Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 13. apríl 1973. Steingrímur Hermannsson, 1. þm. Vestf., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og mun því ekki geta sótt þingfundi á næstunni, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi, og með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþ. óska þess, að 1. varamaður Framsfl. í Vestfjarðakjördæmi, Halldór Kristjánsson bóndi, taki sæti á Alþ. í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. Björn Jónsson, forseti Ed.“ Halldór Kristjánsson hefur setið áður hér á þessu kjörtímabili, og býð ég hann velkominn til starfa.



Herra forseti. Hv. allshn. hefur kannað þetta mál og leggur til, að þáltill. verði samþ. með nokkurri orðalagsbreytingu. Ég leyfi mér, með leyfi herra forseta að lesa upp þessa þáltill. eins og hún kemur frá hv. nefnd: „ Alþ. ályktar að skora á ríkisstj. að láta undirbúa löggjöf um verðaukaskatt, sem lagður skal á sölu fasteigna, annarra en íbúðarhúsnæðis, atvinnurekstrarhúsnæði og ábýlisjarða. Skal markmið löggjafarinnar vera að skattleggja sölu lóða og lendna, sem hækkað hafa í verði án tilverknaðar eigenda umfram almennar verðhækkanir. Skattur þessi renni til sveitarfélaga“. Í þessu felast 3 breytingar. Bætt er við, að ábýlisjarðir skuli vera undanþegnar þessum ákvæðum. Enn fremur er tekið fram, að skattleggja beri verðhækkanir, sem hafa orðið umfram almennar verðhækkanir, og skattur þessi renni til sveitarfélaga. Ég skal ekki hafa mörg orð um þetta, af því að ég veit, að hér liggja mörg mál fyrir. N. leggur eindregið til, að till. verði samþ. Rétt er þó að geta þess, að einn hv. nm., Lárus Jónsson, skrifar undir með fyrirvara.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja hér umr. Ég vil bara segja frá því í tilefni af þessari þáltill., að eitt af þeim verkum, sem n. sú, sem athugar endurskoðun á tekjuskatti, er að fást við, er einmitt þetta verkefni. Það var byrjað á því í fyrra að skoða það, var ekki talið kleift að setja það inn í lög þá, en þetta er einn af þeim þáttum, sem þar er verið að endurskoða.



Herra forseti. Atvmn. hefur athugað þáltill. á þskj. 127, en hún fjallar um greiðslu ríkisframlaga samkv. jarðræktarlögum. Það hefur komið í Ijós við athugun þessa máls, að árið sem leið voru greiddar 5 millj. kr. út á jarðabætur unnar á árinu, og er það nokkru hærri upphæð en Landnámið borgaði árið 1971. Þá hefur verið upplýst, að tillit hefur verið tekið til þessa greiðslufyrirkomulags á fjárlögum fyrir yfirstandandi ár, enda hefur mál þetta verið í undirbúningi í nokkur ár, og bendir allt til þess, að áframhald verði á þessu greiðslufyrirkomulagi svo að hægt verði með hverju ári er líður að komast nær því marki að borga sem mest út af framlögum á því ári, sem framkvæmdin er unnin og tekin út af þar tilkvöddum mönnum, en á því kunna að vera tæknilegir örðugleikar í sambandi við frágang á skýrslum og útreikning þeirra og borga allt framlagið að fullu á sama ári og framkvæmdin er gerð. N. leggur einróma til, að till. verði vísað til ríkisstj. eins og fram kemur á þskj. 587.



Herra forseti. Ég vil þakka hv. atvmn. fyrir, að þessi till. skyldi vera afgreidd úr n., enda þótt ég hefði kosið, að afgreiðslan væri með öðrum hætti. Vitaskuld hefði ég kosið fremur, að till. hefði verið afgreidd, þó að með breytingu væri, þannig að þar kæmi fram ákveðin áætlun um, hvernig því marki yrði náð, sem stefnt er að með flutningi þessarar till., að greiðsla jarðræktarframlaga geti með tímanum öll náð því marki að fara fram á framkvæmdaári. Hv. frsm. n. sagði hér áðan, og svo segir einnig í nál. á þskj. 578, að þessi greiðsla ríkisframlaganna til jarðræktarframkvæmda sé hafin með þessum hætti og það hafi verið greiddar út 5 millj. kr. á síðasta ári, sem sé nokkru hærri fjárhæð, sagði frsm., en Landnám ríkisins hafði greitt út til jarðræktarframkvæmda 1971. Því miður er ég nú ekki með þær tölur hjá mér, hvað Landnámið hefur greitt út á því ári, en samkv. fjárl. fyrir árið 1972 var að því stefnt, að Landnámið gæti greitt út til jarðræktarframkvæmda á því ári 22,8 millj. kr. Það er því langt bil á milli þess, sem orðið hefur í framkvæmd á síðasta fjárlagaári og þess, er til stóð að yrði, ef þessi framlög hefðu verið sem fyrr í höndum Landnáms ríkisins. Samt ber að fagna því, að nokkurt spor er þarna stigið, en það spor er ekki stærra en svo, að um verulega afturför er að ræða. Bændur landsins og ræktunarsamböndin hafa orðið að taka á sig sjálf meiri hl. af þessum kostnaði en verið hefði, ef ekki hefði orðið sú skipulagsbreyting á síðasta Alþ., sem færði ríkisframlögin til jarðræktar frá Landnámi ríkisins til Búnaðarfélags Íslands. Ég vil einnig minna á það hér, að þegar viðreisnarstjórnin svokallaða lét af völdum, var í rauninni sérstakt tækifæri til þess að hefja þessar greiðslur út á jarðræktarframkvæmdir á framkvæmdaári, vegna þess, að á síðasta fjárlagaári viðreisnarstjórnarinnar voru afgangs af fjárlagafé til þessa framkvændaþáttar 24,9 millj. kr. Þar er enn eitt dæmið um það, að núv. hæstv. ríkisstj. tók við blómlegu búi úr höndum þeirrar er frá fór. Þetta tækifæri var ekki notað þá, og ég lít svo á, að enda þótt með þessu sé nokkurt spor stigið í þá átt að hefja þessar greiðslur á sama ári og verk er unnið, þá sé það í rauninni miklu skemmra en öll efni hafa staðið til.



Herra forseti. Sú þáltill., sem hér er til umr., er flutt af hv. 7. landsk: þm., Karvel Pálmasyni, og er svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: „ Alþ. ályktar að fela ríkisstj. að gera nú þegar ráðstafanir til, að bætt verði móttökuskilyrði fyrir sjónvarp á fiskimiðunum úti fyrir Vestfjörðum“. Í grg. með þáltill. kemur fram, að sjónvarpsskilyrði séu slæm úti fyrir Vestfjörðum og kostnaður við úrbætur gætu numið um 41/2 millj. kr. Fjvn. hefur fjallað um till. og telur rétt, að henni verði breytt á þann veg, að hún miði ekki eingöngu að úrbótum á tilteknum hluta fiskimiða við landið og þar verði úrbætur hafnar nú þegar, heldur verði gerð athugun á því, á hvern veg er háttað móttökuskilyrðum fyrir sjónvarp allt umhverfis landið, og verði gerð heildarkostnaðaráætlun um nauðsynlegar úrbætur. Fjvn. leggur því til, að tillgr. og fyrirsögn till. verði orðuð í samræmi við þetta markmið og þáltill. samþ. svo breytt. Fyrirsögn till. orðist þá svo, með leyfi hæstv. forseta: „ Till. til þál. um könnun sjónvarpsskilyrða á fiskimiðum umhverfis landið og gerð kostnaðaráætlunar í því sambandi“. Tillgr. orðast svo: „ Alþ. ályktar að fela ríkisstj. að láta kanna ítarlega skilyrði til móttöku sjónvarpssendinga á fiskimiðum umhverfis landið. Jafnframt verði gerð kostnaðaráætlun um úrbætur í þessum efnum, ef þeirra reynist þörf. Umræddri könnun og kostnaðaráætlun skal lokið fyrir næsta reglulegt Alþ.“



Herra forseti. Ég vil aðeins þakka hv. n. fyrir að hafa tekið upp í nál. sitt og brtt. þá brtt., sem ég flutti við 179. mál. Það var till. frá nokkrum Sjálfstfl.-þm. um sjónvarp á sveitabæi. Ég taldi í sambandi við þá brtt., sem ég flutti við það mál, að það væri ekki síður nauðsynlegt, að allir sjómenn, sem væru við strendur landsins, nytu sjónvarpsþjónustunnar. Í sambandi við þessa þörfu till., sem hafði komið frá hv. 7. landsk. þm. fyrir sjómenn á afmörkuðu svæði, fagna ég því, að n., sem hafði með mál þetta að gera, skuli hafa haft í huga, að það er víðar róið en þar vestra.



Herra forseti. Í þáltill. þeirri, sem hér er til umr., er farið fram á, að ríkisstj. gangist fyrir athugun á ákvæðum þeirra lagaákvæða, sem lúta að úrskurðarvaldi félmrn. og annarra stjórnvalda, þegar um ræðir ályktanir sveitarstjórna og ágreining þar um, og við þá endurskoðun verði haft mið af því, hvort ekki sé bæði eðlilegt og rétt að fela sérstökum dómstóli að fara með nánar ákveðin ágreiningsefni, sem upp kunna að koma á sviði sveitarstjórnarmálefna, síðan verði skýrsla um þessa athugun ásamt niðurstöðum lögð fyrir næsta Alþ. og enn fremur, ef sýnist svo og ástæða þykir til, að lagafrv. verði einnig lögð fram varðandi þetta málefni. Till. snertir töluvert mikilvægt mál, sem bæði nú og fyrr hefur verið nokkuð um rætt, þó að eigi hafi verið gengið til þess að flytja till. hér á hv. Alþ. um það, svo að ég muni eftir, en allshn. þykir till. vera þess efnis, að henni beri að gefa tilhlýðilegan gaum. Umsagnir hafa borizt um till. frá tveimur aðilum, annars vegar frá Dómarafélagi Íslands og hins vegar frá Sambandi íslenzkra sveitarfélaga, og báðar þær umsagnir eru mjög jákvæðar. Það er því till. okkar í allshn., að þessi þáltill. verði samþ.



Herra forseti. Allshn. er sammála um, að hér sé hið þarfasta mál á ferðinni, enda hafa ýmsir beitt sér fyrir því hér á undanförnum þingum. Stjórnarandstæðingar í tíð viðreisnarstjórnarinnar beittu sér fyrir því. Nú eru það aftur stjórnarandstæðingar, sem flytja þetta mál. Allshn. telur, að sjómannastéttin sé sannarlega alls góðs makleg. En niðurstaða n. er, að þessu máli verði vísað til ríkisstj.

Eggert G: Þorsteinsson: Herra forseti. Ég hefði að sjálfsögðu sem fyrri flm. þessarar þáltill. heldur kosið, að gengið hefði verið hreint til verks og till. samþ., svo litill ágreiningur sem ætla má að hefði orðið um þessa till. Eigi að síður fagna ég þeim jákvæðu forsendum, sem till. er vísað til ríkisstj. á, og þann hug, sem að baki liggur, og vænti þess, að það verði a.m.k. ekki véfengt, að það er skoðun Alþ., að þessi mál beri að kanna til hlítar með þeim hætti, sem kostur er á. Ég þakka sem sagt n. fyrir skjóta og góða afgreiðslu. Þó að ég hefði óskað eftir því, að hún yrði með nokkuð öðrum hætti, sætti ég mig við orðinn hlut og treysti því, að ríkisstj. taki þessi mál til gaumgæfilegrar athugunar.



Herra forseti. Aðeins örfá orð, ekki til þess að þakka hæstv. n. fyrir afstöðu hennar til þessa máls. Þeir, sem þar eiga sæti í meiri hl., hafa verið miklir áhugamenn um þetta mál á undanförnum árum, og svo vildi til, þegar þeir komust Ioks í áhrifaaðstöðu til þess að beita sér fyrir málinu, þá loks lágu fyrir till. um það, hvernig ætti að ráða fram úr því, sem báðir aðilar, sem þar áttu hlut að máli, voru sammála um, þannig að ég get ekki þakkað þeim fyrir eitt eða neitt í þessu samhandi. Ég harma hins vegar, að þeir skyldu ekki verða við óskum sjómannasamtakanna og reyndar óbeint óskum útgerðarmanna líka um að betrumbæta þarna og samþ. þær till., sem hafa legið fyrir um langan tíma í sambandi við þetta mál.



Herra forseti. Þáltill. þessi, sem hér er til meðferðar, fjallar um endurskoðun á tryggingakerfinu. Allshn. hefur íhugað till. allnokkuð, en telur sér þó ekki fært eftir ekki lengri íhugun á málinu að taka beina afstöðu til þeirra ýmsu atriða, sem þáltill. hefur að geyma. Hins vegar telur allshn., að höfuðefni þáltill. sé allrar athygli vert, og í trausti þess, að þetta mál fái þar ekki síður rækilega könnun, þykir n. eftir öllum atvikum rétt að vísa tili. til ríkisstj.



Herra forseti. Till. þessi til þál. er viðvíkjandi því að athuga um olíuverzlun á Íslandi og till., sem er flutt af jafnaðarmönnum, hljóðar þannig: „ Alþ. ályktar að kjósa 7 manna n. til að gera till. um endurskipulagningu á innflutningi á olíuvörum og dreifingu þeirra í landinu í því augnamiði að tryggja fyllstu hagkvæmni í innkaupum, sölu og dreifingu olíuvara innanlands, svo að þær geti jafnan verið á boðstólum á lægsta verði til notenda. N. ljúki störfum fyrir 1. júlí n.k. og skili till. sínum til ríkisstj. og Alþ. N. leiti nauðsynlegrar sérfræðiaðstoðar, eftir því sem þurfa þykir, en kostnaður greiðist úr ríkissjóði“. Við ræddum þetta mál nokkuð og sendum til umsagnar. Umsagnirnar voru yfirleitt ekki jákvæðar, og auk þess var í málefnasamningi ríkisstj. að taka þessi mál til athugunar og er víst enn þá, og vafalaust athugar hún, hvað hagkvæmast er að gera í þessu efni. Eftir þeim upplýsingum, sem fyrir lágu frá olíufélögunum, segjast þau hafa haft talsvert samstarf viðvíkjandi dreifingu á olíunni. Á 54 stöðum segjast þau meira og minna hafa samstarf. Ég veit, að þetta á sér stað, að þar sem ekki er mikil olíusala eða benzínsala, hafa þau sameiginlega afgreiðslu, a.m.k. í mörgum tilfellum, en þar sem meira er um að vera, þar er samkeppni. Þetta er vafalaust mál, sem er athugandi. En kerfið er nú einu sinni komið á, að ef ríkið ætlar að fara að taka það í sínar hendur, yrði að meta þær eignir og kaupa þær af olíufélögunum. Vextir, sem yrðu af þeirri upphæð, sem yrði að borga af þeim, yrðu vafalaust töluverð fjárhæð. Olíufélögin bentu enn fremur á það, að geymarnir, sem eru víðs vegar um landið eru fullnýttir nokkurn veginn og þyrfti alveg jafnt á þeim að halda eftir sem áður, þó að olíufélögunum yrði fækkað. Þetta er mál, sem er flókið. Það er ætlast til þess, að skipuð sé n. til að athuga þetta. Þn. út af fyrir sig getur ekki fullyrt neitt um þetta. En eftir þeim upplýsingum, sem fyrir lágu, þá er það mín persónulega skoðun, að það sé verulegt vafaatriði, hvort olíuverð mundi nokkuð lækka við þetta. Eftir þeim upplýsingum, sem við fengum, er olía og benzín ekki dýrara hér en í öðrum löndum, það virðist ekki vera það. Raunar voru þær upplýsingar fengnar í gegnum olíufélögin að mestu leyti. Ég hef ekki ástæðu til að ætla, að þau ljúgi beinlínis, ég hef ekki ástæðu til að ætla það. Náttúrlega geta sjómenn borið þetta nokkuð saman, sem sigla til annarra landa og kaupa olíu og slíkar vörur. Meiri hl. n. kom sér saman um að afgreiða málið með eftirfarandi nál.: „ N. hefur rætt till. á tveimur fundum og sent hana til umsagnar til olíufélaganna, SÍS, Verzlunarráðs Íslands og Vinnuveitendasambands Íslands. Svörunum fylgdu ítarlegar grg. um fyrirkomulag þessara mála. Í málefnasamningi ríkisstj. var m.a. talað um að taka skipulag olíusölunnar til endurskoðunar með það fyrir augum, að sjávarútveginum verði tryggt hagstætt olíuverð. Með þetta í huga og þar sem þáltill. felur ekki í sér neina frekari stefnumörkun umfram það, sem stefnt er að af hálfu ríkisstj., er það till. meiri hl. atvmn. að umræddri þáltill. verða vísað til ríkisstj: Mér finnst það einnig frekja af okkur að taka þannig fram fyrir hendurnar á ríkisstj. Að sjálfsögðu framkvæmir hún þessa þarflegu hluti, ef hún álítur þá nauðsynlega. Hafi henni yfirsézt með þessa ályktun í málefnasamningnum, þá svæfir hún það, og er það þá vel farið.



Herra forseti. Atvmn. gat ekki orðið sammála í þessu máli, og ég hef leyft mér að mæla með samþykkt till., þ.e.a.s. að kjósa 7 manna n. til að athuga endurskipulagningu á innflutningi á olíuvörum, sem er nákvæmlega það, sem segir í „kverinu helga“. Ég hafði lagt til, að till. væri samþ., því að mér gengur afar erfiðlega að skilja það, hvers vegna þarf að vísa til ríkistj. máli, sem hún segist ætla að leysa. Er þá ekki alveg eins gott að samþ. málið og leggja þar með áherzlu á, að það eigi að gera þetta? Umsagnirnar væru neikvæðar sagði hv. frsm. meiri hl. Jú, það er við því að búast, því að umsagnirnar eru frá olíufélögunum og Vinnuveitendasambandinu, og það er, held ég, engin ástæða til að halda annað en að umsagnirnar séu neikvæðar. Það er alveg óþarft finnst mér, að tala um, að það sé einhver frekja, þótt þessu sé beint til ríkisstj., þegar það er yfirlýst stefna hæstv. ríkisstj. að fara nákvæmlega eftir þessu og gera þetta svona. Hann sagði, að málið væri afskaplega flókið. Málið er eins einfalt og það getur hugsanlega verið. Það er um það að ræða að kjósa n. til að gera nákvæmlega það, sem hæstv. ríkisstj. hefur tilkynnt þjóðinni, að hún ætli að gera, og þetta kalla ég ekki flókið mál. Hann talar um samstarf á milli olíufélaganna. Jú, það er samstarf um eitt, og það er að hafa nákvæmlega sama verð. Það er samstarfið fyrst og fremst. Það eru víða 3 dælur frá sitt hverju olíufélagi á smástöðum, og svo slást þeir ofurlítið um að fá notendurna til þess að kaupa frekar úr dælu Shell en dælu Esso eða dælu BP. Það er öll samkeppnin, sem á sér stað í þessum olíumálum. Ég get ekki meint með bezta vilja, að það geti meitt nokkurn einasta mann, þó að þetta mál sé athugað, og að þessu máli skuli endilega vísað til hæstv. ríkisstj. á grundvelli þess, að það sé svo flókið, það kemst ekki með nokkru móti inn í minn koll. Ég hef því leyft mér að skila séráliti og leggja til, að till. verði samþ.



Herra forseti. Ég vil aðeins í tilefni af þessu máli, sem hér liggur fyrir, upplýsa það, að þessi athugun, sem till. gerir ráð fyrir, verður látin fara fram. Það hefur verið unnið talsvert að þessu máli að undanförnu, m.a. með því að fá hæfa og duglega menn til þessarar athugunar, og mér hefur m.a. komið til hugar, að einn af þeim mönnum, sem ætti að vera í þessari n., væri sá hv. þm., sem hér hefur talað fyrir málinu og virðist hafa sérstakan áhuga á því. Ég tel brýna nauðsyn á því að fá hér fram till. um það, hvernig eigi að endurskipuleggja olíusöluna í landinu. Þetta er búið að vera umræðuefni á Alþ. í langan tíma. Það er eflaust ekkert einfalt verk að koma á nýju skipulagi, a.m.k. ekki svo að öllum líki vel. En þessi athugun verður gerð og væntanlega liggja till. fyrir Alþ. um það, hvernig megi koma á betra skipulagi í þessum málum, áður en langt um líður.



Herra forseti. Þegar ég var að tala um flókið mál, átti ég ekki við, að það væri flókið mál að skipa n., það er ákaflega einfalt verk að leggja til að skipa n. Ég átti við, að það væri dálitið flókið mál að taka afstöðu til þess, hvort viturlegt væri að sameina olíufélögin ekki eða hvort nokkuð væri unnið við að gera það. Það er ósköp auðvelt verk að leggja til að skipa n. En ég held nú satt að segja, að það sé alveg nóg af n. í landinu og jafnvel of mikið og hefði jafnvel verið meira þarfaverk að koma með till. um eitthvað af n., sem ætti að leggja niður. Það er e.t.v. nauðsynlegt að hafa eitthvað af n. starfandi, en ég held, að það sé allt of mikið af þeim. Hv. þm. Pétur Pétursson var að tala um, að það væru 3 dælur sums staðar. Vafalaust er þetta alveg hárrétt. Það eru meira að segja fleiri en 3 dælur, þær skipta mörgum tugum í stærri bæjum, sem betur fer. En er þetta ekki sú þjónusta, sem fólkið vill. Ég get sagt ykkur, að fólk vill t.d. hafa meira en eina verzlun, og það er misjöfn afgreiðsla í þessum dælustöðvum. Ég veit, að í því byggðarlagi, þar sem ég er, er ekkert sambærilegt, hvað sums staðar er auðveldari og betri afgreiðsla en annars staðar, og þetta skapar visst aðhald fyrir þá, sem inna þessa þjónustustarfsemi af hendi, að hafa það ekki allt á einni hendi. En ef það væri á einni hendi, væri hægt að sýna viðskiptamönnunum svo að segja hvað mikla stífni sem væri, þeir gætu ekki farið neitt annað, þannig að einmitt fólkið sjálft vill ekki hafa viðskiptin á einni hendi. Það mætti e.t.v. tölulega segja, að væri einhver vinnusparnaður að hafa ekki nema eina verzlun, t.d. í minni byggðarlögum. En fólkið vill þetta ekki sjálft. Það vill hafa frjálsræði til þess að velja, hvar það eigi viðskipti. Ég er þeirrar skoðunar líka, mér þykir það betra að verða ekki að búa við skilyrðislaust einn stað með þjónustustarfsemi. Við getum bara tekið bankana. Ef á að leggja einhverja lánastofnun niður, er meira og minna deilt um það, og jafnvel enginn vill fallast á það. Það er af því, að fólkinu finnst þessi þjónusta betri á þessum stað en öðrum. Þetta er ekki einfalt. Hitt er svo annað mál, að ég skil ekki annað en að málinu sé vel borgið. Viðskrh. er búinn að lýsa því yfir, að hann ætli að skipa eina n. enn, hvort sem hún verður til nokkurs gagns eða ekki, það er annað mál. Og eins og ég tók fram, hef ég ekki tekið endanlega afstöðu til málsins. En ég hef satt að segja ákaflega litla trú á því, að verði peningasparnaður að því, þó að þetta verði allt sett á eina hönd, því að það er búið að setja þetta kerfi upp, það verður að athuga það. Svo skulum við líka gæta að því, að það er strangt verðlagseftirlit með þessu og olíufélögin verða að leggja fram sína rekstrarreikninga og viðskrh. og hans trúnaðarmenn hafa þetta alveg í hendi sér. Ríkið annast heildsöluinnkaupin, það er bara dreifingarkerfið, sem menn taka að sér. Og spurningin er þá þessi: Verður sparnaður að því fyrir ríkið að fara að taka þetta eignarnámi, -- sem yrði vafalaust tekið eftir mati af olíufélögunum, - og taka það á eina hendi, og verður þjónustustarfsemin betri? Ég er í vafa um það. Ég er ekkert að vefengja það, að viðskrh. muni skipa þessa n. En hitt er ég í meiri vafa um, hvort hún geri nokkurt gagn eða vinni fyrir mat sínum.



Herra forseti. Ég skal ekki tefja þessar umr. mikið. Að því er varðar ræðu hv. þm. Björns Pálssonar, þá ætla ég ekki að fara út í þau mál núna, því að það mundi tefja tímann allt of mikið ef við færum að ræða það. En það voru upplýsingar hæstv. sjútvrh., sem kom mér til að standa hér upp og þakka honum fyrir að fullvissa okkur nú um, að það muni verða skipuð n. til þess að gera nákvæmlega það, sem við höfum lagt til í okkar till. Eftir þessar upplýsingar get ég ekki séð, að það geri neinn skaða, þó að till. verði samþ., því að það er nákvæmlega þetta, sem hann segizt ætla að gera, og ég er enn harðari en áður á því, að nú sé einmitt upplagt tækifæri til að bakka hæstv. ráðh. rækilega upp og samþ. till.



Herra forseti. Atvmn. hefur athugað till. á þskj. 37 og sent hana til umsagnar. Er greint frá því í nál., hvernig umsagnirnar hljóðuðu, og sé ég ekki ástæðu til að ræða það frekar, en meiri hl. n. leggur til, að till. verði vísað til ríkisstj.



Herra forseti. Það er nú eins og efni standa til með samþingsmann minn og góðan vin, Pétur Pétursson, að hann er nú orðinn atvinnurekandi allt í einu og vill nú laga til öll okkar atvinnumál. Það er nú meira en olíusalan. Hann flutti till, um það á þskj. 17 að sameina allan veiðiskap og fiskvinnslu, að mér skilst, í eitt félag á Norðurl. v. Það er nú bæði, að hann álitur okkur skussa við atvinnurekstur, enda vill hann nú laga þetta hjá okkur. Þáltill. hans hljóðar þannig: „ Alþ. ályktar að fela ríkisstj. að hlutast til um, að stofnað verði sameignarfélag allra þeirra aðila í Norðurl. v., sem annast fiskveiðar á stærri fiskiskipum, reka frystihús til fiskvinnslu, fisksöltun eða herzlu. Ríkissjóði eða Framkvæmdastofnun ríkisins er heimilt að eiga verulega hlutdeild í félaginu, þó ekki meiri hluta“. Út af fyrir sig getur þetta verið athugandi, að menn reki svona atvinnu sem þessa einhvern veginn á félagsgrundvelli. En skoðun meiri hl. n. var sú, að það væri eðlilegra, að þetta kæmi heiman að, og væri ástæðulaust að knýja þá til þess með lagalegum fyrirskipunum að fara að reka þarna sameiginlega fiskvinnslu og útgerð. En ef þeir óska eftir þessu sjálfir og vilja það, þá er ekkert á móti því, að einn eða tveir staðir efli samvinnu um slíka hluti. Við gátum því ekki fallizt á að samþ. þessa till. óbreytta, og meiri hl. n. lagði til, að henni yrði eins og fleiri góðum málum vísað til ríkisstj., af því að hún hefur mikið traust hjá okkur. En flm. kemur með sértill. raunar, og getur hann nú lesið hana sjálfur, en ég vil gera honum það til heiðurs að lesa hana upp líka. Þá er hann búinn að breyta henni þannig, að tillgr. orðist svo: „ Alþ. ályktar að fela ríkisstj. að gera á því sérstaka athugun, hvort hægt sé að efla atvinnumál í Norðurl. v. og með hvaða hætti, má t.d. nefna með samvinnu eða samruna atvinnufyrirtækja“. Þarna er hann í mikilli framför og hefur sennilega lært mikið af umr. í n., því að þessi till. er miklu viturlegri en hin og er í raun og veru um það að vísa málinu til ríkisstj. alveg eins og við viljum gera, svo að þetta er eiginlega að verða alhliða traust, sem þessi ágæta ríkisstj. hefur. Álit n. er aftur þannig: „ Atvmn. hefur sent till. til umsagnar til fyrirtækja í Norðurl. v. Umsagnirnar voru yfirleitt neikvæðar. Meiri hl. atvmn. leggur því til, að till. verði vísað til ríkisstj:` Munurinn er nú ekki orðinn ýkja mikill. En það voru ýmsir ekki við, þegar þetta var ákveðið en við skrifuðum 3 undir, Ásgeir Bjarnason, ég og Karvel Pálmason. Út af fyrir sig er ekki ástæða til þess að halda langa ræðu um þetta mál. Ég hygg, að það hafi komið til orða hjá þeim á Hofsósi og Sauðárkróki að hafa einhvers konar samvinnu um fisköflunina, hvað sem verður um frystihúsin, og það er á því stigi, að þeir hafi einhverjar umr. um þetta nú. Það er ekkert nema gott um það að segja, ef menn geta gert þetta á einhvern hagkvæmari hátt, t.d. ef togari kemur með afla, að honum sé dreift á fleiri en eina höfn. En það hagar nú þannig til hjá okkur, að það gengur þarna skagi út í hafið, eins og þið vitið, þannig að það er nokkuð langt milli Sauðárkróks og Skagastrandar og eins að vestari höfninni við Húnaflóa, þannig að ég held, að það verði dálítið örðugt að dreifa fiski úr sama skipi á hafnir á því svæði öllu. En samvinna á takmörkuðu sviði getur verið mjög hagkvæm og ekkert við það að athuga. En við álitum, að þetta ætti að koma heiman að og menn ættu að vera algerlega frjálsir að þessu, og ég er sannfærður um, að það sé á allan hátt hagkvæmara. Ef við ætluðum að fara að gefa þeim fyrirskipanir um svona hluti, mundi það bara spilla fyrir málinu, en ekki vera til bóta. Ég held því, að við verðum með góðra manna aðstoð að lofa þeim að basla við að reka útgerð sína nokkurn veginn eins og frjálsir menn þarna norður frá, þó að við séum ekki neinir framámenn sérstakir á því sviði, - að þeir ráði því sjálfir, hvernig þeir hagi þessu og svo aðstoði þessi byggðasjóður. Svo ræðum við það, þegar við fáum að vita vilja þeirra heima í byggðunum, hvort við getum eitthvað verið þeim til aðstoðar á lagalega sviðinu. Eins og till. hv. flm. er orðuð nú, er ágreiningurinn ekki mikill, og vona ég þess vegna, að hv. þm. sætti sig við, að ríkisstj. verði falið annað hvort að svæfa þetta eða gera eitthvað í því.



Herra forseti. Ég skal taka fyllsta tillit til óska forseta. Í fyrsta lagi langar mig til að minna á það, að álitið á þskj. 672, er nefnt frá meiri hl. atvmn., það eru 3 af 7, og ég átta mig ekki alveg á þeirri reikningskúnst, en það skiptir ekki máli. Það er líka alveg rétt, að ég hef mikið lært af hv. þm. Birni Pálssyni, og ég veit, að margir fleiri þm. hafa fært mikið af honum. Ég hafði flutt þessa till. á öndverðu þingi eingöngu til þess að vekja athygli á því, hvort ekki væri hægt að byggja eitthvað sterkari undirstöðu undir atvinnumál þessa kjördæmis, sem ég held, að allir, sem til þekkja, viðurkenni, að sé með veikari kjördæmum landsins að því er atvinnumál snertir. Þetta var tilgangur minn með tillöguflutningnum. Það er alveg rétt, sem hv. þm. Björn Pálsson sagði, að undirtektir voru yfirfeitt neikvæðar, og ég hef ekkert við það að athuga. Þó voru t.d., man ég eftir, einhver verkalýðsfélög, jákvæð í málinu, og með tilliti til þess og til þess að reyna að ná samstöðu um málið hafði ég leyft mér að flytja á þskj. 595 brtt., sem hv. þm. las upp, en ég ætla að leyfa mér að lesa aftur með leyfi forseta: „ Alþ. ályktar að fela ríkisstj. að gera á því sérstaka athugun, hvort hægt sé að efla atvinnumál í Norðurl. v. og með hvaða hætti, má t.d. nefna með samvinnu eða samruna atvinnufyrirtækja“. Hér er einmitt að byrja að koma fram það, sem hlaut að koma, t.d. samvinna á milli Hofsóss og Sauðárkróks, sem ég tel þýðingarmikið spor. Ég get ekki skilið, að það meiði neinn, þó að svona till. sé samþ., sem er afskaplega nálægt því, eins og hv. þm. Björn Pálsson sagði, að vísa henni til ríkisstj. En það er ofurlítið meiri áherzla á því, að það þurfi að athuga þessi mál, og Alþ. felur ríkisstj. að gera sérstaka athugun. Ég get ómögulega skilið þá menn, sem geta ekki fallizt á, að þetta sé samþ. En af því að tíminn er naumur, skal ég láta máli mínu lokið, en ítreka, að ég hef gert meginbreytingu á till., auðvitað í trausti þess, að hv. þm. geti samþ. hana.



Ég vil taka það fram, að ég geri ekki stóran mun, herra forseti, á þessari tvenns konar afgreiðslu, en þar sem ég felli mig öllu frekar við þá till., sem hv. þm. Pétur Pétursson hefur lagt fram, segi ég nei.