Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir framhaldsnefndaráliti um frumvarp til laga um sjúkraskrár. Nefndin ræddi 15. gr. frumvarpsins í tilefni af ábendingum sem fram komu við 2. umr. frumvarpsins og fékk á sinn fund Guðríði Þorsteinsdóttur frá heilbrigðisráðuneyti og Kristján Oddsson frá landlæknisembættinu. Við umræður í nefndinni kom fram að aðgangur að sjúkraskrá látins einstaklings hafi verið heimilaður með stoð í 12. gr. laga um réttindi sjúklinga þar sem fjallað er um þagnarskyldu og heimild til upplýsingagjafar eftir lát sjúklings. Nefndin telur að 15. gr. frumvarpsins, eins og hún lagði til að henni yrði breytt við 2. umr., sé ekki nægilega skýr og leggur til að þar komi fram að aðgangur að sjúkraskrá látins einstaklings sé heimill nánum aðstandendum með þeim skilyrðum og takmörkunum sem þar greinir. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingu: Við 15. gr. Greinin orðist svo: Mæli ríkar ástæður með því er umsjónaraðila sjúkraskrár heimilt að veita nánum aðstandanda látins einstaklings, svo sem maka, foreldri eða afkomanda, aðgang að sjúkraskrá hins látna með hliðsjón af vilja hins látna og hagsmunum hlutaðeigandi. Telji umsjónaraðili sjúkraskrár vafa leika á réttmæti þess að veita slíkan aðgang skal hann án tafar framsenda landlækni afrit sjúkraskrárinnar til ákvörðunar um hvort aðgangur að sjúkraskránni skuli veittur. Landlæknir skal afgreiða erindið innan átta vikna. Ákvörðun landlæknis um aðgang að sjúkraskrá hins látna er kæranleg til ráðherra. Um málsmeðferð fer samkvæmt stjórnsýslulögum. Mörður Árnason, Ellert B. Schram, Guðlaugur Þór Þórðarson og Kristinn H. Gunnarsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir framhaldsnefndarálitið rita auk þeirrar sem hér stendur hv. þm. Ásta Möller, Álfheiður Ingadóttir, Eygló Harðardóttir og Dögg Pálsdóttir.

Herra forseti. Það mun hafa verið á útmánuðum árið 2000 sem við hv. þm. Kolbrún Halldórsdóttir, Þuríður Backman og sá sem hér stendur fluttum í fyrsta sinn frumvarp með hliðstæðu efni. Það frumvarp sem hér er að verða að lögum er sem sagt afrakstur 10 ára baráttu. Það naut ekki mikils stuðnings í byrjun og fáir tóku undir þau sjónarmið sem þar var fyrst hreyft í íslenskum stjórnmálum, að við ættum að breyta okkar rétti í þá átt að kaup á vændi yrðu gerð refsiverð. Með þessum gleðilegu tímamótum sem hér eru að verða kemst íslenskt réttarfar að mínu mati loksins í það horf sem það hlýtur eftirleiðis að verða, að refsivert sé að kaupa sér aðgang að líkama annarrar manneskju. Í mínum huga erum við að upplifa stóran dag í kvenfrelsisbaráttu. Ég fagna þessum tímamótum sérstaklega.

Virðulegur forseti. Það er afar gleðilegt að við erum að ganga til atkvæða um svokallað vændismál. Héðan í frá verður refsivert að kaupa vændi og þeir sem gera það skulu borga sekt eða fara í fangelsi í allt að eitt ár. Ef um barn undir 18 ára aldri er að ræða getur fangelsisvistin varað allt að tveimur árum. Ég vil nefna að Landssamband framsóknarkvenna var meðal þeirra 14 kvennasamtaka sem ályktuðu sérstaklega um þetta mál árið 2003. Ég vil líka nefna að hv. þm. Kolbrún Halldórsdóttir og Ágúst Ólafur Ágústsson og fyrrverandi þingmaður, Jónína Bjartmarz, voru á þessari skoðun þegar málið var skoðað í nefnd. Þrír hv. þingmenn frá Framsóknarflokknum eru á þessu máli, sú sem hér stendur og einnig hv. þm. Eygló Harðardóttir og Helga Sigrún Harðardóttir. Þó að ég haldi þessu til haga vil ég sérstaklega taka fram að hæstv. umhverfisráðherra Kolbrún Halldórsdóttir hefur barist fyrir þessu máli 

Virðulegi forseti. Ég óska okkur öllum hjartanlega til hamingju með daginn í dag, Alþingi Íslendinga og Íslendingum öllum með þennan stóra áfanga, ekki bara í kvennabaráttu heldur í mannréttindabaráttu. Það er brotið í blað í Íslandssögunni með samþykkt þessa frumvarps og ég tek undir með hv. þm. Siv Friðleifsdóttur sem talaði á undan mér, það eru margir sem hafa komið að þessum málum, m.a. hæstv. núverandi umhverfisráðherra, Kolbrún Halldórsdóttir, margar þær þingkonur sem eru núna í þessum sal og aðrir þingmenn. Þetta er stór dagur í íslenskri kvennabaráttu.

Herra forseti. Við greiðum atkvæði um breytingu á skaðabótalögum, frumvarp sem hv. allsherjarnefnd flytur. Þetta mál hefur verið til meðferðar hjá nefndinni í býsna mörg ár, fyrst á síðasta kjörtímabili. Það er mikið fagnaðarefni að frumvarpið sé nú að verða að lögum vegna þess að það felur í sér mikla réttarbót fyrir hóp tjónþola sem hafa orðið fyrir miklu tjóni en þurft að sæta því að bætur þeirra hafa verið skertar með afskaplega ósanngjörnum hætti vegna skerðingarákvæða skaðabótalaganna eins og þau eru nú. Með samþykkt þessa frumvarps heyrir þessi ósanngirni sögunni til gagnvart fólki sem verður fyrir tjóni og á um afskaplega sárt að binda. Ég fagna þessu frumvarpi og hvet alla til að greiða því atkvæði sitt.

Virðulegi forseti. Þetta mál hefur verið lengi á borði allsherjarnefndar og nú náðist samstaða um að afgreiða það út og leggja fyrir Alþingi. Sú löggjöf sem sett var um skaðabótalög árið 1999 hefur reynst að mörgu leyti ágætlega en er líka gölluð að ýmsu leyti. Þetta tiltekna atriði hefur valdið mörgum miklu tjóni og er með eindæmum óréttlátt. Það veldur því jafnvel að eftirlifandi makar þurfa að sæta skerðingu á bótum vegna bóta sem hinn látni hefði fengið frá almannatryggingakerfinu hefði hann lifað, svo ótrúlega óréttlátt er það kerfi sem við erum nú að afnema. Ég óska þingheimi til hamingju með að hafa náð saman um þessa réttarbót.

Herra forseti. Við afgreiðum hér mikið réttlætismál, réttarbót fyrir þann hóp manna sem er einna verst settur í okkar samfélagi, það fólk sem hefur misst heilsuna og misst vinnugetu í slysum og fólk sem hefur misst maka sinn í slysum. Það er mikilvægt að nú eru leiðrétt þau mistök sem voru gerð á sínum tíma við setningu skaðabótalaganna 1999, fyrir 10 árum, sem urðu til þess að af rétt dæmdum bótum fyrir slys eru dregnar allar bætur almannatrygginga og greiðslur úr lífeyrissjóði fyrir lífstíð. Þetta er mikilvæg réttarbót fyrir þennan hóp manna. Ég fagna þessu sérstaklega og því frumkvæði og þeirri þrautseigju þeirra lögmanna sem á undanförnum 10 árum hafa hvatt þingmenn, sérstaklega hv. alþingismenn í allsherjarnefnd, til að breyta þessum lögum.

Virðulegur forseti. Allsherjarnefnd sammæltist um að klára það réttlætismál sem við göngum nú til atkvæða um. Það er mjög ánægjulegt, þetta er búið að taka langan tíma, þetta er frekar flókið mál en núna tókst í allsherjarnefnd að ganga frá þessu þannig að við göngum ánægð til atkvæða og þá þarf ekkert að skoða þetta mál, a.m.k. ekki í bili. Nú er verið að gefa fólki mikla réttarbót sem það hefði ella ekki átt kost á. Ég segi já.

Virðulegur forseti. Ég kem hér upp til að fagna því að þetta mál, heimild til samninga um álver í Helguvík, sé loksins að verða að lögum. Við sjálfstæðismenn styðjum það heils hugar og höfum beðið lengi eftir því að fá það rætt á hinu háa Alþingi. Það er okkur sönn ánægja að liðsinna hinni rauðgrænu ríkisstjórn sem ber nafn sitt með rentu miðað við hvernig taflan var hér útleikin áðan og okkur er mikil ánægja að geta aðstoðað ríkisstjórnina í þessu góða máli. Þetta er góður dagur fyrir íbúa á Suðurnesjum og fyrir landsmenn alla og vonandi fyrsta skrefið sem við Íslendingar stígum nú í átt að betri og bjartari framtíð í atvinnumálum.

Virðulegi forseti. Sem aldrei fyrr er grundvallaratriði að efla atvinnusköpun í landinu til heilla heimilum og atvinnulausum svo og þjóðinni í heild. Nær þúsund manns misstu óvænt vinnu á Suðurnesjum fyrir nokkrum missirum og álver í Helguvík mun veita 400 störf í frumframleiðslu en alls 1.100 störf með afleiddum störfum. Á byggingartíma verða til á þriðja þúsund störf á Suðurnesjum og víðar að loknum tveimur áföngum af fjórum. Með 180.000 tonna framleiðslugetu er stefnt að fullvinnslu úr áli sem getur skapað hundruð nýrra starfa og bæjarstjórnarmeirihluti sjálfstæðismanna í Reykjanesbæ hefur nú þegar hafið undirbúning á framvindu þess möguleika. Meðal annars á þessum forsendum segjum við sjálfstæðismenn já.

Virðulegi forseti. Ég fagna því að þetta frumvarp er nú að verða að lögum. Það mun styðja það að mjög mikilvægt atvinnuskapandi mál verði að veruleika. Annað viðlíka verkefni er alls ekki í sjónmáli á Íslandi á næstunni. Suðurnesjamenn og Íslendingar þurfa nú sem aldrei fyrr á því að halda að sjá að raunverulega sé verið að gera eitthvað í atvinnumálum þjóðarinnar. Álver í Helguvík mun hafa mjög jákvæð áhrif á atvinnulífið og þess vegna segi ég já.

Virðulegur forseti. Við framsóknarmenn styðjum heils hugar heimild til samninga um álver í Helguvík. Við teljum þau álver sem nú eru rekin í landinu, í Straumsvík, á Grundartanga og á Reyðarfirði, mjög mikilvæg, þau skapa fjölmörg störf og skapa okkur miklar gjaldeyristekjur. Við styðjum því þau verkefni sem hefur verið mest rætt um í þessu sambandi, þ.e. bæði Helguvík og Bakka á Húsavík. Það er mjög mikil þörf fyrir ný störf inn í landið núna og auknar gjaldeyristekjur, hér eigum við mjög mikla græna orku og það er eðlilegt að nýta hana. Það vekur talsverða furðu að Vinstri grænir og líka þingmaður Samfylkingarinnar 

Hæstv. forseti. Hún er að mínu mati dapurleg, framtíðarsýn þeirra sem þykir það sjálfsagt að fórna enn fleiri dýrmætum náttúruperlum en orðið er fyrir uppbyggingu á mengandi þungaiðnaði og láta sér í léttu rúmi liggja að arðurinn af starfseminni hverfi úr landi ofan í djúpa vasa eigenda alþjóðlegra auðhringja sem hingað til hafa legið undir ámæli fyrir herfilega eyðingu vistkerfa á Indlandi, í Brasilíu, Ástralíu og Jamaíku þar sem rauð drulla blönduð vítissóda hrúgast upp og eyðileggur bæði búsvæði manna og dýra. Á sama tíma er hér talað um að auðlindirnar eigi að vera í þjóðareigu. Hæstv. forseti. Framtíðarsýn okkar, vinstri grænna, gengur út á sjálfbæra atvinnu- og orkustefnu. Við auðlindanýtingu samkvæmt slíkri stefnu þarf að gæta varúðar og varúðarnálgun og vistkerfisnálgun eru lykill í slíkri stefnu. Innan hennar er ekki rúm fyrir frekari uppbyggingu mengandi 

Virðulegur forseti. Ég segi já. Takk fyrir mig. Gangi ykkur, hv. þingmönnum, vel og starfsmönnum þingsins. Takk fyrir, búið. 
            

Virðulegi forseti. Um leið og ég fagna því að Íslendingum hefur fjölgað um eina 18 vil ég líkt og hv. þm. Gunnar Svavarsson segja: Takk fyrir mig. Þetta eru búin að vera ánægjuleg 14 ár og hér hefur maður kynnst mörgum. Ég vil segja að þrátt fyrir að á köflum hafi blásið hér um þingsali ganga allir, held ég, sæmilega sáttir frá þessum leik. Ég óska, líkt og Gunnar, þingheimi velfarnaðar og segi líkt og hann: Takk fyrir mig.

Háttvirtir alþingismenn. Nú er komið að lokum síðasta þingfundar þessa þings. Vegna þess mikla efnahagsáfalls sem þjóðin hefur orðið fyrir voru þeir flokkar sem standa að ríkisstjórninni sammála um það við myndun hennar að efna sem fyrst til almennra alþingiskosninga þannig að Alþingi og ríkisstjórn hefðu skýrt umboð í ljósi breyttra aðstæðna. Þær kosningar verða 25. apríl nk. og þann dag rennur jafnframt út það umboð sem við alþingismenn fengum í kosningunum fyrir tæpum tveimur árum. Það mátti sjá strax á fyrsta degi þessa löggjafarþings að það yrði sögulegt. Sú varð og reyndin. Efnahagshrunið og sú ólga sem varð í þjóðfélaginu í kjölfar þess setti skýrt mark á þingstörfin. Umbrotin sem urðu í haust leiddu til þess að á þingi varð að afgreiða mikilvæg þingmál með skjótum hætti til að takast á við þann bráðavanda sem við blasti. Ber að þakka þingheimi öllum fyrir samstillt og skjót viðbrögð á hinum örlagaríku haustmánuðum. Á vetrar- og vorþinginu var áfram tekist á við brýn viðfangsefni sem við blöstu í kjölfar bankahrunsins. Hefur mikill fjöldi þingmála verið afgreiddur á vorþingi með það að markmiði að leysa vanda heimila og fyrirtækja. Má segja að stór hluti þeirra laga sem afgreidd hafa verið á þessu þingi tengist þeim efnahagsáföllum sem við höfum gengið í gegnum. Þá verður þessa þings ekki síður minnst fyrir það að stjórnarskipti urðu 1. febrúar sl. þegar ríkisstjórn Samfylkingar og Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs tók við. Er þetta í fyrsta sinn síðan 1979, þ.e. í heil 30 ár, sem minnihlutastjórn er við stjórnvölinn. Sömuleiðis eru 30 ár liðin frá því að þing var síðast rofið fyrir mitt kjörtímabil. Einnig verður að nefna að aldrei hefur Alþingi setið að störfum jafnnærri alþingiskosningum og nú hefur orðið. Það er því ljóst að þetta þing mun eiga sinn sess í sögubókum. Þrátt fyrir að þingstörfin hafi staðið skemur en á hefðbundnu þingi vegna þingrofsins hafa afgreidd þingmál í reynd verið litlu færri en á öðrum reglulegum þingum. Alls voru afgreidd 100 frumvörp sem lög og jafnframt hafa verið samþykktar 13 þingsályktanir. Ég vil í því sambandi sérstaklega vekja athygli hv. alþingismanna á því að á þeim stutta tíma sem minnihlutastjórnin hefur setið hafa fleiri nefnda- og þingmannafrumvörp verið afgreidd á Alþingi en sést hefur um langt árabil. Afgreidd frumvörp frá nefndum eru 17 og frá þingmönnum eru þau fimm. Að þessu leyti hefur sú breyting að hér starfar minnihlutastjórn sett mark sitt á störf Alþingis. Þetta er vonandi vísbending um aukið frumkvæði Alþingis í lagasetningu. Kosningar eru ávallt tímamót og við lok þessa kjörtímabils munu margir alþingismenn hverfa af þingi. Sumir hafa ákveðið að bjóða sig ekki fram til endurkjörs, aðrir hafa ekki hlotið framgang í prófkjörum og enn aðrir eiga ekki afturkvæmt hingað í þennan sal eins og gerist og gengur. Í þeim hópi alþingismanna sem hafa ákveðið að sækjast ekki eftir endurkjöri er forveri minn í embætti forseta Alþingis á þessu kjörtímabili og á þessu þingi, Sturla Böðvarsson. Hann hverfur nú af þingi eftir 18 ára þingsetu. Ég þakka honum fyrir góð og farsæl störf hans við stjórn þingsins og þá forustu sem hann hefur veitt í því að efla þingið. Ég þakka honum einnig góð kynni um langt árabil og óska honum alls hins besta í framtíðinni. Í vor hverfa af þingi margir forustumenn flokkanna með langa þingreynslu að baki. Í þeim hópi eru einstaklingar sem gegnt hafa trúnaðarstörfum á Alþingi og aðrir sem þingflokkarnir hafa falið ráðherrastörf. Við höfum áður kvatt Geir H. Haarde, fyrrverandi forsætisráðherra og fyrrverandi formann Sjálfstæðisflokksins, og Valgerði Sverrisdóttur, fyrrverandi utanríkis- og iðnaðar- og viðskiptaráðherra, og í fyrrahaust kvöddum við Guðna Ágústsson, fyrrverandi formann Framsóknarflokksins. Þá lætur nú af þingmennsku Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, fyrrverandi utanríkisráðherra og fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar. Vil ég fyrir hönd þingheims óska Ingibjörgu Sólrúnu góðs bata í þeim veikindum sem hún á við að stríða og óska henni alls hins besta í framtíðinni. Nokkrir þingmenn sem hafa verið í forustu á Alþingi og ríkisstjórn hafa tilkynnt að þeir muni ekki sækjast eftir endurkjöri; en í þeim hópi eru fyrrverandi ráðherrar, þeir Árni M. Mathiesen, Björn Bjarnason og Magnús Stefánsson, enn fremur Lúðvík Bergvinsson, formaður þingflokks Samfylkingarinnar, og Kristinn H. Gunnarsson, 5. varaforseti Alþingis sem tvívegis áður var formaður þingflokks. Auk Kristins láta nú tveir aðrir varaforsetar af þingmennsku. Það eru þau Einar Már Sigurðarson og Guðfinna S. Bjarnadóttir. Ég þakka þeim og öðrum varaforsetum fyrir ágæta samvinnu við stjórn þinghaldsins. Þá vil ég nefna að nú lætur af þingmennsku Ellert B. Schram sem er aldursforseti þingsins að lífaldri. Hann tók fyrst sæti á Alþingi 1971, fyrir tæpum fjórum áratugum, og hefur tekið sæti á Alþingi með hléum þrisvar sinnum. Öllum þessum þingmönnum og öðrum þeim sem láta af þingmennsku og ég hef ekki nefnt þakka ég fyrir störf þeirra í þágu þings og þjóðar og óska þeim alls hins besta á komandi árum. Oft heyrast þær raddir að það sé mikilvægt fyrir lýðræðið að veruleg endurnýjun verði í þingmannahópnum við hverjar alþingiskosningar. Reyndin er sú að talsverð endurnýjun verður í kjölfar kosninga og e.t.v. meiri en flestir gera sér grein fyrir. Á undanförnum áratugum hefur endurnýjun í þingmannahópnum þannig verið að jafnaði hátt í 30%. Stundum hefur hún verið áberandi mikil eins og 1991 þegar 25 nýir þingmenn komu til þings, nærri 40% þingmannahópsins. Við síðustu alþingiskosningar, vorið 2007, voru nýliðar litlu færri, 24. Margt bendir svo til þess að veruleg breyting verði á skipan Alþingis eftir þær kosningar sem nú fara í hönd. Þótt erfitt sé og ekki viðeigandi að spá í úrslit komandi kosninga má gera ráð fyrir að meira en helmingur þingmanna á næsta þingi muni hafa tveggja ára þingreynslu eða skemmri. Það má taka undir þau sjónarmið að regluleg endurnýjun á Alþingi sé góð og mikilvæg, en hitt skiptir ekki síður miklu að samfella sé í starfi Alþingis og að mikilvægi reynslunnar sé ekki vanmetið. Ég heiti einnig á alþingismenn og öll þau stjórnmálasamtök sem nú leita eftir stuðningi kjósenda og ganga til leiks með orðsins brand að vopni að heyja góða og heiðarlega kosningabaráttu sem megi verða okkur öllum til sóma. Að lokum þakka ég alþingismönnum og starfsfólki Alþingis fyrir gott samstarf þann tíma sem ég hef gegnt starfi þingforseta.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. forseta hlýjar og góðar óskir í garð okkar þingmanna og fjölskyldna okkar. Í nafni okkar þingmanna þakka ég forseta fyrir það samstarf sem við áttum á þessum erfiða og óvenjulega þingvetri. Ég óska hæstv. forseta og fjölskyldu hans góðs og gjöfuls sumars og alls hins besta í bráð og lengd. Enn fremur færi ég skrifstofustjóra Alþingis og starfsliði öllu alúðarþakkir okkar alþingismanna fyrir mikla lipurð og aðstoð við okkur þingmenn í oft mjög erfiðum aðstæðum. Sérstök ástæða er til að minnast þess og þakka starfsfólki fyrir það æðruleysi sem það sýndi við ótrúlegar aðstæður sem sköpuðust í þinginu við atburðina sem áttu sér stað við Alþingi í janúarmánuði. Ég þakka einnig þeim fjölmörgu þingmönnum sem nú láta af þingmennsku fyrir gott samstarf og óska þeim alls hins besta á nýjum vettvangi. Kosningabaráttunni hefur að þessu sinni verið gefinn óvenjustuttur tími. Ég vil því láta í ljós þá ósk og von að kosningabaráttan fram undan verði drengileg og þjóðinni til heilla. Ég bið hv. alþingismenn að taka undir þessi orð mín og óskir með því að rísa úr sætum. - 
            

Ég þakka hv. 5. þm. Norðaust., Arnbjörgu Sveinsdóttur, fyrir hlý orð og góðar óskir í minn garð og minnar fjölskyldu og hv. þingmönnum fyrir að taka undir þau orð með því að rísa úr sætum. Ég endurtek þakkir mínar og óskir til hv. þingmanna og alls starfsfólks Alþingis.

„Forseti Íslands gjörir kunnugt: Að ég, að tilskildu samþykki Alþingis, veiti forsætisráðherra umboð til þess að fresta fundum Alþingis, 136. löggjafarþings, frá 16. apríl 2009 eða síðar, ef nauðsyn krefur. Gjört á Bessastöðum, 16. apríl 2009. Ólafur Ragnar Grímsson. Jóhanna Sigurðardóttir. Forsetabréf um frestun á fundum Alþingis.“ Samkvæmt þessu umboði og með vísan til samþykkis Alþingis lýsi ég hér með yfir því að fundum Alþingis, 136. löggjafarþings, er frestað. Ég óska hv. alþingismönnum og starfsmönnum þingsins svo og landsmönnum öllum allra heilla.