfiðar aðstæður. Þess vegna held ég nauðsynlegt sé að fá svar frá hæstv. dómsmálaráðherra hvort hún sé sammála hæstv. heilbrigðisráðherra sem kallar þá atburði sem urðu hefndaraðgerð lögreglunnar. Telur hún að svo hafi verið? Telur hún að þarna hafi verið um hefndaraðgerð að ræða þegar lögreglan í landinu var að sinna sínu grundvallarhlutverki að verja borgarana og öryggi þeirra? Hver er skoðun hæstv. dómsmálaráðherra, sem er æðsti yfirmaður löggæslunnar í landinu, er hún sammála hæstv. heilbrigðisráðherra hvað þetta varðar?

Virðulegi forseti. Ég er svo sannarlega ekki sammála því að um hefndaraðgerð lögreglu hafi verið að ræða á neinn hátt. Ég tel að lögreglan hafi einmitt staðið sig með mikilli prýði í þeim atburðum sem urðu og ég lýsti því yfir í sumar að ég væri hissa á því að lögreglan skyldi ekki hafa fengið heiðursmerki fyrir sína framgöngu. Þeir stóðu sig ákaflega vel í mjög óvenjulegum aðstæðum og ég tel að það hefði ekki verið hægt að gera þetta betur.

Virðulegi forseti. Við höfum á þessu haustþingi verið að kryfja fjárlagafrumvarpið og við sjálfstæðismenn höfum í þeirri umræðu haft frammi mikla gagnrýni á skattaáform ríkisstjórnarinnar. Meðal þess sem við höfum bent á er að öfugt við það sem ríkisstjórnin heldur fram aukast byrðar á alla með þeim skattaáformum sem fram koma í tillögum ríkisstjórnarinnar. Ríkisstjórnin hefur þó kynnt skattaáform sín þannig að allir þeir sem hafa laun undir 270 þús. kr. megi vel við una því þeim sé hlíft sérstaklega. Að okkar áliti stenst þessi málflutningur enga skoðun. Þegar maður skoðar þann ávöxt ríkisstjórnarsamstarfsins sem skattatillögurnar eru og byrjar að flysja utan af þeim og komast að kjarnanum sér maður atriði eins og að hér er verið að afnema verðtrygginguna sem í gildandi lögum mundi leiða til töluverðrar hækkunar á persónuafslætti núna strax um áramótin. Það er líka verið að fella úr gildi fyrri samninga um viðbótarhækkanir umfram verðlag á persónuafslættinum, samkomulag sem gert var í tíð eldri ríkisstjórnar. Á undanförnum dögum hafa ýmsir verið að átta sig á þessum blekkingum ríkisstjórnarinnar. Þess vegna ályktaði miðstjórn ASÍ núna 16. desember mjög harðlega gegn skattahækkunaráformum ríkisstjórnarinnar. Það sama gildir í raun og veru um alla þá sem ríkisstjórnin segist vera að hlífa sérstaklega, öryrkja, eldri borgara og aðra. Nú er framkvæmdastjóri ASÍ búinn að húðskamma ríkisstjórnina fyrir þessi áform og segir að þegar ríkisstjórnin kynnti sín áform hafi öll áhersla verið lögð á hið þriggja þrepa skattkerfi en ekki orði minnst á að ríkisstjórnin væri beinlínis  Mig langar til að heyra hæstv. félagsmálaráðherra gera grein fyrir því 

Forseti biður hv. þingmenn um að virða tímamörk.

Virðulegi forseti. Það er hægt að hafa mörg orð um þær athyglisverðu reikningskúnstir sem sjálfstæðismenn hafa lagt fram á síðustu dögum til að reyna að halda því fram að skattbreytingar ríkisstjórnarinnar núna bitni einkanlega á þeim sem síst skyldi. Grundvallarforsendan í öllum þeim talnaleik er sú að menn gefa sér að núverandi ástand geti haldið áfram. Allir vita að það vantar eina krónu af hverjum fimm og einnig að Sjálfstæðisflokkurinn veikti svo tekjugrundvöll ríkissjóðs þegar hann fór með stjórn ríkisfjármála að strax á árinu 2005 spáði fjármálaráðuneyti Sjálfstæðisflokksins því að á árinu 2008, fyrsta venjulega árinu eftir uppsveiflu vegna stóriðjuframkvæmda, mundi verða halli á ríkissjóði. Með öðrum orðum, Sjálfstæðisflokkurinn var búinn að veikja svo tekjugrundvöll ríkissjóðs  
             Skattbreytingarnar sem ríkisstjórnin hefur kynnt núna verja hag þeirra sem lakast standa. Það er ótvírætt. Það er alger bernska að gefa sér að hægt sé að nota sem útgangspunkt að óbreytt ástand sé sjálfsagt. Það sem við höfum gert og Alþýðusambandið hefur lýst sérstakri ánægju með er skattkerfi þar sem við verjum sérstaklega hag láglaunafólks, sérstaklega hag þeirra sem eru með undir 200 þús. kr. á mánuði og koma betur út úr nýju skattkerfi en óbreyttu kerfi. Alþýðusambandið hefur gagnrýnt að ekki er gert ráð fyrir í áætlunum núna að verðtryggingin á árinu 2011 skili sér inn. Ágreiningurinn núna stendur um það og Alþýðusambandið hefur gagnrýnt þetta. Það verður auðvitað útfærsluefni á næsta ári þegar unnið verður að nýju skattkerfi hvernig því verður fyrir komið og hvort verðtrygging persónuafsláttar verði sú leið sem farin verði eða einhver önnur leið 

Virðulegi forseti. Það er með ólíkindum að heyra þennan málflutning. Hér sagði hæstv. félagsmálaráðherra að allir sem eru með 200 þús. kr. komi betur út úr skattkerfisbreytingum ríkisstjórnarinnar en óbreyttu kerfi. Ég vona að Gylfi Arnbjörnsson sé að hlusta vegna þess að þeir skilja ekki hvað stjórnvöld eru að gera. Þeir skilja bara ekkert í áhrifum þess fjárlagafrumvarps og þeirra skattafrumvarpa sem liggja fyrir þinginu. Hér er talað um að við höfum ekki efni á því að láta persónuafsláttinn fylgja verðlagi. Gott og vel. Tökum þá umræðu en ríkisstjórnin getur ekki komið inn í þingið með frumvarp sem augljóslega skerðir kjör allra, leiðir til þess að allir þurfa að borga hærri skatta en samkvæmt gildandi lögum, og haldið fram að hún hlífi sérstaklega þeim sem lægst hafa kjörin. Hún getur það ekki. Hver er annars ástæðan fyrir því að Gylfi Arnbjörnsson segir ríkisstjórnina vera uppi með grófar rangfærslur?  
            

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður ruglar saman tvennu. Annars vegar þeim skattbreytingum sem núna er verið að kynna og Alþýðusambandið hefur stutt heils hugar og talið sérstaklega henta hag láglaunafólks, undir það hefur Öryrkjabandalagið tekið. Hins vegar öðru sem er verðtryggingin á persónuafslættinum og fyrirkomulag persónuafsláttarins, einkanlega á árinu 2011. Afstaða ríkisstjórnarinnar er sú að það stendur til endurskoðun á skattkerfinu á næsta ári. Það skattkerfi sem núna er kynnt er bara fyrir árið 2010. Farið verður í heildarendurskoðun á skattkerfinu og á bótakerfinu líka því við þurfum auðvitað að tengja þetta hvort tveggja saman. Það á að taka upp nýtt barnatryggingakerfi fyrir áramótin 2010–2011 o.s.frv. Allt verður þetta gert á næsta ári og þar verður auðvitað að gæta hags lágtekjufólks enda er það grundvallarforsenda 

Frú forseti. Mig langar að spyrja hæstv. iðnaðarráðherra að eftirfarandi: Telur hæstv. ráðherra eðlilegt að veita fyrirtæki sem að stórum hluta eða um 40% er í eigu Björgólfs Thors Björgólfssonar svo mikla viðskiptafyrirgreiðslu sem ætlunin er að gera með stuðningi ríkisins vegna fyrirhugaðs gagnavers á Vallaheiði? Ég vil taka fram að ég hef ekkert á móti gagnaverum.  Telur hæstv. ráðherra eðlilegt að viðkomandi eigandi, þ.e. Björgólfur Thor Björgólfsson, ætti ekki fyrst að skila þýfinu sem hvarf af Icesave-reikningunum sem hann ber beina ábyrgð á? Finnst hæstv. iðnaðarráðherra Katrínu Júlíusdóttur eðlilegt að Björgólfur Thor Björgólfsson fái slíka fyrirgreiðslu? Hvar eru þá hennar siðferðislegu mörk, ef einhvers staðar, hvað varðar stuðning við fyrirtæki? Getur hver sem er vænst stuðnings frá iðnaðarráðuneytinu svo fremi sem hann eigi peninga og vilji fjárfesta á Íslandi?

Forseti vill biðja hv. þingmenn um að gæta orða sinna gagnvart fólki sem ekki á sæti á þingi og getur ekki varið sig.

Frú forseti. Ég get svo sannarlega komið upp og varið mig. Mér þykir hálfógeðfellt hvernig hv. þingmaður talar um siðferðileg mörk vegna þess að það sem þetta mál snýst um er mjög einfalt. Þetta snýst um að fyrir hrun árið 2007 var til fyrirtæki, dótturfélag nokkurra erlendra aðila í erlendri eigu, sem ætlaði að stofna gagnaver. Hið opinbera fór strax í viðræður við eigendurna til að ryðja þessari fjárfestingu braut. Nú hefur það gerst í millitíðinni að hrun varð á íslenskum bankamarkaði, en einstaklingar sem eiga þarna hlut að máli, minni hluta í fyrirtækinu, virðulegi forseti, eru enn inni. Það sem þetta verkefni snýst um er einfaldlega að núna stöndum við frammi fyrir þeirri ákvörðun: Ætlum við að láta alla fjárfestinguna fara forgörðum út af fortíð og sögu eins minnihlutaeiganda í þessu fyrirtæki  Mér þykir ógeðfellt hvernig þingmenn reyna að gera þetta mál tortryggilegt. Hér er um gríðarlega mikið og stórt hagsmunamál að ræða, bæði fyrir Suðurnesjabúa og landið allt. Við þurfum fyrst og fremst að ryðja braut nýju fjármagni inn í þetta verkefni til að þynna út þennan gamla eiganda sem er minnihlutaeigandi í verkefninu.  
            

Forseti vill biðja hv. þingmenn að vera ekki með samtöl við ræðumann.

Frú forseti. Það er skemmtilegt að sjá hversu viðkvæmur hæstv. iðnaðarráðherra er fyrir þessu. Ég var ekki að væna hæstv. iðnaðarráðherra um eitt eða neitt, ég spurði bara um siðferðisþrek. Mér þætti vænt um að vita hvort hæstv. iðnaðarráðherra þyki það auka á trúverðugleika okkar á alþjóðamarkaði að láta - og það sem hæstv. iðnaðarráðherra kallar minni hluta eða minnihlutaeign í þessu ævintýri eru 40%. Það þykir ansi hátt hlutfall. Ég spyr hæstv. iðnaðarráðherra hvernig hún hyggist þynna út hlut Björgólfs Thors Björgólfssonar í þessu ævintýri sínu.

Virðulegi forseti. Sú er hér stendur ætlar sér ekki sjálf að gera það heldur verður það gert með nýju fjármagni sem veitt verður inn í verkefnið. Ef hv. þingmaður veit hvað það er að vera ráðandi eigandi í svona fyrirtæki þá er það ekki að eiga 40%.  
             Virðulegi forseti, ég held að hv. þingmenn séu að óska eftir því að komast á mælendaskrá vegna þess að ekki ætla þeir að gefa þeirri er hér stendur frið til að svara spurningunni. Rúmlega 60% af þeim sem eiga í þessu fyrirtæki og keyra verkefnið áfram núna 

Forseti biður hv. þingmenn og hæstv. ráðherra um að virða tímamörk.

Frú forseti. Í sumar þegar við ræddum aðildarumsókn að Evrópusambandinu greiddi hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra atkvæði gegn því. Hann sagðist hins vegar mundu vinna ötullega að þessari umsókn fyrir sitt leyti og síns ráðuneytis. Mig langar í fyrsta lagi til að inna hæstv. ráðherra eftir því hvernig þeirri ötullegu vinnu miðar í hans ráðuneyti að koma Íslandi inn í Evrópusambandið og í öðru lagi hvort hann sjái einhver tengsl á milli Icesave-samningsins og aðildarumsóknar að Evrópusambandinu, t.d. að bæði Bretar og Hollendingar þurfa að samþykkja aðild Íslands að Evrópusambandinu, og hvort það hafi einhver áhrif á afstöðu hans til Icesave-málsins. Hann hefur aldrei talað um Icesave þannig að ég veit ekkert hvað hæstv. ráðherra hugsar í því sambandi eða hvort hann sjái líka fyrir sér að ef allt á Íslandi færi í kaldakol, sem eru ákveðnar líkur á og vonandi kemur fljótlega í ljós, hvort hæstv. ráðherra sjái þá Evrópusambandið sem eins konar björgunarhring til að bjarga Íslandi í þeirri stöðu. 
            

Frú forseti. Ég er þeirrar skoðunar að einmitt landbúnaður og sjávarútvegur séu þær atvinnugreinar sem við horfum hvað sterkast til í að skapa atvinnu og gjaldeyri, tryggja fæðuöryggi þjóðarinnar o.s.frv. Ég tel að allt sem við gerum, bæði til skamms tíma og lengri tíma, eigi að miða að því að styrkja grunn þessara atvinnugreina og stöðu þeirra í samfélaginu. Ég beiti mér fyrir því og vona að ég eigi stuðning hv. þm. Péturs Blöndals í þeim efnum. Það er hárrétt að ég greiddi atkvæði gegn því að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Sú skoðun mín er óbreytt, við eigum ekkert erindi þangað. Það er sjálfsagt að eiga gott samstarf við allar þjóðir um samninga, Evrópusambandsþjóðir sem aðrar. Hins vegar var þetta meirihlutaákvörðun Alþingis um að umsóknin skyldi send og þá þurfa ráðuneyti eins og landbúnaðar- og sjávarútvegsráðuneytið að sinna vinnu sem Alþingi hefur í sínum samþykktum falið ráðuneytinu í þeim efnum. Ég hef sagt að ég og mitt ráðuneyti munum reyna að inna þær skyldur sem best af hendi þannig að sú vinna sem kallað er eftir í þeim efnum sé unnin. Hún er býsna mikil. Eitt af því sem ég hef beitt mér fyrir líka í þessum efnum er að þau gögn sem koma inn til ráðuneytisins, spurningar, svör eða önnur formleg gögn, verði þýdd og almenningi 

Frú forseti. Það mun eflaust gleðja kjósendur hæstv. ráðherra að heyra að hann vinni ötullega að því að koma Íslandi inn í Evrópusambandið og þó að hann hafi greitt atkvæði gegn því ætli hann að vera duglegur við þetta. Hæstv. ráðherra svaraði þó ekki spurningunni um Icesave og tengsl þess við Evrópusambandsumsóknina. Umsókn Íslands er svo einföld að hún er bara fjórar línur, engir fyrirvarar um þjóðaratkvæðagreiðslu, þingsályktun Alþingis, stjórnarskrána eða nokkurn skapaðan hlut. Ég vil því spyrja hæstv. ráðherra aftur: Sér hann tengsl milli umsóknar að Evrópusambandinu og Icesave-málsins? Hefur það áhrif á afstöðu hans í Icesave-málinu að Bretar og Hollendingar þurfi að samþykkja þetta utanlandsstarf hans um umsókn að Evrópusambandinu og gæti hugsanlega bjargað okkur seinna meir ef allt færi í kaldakol eins og suma dreymir um?

Frú forseti. Ég hélt að ég hefði svarað því alveg skýrt að ég teldi að okkar hag væri betur borgið með því að fara ekki í Evrópusambandið. Ég hef þess vegna ekki trú á að björgunarhringjum frá Evrópusambandinu, ég hef meiri trú á okkur sjálfum hvað það varðar. Við getum farið með samninga okkar við önnur lönd á eigin forsendum en þurfum ekki að fara með þá í gegnum Evrópusambandið þannig að ég vil enga sérstaka bjarghringa. Það er eftir atvikum hversu góðir þeir eru. Varðandi spurninguna um Icesave þá er þetta samningur sem sjálfstæðismenn skrifuðu undir á sínum tíma þegar þeir voru í ríkisstjórn og gengu frá. 

Forseti hvetur hæstv. ráðherra og þingmenn til að virða tímamörk.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir meirihlutaáliti efnahags- og skattanefndar í þeim tveimur málum sem við ætlum að fjalla hér um saman. Engum dylst mikilvægi þess að örva nýsköpun og efla þannig samkeppnishæfni og verðmætasköpun í atvinnulífinu og því ber að lofa þetta framtak ríkisstjórnar Samfylkingar og Vinstri grænna. Þetta hagsmunamál hefur oft komið á dagskrá þingsins en nú sjáum við fyrir að það verði að veruleika að styðja betur við nýsköpun hér á landi. Sérstaklega er þetta mikilvægt á tímum efnahagsþrenginga sem þjóðin hefur þurft að glíma við á undanförnum mánuðum. Hér gefst okkur tækifæri til að örva vöxt á öllum sviðum íslensks atvinnulífs og stuðla að verðmætaaukningu í íslenskum þjóðarbúskap með sköpun nýrra atvinnutækifæra og er það vel. Hér er um tvenns konar breytingar að ræða. Annars vegar er lagt til að nýsköpunarfyrirtækjum sem taka á sig kostnað vegna rannsóknar- og þróunarverkefna verði að greindum skilyrðum heimilt að draga tiltekið hlutfall kostnaðarins frá álögðum tekjuskatti. Hér er um að ræða skattfrádrátt. Mikilvægt er að hafa í huga að þá er skattfrádrátturinn greiddur út sem skattfrjáls styrkur ef hann gengur ekki upp í álagðan tekjuskatt eða skuldajöfnun á ógreiddum opinberum gjöldum. Þannig er eingöngu hægt að nýta sér rekstrartap sem fallið hefur til eftir að fyrirtæki hefur hlotið staðfestingu Rannís á að fá þennan skattfrádrátt greiddan út. Hins vegar er lagt til að einstaklingum og lögaðilum verði heimilt að greindum skilyrðum að draga frá tekjuskattsstofni kostnað vegna kaupa á hlutabréfum útgefnum af nýsköpunarfyrirtækjum, svokallaðan skattafslátt vegna hlutafjáraukningar. Það er mikilvægt að hafa í huga að ákvæði þessa frumvarps koma ekki til framkvæmda fyrr en það hefur fengið staðfestingu Eftirlitsstofnunar EFTA (ESA) um að hér sé um að ræða lögmæta ríkisaðstoð. Það hefur því verið einkennandi fyrir þessa vinnu að menn telja rétt að stíga varlega til jarðar enda mikilvægt að fá þessa staðfestingu. Hér er verið öðrum þræði að skilgreina hvers konar fyrirtæki geta hlotið staðfestingu Rannís til að hljóta annars vegar hlutafjáraukningu og hins vegar skattfrádrátt en ekki er um sömu skilyrðin að ræða. Lögaðili á þess kost að sækja um hvort tveggja en þessi skilyrði falla ekki saman. Umsagnaraðilar voru almennt mjög jákvæðir í garð frumvarpsins og voru á þeim nótum að efling rannsókna og þróunarstarfs væri forsenda fyrir öflugt atvinnulíf og um það getum við öll verið sammála að ég held. Við umfjöllun nefndarinnar var bent á þörfina fyrir að skilyrði frumvarpsins fyrir staðfestingu Rannís væru skýr og hlutlæg og enn fremur að orðskýringar veittu stofnuninni leiðsögn um hvort skilyrðin væru uppfyllt. Huga þyrfti vel að því hvað átt væri við með lykilhugtaki eins og „nýsköpun“ en markmið frumvarpsins er að auka nýsköpun. Aðilar bentu á að tilgangur frumvarpsins væri ekki að niðurgreiða hvers konar breytingar sem horfðu til framfara innan fyrirtækja heldur að efla nýsköpun á sviði rannsókna. Hlutverk Rannís í skilgreiningarferlinu væri því ekki óeðlilegt. Meiri hlutinn vill leggja áherslu á að það er mikilvægt að fulltrúar annarra aðila en Rannís fái að taka þátt í staðfestingarferlinu eða gerð verklagsreglna sem liggja staðfestingarferlinu til grundvallar. Þannig leggur meiri hlutinn áherslu á að verklagið verði ákveðið í samráði við helstu hagsmunaaðila og stofnanir á þessu sviði, svo sem rannsóknarstofnanir á sviði nýsköpunar hér á landi, og þess verði gætt að umsóknarferlið verði einfalt, skýrt, hlutlægt og hraðvirkt. Það er mikilvægt að hafa þetta í huga enda lögðu umsagnaraðilar nokkra áherslu á þetta. Það kom einnig fram fyrir nefndinni að áhyggjuefni þótti að skilyrði skattfrádráttar kynnu að vera of íþyngjandi og stæðu í vegi fyrir því að smærri þekkingarfyrirtæki nytu góðs af frumvarpinu. Talsmenn þeirra lögðu því áherslu á að lækka fjárhæðina í 2. tölul. 5. gr. frumvarpsins en greinin setur það sem skilyrði staðfestingar að lögaðili hafi varið a.m.k. 20 millj. kr. árlega til rannsókna og þróunar. Þetta eru réttmætar ábendingar að mati meiri hluta nefndarinnar og leggur meiri hlutinn til að fjárhæðarmörkin lækki í 5 millj. kr. Einnig leggur meiri hlutinn til orðalagsbreytingu á 3. tölul. 5. gr. frumvarpsins (mál nr. 82) til að opna frekar fyrir möguleika ungra fyrirtækja sem ekki hafa aðstöðu til mikilla rannsóknarstarfa á að hljóta umræddan skattfrádrátt. Meiri hluti nefndarinnar kemur því með breytingartillögu sem orðist svo: „Sem skilyrði fyrir skattfrádrætti þurfa starfsmenn fyrirtækisins að hafa þjálfun, menntun eða reynslu á því sviði sem hugmynd að virðisaukandi vöru eða þjónustu byggist á.“ Hér er sem sagt verið að opna skilgreininguna frekar, bæði hvað varðar peningafjárhæð sem verja þarf til rannsókna úr 20 milljónum niður í 5 og um leið að opna fyrir þau fyrirtæki sem eru kannski nýstofnuð og hafa ekki byggt upp mikla aðstöðu til rannsóknarstarfa svo þau geti þá um leið hlotið þennan stuðning. Þá er fyrst og fremst verið að horfa til þess að starfsmenn hafi þjálfun, menntun eða reynslu á því sviði sem viðskiptahugmynd fyrirtækisins eða vörunnar byggist á. Hér erum við að einhverju leyti að koma til móts við áhyggjur hagsmunaaðila, svo sem t.d. Bændasamtaka Íslands, svo ég vitni í umsögn þeirra en þeir sögðu að ef takmarkanirnar yrðu jafnstífar og þær voru, og ég vitna beint, frú forseti: „Litlu aðilarnir sem eru að brydda upp á nýjungum til þess að skapa fólki í dreifbýli einhverja atvinnu utan hinna hefðbundnu búgreina, fá samkvæmt frumvarpinu ekki skattafslátt. Það eru ekki mörg fyrirtæki í dreifbýli sem hafa 20 milljónir milli handanna til þróunarvinnu á hverju 12 mánaða tímabili.“ Bændasamtökin nefna svo dæmi um nokkrar viðskiptahugmyndir sem hefðu ekki fengið styrk, og ég held áfram tilvitnun minni, frú forseti: „Sem dæmi um nýsköpun í landbúnaði sem er útilokuð er frá skattafslætti miðað við þessa tillögu er t.d.: Þróun tengd uppbyggingu markaðs fyrir innlent bygg, þróun nýrra framleiðsluvara í heimavinnslu, nýsköpun tengd nýtingu á kjötafurðum og þróun sölulegra afurða úr hlunnindanytjum á bújörðum.“ Með þessi sjónarmið í huga ákvað meiri hluti efnahags- og skattanefndar að leggja til ákveðnar breytingar á þessu frumvarpi. Einnig var rætt fyrir nefndinni hvort heimila ætti skattafslátt til hlutafjárkaupa, ekki aðeins þegar um beina fjárfestingu væri að ræða í nýsköpunarfyrirtæki, eins og frumvarpið hljóðar, heldur einnig þegar keypt væri hlutdeild í sjóði sem fjárfesti í slíkum fyrirtækjum. Færð voru rök fyrir því að sjóðirnir mundu auðvelda aðgengi fyrirtækjanna og draga úr áhættu fjárfesta vegna þessara viðskipta en þau væru í eðli sínu áhættusöm. Þó nokkuð var fjallað um þetta atriði í nefndinni en meiri hlutinn telur eins og áður segir að stíga þurfi varlega til jarðar í þessu sambandi. Þá komu fram sjónarmið fyrir nefndinni sem voru sannfærandi í þá veru að þarna gætum við átt það á hættu að þeir fjármunir sem væru hugsaðir til fjárfestinga í nýsköpunarfyrirtækjum til hlutafjáraukningar mundu ekki nýtast með þeim hætti. Svo ég vitni í athugasemdir frá ríkisskattstjóra, frú forseti, en þar segir: „Vandséð er hvernig það eigi að virka þegar um er að ræða fjárfestingu í sjóði þegar forsendur frádráttar eru milliliðalaus kaup á hlutabréfum nýsköpunarfyrirtækis. Vart er unnt að líta á kaup í sjóði sem hlutafjáraukningu eða óbeint í nýsköpunarfyrirtæki sem sjóðurinn fjárfestir í.“ Sökum þessa álitaefnis taldi meiri hlutinn ekki rétt að opna fyrir sjóðina núna en það er skoðun þess sem hér stendur að til þess að við getum styrkt viðskipti með hlutabréf á Íslandi og aukið aftur tiltrú fjárfesta á því að versla með hlutabréf í fyrirtækjum þurfum við að leggja miklu meiri vinnu í það að skoða með hvaða hætti við getum aukið viðskipti með hlutabréf í nýsköpunarfyrirtækjum. Við þurfum að gæta að því að treysta regluverkið og auka trú bæði fyrirtækjanna og ekki síður fjárfestanna. Eins og áður segir var af hálfu fjármálaráðuneytisins lagst gegn því að heimila skattafslátt vegna fjárfestingar í sjóðum þar sem skatteftirlit væri ekki undir það búið og í því efni var vísað til fyrri reynslu af skattafslætti vegna hlutafjárkaupa. Jafnframt benti ráðuneytið á, og það hefur kannski verið rauði þráðurinn í þessari vinnu hjá okkur nú, að ef frumvarpið yrði að lögum kæmu þau til endurskoðunar að tveimur árum liðnum, þ.e. menn vilja stíga varlega til jarðar fyrsta skrefið í mikilvægri stefnumörkun af hálfu ríkisins en mikilvægt er að við lítum á þessa lagasetningu sem lifandi plagg að því leyti að við viljum skoða með hvaða hætti við getum stutt sem best við nýsköpun í landinu og þess vegna skoða skilgreiningar, annmarka og aðrar hugmyndir sem lúta að því að styrkja nýsköpunina og þess vegna þurfi þetta að vera að því leyti til lifandi plagg. Við þurfum að fylgjast vel með þróun nýsköpunar verði frumvarpið samþykkt. Til dæmis telur meiri hlutinn mjög nauðsynlegt og vill leggja á það áherslu í sínu nefndaráliti að við mat á því hvort umsókn lögaðila fullnægi skilyrðum til hlutafjáraukningar verði hugað sérstaklega að vernd fjárfesta og þá með þeim almenna fyrirvara að fjárfesting í nýsköpun sé í eðli sínu áhættusöm. Frú forseti. Hér hef ég reifað þau atriði sem meiri hluti efnahags- og skattanefndar vill leggja áherslu á. Við lofum þetta framtak ríkisstjórnar Vinstri grænna og Samfylkingar. Hér er verið að taka gott skref, við getum deilt um hvort þetta sé nógu stórt skref en þetta er gott skref í rétta átt, því að stjórnmálamenn hér á landi hafa í gegnum tíðina margoft minnst á það, án þess að því hafi kannski fylgt aðgerðir, að mikilvægt væri að hlúa að nýsköpun og þessar leiðir, þ.e. að opna fyrir skattfrádrátt annars vegar og opna fyrir hlutafjáraukningu í nýsköpunarfyrirtækjum hins vegar, væru góðar leiðir til þess. Að lokum vil ég segja að mikilvægt er að frumvarpið, verði það samþykkt, komi til endurskoðunar að ekki allt of löngum tíma liðnum vegna þess að hér er um að ræða samstarfsverkefni á milli löggjafans, framkvæmdarvaldsins, nýsköpunarfyrirtækja, Kauphallar og fleiri um að styrkja nýsköpun í landinu með þeim tólum sem hér er verið að leggja til og ekki síður að horfa til þess að styrkja hlutabréfamarkað í landinu. Fram kom í greinargerð með frumvarpinu að líklegur stuðningur við nýsköpun hér á landi væri á bilinu 1.200–1.500 millj. kr. en það var áður en við fórum inn og opnuðum fyrir skilgreiningu og lækkuðum viðmiðunarfjármuni þannig að ljóst er að stuðningurinn verður líklega mun meiri en 1.200–1.500 milljónir. Að lokum óska ég eftir því að mál þetta fái meðhöndlun í þinginu eins og vera ber.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Magnúsi Orra Schram fyrir framsögu hans um frumvarpið. Framsóknarflokkurinn hefur lengi barist fyrir nýsköpun hér á landi og mig langar til að leiðrétta eitt. Hv. þm. Höskuldur Þórhallsson hefur t.d. lagt fram á tveimur eða þremur þingum frumvarp sem er nánast samhljóða þessu frumvarpi, en við skulum orða þetta sem svo að það er sama hvaðan gott kemur og ríkisstjórnin getur ekki merkt sér þetta sem sitt mál að þessu leyti. Framsóknarflokkurinn hefur alltaf staðið, eins og ég sagði áðan, með slíkum fyrirtækjum og veit hvað það er brýnt að nýsköpun festi hér rætur. Mig langar að spyrja hv. þm. Magnús Orra Schram því að mikið er talað um skattafslátt í þessu frumvarpi, bæði að einstaklingar og lögaðilar njóti skattafsláttar fjárfesti þeir í nýsköpunarfyrirtækjum. Ég veit að uppi voru hugmyndir í nýsköpunarfyrirtækjum sem ég heimsótti fyrr í vetur að sett yrði í lögin það ákvæði að hægt væri að greiða skattfrjáls laun í formi hlutabréfa til þeirra einstaklinga sem vinna hjá slíkum fyrirtækjum, því að oft og tíðum eru nýsköpunarfyrirtæki á mjög sérhæfðu sviði og starfsfólk því frekar dýrt á samkeppnismarkaði. Ég spyr því hvort það hafi ekki verið skoðað í nefndinni að reyna að koma þessu inn í frumvarpið til þess að bestu fáanlegu starfsmenn á hverju sviði séu þá að vinna í þeim nýsköpunarfyrirtækjum sem nú þegar er búið að stofnsetja eða eru í burðarliðnum.

Virðulegi forseti. Já, ég er hjartanlega sammála hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur um að það er sama hvaðan gott kemur. Ég veit af því að Framsóknarflokkurinn hefur haft það á stefnuskrá sinni að styðja við nýsköpun og ég held að svo sé um flesta ef ekki alla stjórnmálaflokka án þess að ég þekki til þess sérstaklega. Þess vegna getum við öll verið sammála um að gott er að frumvarpið er komið fram og vonandi verður það að veruleika sem allra fyrst. Hvað varðar spurningu hv. þingmanns um skattafslátt til starfsmanna og að hann yrði rýmri var það þó nokkuð rætt fyrir nefndinni en það var álit meiri hluta efnahags- og skattanefndar að stíga það skref ekki að þessu sinni en hafa það til skoðunar þegar lögin koma til endurskoðunar.

Virðulegi forseti. Nú langar mig aðeins til að gagnrýna þessa ríkisstjórn almennt. Hér er sífellt verið að setja ný og ný lög og gera lagabætur og þetta er annað málið í morgun sem hv. þingmaður talar um. Fyrst var það hæstv. félagsmálaráðherra sem talaði um að þær skattatillögur sem liggja fyrir þinginu væru bara hugsaðar til eins árs, umbylta skattkerfinu til eins árs, því að svo ætti að taka skattkerfið upp aftur á næsta ári og umbylta því aftur fyrir árið 2011, og hér kemur hv. þm. Magnús Orri Schram og segir að þetta sé aðeins byrjunarskrefið að lagasetningunni. Ég hef oft talað um að hér þurfi að vanda lagasetningu, ekki að vera að slá hér málum fram í gríð og erg með þeim hugmyndum alltaf að í framtíðinni þurfi að laga frumvörpin, laga þau þegar þau eru orðin að lögum. Eins og ég hef sagt áður gerir Alþingi varla annað nú árið 2009 en að gera lagabætur. Þetta er mjög neikvætt. Þegar þetta frumvarp var kynnt til sögunnar sló hæstv. fjármálaráðherra mjög um sig og taldi að þarna væru að koma inn miklir peningar frá ríkissjóði þar sem verið væri að veita skattafslátt til nýsköpunarfyrirtækja. Það er fjallað aðeins um það í greinargerðinni hvað þetta er hugsanlega. Því langar mig til að spyrja þingmanninn: Hví setur ríkisstjórnin það fram að ríkissjóður sé raunverulega að endurgreiða þessa peninga því að peningarnir eru í raun aldrei orðnir til? Þetta er um hreinan skattafslátt að ræða og því er hvorki hægt að gera ráð fyrir honum debet né kredit í ríkisreikningnum. Er ekki orðið tímabært að við tölum um þetta eins og þetta er? Þetta er skattafsláttur en ekki útlagður kostnaður ríkisins.

Virðulegi forseti. Fyrst að fyrri punkti hv. þingmanns. Það mætti eiginlega snúa spurningunni við og segja: Vegna þess að við viljum vandaða lagasetningu var ákveðið að stíga ekki skrefið til fulls hvað varðar skattafslátt til starfsmanna. Látum það vera. Eins og ég las upp í ræðu minni áðan kemur til útgreiðslu á þessum skattfrádrætti þó svo að álagður tekjuskattur nái honum ekki, þ.e. eins og ég vitnaði í umsögn frá ríkisskattstjóra: „Ekki er gert ráð fyrir að tekið sé tillit til rekstrartaps sem fallið hefur til áður en fyrirtæki hefur hlotið staðfestingu Rannís samkvæmt lögunum.“ 
             Svo segir: „Eins og skýrt kemur fram í lögunum er skattfrádráttur greiddur út sem skattfrjáls styrkur ef hann gengur ekki upp í álagðan tekjuskatt eða skuldajöfnun.“ Hér er því um að ræða útgreiðslu af hálfu ríkisins 

Frú forseti. Hv. þingmaður talaði um samstarfsverkefni milli hóps fyrirtækja og löggjafans. Ég ætla að vona að hann hafi mismælt sig, hann hafi ekki hugsað þetta alveg til enda. Það gerir enginn samning við Alþingi um eitt eða neitt, Alþingi semur lög, ramma fyrir þjóðfélagið. Þá langar mig til að benda á að hér er verið að biðla til áhættufjár, það er verið að biðla til manna um að setja áhættufé inn í fyrirtæki í nýsköpun og skapa þannig störf. Áhættufé á Íslandi er gjörsamlega rúið trausti eftir hrunið, þ.e. hjá þeim sem töpuðu mestu í hruninu, flestir hluthafar töpuðu öllu sínu, og það er ekkert traust lengur. Ríkisstjórnin hefur ekkert gert, ekki neitt, til þess að byggja upp traust aftur til að koma í veg fyrir það svindl sem hefur komið í ljós á öllu síðasta ári og ríkisstjórnin gerir ekki neitt. Hins vegar er hún að ráðast á áhættufé í stórauknum mæli í öllum sköttunum sem hún leggur á. Það er auðlindaskattur, það er skattur á arð, það er skattur á söluhagnað, það er skattur á leigu, það er skattur á hagnað fyrirtækja, allt hefur þetta hækkað. Verið er að ráðast markvisst á áhættufé sem hefur orðið fyrir miklu áfalli en svo eru menn að biðla til þess hins vegar. Nú er það þannig að áhættufé er forsenda þess að störf skapist í landinu og samt leyfir ríkisstjórnin sér að ráðast á það með margvíslegum hætti í skattalögunum sem eru til umræðu, svo maður tali nú ekki um tryggingagjaldið sem er líka skattlagning á atvinnu. En jafnframt eru menn í þessu frumvarpi að biðla til áhættufjár. Ég vil spyrja hv. þingmann: Hvernig fer þetta saman að hans áliti?

Virðulegi forseti. Þegar ég notaði orðið samstarfsverkefni átti ég við það verkefni sem er fram undan við að kanna hvort þessi lög þjóni tilgangi sínum. Þarf að breyta, þarf að laga, aðlaga, rýmka heimildir, þurfum við að beita viðmiðunarmörkum o.s.frv.? Það leit ég á sem samstarfsverkefni þeirra sem koma að, sem lögin lúta að, og löggjafans og í gegnum framkvæmdarvaldið að sjálfsögðu. Það getur verið að það orð eigi ekki við í þessu tilviki en það var það sem ég meinti að minnsta kosti í ræðu minni. Ég lít ekki svo á að við séum að biðla til áhættufjármagnsins. 

Frú forseti. Varðandi samstarfsverkefni Alþingis, ég hef aldrei látið mér detta í hug að menn gætu farið að semja við Alþingi, það er alveg fráleitt. Alþingi semur lög fyrir allt landið og alla þjóðina en ekki fyrir einstakar stéttir. Varðandi áhættuféð, allt hlutafé er áhættufé. Hér er verið að gera sérstakar ívilnanir til þess að lokka áhættufé inn í ákveðna starfsemi, áhættufé, það er verið að lokka og biðla til áhættufjárins að koma inn í þetta. Ég geti ekki séð að nokkur skilji það öðruvísi en svo að verið sé að reyna að fá fólk til að fjárfesta, setja áhættufé inn í félög sem eru í rannsóknum og þróun, menn eru að gera það. Á sama tíma, og því svaraði hv. þingmaður ekki, er ríkisstjórnin að ráðast mjög markvisst á áhættufé á mismunandi hátt, bæði með hagnað, arð og söluhagnað o.s.frv. Ríkisstjórnin er að hækka skatta og í sumum tilfellum umtalsvert fyrir utan það að hún leggur á tryggingagjald. Hv. þingmaður svaraði þessu ekki. Þetta er mótsögn, frú forseti, og hv. þingmaður á að svara mér: Hvernig stendur á því að ríkisstjórnin er bæði að lemja á áhættufénu um leið og hún reynir að lokka það til samstarfs?

Frú forseti. Þessi umræða er farin að tengjast - afsakið, klukkan er ekki rétt.

Nei, hún hleypur nú aðeins fram og til baka. Nú er hún rétt.

Ég þakka fyrir, frú forseti. Umræðan er náttúrlega að einhverju leyti farin að snúast um skattapólitík og nálgun okkar í þeim skattkerfisbreytingum sem eru núna í meðförum þingsins og verða eflaust ræddar á næstu tveim, þrem dögum og ég hlakka til þeirrar umræðu. Mín skoðun er sú að við skulum láta breiðustu bökin í samfélaginu taka á sig mestar byrðarnar og það lýsir sér í þeirri skattapólitík sem við erum að ræða í okkar tekjuskattsnálgun. 
             Hér erum við að horfa til þess að - ja, við erum kannski að horfa til þess að vera góð við þá sem eru með áhættufé með því að bjóða þeim skattfrádrátt ef þeir fjárfesta í ákveðnum verkefnum. Við það stend ég fullkomlega vegna þess að það er líka hluti af skattapólitík sem ég vil standa fyrir.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér tvö mál, annars vegar breytingu á tekjuskattslögum og hins vegar löggjöf um nýsköpunarfyrirtæki. Mér dettur í hug í tengslum við umræðuna áðan þegar hv. þm. Vigdís Hauksdóttir talaði um hringlandahátt í skattkerfinu, ummæli hv. þm. Magnúsar Orra Schrams um þær breytingar sem hann boðar og sérstaklega þó ummæli hæstv. ráðherra Árna Páls Árnasonar um að breyta eigi skattkerfinu á næsta ári, það er ekki nóg að við séum að breyta því núna, þá dettur mér í hug vísukorn í tilefni jólanna. Meðferð stjórnarflokkanna á skattkerfinu virðist einkennast af einkunnarorðunum „fyrst á réttunni, svo á röngunni“. Það á sem sagt að fara að hringla enn meira með þetta. En hvað um það. Það mál sem hér er til umræðu er hið besta mál. Frumvörpin ganga út á bæta samkeppnisskilyrði nýsköpunarfyrirtækja og efla rannsóknir og þróunarstarf og stuðla þannig að aukinni atvinnuþróun á því sviði. Minni hlutinn fagnar því að ríkisstjórnin hafi með málunum ekki einungis tekið undir málflutning Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks í nýsköpunarmálum heldur ákveðið að leggja fram frumvörp í samræmi við efnahagstillögur Sjálfstæðisflokksins frá í vor og aftur í haust og ítrekaða þingsályktunartillögu þingmanna Framsóknarflokksins frá 135. og 136. löggjafarþingi. Tillaga framsóknarmanna kom til þar sem skattaívilnanir til rannsókna og þróunar hafa um nokkurt skeið tíðkast í mörgum ríkjum OECD sem óbein leið til að hvetja fyrirtæki til að fjárfesta í rannsóknum og þróun, vegna þess að það er almenn trú að hagvöxtur felist í rannsóknum og þróun, þróun á nýrri tækni og nýjum tækifærum o.s.frv. Markmiðið er m.a. að efla nýsköpun í atvinnulífinu þar sem það getur leitt til efnahagslegra framfara og bættrar samkeppnisstöðu viðkomandi þjóða og þar af leiðandi aukinnar velferðar og kaupmáttar þegnanna. Þess má geta að í dag veita 21 ríki af 30 innan OECD einhvers konar skattaívilnanir vegna rannsókna og þróunar en það gerðu um 12 ríki árið 1996. Meðal þeirra sem hafa farið þessa leið eru Norðmenn. Þessi löggjöf byggir að nokkru á henni. Íslendingar verða þá 22. ríkið, við erum frekar seint í röðinni en þó ber að fagna þessu frumkvæði ríkisstjórnarinnar. Sköpun nýrra starfa og aukning á verðmætasköpun í þjóðfélaginu er lykilatriði málsins. Við þurfum að stuðla að aukinni fjárfestingu í samfélaginu þannig að hvorki þurfi að hækka skattana eins mikið og ella né skera eins mikið niður í opinberri þjónustu. Því miður hefur borið á þeim takmarkaða skilningi að einungis komi til greina annaðhvort að skera niður í rekstri hins opinbera eða að hækka skatta. Þriðju leiðinni, sem felst í að breikka skattstofna með aukinni atvinnu, aukinni verðmætasköpun og fjárfestingu í samfélaginu, hefur að stórum hluta verið hafnað eins og við sjáum í skattafrumvörpum hæstv. ríkisstjórnar. Það er því fagnaðarefni að ríkisstjórnin ætli nú að beita sér að einhverju leyti fyrir þessari þriðju leið, en það er í raun og veru lagt til með þessum tveim frumvörpum. Minni hlutinn fagnar því einnig að frumvörpin séu í anda tillagna þingmanna Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins og skuli nú loksins vera komin fram. Fulltrúar þessara flokka í efnahags- og skattanefnd hafa unnið af miklum heilindum að afgreiðslu málsins, líkt og reyndar öllum öðrum málum, því að hér er um stórt hagsmunamál að ræða fyrir íslenska þjóð og íslenskt atvinnulíf. Með afgreiðslu málanna eru flutt uppörvandi skilaboð inn í samfélagið sem ekki veitir af á tímum sem þessum. Við umfjöllun málsins í nefndinni lagði minni hlutinn áherslu á að frumvarpið í þeirri mynd sem það var lagt fyrir þingið gagnist ekki sprotafyrirtækjum, heldur beinist fremur að stórum og meðalstórum fyrirtækjum sem eru orðin nokkuð föst í sessi. Þá sé lögð allt of mikil áhersla á háskólarannsóknir og nýsköpun á því takmarkaða sviði, þ.e. að það beinist fremur að hagnýtingu grunnrannsókna. Meiri hluti nefndarinnar hefur nú viðurkennt þessar ábendingar og gert tillögu um breytingar á frumvörpunum í þessa veru, m.a. um að krafa til fjárfestinga í rannsóknum og þróun á 12 mánaða tímabili er lækkuð úr 20 millj. kr. niður í 5 millj. kr. og að áhersla er færð frá grunnrannsóknum og nær markaðnum þar sem hugmyndir eru hagnýttar og nálægt því að þeim megi hrinda í framkvæmd. Þetta er vel. Jafnframt leggur minni hlutinn til nokkrar breytingar á málunum: 1. Markmið sem fram koma í 1. gr. frumvarpsins mættu gjarnan fela í sér skýrar og mælanlegar stærðir, mælanleg markmið. Minni hlutinn leggur til að tölulegum stærðum um fjölda viðbótarstarfa í nýsköpun verði bætt inn í markmiðsákvæði frumvarpsins, sem reikna megi með að verði um 1.000 á tímabilinu 2010–2013, sem auki almenna fjárfestingu í nýsköpun um allt að 3 milljarða og auki skatttekjur ríkissjóðs og sveitarfélaga samtals um 1 milljarð á sama tímabili. 2. Þar sem Rannís mun fara með ákvörðunarvald, verði frumvarpið samþykkt, leggur minni hlutinn áherslu á að sérstök fagnefnd skipuð mönnum með mikla reynslu úr nýsköpunarmálum komi að málsmeðferðinni. Nú er það svo að Rannís hefur yfir að ráða fagnefndum sem eru á mismunandi fagsviðum, t.d. félagsvísindum, tækni og öðru slíku, en við leggjum til að skipuð verði sérstök nefnd sem eigi að uppfylla það hlutverk sem frumvarp þetta fjallar um og að sú fagnefnd verði skipuð fólki með mikla reynslu. 3. Lagt er til að réttur nýsköpunarfyrirtækja til sérstaks frádráttar frá álögðum tekjuskatti verði hækkaður úr 15% upp í 20% af útlögðum kostnaði vegna rannsóknar- og þróunarverkefna sinna. 4. Lagt er til að árleg viðmiðunarmörk einstaklinga samkvæmt frumvörpunum til frádráttar frá skattskyldum tekjum vegna fjárfestinga í viðurkenndu nýsköpunarfyrirtæki verði hækkuð úr 300.000 kr. í tilviki einstaklinga og 600.000 kr. hjá hjónum upp í 2.000.000 kr. í tilviki einstaklinga og 4.000.000 kr. hjá hjónum. Nefndin leggur auk þess áherslu á að skoðað verði sérstaklega, að liðnum tveimur árum, að rýmka heimildir skattaðila til fjárfestinga í fjárfestingarsjóðum sem sérhæfa sig í kaupum á hlutabréfum í nýsköpunarfyrirtækjum. Með því er hægt að auka gæði fjárfestingarkosta og draga úr áhættu, samanber ábendingu frá stjórnendum í íslenskum nýsköpunarfyrirtækjum sem komu á fund nefndarinnar. 5. Við umfjöllun nefndarinnar kom fram að Kauphöllin telur að svo frumvarpið nái tilgangi sínum sé rétt að huga betur að fjárfestavernd. Fjárfestar þarfnast upplýsinga til að geta lagt mat á fjárfestingar, hvort sem er í nýsköpunarfyrirtækjum eða í öðrum fjárfestingum. Þar sem miðað er við að almenningur geti sérstaklega fjárfest í nýsköpunarfyrirtækjum tekur minni hlutinn undir með umsögn Kauphallarinnar að brýnt sé að vanda upplýsingagjöf til fjárfesta. Byggja þarf upp glatað traust almennings á áhættufé almennt með nýjum reglum um gagnsæi og banni við lánum hlutafélaga til eigenda sinna og kaupum þeirra á hlutabréfum eigenda sinna. Að lágmarki væri æskilegt að fyrirtækin lýstu rekstrinum, skiluðu fjárhagsupplýsingum reglulega og greindu frá öðru því sem verðmótandi gæti talist. Minni hlutinn leggur til að frumvörpin verði samþykkt en jafnframt verði gerðar breytingar í þá átt sem ég hef hér farið yfir og birtast á sérstöku þingskjali sem liggur frammi. Minni hlutinn samanstendur af fulltrúum Sjálfstæðisflokks í efnahags- og skattanefnd og fulltrúa Framsóknarflokks í sömu nefnd og erum við sammála um þetta. Að lokum langar mig til að þakka nefndarriturum fyrir óeigingjarnt starf við að koma saman þessu minnihlutaáliti.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér mikilvægt framfaraskref sem er frumvarp hæstv. fjármálaráðherra um stuðning við nýsköpunarfyrirtæki. Frumvarp þetta er mikilvægt núna á tímum endurreisnar íslensks atvinnulífs, endurreisnar sem mun byggja í meira mæli en áður á bæði mannauði og hugviti. Slík endurreisn mun hafa traustan grunn þar sem útgjöld til rannsókna og þróunar á Íslandi hafa aukist á undanförnum árum og nú er þetta hlutfall útgjalda til ROÞ, eins og það er kallað, komið yfir 2,5% af vergri landsframleiðslu. Með því hlutfalli erum við farin að skipa okkur í röð með löndunum í kringum okkur eins og Norðurlöndunum ásamt Japan, Kóreu og Bandaríkjunum. Þegar þessi útgjöld til ROÞ eru brotin niður eftir fjármögnunaraðilum kemur í ljós að helmingur útgjaldanna er hjá fyrirtækjum eða í einkageiranum. Þessu var ekki þannig farið fyrir nokkrum árum, þá fór rannsóknar- og þróunarstarfsemi fyrst og fremst fram innan veggja háskólanna og rannsóknarstofnana sem fjármagnaðar eru af ríkinu en á undanförnum árum hafa orðið til hér rannsóknar- og þróunarfyrirtæki á sviði matvælaframleiðslutækni og lyfjaframleiðslu og stóran hluta þessara útgjalda má rekja til fárra en jafnframt mjög stórra fyrirtækja. Virðulegi forseti. Það frumvarp sem hér er til umræðu mun gagnast fyrst og fremst þeim aðilum sem hafa þegar hafið rannsóknar- og þróunarstarfsemi en vantar aukinn stuðning við að efla þá starfsemi. Í starfi sínu við að endurbæta frumvörp hæstv. fjármálaráðherra ákvað nefndin að aðlaga frumvarpið að óskum hagsmunaaðila sem þetta frumvarp snertir og lækka það hámark sem nýsköpunarfyrirtæki þurfa að hafa varið í rannsóknar- og þróunarstarfsemi til þess að geta nýtt sér þann skattfrádrátt sem frumvarpið leyfir, þ.e. gera ekki lengur kröfu um að þessi fyrirtæki verji a.m.k. 20 milljónum í rannsóknar- og þróunarstarfsemi heldur 5 milljónum. Það tel ég mjög jákvætt skref til að tryggja það að við séum ekki einungis að styðja við miðlungsstór og stór fyrirtæki á þessu sviði. Þar sem gleymdist áðan að geta þess hverjir standa að nefndarálitinu með frumvarpinu, þ.e. því nefndaráliti sem meiri hluti efnahags- og skattanefndar afgreiddi inn í þingið, ætla ég að lesa upp nöfn þeirra. Það eru Helgi Hjörvar, formaður efnahags- og skattanefndar, sú sem hér stendur, Magnús Orri Schram, Ögmundur Jónasson og Sigríður Ingibjörg Ingadóttir. Það ætti því að vera orðið ljóst að ég stend að þessu nefndaráliti meiri hluta efnahags- og skattanefndar. Ég vil kannski aðeins svara þeirri gagnrýni sem hefur komið fram frá minni hluta efnahags- og skattanefndar um að hér sé í stórum dráttum verið að stíga mjög stutt skref í því að styðja við nýsköpunarfyrirtæki, ekki síst hvað varðar leið hámarksupphæða á skattafslætti vegna hlutafjárkaupa í nýsköpunarfyrirtækjum. Ástæða þess að meiri hlutinn telur að ekki eigi að hækka þá hámarksupphæð sem nota má til skattafsláttar er sú að hér er um sértækan stuðning við fyrirtæki að ræða og stuðningur ríkisvaldsins við fyrirtæki í ákveðnum geirum þarf að fá staðfestingu frá Eftirlitsstofnun EFTA. Þetta frumvarp mun því ekki koma til framkvæmda fyrr en Eftirlitsstofnun EFTA er búin að samþykkja að það feli í sér lögmæta ríkisaðstoð. Þessi staðreynd hefur að sjálfsögðu mótað þær tillögur sem koma bæði fram í frumvarpinu og nefndarálitinu að því leytinu til að það var ákveðið að stíga varlega til jarðar og að endurskoða frekar lögin eftir að reynsla er komin á þau ákvæði sem þau veita bæði fyrirtækjum og einstaklingum hvað það varðar að minnka skattbyrði sína. Virðulegi forseti. Ég vil að lokum segja að ég lít svo á að þetta frumvarp sé mjög mikilvægt skref í því að örva verðmætasköpun í landi sem þarf í miklum mæli að búa til verðmæti til þess að borga af skuldum sem urðu hér til á útrásartímabilinu og ekki hefur verið hægt að afskrifa þar sem okkur ber að borga ákveðinn hluta þeirra þó svo að mikið af skuldum einkageirans hafi nú þegar verið afskrifað. Þessar skuldir munu þýða mikla skuldabyrði fyrir almenning hér á landi og þó nokkra fækkun starfa í þeim fyrirtækjum sem eru með starfsemi eins og t.d. í bankageiranum. Það er einnig ljóst að það verður ekki mikill vöxtur á næstu árum í hefðbundnum atvinnugreinum, þannig að við þurfum að byggja á meiri nýsköpun og nýrri atvinnustarfsemi til að standa undir þessari skuldabyrði. Frumvarp sem þetta, sem hefur það að markmiði að örva nýsköpunarfyrirtæki, er líka mikilvægt merki til ungs fólks sem sér kannski ekki marga atvinnumöguleika í augsýn vegna þess að búið er að stoppa allar nýráðningar hjá ríkinu og í mörgum hefðbundnum atvinnugreinum. Ég er þeirrar skoðunar að þetta frumvarp muni verða til þess að fleira ungt fólk setji á fót fyrirtæki í kringum sitt áhugasvið sem oftar en ekki er á sviði hugbúnaðar og reyni fyrir sér í þróunar- og rannsóknarstarfsemi á hugbúnaði. Þess má að lokum geta að slík starfsemi er afar arðbær fyrir skuldsett efnahagslíf eins og það íslenska vegna þess að starfsemin felst ekki í því að flytja inn vörur til að nota í framleiðsluna heldur fyrst og fremst að nýta hugvit íslenskra athafnamanna og vonandi að flytja það hugvit út.

Virðulegi forseti. Það mál sem við ræðum hér er mjög þýðingarmikið. Hér er hvorki meira né minna en verið að ræða um nýsköpun og nýsköpunarfyrirtæki og þann mögulega stuðning sem við getum veitt þeirri mikilvægu atvinnustarfsemi. Það verður seint of mikið um það rætt hversu mikla þýðingu það hefur fyrir okkur, ekki síst í þeirri stöðu sem við erum í núna, að við getum eflt nýsköpun og búið til nýja möguleika til að koma okkur út úr þeim erfiðleikum sem við höfum verið að glíma við. Það er þó ekki svo að nýsköpun þurfi í sjálfu sér endilega að leiða til atvinnusköpunar. Þvert á móti höfum við séð mörg dæmi um það að nýsköpun hafi haft þær afleiðingar í för með sér að tæknin leysir mannshöndina af hólmi. Fjölmörg dæmi eru um það að nýsköpun, þó að hún sé í sjálfu sér æskileg, hafi þær afleiðingar að störf sem einu sinni voru unnin eru það ekki lengur. Við sjáum þetta alls staðar í kringum okkur. Ég tek dæmi úr sjávarútveginum. Sjávarútvegurinn er dæmigerð nýsköpunarstarfsemi og þar fer fram gríðarlega mikil rannsóknar- og þróunarvinna sem er ekki öllum alltaf ljós. Sú vinna sem hefur verið unnin á því sviði hefur m.a. haft þær afleiðingar að störfum í sjávarútvegi hefur fækkað, þeir sem vinna núna í sjávarútvegi eru miklu færri en áður þrátt fyrir að við séum að vinna afurðirnar í meira mæli hér innan lands en við gerðum áður. Það var einu sinni þannig, t.d. í uppsjávarfiskinum, að sjávarútvegurinn hafði ekki færi á því að vinna hann til manneldis, tæknin leyfði það einfaldlega ekki. Ef menn reyndu að gera það með handaflinu var kostnaðurinn svo mikill að það var ekki samkeppnisfært við aðrar vinnslugreinar innan greinarinnar - nema auðvitað ef menn hefðu farið í það að lækka laun og það er ekki það sem menn vildu. Þess vegna höfum við séð á undanförnum árum risavaxin skref í þá átt að sjávarútvegurinn hefur í vaxandi mæli orðið sannkölluð nýsköpunaratvinnugrein, kannski ein sú öflugasta á því sviði í landinu. Sjávarútvegur í dag er gjörólíkur sjávarútvegi sem var fyrir fimm árum hvað þá fyrir tíu árum. Þetta hefur farið fram hjá mjög mörgum vegna þess að því miður hefur umræðan undanfarin ár ekki snúist um tækifærin og möguleikana í þeirri grein. Hún hefur þvert á móti staðnað í gömlu hjólfari og er mjög ámóta þeirri umræðu sem fram fór um þessi mál fyrir 20 árum. Allt hefur breyst í sjávarútveginum nema eitt, hin pólitíska umræða um greinina. Þetta er mjög miður. En þessa sér hins vegar stað í þeirri pólitísku stefnumótun sem á sér stað gagnvart sjávarútveginum um þessar mundir. Þessa dagana og vikurnar erum við mjög að ræða mál sem snúa að breytingum í starfsumhverfi sjávarútvegsins og hyggjum nú aðeins að. Rekur einhvern minni til þess að í þeim breytingum sem hæstv. ríkisstjórn hefur verið að boða í þeim efnum hafi verið spurt spurninga eins og þessara: Mun þetta leiða til þess að arðsemin í greininni vaxi? Mun þetta leiða til þess að nýsköpun taki kipp í sjávarútveginum? Mun þetta leiða til þess að fyrirtækin verði betur í stakk búin til þess að fjárfesta í þeirri nýsköpun sem hér er svo mjög lofi hlaðin og það með réttu? Þessara spurninga er aldrei spurt. Það er aldrei verið að velta því fyrir sér hvort greinin verði arðsamari, geti borgað hærri laun, geti staðið undir meiri skuldbindingum, geti gengið til verka í nýsköpun og þróunarstarfsemi. Einskis af þessu er verið að spyrja einfaldlega vegna þess að þetta er ekki á dagskrá hæstv. ríkisstjórnar. Hæstv. ríkisstjórn nálgast þennan mikilvægasta grundvallaratvinnuveg okkar ekki sem atvinnuveg heldur sem eitthvað allt annað. Það er ekki verið að huga að því hvort þetta þjóni þeim tilgangi að við getum brotið okkur leið inn á nýja markaði, með því t.d. að efla tækniframfarir í greininni sem gerir okkur kleift að nýta fiskinn betur en áður. Ekkert af þessu er á dagskrá hæstv. ríkisstjórnar. Þvert á móti, sem er mjög alvarlegur hlutur, á sama tíma og hæstv. ríkisstjórn leggur fram frumvarp um stuðning við nýsköpunarfyrirtæki er verið að véla um hugmyndir sem hafa þegar haft þær afleiðingar að dregið hefur úr nýsköpun í sjávarútvegi og tengdum greinum. Dæmi: Um leið og orðið „fyrning“ sást í fyrsta skipti í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar hafði það þau áhrif að þessi öflugu, góðu sjávarútvegsfyrirtæki, metnaðarfullu og framsæknu fyrirtæki, sem hafa verið að fjárfesta fyrir milljarða og aftur milljarða í tæknibúnaði og bættum búnaði um borð í skipum sem og fiskvinnslufyrirtækjum, tóku þá ákvörðun að hægja á sér og helst hætta allri slíkri fjárfestingu. Við heyrum þetta innan úr þessum stóru fyrirtækjum, nýsköpunar-, þróunarfyrirtækjum - ég nefni 3F Technology, Skagann á Akureyri og Marel, sem allir vita að eru heimsþekkt fyrirtæki hvert á sínu sviði. Það er mjög alvarlegt að það sé gert þannig að á annan veginn sé verið að reyna að örva, sem er vissulega lofsvert, en á hinn veginn sé verið að fylgja eftir stefnu á öðrum sviðum sem kemur í veg fyrir að nýsköpun örvist og nýsköpun vaxi. Ég verð því að segja það, virðulegi forseti, að mér finnst að í stefnumörkun ríkisstjórnarinnar í þessum efnum reki hlutirnir sig hver á annars horn og það er mjög alvarlegt. Nákvæmlega það sama á við þegar við ræðum þær hugmyndir sem hæstv. ríkisstjórn er með uppi varðandi skatta á atvinnulífið. Við eigum eftir að ræða þau mál frekar hér á næstu dægrum. Þar kemur greinilega fram einbeittur vilji ríkisstjórnarinnar til að leggja aukin útgjöld á atvinnufyrirtækin. Þetta er auðvitað pólitísk stefnumörkun og hæstv. ráðherrar og stuðningsmenn ríkisstjórnarinnar segja: Okkur er nauðugur einn kosturinn að hækka skatta á fyrirtækin, auka álögurnar, sem gerir það að verkum að minna er aflögu til að örva m.a. rannsóknarstarfsemi og nýsköpun í landinu. Tökum dæmi af tryggingagjaldinu sem leggst á launakostnaðinn sem gerir það að verkum að það er hvati til fyrirtækjanna að reyna að fækka starfsmönnum, draga þannig úr launakostnaði sínum. Mér finnst eins og dálítið örli á því í þessari umræðu hér að verið sé að finna upp nýsköpunina í landinu, menn hafi bara allt í einu uppgötvað það að með því að beita þessum aðferðum, örvunaraðferðum, skattaörvunaraðferðum, sé verið að búa til nýsköpun. Það er ekki þannig. Það var þannig fyrir fáeinum áratugum að framlag Íslendinga til rannsóknar- og þróunarstarfs var með því minnsta sem gerðist í löndum sem við bárum okkur saman við. Þetta hefur breyst. Þetta breyttist m.a. vegna þeirrar stjórnarstefnu sem fylgt var hér á tíunda áratugnum, og menn keppast við að formæla, sem gerði það að verkum að margur kraftur var leystur úr læðingi í atvinnulífinu. Atvinnulífið varð betur í færum til þess að styðja við rannsóknar- og þróunarstarfsemi. Við sáum ný fyrirtæki spretta upp. Ég nefndi hér fáein fyrirtæki sem hafa tengst sjávarútveginum sem urðu til vegna nálægðarinnar við öflugan og góðan sjávarútveg. Þessi fyrirtæki gátu þess vegna byggt á þeirri reynslu sem var til staðar og þekkingu í þessum grundvallaratvinnuvegi okkar og til varð mjög öflugur iðnaður sem munar um, sem hafði það að markmiði að búa til tæknilausnir fyrir okkar stóra, góða sjávarútveg sem menn hafa síðan verið að yfirfæra yfir á aðrar atvinnugreinar. Og það er athyglisvert að fyrirtæki eins og Marel, sem er starfandi hér á Íslandi, með höfuðstöðvar sínar hér á Íslandi, starfsstöðvar annars staðar, hefur verið að nota þær lausnir sem fyrirtækið hefur þróað í samstarfi við sjávarútveginn til þess að búa til lausnir fyrir aðra matvælaframleiðslu í heiminum, svo sem eins og kjúklingarækt og kjötvinnslu af margs konar tagi. Þetta segir okkur að mikil gróska hefur verið í þessum efnum. Það góða fyrirtæki Íslensk erfðagreining, sem setti sig hér niður á sínum tíma, mjög umdeilt mál, hefur verið leiðandi á þessu sviði og hefur verið að leggja gríðarlega fjármuni til rannsóknar- og þróunarstarfsemi. Til að styðja við allt þetta var þeirri almennu stefnumótun fylgt að auka framlög til vísindasjóða á vegum Rannís, til rannsóknar- og þróunarsjóða eins og til að mynda AVS-sjóðurinn er í sjávarútveginum, sem hefur verið gert mjög markvisst og menn hvikuðu ekki frá. Sett voru ákveðin markmið um aukin framlög til þessara sjóða og við þau markmið var staðið. Það er enginn vafi á því að þessi stefnumörkun ásamt markvissri eflingu menntunar í landinu hefur lagt grunninn að þeirri rannsóknar- og þróunarstarfsemi, þeirri nýsköpun, sem átt hefur sér stað í fyrirtækjum, jafnframt því auðvitað að sá skilningur hefur farið vaxandi í atvinnurekstrinum að nauðsynlegt sé að fjárfesta á þessu sviði. Ég vildi árétta þetta vegna þess að mér hefur fundist að menn gleymi þessu samhengi, þessu gríðarlega mikilvæga samhengi sem setja verður þessa hluti í. Ég held líka að það hafi stundum gleymst í þessari umræðu að vekja athygli á þeirri rannsóknar- og þróunarstarfsemi sem á sér stað í atvinnulífinu og líka því hver staðan er í mörgum þessara fyrirtækja sem í dag mundu ekki kallast sprotafyrirtæki, voru það fyrir fáeinum árum, eru núna hins vegar á fleygiferð í framleiðslu, byggja á mikilli þekkingu, hafa öðlast meiri fjárhagslegan styrk og eru þess vegna í eðli sínu og af þessum ástæðum betur í stakk búin til að stuðla að því sem menn hafa kallað sprotastarfsemi þó að hún eigi sér stað innan gróinna fyrirtækja. Ég hef orðið var við það hjá mörgum þeirra fyrirtækja sem ég er hér að vísa til að þeim hefur fundist þau stundum vera dálítið í lausu lofti í þessari umræðu vegna þess að við erum upptekin - og það er alveg skiljanlegt - af sprotastarfseminni sem þarf vissulega að efla og standa vel við bakið á og ég er ekki að gera lítið úr, en þá gleymi menn stundum næsta skrefinu sem er þessi starfsemi sem er gífurlega mikilvæg í ljósi þess að þar er þekkingin, þar er fjármagnið og þar er styrkurinn og fjölbreytnin til þess að takast á við þessi stóru verkefni. Mörg þessara minni fyrirtækja sem við ræðum hér um hafa hins vegar kvartað mjög undan því að aðgangur þeirra að fjármagni sé af skornum skammti. Og ekki bara það, þau hafa líka bent á það að umsóknarferlið í þessa rannsóknarsjóði sé oft og tíðum flókið. Þarna er sannarlega úr vöndu að ráða. Annars vegar viljum við gera miklar kröfur til að þessar umsóknir séu vel úr garði gerðar, þær séu þannig að rannsóknir og rannsóknarhugmyndir nái máli, skipti einhverju máli, séu ekki bara eitthvert fúsk, það viljum við auðvitað ekki hafa. Á hinn bóginn megum við ekki hafa ferlið svo flókið að unga duglega fólkið, konur og karlar, sem hefur hugmyndir, þarf fjármagn, að því vaxi það ekki í augum að fara í gegnum þá flóknu pappírsvinnu sem er nánast orðin á sérfræðingafæri að fara í gegnum. Evrópusambandið, sem er með fullt af rannsóknarsjóðum úti um allt, hefur hins vegar búið þetta til með þeim hætti að orðið hefur til sægur fólks, eins konar nýsköpun á því sviði, sem vinnur við að útbúa umsóknir, tekur að sér, nánast sem verktakar, að hjálpa fólki að fara í gegnum slíkt umsóknarferli vegna þess að hinum dæmigerða unga frumkvöðli, sem hefur áhuga, þekkingu og vilja til að láta gott af sér leiða og ná framförum, ná árangri í atvinnurekstri sínum, kannski græða - svo ljótt sem það virðist stundum vera að tala um það - vex það í augum að fara í gegnum þennan mikla skóg. Þess vegna segi ég: Við verðum að gæta þess mjög vel að það fyrirkomulag sem við erum nú að lögleiða sé ekki til þess fallið að auka flækjustigið í þessum efnum. Hér hefur verið talað um að e.t.v. væri skynsamlegt að stíga varlega til jarðar. Það á oft vel við að menn fari sér af gát. Ég er hins vegar ekkert endilega viss um að það eigi við í þessum efnum núna. Við erum við sérstakar aðstæður. Eins og hv. þm. Pétur H. Blöndal, 7. þm. Reykv. n., hefur margoft nefnt urðum við fyrir gífurlegu áfalli síðasta haust, 70 þúsund manns töpuðu fjármunum, hlutafé, 70 þúsund manns, minnir mig - sennilega nálægt því að snerta hverja fjölskyldu í landinu - brenndust af hlutafjárþátttöku, brenndust af því að leggja áhættufé í fyrirtæki og munu ekki gera það góðfúslega. Þess vegna er rétt að reyna að örva fólk í þessu sambandi. Ég er ekkert endilega þeirrar skoðunar að nú sé tilefni til að stíga varlega til jarðar. Ég tel miklu eðlilegra að við reynum að stíga djarft skref vegna þess að það er örugglega það sem þarf til þess að örva menn til þátttöku í atvinnulífinu að nýju. Menn þurfa að fá tiltrú á því sem í því felst að leggja pening, eigið fé, í áhættusaman atvinnurekstur og það verður ekki gert með því að stíga mjög smá skref. Ég tel þess vegna, eins og kemur fram í nefndaráliti minni hluta efnahags- og skattanefndar, að það sé einn helsti gallinn við umrætt frumvarp, þó að það sé sannarlega skref í rétta átt, að þess gæti of mikið að menn stígi of varlega til jarðar, menn séu of varkárir. Ég tel að það sé rétt, sem hér hefur verið sagt, að það væri eðlilegra t.d. að réttur nýsköpunarfyrirtækja til sérstaks frádráttar frá álögðum tekjuskatti verði hækkaður úr 15% í 20% af útlögðum kostnaði vegna rannsóknar- og þróunarverkefna sinna. Þetta væri auðvitað skýrt merki frá löggjafanum um það að minni áhætta sé í því að taka þátt í atvinnurekstri af þessu tagi með því að búa til slíka örvun í þessu sambandi. Ég tel einnig að það væri eðlilegt að opna frekari möguleika fyrir fólk að leggja fé inn í fyrirtæki, einstaklinga, hjón, en gert er ráð fyrir í breytingartillögum meiri hluta þó að allt sé þetta í réttu áttina. Ég held því að það sé rétt ábending, sem kemur fram í d-lið í nefndaráliti minni hluta efnahags- og skattanefndar, að fara með þessar tölur heldur hærra. Ég ætla í sjálfu sér ekki að hafa mörg orð um þetta frekar en ég hef gert. Ég hef kosið að reifa almenn sjónarmið mín í sambandi við nýsköpunarmálin. Ég hef reynt að leggja áherslu á að það hefur verið gífurlega mikil nýsköpunar- og þróunarvinna í atvinnulífinu almennt hjá okkur. Ég er þeirrar skoðunar að til að mynda orðaleppurinn „þekkingariðnaður“ sé mjög villandi. Hvað er þekkingariðnaður? Ég færði rök fyrir því að sjávarútvegurinn væri í eðli sínu þekkingariðnaður og hann er það. Hann er hins vegar aldrei talinn með þegar þessum hlutum er staflað upp og þeir flokkaðir, ekki frekar en landbúnaðurinn sem er líka þekkingariðnaður. Þar hefur farið fram margs konar nýsköpun eins og við sjáum og kemur raunar fram í nefndaráliti meiri hluta nefndarinnar og kemur fram í umsögn Bændasamtakanna svo að ég taki það sem dæmi. Það sem ég er að segja er þetta: Það er mikilvægt að átta sig á því að það fer fram slík rannsóknar- og þróunarvinna í atvinnulífinu eins og það er í dag fram undir þetta að minnsta kosti. Ríkisstjórnin hefur með öðrum verkum sínum verið að trufla þessa vinnu, hún hefur truflað það í sjávarútveginum, hún er að reyna að trufla það núna, kannski ekki vitandi vits en a.m.k. óafvitandi, með þeim skattahugmyndum sem uppi eru hér á Alþingi, og við eigum eftir að ræða frekar. Mér finnst því að þetta frumvarp, svo góður hugur sem að baki því er, sé á vissan hátt stílbrot, jákvætt stílbrot þó, á þeim skattahugmyndum og þeirri efnahagsstefnu sem ríkisstjórnin hefur fylgt að öðru leyti. Virðulegi forseti. Þetta eru þau orð sem ég vildi láta falla í þessari umræðu, a.m.k. fyrsta kastið, og árétta mikilvægi þess að við stöndum vel að baki þekkingarstarfseminni, nýsköpunarstarfseminni, þróunarvinnunni, hvort sem hún á sér stað í minni eða smærri fyrirtækjum. Við þurfum að efla sérstaklega framtak þess fólks sem vill leggja fram eigið fjármagn inn í áhættusaman rekstur og það verður gert með því að búa til örvandi fyrirkomulag sem þetta frumvarp vissulega er þó að ég telji að mikill kostur hefði verið í því að menn hefðu stigið þar djarfari skref.

Virðulegi forseti. Fyrir tveimur árum mælti ég fyrir tillögu til þingsályktunar á Alþingi um sérstakar skattaívilnanir vegna rannsókna- og þróunarverkefna með það að markmiði að efla nýsköpun í atvinnulífinu og auka fjölbreytni þess enn frekar. Það var ekki í fyrsta sinn sem unnið hafði verið að framgangi slíkra hugmynda á vegum Framsóknarflokksins þar sem flokksþing okkar hefur áður ályktað um þessi mál og unnið hafði verið að framgangi þeirra í iðnaðarráðuneytinu í tíð Framsóknarflokksins. Fyrirmyndin er þó ekki ný af nálinni því að sífellt fleiri þjóðir Efnahags- og framfarastofnunar Evrópu, OECD, hafa tekið upp slíkt hvatakerfi á liðnum árum en árið 1996 var slíkur stuðningur við lýði hjá 12 ríkjum OECD, 18 árið 2007 og 21 ríki í fyrra. Hefur stuðningskerfið þótt gefast það vel að þróunin er sem sjá má öll í aðra áttina. Í fyrrgreindri þingsályktun minni og annarra þingmanna Framsóknarflokksins var lagt til að Alþingi mundi fela fjármálaráðherra að hefja þegar undirbúning þess að heimila skattaívilnanir vegna kostnaðar sem fyrirtæki leggja í vegna rannsókna og þróunar. Miða ætti við skilgreind og afmörkuð verkefni og setja ákveðið hámark á endurgreiðslufjárhæð hvers árs. Var þar einkum vísað til reynslu Norðmanna og uppbyggingu þess stuðningskerfis sem komið hafði mikilli hreyfingu á nýsköpunarstarf norskra fyrirtækja. Til að mynda töldu 80% þátttakenda í norska kerfinu að verkefni þeirra hefði ekki komist á legg án þessa stuðnings, um 50% töldu að verkefnin hefðu aukið verðgildi fyrirtækja sinna og rúm 60% töldu að kerfið hefði aukið einbeitni þeirra í nýsköpun og þróun. Staðreyndin er sú að fjölgun vel launaðra starfa í fyrirtækjum sem skapa verðmæti og þekkingu er háð öflugu nýsköpunarstarfi. Til að svo megi verða þarf að búa atvinnulífi hér á landi hagstæð starfsskilyrði en jafnframt þurfa fyrirtæki stuðning fyrstu starfsárin til rannsókna- og þróunarstarfa. Fyrir tilstuðlan aðgerða af þessum toga má ætla að fjöldi nýrra starfa skapist hér á landi á næstu árum sem muni breikka atvinnuflóruna og skjóta þannig fleiri og styrkari stoðum undir öflugt velferðarsamfélag á Íslandi. Nú rúmum tveim árum eftir að ég flutti málið á Alþingi virðist sem stjórnvöld séu loks að vakna til meðvitundar um mikilvægi þess. Fjármálaráðherra hefur þannig lagt fram það frumvarp sem hér er til umræðu og miðar að uppbyggingu stuðningskerfis við rannsóknir og þróun hér á landi og ber að fagna því þótt vissulega hefði mátt grípa fyrr til aðgerða. Framsóknarmenn munu nú sem fyrr styðja öll góð mál sem ríkisstjórnin flytur og má telja að til framfara horfi. Því miður eru þau mál of fá það sem af er starfstíma hennar en batnandi mönnum er best að lifa. Með sama hætti er það von mín að stjórnarþingmenn rífi sig upp úr skotgröfum sínum, kyngi stolti sínu stundum og styðji við góð mál okkar í stjórnarandstöðunni. Ef svo hefði verið í þessu máli hefði íslensk nýsköpunar- og sprotastarfsemi notið mun betri starfsskilyrða undanfarin tvö ár en raunin hefur verið og tæki sem við höfum til að vinna gegn atvinnuleysinu og skapa fjölbreytt og vel launuð störf væru fleiri, öflugri og virkuðu betur. Virðulegi forseti. Minni hluti efnahags- og skattanefndar hefur lagt til breytingartillögur sem eru til bóta á því frumvarpi sem ríkisstjórnin hefur lagt fram. Hann lagði áherslu á að frumvarpið í þeirri mynd sem það var lagt fram gagnaðist ekki sprotafyrirtækjum heldur stórum og meðalstórum fyrirtækjum. Þá sé lögð allt of mikil áhersla á háskólarannsóknir og nýsköpun á því takmarkaða sviði. Ég fagna því að meiri hluti nefndarinnar hefur viðurkennt þessar ábendingar og gert tillögu um breytingar á frumvarpinu, m.a. um að krafa til fjárfestinga í rannsóknum og þróun á 12 mánaða tímabili er lækkuð úr 20 millj. kr. niður í 5 millj. kr. Þetta mun leiða til þess að minni fyrirtæki munu hafa aðgang að þeim skattaívilnunum sem hér standa til boða. Þá mættu markmið sem koma fram í 1. gr. frumvarpsins gjarnan fela í sér skýrari og mælanlegri stærðir. Ég tek undir þær tillögur minni hlutans að tölulegum stærðum um fjölda viðbótarstarfa í nýsköpun verði bætt inn í markmiðsákvæði frumvarpsins, sem reikna megi með að verði um 1.000 á tímabilinu 2010–2013, sem auki almenna fjárfestingu í nýsköpun um 3 milljarða og auki skatttekjur ríkissjóðs og sveitarfélaga samtals um 1 milljarð á sama árabili. Ég tek einnig undir þær tillögur sem minni hlutinn hefur lagt fram að þar sem Rannís fari með ákvörðunarvaldið, verði frumvarpið samþykkt, verði lagt til að sérstök fagnefnd skipuð mönnum með mikla reynslu úr nýsköpunarmálum komi að málsmeðferðinni. Þetta er gríðarlega mikilvæg ábending. Þá tek ég heils hugar undir það að réttur nýsköpunarfyrirtækja til sérstaks frádráttar frá álögðum tekjuskatti verði hækkaður úr 15% upp í 20% af útlögðum kostnaði vegna rannsóknar- og þróunarverkefna sinna. Þá tel ég mjög mikilvægt að árleg viðmiðunarmörk einstaklinga, samkvæmt frumvörpunum báðum sem hér eru lögð fram, til frádráttar frá skattskyldum tekjum vegna fjárfestinga í viðurkenndu nýsköpunarfyrirtæki verði hækkuð úr 300.000 kr. í tilviki einstaklinga og 600.000 kr. hjá hjónum upp í 2.000.000 kr. í tilviki einstaklinga og 4.000.000 kr. hjá hjónum. Ég held að þarna sé kominn mikill og góður hvati til þess að fjárfesta í nýsköpunarfyrirtækjum. Þá tel ég mikilvægt að skoðað verði sérstaklega, að liðnum tveimur árum, að rýmka heimildir skattaðila til fjárfestinga í fjárfestingarsjóðum sem sérhæfa sig í kaupum á hlutabréfum í nýsköpunarfyrirtækjum. Með því er hægt að auka gæði fjárfestingarkosta og draga úr áhættu, samanber ábendingu frá stjórnendum í íslenskum nýsköpunarfyrirtækjum. Komið hefur fram að Kauphöllin telur að til þess að frumvarpið nái tilgangi sínum sé rétt að huga betur að fjárfestavernd. Fjárfestar þarfnast upplýsinga til að geta lagt mat á fjárfestingar, hvort sem er í nýsköpunarfyrirtækjum eða í öðrum fjárfestingum. Þar sem miðað er við að almenningur geti sérstaklega fjárfest í nýsköpunarfyrirtækjum tek ég undir með umsögn Kauphallarinnar að brýnt sé að vanda upplýsingagjöf til fjárfesta. Byggja þarf upp glatað traust almennings á áhættufé almennt með nýjum reglum um gagnsæi og banni við lánum hlutafélaga til eigenda sinna og kaupum þeirra á hlutabréfum eigenda sinna. Að lágmarki væri æskilegt að fyrirtækin lýstu rekstrinum, skiluðu fjárhagsupplýsingum reglulega og greindu frá öðru því sem verðmótandi gæti talist. Þá mun ég styðja þá breytingartillögu sem minni hlutinn lagði fram í þessu skyni. Það hefur komið fram í máli meiri hlutans að til standi að breyta þessum lögum fljótlega og væntanlega þá til þess að færa þau í þá átt sem stjórnarandstaðan hefur lagt til í málinu, a.m.k. þingmenn Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins, þeir sem eru í efnahags- og skattanefnd. Ég held að nær væri að meiri hlutinn mundi taka þessar ábendingar til skoðunar strax á milli 2. og 3. umr. og klára frumvarpið. Hætta er á því þegar mál eru ekki fullkláruð að það gleymist að leiðrétta þau og styrkja þau eins og vera ber þannig að tilgangur þeirra nái fram að ganga. Að lokum fagna ég því að baráttumál mitt frá því að ég kom inn á þing skuli vera orðið að veruleika, jafnvel þó að ég telji að stíga þurfi stærri og vandaðri skref í málinu. Batnandi mönnum er best að lifa. Það skal sagt ríkisstjórninni til hróss að ekki er allt alslæmt sem frá henni kemur og þetta er væntanlega með því jákvæðara.

Frú forseti. Ég skrifaði undir nefndarálit minni hlutans með fyrirvara og ég ætla að lýsa þeim fyrirvara hér. Þannig er að ríkisstjórnin er á markvissan hátt að þrengja að fyrirtækjum á allan máta, frá öllum hliðum. Verið er að leggja skatta á hagnað og arð og söluhagnað, leggja á auðlindagjald og ráðast á sjávarútveginn með afskriftaleiðinni. Ríkisstjórnin er bara almennt séð mjög neikvæð gagnvart áhættufé. Samt hefur það fé orðið fyrir miklu áfalli og er eiginlega trausti rúið og ég held að það sé leitun að manni sem er tilbúinn til að fjárfesta í hlutabréfum eftir þetta áfall sem varð. Ekkert er gert til að skapa aftur það traust sem hvarf þegar menn lesa um gífurlegar millifærslur og lán til hluthafa og annað slíkt sem við höfum verið að heyra nánast vikulega ef ekki oftar allt síðasta ár. Allt hefur það grafið undan trausti vegna þess að þeir aðilar sem fóru þannig með fyrirtækin, bæði banka og önnur fyrirtæki, fóru í rauninni þvert á hagsmuni minni hluta hluthafa sem voru tugir þúsunda. Ég er í sjálfu sér sáttur við þetta frumvarp enda skrifaði ég undir minnihlutaálitið og styð það. Ég er sáttur við það að því gefnu að búið sé að þrengja svo mikið að atvinnulífinu að það þurfi aftur að fara að opna dyr til að hleypa mönnum inn í áhættufé. Ég hef reyndar enga trú á því að þetta hafi nokkur áhrif til nýsköpunar vegna þess sem ég gat um áður, um vantraustið á áhættuforminu yfirleitt, en allt í lagi, það má reyna. Ég hefði viljað að öll fyrirtæki í landinu fengju svona fyrirgreiðslu, bara öll, og að menn væru miklu jákvæðari gagnvart áhættufé, ekki veitir af ef við ætlum að koma einhverju í gang á því sviði. Í fyrsta lagi þurfa menn að sækja um og það kostar náttúrlega helling og það hefði verið miklu betra að gera þetta bara almennt fyrir öll fyrirtæki. Svo kemur að spurningunni: Hvað er nýsköpun? Og þá fer málið að vandast heldur betur fyrir mér alla vega. Á Ísafirði er kona sem bjó til dúkkulísuforrit og er að verða með hæstu skattgreiðendum þar. Ég kalla þetta nýsköpun, frú forseti, ekki spurning. Við lesum um stúlku sem hannar föt, afskaplega merkilegt. Ég kalla það líka nýsköpun, frú forseti. Hvorugt verkefnið hefði fengið styrk úr þessum sjóðum, annað vegna þess að það þarf sennilega ekkert á því að halda og hitt sennilega, ja, það má kannski reyna það. En oft og tíðum er nýsköpun fólgin í því að markaðssetja. Í ferðamannaþjónustunni og hjá bændum er ótrúlega mikil gróska í nýsköpun. Ég las um mann sem skipulagði hundasleðaferðir uppi á jökli, alveg frábær hugmynd. Ég veit ekki hvort það eru miklar rannsóknir eða þróun í kringum það eða hvort hann hafi fengið styrk til þess, en það er nýsköpun. Það er svo erfitt, frú forseti, að búa til opinbert hugtak yfir nýsköpun, að segja: Þetta er nýsköpun og þetta ekki. Það er svona svipað og með listir. Ég greiddi einmitt atkvæði gegn því að búinn væri til einhver opinber list með því að borga laun til listamanna, vegna þess að ég tel að list eigi að vera óháð ríkinu og ríkið eigi ekki að segja: Þetta er list og þetta er ekki list. Mér finnst líka að ríkið eigi ekki að segja: Þetta er nýsköpun og þetta er ekki nýsköpun, vegna þess að nýsköpun er mjög víða. Þetta eru fyrirvarar mínir við frumvarpið. Ég styð það vegna þess hvernig búið er að þrengja að atvinnulífinu, hvernig búið er að loka áhættufé inni. Þar þarf að opna aftur dyr. Ég styð frumvarpið en ég vildi miklu frekar að allt atvinnulífið, allt áhættufé í landinu nyti sömu kjara.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti hv. viðskiptanefndar um frumvarp til laga um breyting á lögum um greiðslu kostnaðar við opinbert eftirlit með fjármálastarfsemi, nr. 99/1999, með síðari breytingum. Efnahags- og viðskiptaráðherra leggur árlega fyrir Alþingi frumvarp til laga um breytingu á lögum um greiðslu kostnaðar við opinbert eftirlit með fjármálastarfsemi. Til grundvallar frumvarpinu liggur skýrsla Fjármálaeftirlitsins um áætlaðan rekstrarkostnað næsta árs, athugun efnahags- og viðskiptaráðherra á henni og álit samráðsnefndar eftirlitsskyldra aðila, sbr. 2. gr. laganna. Í 2. gr. frumvarpsins eru lögð til breytt álagningarhlutföll á einstakar tegundir eftirlitsskyldra aðila. Á fundi nefndarinnar lagði Fjármálaeftirlitið fram gögn um endurmat áætlaðs kostnaðar eftirlitsins á árinu 2010 sem skýrist af óförum á fjármálamarkaði undanfarið ár. Fjármálaeftirlitið hefur þörf fyrir fleiri starfsmenn til að sinna brýnum endurreisnar- og eftirlitsverkefnum. Þá hefur rannsóknarvinna tengd bankahruninu reynst meiri en gert hafði verið ráð fyrir. Samkvæmt nýrri endurskoðaðri áætlun Fjármálaeftirlitsins er samtala gjaldaliða án úrskurðarnefnda 1.193 millj. kr. á árinu 2010 en hún var 1.111 millj. kr. í upphaflegri áætlun. Hækkun frá fyrri áætlun er því 7,4% og heildarhækkunin frá endurskoðaðri áætlun ársins 2009 er 25,1%. Í áður framlagðri rekstraráætlun fyrir árið 2010 var gert ráð fyrir að eftirlitsgjaldið á því ári yrði 1.022 millj. kr. Í nýrri áætlun er hins vegar gert ráð fyrir að eftirlitsgjaldið verði 1.104 millj. kr. sem er hækkun um 8% og heildarhækkun frá endurskoðaðri áætlun ársins 2009 er 44%. Um það var rætt á fundum nefndarinnar að gera yrði greinarmun á starfsemi eftirlitsins eftir því annars vegar hvort litið væri eftir starfsemi fjármálafyrirtækis sem er starfandi og hins vegar hvort um væri að ræða rannsókn vegna bankahrunsins. Það er álitamál hvort starfandi fjármálafyrirtæki eigi að standa undir kostnaði við rannsóknir á föllnum fjármálafyrirtækjum. Nefndin telur að svo eigi ekki að vera og leggur til hækkun á fastagjaldi gildandi laga sem er óbreytt í 9. mgr. 2. gr. frumvarpsins. Leggur nefndin til að fjármálafyrirtæki sem er stýrt af skilanefnd, slitastjórn eða bráðabirgðastjórn greiði hærra gjald en samkvæmt gildandi lögum. Ef um er að ræða viðskiptabanka verði fastagjaldið 21.000.000 kr., aðrar lánastofnanir 11.000.000 kr. og önnur fjármálafyrirtæki 5.000.000 kr. Breytingartillagan miðar að því að tryggja sanngjarna fjármögnun á kostnaði Fjármálaeftirlitsins við rannsóknir á föllnum fjármálafyrirtækjum en fram hefur komið að kostnaðurinn við þessar rannsóknir er mun meiri en þær 4 millj. kr. sem kveðið er á um í gildandi lögum. Þá leggur nefndin til að við frumvarpið bætist ný grein sem mæli fyrir um breytingu á 6. gr. laganna. Breytingin miðar að því að greiðsla eftirlitsgjalds vegna þeirra fyrirtækja sem eru undir stjórn skilanefnda, slitastjórna eða bráðabirgðastjórna dreifist ekki líkt og hjá öðrum fjármálafyrirtækjum. Ástæðan er sú að þessum föllnu fjármálafyrirtækjum getur verið slitið á miðju árinu. Hin fyrrnefndu eru ekki í hefðbundnum rekstri og er tekjuinnstreymi þeirra því ekki sambærilegt og hjá hinum síðarnefndu. Við umfjöllun um málið í nefndinni komu fram sjónarmið um það hvort gera ætti greinarmun á álagningarhlutföllum vátryggingafélaga eftir því hvort um er að ræða frumtryggingu eða endurtryggingu. Með öðrum orðum var talið að greiða ætti lægra gjald vegna endurtryggingastarfsemi. Nefndin hefur til umfjöllunar frumvarp til laga um vátryggingastarfsemi. Í því frumvarpi er m.a. er lagt til að innleidd verði EB-tilskipun um endurtryggingar sem kveður á um að eftirlit með endurtryggingastarfsemi á EES-svæðinu verði sambærilegt og með frumtryggingastarfsemi. Því telur nefndin ekki rök fyrir því að breyta ákvæðinu á framangreindan hátt. Mörg þeirra verkefna sem Fjármálaeftirlitið glímir við um þessar mundir eru tímabundin og þar sem gera má ráð fyrir að nýja fjármálakerfið verði umfangsminna má búast við að störf Fjármálaeftirlitsins taki mið af því. Frú forseti. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með framangreindum breytingum sem gerð er tillaga um í sérstöku þingskjali. Undir nefndarálitið rita sú sem hér stendur, Magnús Orri Schram, Guðlaugur Þór Þórðarson, Árni Þór Sigurðsson, Eygló Harðardóttir, Ragnheiður E. Árnadóttir, Jónína Rós Guðmundsdóttir og Margrét Tryggvadóttir.

Frú forseti. Við ræðum hér fjárveitingu til kjarnastykkis eftirlits með bönkum og fjármálastofnunum á Íslandi. Margir telja að FME hafi ekki staðið sig nægilega vel fyrir hrun og hafi verið vanbúið að mannafla og fjármagni og ég hugsa að það megi til sanns vegar færa. Ég talaði oft um það hér áður fyrr, fyrir mörgum árum, þegar sambærilegt frumvarp var rætt, að gefa þyrfti verulega mikið í varðandi mannafla Fjármálaeftirlitsins en ekki var fallist á það. Það er nefnilega þannig að það eru fjármálafyrirtækin sjálf sem greiða þetta og það er Fjármálaeftirlitið sem semur við þau um greiðsluna þannig að ég held að menn ættu virkilega að fara að skoða það að breyta fjármögnun Fjármálaeftirlitsins eða alla vega að vera mjög varir um sig svo að ekki komi upp sú staða eins og var að Fjármálaeftirlitið hefði ekki nægan mannskap til að fylgja eftirliti sínu eftir. Ég er mjög sáttur við þær breytingar sem menn eru að tala um að gera, að gera greinarmun á milli þess sem er liðið, þ.e. hrunsins, og þess sem mun verða. Það er ljóst að nýtt bankakerfi og nýtt fjármálakerfi verður miklu veikara og miklu minna í umsvifum en það gamla, erlend samskipti mjög lítil og þar af leiðandi þarf allur kostnaður að vera mjög hófstilltur gagnvart þeim. Hins vegar er mjög mikið ógert og óunnið í uppgjöri vegna hrunsins og þar þurfa menn enn að hafa mjög myndarlega fjármuni. Ég vil að menn skoði virkilega til framtíðar hvort þetta fjármögnunarkerfi sé hið albesta og séu virkilega á tánum hvort fjármögnunin sé nægileg fyrir þá starfsemi. Það hefur komið í ljós, t.d. með Icesave, hversu óskaplega mikilvægt þetta fjármálaeftirlit var og það hefði kannski átt að bremsa, ef það hefði verið mögulegt, nú veit ég það ekki - ég tel nefnilega að ábyrgð Breta og Hollendinga sé ekki minni þó að hún hafi ekki komið upp á yfirborðið. Reikningarnir í Hollandi blómstruðu t.d. á einungis þrem mánuðum, Icesave-reikningarnir í Hollandi, og það voru eiginlega engin tök á því fyrir íslenska fjármálaeftirlitið að stöðva þá. Hins vegar hefði hollenska fjármálaeftirlitið getað stöðvað þá með neytendasjónarmið í huga. Ég held því að þessi árátta eða vantrú eða hvað á að kalla það, að gefa sér það að Íslendingar eigi sök á þessu öllu saman, sé mjög hættulegt sjónarmið, sérstaklega þegar menn fara að semja. Menn mega ekki vera vissir um að þeir eigi sök á því sem þeir eru að semja um. Ég held að ábyrgð Breta og Hollendinga sé ekkert síðri en Íslendinga í þessu dæmi og það má vel vera að það verði einhvern tíma leitt í ljós fyrir dómstólum að við eigum ekki að borga Icesave.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá meiri hluta efnahags- og skattanefndar um frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 90/2003, um tekjuskatt, og fleiri lögum. Í frumvarpinu er lagt til að landið skuli vera eitt skattumdæmi og að starfsstöðvum verði skipað niður samkvæmt ákvörðun fjármálaráðherra að fengnum tillögum ríkisskattstjóra. Skattumdæmin verða samkvæmt því sameinuð undir embætti ríkisskattstjóra sem eitt umdæmi og eitt stjórnsýslustig. Staðbundin valdmörk skattstjóra, sem nú eru níu talsins, verða með breytingunum felld niður og skattákvarðanir verða teknar óháð búsetu gjaldanda. Tillögur fjármálaráðuneytisins sem búa að baki frumvarpinu gera ráð fyrir að fimm skattstofur verði reknar á landinu auk skrifstofu ríkisskattstjóra, þar af verði ein skattstofa á höfuðborgarsvæðinu og fjórar á landsbyggðinni, þ.e. á Vesturlandi/Vestfjörðum, Norðurlandi, Austurlandi og Suðurlandi. Megintilgangur breytinganna er að færa rekstrarkostnað skattkerfisins til samræmis við markmið fjárlagafrumvarpsins og jafnframt að auka skilvirkni í störfum þess. Í athugasemdum við frumvarpið er lögð áhersla á að þessum skipulagsbreytingum sé ekki ætlað að leiða til fækkunar starfa með uppsögnum, skerts þjónustustigs eða lakari stöðu landsbyggðarinnar. Hins vegar megi búast við að störf verði endurskilgreind og verkefni sameinuð til að unnt verði að ná rekstrarhagræðingu. Það geti orðið til þess að starfseiningum fækki á næstu árum. Frú forseti. Nefndin ræddi áhrif frumvarpsins á stöðu starfsmanna skattkerfisins og áhyggjur af því hvernig þjónustu verði háttað á þeim stöðum þar sem skattstofur verða ekki lengur starfandi. Í umsögn embættis ríkisskattstjóra kemur fram að ekki standi til að segja fastráðnu starfsfólki upp vegna áformaðra breytinga en að líkur séu á að ekki verði endurráðið í störf þeirra sem hætta af eðlilegum ástæðum. Fyrirsjáanlega muni starfsmönnum skattkerfisins fækka á næstu árum en að sú fækkun verði mun meiri á höfuðborgarsvæðinu en á landsbyggðinni. Fram kom að við niðurlagningu embætta skattstjóra myndaðist réttur til biðlauna en almennt væri gert ráð fyrir að þeir yrðu áfram við stjórn skattstofa sinna. Að mati ríkisskattstjóra er sameining skattumdæma til þess fallin að hafa mikil samlegðaráhrif sem birtist m.a. í samræmdari skattframkvæmd og sérhæfingu verkefna innan skattkerfisins sem í mörgum tilvikum er hægt að vinna óháð staðsetningu. Aðrir telja aðdraganda breytinganna of skamman í ljósi aðstæðna og að þröng verkaskipting skattstofa geti skaðað nærþjónustu á landsbyggðinni. Fækkun starfa geti auk þess haft mjög afdrifaríkar afleiðingar fyrir lítil bæjarfélög. Nefndin er hlynnt sameiningu skattumdæma en leggur áherslu á að landsbyggðin njóti góðs af útvistun verkefna. Nefndin leggur einnig til breytingar á frumvarpinu sem miða allar að því að í stað þess að lokaákvörðun á stjórnsýslustigi um tiltekin atriði verði hjá ríkisskattstjóra verði unnt að skjóta ákvörðunum hans til yfirskattanefndar sem tekur endanlega ákvörðun í málinu á stjórnsýslustigi. Frú forseti. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingum: 1. Lokamálsliður 4. gr. falli brott. 2. C-liður 7. gr. falli brott. 3. A-liður 24. gr. orðist svo: 1. málsl. 1. mgr. orðast svo: Nú telur skattaðili skatt sinn eða skattstofn, þar með talin rekstrartöp, ívilnun skv. 65. gr. og reikningsár skv. 1. mgr. 59. gr., ekki rétt ákveðinn og getur hann þá sent rökstudda kæru, skriflega eða rafræna, í því formi sem ríkisskattstjóri ákveður, studda nauðsynlegum gögnum, til ríkisskattstjóra innan 30 daga frá dagsetningu auglýsingar ríkisskattstjóra um að álagningu skv. 1. mgr. 98. gr. sé lokið. 4. B-liður 25. gr. falli brott. Undir nefndarálitið rita Helgi Hjörvar, formaður efnahags- og skattanefndar, sú sem hér stendur, Magnús Orri Schram, Ögmundur Jónasson, Sigríður Ingibjörg Ingadóttir og Þór Saari.

Virðulegi forseti. Til stendur, ef áætlanir stjórnarflokkanna ná fram að ganga, að fara út í viðamestu skattkerfisbreytingar sem gerðar hafa verið á Íslandi í áratugi. Jafnframt er í þessum breytingum fólgið að tekjuskattskerfinu verður þannig háttað að sennilegt er, samkvæmt upplýsingum frá ríkisskattstjóra, að eftirágreiðslur muni aukast mjög til muna og ábyrgð af því hvernig fólk raðast í skattþrep er sett á launagreiðendur. Á fund efnahags- og skattanefndar hafa komið ótalmargir gestir og lýst áhyggjum af því að verið sé að flækja skattkerfið, gera það ógagnsærra og að álagið á skattstofur landsins muni aukast gríðarlega í kjölfarið, álag vegna upplýsingagjafar, þjónustu og eftirlits. Á sama tíma á hér að fara út í að gera umfangsmiklar breytingar á því kerfi sem nú er ríkjandi, að skattstofur séu dreifðar um landið, og flytja á verkefni á milli umdæma og annað slíkt. Nú er ljóst að allar slíkar breytingar kalla á mikla þjálfun og endurskipulagningu og þetta á að gera á sama tíma og ráðast á í þessar gríðarlega miklu skattkerfisbreytingar. Mig langaði til að spyrja hv. þm. Lilju Mósesdóttur hvort hún telji ráðlegt að fara út í þessar breytingar á sama tíma og umfangsmiklar skattkerfisbreytingar eru gerðar.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Tryggva Þór Herbertssyni fyrir fyrirspurnina. Hvað varðar að fara út í bæði skipulagsbreytingar og kerfisbreytingar á sama tíma þá lít ég ekki svo á að fyrirhugaðar skattbreytingar séu kerfisbreytingar heldur kannski bara skref í átt að kerfisbreytingu á skattkerfinu. Auk þess er jafnframt hægt að tala um að nauðsynlegt sé að fara í skipulagsbreytingar þegar miklar breytingar verða á skattkerfinu til þess einmitt að skattyfirvöld geti tekið á þeim breytingum á sem hagkvæmastan hátt. Eins og kemur fram í nefndarálitinu er talað um að þær skipulagsbreytingar sem mælt er fyrir um í frumvarpinu sem nú er til umræðu muni hafa mikil samlegðaráhrif sem birtist m.a. í samræmdri skattframkvæmd og sérhæfingu verkefna. Það er því skoðun mín að þessi skipulagsbreyting styrki hina svokölluðu kerfisbreytingu á skattkerfinu. Hvað varðar kvartanir ýmissa aðila, um að nú sé verið að fara í mjög flóknar skattbreytingar með litlum fyrirvara, þá er ég ekki sammála því. Meðan kerfið var einfalt og byggðist á einni skattprósentu greiddi ég t.d. alltaf eftiráskatt vegna þess að skatturinn hafði verið vanreiknaður. Þegar ég bjó úti í Svíþjóð, þar sem var fimm þrepa skattkerfi, tókst launakerfinu alltaf að reikna nákvæmlega út hvað mér bæri að greiða í skatt og ekki kom til eftirágreiðslu.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Lilja Mósesdóttir segir að við séum ekki að fara út í kerfisbreytingu á skattkerfinu. Þá langar mig í fyrsta lagi til að spyrja hana hversu umfangsmiklar breytingar þurfi að gera á skattkerfi þannig að það teljist kerfisbreyting. Nú er ljóst að verið er að skipta úr einföldu kerfi þar sem er eitt skattþrep yfir í tekjuskattskerfi þar sem eru þrjú skattþrep, það er verið að skipta úr virðisaukaskattskerfi þar sem eru þrjú skattþrep, 0%, 7% og 24,5%, í kerfi þar sem eru fjögur skattþrep ásamt öðrum breytingum. Ef þetta er ekki kerfisbreyting er ég hræddur um að ég beri ekki skynbragð á hvað kerfisbreytingar eru en það má vel vera að svo sé. Mig langar í öðru lagi að spyrja hv. þingmann að því hvort hún telji að skattstjóri á skattstofu Suðurlands, sem hefur lýst miklum áhyggjum af þeim breytingum sem eru að verða á skattumdæmum og hefur bent á hinar flóknu skattkerfisbreytingar í því sambandi, hafi rangt fyrir sér og hvort hv. þingmaður telji sig hafa meiri innsýn í það álag sem verður á skattstofum en skattstjórarnir sjálfir. Í þriðja lagi langar mig að spyrja hv. þingmann að því enn einu sinni, ef svörin eru öðruvísi en í fyrra andsvari, hvort hún telji það rangt hjá mér að það að sameina skattumdæmin, færa til verkefni og annað slíkt, muni 

Virðulegi forseti. Hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson hefur beint a.m.k. þremur spurningum til mín. Hann spyr hvort ekki sé um kerfisbreytingu að ræða þegar innleidd eru þrjú skattþrep í stað þess að hafa bara eitt skattþrep. Þetta er vissulega mikil breyting en þar sem við, a.m.k. við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði, lítum svo á þetta sé bara hluti af kerfisbreytingu sem er væntanleg á næstunni vil ég ekki beint tala um að skattbreytingarnar sem koma til framkvæmda um áramótin séu þessi kerfisbreyting. Sú breyting sem við mundum vilja sjá á skattkerfinu er að persónuaflslátturinn lækki og að við byrjum þá fyrr að skattleggja tekjur en með mun lægri prósentu en nú er gert og hefur verið gert. Ég er í raun að leggja til sams konar skattkerfi og er á Norðurlöndunum. Þær skattbreytingar sem koma til framkvæmda um áramótin eru þá liður í því að færa íslenska skattkerfið í átt að norrænu skattkerfi. Hvað varðar það flækjustig sem bæði kerfisbreytingin svokallaða og þessi skipulagsbreyting munu fela í sér fyrir starfsmennina þá þýðir þetta auðvitað aukið álag til að byrja með en við skulum ekki gleyma því að starfsmenn eru oft tregir til að samþykkja breytingar á starfsumhverfi sínu. Það má heldur ekki gleyma því að skattkerfið hér notast við sameiginlegt tölvukerfi. Þetta er því í raun bara spurning um að færa verkefni í tölvukerfinu á milli staða.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breytingar á almennum hegningarlögum, nr. 19 12. febrúar 1940, með síðari breytingum (upptaka, hryðjuverk, skipulögð brotastarfsemi, mansal og peningaþvætti). Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Bryndísi Helgadóttur og Guðlaugu Jónasdóttur frá dómsmála- og mannréttindaráðuneyti, Þorstein A. Jónsson frá refsiréttarnefnd, Sigrúnu Jóhannesdóttur frá Persónuvernd, Margréti Steinarsdóttur frá Stígamótum, Evu Bryndísi Helgadóttur frá Lögmannafélagi Íslands, Margréti Júlíu Rafnsdóttur frá Barnaheillum, Helgu Rut Eysteinsdóttur og Rut Gunnarsdóttur frá Fjármálaeftirlitinu. Umsagnir bárust frá Mannréttindaskrifstofu Íslands, Stígamótum, Fangelsismálastofnun ríkisins, Persónuvernd, ríkissaksóknara, BSRB, Lögreglustjórafélagi Íslands, ríkislögreglustjóraembættinu, Fjármálaeftirlitinu, Viðskiptaráði Íslands og Samtökum fjármálafyrirtækja. Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á ákvæðum almennra hegningarlaga sem varða hryðjuverk, mansal og peningaþvætti. Þá er lagt til að lögfestur verði nýr heildstæður kafli um upptöku sem felur í sér rýmri heimild en er í gildandi lögum til upptöku eigna. Auk þess er lagt til að lögfest verði nýtt ákvæði um skipulagða brotastarfsemi. Markmiðið með frumvarpinu er að endurskoða gildandi lagaákvæði í þeim tilgangi að unnt sé að fullgilda samning Sameinuðu þjóðanna gegn fjölþjóðlegri, skipulagðri brotastarfsemi (Palermó-samningur) frá 15. nóvember 2000 og bókun við þann samning frá sama tíma um að berjast gegn verslun með fólk, einkum konur og börn, og enn fremur að gera mögulegt að fullgilda Evrópuráðssamning um aðgerðir gegn mansali frá 3. maí 2005. Í greinargerð með frumvarpinu er tekið fram að gera verði þann fyrirvara að efni síðarnefnds samnings kunni að kalla á aðrar lagabreytingar svo að unnt verði að fullgilda hann en fyrir nefndinni kom fram að í dómsmálaráðuneytinu er unnið að tillögum að breytingum á útlendingalögum, sérstaklega varðandi dvalarleyfi fyrir fórnarlömb mansals. Hvað varðar endurskoðun á ákvæðum almennra hegningarlaga um upptöku eigna var í frumvarpinu einnig tekið tillit til athugasemda í annarri matsskýrslu GRECO, sem eru samtök ríkja gegn spillingu, frá 2. júlí 2004. Þá er með frumvarpinu komið til móts við athugasemdir varðandi gildandi löggjöf um peningaþvætti sem fram koma í skýrslu FATF um aðgerðir gegn peningaþvætti á Íslandi frá 13. október 2006. Eins og fram kemur í greinargerð með frumvarpinu var það lagt fram á 135. löggjafarþingi (þskj. 197, 184. mál), 136. þingi (þskj. 33, 33. mál) og 137. þingi (þskj. 286, 161. mál) en varð ekki útrætt. Á 135. þingi skilaði nefndin áliti sínu og lagði til að málið yrði samþykkt en á 136. þingi lagði nefndin til að málið yrði samþykkt með nokkrum breytingum. Þegar málið var lagt fram enn að nýju á 137. þingi var tekið tillit til þessara breytingartillagna og athugasemda og er frumvarpið sem hér er til meðferðar samhljóða því. Við meðferð málsins í nefndinni hefur verið litið nokkuð til þeirrar vinnu sem þegar hefur verið lögð í málið og einnig til þeirra umsagna sem hafa borist um það auk nýrra umsagna. Nefndin tekur undir flest þau sjónarmið sem koma fram í fyrri álitum allsherjarnefndar. Í umfjölluninni á 136. þingi kemur m.a. fram að nefndin hafi rætt nokkuð um þann kafla frumvarpsins sem fjallar um upptöku eigna og lagt er til að komi í stað 69. gr. almennra hegningarlaga. Markmiðið með frumvarpinu er að gera ákvæðin skýrari og færa þau í nútímalegt horf til að um upptöku gildi skýrar og ótvíræðar reglur og unnt sé að bregðast við skipulagðri brotastarfsemi með skilvirkari hætti. Auk þess eru ákvæðin samræmd alþjóðlegum sáttmálum og skuldbindingum íslenska ríkisins. Veigamesta breytingin sem í kaflanum felst er í c-lið 2. gr. en þar er lagt til að unnt verði að gera upptæk verðmæti án þess að sýnt sé fram á að þau megi rekja til tiltekins refsiverðs brots hafi viðkomandi gerst sekur um brot sem er til þess fallið að hafa í för með sér verulegan ávinning og brotið geti varðað a.m.k. sex ára fangelsi. Að þessum skilyrðum uppfylltum er lagt til að heimilt verði að gera upptæk verðmæti sem tilheyra viðkomandi nema hann sýni fram á að verðmætanna hafi verið aflað með lögmætum hætti. Einnig er heimilt, að þrengri skilyrðum uppfylltum, að gera upptæk verðmæti sem tilheyra maka, fyrrverandi maka eða sambúðarmaka viðkomandi og verðmæti sem runnið hafa til lögaðila, sé ekki sýnt fram á að þeirra hafi verið aflað með lögmætum hætti. Nefndin leggur áherslu á að hér er um sérstaka sönnunarreglu að ræða sem er frávik frá meginreglunni um sönnunarbyrði ákæruvaldsins og sá sem hefur verið sakfelldur fyrir brot sem getur varðað a.m.k. sex ára fangelsi og er til þess fallið að hafa í för með sér verulegan ávinning, þarf að sýna fram á að eignanna hafi verið aflað á lögmætan hátt. Viðkomandi þarf þó ekki að hafa fengið sex ára dóm heldur þarf brotið einungis að varða a.m.k. sex ára fangelsi. Þá telur nefndin rétt að taka fram að í greinargerð með frumvarpinu er ítarlega fjallað um samræmingu þessa ákvæðis við eignarréttarákvæði stjórnarskrárinnar og ákvæði mannréttindasamninga og með vísan til þeirrar umfjöllunar fellst nefndin á að útfærsla ákvæðanna samræmist þeim. Þá telur nefndin einnig rétt að taka fram að við samningu ákvæðanna var litið til sambærilegra ákvæða í dönskum og norskum lögum en bendir auk þess á að gengið er lengra í sambærilegum lagaákvæðum í öðrum ríkjum og því í reynd farið nokkuð varlegar hér. Hefur verið litið svo á að hagsmunir almennings af skilvirkum reglum um upptöku sem væru nauðsynlegar í baráttunni gegn brotastarfsemi í ágóðaskyni hefðu meira vægi en sá möguleiki að heimildin leiddi til þess að eignir sem ekki hefði verið aflað með refsiverðri háttsemi, yrðu gerðar upptækar. Á fundum nefndarinnar var einnig rætt það nýmæli sem lagt er til að lögfest verði varðandi andvirði upptekinna verðmæta, en verði frumvarpið að lögum verður unnt að nýta andvirðið til greiðslu skaðabótakröfu þess sem beðið hefur tjón við brot, t.d. fórnarlambs mansals. Telur nefndin sanngjarnt að slíkar bætur verði almennt ákvarðaðar í samræmi við eðli mansals og þær afleiðingar sem það hefur í för með sér fyrir fórnarlömb þess, sé gerð um það krafa. Á fundum nefndarinnar var nokkuð rætt um ákvæði 5. gr. frumvarpsins sem felur í sér að lögfest verði nýtt ákvæði í almenn hegningarlög sem geri refsivert að taka þátt í skipulagðri brotastarfsemi. Ákvæðið byggir á Palermó-samningnum en þar er áskilið að skipulögð brotastarfsemi taki til stórfelldra brota. Í greinargerð með frumvarpinu er tekið fram að ekki sé áskilið að um sé að ræða brot á ákvæðum almennra hegningarlaga heldur er áskilið að brotið varði a.m.k. fjögurra ára fangelsi. Fyrir nefndinni var vakin athygli á því að í 5. gr. frumvarpsins er tekið fram að brotið varði minnst fjögurra ára fangelsi og að það geti verið túlkað þannig að ákvæðið eigi einungis við brot þar sem refsiramminn er með lágmarksrefsinguna fjögur ár. Nefndin tekur því sérstaklega fram að hér er átt við brot sem varða a.m.k. fjögurra ára fangelsi og leggur því til lagfæringu á 5. gr. að þessu leyti. Þá tekur nefndin í þessu sambandi einnig fram að ákvæðið er ekki bundið við að niðurstaða dómstóla verði fjögurra ára fangelsi eða meira heldur einungis að brotið geti varðað a.m.k. fjögurra ára fangelsi. Nefndin ræddi einnig kostnaðarumsögn þá er fylgir frumvarpinu en þar kemur fram að ekki sé ástæða til að ætla að ákvæði frumvarpsins hafi í för með sér aukin útgjöld ríkissjóðs verði það óbreytt að lögum. Fyrir nefndinni var vakin athygli á þeirri staðreynd að þegar ný lög öðlast gildi þar sem hámarksrefsing er þyngd eða ný háttsemi gerð refsiverð, eins og lagt er til í frumvarpinu, verði ekki hjá því komist að föngum fjölgi, refsingar þyngist og þar með kostnaður við fullnustu refsinga. Nefndin hefur í álitum sínum til fjárlaganefndar vegna meðferðar fjárlaga bent á stöðu fangelsismála og þörfina á úrbótum í þeim og ítrekar það sjónarmið í áliti þessu. Það er kannski rétt að geta þess, frú forseti, að það er mjög ánægjulegt að sjá það í fjárlagafrumvarpinu sem nú er til meðferðar hér í þinginu að fallist er á þessi sjónarmið allsherjarnefndar og settir auknir fjármunir til fangelsismála en allsherjarnefnd gerði einmitt í áliti sínu til fjárlaganefndar í tengslum við fjárlagavinnuna beina tillögu um tilflutning fjármuna og er ástæða til að vekja athygli á því og fagna því. Í nefndaráliti meiri hluta allsherjarnefndar frá 135. þingi kemur fram að í umsögn skattrannsóknarstjóra ríkisins um frumvarpið sé fjallað um það grundvallaratriði skattaréttar að aðila hafi hlotnast skattlögð verðmæti, sbr. 7. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt, þess efnis að aðilar telji sér til tekna þau verðmæti sem þeim hafi hlotnast. Í skattalöggjöf er ekki tekið á því álitaefni hvaða réttaráhrif það hafi á ákvarðaðan skattstofn að skattlögð verðmæti séu gerð upptæk. Taldi skattrannsóknarstjóri að með hliðsjón af framangreindu ákvæði laga um tekjuskatt væri a.m.k. vafa undirorpið að eignaupptöku og skattlagningu verði beitt samhliða. Beindi meiri hlutinn því þá til fjármálaráðherra að kannað yrði hvort gera þyrfti breytingar á skattalöggjöf hvað þetta atriði varðar og ítrekaði nefndin það á 136. þingi. Við meðferð málsins nú leitaði nefndin eftir upplýsingum um þetta hjá ráðuneytinu og var upplýst að ekki væri talið nauðsynlegt að gera breytingar á skattalöggjöf vegna tilgreindra ákvæða um upptöku eigna. Í núverandi skattalöggjöf eru fyrir hendi ákvæði sem gefa vísbendingu um með hvaða hætti farið yrði með tekjur sem gefnar hafa verið upp til tekjuskatts en síðar gerðar upptækar. Þannig er í 27. gr. reglugerðar nr. 245/1963, um tekjuskatt og eignarskatt, fjallað um frádrátt frá tekjum í atvinnurekstri og þar segir í 3. mgr. með leyfi forseta: „Hafi ólöglegur ágóði verið sannanlega talinn til tekna, en síðar verður upptækur, má draga hann frá tekjum þess skattárs, er hann var framtalinn.“ Nefndin fellst á að ákvæði reglugerðarinnar hafi, þótt hún sé nokkuð við aldur, leiðbeinandi gildi eftir því sem þau stangast ekki á við ákvæði yngri heimilda. Nefndin telur rétt að taka fram að við flutning verkefna innan Stjórnarráðs Íslands sem tók gildi 1. október sl. fluttist ábyrgð á mansalsmálum í heild yfir til dómsmála- og mannréttindaráðuneytis frá félags- og tryggingamálaráðuneyti. Að því er varðar þær breytingar sem stafa af fullgildingu Evrópuráðssamnings um varnir gegn hryðjuverkum var það álit nefndarinnar á 136. þingi, að höfðu samráði við dómsmálaráðuneytið, að rétt væri að fresta þeim þætti málsins og gefa ráðuneytinu þannig betra ráðrúm til að fara yfir framkomnar athugasemdir. Fyrir nefndinni kom fram að þessi þáttur er til skoðunar hjá refsiréttarnefnd. Nefndin telur að árangri í baráttu við skipulagða brotastarfsemi verði ekki náð nema með markvissum samræmdum aðgerðum og því nauðsynlegt að samræma löggjöf alþjóðlegum skuldbindingum. Nefndin gerir tillögur um smávægilegar lagfæringar á frumvarpinu og leggur til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingum: 1. Við 5. gr. Í stað orðanna ,,minnst 4 ára fangelsi“ í 1. og 2. efnismgr. komi: að minnsta kosti 4 ára fangelsi. 2. Við 7. gr. Í stað orðanna „ráðstöfun eða flutningi ávinnings“ í 1. efnismgr. komi: eða ráðstöfun ávinnings. Ólöf Nordal var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Þór Saari, áheyrnarfulltrúi í nefndinni, er samþykkur áliti þessu. Undir nefndarálitið skrifa auk þeirrar sem hér stendur Birgir Ármannsson, Ögmundur Jónasson, Valgerður Bjarnadóttir, Vigdís Hauksdóttir, Ásmundur Einar Daðason, Róbert Marshall og Þráinn Bertelsson.

Hæstv. forseti. Ég vil fyrst þakka hv. 11. þm. Reykv. n., formanni allsherjarnefndar, Steinunni Valdísi Óskarsdóttur, fyrir framsöguna sem gerði vel grein fyrir niðurstöðu allsherjarnefndar í þessu máli. Hér var eins og kom fram um sameiginlega niðurstöðu að ræða og rétt að undirstrika það að full samstaða var í nefndinni um þessa afgreiðslu. Ég verð persónulega að lýsa þeirri skoðun minni að mér finnst mjög ánægjulegt að málið skuli vera komið þetta langt og að samstaða skuli vera um það vegna þess að í frumvarpinu eru faldar margar mjög mikilvægar breytingar sem verða til þess annars vegar að samræma, eins og hv. formaður gerði grein fyrir, reglur almennra hegningarlaga við alþjóðlegar skuldbindingar sem Ísland hefur gengist undir á mjög mikilvægum sviðum. Hins vegar er um að ræða ótvíræðar bætur sem varða heimildir hins opinbera til þess að gera upptækan t.d. ávinning af ólögmætu athæfi. Þarna er um talsvert mikilvæga breytingu að ræða vegna þess að í framkvæmd hefur reynst erfitt að ná t.d. ávinningi af ólögmætri skipulagðri brotastarfsemi, sem því miður er farin að gera vart við sig í auknum mæli eins og fram kom hjá bæði umsagnaraðilum og gestum nefndarinnar. Eins og hv. formaður gerði grein fyrir eru kaflarnir eða efnisþættirnir í meginatriðum fjórir sem fjallað er um í frumvarpinu. Það eru hryðjuverk, upptaka eigna, mansal og skipulögð brotastarfsemi. Þær breytingar sem lagðar eru til eru allar til framfara hver á sínu sviði. Svo ég byrji á öfugum enda má segja að varðandi skipulagða brotastarfsemi er um að ræða viðbrögð, ekki bara hér á landi heldur líka í nágrannalöndunum, við því að skipulögð brotastarfsemi er farin að koma upp í meiri mæli en áður. Nú verðum við að ætla að hún sé ekki ný af nálinni í þessum löndum, þó að alla vega við á Norðurlöndum höfum ekki fyrr en á síðustu árum staðið frammi fyrir þeim vanda, og því kannski ekki óþekkt, en hins vegar hafa dæmi um skipulagða brotastarfsemi komið æ skýrar í ljós. Við sjáum það bæði á einstökum málum sem upp hafa komið og eins á vinnu t.d. greiningardeildar ríkislögreglustjóra sem hefur lagt fram greinargerðir um að skipulögð brotastarfsemi sem tengist skipulagðri brotastarfsemi í öðrum löndum sé farin að verða miklu meira vandamál hér. Ákvæði sem eru til þess fallin að sporna gegn slíkri þróun og gefa réttarvörslukerfinu aukið svigrúm til að bregðast við því eru auðvitað af hinu góða. Hér eru líka ákvæði sem varða mansal og við höfum vissulega verið að reyna að stíga ákveðin skref á undanförnum árum í því að - hvað eigum við að segja, gera lagaumhverfi okkar færara til að takast á við vandamál sem tengjast mansali. Hér er um að ræða mikilvægt skref í þá átt. Hins vegar er ljóst að það verk er ekki að fullu unnið, því er ekki lokið, og það þarf að halda áfram á því sviði. Það er athyglisvert að tekin var sú ákvörðun með breytingum á Stjórnarráðinu, eins og formaðurinn gat um áðan, að mansalsmál heyra nú alfarið undir dómsmálaráðherra, sem er jákvætt vegna þess að það virtist valda einhverjum vandkvæðum í sambandi við framkvæmd mála að þau mál skiptust á tvö ráðuneyti, annars vegar á dómsmálaráðuneytið og hins vegar á félagsmálaráðuneytið. Nú er þetta á einum stað og það á að vera til þess að auðveldara sé að hafa heildaryfirsýn yfir þennan málaflokk, þau vandamál sem við er að glíma, þau úrræði sem þarf að nota bæði hvað varðar hegningarlögin og brotastarfsemina sem slíka en eins varðandi úrræði sem geta orðið til þess að hjálpa fórnarlömbum mansals. Þarna er einnig um jákvætt skref að ræða. Ákvæðin um upptöku eigna eru óvenjuleg eins og hv. formaður gerði grein fyrir. Gengið er lengra í því að flytja í raun sönnunarbyrði yfir á þá sem eignaupptaka beinist að en áður. Það er ekki að ástæðulausu. Það tengist því að fram til þessa hefur verið töluvert erfitt að sýna fram á það í einstökum málum að eignir eigi rætur sínar að rekja til stórfelldrar eða skipulagðrar brotastarfsemi og þess vegna var þar um dálítið viðkvæmt svið að ræða. Auðvitað er almenna reglan sú að ákæruvaldið hefur sönnunarbyrði fyrir því að um sekt sé að ræða. Við höfum fylgt þeirri gömlu meginreglu Rómarréttarins, in dubio pro reo, þ.e. að allur vafi skuli túlkaður sakborningi í vil. Þetta atriði var mikið rætt, bæði núna en þó ekki síður á fyrri stigum málsins þegar málið var til umfjöllunar í allsherjarnefnd. Ljóst er af þeim upplýsingum sem nefndirnar hafa fengið á þeim tíma sem málið hefur tekið að refsiréttarnefnd vann töluverða vinnu við að undirbyggja þá heimild sem hér er að finna með það fyrir augum að tryggja að ekki væri gengið lengra í þeim efnum en almenn sjónarmið og mannréttindaákvæði leyfðu. Við mat á niðurstöðunni er ég þeirrar skoðunar að ekki sé gengið lengra en heimilt er. Ég er því nokkuð viss um að þetta ákvæði mun standast hvort sem er fyrir íslenskum dómstólum eða Mannréttindadómstól Evrópu og tel að ekki sé farið út fyrir nein mörk í þeim efnum. Hins vegar er alveg ljóst að þessu ákvæði verður að beita af varfærni einmitt vegna þess að um undantekningu frá meginreglu er að ræða og þarna skarast með vissum hætti mikilvæg sjónarmið, annars vegar um það að ólögmætur ávinningur skipulagðrar brotastarfsemi náist, það náist í það fé sem menn ná til sín með stórfelldri og skipulagðri brotastarfsemi, en um leið að ekki sé gengið lengra en nauðsynlegt er. Ég held því að í þessu sé jafnvægi sem er mikilvægt þegar refsiréttarlegar reglur af þessu tagi eru settar. Varðandi hryðjuverkakaflann er rétt að geta þess að frá því að frumvarpið kom fyrst fram á þingi hafa nokkuð ákvæði verið felld út og er svo sem ekkert um það að segja. Ég átti sem nefndarmaður í allsherjarnefnd og formaður nefndarinnar þátt í því að samþykkja og styðja þau ákvæði sem þar voru. Ég geri hins vegar ekki athugasemdir við þá málsmeðferð að fella þessi umdeildu atriði úr frumvarpinu til að koma hinum mikilvægu málunum í gegn vegna þess að málið hefur í heild tafist meira í meðförum þingsins, á þremur þingum líklega, en æskilegt hefði verið en nú er búið að taka út fyrir sviga þessi umdeildustu atriði hvað varðar hryðjuverkin og fram hefur komið að áfram er unnið að útfærslu ákvæða af því tagi. Rétt er að minna á að rótin að því að tillögur komu frá þáverandi dómsmálaráðherra um að taka þessi ákvæði inn í frumvarpið var meðal annars samþykkt Evrópuráðsins um varnir gegn hryðjuverkum. Ráðuneytið taldi sig á þeim tíma vera að koma til móts eða uppfylla þau ákvæði sem var að finna í þeim samningi eða þeirri niðurstöðu Evrópuráðsins. Það er verkefni sem við geymum um sinn en eigum væntanlega von á frumvarpi um það efni. Við getum þá þegar þar að kemur farið yfir og eftir atvikum tekist á um þau umdeildu mál sem þar er að finna. Að lokum vildi ég, hæstv. forseti, taka undir þau sjónarmið sem komu fram í lok ræðu hv. formanns allsherjarnefndar um mikilvægi þess að við fjárlagagerðina verði staðinn vörður um þau mál sem hér er fjallað. Ég tek undir að það er fagnaðarefni að við 2. umr. fjárlaga hefur verið komið til móts við ákveðin sjónarmið í því sambandi, mjög mikilvægt, og ég vil nota þessi síðustu orð mín til að undirstrika að við lokameðferð fjárlaga verði áfram gætt að þessum málaflokki, hvort sem við erum að tala um lögreglu, dómstóla, fangelsi eða réttarvörslukerfið í heild. Það liggur fyrir að það mun reyna miklu meira á þetta kerfi á næstu missirum en fyrri áætlanir gerðu ráð fyrir. Það er eins og menn þekkja bankahrunið og afleiðingar þess sem vega þar þungt en eins hefur brotastarfsemi almennt færst í aukana, brot af öðru tagi sem ekki varða beinlínis bankakerfið og snerta marga þætti. Það er því gríðarlega mikilvægt að á viðkvæmum og erfiðum tímum í sögu þjóðarinnar sé staðinn vörður um þau grunnkerfi sem varða löggæslu, dómstóla, saksókn og fangelsismál þannig að borgararnir geti treyst því að þetta kerfi virki þrátt fyrir að erfiðir tímar séu í samfélaginu.

Frú forseti. Það er rétt sem hv. þm. Birgir Ármannsson sagði að býsna mikil samstaða hefur verið um málið í nefndinni. Það er rétt sem hann kom líka inn á í máli sínu að tekin hafa verið út fyrir sviga umdeildustu ákvæðin varðandi hryðjuverkakafla málsins sem var í umfjöllun fyrri nefndar og verið er að vinna þau atriði í dóms- og mannréttindaráðuneytinu. Við eigum eftir að fá þau aftur til umfjöllunar og þá á eftir að koma í ljós hvort eins mikil samstaða verður um þau atriði eins og um þetta. Ég vildi hins vegar, frú forseti, í andsvari mínu nota tækifærið til að þakka hv. þm. Birgi Ármannssyni fyrir þátt sinn í frumvarpinu vegna þess að hv. þingmaður sat í allsherjarnefnd og var formaður allsherjarnefndar á fyrri stigum í vinnslu málsins. Það er nú oftar þannig í þinginu að menn eru að kýta og eru ósammála á milli flokka en þetta er eitt af þeim málum þar sem breið samstaða hefur verið um þessi tilteknu atriði og hefur ekkert skipst eftir flokkum. Mér finnst vert að þakka þá hluti sem vel eru gerðir og því vil ég nota þetta tækifæri til að þakka hv. þingmanni bæði fyrir samstarfið í vinnslu frumvarpsins og ekki síður fyrir þátt hans í málinu á fyrri stigum þess.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um viðurkenningu á faglegri menntun og hæfi til starfa hér á landi. Megintilgangurinn er að leiða í lög á Íslandi tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins nr. 2005/36/EB um viðurkenningu á faglegri menntun og hæfi. Eins og heiti tilskipunarinnar gefur til kynna fjallar hún um hvernig staðið er að viðurkenningu á menntun til starfa þegar réttur til þess að gegna ákveðnu starfi er bundinn því að einstaklingur hafi aflað sér tiltekinnar menntunar á viðkomandi sviði. Þetta tengist fjórfrelsinu sem er ein af undirstöðum EES-samningsins og snýst um frjálsa för launafólks en til þess að þegnarnir fái notið frjálsrar farar í raun er brýnt að þeir fái jafnframt notið viðurkenningar á þeirri menntun og starfsréttindum sem þeir hafa öðlast í heimalandi sínu. Þetta á jafnt við um lækna, kennara eða iðnaðarmenn hvers kyns, um Íslendinga jafnt og ríkisborgara annarra ríkja á EES-svæðinu. Einnig er mikilvægt að skýr ákvæði gildi um málsmeðferð og að grundvallarviðmið öll séu skiljanleg svo unnt sé að hraða vinnslu mála er varða viðurkenningu og ekki verði óeðlileg töf á að aðilar geti hafið störf í gistiríki á grundvelli menntunar frá heimalandi. Frumvarpinu er ætlað að leysa af hólmi núgildandi lög um viðurkenningu á menntun og prófskírteinum nr. 83/1993. Tilskipunin sem tekið hefur við felur ekki í sér grundvallarbreytingar á tilhögun viðurkenningar á faglegri menntun og hæfi á Evrópska efnahagssvæðinu. Réttur manna til viðurkenningar er hinn sami og áður en vonast er til að framkvæmdin verði einfaldari og skilvirkari, m.a. með nýjum ákvæðum um veitingu þjónustu og um samskiptakerfi stjórnvalda er annast viðurkenningarnar. Ég tel kannski ekki mikla ástæðu til að fara mjög ítarlega yfir innihald tilskipunarinnar en á von á að það verði rætt í hv. menntamálanefnd, en hér er m.a. verið að sameina 15 fyrri tilskipanir um þessi efni, um viðurkenningu faglegrar menntunar, og það er ákvörðun innan Evrópusambandsins að sameina þessa tilskipun í eina, bæði tilskipanir almenna kerfisins og hinar svokölluðu geiratilskipanir sem tengjast ákveðnum starfsstéttum. Eina háskólastéttin sem stendur utan þessa kerfis nú eru lögmenn og hefur Evrópusambandið beint því til aðildarríkja að þau noti tækifærið og kanni hvort tök séu á að einfalda og skýra lagarammann um viðurkenningu starfsréttinda. Í meginatriðum er ekki verið að breyta tilhögun viðurkenningar prófskírteina sem neinu nemur frá því sem verið hefur samkvæmt eldra fyrirkomulagi. Öll meginskilyrði viðurkenningar og málsmeðferðar eru hin sömu og áður og áfram liggur kerfinu til grundvallar sérstök skilgreining á menntunarstigum eða þrepum. Enn fremur er verið að taka upp reglur sem hafa orðið til með dómum Evrópudómstólsins í málum gegn aðildarríkjum ESB sem varðað hafa viðurkenningu á faglegri menntun og hæfi svo sem tungumálakunnáttu. Þá er eitt nýmæli í tilskipuninni sem snýr að því að í 5. gr. segir að aðildarríkjum sé óheimilt að hefta frjálsa veitingu þjónustu með vísan til prófskírteina þegar aðili uppfyllir viss skilyrði. Hér er átt við það þegar sá sem veitir þjónustuna fer milli aðildarríkja og staldrar við í stutta stund og sú tímabundna veiting þjónustu er ekki skilgreind nánar. Hana verður að meta í hverju tilviki fyrir sig á grundvelli tímalengdar, tíðni, reglufestu og samfellu. Þegar aðili kemur til aðildarríkis á grundvelli þessa ákvæðis fer ekki fram sama skoðun á gögnum hans og þegar um búsetu er að ræða þar sem ekki er um eiginlega viðurkenningu að ræða. Afgreiðslan má taka einn mánuð og hafi aðili ekki fengið nein svör frá viðkomandi stjórnvöldum að þeim tíma liðnum hefur hann fulla heimild til að veita þá þjónustu sem hann hefur skráð sig til. Á móti kemur að ríki getur krafist þess að þjónustuaðili leggi fram ákveðin gögn en til þess að það geti gerst þarf að vera sérstaklega kveðið á um það í lögum. Langflest aðildarríki munu fara fram á yfirlýsingu af þessu tagi af hálfu þjónustuveitenda og munu einnig biðja um öll skjöl sem heimilt er samkvæmt tilskipuninni að fara fram á og nú er unnið að einsleitu yfirlýsingarformi er öll lönd geti notast við. Samkvæmt 15. gr. geta fagsamtök innan Evrópu komið sér saman um svokölluð sameiginleg grunnskilyrði þar sem skilgreindar eru kröfur sem þarf að uppfylla til að aðilar geti öðlast viðurkenningu. Yrði slíku samstarfi komið á yrði ekki heimilt að beita uppbótarráðstöfunum heldur er um gagnkvæma viðurkenningu að ræða líka þeirri sem þegar tíðkast fyrir sumar heilbrigðisgreinar. Lögbær yfirvöld munu koma sér upp nánara samstarfi um viðurkenningu prófskírteina en verið hefur til þessa og ætti það að gera þetta kerfi skilvirkara en verið hefur. Aðildarríki munu þurfa að skipa samráðsaðila fyrir tilskipunina, sem hefur svipað hlutverk og fyrri samráðsaðilar, en til þessa hefur mennta- og menningarmálaráðuneytið gegnt þessu hlutverki. Hlutverk þeirra er að stuðla að samræmdri framkvæmd tilskipunarinnar og safna upplýsingum um framkvæmdina, svo sem um skilyrði fyrir aðgengi að tilteknum störfum. Þá þurfa aðildarríki að koma á laggirnar tengilið í viðkomandi landi sem gegnir upplýsingaskyldu gagnvart þegnunum um viðurkenningu prófskírteina og aðstoðar þá við að nýta sér þann rétt sem þeir eiga samkvæmt tilskipuninni. Loks mun starfa sérstök nefnd um viðurkenningu prófskírteina, skipuð fulltrúum aðildarríkjanna, sem aðstoða mun framkvæmdastjórnina við ýmis mál er upp kunna að koma og tengjast þessum málaflokki. Í fyrirliggjandi frumvarpi er þó ekki eingöngu horft til viðurkenningar á faglegri menntun og hæfi til starfa á EES-svæðinu heldur er einnig vikið að samningum sem Ísland hefur gert við Norðurlöndin og við Færeyjar auk þess sem kveðið er á um hvernig farið skuli með umsóknir sem berast frá þegnum ríkja sem standa utan EES-samstarfsins en mikilvægt er að réttarstaða þess stóra hóps sem þaðan kemur sé ljós. Samkvæmt frumvarpinu er almennt gert ráð fyrir að umsóknir um viðurkenningu faglegrar menntunar og hæfis séu sendar mennta- og menningarmálaráðuneytinu nema öðru stjórnvaldi hafi með lögum eða öðrum stjórnvaldsfyrirmælum verið falin úrlausn málsins. Samkvæmt gildandi lögum hefur hvert fagráðuneyti um sig með höndum viðurkenningu á menntun til starfsréttinda hér á landi en í lögum nr. 83/1993 segir: „Þau stjórnvöld, sem fara með málefni er varða hlutaðeigandi starf, skulu sjá um að skilyrði þau sem greinir í 2. gr. til að gegna starfinu hafi verið uppfyllt.“ Þannig til að mynda annast landlæknisembættið viðurkenningu á menntun heilbrigðisstétta og útgáfu leyfisbréfa fyrir hönd heilbrigðisráðuneytis. Sýslumenn annast útgáfu leyfa til starfa í löggiltum iðngreinum fyrir hönd iðnaðarráðuneytis á grundvelli umsagnar mennta- og menningarmálaráðuneytis um menntun viðkomandi. Löng hefð er fyrir því að mennta- og menningarmálaráðuneytið hafi með höndum afgreiðslu umsókna í löggiltum iðngreinum um viðurkenningu menntunar og er það vegna þess að eitt meginskilyrðið fyrir iðkun löggiltrar iðnar á Íslandi er að umsækjandi um viðurkenningu uppfylli skilyrði um menntun til að mega starfa í tiltekinni iðn. Mennta- og menningarmálaráðuneytið gefur út námskrár í löggiltum iðngreinum og getur því talist faglega bært um að veita umsögn um gögn er umsækjendur leggja fram með umsóknum sínum. Slík afgreiðsla nær þó eingöngu til þess hvort aðili uppfyllir skilyrði um menntun til að starfa á tilteknu sviði en henni lýkur ekki með útgáfu leyfisbréfs. Virðulegi forseti. Ég hef gert grein fyrir frumvarpi þessu og legg til að því verði vísað til hv. menntamálanefndar að lokinni 1. umr.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um framhaldsskóla. Þetta frumvarp er ekki neitt sérstakt gleðiefni en með því er lagt til að við lögin um framhaldsskóla bætist nýtt ákvæði til bráðabirgða sem gerir ráð fyrir því að fram til vors 2012 verði framhaldsskólum heimilt að innheimta gjald fyrir nám sem stundað er utan reglubundins daglegs starfstíma framhaldsskóla og í fjarnámi. Miðað er við að gjaldið megi nema allt að þriðjungi af meðalkennsluframlagi á nemanda á framhaldsskólastigi samkvæmt fjárlögum miðað við fullt nám. Efnislega er þetta sama heimild og var að finna í 2. mgr. 7. gr. eldri laga um framhaldsskóla og má því segja að hér sé lagt til að bakka aftur í gamla lagaumhverfið um framhaldsskóla hvað þetta varðar um sinn meðan mestu efnahagsþrengingarnar standa yfir og auðvelda um leið skólunum að innheimta gjöld fyrir nám í kvöldskóla en ábendingar hafa borist þess efnis að nýju lögin sem gera ráð fyrir 10% kostnaðarþátttöku að hámarki geri þeim erfitt um vik í þessum efnum. Með nýju lögunum, nr. 97/2008, voru gjaldtökuheimildir opinberra framhaldsskóla þrengdar frá því sem var í lögum nr. 80/1996. Þannig var ákveðið í 4. mgr. ákvæðisins að hámarksfjárhæð gjaldsins skyldi miðast við 10% af meðalkennsluframlagi á nemenda samkvæmt fjárlögum miðað við fullt nám. Annars skyldi gjaldið reiknast hlutfallslega miðað við fjölda þeirra námsgreina sem valdar yrðu í kvöldskóla eða fjarnámi. Í reglugerð nr. 614/2009, um gjaldtökuheimildir opinberra framhaldsskóla, er hámarkið útfært þannig að taka má allt að 2.500 kr. gjald fyrir hverja námseiningu. Fyrir gildistöku laganna var framhaldsskólum heimilt að innheimta allt að þriðjungi kennslukostnaðar með nemendagjöldum. Framlög til skólanna í fjárlögum miðuðust þá við 2/3 af kostnaði við nemendaígildi. Eftirstandandi þriðjungi var mætt með nemendagjöldum. Til að mæta lækkun heimilda skóla til innheimtu kennslugjalda verður að hækka framlög í fjárlögum úr 67% í 90% af nemendaígildum í kvöldskóla. Samkvæmt fyrirliggjandi fjárlagafrumvarpi er slík breyting ekki í fjárlagaforsendum 2010. Því mun vanta um 20% upp á að framhaldsskólar fái framlög er samsvari kennslukostnaði kvöldskóla. Að óbreyttum lögum er ljóst að lagabreytingin mun leiða til aukins kostnaðar fyrir framhaldsskóla sem hafa boðið upp á nám í kvöldskóla umfram þær kröfur sem gerðar hafa verið um hagræðingu innan framhaldsskólans. Telst okkur til að þetta gætu verið u.þ.b. 45 millj. kr. Í þessu ljósi er lagt til að ákvæði 2. mgr. 33. gr. eldri laga um heimild til framhaldsskóla til innheimtu gjalda gildi tímabundið eða út skólaárið 2011–2012. Er hér fylgt sömu tímamörkum og ákveðin voru þegar breytt var ákvæðum laga um framhaldsskóla að því er varðar heimildir til töku efnisgjalda sem samþykkt var hér í sumar. Virðulegi forseti. Ég hef gert grein fyrir frumvarpi þessu og legg til að því verði vísað til hv. menntamálanefndar að lokinni 1. umr.

Frú forseti. Við fjöllum hér um mikilvægt mál sem snýr að þeim áformum ríkisstjórnarinnar að gera landið að einu skattumdæmi. Þetta mál kom nokkuð seint fram og í vinnslu nefndarinnar kom fram að mjög takmarkað samráð hafði verið haft við starfsmenn á skattstofum vítt og breitt um landið. Í þessu samhengi ber líka á það að líta að nú er verið að ganga frá einum mestu breytingum á íslenska skattkerfinu á síðari árum, breytingum sem eru unnar á gríðarlega miklum hraða. Við í efnahags- og skattanefnd fengum málið til umræðu þegar einir 14 eða 15 virkir dagar voru til áramóta og þá voru umfangsmiklar breytingar á fjórum lagaköflum er snerta skattkerfið undir, þ.e. lagafrumvörp um nýsköpun, um auknar skatttekjur ríkissjóðs, um virðisaukaskatt og síðan skatta fyrirtækja og heimila. Þegar menn ráðast í slíkar grundvallarbreytingar með svo stuttum fyrirvara sem raun ber vitni kallar það á hörð viðbrögð okkar í minni hlutanum hér á Alþingi. Hér er verið að mæla fyrir því að breyta íslensku skattkerfi og íslensku samfélagi í grundvallaratriðum og slíkt gerir Alþingi ekki á nokkrum virkum dögum, slíkt er ekki sæmandi Alþingi Íslendinga og slíkt er ekki íslenskum almenningi bjóðandi. Í þessu samhengi ræðum við þær miklu breytingar sem gera á á skattumdæmunum, þ.e. að fækka þeim í einungis eitt þegar þessar viðamiklu breytingar eru að ganga yfir. Ég hefði viljað sjá að farið yrði betur ofan í þessi mál, meira samráð haft við starfsmenn skattsins vítt og breitt um landið og að við sem störfum hér á Alþingi fengjum að sjá hver framtíðarsýn ríkisstjórnarinnar er hvað snertir störf í þessum geira atvinnulífsins og þá kannski ekki hvað síst störf sem nú eru unnin á landsbyggðinni. Þetta liggur ekki fyrir og ég hef lagt til að þessu máli verði ýtt til hliðar, vísað aftur til ríkisstjórnarinnar til frekari meðhöndlunar þannig að við hefðum fyrir framan okkur skýr markmið og sýn á það hvert ríkisstjórnin ætlar að stefna í þessum efnum. Það er til að mynda mikil óvissa um það hver framtíð starfa í Vestmannaeyjum, á Ísafirði og á Siglufirði verður ef frumvarpið verður gert að lögum. Með hliðsjón af því að við höfum lagt fram þingsályktunartillögu á undangengnum árum, þingmenn, um byggðaáætlun sem hefur hljómað mjög vel en síðan hefur framkvæmdarvaldinu verið falið að ýta þeim metnaðarfullu áformum úr vör - miðað við það hvernig farið hefur verið með þær byggðaáætlanir sem alþingismenn hafa samþykkt til þessa þá er ég ekki bjartsýnn á að staðinn verði dyggur vörður um störf á þessum stöðum og ég hef miklar áhyggjur af því. Opinberum störfum á þessum stöðum sem ég hef nefnt hér, Vestmannaeyjum, Ísafirði og Siglufirði, hefur fækkað gríðarlega á undangengnum árum, mikilvægum störfum, kjölfesta í héraði, og það er þess vegna sem við framsóknarmenn höfum lagst gegn því í sérstöku nefndaráliti frá minni hluta efnahags- og skattanefndar sem hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins skrifa einnig undir, Pétur H. Blöndal og Tryggvi Þór Herbertsson. Við erum með breytingartillögu við þetta mál þar sem segir, með leyfi forseta: „Þar sem færð hafa verið fyrir því gild rök að ekki sé hægt að fallast á slíka framkvæmd, án þess að fjármálaráðherra vandi betur til verka, samþykkir Alþingi að vísa málinu frá og taka fyrir næsta mál á dagskrá.“ Fram undan er atkvæðagreiðsla um þetta mál þar sem við munum greiða atkvæði um það hvort þessi verknaður ríkisstjórnarinnar verður að veruleika. Ég hlakka til þess og bind mikla vonir við það að í þeirri atkvæðagreiðslu fylgi þingmenn sannfæringu sinni eins og þeir eiga að gera í flestum málum. Það verður fróðlegt að sjá hvað þeir þingmenn sem kjörnir hafa verið á Alþingi munu gera í þessu máli því að allir stjórnmálaflokkar töluðu fyrir því í aðdraganda síðustu kosninga að nú væri kominn tími til að snúa vörn í sókn á landsbyggðinni og þar átti ekki hvað síst að standa vörð um opinberu störfin. Það verður því fróðlegt að sjá hvernig meiri hlutinn hér á þingi mun bregðast við þessari tillögu okkar í minni hlutanum, um að þessu máli verði vísað frá, það verði tekið til endurskoðunar og við fáum að sjá skýrari markmið og sýn á það hverjar áætlanir stjórnvalda eru. Með þessu frumvarpi er ríkisskattstjóra, þeim ágæta manni, og öðrum embættismönnum falið mikið vald um það hvernig þróun opinberra starfa verður hér á landi á næstu árum, þ.e. um staðsetningu þeirra. Ég vil minna á það, frú forseti, að í aðdraganda síðustu kosninga töluðu ríkisstjórnarflokkarnir fyrir því að nú skyldi fara fram víðtækt samráð í sem flestum málum. Nú eru þeir tímar að við þurfum á samstöðu og samvinnu að halda í þjóðfélaginu og við eigum að vanda til verka þegar kemur að mikilvægum málum líkt og því máli sem við ræðum hér, að samvinna og samráð séu höfð við úrlausn þessara mála. Það var ekkert leitað til stjórnarandstöðunnar, frú forseti, þegar kom að þessu máli, ekki fyrr en málið lá fyrir í lokaútgáfu af hálfu ríkisstjórnarinnar. Þannig er nú verklagið hér inni að við fáum frumvörpin fullbúin, við fáum ekkert að koma að ákvörðunum á fyrri stigum málsins. Það er kannski þess vegna sem fólk sér Alþingi Íslendinga eins og það er í dag. Í ljósi samráðsleysins er ræðustóll Alþingis eini vettvangur okkar í minni hlutanum til að reyna að hafa áhrif á framgang mála. Það er kannski þess vegna, í ljósi samráðsleysisins, sem umræður geta oft orðið mun lengri en efni standa til ef annað verklag yrði viðhaft í mikilvægum málum. Það verður fróðlegt að sjá hvort meiri hlutinn muni taka undir með okkur í minni hlutanum hér á þingi um að þessu vanreifaða máli verði vísað aftur í hina ágætu ríkisstjórn til frekari úrlausnar. Ég sé að hæstv. ráðherra Katrín Jakobsdóttir, sem er einn af uppáhaldsráðherrum mínum í ríkisstjórninni, hlustar með mikilli einbeitni á þessa ræðu en það verður fróðlegt að sjá hvort ríkisstjórnin muni - þegar og ef við náum að fella það frumvarp sem hér hefur verið lagt fram - hlusta á starfsfólkið á skattstofunum, á sjónarmið þeirra byggðarlaga sem hér eiga í hlut og mikilvægt er að við stöndum vörð um. Ég vil minna hæstv. ráðherra á að það var Vinstri hreyfingin – grænt framboð sem talaði um að verja hin opinberu störf. Nú er þetta allt í fullkominni óvissu, án samráðs við viðkomandi starfsmenn. Við mótmælum þessu harðlega í minni hlutanum á þingi og þetta er þvert á það sem rætt var í aðdraganda síðustu kosninga. Nú er tími til kominn, frú forseti, að stjórnvöld fari að efna það sem þau lofuðu. Nú sé ég að hæstv. forseti hvetur mig til þess að flýta máli mínu en við erum að ræða mikilvægt mál. Til þess að greiða fyrir störfum þingsins ætla ég að ljúka ræðu minni en vek athygli á því að hér er einungis um 2. umr. málsins að ræða og getur vel verið að við þurfum að ræða þetta mál frekar á hv. Alþingi.

Virðulegur forseti. Aðeins örfá orð um þetta mál. Vegna anna við þinglokin og nefndarfunda ýmissa átti ég ekki kost á því að mæla fyrir nefndaráliti hv. efnahags- og skattanefndar, en það mál sem við fjöllum hér um lýtur að einföldun á þeirri starfsemi sem annast um skattinnheimtuna fyrir okkur í landinu, sameiningu skattumdæmanna í eitt og verkaskiptingu þar á milli sem miðar fyrst og fremst að því að hagræða í ríkisrekstrinum og bæta og efla um leið þjónustu án þess þó að það eigi að leiða til uppsagna á fastráðnu starfsfólki. Þessar breytingar ber að með fremur skömmum fyrirvara og þær eiga að taka gildi mjög fljótlega. Í umfjöllun efnahags- og skattanefndar kölluðum við m.a. til fulltrúa frá þeim stéttarfélögum sem mesta aðkomu eiga að málinu og fengum þar góðar upplýsingar um að samráð við þá aðila væri með ágætum og að þeir treysti á það að þó skammur tími sé til stefnu verði unnið að málinu í góðri samvinnu og sátt við samtök starfsmanna og farið að öllum þeim leikreglum sem við leggjum áherslu á. Við teljum þess vegna fært að mæla með því að ráðast í þessar breytingar enda mikilvægt að nota tækifærið nú og gera ýmsar breytingar í ríkisrekstrinum sem miða að því að auka skilvirkni, einfalda, sameina og spara í rekstrinum og mikilvægt að það ráðuneyti og sá málaflokkur sem á að fara fyrir einmitt í því, sjálft fjármálaráðuneytið, beiti sér fyrir aðgerðum á þessu sviði og sé þannig öðrum ráðuneytum til fordæmis um það með hvaða hætti megi ráðast í og ná fram árangri í sameiningu, í hagræðingu og aukinni skilvirkni í ríkisrekstrinum.

Frú forseti. Ég verð að geta þess í upphafi máls míns að ég sat á fundi í efnahags- og skattanefnd sem var veitt leyfi til að funda jafnhliða þingfundum og hef þar af leiðandi ekki getað fylgst með umræðunni og veit ekki hvar hún er stödd. Að mér skilst erum við að ræða hér um sameiningu skattumdæma og þar er lögð til mjög mikil breyting og er í sjálfu sér eðlileg og skynsamleg og getur eflaust sparað fé til framtíðar ef vel er á haldið, þ.e. ef menn gæta þess að sérhæfing verði í einstökum skattumdæmum, einstökum skattstofum, þannig að þær taki að sér verkefni. Sérstaklega hafa menn verið að hugleiða það úti á landi, í Vestmannaeyjum og víðar, að jafnvel mætti auka umsvifin á þeim stöðum. Allt er þetta gott og gilt og væri fínt ef við værum að ræða þetta með góðum fyrirvara þannig að starfsfólk gæti farið að búa sig undir þessar breytingar í lífi sínu, að fara að þjóna nýjum herra og takast á við miklar breytingar. En það vill svo til að í dag eru 15 dagar til áramóta og þá eiga þessi ósköp að dynja yfir. Það væri í sjálfu sér líka í lagi, það væri jafnvel viðráðanlegt af því að menn vita með einhverjum fyrirvara, jafnvel tveim eða þrem vikum, að þetta vofir yfir og stendur til. En á sama tíma eru menn að fara út í geysilega viðamiklar skattkerfisbreytingar á öllum sviðum, það er í virðisaukaskatti, það er í tekjuskatti, það er í tryggingagjaldi o.s.frv. - ég ætla ekki að nefna þetta allt saman, það eru nýir skattar, auðlindagjöld, við vorum einmitt að ræða það rétt áðan í nefndinni að verið er að taka upp gjöld sem eru sáralág á hvern einstakan gjaldanda, kannski 50–60 kall á mánuði, en óskaplegur fjöldi, margra milljóna færsla. Þetta þarf eftirlit og allt slíkt og skattumdæmin þurfa að ráða í þetta. Ég er ansi hræddur um það að menn séu að stefna þarna í kaos, að það stefni í það að skattstofurnar ráði ekki við þetta jafnframt því að starfsfólkið er í uppnámi vegna þess að það á að fara skipta um starfsvettvang og verkefni. Ég geri því mjög alvarlegar athugasemdir við þetta enda leggur minni hlutinn til að málið verði tekið af dagskrá og vísað til ríkisstjórnarinnar með þeim rökum að þetta sé ekki tímabært og langt í frá. Fyrir utan það að það á ekki að spara neitt, það á ekki að segja neinum upp, og þetta á allt að halda áfram. Mér sýnist ekki að nein ástæða sé til að segja fólki upp því að ég held að gífurleg flæking skattkerfisins geri það að verkum að frekar þurfi að fjölga stórlega á skattstofum til að ráða við öll þessi verkefni ef eitthvert vit á að vera í bæði upplýsingagjöf og eftirliti með nýju kerfi. Ég minni á það að í virðisaukaskattinum verða tekin upp eftir atvikum þriðja eða fjórða skattþrepið eftir því hvernig maður lítur á það. Maður getur litið á núllskatt sem eitt skattþrep og þá eru komin fjögur skattþrep og það er orðið svo mikið af álitamálum, hvað eigi að lenda í fyrsta og öðru skattþrepi, að það verður nóg að gera, frú forseti, hjá skattstjóra það sem eftir er. Ég ætla ekki að hafa þetta mikið lengra en vildi sem sagt koma með þessi varnaðarorð. Ég tek heils hugar undir þá tillögu í nefndaráliti að þessu máli verði vísað frá og vísað til ríkisstjórnarinnar til betri og nákvæmari vinnslu. Hún getur þá að ári í rólegheitunum, þegar skattkerfið er búið að kyngja þessum skattkerfisbreytingum, ef það kyngir þeim yfirleitt, unnið þetta og kannski komið með frumvörpin pínulítið fyrr inn í Alþingi en ekki þrem vikum fyrir áramót.

Virðulegi forseti. Mikill ágreiningur er um það mál sem við erum að fara að ræða hér og greiða atkvæði um. Ég vil leyfa mér að lesa upp og vitna í bókun ASÍ sem kom m.a. á fund nefndarinnar. Þar segir, með leyfi forseta: „Það hefur tíðkast um langt árabil, óháð skipan ríkisstjórna eða hvaða ráðherrar hafa farið með málefni vinnumarkaðarins, að leitað hefur verið eftir samráði við Alþýðusambandið og aðra aðila vinnumarkaðarins um mál er varða sérstaklega réttindi launafólks og velferðarkerfið á vinnumarkaði. Jafnframt hafa allir aðilar er málið varðar leitast við að ná sameiginlegri niðurstöðu sem sátt hefur verið um. Má segja að hér hafi verið farin sú leið sem norræna módelið býður upp á.“ Út frá þessu var brugðið núna, virðulegi forseti, af hálfu vinstri stjórnarinnar. Hér var brotið í blað í samskiptum ríkisstjórnar og launþegasamtaka í landinu og þeirra hagsmunasamtaka sem að málinu koma eins og Öryrkjabandalagsins, Félags eldri borgara og fleiri aðila. Við þessi vinnubrögð verður ekki unað, virðulegi forseti, og því segi ég nei.

Frú forseti. Hér eru greidd atkvæði um 8. gr. frumvarpsins þar sem lagt er til að bætur almannatrygginga hækki ekki samkvæmt verðlagi eins og lög gera ráð fyrir. Lög gera ráð fyrir því að bætur eigi að hækka samkvæmt verðlagi. Ég geri mér grein fyrir því að það mundi hafa verulegan kostnaðarauka í för með sér en engu að síður hefði ég viljað sjá í frumvarpinu að þetta yrði ekki gert og væri farið eftir lögum. Ég ætla því að sitja hjá við þetta og lýsa yfir þeirri afstöðu minni að ég tek ekki þátt í þessu.

Frú forseti. Í 16. gr. frumvarpsins er lögð til skerðing enn og aftur á greiðslum úr Fæðingarorlofssjóði. Ég legg til að þessi grein verði felld brott, búið er að skera nóg niður í Fæðingarorlofssjóð. Það vantar vissulega milljarð upp á það að fjármagna Fæðingarorlofssjóði eins og hann er en sjóðurinn á að fá sérstakan tekjustofn og það þarf einfaldlega að stækka þann tekjustofn til þess að verða við fjárþörf sjóðsins, hann er þegar berstrípaður. Margt fólk í landinu er líffræðilega búið að leggja drög að barneignum og það verður ekki tekið til baka. Ríkisstjórnin vill sækja þennan milljarð til þessa fólks á árunum 2010–2011. Ég segi að við eigum að sækja þennan milljarð til samtryggingakerfisins og tryggja fjármögnun Fæðingarorlofssjóðs til langs tíma. Ég mæli 

Virðulegi forseti. Aftur upplifum við það að ríkisstjórnin brýtur blað í samskiptum við aðila vinnumarkaðarins og hagsmunasamtök eins og Öryrkjabandalagið, eldri borgara, Samband íslenskra sveitarfélaga og Sjálfsbjörg. Í umsögn Alþýðusambandsins segir m.a.: „Atvinnuleysistryggingar eru einn af hornsteinum réttindakerfis launafólks. Atvinnuleysistryggingum var upphaflega komið á fyrir baráttu verkalýðshreyfingarinnar […] Enda ljóst að hagsmunir launafólks eru miklir og kostnaðurinn við kerfið greiddur af því og fyrirtækjunum í landinu.“ - Um þetta hefur verið mikil sátt, en í umsögn Alþýðusambandsins segir enn fremur: „Af þessari braut var vikið við undirbúning breytinganna nú.“ Í umsögn Sambands íslenskra sveitarfélaga kemur fram að málsmeðferðin brjóti í bága við samning sambandsins við félagsmálaráðherra og fjármálaráðherra frá 30. desember 2005 og við samning sem sömu aðilar undirrituðu núna 1. október 2009. Það er ekki fyrr þornað blekið á þeim samningi við Samband íslenskra sveitarfélaga 

Frú forseti. Í 5. gr. frumvarpsins er lagt til að námsmenn í námsleyfi á sumrin, séu þeir sannanlega í miðju námi, njóti ekki réttinda til bóta úr Atvinnuleysistryggingasjóði. Ég tel að sú meginhugsun sé rétt, ég tel að námsmenn eigi að þiggja framfærslu sína úr námslánakerfinu og að það eigi að sjá þeim fyrir framfærslu ef svo illa vill til að þeir annaðhvort stunda ekki nám á sumrin eða fá ekki vinnu á sumrin. En þá er líka ljóst að um leið og við samþykkjum þetta, enda er þetta skynsamleg meginhugsun, verður að fara á sama tíma í aðgerðir í námslánakerfinu og líka á vinnumarkaði til að tryggja að námsmenn verði ekki framfærslulausir á sumrin.

Virðulegi forseti. Með þessari breytingu á 5. gr. er ríkisvaldið að færa 400 milljónir frá sveitarfélögunum yfir til ríkisins. Ég verð að segja það, virðulegi forseti, að mér finnst nóg komið af þeim aðgerðum þar sem þegar er búið að færa 2 milljarða í formi tryggingagjalds. Mér finnst hæstv. ríkisstjórn ekki gera sér grein fyrir mjög alvarlegu ástandi hjá sveitarfélögunum í landinu. Það liggur alveg klárt fyrir að velferðarþjónustan verður skert og það mun koma harðast niður á sveitarfélögunum vegna þess að ríkisstjórnin er ekki fær um að taka til í sínum eigin ranni heldur lætur það koma frá öðrum.

Frú forseti. Ég er haldinn mikilli þörf fyrir að gera grein fyrir atkvæði mínu varðandi þessar atkvæðagreiðslur. Og varðandi þessar breytingartillögur helgast þörfin af því að því hefur verið haldið fram að þetta frumvarp auki kostnað sveitarfélaga um allt að 2 milljarða. Þær breytingartillögur sem nefndin er að gera, og ég styð, koma algjörlega í veg fyrir að þessi kostnaðarauki lendi á sveitarfélögunum, þannig að ég styð þær að sjálfsögðu.

Virðulegi forseti. Hér er um að ræða frumvarp sem þótt ekki sé stórt í sniðum er mikilvægt að fara vel yfir. Athugasemdir hafa komið fram um það að hér geti hugsanlega verið um afturvirkni að ræða. Við förum því fram á það að málið verði kallað aftur til nefndar og við fáum þar fulltrúa réttarfarsnefndar til að fara yfir málið. Það er nákvæmlega á svona tímum, virðulegi forseti, þegar menn vinna hlutina hratt og forgangsröðin er ekki rétt, sem mikil hætta er á mistökum en við gerum hvað við getum þó að á hlaupum sé til að reyna að koma í veg fyrir það.

Virðulegi forseti. Hér er verið að fresta gildistöku ákveðinna ákvæða í lyfjalögum og við styðjum það. Þó vekjum við athygli á því, svo að því sé algjörlega til haga haldið, að við ætlumst til þess að framkvæmdarvaldið, hæstv. heilbrigðisráðherra, fari í þá vinnu, sem var hafin 2007 og haldið áfram 2008 og þangað til ný ríkisstjórn tók við, sem miðar að því að koma á sanngjarnara endurgreiðslukerfi fyrir þá sem þurfa á heilbrigðisþjónustu að halda. Öll hagsmunasamtök sjúklinga, ASÍ og aðrir aðilar sem telja sig gæta umbjóðenda og þeirra sem minna mega sín, fara fram á það að við förum í þessa vinnu. Því miður var það norræna velferðarstjórnin sem tók þessa vinnu af. Við förum fram á það, virðulegi forseti, að þessi vinna verði sett af stað og hún verði tilbúin við gildistöku 

Virðulegi forseti. Hér er sömuleiðis um það að ræða að verið er að fresta gildistöku á ákveðnum þætti sem miðar að því að Sjúkratryggingar Íslands taki yfir samningagerð við heilbrigðisstofnanir á vegum ríkis og sveitarfélaga og annarra sem reka hjúkrunarheimili. Það er í sjálfu sér ekki í frásögur færandi nema að það sýnir sig þegar menn skoða málið að það gengur þvert á eitt mesta slys sem núna liggur fyrir þinginu og norræna velferðarstjórnin ætlar að keyra í gegn, sem er að færa 20 milljarða af heilbrigðisþjónustu yfir í alls óskylt ráðuneyti, félags- og tryggingamálaráðuneytið. Þar af leiðandi er ekki gert ráð fyrir að sjúkratryggingar sjái um þennan þátt sem lagt var upp með a.m.k. af Samfylkingunni í fyrri ríkisstjórn. Virðulegi forseti. Þetta sýnir kannski í hnotskurn hve illa er að málum staðið og ég vek enn og aftur athygli hv. þingmanna á því stórslysi að færa 20 milljarða af heilbrigðisþjónustu án nokkurra umsagna 

Forseti er ekki viss um að hv. þingmaður hafi verið að ræða um rétt mál. Þetta varðar sjúkratryggingar.

Jú, jú, ég segi já, þetta er aðeins á ská við …

Frú forseti. Hv. þingheimur. Ég vil vekja athygli á því að í því frumvarpi sem hér er verið að greiða atkvæði um er að finna lagaheimild til þess að taka gjald fyrir dvöl á sjúkrahóteli. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Hér greiðum við atkvæði um frumvarp sem gengur í hv. viðskiptanefnd undir nafninu „frumvarpið um fundarboð“. Ástæðan fyrir því að það gengur undir nafninu frumvarpið um fundarboð er vegna þess að þetta er frumvarp um fundarboð. Það sýnir kannski forgangsröðun ríkisstjórnarinnar að núna þegar við erum á síðustu metrunum í stórum málum hefur farið miklu meiri tími, margfalt meiri tími í frumvarpið um fundarboð en um Icesave-málið í hv. viðskiptanefnd sem átti sérstaklega að fjalla um einn mikilvægasta þáttinn þar. Við segjum já við þessu máli, þetta er ágætismál, en einhver sem kann að forgangsraða hefði kannski metið það svo að það væri kannski skynsamlegra að hinkra örlítið með frumvarp um fundarboð á þessum tímum.

Virðulegi forseti. Við greiðum hér atkvæði um breytingar sem gera þarf á tekjuskattslögunum vegna næsta máls eða 11. dagskrárliðar sem fjallar um stuðning við nýsköpunarfyrirtæki. Þetta mál er meira og minna í takti við það sem við sjálfstæðismenn settum fram í efnahagstillögum okkar, þingsályktunartillögu, og horfir til framfara hvað varðar nýsköpunarumhverfi á Íslandi. Málið eins og það liggur fyrir er meira og minna ágætt, það eru svona breytingartillögur sem við erum með, og við segjum já við þessu.

Virðulegi forseti. Hér hefur ríkisstjórnin ákveðið að leggja fram mál sem við framsóknarmenn höfum lagt fram í formi þingsályktunartillögu undanfarin tvö ár og hæstv. fjármálaráðherra 

Gefið hv. þingmanni hljóð til að ræða um atkvæðagreiðsluna.

En eins og með svo mörg mál hjá hæstv. ríkisstjórn er hér ekki að okkar mati gengið nægilega langt heldur sagt að skoða eigi málið aftur að ári. Við í minni hlutanum höfum lagt fram breytingartillögur og ég vonast til að farið verði ítarlega yfir þær í efnahags- og skattanefnd milli 2. og 3. umr. Ég segi já. 
            

Frú forseti. Ég fagna þeirri samstöðu sem þegar er farin að birtast í salnum um þetta mál og væntanlega það næsta sem á eftir kemur. Ég vek athygli á því að tillögur af þessu tagi hafa verið uppi og oft ræddar á þinginu í mörg undanfarin ár. Flest nágrannalöndin hafa fyrir allmörgum árum, jafnvel áratugum, gripið til hliðstæðra ráðstafana. Af einhverjum ástæðum, sem erfitt er að skilja miðað við ræðuhöldin í dag, hafa þó ríkisstjórnir undangenginna ára á Íslandi ekki séð ástæðu til að gera neitt í málinu en nú er það sem sagt gert. 
            

Við greiðum hér atkvæði um … 
            

Beina máli sínu til forseta, hv. þingmaður.

Virðulegur forseti. Við greiðum hér atkvæði um stuðning við nýsköpunarfyrirtæki. Þetta er þarft frumvarp og horfir til framfara. Þeir gallar voru á því að stuðningurinn náði eingöngu til stærri fyrirtækja í rannsóknar- og þróunarstarfsemi en ég held að vilji minni og meiri hlutans birtist í því að þetta verði útvíkkað þannig að þetta beinist frekar að hagnýtari rannsóknum og hagnýtari nýsköpun og minni fyrirtækjum. Þetta mál er til framfara og við styðjum frumvarpið.

Virðulegi forseti. Ég vil nýta tækifærið og óska Alþingi til hamingju með þetta frumvarp. Hér er verið að stíga gott skref til að styrkja nýsköpun í landinu, stuðla að verðmætaaukningu og fjölgun starfa. Hér er verið að spila sóknarleik í íslensku atvinnulífi í tíð ríkisstjórnar Vinstri grænna og Samfylkingar.

Virðulegi forseti. Þetta frumvarp sætir tíðindum að því leyti að hér eru ekki tillögur sem fela í sér aukna skattheimtu á atvinnufyrirtækin í landinu og er ástæða til að fagna því. Hins vegar er þetta frumvarp mjög á skjön að öðru leyti við stefnumörkun ríkisstjórnarinnar sem hefur miðað að því að auka skattheimtuna í atvinnulífinu og torvelda þar með nýsköpun þar sem hefur verið heilmikil á undanförnum árum. Frumvarpið er líka í andstöðu við þá boðuðu fyrningarleið sem uppi er í sjávarútveginum. Ég fagna þessari stefnubreytingu ríkisstjórnarinnar, það er ekki svo oft sem ástæða er til að fagna því sem frá ríkisstjórninni kemur.

Virðulegi forseti. Ég vil í upphafi máls míns óska eftir því að málið gangi á ný til efnahags- og skattanefndar sem og mál nr. 10 á dagskránni sem var rætt hér á undan. Ég ítreka orð mín frá því áðan að þetta er mál sem við framsóknarmenn höfum lagt fram á Alþingi í formi þingsályktunartillögu. Hæstv. fjármálaráðherra kom hér upp og sagði að þetta mál hefði verið á stefnuskrá allra flokka. Það má vera rétt en ég fór í þingmálaskrána á milli atkvæðagreiðslna og komst að þeirri niðurstöðu að Framsóknarflokkurinn er eini flokkurinn sem hefur lagt fram þingmál á Alþingi  
            

Hljóð í salnum.

En batnandi mönnum er best að lifa og við framsóknarmenn fögnum því sérstaklega 

Virðulegur forseti. Í anda þess góða samstarfs sem hér er er þessi breytingartillaga minni hlutans málinu til bóta og ég mælist til þess að hv. þingmenn samþykki hana.

Nú ber svo við að enn flytur hv. minni hluti efnahags- og skattanefndar tillögu sem er málinu til bóta og ég mælist aftur til þess að hv. þingmenn samþykki framkomna tillögu.

Frú forseti. Það hefur áður verið nefnt í þessari atkvæðagreiðslu að framsóknarmenn hafi lagt fram þingsályktunartillögu um nákvæmlega þetta mál. Þessi breytingartillaga frá minni hlutanum varðar einmitt þá þingsályktunartillögu vegna þess að í henni kom fram að sá skattfrádráttur sem við sáum fyrir okkur að fyrirtækin mundu fá væri 20% í stað 15% sem er í þessu frumvarpi frá ríkisstjórninni þannig að enn á ný endurspeglar breytingartillagan það að það eru fyrst og fremst framsóknarmenn sem hugsa um nýsköpunina á Íslandi.

Frú forseti. Eftir fjórtán daga, sjö klukkutíma og fjórar mínútur koma áramót og þá á að taka gildi breyting á skattumdæmum þannig að þau séu steypt í eitt. Sumir missa stöður sínar sem yfirmenn, aðrir fá nýja yfirmenn í öðrum kjördæmum. Þetta er allt of stuttur tími, frú forseti, og þó að þetta kunni að vera skynsamlegt er mjög óskynsamlegt að gera þetta á sama tíma og verið er að steypa yfir þjóðina og skattumdæmin skattbreytingum, sem aldrei fyrr. Það verður eftir fjórtán daga, sjö klukkutíma og núna þrjár mínútur. Þetta er náttúrlega ekki nokkur hemja, frú forseti. Við erum hérna með tillögu að rökstuddri dagskrá um að vísa þessu frá en ég dreg hana til 3. umr.

Virðulegur forseti. Það er tími til breytinga og hér er verið að gera mikilvægar breytingar til einföldunar í rekstri ríkisins til að bæta og efla þjónustu, til að hagræða í rekstrinum og spara til lengri tíma. Það er mikilvægt að við grípum til slíkra aðgerða á þessum tímum. Unnið hefur verið vikum saman að því að undirbúa þessar breytingar. Hér verða hygg ég hátt í 300 manns á fundum á morgun vegna þessa undirbúnings. Við höfum í umfjöllun okkar fengið á fund okkar fulltrúa stéttarfélaganna sem að málinu koma sem hafa staðfest að við þá er haft gott samráð og að þeir hafa gott traust á þeim yfirmönnum sem stjórna þessu ferli. Ég held að það verði skattþegnum í landinu sannarlega til bóta að einfalda þetta kerfi og nýta betur þá þekkingu og reynslu sem við eigum í skattumdæmum.

Frú forseti. Það er ekki langt síðan ráðuneyti hæstv. fjármálaráðherra gaf út mjög áhugaverða skýrslu um sameiningar og breytingar á stofnunum. Þar kom mjög skýrt fram að langflestar af þeim sameiningum á stofnunum á vegum ríkisins hefðu algjörlega mistekist. Undirbúningurinn hefði verið mjög slakur, sérstaklega ef markmiðin voru þau að ná hagræðingu eða sparnaði hefðu þau markmið alls ekki náðst. Hvernig staðið hefur verið síðan að þessu máli er raunar kennslubókardæmi um hvernig við munum ekki ná þeim markmiðum sem lagt var upp með í upphafi, og sérstaklega að þessi breyting sé gerð á sama tíma og menn eru að fara í eina umfangsmestu skattbreytingu sem íslenskur almenningur hefur þurft að þola núna í fleiri, fleiri ár er algjörlega ótrúlegt og einstaklega ófaglegt af ráðherranum.

Fram undan eru stærstu skattkerfisbreytingar … 
            

Beina máli sínu til forseta.

Virðulegi forseti. Fram undan eru stærstu skattkerfisbreytingar sem hafa verið gerðar á Íslandi í áratugi. Það á að umbylta tekjuskattskerfinu, það á að umbylta skattumhverfi fyrirtækja og það á að umbylta virðisaukaskattskerfinu. Ljóst er að þetta mun verða mikið álag á allt sem tengist eftirliti, þjónustu og upplýsingum. Á sama tíma hefur ríkisstjórnin ákveðið að ráðast í að sameina skattumdæmin í landinu. Það er alrangt að gera þetta svona vegna þess að við vitum öll að við slíka sameiningu verða alls konar skipulagsbreytingar sem taka tíma og taka tíma frá þessari skattkerfisbreytingu. Ég segi nei við öllum greinum þessa frumvarps.

Frú forseti. Ég held að það sé óvíða ef nokkurs staðar sem það er jafnborðleggjandi og augljóst hversu miklir hagræðingarmöguleikar og möguleikar til að bæta þjónustu og draga úr kostnaði eru fólgnir í breytingum af þessu tagi eins og í tilviki skattsins þar sem landfræðileg landamæri eru meira og minna horfin, framtöl orðin rafræn og hægt að sérhæfa og verkaskipta verkefnunum algjörlega án tillits til staðsetningar með kostum fjarvinnslu og kostum netsins. Mér finnst það að leggjast gegn þessum breytingum, þó að auðvitað megi alltaf deila um hvernig að slíku skuli staðið og hvenær það sé gert, vera svona næstum því eins og að heimta það að pósturinn fari að ríða með bréf á hestum milli landshluta á nýjan leik. Það er ekkert annað en afturhald í sjálfu sér að horfast ekki í augu við þá miklu möguleika sem tæknin og breyttar aðstæður fela í sér í þessum efnum. Reynt hefur verið að vinna þetta og undirbúa eins vandlega og kostur er og það er misskilningur að þessar breytingar hafi einhverjar umtalsverðar 

Lestu umsagnir skattstjóra …

Virðulegi forseti. Við erum að greiða atkvæði um vörumerki og það hljómar kannski ekki merkilega en hins vegar er um það að ræða að Evrópusambandið er að neyða okkur til þess að minnka samkeppni og þar af leiðandi hækka vöruverð. Samið var um að þetta yrði rætt sérstaklega í dag en við það var ekki staðið. Við höfum því einungis tækifæri til þess að koma með athugasemdir hér í atkvæðaskýringu. Þetta virðist vera orðin einhver regla að hæstv. ráðherrar í núverandi ríkisstjórn lyppast niður samstundis þegar þeir sjá útlendinga eða eitthvað útlenskt, ég tala nú ekki um frá Evrópusambandinu, og engum vörnum var beitt í þessu máli, sem er þvert á hagsmuni íslensks almennings. En svo maður noti hugtök gamla Alþýðubandalagsins, af því að margir hæstv. ráðherrar eru úr þeirri ríkisstjórn, að nú geta ýmsir auðvaldsseggir  
            

Frú forseti. Eins og hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson koma að áðan varðar þetta þrengingu á samkeppni á Íslandi. Hins vegar er þetta hluti af EES-samningnum sem við höfum tekið þá ákvörðun um að samþykkja. Flokkur hv. þingmanns stóð að því að samþykkja EES-samninginn á sínum tíma og þar sem ég veit ekki til þess að hann hafi lagt fram neinar tillögur um að afnema samninginn sé ég ekki fram á annað en að þingmenn verði að samþykkja þessa breytingu á lögunum. Ég vil einnig benda á að framsóknarmenn og sjálfstæðismenn og fleiri flokkar hafa stutt við búvörulögin og ýmsir hafa talið að þau takmarki samkeppni. Á móti hins vegar hafa þau skilað háu skilaverði til bænda og lágu verði til neytenda og við höfum talið að það væri þess virði að sumu leyti að takmarka samkeppni. Þess vegna segi ég já við þessu máli.

Virðulegi forseti. Ég vil geta þess sem formaður viðskiptanefndar að viðskiptanefnd var falið að athuga hvort hægt væri að fresta gildistöku frumvarpsins. Við fengum fulltrúa m.a. úr ráðuneytinu til að fjalla um það. Það kom fram í máli þeirra að dómur væri fallinn hjá EFTA-dómstólnum sem tilgreindi það að öll aðildarríki EES-svæðisins þyrftu að innleiða þessa tilskipun. Hvað varðar að tilskipunin muni leiða til hærra vöruverðs er það rétt en aðeins í skammtímanum því að svæðisbundin tæming þýðir jafnframt að framleiðendur á heimasvæðinu fá stuðning í skammtímanum, sem sagt hærra verð fyrir vöru sína sem virkar náttúrlega sem hvati fyrir fleiri framleiðendur til að koma inn á