Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Flm. (Jónas Jónsson): Á þeim tímum, er við lifum nú, er tvennt, sem sérstaklega kemur við okkar frelsi. Hið fyrra er það, að nú er komið að þeim tíma, er þjóðin á, ef gæfa er með, að taka í sínar hendur þau mál, er aðrar þjóðir hafa farið með um margar aldir. Við erum nú, eftir langa baráttu, komnir að því, sem þjóðin hefir sett sér sem ýtrasta takmark í frelsismálunum. Annað er það, að á síðustu tímum hafa komið upp í heiminum ýmsar stefnur, sem ekki bærðu á sér fyrir heimsstyrjöldina. Þessar stefnur hafa sett svip sinn á heimspólitíkina og pólitíkina hér á landi. Það skipulag, sem við höfum fengið frá elztu þingræðisþjóðinni, Bretum, er nú í verulegri hættu af þessum stefnum. Þetta hefir komið fram síðustu 20–25 árið, og þær einkennilegu ástæður hafa skapazt, að við erum nú nær því að ná fullu frelsi en forfeður okkar hefðu getað búizt við, en hinsvegar er þetta frelsi í hættu af nýjungum sem geta skaðað okkar eðlilegu þróun, ef ekki er í tíma á stöðvuð að ósi. Ég játa, að í þessu er nýjung fólgin, en minni þó á, að ekkert er nýtt undir sólinni. Í okkar sögu eru glögg dæmi frá fyrri öldum um svipaðar meinsemdir. Ég tek þrjú dæmi frá hinum forna þjóðveldistíma, því að þar er í rauninni um að ræða þrjár tegundir þeirra meinsemda, sem við eigum nú við að stríða, þó að í nokkuð öðrum formum sé. Þegar landið var að byggjast, sendi Danakonungur Una hinn danska til landsins sem einskonar flugumann, til þess að véla landið, undir konung. En landsmenn, sem höfðu farið hingað í öðrum tilgangi en þeim að verða þjónar konungs, komu þannig fram við hann, að honum reyndist erfitt að haldast hér við og reka starfsemi sína. Þannig lauk fyrstu tilrauninni til að svíkja frelsið af Íslendingum í hendur stærri þjóðar. Svo þegar kemur fram á Sturlungaöldina, eru tveir frægir menn, sem þekktir eru úr okkar sögu, þeir Þorvaldur Vatnsfirðingur og Guðmundur góði. Þorvaldur Vatnsfirðingur var einn hinn mesti ofbeldismaður aldarinnar. Hann og aðrir slíkir settu ofbeldið ofar lögum og rétti, og þeir áttu mestan þáttinn í því að gera lýðveldið ófært um að starfa á þann hátt, sem þurfti til þess, að þjóðin gæti verið frjáls. Í fornöld var þannig til bæði undirróður framandi þjóðar og svo dæmi Þorvaldar Vatnsfirðings og annara, sem beittu ofbeldi og eyðilögðu þjóðskipulagið. Þjóðin var þá sumpart ekki nógu sterk til að standást ofbeldið, og á hinn bóginn var ofbeldið sjálft orðið of sterkt í landinu. Þá er þriðja atriðið, sem er að vissu leyti mest táknrænt fyrir hættu þá, sem lýðræðinu stafar af alþjóðlegum kenningum. Guðmundur góði virðist hafa verið mikill hugsjónamaður. eins og viðurnefni hans bendir til, einlægur í sinni kaþólsku trú. En hann beygði sig fyrir páfanum í Róm, sem var hans æðsti yfirmaður, og erkibiskupinum í Niðarósi, sem var hans næsti yfirmaður. Það, sem þessir menn skipuðu, reyndi hann að framkvæma. Sök Guðmundar var sú, að hann setti það lægra að vera Íslendingur en hlýða þeirri alþjóðlegu stefnu, er hann fylgdi. Guðmundur góði var til með að líða mikið fyrir sína trú; það er margt fallegt í fórnarsögu Guðmundar, en því verður ekki neitað, að þessi trú, sem virðist hafa verið honum fullt hjartans mál, hafði þær afleiðingar að veikja hið íslenzka þjóðskipulag, er hann og fleiri fóru að reka erindi erlendra hagsmuna á Íslandi. Ég veit, að hver, sem hér er viðstaddur, þekkir þessi dæmi og mörg önnur hliðstæð. En við þetta áttum við að búa strax í fornöld, erlendan áróður framandi hagsmuna, alþjóðlegan áróður trúarhreyfingar og svo það, að margir Íslendingar tóku að beita ofbeldi, þó að þeir væru ekki undir þessum alþjóðlegu áhrifum, svo að það má segja, að líkt fór fyrir Íslendingum á seinni hluta 13. aldar og fyrir stóru lýðræðisríki í Evrópu fyrir skömmu, eftir að þar höfðu um hríð barizt tveir alþjóðlegir öfgaflokkar, þannig að mjög menntuð þjóð lagði sig undir harðstjórn til að fá frið, eins og Íslendingar á 13. öld. Nú vil ég leiða hugann að því, að það, sem kom fyrir í okkar sögu áður, steðjar að okkur nú. Sumar þessara alþjóðlegu stefna, og þær eru fleiri en ein, hafa uppi fullkomnari áróður en Hákon gamli, þó að slyngur væri, eða jafnvel kaþólska kirkjan. Vísindin eru tekin í þjónustu þessarar propaganda og ekki svifizt neins til að véla þjóðirnar undir þessar kenningar. Ég tek það til dæmis, er stj. Rússlands leggur í stríð við Finnland og fullyrðir, að stj. þar sé ekki lögleg, þjóðin vilji ekki hafa hana, hin rétta stj. sé í Rússlandi, hún vilji ekki tala við hina finnsku stj. vegna þess, að hún sé ólögleg, og ætli að setja í hennar stað mann, sem hefir verið lengi í útlegð þar austur frá. Það er enginn vafi á því, að Rússar hafa gert sér vonir um þetta í hjarta sínu; þeir hefðu ekki sagt það annars, því að þeir hafa gert sig ærið hlægilega á þessum mislukkuðu bollaleggingum. Sannleikurinn er sá, að finnska þjóðin stóð saman af svo miklum krafti, að henni tókst að bjarga mestum hluta af landi sínu og geta sér ódauðlega frægð fyrir hreysti sína í baráttunni gegn þessu stórveldi. Það, sem gerzt hefir í Finnlandi, er það, að finnska þjóðin hefir með gífurlegu aðhaldi, oft með hörku, því er ekki að neita, og með miklum dugnaði víggirt land sitt og undirbúið sig undir þetta mikla átak. Og ég vil halda því fram, að það sé erfitt fyrir lýðræðislöndin nú á tímum að standast, nema þau gæti þess, að þessi undirróður fái ekki að festa rætur, leyfi ekki undirróðursmönnum að skipuleggja ofbeldishópa, sem setja ofbeldið yfir réttinn, þannig að það takist að eyðileggja opinberar stofnanir landsins. Þá er till. sú, sem við flytjum þrír þm., hver úr sínum stuðningsflokki núverandi ríkisstj. Það, sem vakir fyrir okkur og jafnframt fyrir þorra hv. þm. og þorra þjóðarinnar, er það, að Alþingi og ríkisstj. eigi að slá því föstu, að það sé meining umboðsmanna hins íslenzka lýðræðis að láta ekki lukkast þennan neðanjarðaráróður, þó að við líkjum okkur ekki við Finna um allan dugnað, enda erum við betur settir en þeir í þessu efni. En við verðum að gæta þess, að ekki verði hægt að sprengja okkur sundur með þeim vitisvélum, sem hinn aðkomni áróður hefir í fórum sínum. Nú munu margir segja, sem hallast að ofbeldiskenningum, að hið íslenzka þjóðfélag hafi ekki í þjónustu sinni aðra menn en þá, sem eru með þjóðfélaginu, og sé hart að farið, ef aðgæta eigi í hvert sinn, hvort ekki sé meðal vor einhver Uni danski, Þorvaldur Vatnsfirðingur eða Guðmundur góði. Þeir munu segja: Lofið okkur að hafa Una danska. - þó að vitað sé„ að hann er að vinna fyrir erlenda valdhafa. Um þetta má deila. Einhverjir, sem eru undir þessum skaðlegu áhrifum, munu segja, að með slíku eftirliti sé sýnd of mikil harka. En ég leiði athygli að því, hvernig þessir flokkar fara að í öðrum löndum. Mörg lönd eru nú, því miður, komin undir ofbeldisstjórnir, sem áður hafa átt sér fáa forsvarsmenn, - og hvernig hafa þær farið að við okkar samherja? Ég tek dæmi af einu ágætu menningarlandi. Þar voru þeir menn, sem hér eru kallaðir góðir Alþfl.-menn, teknir af skrifstofum sínum. bundnir á hestkerrur, ekið með þá um bæina og þeir barðir með svipum. Allir ofbeldisflokkar hafa þessi einkenni. Sumstaðar er andstæðingum þeirra ekki leyft að lifa, sumstaðar er þeim varpað í fangelsi og þeir látnir sæta herfilegri meðferð. Því er það, að hver sá maður, sem aðhyllist ofbeldiskenningar nútímans og segir, að það sé ranglátt, ef fulltrúar erlends valds megi ekki hafa fullan embættisrétt, hann gerir meiri kröfur til okkar en sjálfs sín. Ein af þessum ofbeldisstefnum hefir t. d. undarlegt lag á því inn á við að slátra miskunnarlaust og með herfilegum aðferðum helztu mönnum stefnunnar, ef þeir eru ekki þóknanlegir þeim mönnum, sem eru á toppinum í ,það sinn. Það er því ólíku saman að jafna, þessu og því, sem við lýðræðismenn segjum og gerum. Hér er aðeins stungið upp á að gefa leiðarvísi fyrir hæstv. ríkisstj., nefndir, bæjarstj. og opinberar stofnanir, að láta ekki menn eins og Una danska og Guðmund góða, sem þó góður væri, var um marga hluti óhæfur til að gegna valdamikilli stöðu, vera trúnaðarmenn þess opinbera. Það segir sig sjálft, að menn með slíkan skoðanahátt geta ekki gegnt ábyrgðarmiklum trúnaðarstörfum eða verið í neinum sérstökum dáleikum hjá ríkisstj. Í þessari till. er ekki talað um neinar fangabúðir né að gera menn útlæga, enn siður um að kvelja menn eða taka þá af lífi. Hið eina, sem farið er fram á að gera, ef till. verður samþ., sem ég vona, að verði, er aðeins það, að hið íslenzka lýðræðisþjóðfélag taki upp þann sið hægt og rólega, án þess að nota samskonar dómstóla og rannsóknarnefndir, sem þessir ofbeldismenn viðhafa í öðrum löndum, að reyna smátt og smátt að koma þeim skilningi inn hjá þjóðinni, að menn með slíkar öfgaskoðanir geti ekki haft umboð fyrir þjóðfélagið. Menn geta ekki farið með umboð fyrir þjóðfélagið nema því aðeins, að þeir séu með þjóðfélaginu. En hvaða lífsmöguleika hafa þessir menn? mun einhver e. t. v. spyrja. Því er þar til að svara, að þeir hafa alla okkar framleiðslumöguleika. Það eru til hjá okkur vissar atvinnugreinar, sem þeir menn, er hafa komið þannig fram, að þeir verðskulda ekki að hafa trúnað þjóðfélagsins, geta stundað og haft jafnvel meiri tekjur heldur en allir 5 ráðh. til samans. Enda þótt þessi till. verði samþ., geta slíkir menn samt bjargað sér, ef þeir geta grætt á einhverjum atvinnurekstri, því að ekki er hægt að banna þeim það að svo komnu. En ef slíkir menn brjóta meira af sér og gerast brotlegir við greinar hegningarl., má að sjálfsögðu refsa þeim. Ég held, að ég taki aðeins eitt dæmi áður en ég lýk máli mínu,, til þess að sýna, hve undarlega miklu valdi þessi alþjóðlegi áróður af ýmsum lit getur náð yfir mönnum. Það er ung kona hér í þessum bæ, sem ég þekki, því að ég hefi verið kennari hennar. Þetta er mjög vel greind og góð kona, en hún er ekki alveg heilbrigð andlega, því að hún er áhangandi einnar þessarar ofbeldisstefnu. Hún sagði við einn þeirra, er vinna við Kaupfélag Reykjavíkur og nágrennis: ,.Blessað barn ert þú, að þú skulir halda, að Rússar hafi ráðizt á Finnland, því að Finnar réðust á Rússa. Rússar viðurkenndu það, að fyrir nokkrum mánuðum hefðu heyrzt skotdrunur á landamærunum, og þá voru landamæraskærur byrjaðar, og Finnar voru byrjaðir að skjóta.“ Þetta er gott dæmi þess, að greindur og vel menntaður maður getur fyrir áhrif þessa undarlega trúboðs orðið alveg fjarri því að vita hin allra einföldustu sannindi, svo sem þau, að finnska þjóðin hafi ekki gert annað en að verja sig, og að hún bauð alla hugsanlega friðarkosti, en rússneska stórveldið hafnaði þeim öllum, og finnska þjóðin var hrjáð og hrakin úr nokkrum hluta landsins af þessu stórveldi, er lét her sinn sækja fram með öllum sínum vígvélum. Nú vil ég spyrja hv. þm.: Er ekki fullkomin ástæða til að taka tillit til þess, að þetta fólk. sem hinn útlendi áróður hefir ginni, svo að það hefir hliðstætt viðhorf við Guðmund góða, sé þannig á vegi statt að því megi treysta til að vinna íslenzku þjóðfélagi gagn í trúnaðarstöðum? Einn frumlegur íslenzkur sagnfræðingur, sem að mörgu gefur gaum, hefir komið með þá kenningu, að þegar ófarnaðurinn var kominn inn í hið íslenzka þjóðfélag og útlendur áróður var að byrja að festa hér rætur, hafi Íslendingar verið svo vel á verði gagnvart þessari afstöðu, að þeir byrjuðu á því að gera Þorlák biskup Þórhallsson að dýrlingi og litlu síðar gerðu þeir Jón Ögmundsson einnig að dýrlingi. Það var þvert á móti boði rómversk-kaþólsku kirkjunnar að búa til dýrlinga, nema því aðeins, að þeir hefðu hina réttu línu, og það mál varð að bera undir Moskva þeirra tíma, páfann í Róm. Íslendingar gerðu þetta beinlínis til þess að verja sig fyrir hinu trúarlega og jafnframt pólitíska trúboði þeirra tíma, og líka til þess að tryggja sig gegn því, að dýrlingatrúin yrði greidd óhæfilega dýru verði. Íslenzka þjóðin var of fátæk til skattgreiðslu til hinna alþjóðlegu dýrlinga. Það er dálítið ánægjulegt fyrir okkur núlifandi Íslendinga, sem eftir langar hörmungar erum að byggja upp okkar frelsi, að minnast þess, hvernig forfeður okkar reyndu af öllum mætti að berjast gegn hinu alþjóðlega og hættulega valdi kirkjunnar, en þar var hættan fólgin á þeim tímum. Ég býst ekki við, m.a. af því, að ég er ofurlitið kvefaður, að ég muni taka aftur til máls um þetta mál, nema mér gefist beinlinis tilefni til þess. Ég álít, að þetta mál liggi ákaflega ljóst fyrir. Ég býst ekki við, enda hefi ég ekki hugsað mér að sannfæra neinn, að ég hafi sannfært menn um réttmæti þess. Ég ætlaði aðeins að reifa málið frá hlið okkar flm. þess. Ég geri ekki ráð fyrir framhaldi þessarar umr. Ég get ímyndað mér, að það verði stungið upp á því af einhverjum hv. þm. að setja málið í n.: um það get ég vitanlega ekkert sagt. En ég tel það alveg óþarft, málið er alveg ljóst. Ég tel, að það beri vott um, að þm. skilji ekki fullkomlega þessa tíma, ef þeir telja hægt að komast hjá því að taka hiklausa afstöðu, eða þeir greiða atkv. gegn því. Ég vil skjóta því til hæstv. forseta, að hann reyni að hraða afgreiðslu þessa máls, svo að málið verði rætt og afgr. á undan fjárl.

*Félmrh. (Stefán Jóh. Stefánsson): Mér þykir rétt að minnast nokkrum orðum á það málefni, sem liggur til grundvallar till. á þskj. 260. Það er öllum þingheimi mjög vel kunnugt, að á síðustu og ég held að e. t. v. mætti segja verstu tímum hefir orðið allverulegt umrót í heiminum. Yfir löndin hafa flætt stefnur, sumpart með hvatvísum forgangsmönnum, og valdið róttækri umturnun. Við Íslendingar höfum frá því að hér var sett ríki á stofn í raun og veru, þótt misjafnlega hafi gengið, kostað kapps um það, að fólkið, sem í landinu byggi, réði lögum og lofum„ og að þjóðskipulagið væri byggt upp eftir þeirri meginreglu, að það væri meiri hl., sem réði á hverjum tíma í þjóðfélaginu. Að vísu höfum við Íslendingar eins og flestar aðrar þjóðir haft tímabil, þegar l. voru lítilsvirt og hnefarétturinn látinn ganga fyrir atkvæðisréttinum. En sérstaklega eftir að við á síðustu öld fengum meira lýðfrelsi heldur en áður var, þá hefir það gengið eins og rauður þráður gegnum stjórnmálabaráttuna og yfirlýsingar flestra þeirra aðalstjórnmálaflokka, sem starfað hafa hér á Íslandi, að það sé meiri hl., sem eigi að ráða á hverjum tíma, þ. e. a. s. sá meiri hl. fulltrúa, sem þjóðin velur sér til þess að leysa úr ágreiningsefnunum og til að setja l. og reglur fyrir þjóðina. Hinsvegar er það jafnljóst, að nú er viða orðið þannig umhorfs í heiminum, að ekki er lengur gildandi þetta fyrirkomulag á ákvörðun þegnanna um skipulag og málefni þjóðfélagsins. Í staðinn fyrir lýðræðið, sem er fólgið í því, eins og allur þingheimur veit mætavel, að meiri hl. í d. þingsins hefir lögformlega rétt til að ákveða, hverjir stjórna landinu og setja þjóðinni l. og reglur, þá hefir annað þjóðskipulag komið upp, og það hefir þegar sigrað í nokkrum löndum, þar sem almenningur er útilokaður frá að hafa áhrif á opinber málefni, og fólkið er stundum hindrað með hervaldi frá því að ráða lögum og lofum í þessum löndum. Það má segja, að á síðustu tímum hafi komizt á tvennskonar skipun á skipulagi þjóðfélagsmála, annarsvegar lýðræðið og hinsvegar einræðis- og einveldisstefnurnar. Ekki má blanda þessu saman við það mál, hvernig eigi að innrétta þjóðfélagið, því að slíkt getur verið með ýmsum hætti. Þótt fullkomið lýðræði ríki, þá vita þm. mjög vel, að stjórnarskipun landanna er með ýmsum hætti. Menn getur að sjálfsögðu greint mjög á um það, hvernig eigi að stjórna landinu og hvaða fulltrúa eigi að velja til þess að hafa stj. landsins með höndum. En til þess að lenda ekki í almennum hugleiðingum um þetta meira en orðið er, vil ég bara benda á það, sem öllum þm. er ljóst, að stefnur þær, sem berjast víða um völdin í þjóðfélögunum, eru annarsvegar einræðis- og hinsvegar lýðræðisstefnan. Nú er það einkenni hins fullkomna lýðræðis, að leyfa mönnum að tala og skrifa innan þeirra sæmilegu ramma, sem þjóðfélagið setur á hverjum tíma. Þó er ekki frjálst að ræða og rita með hótunum um ofbeldi eða annað slíkt. Það er líka mjög eðlilegt, að slíkt sé hindrað, og er einkenni lýðræðisþjóðfélagsins sjálfs. Um leið og lýðræðisþjóðfélagið verndar sitt skipulag með því að halda fram kenningum sínum um það, að það sé tryggasta og öruggasta skipulagið innan þjóðfélagsins, þá verður það að gæta þess, að það sé ekki sýnd of mikil linkind og of mikið umburðarlyndi með þeim öflum, sem vaða uppi og hafa það höfuðmarkmið að grafa undan lýðræðisskipulaginu. Það hefir stundum verið sagt um lýðveldisstj. á Þýzkalandi, sem var sett á stofn árið 1918, að það hafi orðið Weimar-lýðveldinu að falli, að það hafi verið of siðfágað og of umburðarlynt í garð andstæðinganna, og þeir, sem héldu því uppi og áttu að gefa því innihald, hafi verið of vægir. Í æðstu röðum hins nýja þýzka lýðveldis drottnuðu menn, sem hugsuðu fyrst og fremst um það, allt frá stofnun þess, að verða því að falli. Í æðstu dómstólum og æðstu herstjórn þýzka ríkisins sátu þessir menn, sem notuðu vinnubrögð sín og áhrif til þess að grafa undan tilverumöguleikum hins nýja lýðræðisfyrirkomulags í Þýzkalandi, og þetta lýðræði féll. Ég skal ekkert segja um það, hve mikinn þátt þetta umburðarlyndi Weimar-lýðveldisins þýzka við óvægna andstæðinga, sem ekki skirrðust við að nota hvert tækifæri, sem opinberar stöður og aðstæður þjóðfélagsins veittu þeim til að steypa lýðræðinu, hafi átt í því, að það féll. En ég hika ekki við að fullyrða, að slíkt umburðarlyndi hafi átt mikinn þátt í því, að lýðræðið leið þar undir lok. Við, sem trúum á lýðræðið sem hið ákjósanlegasta skipulagsform, hljótum líka að hugsa um það, að það verða að vera takmörk fyrir því, sem leyfa má af áróðri gegn þessu skipulagi. Við viljum vernda það framar öllu öðru, og þá má undanhald okkar og umburðarlyndi ekki ganga svo langt við höfuðandstæðinga okkar, sem vilja fella þjóðskipulag okkar í rústir, að við gefum þeim beinlínis betri aðstöðu til þess að ná sínum tilgangi. Við viljum vernda lýðræðið, halda því uppi og gera það fullkomnara og betra. Það getur líka orðið svo einmitt nú á síðustu tímum, eftir að ný stórveldastyrjöld hefir brotizt út, að litlu lýðræðisþjóðirnar læri af reynslu sögunnar og þeim verði ljóst, að það dugir ekki eintóm bliða og linkind við andstæðingana, sízt þá andstæðinga, sem eiga bæði volduga krafta og sterka stuðningsmenn að baki sér, e. t. v. í heilum stórveldum. Það dugir ekki tóm línkind og umburðarlyndi við þá menn, sem róa að því öllum árum að steypa lýðræðisskipulaginu. Við munum eftir því allur þingheimur, þegar eitt af mestu stóveldum og eitt af mestu herveldum heimsins réðst um mánaðamótin nóv. og des. síðastl. ár á eina minnstu lýðræðisþjóðina hér í Norðurálfu, sem haldið hafði uppi lýðveldisskipulagi sínu endurheimtu um 20 ára skeið. Ég man eftir því, að sá svipur var þá á þingheimi og meiri hluta landsmanna, að þeim þótti sem hér hefðu gerzt stórtíðindi, og illt til þess að vita, ef litla finnska þjóðin yrði kúguð, og í stað lýðræðis kæmi þar útgarðaríki einvaldsríkisins rússneska fyrir austan. Þá var það einmitt, að allir alþingismenn í Alþfl., Framsfl., Sjálfstfl. og Bændafl. gáfu yfirlýsingu hér í sölum Alþ., og mun hún áreiðanlega hafa verið í samræmi við huga margra þúsunda hinnar íslenzku þjóðar. Með leyfi hæstv. forseta ætla ég að rifja upp þessa yfirlýsingu, sem hljóðar svo: „Vegna þeirrar afstöðu, er Kommfl., sem hér starfar undir nafninu Sameiningarflokkur alþýðu - sósialistaflokkurinn, þm. þess flokks og málgögn hafa markað sér til frelsis, réttinda og lýðræðis smáþjóðanna síðustu vikurnar, og alveg sérstaklega viðvíkjandi málefnum Finnlands, lýsa undirritaðir alþingismenn yfir því, að þeir telja virðingu Alþ. misboðið með þingsetu fulltrúa slíks flokks.“ Þetta var viljayfirlýsing Alþ. út af þeim atburðum, sem um þetta leyti dundu yfir úti í heimi, út af þeim atburðum, er ollu svo miklu róti í hugum manna, að mikill meiri hl. íslenzku þjóðarinnar fordæmdi slíkt athæfi og fann ekki nógu hörð orð í málinu til að lýsa andúð sinni gegn því. Aftur á móti var lítil klíka hér á landi, sem lofaði þessar aðfarir og taldi þær réttar og eðlilegar. Það getur vel verið, að Finnar hafi ekki getað hindrað það, að áróðri væri beitt innan Finnlands sjálfs til að ákalla stórveldið við hliðina um það að hafa áhrif á stjórnskipulag Finnlands. Það voru áreiðanlega til menn með sama hugarfari sem Kuusinen, sem um 20 ára skeið hafði beint ákalli sínu austur til Moskva til að biðja um hjálp handa finnsku kommúnistunum til þess að gerbreyta þjóðskipulaginu finnska og færa það í einræðisátt eftir þeirra huga og kenningum. Það var kallað í 20 ár, og eftir 20 ár var kallinu hlýtt. Hve mikil áhrif þetta kall í 20 ár hefir haft á þá viðburði, sem gerzt hafa nú síðustu mánuðina, er ómögulegt að segja um með vissu. Það eru til í hverju þjóðfélagi menn, sem halda uppi slíku tali og ákalla stórveldin um að hjálpa sér með einhverju móti til að hafa áhrif á lýðræðisskipulagið. Þeir eygja þá leið, að því verði gerbreytt með ofbeldi. Við getum ekki að vísu hindrað það, samkv. skipulagi lýðræðisins, að þeir fái að halda áfram með sín köll og hróp. En við getum hindrað það, að þessir menn fái aukna og betri aðstöðu innan þjóðfélagsins til að gera köll sín áhrifaríkari og meiri líkindi til, að þeim verði hlýtt. Ég sagði áðan, að það væri auðséð, að litlu lýðræðisþjóðirnar muni nú læra af hinni sorglegu reynslu sögunnar undanfarið og hugsi sig um betur en áður. Þær munu sjá, að ekki dugir að halda lengra á þeirri braut, að sýna linkind og umburðarlyndi gegn þeim, sem keppa að því af öllum mætti að ráða niðurlögum lýðræðisskipulagsins. Ég get bent á það, að einmitt nú nýlega hafa verið gerðar ákvarðanir um það á löggjafarþingi Svía. Þær ákvarðanir voru m. a. í því fólgnar, að neita að flytja blöð og tímarit sænskra kommúnista með ríkisjárnbrautunum eða öðrum tækjum, sem ríkið hefir til sinna eigin umráða. Löggjafarþing Svía hefir ákveðið að banna að nota ríkisjárnbrautirnar til að breiða út kommúnistísk rit. Í grg., sem fyrir þessu var gerð af dómsmrh. Svía, var þess getið, að full ástæða væri til þessa, þar sem blöð kommúnista væru með hótanir í garð stjórnarvaldanna hvað eftir annað. Þess háttar hótanir gætu valdið hættu fyrir öryggi ríkisins og skaðað afstöðu sænska ríkisins til annara ríkja, ef þar fengi að vaxa upp áróður, er hefði þann tilgang að velta þjóðskipulaginu með hjálp er lends stórveldis og með ofbeldi. Þess vegna taldi sænska stj. rétt að hindra, að þeim yrði hjálpað með því að láta járnbrautir og bila ríkisins flytja þennan boðskap út um byggðir landsins. Þetta er ekki einsdæmi. Nýtt viðhorf er runnið upp hjá litlu lýðræðisþjóðunum vegna reynslu síðustu og verstu tíma. Dómsmrh. sænski bætti því við, að það væri ástæða til að gera ráðstafanir til að taka til sérstakrar athugunar félagsskap og samastað þeirra manna innan sænska ríkisins, er ynnu að því með ofbeldi og aðstoð erlendra valda að kollvarpa lýðræðisskipulaginu. Það er áreiðalega von á meiri og ríkari ráðstöfunum úr þeirri átt. Víða annarstaðar á Norðurlöndum eru gerðar ráðstafanir til verndar því skipulagi, er stjórnarvöld landanna vilja halda uppi, lýðræðisskipulaginu. Ég tel reyndar rétt, að sú till., sem liggur hér fyrir, eigi að vera að efni til rökrétt áframhald og afleiðing þeirrar viljayfirlýsingar, sem mikill meiri hl. þingheims gaf hér 4. des. síðastl. Ég tel rétt, að hér sé endurtekin viljayfirlýsing Alþ. um það, að það vilji ekki hlynna að því, að gefa þeim mönnum sérstaka aðstöðu í þjóðfélaginu, sem sjálfsagt nota allt sitt afl, allan sinn áróður og alla sína tækni til þess að leggja að grunni sjálft lýðræðisskipulagið. Þess vegna er viljayfirlýsing Alþ. um þetta atriði í beinu áframhaldi af þeirri viljayfirlýsingu, sem hér var farið fram á 4. des. síðastl. Það getur vel verið, að ágreiningur rísi upp um það, hvað sé heppilegasta aðferð til þess að verja lýðræðisskipulagið fyrir skæðum og ófyrirleitnum andstæðingum innan þjóðfélagsins. Ég ætla, að þeir flokkar, sem stóðu að yfirlýsingunni í vetur, muni einnig geta orðið sammála um þessa yfirlýsingu. Það er að öllu leyti nauðsynlegt að gera ráðstafanir til að vernda sjálfstæðið og lýðræðisskipulagið í landinu fyrir þeim alvarlegu hættum, sem steðja að því innan að með aðstoð utan frá. Þingheimi verður að vera ljóst, að hér dugir ekki að fljóta sofandi að feigðarósi. Ég legg enga sérstaka áherzlu á, hvort þessi yfirlýsing verður samþ. í þessu formi eða hinu, og hvort ákvarðanir Alþ. ganga þessa leið eða hina. Aðalatriðið er, að Alþ. sýni vilja til að vernda, fullkomna og bæta það skipulag, sem íslenzka lýðveldið byggist á. Ég hefi ekkert á móti því, að þetta mál fari til n. til skjótrar ákvörðunar, og ég hefi heldur ekkert á móti því, þó að aðrar yfirlýsingar komi fram um þetta efni. Aðalatriðið er, að haldið sé áfram á þeirri réttu braut, sem mörkuð var 4. des. síðastl., að Alþ. haldi verndarhendi sinni yfir lýðræðisskipulaginu í landinu, og gerðar séu allar þær skynsamlegar ráðstafanir, sem til þess eru hugsanlegar. Lýðræðið verður að verja sig sjálft á sinn eiginn hátt. Við óskum ekki eftir því, að Pétur og Páll, sem vill ráðast á lýðræðisskipulagið, fái ekki að tala eða skrifa, en hann má ekki tala, ekki skrifa og ekki starfa á þá lund, að ósamboðið sé sjálfu lýðræðisskipulaginu. Það á að vernda sína tilveru með eigin starfsaðferðum, en það má ekki láta geigvænlegar árásir sem vind um eyrun þjóta, þótt ekkert sé til varnar, heldur sigra í þeirri baráttu eftir reglum hins rétta lýðræðis. Það er hreinasti misskilningur, að lýðræðið eigi að gefa Pétri og Páli ótakmarkað frelsi til að láta í ljós þær skoðanir á opinberum málum, sem gætu orðið til að fella hið íslenzka lýðveldi með aðstoð útlendrar einræðisstefnu. Ég vildi láta þessi almennu orð falla um málefni það, sem liggur til grundvallar till. til þál. á þskj. 260. En ég vil að lokum endurtaka það, að fyrir mér er ekkert höfuðatriði, hvort formið er þetta eða hitt, eða hvort aðferðin er þessi eða hin, sem leitt gæti að þessu marki, heldur það, að halda uppi eðlilegri lögvernd og lýðræði í landinu.

Vilmundur Jónsson Till. sú til þál., sem hér liggur fyrir til umr. og nú hefir verið mælt fyrir, hreyfir við svo þýðingarmiklu vandamáli, að hún er að mínum dómi og ýmissa annara hv. þm. of losaralega hugsuð og orðuð af of flausturslegri og fyrirhyggjulausri léttúð til þess að hæfa jafnháalvarlegu úrlausnarefni og því, hvernig vernda skuli lýðræðið í landinu og sjálfstæði ríkisins gegn aðsteðjandi hættum. Lýðræði í ekki mjög rúmri merkingu er það, að sameiginlegum málum þjóðfélags ráði vilji meiri hl. þjóðarinnar eins og hann birtist við almennar, frjálsar kosningar, framkvæmdur af réttkjörnum fulltrúum og framkvæmdunum hagað eftir þeim reglum, sem þeir setja, en þjóðinni gefst síðan kostur á við hverjar kosningar að hafa áhrif á að breyta. Um lýðræði skilgreint á þennan hátt getur okkur, fylgjendum næsta óskyldra stjórmálaflokka, komið saman - og vonandi meira en að nafni til. Þó að ýmsum okkar kunni jafnvel til skamms tíma að hafa fundizt fátt um slíkt lýðræði - sumum fyrir það, hvers því væri vant, en öðrum þótt það um of ríflega skammtað - ætla ég, að atburðir síðustu tíma hafi mátt sannfæra okkur og margan hálfvolgan fylgjanda lýðræðisins um, hvað í húfi er, ef víkið er af grundvelli þess og horfið til mótsetningar lýðræðisins: einræðisins í einu formi eða öðru. Vissulega hafa þeir atburðir mátt gera okkur umburðarlyndari við sjálfsagða ófullkomleika og vankanta lýðræðisins, sem eru ekki vandfundnir: margvíslegar mótsagnir þess varðandi almenn réttindi, seinagangur, skriffinnska, orðaglamur, úlfúð og illdeilur, málamiðlanir, hálfverk í flestum efnum og spilling í mörgum greinum. Okkur hafa gefizt gildar ástæður til að minnast þess, að þrátt fyrir alla sína veikleika hefir lýðræðið til þessa dags reynzt hvorttveggja í senn: öflugast í vörn og þegar til lengdar lætur drýgst í sókn fyrir þeim mannréttindum, sem ein eru fær um að tryggja til nokkurrar frambúðar friðsamlegt samfélag mannanna, er skilið eigi að heita þjóðfélag - að ég tali ekki um menningarþjóðfélag. Og þegar öllu er á botninn hvolft, lofar lýðræðið enn beztu um, að þjóðfélögin nái undir merkjum þess lengst í átt þeirrar fullkomnunar, sem beztu og réttsýnustu menn fyrr og síðar hefir dreymt um. Bezt horfir þetta með þeim þjóðum, sem kalla má, að lýðræðishugsjónin sé í blóðið borin, sumpart og sennilega fyrst og fremst vegna lyndiseinkunna þeirra, þ. e. skapfestu eða hæfileika til rólegrar, skynsamlegrar yfirvegunar, en óbeitar á geðæsingum og loftköstum eftir duttlungum tilfinninganna, en einnig fyrir erfðavenjur og langa tamningu. Er hér ekki sízt að gefa Norðurlandaþjóðanna, sem við teljumst til, og má því segja, að við höfum ásamt þeim sérstakar skyldur að rækja, þar sem er varðveizla lýðræðisins og jafnframt, m. a. fyrir smæðar sakir, bezta möguleika til að gæta þess - ef við og þær fáum þá að vera í friði fyrir voldugri þjóðum, sem haldnar eru öðrum og verri anda. Þau mannréttindi, sem lýðræðið hefir einkum talið sér til gildis að tryggja, og við, sem teljum okkur fylgja lýðræði og órar fyrir því, hvað það þýðir, teljum að í lengstu lög eigi að tryggja borgurum hvers lýðræðisþjóðfélags, eru hugsanafrelsi, skoðanafrelsi, þar með talið frelsi til að láta í ljós hugsanir sínar og skoðanir, atvinnufrelsi og sem fullkomnast réttaröryggi. Þessi réttindi eru einkum dýrmæt pólitískum minni hl. í þjóðfélögunum, en það hafa þótt höfuðeinkenni og aðalsmerki lýðræðisskipulagsins, að það tryggði minni hlutanum slík réttindi, enda taki jafnan til hans sem fyllst tillit. Nú bjóða nokkrir vinir lýðræðisins, og þar á meðal þeir, sem einna fjálglegast hafa barið sér á brjóst af umhyggju fyrir því, sjálfu hv. sameinuðu Alþ. upp á að samþ. að kalla má aðgæzlulaust og fyrirvaralítið, líkt og væri húrrahróp fyrir konunginum, ályktun, sem stefnir berlega að því - hvetur til þess, að þurrkuð verði út í einni stroku öll þessi réttindi lýðræðisins, er eiga að vera þraultryggð í sjálfri stjórnarskránni: hugsanafrelsi, skoðanafrelsi., atvinnufrelsi og réttaröryggi. Mætti lýðræðið gera að sínum orðum hið fornkveðna: Guð verndi mig fyrir vinum mínum. Í till. eru fingurnir ekki lagðir í milli. Ef „vitanlegt“ er, segir þar. Hverjum? Hverjum sem er: Pétri eða Páli, Jóni eða Jónasi. Ef „vitanlegt er“ - slíkt þarf ekki að viðurkennast og enn síður að sannast fyrir dómstólum - að þú eða ég hafi hættulegar skoðanir, eða jafnvel hugsanir, að þú eða ég „vilji“ illa eða sé í vafasömum félagsskap, eða einum eða öðrum of auðsveipur - eða „á annari bylgjulengd“, eins og það hefir verið kallað, er það nægilegt til að flæma þig eða míg frá atvinnu og bjargráðum og stimpla óverðugan alls „trausts og viðurkenningar“ þjóðfélagsins. Hafi annar verið viðurkenndur samvizkusamur embættismaður, skal sú viðurkenning af honum tekin. Sé hinn viðurkennt þjóðskáld, skal hann ekki vera það lengur. Hafi hann ort kvæði á borð við Hulduljóð, skal það vera eftir ókunnan höfund. Við könnumst við fyrirmyndina. Að vísu er látið í veðri vaka, að hér sé aðeins átt við kommúnista - og ef til vill nazista - sem nú er mjög mikið samkomulag um, að hafi sérstaklega hættulegar skoðanir, a. m. k. hinir fyrrnefndu - en að því ógleymdu, að jafnvel kommúnistar eru líka menn og borgarar þessa þjóðfélags, hver er öruggur um, að ekki verði þá og þegar, e. t. v. eftir viðeigandi snuður og njósnir, ef ekki ljúgvitni, „vitanlegt“ um hann, ef á liggur að ýta við honum, að hann sé kommúnisti? Ég ætla, að ekki sé lengra síðan en í vetur, að sjálfur höfundur og hv. aðalflm. þessarar till. gaf það vel í skyn, bæði í ræðu og riti, að ekki aðeins ég og hv. 9. landsk. þm. (ÁJ), bersyndugir menn, værum - ef ekki kommúnistar, þá þeim mjög nærri standandi, - heldur mjög margir aðrir hv. þm., til þess mun ólíklegri, og þeirra á meðal hv. 4. þm. Reykv., Pétur Halldórsson borgarstjóri, að ég ekki minnist á prófessor Sigurð Nordal og „skáldin sjö“. Og fyrir hvað? Fyrir það, að við dirfðumst að treysta Alþingi og þar á meðal sjálfum okkur ekki miður til að úthluta styrkjum til skálda og listamanna en sjálfum honum ! Þá mætti hv. aðalflm. vera minnugur þess, að árum ef ekki áratugum saman hefir hann sjálfur því nær daglega verið titlaður kommúnisti. Það hefir verið „vitanlegt“ um hann, eins og hann orðar það í till. Og hann er jafnvel hvergi nærri laus undan þessum grunsemdum enn. Nú er ég sannfærður um, að fyrr á árum voru þetta staðiaus brigzl. Ég er því miður ekki öldungis eins öruggur um tilhæfuleysi bandalags hans við kommúnista hin síðustu ár - honum að vísu óvitandi bandalags. Það eru fleiri en kommúnistar, sem hafa orðið varir við og fengið á að kenna hinu hálf- og alnazistiska ófrelsi, íhlutunarsemi, slettirekuskap, snuðri og jafnvel hótunum, sem virðist vera að leggjast eins og pestarfarg yfir allt andlegt líf í þessu landi. Og það fer ekki dult, hver hefir valið sig til þess að veifa þar þrælasvipunni, sem þessi tillaga er einn hnúturinn á. En þess háttar andlegur „terror“ skapar framar öllu öðru kommúnismanum tilverumöguleika, ef ekki beinlínis tilverurétt, og skiptir ekki máli, þó að hann kunni að hafa verið upphaflega vakinn af brekum kommúnista og komi þeim e. t. v. fyrst í stað einkum í koll. Hér er ég kominn að kjarna málsins og aðalatriði. Á að flana að því að snúa allri pólitík í þessu landi upp í baráttu á milli kommúnisma annarsvegar og nazisma hinsvegar, þar til yfir lýkur í þeirri baráttu? Þetta skiptir öllu máli fyrir unnendur lýðræðisins, því að hvor sem sigrar, er því búinn fullkominn ósigur. Ég vil, að við gripum tækifærið, stöldrum við andspænis þessari till., tökum okkur umhugsunarfrest og athugum okkar gang. Ég get mér þess til, ef við svörum spurningunni játandi, að einhverjum okkar veiti ef til vill ekki af að hugsa sig stundarkorn um, í hvorn óaldarflokkinn þeir eigi þá að skipa sér. Um mig er það að segja, að ég vil ekki gefa lýðræðið og helztu landvinninga þess að öllu óreyndu upp á bátinn, og hið sama veit ég um nokkra hv. þm. úr öllum stjórnarflokkunum. Ég hefi jafnvel ástæðu til að halda, að þeir séu ánægjulega margir. Mér er það ljóst, sjálfsagt eins ljóst og hverjum öðrum, að lýðræðið hér á landi, eins og annarstaðar, á nú í vök að verjast, og hið sama sjálfstæði ríkisins. Steðja hættur að hvorutveggja úr ýmsum áttum. Er ég þannig ekki ugglaus um„ að lýðræðinu og skipulagsháttum þess kunni að stafa nokkur hætta af sjálfu sér, eða réttara sagt: ég veit það með vissu. Væri ekki full ástæða til að athuga það atriði vandlega, ef úr kynni að mega bæta? Þá geri ég engan veginn lítið úr þeirri hættu, sem lýðræðinu stendur af þeim, er beinlínis játast til ofbeldisflokkanna, staðráðnir í að kollvarpa lýðræðinu, og hirði ég aldrei, hve fagurt þeir mæla um að endurreisa það aftur í fullkomnari mynd. Vísa ég um það bæði til Rússlands og Þýzkalands. Í viðskiptum sínum við þessa flokka er lýðræðið vissulega statt í hættulegu öngþveiti og sjálfheldu. Annarsvegar er að rétta þeim andvaralaust upp í hendurnar öll réttindi lýðræðisins og horfa á þá nota þau til að grafa undan því, og hinsvegar er sú bráða hætta, að lýðræðið verði gripið því hysteriska fáti geðæsingamanna, að það afnemi sjálft sig til þess að andstæðingunum gefist ekki tóm til að tortíma því. En þetta er að láta sér farast eins og manni, sem bjargar sér undan brennuvargi með því að brenna sjálfur upp býli sitt. Ég er ekki við því búinn að segja til um, hvað upp skuli taka, en að óreyndu vil ég ekki trúa því, að hér megi ekki með góðri aðgæzlu finna skynsamlegan og hallkvæman meðalveg, lýðræðinu samboðinn. Loks tel ég þá hættu, sem hvorutveggja: lýðræðinu og sjálfstæði ríkisins, stendur af þeim, sem mjög mæna nú til annara landa um íhlutun mála hér. Má svo fara, að skilgreining þess, sem nefnt er landráð-, og viðurlög við þeim brotum reynist fyrr en varir algerlega úrelt, og ætla ég fulla ástæðu til að taka það til mjög rækilegrar endurskoðunar. Í samræmi við það, sem ég hefi nú leyft mér að segja, er það, að ég vil beiðast leyfis hæstv. forseta til að bera fram skrifl. brtt. við þáltill. þá, sem fyrir liggur. Það, sem skorta kann á, að hv. þm. hafi skilið, hvað ég er að fara, vænti ég, að þeim verði ljóst, er þeir heyra brtt. Meðflm. mínir að henni eru þeir hv. 9. landsk. (ÁJ) og hv. þm. Barð. (BJ), en mér er skylt að geta þess, að á grg. minni fyrir henni bera þeir að sjálfsögðu enga ábyrgð. Fer ef til vill eins vel á því, að ég lesi brtt. sjálfur, ef hæstv. forseti vill gefa mér það til leyfis. Hún er svo hljóðandi: „I. Tillgr. skal orða svo: Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að láta fara fram athugun á því, hvernig hið íslenzka lýðræði fái bezt fest sig í sessi og varizt jafnt áróðri sem undirróðri ofbeldisflokkanna og annara andstæðinga lýðræðisskipulagsins, með sérstöku tilliti til þess, að einstökum mönnum, stofnunum, félögum eða flokkum haldist ekki uppi að nota sér réttindi lýðræðisins til að grafa undan því og síðan torfíma því, en jafnframt með sem fyllstu tilliti til þess, að lýðræðið beiti jafnan þeim aðferðum sér til varnar, er sem bezt fái samrýmzt anda þess og því, að ekki leiði til þess, að það verði sér sjálfu að falli. Athugunum þessum verði lokið fyrir næsta Alþingi og svo frá þeim gengið, að þær geti orðið undirstaða löggjafar um þessi efni, ef tiltækilegt þykir. Í sambandi við þetta láti ríkisstjórnin endurskoða ákvæði íslenzkrar löggjafar varðandi landráð og leggi niðurstöður sínar fyrir næsta Alþingi.

Forseti (HG): Mér hefir borizt brtt. frá hv. þm. N.-Ísf. við till. þá til þál., sem nú er til umr. Það þarf tvennskonar afbrigði til þess, að hún megi koma fyrir.

*Einar Olgeirsson: Till. sú, til þál., sem hér liggur fyrir, er þannig, eins og hv. þm. N.-Ísf. tók fram, að langt er fyrir neðan virðingu Alþ. að bera hana fram. Hún virðist undarlega sett saman af mótsögnum, hugsanavillum og ákvæðum, sem brjóta í bág við lög þjóðfélagsins, og þess undarlegra er, að meira að segja einn meðlimur ríkisstj. skuli hafa borið hana fram. Eitt af því, sem hefir þótt sjálfsagður grundvöllur undir öllum l. í lýðræðislöndunum, er það, að allir væru jafnir fyrir lögunum. En hér er gengið út frá því, án þess að breyta stjórnarskránni á nokkurn hátt, að hætta þessu jafnrétti. Það hefir alltaf verið skoðað sem grundvallaratriði í allri íslenzkri löggjöf, að einn maður sé álitinn saklaus af því, sem á hann er borið, þar til tekizt hefir að sanna sekt hans. En með þessari þáltill. kemur ný stefna fram á sjónarsviðið, að einn maður sé fundinn sekur, svo framarlega sem hann „vilji“ gera eitthvað illt, og skuli sæta harðri refsingu. Hér er hvorki um að ræða orð eða athafnir, heldur er dæmt eftir hugrenningum fólksins, eða eftir því, sem búizt er við, því að enginn getur dæmt um hugsanir fólks, nema það gefi þær í skyn með einhverju móti. Þetta er hættulegt þjóðfélagi, þar sem hver einstaklingur á alla atvinnu komna undir náð valdhafanna, og alveg dæmalaust, að menn skuli kveða upp úr með þessa hugmynd innan Alþ. Það er jafnvel ætlazt til þess, að þm. fari að ræða svona nokkuð í fullri alvöru. Hv. þm. hafa tekið eftir því, að þeir 2 hv. ræðumenn, sem mælt hafa fyrir þessari till., hafa ekki komið með eitt einasta atriði til að sanna mál sitt og að hvaða leyti nauðsynlegt sé að refsa mönnum fyrir svokallaðar „hugrenningasyndir“. Það er því underlegra og hlálegra að koma fram með slíka þáltill. og þá, sem hér liggur fyrir, þar sem vitað er, að þungar refsingar liggja við, er menn í trúnaðarstöðum reyna að koma landinu undir erlend ríki. Hvað segja íslenzku hegningarlögin við því, ef menn eru uppvísir að því að fremja landráð? Það gildir hvorki meira né minna en 16 ára fangelsi. Svo kemur fram till. á Alþ., þar sem segir, að menn, sem „vilji“ gera þetta, eigi ekki að hafa á hendi trúnaðarstörf, - og er undarlegt, að menn, sem setið hafa á Alþ. í mörg ár, skuli koma fram með slíka firru. Það er harla undarlegt, að hægt skuli vera að fá 3 flm. að þessari till., þó að reyndar aðeins 2 séu þm., og því undarlegra, að tveir af þessum hv. flm. skuli tala fyrir henni af miklum eldmóði, rétt eins og hér sé alvara á ferðinni hjá þeim. Það er í raun og veru ekki hægt að rökræða till. eins og þá, sem hér liggur fyrir, því að hún brýtur algerlega í bág við allt það, sem gengið er út frá í sambandi við réttindi þingmanna í siðuðu þjóðfélagi. Ef hv. flm. till. tekst að skapa slíkt hugarástand hjá allmörgum í þjóðfélaginu, þá er réttindum Íslendinga hætta búin úr þeirri átt. Þessum mönnum virðist ekki einu sinni vera ljóst það grundvallaratriði, sem hér er um að ræða. Þeir tala um að gerbreyta þjóðskipulaginu, en vita ekki einu sinni, hvað það þýðir. Þessum mönnum virðist það óljóst, þegar þeir eru að koma með heimspekilegar hugleiðingar um mál, sem liggja til grundvallar fyrir borgaralegum réttindum í þjóðfélaginu, hvað það er, sem þeir eru að tala um. Það er vitanlegt, að þetta þjóðskipulag, sem við búum við, svo maður fari út í heimspekilegar hugleiðingar eins og þessir hv. þm. hafa gert, er skapað með byltingu. Þau mannréttindi og það lýðræðisskipulag, sem við búum við, er skapað með byltingu eða á þann hátt, að því þjóðskipulagi, sem fyrir var, var gerbreytt með ofbeldi. Nú segja þessir 2 hv. flm. þessarar till., að eitt sé óhugsandi og óviðunandi að öllu leyti, og það sé að búa við það, að menn hugsi til að breyta þjóðskipulaginu með ofbeldi. Hvað vilja þessir hv. þm. gera við það þjóðskipulag, sem þeir búa við? Vilja þeir fleygja því í burt, af því að það er skapað með ofbeldi? Vilja þeir eyðileggja aftur hinar blessunarríkustu afleiðingar frönsku byltingarinnar, vegna þess að hún gerbreytti hinu gamla einvaldsskipulagi með ofbeldi? Eigum við að eyðileggja allt, sem franska byltingin hefir gert fyrir Evrópu, af því að það er gert með byltingu og ofbeldi? Ég vil svo vitna í það, sem þessir menn segja um hið enska þingstjórnarfyrirkomulag, að það hafi þróazt um margar aldir. En þetta fyrirkomulag er einmitt skapað með byltingu, sem gekk svo langt, að hún endaði þannig, að konungurinn var tekinn af lifi. Hver öld hefir svo breytt því á þann hátt, að millistéttirnar hafa knúið yfirstéttina til að gefa sér réttindi, sem yfirstéttin hefir ekki látið í té nema af ótta við ofbeldi. Ég vil biðja þessa háu herra að líta aftur í tímann og rekja okkar sögu í þúsund ár, ef þeir á annað borð vilja ræða grundvöllinn að okkar þjóðskipulagi nú á tímum. Ég vil segja þeim til fróðleiks, ef þeim er ekki ljóst, hvernig þeir menn hugsuðu, sem sköpuðu núverandi borgaralegt lýðræði, að bæði í þeirri yfirlýsingu, sem amerísku lýðveldin gáfu út, og einnig í frönsku yfirlýsingunni er það talinn einn helgasti réttur einstaklinganna, að steypa hverri stjórn, sem beitir gerræði og vinnur á móti vilja meiri hl., með ofbeldi, ef með þarf. Ég set þetta aðeins fram til þess, að þessir góðu menn athugi nánar, til hvers það myndi leiða, ef farið væri að rekja sögu þessara hluta, sem þeir tala svo digurbarkalega um. Ég minni líka á þetta af því, að ég sé, að í grg. fyrir þáltill. er verið að reyna að koma inn fyrirlitningu á þeim þjóðum, sem kallaðar eru byltingarþjóðir. Ég veit þó ekki betur en að franska þjóðin sé talin hin klassíska byltingarþjóð. Englendingar sköpuðu þingstjórnarfyrirkomulag sitt með byltingu og Bandaríki Norður-Ameríku voru grundvölluð með uppreisn og byltingu. Það er rétt fyrir þessa menn að athuga þetta ef þeir vilja fara út í heimspekilegar hugleiðingar um það þjóðskipulag, sem við búum við. Ég vil biðja þessa háu herra að gleyma ekki okkar íslenzka þjóðfélagi, þegar þeir eru að tala um þessa hluti. Hvernig hefir það verið í þessi rúm þúsund ár, sem Íslendingar hafa búið í þessu landi? Hafa þeir allan tímann búið við almennan kosningarrétt? Hefir meiri hl. fengið að ráða með því að kjósa sína fulltrúa? Ég held ég verði að upplýsa þessa menn um það, að þetta hefir einungis átt sér stað í tæpa hálfa öld, og meiri partinn af þessari hálfu öld á mjög ófullkominn hátt. Það hefir því lengst af á Íslandi verið ráðið ráðum þjóðarinnar án þess að þjóðin hafi notið lýðræðis og án þess að meiri hl. þjóðarinnar hafi verið kvaddur til ráða. Það er bezt fyrir þessa menn að athuga þetta, þegar þeir eru að vitna langt aftur í limann. Lýðræðisskipulag það, sem íslenzka þjóðin á við að búa, er meira að segja skapað undir sterkum áhrifum erlendis frá, og það frá þeim byltingarþjóðum sem verið er að reyna að hallmæla í grg. Okkar beztu fyrirmyndir lýðræðis og frelsis höfum við einmitt sótt til þeirra strauma, sem áttu sér stað, þegar alþýða og millistéttir þessara landa voru að losa sig við einvaldsfyrirkomulagið, sem þá ríkti. Ég ætla svo í öðru lagi, úr því að hv. flm. þessarar till. hafa tekið sig svo alvarlega í þessari þáltill., þó hún verðskuldi það ekki eins og hún er orðuð, að taka þetta til nýrrar athugunar og vita, hvort það myndi ekki í raun og veru hitta þá sjálfa skarpast fyrir, ef farið væri að athuga málið ofan í kjölinn og taka þeirra eigin meiningu bókstaflega. Þeir tala um, að það sé ógurlega ljótt að vilja gerbreyta þjóðskipulaginu með ofbeldi. Ég vil spyrja þessa hv. þm.: Hvað eru þeir sjálfir að gera? Hvað hafa þeir borið hver öðrum á brýn siðasta áratuginn? Það er ekki lengra siðan en 1931, að Sjálfstfl. hélt því fram, að Framsfl. væri að breyta þjóðfélaginu, að svo miklu leyti sem hægt er að skilja það sem pólitískt form, með ofbeldi, hann væri að setja á fót einræðisstjórn. Hann hélt þessu fram í blöðunum, og þingflokkur Sjálfstfl. og þingflokkur Alþfl. stóðu saman um þetta. Það er heldur ekki lengra síðan en við síðustu kosningar að núv. forsrh. upplýsti, að núv. atvmrh. hefði ætlað að brjóta l. hér á landi á þann hátt, að láta fangelsa allmarga áberandi stjórnmálamenn, setja þá í sérstakar fangabúðir og beifa síðan ýmiskonar aðferðum, sem ekki er fullkunnugt, hvernig áttu að vera. Hæstv. forsrh. sló þessu fram í útvarpi fyrir kosningarnár, til þess að sýna fram á, hvernig hann hefði forðað þjóðskipulaginu frá því að verða að meira eða minna leyti breytt með ofbeldi af núv. hæstv. atvmrh. Ég held, að öllum þeim, sem nú sitja í ríkisstj., farist ekki að tala um það að gerbreyta þjóðskipulaginu með byltingu, því þeir ættu að stinga hendinni í eiginn barm og athuga, hvað þeir hafa sagt hver um annan. Ég býst við, að það verði sjálfsagt, ef þeir samþ. till. eins og þessa, að þeir reki hver annan úr ráðherrastóli, því þeir megi þá ekki gegna trúnaðarstörfum fyrir hið íslenzka þjóðfélag. Það kann að vera, að þeim hafi ekki tekizt það, en það er þá nóg að hafa viljað það. Ég ætla að skjóta því hér inn, að einn af þessum mönnum, sem bera hver öðrum á brýn, að þeir vilji gerbreyta þjóðskipulaginu með ofbeldi, og telja hver um sig, að þeir hafi forðað þjóðinni frá byltingu, hefir á síðasta þingi fengið meira vald en nokkur annar maður hefir haft um langan aldur hér á landi, þar sem samþ. voru l. um ríkislögreglu, sem hann getur aukið eins og hann vill og vopnað eins og hann vill. Þegar búið er að gefa slíkum manni svona mikið vald, þá má vera, að þeir, sem legið hafa undir því að vilja gerbreyta þjóðskipulaginu með ofbeldi, megi fara að vara sig. Svo er talað um, að ef menn vilji koma Íslandi undir erlend ríki eða standi í hlýðnisaðstöðu um íslenzk landsmál við valdamenn í öðrum þjóðlöndum, þá sé ekki viðunandi, að þeir gegni trúnaðarstörfum fyrir þjóðfélagið. Ég vil leyfa mér í þessu sambandi að minna þm. Sjálfstfl. á, að í hinu eina tímariti, sem talið er opinbert málgagn Sjálfstfl., „Þjóðinni“, var því haldið fram af opinberum erindreka Sjálfstfl. seinast á árinu 1938, að Íslendingar verði að haga innanríkismálum sínum í samræmi við vilja þeirra manna, sem ráða ríkjum nú í Þýzkalandi og Englandi. „Tíminn“ tók þetta óstinnt upp og sagði, að þarna væri Sjálfstfl. að svívirða íslenzku þjóðina, þar sem hann héldi því fram, að hún yrði í innanlandsmálum sínum að fara eftir því, sem erlendar ríkisstj. vildu. Ég skal ennfremur minna á, að á árinu 1936 gerðust þau tíðindi á Íslandi, að fjármálastjórnin íslenzka gerði samning við þýzku ríkisstj. um bráðabirgðalán handa Íslandi, að því er Morgunblaðið þá tilkynnti. Alþýðublaðið og Verkalýðsblaðið, sem þá kom út, atyrtu þýzku stjórnina, en þá kom grein í Morgunblaðinu um það, að íslenzka ríkisstj. yrði að gripa í taumana og bezt væri fyrir hana að athuga, hvaða skuldbindingar hún hefði gengizt undir í sambandi við lán það, sem íslenzka fjármálastjórnin hafði þá tekið í Þýzkalandi. Þar er verið með hótanir í garð þeirra manna, sem leyfa sér að setja út á gerðir íslenzku stj. Þarna er reynt að hafa áhrif á það, hvað íslenzkir þegnar megi segja og hvaða skoðanir þeir megi láta í ljós. Var þetta hlýðnisaðstaða við valdamenn í öðru þjóðlandi, - eða hvað skyldi það hafa verið? Ég vil nefna eitt dæmi enn í þessu sambandi. Það gerðist árið 1935, að það upplýstist á Alþ., að núv. hæstv. viðskmrh., sem þá var fjmrh. hefði orðið að senda skeyti til London, til þess að gefa yfirlýsingar um það, hverskonar fjármálastjórn þáv. ríkisstj. ætlaði að hafa í frammi á næstu árum. Þetta varð kunnugt, er skeytið var birt. Það var í öðrum anda en stj-.flokkarnir gengu út frá að haga gerðum sínum eftir, þegar þeir gengu til kosninga 1934. Það varð því augljós breyt. á stefnu stj. í sambandi við þá samninga, sem fóru fram í London milli fulltrúa ríkisstj., Magnúsar Sigurðssonar bankastjóra, og þess enska banka, sem þar átti hlut að máli. Þessi stefnubreyt. hafði það í för með sér, að allar lánsútveganir voru stöðvaðar á næstunni. Það var þess vegna af núv. stuðningsflokki ríkisstj., Sjálfstfl., ráðizt á ríkisstj. fyrir það, að hún hefði í raun og veru að meira eða minna leyti lagt fjármál ríkisins undir erlenda valdamenn og hlýðnazt þeim, en brugðizt því, sem þjóðin hefði ætlazt til, að hún gerði. Ég vil ennfremur sérstaklega leyfa mér að mínna hæstv. félmrh. á, út af því, sem hann sagði hér, að viss stjórnmálaflokkur hér á landi, sem nú tekur þátt í ríkisstj., hefir staðið í nánu sambandi við valdamenn erlendra þjóða, en þar á ég við Norðurlönd. Hæstv. ráðh. talaði um það áðan, að dómsmrh. Svía hefði haldið ræðu, þar sem hann hefði sagt, að Svíar væru að koma þessu á hjá sér. Hæstv. féimrh. talaði um þetta af miklum þjósti og sagði, að það væri óhjákvæmilegt, að við hér á Íslandi færum að líkja eftir þeim í þessu. Ég vil nú benda á það, að hæstv. félmrh. er hér meðflm. að till. um það, að menn séu sviptir opinberum trúnaðarstörfum, ef þeir hlýðnast erlendum valdamönnum, en sjálfur er hann í sinni eigin ræðu að fara fram á, að hermt sé eftir erlendum valdamönnum um þetta. Ég vil benda á, að þessi hæstv. ráðh. stendur í nánu og einkennilegu sambandi við þann valdamann erlendar þjóðar, sem hann var að skírskota til, og ég vil sérstaklega vekja eftirtekt þingsins á því, hvort það sé viðeigandi, að strax og erlend þjóð eins og Svíar taka upp hjá sér að gera ákveðnar breyt. á sínum l., þá fari Íslendingar að herma eftir þeim í því. Ég vil ennfremur spyrja, hvort það sé viðeigandi, að utanþingsmaður, eins og hæstv. félmrh. er, komi hér fram og skipi okkur að fara eftir því, sem þessi maður segir úti í Svíþjóð. Ég vil spyrja, hvort það sé viðeigandi og virðingu þingsins samboðið, að þessi hæstv. ráðh. skuli leyfa sér að koma með annað eins, þar sem það er sannað, að þessi hæstv. ráðh. hefir á árinu 1938 fengið að láni til handa einum stjórnmálaflokki hér á landi 250 þús. kr. hjá þeim flokki, sem fer með völd í Svíþjóð, til þess að nota innanlands í stjórnmálaáróður. Ég vil leyfa mér að spyrja, hvort það sé viðeigandi, að þessi hæstv. ráðh. fari hér að tala um þjónustu við erlenda valdamenn, sem heimtar það af Íslendingum, að þeir fari að herma eftir því, sem er að gerast í Svíþjóð. Er það viðeigandi, þegar þessi ráðh. og sá flokkur, sem hann veitir forstöðu, hefir á síðasta ári fengið 30 þús. kr. styrk frá Norðurlöndum til þess að hafa áhrif á stjórnmál á Íslandi? Ég vil biðja þessa háu herra, sem tala með svona miklum þjósti og þykjast hátt upphafnir yfir aðra, að stinga hendinni í eiginn barm, því það gæti þá verið, að þetta hitti þá sjálfa fyrir. Ég vil leyfa mér að spyrja hæstv. ríkisstj. að því, hvað það sé, sem er að gerast í okkar þjóðfélagi nú sem stendur og í afstöðu okkar viðvíkjandi valdamönnum þeirrar erlendu þjóðar, sem mest áhrif hefir gagnvart Íslendingum. en þar á ég við Breta og brezku stjórnina. Í Reykjavík hefir nýlega verið undirskrifaður sérstakur samningur og gerðar sérstakar skuldbindingar, þar sem svo að segja allir kaupsýslumenn, innflytjendur og útflytjendur, voru látnir skrifa undir sérstaka skuldbindingu, þar sem þeir skuldbinda sig til að hlýða í einu og öllu fyrirmælum hinnar brezku innflutningsnefndar um útflutning og innflutning. Á þeim fundi, sem þetta átti sér stað, var mælt fyrir þessari skuldbindingu af Birni Ólafssyni, sem var einn af fulltrúum ríkisstj. við samninga þá, sem fóru fram í Englandi í lok síðasta árs. Hann sagði við þá, sem þarna voru, að það þýddi ekkert annað fyrir þá en undirskrifa þetta, því við yrðum að beygja okkur. Þetta er það, sem er að gerast í okkar þjóðfélagi nú sem stendur. Það var fulltrúi ríkisstj., sem heimtaði það af hinum frjálsbornu Íslendingum, að þeir skrifuðu undir þessa skuldbindingu. Af hverju var þetta gert? Af því að nefnd sú, sem fór til Englands, var búin að gera samkomulag við brezku stjórnina, og hún kom heim með fyrirmæli frá brezku stjórninni, þar sem krafizt var, að íslenzkir borgarar skrifuðu undir þessi plögg. Hvað er verið að gera hér? Er verið að hlýðnast valdamönnum annars lands? Ég held, að flm. þessarar till. væri bezt að athuga staðreyndirnar, en vera ekki með heimspekilegar hugleiðingar, sem tylla hvergi tám á jörðina. Það er bezt fyrir þá að athuga það, sem er að gerast í kringum okkur. Það er bezt fyrir þá að athuga, hvernig farið er með frelsi og sjálfstæði landsins af þeirri stj., sem nú situr að völdum. Það stendur síðast í till., að menn megi ekki starfa í pólitískum félögum með einræðisskipulagi. Það er hæstv. félmrh., sem er meðflm. þessarar till. Hann er forseti Alþýðusambands Íslands. Það á að vera samband verkalýðsfélaganna í landinu, en í lögum þess er svo ákveðið að það megi ekki velja aðra en þá, sem játa trú þessa hæstv. félmrh., á þing sambandsins. Þó í einu verkalýðsfélagi á landinu væri ekki nema einn alþýðuflokksmaður, þá má ekki velja annan mann en hann á þing sambandsins. Það stendur í þáltill., að menn megi ekki gegna trúnaðarstörfum, ef þeir starfa í pólitískum félögum með einræðisskipulagi, en Alþýðusamband Íslands hefir tekið upp í sín lög samskonar fyrirkomulag og tíðkast í hinu núv. Þýzkalandi. Það er eftirtektarvert, hvað menn geta gengið langt í því að misbjóða skynsemi manna og misbjóða virðingu Alþ., þar sem hæstv. félmrh., sem raunar er utanþingsmaður, dirfist að gerast meðflm. að till., sem hefir þær afleiðingar, ef hún væri samþ. og henni væri beitt, að hann fengi ekki að sitja áfram í ráðherrastóli. Svo stendur í þáltill.: „eða vinna á annan hátt gegn fullveldi og hlutleysi ríkisins“. Það er eins og þessu öllu sé snúið upp á helztu trúnaðarmenn þjóðstjórnarinnar. Ég vil t. d. minna á það, að í einu ensku blaði birtist mynd af nokkrum helztu trúnaðarmönnum ríkisins. Það var mynd af bankastjóra Landsbankans, Magnúsi Sigurðssyni, sendiherra Íslands í Kaupmannahöfn, og einum helzta fjármálamanni landsins, Richard Thors. Undir þessari mynd stóð: „Helping us to beat the submarines“. Það þýðir, að þeir ætli að hjálpa Englendingum til að sigrast á kafbátunum. Manni þykir ólíklegt, að opinber nefnd, sem fer til Englands og dvelur þar langan tíma og lætur taka myndir af sér, gæti ekki það vel að orðum sínum í viðtölum við blöð og málsmetandi menn, að gefa þeim ekki ástæðu til að gera að aðalatriði í umsögn um þá, að þeir ætli að hjálpa Englendingum til að berjast við þýzka kafbáta. Ég skal viðurkenna, að það er full ástæða til að berjast á móti kafbátunum; en fyrir þá, sem vilja vera hlutlausir og koma með till. um að refsa mönnum, ef þeir verði sekir um að standa í hlýðnisaðstöðu við valdamenn í öðrum þjóðlöndum, þá virðist það vera afarfjarri lagi, að láta hafa slík ummæli eftir sér í erlendu blaði, og það í stórblaði stríðsþjóðar, þar sem því er lýst yfir, að valdamenn hins íslenzka ríkis hafi gerzt aðilar að því að berjast á móti einu ófriðarríki. Ég vil þess vegna enn einu sinni biðja þessa menn, sem flytja þessa þáltill. hér, að athuga, hvort þeir hitti ekki sjálfa sig skarpast fyrir. Það liggur hér fyrir framan mig Alþýðublað frá því í dag, þar sem verið er að segja frá því, að fundur hafi verið haldinn í Stokkhólmi, þar sem alþýðusamtökin hafi rætt afstöðu sína til varnarbandalags Norðurlanda, og er sagt frá því, að hæstv. félmrh. hafi fengið símskeyti frá formanni Sósíaldemókratafl. danska og fyrirspurn um það, hvort Íslendingar gætu sent þangað fulltrúa. Það hefir verið gengið út frá þessu af formanni Sósíaldemokratafl., að Íslendingar, sem hafa lýst yfir sínu eilífa hlutleysi, fari nú að taka þátt í einhverju slíku bandalagi. Það væri gaman, að þessi hæstv. félmrh. stæði þm. dálítið nánari skil á öllu sínu sambandi við þessa flokksbræður sína á Norðurlöndum. Það væri vafalaust margt fróðlegt, sem sá maður gæti upplýst hv. þm. í því sambandi, þegar hann er með till. um það, að útiloka þá menn frá stöðum, sem hafa einhvern vilja eða er diktað upp af honum eða hans nánustu, að hafi einhvern sérstakan vilja. Þá kem ég að því spursmáli, sem vakti sérstaklega fyrir flm. þessarar till., sem sé að reyna á einhvern hátt að bendla Sósíalistafl. við þessar hugmyndir, sem þessir aðilar eru þarna að koma með. Ég skal í þessu sambandi, til þess að taka af öll tvímæli um afstöðu okkar flokks, lesa upp fyrir hv. þm., með leyfi hæstv. forseta, hvað flokkurinn ákveður í sinni stefnuskrá viðvíkjandi fyrsta atriðinu, um að gerbreyta þjóðskipulaginu með ofbeldi. Í stefnuskránni byrjar 3. kafli á þessa leið: „Sameiningarflokkur alþýðu - Sósíalistaflokkurinn vill heyja baráttu sína með stéttarsamtökum sínum, verkalýðs-, samvinnu-, fræðslu- og stjórnmálasamtökum, og varast ofbeldi. Vill flokkurinn ekkert frekar en að alþýðan geti náð völdunum í þjóðfélaginu á lýðræðislegan og friðsamlegan hátt“. Nú er það eftirtektarvert í sambandi við þetta, að þessir tveir flm. þessarar þáltill., hv. þm. S.-Þ. og hæstv. félmrh., hafa ekki reynt með einu einasta orði að sýna fram á, að þessi flokkur, sem þeir eru að koma inn, að þessi þáltill. eigi sérstaklega við, hafi sýnt sig í að vilja gerbreyta þjóðskipulaginu með ofbeldi. Ekki eitt einasta sönnunargagn hefir verið lagt á borðið í þessu efni, og ekki með einu einasta orði reynt að sýna sekt Sósíalistafl. í sambandi við það. Þetta mál er flutt hér á Alþ. til þess að reyna að gera einn stjórnmálafl. útlægan, alveg án þess að reynt sé á einn eða annan hátt að sanna á hann þær sakir, sem reynt er að dæma hann útlægan fyrir. Ég get tekið það fram um leið, að ég held bókstaflega, að Sósialistafl. sé eini flokkurinn, sem alveg ákveðið hefir lýst yfir því, að hann vilji fyrst og fremst vinna á lýðræðislegan hátt í þjóðfélaginu. Það eru alls ekki svo ákveðnar yfirlýsingar um slíkt hjá hinum flokkunum. Sömuleiðis, ef ætti að fara eftir stefnuskránni einni saman, myndi margt undarlegt verða uppi á teningnum. Viðvíkjandi afstöðu til erlendra ríkja er það sérstaklega greinilega tekið fram í stefnuskrá okkar flokks, að flokkurinn vill vinna að fullkomnun okkar sjálfstæðis. Ég skal, með leyfi hæstv. forseta, lesa upp kafla um það: „Flokkurinn skoðar sig sem arftaka þeirra, sem á undanförnum öldum hafa háð baráttu fyrir frelsi íslenzku þjóðarinnar, fyrir því að leysa handa undan erlendri og innlendri áþján, þar sem vitanlegt er, að fullt frelsi íslenzku þjóðarinnar er þá fyrst fengið, þegar þjóðin sjálf ræður sameiginlega auðlindum landsins og atvinnutækjum, þegar enginn einstaklingur er lengur kúgaður á einn eða annan hátt og menningin jafnt sem auðæfin er orðin almenningseign. Flokkurinn vill því vernda það sjálfstæði, sem íslenzka þjóðin hefir öðlazt, fullkomna það með myndun sjálfstæðs og fullvalda íslenzks lýðveldis og tryggja það varanlega með fullum sigri sósíalismans.“ Sósialistafl. er eini flokkurinn, að Alþfl. undanteknum, sem lýst hefir yfir, að hann vilji vinna að stofnun fullveðja sjálfstæðs lýðveldis 1943. En það er óljós afstaða stærri flokkanna í stefnuskrám þeirra viðvíkjandi lýðræðinu hér á landi og að slíta sig algerlega úr öllum tengslum við Dani. Sannleikurinn, sem býr bak við þá till., sem hér liggur fyrir, og tilgangurinn með henni, sem greinilega kom fram hjá þessum tveim hv. flm., hv. þm. S.- Þ. og hæstv. félmrh., og var greinilega viðurkenndur af hv. þm. N.-Ísf., er bersýnilega sá, að skapa einhverskonar lagalega viðurkenningu fyrir ofsóknum á hendur fylgjendum sósíalismans hér á landi. Það er vitanlegt, að hv. þm. S.-Þ. hefir haft óbilandi trú á því, til þess að vinna að málefnum hér á landi, að reyna að kúga menn með hótunum um atvinnuleysi. Þessi maður hefir unnið að því leynt og ljóst, að ríkið hefði aðstöðu til að hafa fullkomið eftirlit með flestu því, sem snertir líf þegnanna, þannig að varla væri hægt fyrir menn að draga andann, sem ekki væru meira og minna í samræmi við vilja valdhafanna. Þetta ofsóknaræði hjá hv. þm. S.-Þ. hefir upp á síðkastið verið sett í kerfi, og á síðasta miðstjórnarfundi Framsfl. reynir hann svo að fá blessun flokksins yfir þessa ofsóknarþáltill. sína. Og til þess er þessi till. fram komin hér, að hið háa Alþ. leggi blessun sína yfir þessar sömu ofsóknir. Þessi maður, hv. þm. S.-Þ., virðist hafa trú á, að eina örugga ráðið til þess að fá menn til að skipta um skoðun sé að svelta þá. Þessi maður virðist ekki hafa hugmynd um það, hversu róttækar hreyfingar skapast og eru bornar uppi af áhuga fólksins, sem engar ofsóknir og vald getur drepið, og að það þýðir ekki að beita ofsóknum gegn þeim hreyfingum, sem eiga rétt á sér í þjóðfélaginu, og að því þýðir ekki að grípa til svona aðferða, sem hér er ætlað að grípa til. Þetta hefir verið reynt áður. Undir eins og sósialisminn fór að ryðja sér til rúms í Evrópu, þutu til menn með slíku hugarfari eins og hv. þm. S.-Þ. og reyndu að kæfa þessa hreyfingu. Má þar nefna, hvernig farið var með Karl Marx og Friedrieh Engels, sem urðu að dvelja landflótta erlendis og sakaðir um landráð. Árið 1878 voru sett l. í Þýzkalandi, sem sérstaklega voru sett til verndar öryggis því opinbera, sem kallað var. Það minnir óþægilega á nafn þessarar þáltill. Bismark reyndi á þennan hátt með 12 ára skipulögðum ofsóknum að brjóta á bak aftur Sósíalistafl. í Þýzkalandi. Hver var svo afleiðingin? Eftir 12 ára ofsóknir var Sósíalistafl. þýzki miklu sterkari heldur en hann var, þegar ofsóknirnar hófust. Landráðakærurnar dundu á flokknum hundruðum saman, og voru margir forvígismenn hans fangelsaðir þessi ár. Þá var lítill karl í Danmörku um sama leyti, sem tók sér fyrir hendur að herma eftir Bismark; hann hét Estrup, og hann var kallaður litli Bismark, og fór álíka fyrir honum. Það er lítill karl hér á landi, 1. flm. þessarar þáltill., hv. þm. S.-Þ., Jónas Jónsson. Það má mikið vera, ef hann gengur ekki undir því nafni í sögunni, að heita litli Estrup. Það þýðir ekki fyrir þessa háu herra að reyna að brjóta á bak aftur þær hreyfingar, sem eiga rétt á sér í þjóðfélaginu, á meðan til er fátækt í því innan um nægtir og auð. Á meðan verkalýðurinn verður að búa við bágindi og kúgun á sama tíma, sem nokkrir menn raka saman auðæfum, sem nægt hefði fyrir þjóðina í heild til þess að geta sómasamlega komizt af, þá verður sósíalismahreyfingin til í þjóðfélaginu. Það verður barizt fyrir að afnema auðvaldsskipulagið og koma sósíalismanum á. Það eru engir möguleikar til þess að drepa þessa hreyfingu, hvaða kúgunarráðstafana sem gripið er til. Það er hægt að kúgu menn og svelta, fangelsa, dæma og jafnvel drepa forvígismennina, en það er ekki hægt að sigra hreyfinguna. Þar kemur maður í manns stað. Rússakeisarar hafa fengið sig fullsadda af því. Það er ekki heppilegt fyrir okkar litla Estrup að ætla að fara að feta í þessi sömu fótspor. Og það er jafnþýðingarlaust, þó að breitt sé yfir það með grímu föðurlandsástar og reynt að þyrla upp einhverju moldviðri kringum forvígismenn sósialista og þeir stimplaðir sem þýzkir erindrekar, eins og var gert með Lenin hér á árunum, og þeir, sem það gerðu, hafa orðið að athlægi í veraldarsögunni. Það er því hjákátlegra hjá manni eins og núv. formanni Framsfl. að koma fram með öllum þessum þjósti og tala um það, hvernig eigi að reyna að vernda þjóðskipulagið, þegar hann, áður en blað hans var orðið gerspillt, lýsti því yfir 1929, að núv. ásigkomulag verkalýðsins og þau kjör, sem hann ætti við að búa, væru aðeins ein fegund af þrældómi. Og það mun margur muna ettir þeirri mynd, sem hv. þm. dró upp af þrældómshúsinu, sem einu sinni átti að leiða íslenzku þjóðina út úr. Og það er því fjarri fyrir þennan mann að frara svo að koma með það í viðbót, að reyna að breiða yfir það með einhverri þjóðernisblæju og reyna að láta það líta þannig út, að verið sé að vinna fyrir frelsi íslenzku þjóðarinnar með því. Ég spyr: Hvað hefir þessi maður, sem hefir verið mesti valdamaður íslenzku þjóðarinnar síðustu 14 árin, gert til þess að frelsa íslenzku þjóðina þann tíma? Hvernig standa fjármál þjóðarinnar nú? Nú skuldar Ísland brezka auðvaldinu 70–80 millj. kr. Það er sem sé meira en verð allra atvinnutækja, sem til eru í landinu, sem því í raun og veru eru eign brezka auðvaldsins. Í krafti þessara skulda og þessa fjárhagsófrelsis, sem þær hafa í för með sér, geta síðan brezkir auðmenn leyft sér að fyrirskipa íslenzkum stjórnarvöldum, hvað gera skuli hér á landi. [Frh.].