Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Samgmrh. (Emil Jónsson) : Herra forseti. Mér þykir rétt, þar sem hér er um allstórt mál að ræða, að beina nokkrum orðum til þeirrar hv. n., sem fær málið til meðferðar, en það verður sennilega samgmn. Mál þetta var flutt í Ed. áður en ráðuneytinu hafði gefizt kostur á að athuga það nægilega, og er það því með nokkuð öðrum svip en ég hefði kosið. Frv. er að því leyti öðruvísi byggt upp en venja er til, að gert er ráð fyrir að fá langmestan hluta fjárins að láni, þetta er nýmæli í íslenzkri vegalöggjöf. Annað nýmæli er það, að ákveðið er, hvenær vegurinn verði fullgerður, eða eftir 6 ár. Um frv. almennt vil ég segja það, að allir munu á einu máli um þýðingu þess að hafa góðar samgöngur á þessu svæði, og er þetta óneitanlega spor í þá átt. En hins vegar hefur mér fundizt gæta nokkurs misskilnings í þessu máli, því að leið þessi hefur verið sett í samband við vetrarferðir að nokkru leyti og gert ráð fyrir, að vegurinn gæti komið að notum sem vetrarvegur allan ársins hring. En það vil ég leyfa mér að draga í efa. Ég ætla, að önnur leið sé til þess hentugri, sem þegar er alllangt komin í framkvæmd. En eins og kunnugt er, var fyrir 10 árum byrjað að leggja veg um Krýsuvík sem vetrarveg milli þessara landshluta, og er honum svo langt komið, að ekki nema 2½ millj. kr. þarf í viðbót til að ljúka honum. Vart þykir mér það orka tvímælis að tryggja vetrarferðirnar með því að ljúka þeirri leið. Þessi atriði vildi ég mjög, að hv. n., sem fær málið til athugunar, hafi til hliðsjónar, þegar hún tekur það fyrir til athugunar: Í fyrsta lagi, hvort ekki sé unnt að afla fjár til framkvæmdanna á annan hátt en með lántöku í svo stóru sniði, og í öðru lagi, hvort tímatakmarkið, sem sett er, sé ekki full þröngt, og í þriðja lagi, hvort ekki eigi að fullgera þann veg, sem unnið hefur verið að í 10 ár, áður en ráðizt er í þetta stórvirki. Sú fjárupphæð, sem þarf til að ljúka þeim vegi, er aðeins tíundi partur þess fjár, sem ætlað er til nýja vegarins. - Ég vil ekki, að orð mín séu skilin svo, að ég vilji leggja stein í götu þessa máls. En þessi atriði, sem ég hef nefnt, eru svo veigamikil, að þau verða að athugast áður en málið verður afgreitt.



Mér virðist hæstv. samgmrh. hafi ekki að ófyrirsynju vakið hér máls á því, að hér er gengið inn á nýja braut í vegamálum hjá okkur. Eins og hæstv. ráðh. gat um, hafa þjóðvegir landsins nær eingöngu verið byggðir upp þannig, að fé hefur verið veitt til þeirra framkvæmda á fjárl. hvers árs. Það hefur svo stundum farið svo, að nokkru meira fé hefur verið varið til einstakra vega en fjárl. gerðu ráð fyrir, þó aldrei í verulega stórum stíl. Hitt hefur einnig átt sér stað, að farizt hefur fyrir að vinna fyrir það fé, sem veitt var til einstakra vega á því ári, sem fé var veitt. Það er því algert nýmæli hér á ferðinni, að taka fyrir eina ákveðna vegaframkvæmd og gera ráð fyrir, að tekið sé lán til þeirrar framkvæmdar og jafnframt kveðið svo á um, að þessari framkvæmd skuli lokið á ákveðnu árabili. Nú er um verulega stefnubreytingu að ræða í þessu stórmáli sem vegaframkvæmdir þjóðarinnar eru, að atvinnuvegir landsmanna eiga mikið undir því, hversu sækist í þeim efnum. Og tekur það ekki eingöngu til þeirra, sem búa úti um sveitir landsins, heldur er svo komið, að þeir, er við sjóinn búa, eiga mikið undir því komið, hversu háttað er um vegaframkvæmdir. Mér finnst þess vegna talsvert eðlilegt, að slík bylting í vegaframkvæmdum og sú, er hér um ræðir, væri ekki gerð öðruvísi en að sú ríkisstj., sem að henni stendur, lýsti yfir, að þetta væri stefna, sem ríkisstj. og meiri hl. Alþ. hefði tekið upp í þessum málum, og ætlaðist ekki til, að þetta flýtti fyrir framkvæmdum eins vegar, heldur yrði þessi tilhögun látin ná til þess að flýta fyrir nauðsynlegum vegum víða á landinu. Því að þótt megi segja, að þörfin geti verið brýn hér, þá stendur víða þannig á, að það er verið að koma á vegum, þar sem engir eða mjög lélegir vegir eru fyrir. En á þessari leið eru þó að minnsta kosti tveir vegir. Og eins og hæstv. ráðh. minntist á, þá er öllum hér á Alþ. kunnugt um, að þó nokkuð langt er komið að því að opna veg austur í sveitir eftir hinni svokölluðu Krýsuvíkurleið. Eftir því, sem fram kom hjá hæstv. ráðh., þá virðist svo sem hæstv. ríkisstj. standi ekki að þessu máli. En það tel ég afar óeðlilegt, að svo stór breyting sé tekin í málinu án þess að mörkuð sé einhver heildarstefna með þeirri breytingu. Væri þá eðlilegast, að ríkisstj. og Alþ. mörkuðu þá stefnu. Ég vil þess vegna benda á, að ef inn á þessa braut er farið, þá mun verða mjög sótt af öðrum, sem seint þykir ganga með vegaframkvæmdir hjá sér, að flýtt sé fyrir slíkri vegalagningu með því, að tekið sé í l., að þessum og þessum vegi skuli lokið á ákveðnu árabili, eins og hér er opnuð leið að, og jafnframt verði heimilað að taka lán til slíkra framkvæmda að því leyti, sem ekki er hægt að sinna þessari þörf á fjárl. hvers árs. Það er því að mínum dómi ekki viðeigandi að gera þessar ráðstafanir gagnvart einum vegi, svo framalega sem þetta á ekki að verða nokkuð almenn regla þegar um stórar vegaframkvæmdir er að ræða, þar sem þörfin kallar mjög á, að hrundið sé í framkvæmd hið bráðasta, enda munu áreiðanlega á þessu eða næsta þingi koma fram till. um að bæta við fleiri vegum, ef farið er inn á þessa braut. Það er líka vitað, að þegar farið er inn á þessa braut, eru lagðar auknar byrðar á ríkissjóð, því að vexti og afborganir af þessu láni verður að taka upp á hvers árs fjárl. Ef hart er í ári, þá getur þetta beinlínis orðið til þess að draga úr möguleikum fyrir fjárframlögum til annarra vegaframkvæmda, því að það fé, sem fer til að borga vexti og afborganir af láninu, sem stofnað er til, það verður vitanlega ekki á sama tíma notað til annarra hluta. - Ég vildi hér með vekja athygli á þessu.

Frsm. (Jón Pálmason) : Herra forseti. Landbn. flytur nokkrar brtt. við þetta frv. á þskj. 633, og eru þær að mörgu leyti í samræmi við ýmislegt af því, sem kom fram við 2. umr. málsins. Í nokkrum brtt. er þó gengið eitthvað lengra en um var rætt. Skal ég nú gera grein fyrir efni þessara brtt. nefndarinnar. Fyrsta brtt. fjallar um kosningu nýbýlastjórnar. Það kom brtt. við 2. umr. frá hv. þm. Mýr. um að kjósa þessa n. í Sþ., og var hún tekin aftur til 3. umr. Nú hefur orðið samkomulag um það í n. að breyta þessu á þá leið, að nýbýlastjórn skuli skipuð 5 mönnum, sem allir séu kosnir í sameinuðu Alþingi, og landbrh. skipi svo formann úr hópi hinna kosnu manna. Með því móti má gera ráð fyrir, að þau sjónarmið, sem mestu eru ráðandi í Alþ. hverju sinni, geti komið fram. Þykir n. það sanngjarnt, þar sem verksvið þessarar n. er aukið frá því, sem verið hefur. Þá eru tvær brtt. við 14. gr. Önnur þeirra er að nokkru leyti endurtekning á brtt., sem n. flutti við 2. umr., en nýju ákvæði bætt inn í hana til að tryggja, að það komi aldrei fyrir, að út á nokkra byggingu verði lánað hærra en nemur 75% af kostnaðarverði bygginganna. En eins og till. var flutt, var ekki með öllu óhugsandi, að það gæti orðið hærri lánsheimild á ýmsum byggingum, ef ekkert lán hvíldi á jörðinni. Þá er b-liður þessarar brtt. einnig breyt. á 14. gr., og er það nýtt ákvæði og þýðingarmikið atriði fyrir menn, sem eru ábúendur á opinberri eign. Samkv. erfðaábúðarl. er heimilt að veðsetja þær jarðir fyrir byggingarlánum allt að 60% af fasteignamati jarðarinnar. En eins og nú er komið, er það með öllu ófullnægjandi. Þess vegna flytur n. þessa brtt. Gert er ráð fyrir, að það verði hægt að lána út á þessar jarðir eins og aðrar til byggingarframkvæmda, ef landbrh. veitir samþykki til þess. 3. brtt. n. er um það, að heimilt sé að verja fé til stofnunar einstakra nýbýla, þar sem svo stendur á, að félagsræktun verður ekki komið við. Sé slík greiðsla miðuð við meðalkostnað við stofnun býlis í byggðarhverfi. 4. brtt. n. er á þá leið, að aftan við 43. gr. komi nýtt ákvæði varðandi forkaupsrétt. Í fyrsta lagi það, að þegar svo stendur á, að Byggingarsjóður eða sveitarstjórn nota forkaupsrétt, þá víkja þau ákvæði, sem eru í gildandi l. um forkaupsrétt jarða, þannig að ábúandi missir sinn forkaupsrétt, þegar svo stendur á. Þetta mun ekki koma til greina varðandi byggðarhverfi, vegna þess að þær jarðir munu ekki verða seldar undir neinum kringumstæðum, ef ábúendur vilja vera. En hins vegar er þetta ákvæði, eins og greint var frá við 2. umr., til tryggingar því, að ekki sé hægt að fara á bak við þessi l. og græða á sölu viðkomandi jarðar. Í þessari brtt. er enn fremur ákvæði um það, að ef Byggingarsjóður eða sveitarstjórn notar þennan forkaupsrétt samkv. ákvæðum l., þá er þeim aðilum óheimilt að selja eða leigja viðkomandi jörð fyrir hærra verð eða leigu en samsvarar kaupverðinu. Telja nm. það ákvæði mjög sanngjarnt, svo að ekki sé hætta á því, að hlutaðeigandi stofnanir fari að gera slík jarðakaup að gróðavegi. 5. brtt. n. er um það, að í stað þess að l. gangi í gildi strax, eins og gert er ráð fyrir í frv., skuli þau ganga í gildi ekki fyrr en 1. jan. 1947. Breyt. er byggð á því, að það er ekki samkv. frv. gert ráð fyrir því, að fjárframlög verði veitt fyrr en á næsta ári, og því þýðingarlaust að láta l. taka gildi fyrr en um næstu áramót. Afleiðingin af því yrði sú, að kosning nýbýlastjórnar samkv. þessu frv., ef að l. verður, yrði að fara fram á næsta þingi fyrir áramót. 6. brtt. er aðalbreyt. n. Hún er um það að setja inn í l. bráðabirgðaákvæði, sem kveður á um það, hvernig fara skuli að meðan breytingin er að koma fram frá því, sem verið hefur, eða þangað til skipulagið er ákveðið, sem frv. gerir ráð fyrir. Í fyrsta lagi er það, að þeir bændur, sem hafa rétt til styrks og byrjaðir eru að byggja íbúðarhús fyrir árslok þessa árs, geta valið um, hvort þeir vilja fá aðstoð eftir hinum eldri 1. eða koma undir ákvæði þessara l. Þetta er nauðsynlegt ákvæði, vegna þess að það eru talsvert margir menn í landinu, sem þannig er ástatt fyrir, að þeir eru annaðhvort byrjaðir að byggja á jörðum sínum eða eru í undirbúningi með það og verða að fást við þær framkvæmdir á þessu sumri. Það er nauðsynlegt, að þessir menn hafi rétt til að velja, hvorn kostinn þeir taka. Þá er í öðru lagi ákveðið í þessu bráðabirgðaákvæði, að ef einhver maður, sem stendur að byggingarframkvæmdum, hefur fengið nokkurn hluta af byggingarstyrk, þá geti hann engu að síður komizt undir ákvæði þessara l. með því að endurborga þann styrk, sem hann hefur tekið á móti. Í þriðja lagi er í þessari sömu brtt. ákvæði um það, að stjórn Byggingarsjóðs sé heimilt, ef nýbýlastjórn mælir með því, að veita þeim mönnum, sem staðið hafa í byggingarframkvæmdum á árunum 1943–1946, viðbótarlán til íbúðarhúsa. Það er vitað, að íbúðarhúsabyggingar á þessu tímabili hafa verið ákaflega dýrar og heimildin til þess að fá lán er bundin við 9000 kr. Er það auðvitað ófullnægjandi fyrir mjög marga menn. Þess vegna teljum við það nauðsyn, að sjóðsstjórnin, að fengnum tilmælum hjá nýbýlastjórn, hafi heimild til að hækka lán til þessara manna frá því, sem verið hefur. Þótt þessir menn, sem þannig er ástatt um, væru ekki búnir að taka nú neitt lán, þá væri samkv. þessu ákvæði heimild til að veita þeim hærra lán en 9000 kr. Þess vegna gætu þeir komizt undir það ákvæði eftir því, sem sanngjarnt þætti og hér um ræðir í 14. gr. þessa frv. Í síðasta lagi er svo það, að allar ákvarðanir samkv. þessum bráðabirgðaákvæðum skulu afgreiddar fyrir 1. júlí 1947. Ég vil taka það fram og bið hæstv. forseta að athuga það, að inn í þetta ákvæði hefur slæðzt prentvilla. Þegar það fór frá okkur í landbn., þá stóð þarna, eins og vera ber: .... samkvæmt þessum bráðabirgðaákvæðum. En þegar þskj. kom úr prentun stóð: .... samkv. þessum bráðabirgðalögum. Ég sá ekki ástæðu til að láta prenta upp þskj., en vil biðja forseta að athuga það, þegar frv. verður endurprentað, að þetta verði lagað. Ég fjölyrði svo ekki meira um þetta, en tek brtt. frá hv. þm. V.-Húnv. til nánari yfirvegunar og athugunar, er hann hefur mælt fyrir þeim.



Herra forseti. Við 2. umr. þessa frv. benti ég á, að skv. þessu frv. væru lagðar kvaðir á bændur, sem fá aðstoð til stofnunar nýbýla eða endurbygginga, og að þær kvaðir væru hliðstæðar þeim, sem aflétt var fyrir skömmu á þessu þ., með afnámi 17. gr. jarðræktarl. og tveggja gr. úr l. um Byggingar- og landnámssjóð. Frsm. landbn., hv. þm. A.-Húnv. (JPálm), gerði þá athugasemdir við þessi ummæli mín, án þess þó að hrekja nokkuð af því, sem ég sagði um þetta. Ég frestaði að svara honum þá, til þess að flýta fyrir því, að frv. kæmist til 3. umr. - Ég sé ekki ástæðu til að eyða löngum tíma í umr. um þetta, vil þó gera nokkurn samanburð á eldri ákvæðum, sem numin voru úr l. á þessu þingi, og ákvæðum þessa frv. Samkv. eldri l. var kaupsamningur um nýbýli, sem styrkur hafði verið veittur til, og um fasteignir, sem skuldir hvíldu á við byggingarsjóð, við sölu á þessum eignum, ekki gildur nema með árituðu samþykki nýbýlastjórnar eða stjórnar byggingarsjóðs. Þetta sama ákvæði er nú tekið upp í 43. gr. þessa frv. Þar á er enginn munur. Samkv. eldri 1. var takmarkað, fyrir hve hátt verð mátti selja nýbýli. Var þar aðallega miðað við fasteignamat. - Í þessu frv. er ákvæði um, að við sölu nýbýla skuli byggingarsjóður hafa forkaupsrétt að þeim fyrir kostnaðarverð að frádreginni fyrningu. Engin slík ákvæði um forkaupsrétt byggingarsjóðs hafa áður verið í lögum. Eftir fyrirmælum eldri l. um aðrar jarðir en nýbýli, sem lán hvíldu á við byggingarsjóð, var takmarkað, hve hátt verð mátti taka fyrir þær við sölu. Líka var ákveðið, hvað háa leigu mátti taka eftir þær. Þó var mögulegt fyrir eigendur að selja fyrir hærra en hið ákveðna verð, gegn því að borga upp áhvílandi lán og endurgreiða byggingarstyrk, ef veittur hafði verið. Samkv. frv., sem hér liggur fyrir, hefur byggingarsjóður forkaupsrétt að jörðum, sem veðbundnar eru sjóðnum, þegar þær eru seldar. Ekkert ákvæði um slíkan forkaupsrétt var í eldri lögum. Af þessu er ljóst, að umráðaréttur jarðeigenda yfir nýbýlum og öðrum jörðum er meira skertur með ákvæðum þessa frv. en hinna eldri l. Kem ég að þessu nánar, þegar ég ræði um brtt. mínar. Um 17. gr. sálugu, sem var í jarðræktarl., vil ég segja það, að það eru vitanlega blekkingar, sem haldið hefur verið fram fyrr og síðar, að tilgangurinn með henni hafi verið sá að ná jarðeignum bænda smám saman undir ríkið. Ekkert slíkt var í þeirri grein. Þarf ekki frekar að svara því, sem hv. þm. A.-Húnv. sagði um ríkisátak í jörðum í þessu sambandi. - Hins vegar er það svo með forkaupsréttarákvæðin í 30., 44. og 43. gr. þessa frv., að verði þau samþ. og notuð, er hægt eftir þeirri leið að ná öllum nýbýlum og mörgum öðrum jörðum undir ríkið, þegar sala á þessum eignum á sér stað. Ég er ekki með þessu að segja, að sá sé tilgangurinn, a. m. k. ekki hjá öllum, sem að frv. standa, en þannig gæti þetta orðið, ef einhverju sinni væri vilji hjá þeim, sem með framkvæmdirnar fara, til að beita l. þannig. Ég flyt hér nokkrar brtt. á þskj. 647. Sú fyrsta er við 6. gr. frv. Samkv. 6. gr. er heimilt að taka jarðir, sem ekki eru í sjálfsábúð. Brtt. mín er, að á eftir orðinu „sjálfsábúð“ á tveim stöðum í gr. komi: eða erfðaábúð. Ég tel rétt, að sama gildi um erfðaábúð og um sjálfseignarábúð. Þá er 2. brtt. Við 17. gr. frv. vil ég bæta nýrri málsgr., svo hljóðandi: Heimilt er nýbýlastjórn að veita lántakanda óafturkræft framlag úr sjóðnum, er samsvari þeim stuðningi, er hann yrði aðnjótandi með vaxtalækkun á láni því, sem hann gæti fengið samkv. 14. gr., miðað við venjulegan lánstíma og að lækkun ársvaxtanna nemi 2%. Þegar slíkt framlag er veitt, skal lántakandi greiða 4% ársvexti af því láni, er hann fær hjá sjóðnum, og má þá lánveiting til hans eigi nema meiru en 50% af kostnaðarverði þeirra bygginga, sem lánið er veitt til. - Vextir eru nú 4%, og nemur því lækkun ársvaxtanna tveimur af hundraði Ég vil biðja hv. þm. að athuga, að samkv. minni tillögu er ekki um aukin útgjöld að ræða fyrir ríkið. Aðeins er lagt til, að stuðningurinn sé veittur í öðru formi þeim, sem heldur kjósa nokkurt óafturkræft framlag og lægra lán með hærri vöxtum, heldur en hærra lán með lægri vöxtum. Fyrir byggingarsjóðinn er þetta engu lakara. 3. brtt. mín snertir ákvæði 30. gr. um forgangsrétt byggingarsjóðs að nýbýlum, sem seld eru. Við greinina vil ég láta bæta : Þetta gildir þó ekki, ef eigandi býlis selur það foreldri sínu, systkini, barni, stjúpbarni, tengdabarni, kjörbarni, fósturbarni eða barni þeirra, enda sé söluverðið eigi hærra en kostnaðarverð að frádreginni fyrningu og kaupandi gerist þar sjálfur ábúandi. - Eins og sjá má, þá vil ég láta bæta hér við ákvæði, sem takmarki forkaupsrétt sjóðsins. Ég tel of langt gengið í þá átt í frv. að skerða umráðarétt eigenda, og till. mín er um það, að þeir hafi rétt til að selja nánustu ættingjum eða venzlamönnum. Þetta er í samræmi við ákvæði ábúðarlaganna frá 1933. 4. brtt. mín er við 43. gr. Á eftir orðunum „nema um erfðaskipti sé að ræða“ komi: eða sölu til einhvers þess aðila, sem nefndur er í 2. málsl. 30. gr. Þessi brtt. er um sama efni og 3. brtt. og þarf ekki að skýra það nánar. Varatill. kemur til atkvæða, ef 3. brtt. verður felld. Ég tel það ekki verjandi að þrengja svo að jarðeigendum, að þeir geti ekki selt sínum nánustu, ef þeir vilja taka jarðirnar til ábúðar. Þrátt fyrir þær breyt., sem gerðar voru á frv. við 2. umr., þá eru sum atriðin ekki nógu ljós. Vil ég leyfa mér að beina nokkrum fyrirspurnum til frsm. landbn. Fyrsta spurningin er í sambandi við 9. gr. frv. Þar segir: „Skylt skal landnámsstjóra, ef óskir koma fram, að gera samning við bæjar- eða sveitarstjórnir um það að taka að sér frumræktun lands fyrir hlutaðeigandi bæjar- eða sveitarfélög.“ Síðan segir: „Þau bæjar- eða sveitarfélög, sem hér eiga hlut að máli, skulu tryggja nægilegt fé til framkvæmdanna. Landnámsstjóra skal skylt að taka sem greiðslu væntanlegan jarðræktarstyrk eins og Búnaðarfélag Íslands áætlar hann.“ Hvernig ber að skilja þetta ákvæði? Er það svo, að bæjar- og sveitarfélögin eigi að leggja fram fé til þessara framkvæmda? Önnur spurningin er varðandi 10. gr., þ. e. sem segir um búnaðarsamböndin og ræktunarfélögin. Ég vil spyrja: Getur þetta ekki eins orðið á landi, sem er í einkaeign, sbr. brtt. n. við 36. gr.? Ef svo er, að þetta geti átt við um land, sem er í einkaeign, þurfa þá bændur að borga fyrir þessar undirbúningsframkvæmdir? Þetta er mér hvorugt ljóst af frv. Næst er það 28, gr. Segir þar í upphafi málsgr.: „Þegar ákveðið hefur verið, að byggðarhverfi skuli reist á landi, sem ríkið hefur áður numið, skal landnámsstjóri láta rækta 5 ha túns og reisa íbúðarhús og nauðsynlegustu peningshús, hlöður og verkfæraskemmur þeirra býla, sem þar eiga að rísa.“ Hvort þetta er fyrir hvert býli eða allt hverfið, kemur ekki glöggt fram, og í öðru lagi: Er tekið gjald af bændum fyrir þá ræktun, annaðhvort í einu lagi eða með einhverju árgjaldi? Og þá er það viðvíkjandi 35. gr. frv. Síðast í þeim kafla segir: „Þeir, sem bundizt hafa félagssamtökum um stofnun byggðarhverfisins, skulu eiga kost á að undirbúa landið til ræktunar og byggðar samkv. lögum þessum að jöfnum kostnaði og hægt er að fá slíkt gert á annan hátt eða fá atvinnu við landnámið, eins og því verður bezt við komið. Þegar þeim undirbúningi er lokið, skal þeim fengið landið í hendur til byggðar.“ Ég vil spyrja: Er þarna miðað við þessa 5 ha ræktun á býli, og hver ber kostnaðinn? Ég vil enn fremur spyrja: Hver er stuðningurinn, ef bændur eiga landið sjálfir? Þurfa þessir bændur að borga til ríkisins fyrir þetta, og á hvern hátt? Að síðustu er það við 38. gr. Þar segir: „Sá, sem reisa vill nýbýli og hefur tryggt sér til þess umráðarétt á landi, sendi landnámsstjóra umsókn um, að hann fái heimild til að reisa býli, er njóti þeirra hlunninda, er lög þessi veita. Landnámsstjóri lætur þá athuga alla aðstöðu til stofnunar nýbýlisins og úrskurðar, hvort hún sé nægilega góð til þess að stutt skuli að því, að býlið skuli reist.“ Umráðarétturinn er með tvennu móti, annaðhvort tryggður með leigu eða þannig, að ábúandi eigi landið. Á hvern hátt kemur hér stuðningur ríkisins, ef landið er í einkaeign? Þetta er atriði, sem hv. form. landbn. skýrði ekki nógu vel. Ákvæði frv. eru ekki nógu skýr um þá bændur, sem eiga sjálfir landið og rækta 5 ha lands. Þeir ættu að fá stuðning ekki minni en veittur er til ræktunar lands, sem er ríkiseign. Ég tel þetta ekki koma nógu greinilega fram í frv., og vil beina því til hv. landbn., hvort hún sæi ekki ástæðu til að gera fyrirmæli frv. gleggri að þessu leyti.

Forseti (BG) : Útbýtt er í deildinni brtt. á þskj. 647, og mun ég leita afbrigða vegna þeirra, svo að þær megi taka til meðferðar á fundinum.

Frsm. (Jón Pálmason) : Herra forseti. Í tilefni af ræðu hv. þm. V.-Húnv. skal ég ekki þræta um, hvort kvaðir séu meiri eða minni, áður en l. var breytt. Hér er ekki um sömu kvaðir að ræða, ekki eins miklar kvaðir á nýbýlum og mér skildist á hv. þm. V.-Húnv., þar sem mér skildist, að heimilt væri að borga upp kvaðir, sem á lægju áður, en tekið fram um forkaupsréttinn og er hann háður því, að eitthvað af jarðarverðinu sé veðsett í sjóðnum. Augljóst er, að heimilt er að borga lánin upp. Ég sé ekki ástæðu til að þræta um 17. gr. jarðræktarlaganna og 17. gr. þessa frv. Það er óþarfi að blanda þeim í þetta mál. Hleyp ég því yfir hana og ræði hana á öðrum vettvangi, hv. þm. V.-Húnv. til geðs. Þá eru það brtt. hans og fyrirspurnir. Varðandi fyrstu brtt. hans, um sjálfsábúðarjarðir og erfðaábúð, þá tel ég, að öðru máli gegni um jarðir, sem ríkið á, en einstakir menn eiga. Ég mæli ekki með brtt., en álít, að það liggi beint fyrir, og var minnzt á það í n., hve langt ætti að fara. Þrengdi landbn. ákvæðin allmikið. Þá er aðalbrtt. hv. þm. V.-Húnv., 2. brtt, um það, að heimilt sé nýbýlastjórn að veita lántakanda óafturkræft framlag gegn því, að hann fái minna lán. Í sjálfu sér hefði þetta vel getað komið til álita, ef á annað borð hefði verið haldið kaflanum, sem áður var í þessum l., sem nú er verið að breyta, III. kaflanum um byggingarstyrk. En eins og frv. er nú orðið mundu verða á þessu miklir annmarkar og árekstrar. Í fyrsta lagi er það, að ekkert af því fé, sem Byggingarsjóður á samkv. kaflanum um hann, er undir umsjón nýbýlastjórnar, og hún hefur þess vegna ekkert fé til umráða, sem hún getur veitt. En hún getur mælt með og gert till. um það, hvað há lán bankastjóri veiti samkv. þeim reglum, sem l. ákveða. Ef hins vegar þessi till. ætti að eiga rétt á sér, yrði að beita henni þannig, að stjórn sjóðsins fengi þessa heimild eftir meðmælum nýbýlastjórnar. Í öðru lagi er ætlazt til þess samkv. þessari brtt., að það sé reiknað út miðað við 2% vexti annars vegar og 4% hins vegar, hvað hlunnindi og lán ætti að minnka mikið við byggingarstyrkinn samkv. þessari till. Með því væri verið að slá því föstu, að það væri alveg óhugsandi, að nokkurn tíma yrðu hér lægri vextir en 4%. Ég vil ekki slá föstu, að það gæti ekki verið fullkomin sanngirni að hafa vexti lægri en það. Í þriðja lagi er samkv. þessari till. talað um, að ef styrkur sé veittur, þá megi ekki lána hærra en 50% af kostnaðarverði bygginga. Með því virðist mér til þess ætlazt, að það sé hámark á þessari styrkheimild, að það sé veittur 1/3 af hlunnindunum, en þó er ekkert sérstakt ákvæði í till. um það, hvað hámarkið á slíkum styrk væri. Þess vegna held ég, að það sé ekki hægt, þannig að komi að haldi, að samþ. brtt. eins og hún er, enda virðist mér till. helzt stefna í þá átt, að heimildina ætti að nota aðallega til þeirra manna, sem væru það vel efnaðir, að þeir þyrftu ekki að taka nema lítil lán, og kæmi því helzt þeim mönnum að gagni, sem sízt þyrftu á því að halda og er veittur lægstur styrkur samkv. l. eins og þau eru nú og eins og þau eru praktiseruð af nýbýlastjórn. Þá er 3. brtt. hv. þm. V.-Húnv., við 30. gr., um það að takmarka forkaupsréttinn við sömu ákvæði eins og eru í ábúðarl. varðandi það, að menn megi taka úr ábúð eignarjörð sína, ef eitthvert skyldmenni hefur verið farið að búa á henni. Ég skal ekki segja, að það hafi mikla þýðingu, þó að þessi brtt. yrði samþ., og ég fyrir mitt leyti álít, að það geti orkað tvímælis, hvort þetta væri rétt. En það er eitt, sem mér finnst mæla á móti því, og það er, að með þessu fá ættingjarnir frekar tækifæri til þess að fara á bak við tilgang l., þó að það sé tilgangurinn, að það sé ekki hægt að hækka jarðir í verði eða koma þeim á lausari grundvöll í sölu. Og það er annað í þessu. Ef menn hafa áhuga fyrir því að fá skyldmennum sínum ábúðarréttinn, þá hafa þeir fullkomið tækifæri til þess samkv. gildandi l. um ættaróðul og erfðaábúð að gera jörðina að ættaróðali, og er það í sjálfu sér heppilegri leið. Ég held þess vegna, að ef samþ. er einhver frekari rýmkun á þessu ákvæði, þá sé réttara að samþ. varatill. hv. þm. varðandi þessi ákvæði en aðaltill., enda þótt ég sé í vafa um, að það hafi nokkra praktíska þýðingu, vegna þess að það tekur aðallega til þeirra ákvæða l., að það gildi annað þegar um erfðaskipti er að ræða og ef hlutaðeigandi maður selur skyldmennum. En þá er fullkomið tækifæri til þess að gera jörðina að ættaróðali. Viðvíkjandi fyrirspurnum hv. þm. um skilning á l. þá hef ég, eins og gefur að skilja, af því að þeim er kastað hér fram fyrirvaralaust, ekki borið mig saman við meðnm. mína. En nokkur þessi atriði hafa verið rædd í n. og þá í fyrsta lagi sú fyrirspurn og skýring, sem hann óskaði eftir á ákvæðum 9. gr. um það, hvernig eigi að skilja það atriði, að sveitar- eða bæjarfélög, sem fá aðstöðu til frumræktunar á landi, eigi að leggja fram fé að svo miklu leyti sem væntanlegur jarðræktarstyrkur hrekkur ekki til. Nú er það svo, að ef samningar kæmust á, eins og gert er ráð fyrir í þessari gr., milli nýbýlastjórnar annars vegar og Búnaðarfélagsins eða búnaðarsambandanna hins vegar um ræktun á þessu landi, þá mundi í þeim samningum vera tekið fram, að hve miklu leyti varið yrði fé frá ríkinu til þessarar frumræktar og að hve miklu leyti það yrði gert með tilliti til þess styrks, sem búnaðarsamböndin fá til vélakaupa. Ég skal taka það fram, að landbn. hefur breytt um fyrirkomulag með brtt. sinni varðandi þessi atriði, því að samkv. frv. eins og það var er gert ráð fyrir því, að landnámsstjóri, sem átti að hafa yfirstjórn þessara mála allra, hefði í sirni þjónustu vélaflokka, þar sem væri um að ræða vélar, sem ríkið ætti og ræki, og er þá öðru máli að gegna en ef samið er við búnaðarsamböndin og ræktunarfélög um að framkvæma þessa frumræktun. En að hér er minnzt á bæjar- og sveitarfélög í þessari gr., byggist á því, að það nær aðeins til þess, þegar verið er að framkvæma ræktun fyrir þá aðila. Viðvíkjandi 10. gr., að það sé óljóst, að hve miklu leyti hér kunni að koma til greina stuðningur frá ríkisins hálfu við þá frumræktun, sem þar er ætlazt til, að eigi sér stað, og hvort nokkur breyting sé á því eftir því, hvort landið sé opinber eign eða í eigu einstaks manns, þá er því til að svara, að það er ekki ætlunin, að þetta verði neitt öðruvísi, þó að landið sé í eigu einstakra manna, því að það er ætlunin samkv. þessari gr., um öll ákvæðin, að það gildi hið sama um aðstoð til nýbýlastofnunar hvort sem landeigandinn sjálfur er nýbýlastofnandinn eða nýbýli er stofnað á landi, sem ríkið á. Það mun hafa verið varðandi 28. gr., sem hv. þm. áleit, að ekki væri nógu ljóst að orði komizt um það, hvað við væri átt, þar sem talað er um, að ábúandi geti fengið ræktaða 5 ha túns. Hv. þm. V.-Húnv. spyr, hvort það sé meiningin að rækta 5 ha túns og byggja íbúðarhús og verkfærahús hlutaðeigandi manni að kostnaðarlausu. Það er því til að svara, að það er ekki ætlunin, heldur að það sé komið í framkvæmd áður en maðurinn flytur á jörðina, því að það verður að vera skylda og gerðar um það samþykktir, að 5 menn fáist til að taka við byggðarhverfi, áður en ráðizt er í undirbúning á nýbýlum, og að sjálfsögðu kemur ræktun þessara 5 ha á hvert býli. Fyrirspurnin varðandi 35. gr. er svipaðs eðlis. Við í landbn. færðum niður og samþ. við 2. umr., að í staðinn fyrir 10 menn og 10 býli komi 5 menn og 5 býli. En að sjálfsögðu er gert ráð fyrir því, að þetta verði nánar skilgreint í reglugerð, sem verður sett samkv. þessum l., skilgreint nánar, að hve miklu leyti styrkurinn nái til hvers einstaks býlis. Hitt er aðalatriðið, að fyrir það fé, sem til þess er varið, er keypt landið og undirbúningur ræktunar. Varðandi 39. gr., þar sem hv. þm. var að spyrja um, hvort stuðningurinn ætti að vera svipaður eða eins á þeim býlum, sem væru reist á landi einstakra manna, eins og á hinum, sem reist eru á landi ríkisins, þá á það samkv. því, sem við höfum um þetta rætt, ekki að breyta neinu, hvort nýbýli er reist á landi einstaks manns eða á landi ríkisins. Það, sem ætlazt er til, er það, að það sé veittur stuðningur til einstakra býla alveg í samræmi við það, sem meðalkostnaður reynist við að stofna nýbýli og byggðarhverfi. Fleira held ég það hafi ekki verið, sem aths. komu fram við hjá hv. þm. V-Húnv.



Herra forseti. Hv. frsm. landbn. hefur gert að umtalsefni brtt. mínar. Hann sagði viðvíkjandi 1. till., að það hlyti að gegna öðru máli um jarðir, sem ríkið á í erfðaábúð, heldur en jarðir í sjálfsábúð. Ég vil benda honum á, að það geta fleiri en ríkið átt jarðir í erfðaábúð. Hér er heldur ekki um að ræða jarðir ríkisins, því að í 6. gr., sem ég stíla brtt. við, er talað um að kaupa land og taka eignarnámi í þessu skyni. Vitanlega þarf ekki ríkið að kaupa eða taka eignarnámi land, sem það sjálft á, jafnvel þó að jarðirnar séu í erfðaábúð, og ég sé enga ástæðu til að taka þær jarðir frekar eignarnámi en jarðir í sjálfsábúð. En ég sé á þessu, að hv. þm. A.-Húnv. hefur ekki skilið fyllilega, hvað fyrir mér vakir með þessu, þar sem hann fer að tala um ríkisjarðir í þessu sambandi. Þá er það 2. brtt. viðvíkjandi byggingarstyrk. Hv. þm. segir, að eins og frv. er nú, þá mundu verða á þessu miklir annmarkar og árekstrar, aðallega vegna þess að nýbýlastjórn ráði ekki yfir Byggingarsjóði. Rétt er það að vísu eins og frv. er, en ég sé ekkert því til fyrirstöðu að setja ákvæði um það, að nýbýlastjórn hafi heimild til þess að ákveða styrkveitingar úr Byggingarsjóði, og eins og brtt. mín er orðuð hefur þetta ekki í för með sér aukin útgjöld fyrir Byggingarsjóð. Það er aðeins heimilt að veita styrkinn í öðru formi en gert er ráð fyrir í frv. eins og það er nú, því að þessi vaxtalækkun úr 4% í 2% er vitanlega styrkur. Þá segir hv. þm., að ég sé að slá því föstu, að vextir verði áfram 4%. Samkv. minni till. eiga þeir, sem fá styrk, að borga 4% af lánum, þeir munu taka lægri lán, en miðað er við 2% samkv. frv. Ég geri ekki ráð fyrir því, að það geti staðið um alla framtíð, að lánað sé með 2% vöxtum, þó að það sé sett í frv. og lánin eigi að veitast til 42 ára. Þá sagði hv. þm., að það þyrfti ákvæði um hámarksstyrk. En hámarksákvæði er í sjálfri till., þó að ekki sé nefnd ákveðin upphæð, og er auðvelt að reikna út, hvað styrkurinn geti mestur orðið, eftir því, sem segir í brtt. Hv. þm. segist ekki geta samþ. till. mína eins og hún er. Ég tel þetta engin rök. Ef hins vegar landbn. vill taka þetta mál til nánari athugunar og gera á þessu einhverja breyt., sem gæti leitt til svipaðrar niðurstöðu og mín till., hefði ég ekkert á móti því. Þá segir hv. þm., að till. virðist flutt fyrir þá, sem séu svo efnaðir, að þeir kæmust af án þess að fá lán. Þetta er alveg út í hött sagt. En ég býst við, að þeir séu margir og ekki eingöngu þeir, sem betur eru efnum búnir, sem vilja koma upp yfir sig húsum með öðrum hætti en þeim að binda sér skuldabagga um langa framtíð. En það virðist að því stefnt með þessu frv. að láta ríkisstyrk til þessara hluta með vaxtalækkun, en láta hann ekki í öðru formi, þó að menn óski þess. Menn verða að taka á sig þunga skuldabyrði um langan tíma til þess að verða þessa stuðnings aðnjótandi. Ég tel ekki rétt að hafa þetta svo einstrengingslegt sem það er í frv., ég vil, að menn geti orðið þessa stuðnings aðnjótandi á annan hátt, án þess þó að íþyngja því opinbera. Þá er það 3. brtt. mín, viðvíkjandi forkaupsrétti Byggingarsjóðs. Hv. þm. segir, að þetta geti orkað tvímælis. Ég hefði frekar getað átt von á svona ummælum frá öðrum en hv. þm. A.-Húnv., að það geti orkað tvímælis, hvort gera eigi mönnum kleift að selja börnum sínum eða nánustu skyldmennum jarðir sinar. En eins og frv. er eru menn ekki frjálsir að því að selja jarðir sínar nánustu ættmennum, ríkið eitt eða þessi sjóður hefur heimild til þess að kaupa jarðir, ef um sölu er að ræða. Hv. þm. sagði, að með þessu hefðu menn frekar tækifæri til að fara á bak við tilgang l., en hann færði engin rök fyrir þessu, enda er það ekki hægt, vegna þess að í minni till. er tekið fram, að þó að jarðir séu seldar þessum aðilum, þ. e. venzlamönnum, þá megi ekki selja þær fyrir hærra verð en kostnaðarverð að frádreginni fyrningu. Þar með er loku skotið fyrir það, að jarðir séu seldar háu verði, þó að þær séu seldar þessum aðilum, svo að ég veit ekki, hvernig hægt er að halda því fram, að með þessu sé verið að fara á bak við tilgang l. Hv. þm. benti á, að það væri hægt að gera býli að ættaróðali. Ég skal ekki segja um það, hvort þessi fortakslausu ákvæði, sem virðast vera í 30. gr., verða að víkja fyrir l. um ættaróðul og erfðaábúð. En jafnvel þó að svo væri, tel ég það óverjandi, að menn hafi ekki heimild til þess að selja við kostnaðarverði býli sínum nánustu án þess að fylgja um það sérstökum reglum og gera býlið að ættaróðali um leið, ef þeir kjósa annað heldur. Þá er það viðvíkjandi svörunum, sem ég fékk við spurningum mínum. Ég tel þau að ýmsu leyti ófullnægjandi. Hv. þm. sagði um 2. spurninguna, að það sé ætlazt til, að ákvæðin gildi eins hvort sem landið er í eigu ríkisins eða einstaklinga. Hins vegar svaraði hann því ekki þegar um einkaeign er að ræða, hvort bændur þyrftu að borga fyrir þessar undirbúningsframkvæmdir, sem gert er ráð fyrir í II. kafla frv. um landnám, sem sagt framræslu lands, hvort þeir þyrftu að borga eitthvað fyrir það og á hvern hátt. Þá sagði hann viðvíkjandi fyrirspurn minni um 28. gr., að í fyrsta lagi væri meiningin að rækta 5 ha á hverju býli. En fyrirspurn minni um það, hvort bændur eigi að fá þessa ræktun ókeypis, svaraði hann á þá leið, að bændur ættu ekki að,. fá þessa ræktun ókeypis. En ég finn ekki ákvæði um þetta í frv. landnámskaflanum, 9. gr., segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Þegar lokið er undirbúningi landsins til ræktunar og byggðar, skal það leigt með erfðaleigu einstaklingum eða byggðarfélögum með skilmálum, sem nánar verða teknir fram í reglugerð. Leigan skal miðuð við þá kosti, sem landið býður til búskapar og afkomu.“ Þetta skilst mér, að eigi að gerast, þegar búið er að undirbúa landið til ræktunar samkv. II. kafla l. Hins vegar segir í 28. gr.: „Til bygginganna fær hann lán úr Byggingarsjóði handa hverju býli í hverfinu, allt að 75% kostnaðar.“ En seinna segir: „Við móttöku býlisins skal ábúandi, ef um kaup er að ræða, greiða 25% af byggingarkostnaði býlisins, enda telst hann þar á eftir eigandi þeirra bygginga, sem á býlinu eru, og þeirrar ræktunar, er hann hefur sjálfur framkvæmt.“ Þetta gefur til kynna, að hann eigi ekki sjálfur þessa 5 ha, en ekkert ákvæði er í gr. um það, hvað hann eigi að borga fyrir þessa 5 ha, sem rækta á, og á hvern hátt. Um þetta spurði ég og hef ekki fengið svar við því. Viðvíkjandi fjórðu spurningu minni sagði hv. þm., að það ætti ekki að breyta neinu, hvort býlið væri reist á landi einstaklings eða ríkisins. En ég finn engin ákvæði um það í frv., hvaða stuðning þeir menn eiga að fá, sem reisa nýbýli á landi, sem þeir sjálfir eiga. Ég vil svo ítreka fyrirspurn mína út af 28. gr., um það, hvað bændur eigi að greiða fyrir 5 ha ræktunina og á hvern hátt, og sömuleiðis viðvíkjandi ákvæðum 35. gr., hver beri kostnaðinn við að rækta 5 ha lands á býli, sem er í einstaklingseign.

Frsm. minni hl. (Lúðvík Jósefsson) [Frh.] : Þegar ég varð í gær að fresta ræðu minni, hafði ég gert grein fyrir afstöðu minni í þessu máli og ágreiningnum í sjútvn. Þykir mér nú rétt að ræða einstök atriði þessa og meginbreytingarnar frá meiri hl. sjútvn., og þá einkum brtt. við 1. gr. frv., um að stofna skuli sérstaka lánadeild við Landsbankann. Ég sagði, að mér þætti þetta fyrirkomulag óaðgengilegt og óeðlilegt. Fiskveiðasjóður er talsvert öflugur og hefur um 3 millj. kr. árlegar tekjur og hefur auk þess heimild til þess að taka lán í verðbréfum, og jafnframt eru aðrir sjóðir, sem síðasta Alþ. samþ. að stofna, og hér er enn lagt til, að stofnaður verði sjóður, og hlýtur þetta að verða til árekstra. Margir þeir, sem nú hafa stofnlán í fiskveiðasjóði, sæktu einnig um stofnlán hjá þessari nýju deild. Hin nýja stofnlánadeild yrði því að leysa út eldri stofnlán, sem fiskveiðasjóður hefur lánað, og nú er þess að gæta, að fiskveiðasjóður, sem búinn er að starfa í mörg ár og er öflugur og hefur árlegar tekjur, yrði settur út úr starfsemi með að veita lán, en hann má ekki lána nema gegn 1. veðrétti. Þetta er óeðlilegt fyrirkomulag og verða að vera óvenjuleg rök fyrir því að grípa til slíkra ráðstafana, en hér hafa engin rök komið fram nema það, að Landsbankinn krefst þess að fá að hafa framkvæmd þessara mála. Þegar þess er og gætt, að fiskveiðasjóður er búinn að vinna sér festu og starfsmenn hans hafa reynslu, sem eðlilegt er að byggja á, þá er hæpið að hverfa frá honum til annars sjóðs. Það hlýtur að verða talin óeðlileg skipun þessara mála, að bankastjórar seðlabankans, sem á að lána þetta fé, séu sömu mennirnir sem eiga að ráða yfir þessari stofnlánadeild. T. d. ef fyrirtæki kæmi og óskaði að fá lán, þá er ekki óeðlilegt, að bankastjórarnir bendi því á aðra leið, að það geti eins beðið Landsbankann, með allt öðrum lánskjörum. Bankastjórarnir vilja gjarna fá hærri vexti fyrir fé seðlabankans. En þessu væri ekki til að dreifa í því tilfelli, ef fiskveiðasjóður hefði þessi mál til meðferðar, þó að hann að sjálfsögðu hefði farið fram á, að seðlabankinn lánaði fé sem honum er skylt. Í frv. er tekið fram, að vextir af stofnlánum skuli ekki vera hærri en 2.5%, en það er ekki tryggt, að það verði svo í raun og veru, ef þetta er allt lagt undir Landsbankann. Þá ætla ég að minnast á afstöðu flokkanna til þessa máls. - Framsfl., eða aðaltalsmaður hans, hefur lýst því yfir, að hann væri á móti því atriði í frv., að skylda Landsbankann til þess að lána 100 millj. kr. með 1½% vöxtum til stofnlána sjávarútvegsins. Hann vill stofna til þessa með útboðum á skuldabréfum, eða fara sömu leið og fiskveiðasjóður hefur haft og hefur enn. En slíkar upphæðir eru ekki fáanlegar nema með óheyrilegum vöxtum, en hans meining er sú, að ríkissjóður taki að sér að greiða vaxtamismuninn. Að mínum dómi er afstaða framsóknarmanna eðlileg, því að þeir hafa alltaf verið á móti því, að þessi lán gætu komið sjávarútveginum að gagni. - Sjálfstfl., eða formaður hans, hefur lýst því yfir, að hann stæði eindregið með þessu og mundi sjá um, að þetta frv. næði fram að ganga, en þeir þm. flokksins, sem vilja fara að kröfum Landsbankans, virðast hafa orðið ofan á. - Afstaða Alþfl. virðist svo, að hann hafi algerlega fallið frá fylgi við málið. Mín skoðun er sú, að í þessu beri að fara þá leið, sem rök mæla með og eðlilegust er og allir virtust sammála um nema forráðamenn Landsbankans. Þá vildi ég minnast á atriði varðandi vexti af því, sem seðlabankinn ætlar að lána til stofnlánadeildarinnar, en hér er hvergi tekið fram, hvaða vaxta bankinn getur krafizt. Till. nýbyggingarráðs var, að seðlabankinn fengi 1½%, en í till. bankans virðist alveg gengið fram hjá þessu. Því virðist Landsbankinn vera einráður, hvaða vexti hann heimtar, og yrði ríkið þá að greiða vaxtamismuninn. Þetta getur ekki staðizt, og er rétt, að hér verði upplýst, hvernig á að fara með þessa vexti. Það er augljóst, að þessari fyrirhuguðu stofnlánadeild muni ganga verr að sýna hallalausa útkomu með 2½% en fiskveiðasjóði, sem hefur tekjur, en stofnlánadeildin hefur ekki tekjur og verður að taka allt að láni hjá seðlabankanum. - Ég vil, að þetta verði upplýst. Ég ætla svo ekki að hafa mál mitt lengra, en þykist nú hafa gert grein fyrir afstöðu minni, en hún er sú, sem öll rök virðast mæla með, að farin sé. Ég vil ekki, að Alþ. beygi sig fyrir utanaðkomandi áhrifum í þessum efnum.



Með því að ég tel, að þetta frv. sé með öllu óþarft og mjög vafasama leið, sem lagt er til, að farin verði í þessu máli, segi ég nei.



Ég hef gert ágreining út af þessu máli í sjútvn., sökum þess að ég tel, að koma megi þessu máli fram á ódýrari hátt. Þetta hefur þó ekki fengizt lagað, og tek ég því ekki þátt í atkvgr. Fyrirsögn samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umr. með 20:1 atkv.