Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. er stjfrv. og er breyt. á fyrirkomulagi, sem verið hefur um styrkveitingar til stúdenta við Háskóla Íslands. Áður hefur því verið þannig fyrir komið, að þeim styrkjum, sem veittir hafa verið stúdentum við háskólann, hefur háskólaráð skipt á milli deildanna, síðan hafa prófessorar deildanna skipt honum milli nemendanna í hverri deild. Afleiðingin varð svo sú, að fámennari deildirnar báru minni hlut frá borði en þær, sem fleiri voru í. Þar að auki getur kennurum verið minna kunnugt um aðstöðu nemenda heldur en ef fulltrúar bæði frá kennurum og nemendum kæmu sér saman um að skipta styrkjunum. Það vildi oft verða svo, að það væri gengið fram hjá nemendum með styrk, jafnvel þótt þeir væru fátækir og efnilegir námsmenn, ef þeir gátu ekki sótt vel kennslustundir af einhverri ástæðu, en lögðu þó rækt við námið. Það, sem mestu varðar við frv., er, að ekki er lagt til, að veittir verði styrkir, heldur leggi ríkið fram 300 þús. kr. á ári um 25 ára bil í lánasjóð, og er ekki um styrk að ræða, heldur lán, sem námsmönnum er lánað á námsárunum og nokkur ár eftir þau. Auðvitað mun það fara svo, að einhver misbrestur verður með greiðslur þessara lána. Það verða einhverjir, sem erfitt munu eiga með endurgreiðslur þessar, og verða hjá þeim greiðslur í baugabrotum. Aftur eru aðrir stúdentar, sem koma til með að geta orðið efnaðir menn og munu þá ekki eiga erfitt með endurgreiðslur lánanna frekar en ýmsir iðnaðarmenn, sem verða að taka lán meðan á námi þeirra stendur, en endurgreiða þau svo aftur, þegar þeir eru komnir í ríki sitt. Aftur á móti er það ljóst, að eins og nú er þessu háttað, verður ríkið á hverju ári að leggja kvartmilljón í þessa styrki, sem ekki eru endurkræfir, og verður hagkvæmara fyrir það að leggja 300 þús. kr. í þennan sjóð í 25 ár og vera þar með laust við allar styrkveitingar, og verður að gera ráð fyrir því, að það sé hagur ríkissjóðs, að þetta fyrirkomulag komist á. Og eftir því sem nefndarmönnum virtist, þá væri það bæði til að bæta form þessarar aðstoðar og fjárhagslegt gagn hennar, að þetta frv. yrði samþykkt eins og það nú liggur fyrir.



Herra forseti. Fjhn. hefur haft frv. til athugunar, og eins og sést á nál. á þskj. 558, leggur hún til, að frv. verði samþ. með tveimur breyt. Ég þarf ekki að gera grein fyrir þessu máli, vegna þess að við 1. umr. skýrði hæstv. fjmrh. efni frv. og tilgang. En þessar brtt. n. eru þannig, að sú fyrri er um það, að fyrir orðið atvinnufyrirtæki komi skattþegnar. M.ö.o. um það, að þau fríðindi, sem frv. ætlar þeim, sem beðið hafa tjón vegna skuldaskilanna, nái til einstaklinga. Þetta gat verið hæpið svona, eins og frv. var orðað, a.m.k. náði það ekki til annarra einstaklinga en þeirra, sem reka atvinnufyrirtæki. - síðari brtt. er við 2. gr. og er um það, að sá hluti skattsins, sem um ræðir í frv. og á að koma til frádráttar, endurgreiðist, því að sennilegt er, að skatturinn sé að einhverju leyti greiddur nú þegar. Þetta þykir hentugra a.m.k., að skatturinn verði greiddur og þessi hluti endurgreiddur. Þetta er svo einfalt mál, að ég sé ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þetta.



Herra forseti. Ég hef flutt í samráði við landbn. brtt. á þskj. 490. Tildrög þess eru þau, að það kom á daginn við athugun, að byggingar þær, sem hér um ræðir og gert er ráð fyrir að veitt verði framlög til, eru að dýrleika til einna hliðstæðastar votheysgeymslum, þó e.t.v. fullt svo dýrar á rúmmetrann. Þegar þetta kom í ljós, þá þótti eðlilegt, að framlög til þessara bygginga væru höfð hliðstæð þeim, sem nú eru veitt til votheysgeymslna. Þess vegna er það, að ég legg til í brtt. minni, að þessi framlög hækki eins og þar greinir.



Herra forseti. Það sýnir sig, að hæstv. forseti álítur ekkert myrkraverk vera hér á ferðinni, þar sem honum þótti viðeigandi, að þetta mál væri tekið fyrir nú, er ljósin eru komin, enda er það svo, að hér er ekkert, sem ekki má koma fram í ljósið. Yfirleitt er búið að ræða þetta mál nokkuð ýtarlega, og einnig er búið að ræða breyt. á þskj. 560 við 2. umr. N. gat fallizt á að verða við óskum dómsmrh. um að breyta 4. gr. þannig, að ekki yrði lögboðin þátttaka bæjar- eða sveitarfélags í girðingum um lóðir meðfram vegi. Við höfum horfið frá því að gera þetta að skyldu sveitarfélaga, en aftur á móti er haldið eftir girðingarskyldu á milli byggingarlóða eða ræktunarlanda í þorpum, en það er nú tekið skýrt fram, að hér sé aðeins átt við vírgirðingar, gaddavírsgirðingar og vírnetsgirðingar. Virðist mönnum þá ekki vera íþyngt um of með þessum ákvæðum, þótt þeir leggi eitthvað frá sinni hendi til slíkra girðinga, enda eru girðingarnar ódýrar samanborið við lóðirnar. Nú eru hér í frv. engin skýr ákvæði um það, hvernig fer með þær lóðir, sem ekki eru ákveðið ætlaðar til ræktunar eða byggingar, hvort girðingarskyldan hvílir á eigendum slíkra lóða. Hv. þm. S–Þ. (KK) mun koma fram með brtt. um þetta, og hefur hann sýnt okkur nm. hana, og er hún á þá leið, að það hvílir ekki girðingarskylda á eigendum þeirra lóða, sem ekki hafa verið mældar út til ræktunar eða byggingar. 2. brtt. okkar á þskj. 560 er raunar aðeins til að færa gr. til betra máls. Efni gr. verður alveg það sama eftir sem áður, og er því ekki ástæða til að fara fleiri orðum um þá brtt. En ef þessar Brtt. ásamt brtt. hv. þm. S-Þ. yrðu samþ., held ég, að ekki verði gengið á hlut bæjar- og sveitarfélaga í þessu máli og að þau megi sæmilega við una. Ég vil að lokum taka fram, að það færi betur á að breyta einu orði í 9. gr., og má skoða það sem prentvillu, en þar stendur „vegeiganda“, en ætti að vera vegareiganda. Ég álít þó ekki rangt að segja „vegeiganda“, en hitt færi betur, að segja „vegareiganda“, og kannske hefði farið bezt á að segja „eiganda vegar“. En þetta vildi ég biðja hæstv. forseta vorn að athuga og leiðrétta sem prentvillu. - Hv. þm. S-Þ. mun gera nánari grein fyrir brtt. sinni, og sé ég ekki ástæðu til að hafa um hana fleiri orð, en vona, að allar þessar brtt. verði samþykktar.



Herra forseti. Við 2. umr. þessa máls var 4. gr. frv. aðalþyrnir í augum manna, og er það máske eðlilegt, þar sem hún flytur það nýmæli í girðingalögunum, að ákvæði þeirra skuli ná til lóða í bæjum og kauptúnum. Hæstv. dómsmrh. gerði réttmæta aths. við það ákvæði, sem fjallaði um girðingarskyldu sveitarfélaga á lóðum, sem liggja að götu í bæ eða kauptúni, og hefur nú hv. landbn. tekið þessa aths. hans til greina. En bessi leiðrétting er ekki tæmandi. Það, sem mér finnst á skorta í greinina, er það, að lönd eða lóðir, sem ekki hafa verið ákveðin til byggingar eða ræktunar, skuli geta heyrt undir ákvæði þessarar gr., sem kveða á nm skyldu landeiganda til að girða á móti þeim, sem vill girða. Nú stendur viða svo á í kauptúnum og sveitum, að sveitarfélögin hafa umráð yfir löndum, sem ekki eru samliggjandi og lóð tekur ekki við af lóð. Túnin liggja máske hér og þar, og einstaklingar fá lönd milli melholta og mýrarsunda og engin ræktunarlönd eða byggingarlóðir liggja að þessum lendum. Til að bæta úr þeim ákvæðum 4. gr., að slík kvöð sem þar liggur fyrir komi á sveitarfélögin, leyfi ég mér að leggja fram skriflega brtt. við brtt. n., og er mín brtt. á þá leið: „Við tölul. 1. Í stað orðanna í upphafi 2. málsl. „þessum landeigendum er skylt“ komi: Þeim, sem eiga þannig aðliggjandi, útmældar byggingar- eða ræktunarlóðir, er skylt.“ Verði þessi ákvæði tekin upp, að þetta gildi aðeins um þá, sem eiga útmældar, aðliggjandi byggingar- og ræktunarlóðir, þá er stillt í hóf kröfum og þarf ekki að vefjast fyrir, að eingöngu er átt við skyldur, þegar um er að ræða lönd, sem búið er að mæla út, en það mun jafnan vera fyrsta stigið að mæla löndin út. Ég sé svo ekki ástæðu til að hafa um þetta fleiri orð. N. hefur, eins og frsm. lýsti yfir, fallizt á brtt. mína, og afhendi ég hér með hæstv. forseta tillöguna.



Herra forseti. Svo sem nál. fjhn. á þskj. 387 ber með sér, hefur orðið samkomulag um það innan fjhn. að mæla með samþykkt þessa frv. Þó hefur einn nm., hv. 11. landsk. þm. (ÞÞ), tilkynnt, að hann kunni að bera fram brtt. við þetta frv. hvað snertir sum atriði þess, en ekki veit ég, hvaða atriði hann hugðist bera fram brtt. við. Það var einróma álit fjhn., að þetta mál væri þjóðarnauðsyn. Svo hefur verið undanfarið, að sparifjársöfnun hefur verið lítil, miðað við það fjármagn, sem í umferð hefur verið. Í lok októbermánaðar s. l. voru sparifjárinnstæður í bönkunum þremur 470 millj., en útlánin á sama tíma voru 1300 millj. Þessar tölur tala sínu máli um það hættulega ástand, sem ríkir í þessum efnum, fyrir fjármál þjóðarinnar, og eins og ég tók fram í þeirri ræðu, sem ég flutti við 1. umr. málsins, þá er það af völdum ýmissa orsaka, og er ein ástæðan sú, að það fé, sem þannig hefur verið lagt fyrir, hefur verið skattlagt óþyrmilegar en aðrar eignir. Frv. mundi, ef að lögum yrði, eyða þessu óréttlæti, og ef ég þekki sparifjáreigendur rétt, mundi skattfrelsi þess ýta mikið undir aukna söfnun hjá þeim. Hitt er annað mál, að það öryggisleysi, sem ríkir um verðgildi gjaldmiðilsins, gerir sitt til þess að eyða áhuga manna fyrir sparifjársöfnun. Og þó að þetta frv. geri ekkert til þess að skapa öryggi á því sviði, þá er ekki ástæða til þess að vera á móti því af þeim sökum sem réttlætismáli. Þetta spor er sjálfstætt og mælir ekki á móti öryggi fyrir sparifjáreigendur hvað verðgildi peninganna snertir. - Ég sé ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um það atriði út af fyrir sig, en vil víkja nokkuð að frv. sjálfu. 1. gr. þess er um það, að allt sparifé landsmanna, sem geymt er á uppsagnarbókum eða innlánsskírteinum skuli vera skattfrjálst og vextir af slíku fé skattfrjálsir sem tekjur. Þó er aðeins það fé skattfrjálst, sem óuppsegjanlegt er nema með 6 mánaða fyrirvara, og miðast það við það, að ekki sé hægt að leggja inn fé síðasta dag ársins og taka það út þann fyrsta á næsta ári og koma því þannig undan skatti, heldur er þarna aðeins miðað við það fé, sem verður að standa a. m. k. inni í 6 mánuði, svo að það geti komið að gagni sem útlánsfé. 2. gr. er um það, að sparifjáreigendum er skylt að telja þetta fram við eignaframtal. Þetta er hugsað til þess að skapa ekki skilyrði til að koma fé undan skatti í skjóli þessara ákvæða og torvelda ekki skattanefndum að komast eftir því, hvort rétt hefur verið talið fram. Ýmsir leggja áherzlu á, að þetta sé óþarft, og margir hafa það á tilfinningunni, að þetta fé megi vera utan við smásjá skattyfirvaldanna, og telja, að það geti haft sína þýðingu, ef þetta fé er undanþegið því, að frá því þurfi að skýra. Þetta atriði kom einmitt mjög til athugunar, og gert er ráð fyrir að ræða það á ný og bera ef til vill fram um það brtt. við 3. umr. - Skylt er forstjórum banka og sparisjóðsstofnana að gefa upplýsingar um þær innstæður, sem þar kunna að vera, svo að skattyfirvöldin geti prófað, hvort rétt er talið fram. Það er oft, að menn vilja hafa innstæður sínar í þagnargildi, og verður það oft til þess, að menn hafa freistazt til að telja ekki rétt fram. Ég vil geta þess, að það kemur til álita að bera fram brtt. um það atriði við 3. umr., en að öðru leyti mælir n. með því, að frv. verði samþ., nema ef hv. 11. landsk. þm. ætlar að bera fram við það brtt., sem ég veit ekki, hvort hann hefur í hyggju.



Herra forseti. Það eru aðeins tvö atriði, sem ég vil taka fram. Það er í fyrsta lagi, að hjá almenningi ruglast oft saman hugtakið um skatta og útsvör, það er margt af fólki, sem lítur á skattana sem útsvar og öfugt. Nú geri ég ráð fyrir, að þetta sé ekki hugsað á þeim grundvelli, að það eigi að hafa nokkur áhrif á útsvarsálagningu á menn, heldur eigi það einungis að létta af þeim byrðum hvað snertir tekju- og eignarskatt. En ég er á hinn bóginn ekki eins viss um, að þessi hugtök kunni ekki að ruglast hjá ýmsum, þegar út í þetta verður komið. Ég er ekki viss um, nema það þyrfti að taka það sérstaklega fram, að hér sé eingöngu um það að ræða að létta af sköttunum, svo að það gagnvart almenningi líti ekki svo út sem það eigi einnig við um útsvörin. Hitt atriðið er það, sem ég vil þakka hv. flm. fyrir, að hann hefur tekið fram, að þetta fé er ekki undanþegið framtalsskyldu. Það er alveg nauðsynlegt, að það sé gert, ef skattanefndir eiga að geta fylgzt með því, hver eignahreyfingin er hjá hinum ýmsu einstaklingum, því þótt maður viti, að það kemur ekki til mála, sem sumir halda fram, að þeir lifi - og það flott af 5–6 þús. kr.,- þó að maður heyri slíkt, dettur manni auðvitað ekki í hug að trúa því. Eða þegar ýmsir minni háttar verzlunarmenn þykjast ekki hafa nema 14–15 þús. kr., þá vita menn líka, að oft er um að ræða margfaldar þær upphæðir. Það er alveg áreiðanlegt, að ef á að vera hægt að ákvarða tekjur manna og eignir, þá má með engu móti hætta að telja þessar eignir fram á skattframtölum, þó svo ekki sé lagður á þær skattur. Ég segi þetta af því, að mér fannst hann vera að gefa það í skyn, að til mála kæmi. að fluttar yrðu brtt. um þetta atriði, en ég segi það eins og það er, að ef á að hætta að telja þetta fram, þá er þar með búið að taka af okkur það eina, sem við höfum við að styðjast til að reyna að hafa kontrol á þessu. Þá er lagt til í þessu frv., að forstjórum peningastofnana sé skylt að gefa upp, hverjar og hverra innstæður séu hverju sinni. Þetta er alveg nauðsynlegt, svo að hægt sé að hringja í þá peningastofnun og vita, hvernig þeim málum er þar háttað, og vænti ég, að menn fari ekki að bera fram þar við brtt. En hitt bið ég menn aftur að athuga, hvort ekki er rétt að taka það fram, að hér er aðeins um skattfrelsi að ræða, en ekki undanþágu frá útsvarsskyldu. Ég veit um fjölda manns, sem ruglar sífellt þeim tveimur hugtökum saman, og það menn, sem maður mundi ekki trúa slíku um að fyrra bragði.



Herra forseti. Það var fyrir jól, sem þetta frv. var athugað hjá n., og ég er næstum búinn að gleyma, hvaða atriði það voru, sem ég var ekki ánægður með, en það voru þar nokkur atriði, sem ég vildi hafa öðruvísi, en ég er ekki tilbúinn að koma fram með brtt. um þau nú, en mun hins vegar leggja þær fram við 3. umr. málsins. Ég hef alla tíð verið því meðmæltur að hækka sem mest í sparisjóðsskúffunum og hef verið því mjög fylgjandi, að sem flestir af þegnum landsins legðu fyrir sig sparnað, því að það hefur staðið mest undir okkar framkvæmdum hingað til, að til hefur verið fólk, sem hefur haft til að bera bæði hyggindi og vilja til að leggja fé sitt á vöxtu, sem síðan hefur verið lánað út í athafnalífið. Aftur á móti ber tillit að taka til þess, að margt af þessu fólki, sem þannig hefur ávaxtað fjármuni sína, hefur ekki lagt það inn á þá pósta, sem hér er um að ræða. Og enn fremur er margt af þessu fólki gamalt fólk, sem ekki er líklegt til að átta sig strax á, hvað um er að vera, og getur þess vegna orðið útundan með að njóta þeirra hlunninda, sem hér er um að ræða. Það er óvíst, að það hafi allt framtakssemi til að setja fé þannig inn í sparisjóði, að það sé ekki uppsegjanlegt nema með 6 mánaða fyrirvara. Þetta finnst mér ekki sanngjarnt. Mér finnst rétt, að þessu fólki sé gert það kleift ekki síður en öðrum að njóta þeirra hlunninda, sem um er að ræða, þó að það sé kannske ekki nógu fljótt að átta sig á, hvað er að gerast. - Mér hafði dottið í hug að bera fram brtt. um þetta atriði. Ég hef þá till. að vísu ekki tilbúna enn þá, en mér hafði dottið í hug, að hún gæti verið eitthvað á þá leið, að það sparifé, sem staðið hefur inni í 6 mánuði áður en fyrsta skattframtal fer fram eftir að lög þessi öðlast gildi, skuli vera skattfrjálst í það skipti. Þannig hafði mér dottið í hug, að þetta gæti orðið, og ég þykist vita, að n. muni ekki verða á móti því, að þetta fólk verði látið njóta sömu hlunninda og aðrir, sem fé eiga inni á vöxtum. - Þessa vildi ég geta nú við þessa umr., en þessar brtt. mínar eru ekki tilbúnar, en ég mun hafa þær til áður en 3. umr. fer fram.



Herra forseti. Ég vil endurtaka það, sem ég sagði við upphaf þessarar umr., að fjhn. hefur ákveðið að taka til endurskoðunar 2.–3. gr. frv., og mun hún taka til yfirvegunar og hafa til hliðsjónar þær ábendingar, sem fram hafa komið. Hv. 1. þm. N-M. (PZ) vakti máls á því, hvort hér væri átt við álagningu útsvars. Ég skal lýsa því yfir, að það vakti ekki fyrir mér, og er aðalástæðan sú, að sveitarfélögin kvarta nú mikið undan tekjuskorti og hafa snúið sér til Alþ. í því efni, en þær málaleitanir hafa ekki fengið jákvæð svör, og ég teldi það of harkalegt að taka þennan tekjustofn af sveitarfélögum, vitandi þó það, að útsvarið er oft þyngri skattur en tekju- og eignarskatturinn, sem greiddur er til ríkisins. Í öðru lagi er tillit til þess að taka. að sveitarfélög hafa oft ívilnað sparifjáreigendum að þessu leyti, þar sem þeir eiga við óréttlæti að búa, miðað við aðrar eignir, sem til greina koma í því sambandi: - Í þriðja lagi er þess að gæta, að útsvör eru yfirleitt lögð á eftir efnum og ástæðum, og er því sveitarfélögum í sjálfsvald sett, hvaða hátt þau hafa á um útsvarsálagningu. En hitt skal athugað rækilega, hvort það er nógu skýrt fram tekið, að hér er ekki átt við útsvarsálagningu, og verður það athugað ásamt öðrum þeim ábendingum, sem fram hafa komið.



Herra forseti. Við 1. umr. þessa máls gerði ég grein fyrir minni afstöðu til þess, en hún er í stuttu máli sú, að ég tel það vera svo lítilvægt, að lítil líkindi séu til, að það nái tilgangi sínum, þar sem skattur sá, sem lagður er á þessar innstæður, er svo hverfandi lítill í samanburði við þá áhættu, sem það er að binda fé sitt þannig, og hverfandi lítill miðað við útsvar, sem meiningin er að leggja eftir sem áður á þær. Ég sé þó enga ástæðu til að vera á móti þessu frv. En út af því, sem fram kom, að til mála kæmi að breyta svo 2.–3. gr. frv., að ekki væri skylt að telja eftir sem áður þessar innstæður fram, þá vil ég taka það fram, að ég tel það vera svo mikilvægt, að verði það tekið inn í frv., mun ég ekki geta annað en verið á móti því, ef slíkt verður sett inn í frv.



Herra forseti. Frv. þetta er flutt af heilbr.- og félmn. Ed. Svo sem hv. dm. er kunnugt, var á síðasta þingi flutt hér frv. til l. um öryrkjahæli, og var það frv. til athugunar í heilbr.- og félmn. Nefndin sendi frv. til umsagnar geðveikralækninum á Kleppi og landlækni, sem og út um land, og eftir þá athugun var frv. borið fram í sama formi aftur á þessu þingi. Nú virðist endirinn hafa orðið sá, að sakir ýmissa hluta sé það frv. ekki heppilegt til samþykktar í því formi, sem það er nú í. Meðal annars taldi n., að ríkið hefði ekki fullnægt skyldu sinni við sveitarfélögin og aðra aðila viðkomandi vandræðamönnum og sjúklingum ýmiss konar, og þótti henni rétt að taka einhver ákvæði um slíka skyldu inn í frv. Það má segja, að það hafi verið nær því það átakanlegasta, sem kom fram í grg. frv. frá í fyrra, lýsingin á þeim erfiðleikum, er skapast hjá sveitarfélögum, er menn verða skyndilega óðir, þ. e. brjálast mjög hastarlega og nauðsynlegt er að finna slíkum mönnum samastað. Ég ætla ekki að fara að endurtaka lýsinguna á þeim örðugleikum sveitarfélaganna, sem skapast í sambandi við þetta atriði. N. var ljóst, að hún gæti ekki skilið svo við þetta frv. um öryrkjahæli, að hún gerði ekki tilraun til að fá einhverja lausn á þessum sérstöku vandræðum sveitarfélaganna. Af þeim sökum hefur n. borið þetta frv. fram nú, sem er um skyldu ríkisspítalans á Kleppi til að taka við fólki, sem brjálast skyndilega og nánar er skilgreint í frv. Nú kom það fram í umsögn þeirri, er barst frá yfirlækninum á Kleppi, Helga Tómassyni, um frv. um öryrkjahæli á síðasta þingi, að hann telur einmitt heppilegra, að Kleppi yrði gert fært að taka á móti slíkum sjúklingum sem hér er um að ræða en farið yrði að stofna sérstakt hæli fyrir þá, og féll skoðun hans að þessu leyti saman við skoðun nm. Hann vildi þó telja, að til þess að Kleppur ætti að geta tekið við þessum sjúklingum, mundi þurfa að gera allmikla viðbótarbyggingu við hann. Þetta kann vel að vera rétt, þótt segja megi, að það sé mikið vafamál, og ég vil segja, að mitt sjónarmið í þessu efni er það, og það kom líka almennt fram í n., að mér virðist, að þegar maður brjálast skyndilega og verður svo óður, að hann er hættulegur umhverfi sínu og hafa þarf stöðugar gætur á honum, þá verði sú stofnun, sem ætluð er til að taka á móti geðveiku fólki, þ. e. geðveikraspítalinn á Kleppi, alltaf að vera viðbúin að taka á móti sjúklingum sem þessum, alveg eins og t. d. slysavarðstofur eru viðbúnar að taka á móti mönnum, sem slasast hættulega. Nú virðist þetta sjónarmið ekki hafa ráðið fram að þessu, en mér virðist, að þetta ætti að vera frumskylda þessa spítala, þótt það þyrfti þá að kosta það, að aðrir sjúklingar, sem minna eru hættulegir, yrðu að vera án hælisvistar um tíma. Þetta kann að vera matsatriði, og er líklegt, að yfirlæknirinn á Kleppi hafi á því aðra skoðun, en það virðist auðsætt, að hvenær sem maður veikist þannig, að hann verður hættulegur umhverfi sínu, eða slasast mjög illa, þá verði að vera til stofnun, sem getur tekið á móti honum í því ástandi og hjálpað honum til að komast yfir erfiðasta þáttinn, og þetta sjónarmið er yfirleitt viðurkennt af spítölum landsins, en aðeins ekki á þessu sviði. Meðal annars vegna þessa álít ég skilyrðislaust. að þetta frv. um skyldu Kleppsspítala til að taka við þessum sjúklingum eigi nú þegar á þessu þingi að ná fram að ganga, jafnvel þótt ekki sé rætt jafnframt um fjárhagshlið þessa máls. Það hlýtur svo að koma á eftir, og kemur það fram í grg. fyrir frv., að það er skilyrði fyrir því, að frv. nái tilætluðum árangri, að ríkissjóður beri kostnaðinn af framkvæmd l. Ég tel svo ekki, að ég þurfi að ræða þetta frv. frekar. Frv. er ljóst og á sér þann aðdraganda. sem öllum hv. þm. er kunnur. Málið er borið fram af nefnd, og tel ég ekki ástæðu til að vísa því til hennar aftur, en óska þess, að því verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr.



Ég er alveg sammála hv. frsm. heilbr.- og félmn. um það, að það er mikil þörf á að búa svo um hnútana, að hægt sé að koma mönnum, sem skyndilega verða óðir, þegar í stað á öruggan stað. Ég hef því ásamt öðrum í heilbr.- og félmn. viljað taka þátt í að flytja þetta frv., sem hér liggur fyrir, en ég lét þess jafnframt getið við aðra nm., að ég teldi ákvæði frv. tæplega fullnægjandi í þessu efni, að jafnframt þyrfti að leggja fyrir ríkisstj. að gera ráðstafanir til þess, að húsnæði á Kleppi yrði aukið, svo að unnt yrði að taka við þeim sjúklingum, sem Kleppur yrði skyldaður til að taka við samkv. frv., og mun ég leyfa mér síðar að bera fram brtt. um þetta. Nú er það svo, að hvorki ég né aðrir nm. geta gert sér glögga grein fyrir því, um hve marga nýja sjúklinga gæti verið að ræða, sem heimtað yrði að Kleppur tæki við, ef þetta frv. yrði að lögum. Starfsmenn atvmrn. hafa þó talið, að það muni ekki vera nema fá tilfelli á ári. Ég hygg, að þessar upplýsingar séu ekki fullnægjandi, því að þarna munu ekki taldir aðrir en þeir, sem beinlínis hefur komið til kasta sveitarfélaganna að sjá um, en vitað er, að margir sjúklingar hafa dvalizt á heimilum sínum og heimilisfólkið hefur reynt að kljúfa þau vandræði, sem af þeim hafa skapazt. Það er alveg rétt, að sjúkrahús landsins og þó einkum landsspítalinn hafa reynt að hliðra svo til, að þau gætu tekið við sjúklingum, sem hafa átt líf sitt undir því, að þeir kæmust strax á spítala. En ég veit ekki, hvort hægt er að færa þessa reglu yfir á Kleppsspítalann án þess að raska starfsemi hans. Að minnsta kosti er ómögulegt að neita því, að það er harðneskjulegt að leggja það fyrir forstöðumann hælisins, að hann víki burt segjum 2–3 sjúklingum, ef jafnmargir þurfa nauðsynlega að fá þar víst, samkvæmt ákvæðum þessa frv. Ég hygg það mundi verða mjög erfið aðstaða, sem yfirlæknirinn yrði settur í, ef til slíks kæmi. Ég álít því varla gerlegt að samþ. þetta frv., án þess þá um leið að leggja drög að því, að húsnæði hælisins yrði aukið svo, að jafnan yrði hægt að verða við þeim kröfum, sem skapast af ákvæðum frv., án þess að víkja burt sjúklingum af hælinu. Ég er að öðru leyti samþykkur þessu frv., en mun leyfa mér að bera fram brtt. við það síðar. Ég get hugsað mér, að ég mundi orða brtt. svo: Á eftir 2. gr. kemur ný gr., svo hljóðandi: Ríkisstj. skal gera ráðstafanir til að auka við húsnæði hælisins með viðbótarbyggingu eða á annan hátt, svo að jafnan verði hægt að taka við þeim sjúklingum, sem eiga kröfu á hælisvist samkv. ákvæðum þessara laga. - Það er ekki útilokað, að hægt yrði að koma upp húsnæði til bráðabirgða. Ég gæti hugsað mér, að það þyrfti ekki nema 10–12 nýja klefa til að mæta ákvæðum þessa frv.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja umr. um þetta mál, en tilefni þess, að ég kvaddi mér hér hljóðs, var það, að síðasti ræðumaður upplýsti, að n. væri ekki kunnugt um, hve margir sjúklingar það væru árlega, sem Kleppur þyrfti að taka við samkvæmt ákvæðum þessa frv. En í sambandi við þetta er skiljanlegt, að upplýsingar atvmrn. séu takmarkaðar, þar sem þær skýrslur, sem það fær um þetta mál, eru ekki fullkomnar. En það hlýtur að liggja fyrir hjá yfirlækninum á Kleppi, Helga Tómassyni, hve hælið hefur þurft að taka við mörgum slíkum óðum mönnum undanfarin ár, og ætti n. að taka það til athugunar, svo að hægt sé að gera sér hugmynd um, hve mikið pláss þarf undir þessa sjúklinga í framtíðinni. Það hlýtur að vera hægt að fá upplýsingar um þetta hjá yfirlækninum á Kleppi, hve hælið hefur þurft að taka við mörgum sjúklingum með slíka geðveiki sem hér er um að ræða, t. d. undanfarin 5–6 ár, þótt þessar upplýsingar liggi ekki fyrir í atvmrn. - Þessu vildi ég beina til nefndarinnar.



Herra forseti. Út af þeim ummælum, sem hér hafa orðið í sambandi við fjölda þeirra sjúklinga, sem væntanlega kæmu til með að eiga kröfu á hælisvist samkvæmt ákvæðum þessa frv., þá eru hér ofur litlar upplýsingar í bréfi, sem Helgi Tómasson sendi n. á síðasta þingi, þar sem hann segist hafa reynt að reikna út eftir upplýsingum, sem hann hafi aflað sér, um hve marga slíka sjúklinga gæti verið að ræða. Hann telur útkomuna vera, að það muni þurfa um 37 öryggisklefa undir þessa sjúklinga, en hann telur jafnframt, að þessir klefar mundu fljótlega stíflast, þar eð þarna sé um varanlega sjúklinga að ræða á hælinu, og býst þess vegna við, að innan fárra ára muni þurfa að bæta við þessa klefa. Frá mínu sjónarmiði - en ég er að sjálfsögðu leikmaður í þessum efnum - virðast mér þetta nokkuð undarlegar upplýsingar, og eru þær sennilega gefnar í fljótræði, þótt þær kunni að vera réttar. En ég vil geta þess einnig, að það er ekki eingöngu húsnæðisskortur, sem þarna er um að ræða, heldur þarf og að fá fólk til þess að gæta sjúklinganna. En ég vil þrátt fyrir þessar upplýsingar leggja áherzlu á það að leggja þessa skyldu á Kleppsspítalann, að hafa alltaf pláss til að taka við þannig hættulegum sjúklingum, alveg eins og slysavarðstofur og spítalar telja sér skylt að hafa alltaf pláss fyrir hættulega slasaða eða veika menn, hvernig svo sem þessu verður komið fyrir, en það á að vera hægt og hlýtur að vera hægt, án þess að til þess komi, að stöðugt þurfi að bæta við nýjum klefum, vegna þess að hinir eldri stíflist. Þess vegna er ég ekkert hikandi að taka þátt í að bera fram þetta frv., án þess að koma jafnframt með tillögur um það, á hvern hátt skuli leysa þessa hlið málsins, er snýr að húsnæðinu. Mér finnst það hljóti að vera frumskylda þessa spítala sem annarra að taka við hættulega veiku fólki. Ég játa, að ég er leikmaður í þessum efnum, en mér finnst, að það horfi ekki öðruvísi við fyrir Kleppsspítalann en aðra spítala, að hann verði að vera reiðubúinn til að taka við sjúklingum, þegar stórhættuleg veikindi ber að höndum.