Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Frv. þetta er komið aftur hingað frá Nd. og hefir tekið þar lítilsháttar breyt. Allshn. þessarar hv. d. sér ekki ástæðu til annars en að mæla með, að frv. verði samþ. Sú breyt., sem gerð var á því 1 Nd., er til bóta, en breytir ekki þeirri niðurstöðu, sem n. komst að. Þó að frv. sé breytt að forminu til, er n. frv. meðmælt, þar sem ekki hafa orðið á því verulegar efnisbreyt.

Frsm. (Ingvar Pálmason) : Þetta frv. er flutt að beiðni forsrh., eins og stendur í grg. Efni þess er einfalt og auðskilið, sem sé, að ríkisstj. verði heimilað að selja hluta úr landi jarðarinnar Eyrar. Landspilda sú, sem um ræðir, á að vera 200 metrar frá sjó og upp til fjalls, eftir því sem atvinnureksturinn þarfnast, og á að selja hana hreppsn. Árneshrepps. Fyrir liggur beiðni frá hreppsn., og ástæður eru þær, að þarna er fyrirhugað að reisa litla síldaverksmiðju í sambandi við síldarsöltun. Með því að tryggja hlutaðeigendum varanlegan afnotarétt af þessari landspildu, er hægt að reisa verksmiðjuna. Það er venja, þegar sveitarfél. fara fram á slíkt, að það er heimilað, og ég sé ekki ástæðu til að mæla á móti því.

Frsm. (Bernharð Stefánsson) Fjhn. hefir athugað þetta frv. og borið það saman við gildandi lagaákvæði, en eins og segir í nál. á þskj. 219 var einn nm., hv. 1. þm. Reykv., ekki viðstaddur á þeim tveim fundum, sem n. fjallaði um málið, og hefir hann því ekki skrifað undir nál. við hinir nm. lítum svo á, að eigi sé fært annað en að samþ. frv. og sjá ríkissjóði þannig fyrir þeim tekjum, sem gert er ráð fyrir í því, og ennfremur jöfnunarsjóði bæjar- og sveitarfélaga, sem á að fá 700 þús. kr. Út af orðum, sem féllu við 1. umr. þessa máls um skattstigann, skal ég geta þess, að sá skattstigi, sem ákveðinn er í þessu frv., er samhlj. skattstiganum í gildandi l. um bráðabirgðatekjuöflun ríkissjóðs, en að sjálfsögðu leggst svo á hann viðauki sá, sem frv. gerir ráð fyrir, að lagður verði á öll gjöld til ríkissjóðs. Það urðu svo miklar umr. um þetta mál við 1. umr. þess, að ég tel það nægilega rætt frá almennu sjónarmiði, og mun ég því ekki hafa þessi orð fleiri. N. flytur eina brtt., sem er aðeins leiðrétting og þarf ekki skýringar við.



Ég vildi aðeins beina þeirri ósk til hæstv. forseta, þar sem svo stendur á, að hv. 1. þm. Reykv., sem er minni hl. n., er veikur, hvort hæstv. forseti sér sér ekki fært að taka þetta mál af dagskrá í þetta sinn. Ég fer aðeins fram á, að málið verði ekki tekið fyrir í dag.



Ég vildi láta það koma fram, að ef umr. yrði frestað nú, en það er í raun og veru ekki nema sanngjarnt að gera, yrði málið ekki tafið síðar. því að afgreiðsla fjárl. er komin undir afgreiðslu þessa máls, en mjög orðið áliðið þingtímans. Ég vil því beina því til hv. andstæðinga, að þeir tefji málið ekki síðar.

Forseti (EÁrna): Eins og hæstv. fjmrh. tók fram, er tíminn mjög naumur, en hinsvegar mörg mál, sem þurfa að ganga fram. Það liggja engar brtt. fyrir við þetta frv., nema lítilsháttar brtt. frá fjhn., og það hefir því ekki mikla þýðingu að fresta umr. Ef brtt. hefðu legið fyrir frá hv. I. þm. Reykv., væri öðru máli að gegna. En þar sem ég heyri, að hæstv. fjmrh. er þessu meðmæltur, í þeirri von, að málið verði ekki tafið síðar, mun ég ekki verða á móti því, að það sé tekið út af dagskrá í þetta sinn.



Er því að fresta á umr., vil ég vekja athygli á einu atriði í 2. gr. frv., þar sem ræðir um þann skattauka, sem lagður kann að verða á 6000 kr. skattskyldar tekjur eða þar yfir, að hann á að skiptast að hálfu á milli ríkissjóðs og viðkomandi bæjar- eða sveitarfélags. Nú er hér á ferðinni annað frv. um að auka tekjustofna bæjar- og sveitarfél., og eiga þau þar að fá 700 þús. kr. Þess vegna finnst mér það vera til athugunar, hvort skattur sá, sem um ræðir hér, eigi ekki að renna óskiptur í ríkissjóð. Það vil ég biðja hv. n. að athuga vel.



Herra forseti! Það er eins ástatt um þetta mál að því er snertir hv. 1. þm. Reykv. eins og um málið næst á undan, að því við bættu, að hér liggur fyrir brtt. við frv. til l. um gjaldeyrisverzlun frá þessum þm., sem hefir orðið viðskila við meiri hl. n. Ég leyfi mér að beina þeim tilmælum til hæstv. forseta að fresta þessu máli líka, þar sem svo stendur á. Að vísu veit ég ekki, hvernig veikindum hv. þm. er háttað, en ég geri ráð fyrir, að hann geti e. t. v. verið viðstaddur umr. strax á morgun, en hann verður að teljast sérstakur n.hluti, þar sem hann hefir lagt fram brtt. við frv.



Ég verð að segja, að þótt ég fyrir mitt leyti vilji teygja mig langt til samkomulags um þetta atriði, finnst mér mikið að taka mestan hluta hinna áríðandi mála út af dagskrá. Ég sé ekki annað en að það megi koma því þannig fyrir með þetta mál, að aðrar brtt. en brtt. hv. 1. þm. Reykvíkinga verði ræddar og umr. verði ekki lokið fyrr en hann kemur. En ég álít, að mikill tímasparnaður geti orðið að því að ljúka málinu að öðru leyti.



Mér fannst kenna misskilnings hjá hv. þm. Vestm. Mér fannst hann álíta, að n. hefði klofnað um þetta mál og að hv. 1. þm. Reykv. sé sérstakur n.hluti, en svo er ekki. N. hefir öll skrifað undir nál. fyrirvaralaust, en nm. hafa allir áskilið sér rétt til að bera fram brtt., og það hefir hv. 1. þm. Reykv. gert, en það liggur ekkert fyrir um afstöðu hinna nm. til þeirra brtt. Álit ég því, að ekki sé hægt að lita á hann sem sérstakan n.hluta. - Ég ætla ekki að fara að skipta mér af, hvort málið verður tekið út af dagskrá, eða nokkur hluti umr. verður látinn fara fram. Það fer auðvitað eftir því, sem hæstv. forseti ákveður.



Mér virðist mega skoða hv. 1. þm. Reykv. sem sérstakan nefndarhluta, þar sem hann skrifar undir skilorðsbundið og bar síðan fram brtt., svo um misskilning er ekki að ræða af minni hendi. Ég ætla ekki að gera neitt kappsmál úr þessu, og auðvitað ræður hæstv. forseti, hvað gert verður. Mér finnst ekki, að uppástunga hæstv. fjmrh. muni flýta meir fyrir málinu en þótt því væri alveg frestað til morguns.

Forseti (EÁrna) : Það er líkt ástatt um þetta mál og málið næst á undan. Að vísu er hér um óklofna n. að ræða, þótt till. hafi komið fram frá einum nm., en þó er á að líta, að t. d. einn af hinum nm., hv. 9. landsk., er heldur ekki hér viðstaddur, en hann hefir skrifað undir nál. með þeim fyrirvara, að hann muni e. t. v. flytja brtt. eða geti verið með öðrum brtt. Ég tek þetta fram af því, að tveir nm. eru ekki mættir; þeir hafa báðir boðað forföll vegna lasleika. Þar sem ég er ekki viss um, þótt byrjað verði á umr., að það flýti verulega fyrir, mun ég gera hið sama og við fyrra málið, taka það af dagskrá í dag, en taka það aftur á dagskrá á morgun, og þá væntanlega ekki sjá mér fært að fresta því lengur.

* Frsm. meiri hl. (Sigurjón Á. Ólafsson): Mál þetta hefir legið alllengi fyrir þinginu og hjá sjútvn. Eins og sjá má á nál á þskj. 200, hefir ekki orðið samkomulag um málið í n. Meiri hl. leggur til, að frv. verði samþ. með þeim brtt., sem hann hefir borið fram á sama þskj. Hinsvegar er afstaða minni hl. sett fram á þskj. 209 og fer í þá átt, að málið sé afgr. með rökst. dagskrá, sem þar er borin fram. Við meiri hl. í n. lítum svo á, að mál þetta sé svo þýðingarmikið, að ekki sé rétt að draga það lengur án þess að gera því nokkur skil. Það lá fyrir síðasta þingi, en af ástæðum, sem kunnar eru, varð það ekki útrætt þá, og tel ég því ekki rétt, að það sé svæft á þessu þingi. Tilefni þessa frv. er öllum kunnugt og hve mikil þörf er á að koma því í gegn. Ástæðan, sem minni hl. færir fyrir frekari drætti í því, er aðeins sú. að það sé ekki nægilega undirbúið. Ég hygg, að lengi megi deila um, hvað sé nægilegur undirbúningur mála, en ég verð að segja fyrir mitt leyti, að málið er byggt á margra ára umkvörtunum um, hverju sé ábótavant í lögum um eftirlit með skipum, og málið hefir verið þrautrætt við ýmsa skipstjóra. Hygg ég því, að þótt farið væri að fresta málinu nú og leita umsagnar ýmsra manna, þá komi ekkert fram, sem réttlæti, að þingið fresti öllum aðgerðum. Brtt. þær, sem bornar eru hér fram, eru byggðar á nákvæmri athugun á, hvað helzt þurfi að lagfæra í núgildandi l., og þær brtt., sem bornar eru fram við frv., hafa orðið að samkomulagi milli mín sem flm. þess og hv. 2. þm. S.-M. Fyrsta brtt. er aðeins orðalagsbreyt., sem óþarft er að tala um. Næsta brtt. er við 5. gr., um að starfstímabil skoðunarmanna sé 4 ár, en ekki 3 ár, eins og lagt er til í frv., en ég sem flm. hefi gengið inn á þessa breyt. með þeirri rökfærslu, að eftir því, sem menn vinni lengur við skoðunina, verði þeir færari til að gera það af meiri þekkingu. Næsta brtt. er við 6. gr. og er nokkuð veigameiri. Hún gengur í þá átt að láta ekki fara fram árlega skoðun á öllum skipum, eins og frv. gerði ráð fyrir, heldur skuli það aðeins gert á farþega- og flutningaskipum, eða m. ö. o. á öllum skipum, sem sigla að staðaldri til útlanda. Fellur þá niður sú skoðun fiskiskipa, eldri en 12 ára, sem frv. gerir ráð fyrir. Þá höfum við hækkað mark á aldri skipa úr stáli og járni, þannig, að þau skuli skoðuð árlega, þegar þau eru orðin eldri en 20 ára, og rökstyðjum það með því, að þegar járnskip hafi náð þeim aldri, séu þau svo hættuleg, að full ástæða sé til árlegrar skoðunar. Timburskip skal skoða árlega eftir að þau eru orðin 25 ára gömul. Teljum við, að ekki saki, þótt aukaskoðun sé látin niður falla, þar sem aðalskoðunin er svo nákvæm, að hún verður að teljast nægilegt öryggi. Að fenginni reynslu má fullyrða, að eftir að skip eru kornin á þennan tiltekna aldur, eru járnskip alltaf hættulegri heldur en tréskip, og tel ég allmikið öryggi fengið með samþykkt þessarar brtt„ þótt hún gangi ekki eins langt og frv. sjálft. 4. brtt. er við 7. gr. og er ekki annað en afleiðing af hinum brtt. Sama er að segja um b-lið þeirrar till., um að hækka úr 45 dögum í 60 daga. Það skiptir ekki miklu máli. við 8. gr. höfum við gert nokkrar brtt. Það er nýmæli, um að skipaskoðunarstjóri hafi eftirlit með flokkun, þegar hún er gerð hér innanlands, og er mikið öryggi í því, að flokkunin byggist sem mest á skoðuninni, einkum ef skipaskoðunarstjóri fær það bundið með lögum. Þá er breyting á því, sem frv. ætlast til, að skipaskoðunarstjóri geti haft eftirlit með flokkun erlendis. Flokkun erlendis heyrir undir flokkunarfélög þar, og álitum við, að þau myndu þykkjast við, ef settur væri maður til höfuðs þeim trúnaðarmönnum, sem flokkunarfélögin hafa valið sér á hverjum tíma, og felldum því niður ákvæðið um, að skipaskoðunarstjóri ætti að vera viðstaddur flokkun erlendis, en aftur á að láta skipaskoðunarstjóra í té nákvæma lýsingu af því, hvernig flokkunin hefir farið fram, og ætti það að verða trygging fyrir því, að ekki væri vikið frá fastsettum reglum um flokkunina, en það eru einkum fiskiskip, sem flokkuð eru erlendis. Þá kem ég að því, sem sumir álita stærstu breyt., það er brtt. við 12. gr., sem er um hleðslumerki. Samkomulag fekkst ekki í n. um það, að öll skip ættu að hafa hleðslumerki, og n. bárust mótmæli frá útgerðarfélögum og einstökum mönnum, sem töldu gengið of nærri möguleikum síldarskipa um að færa síldina á land, ef hleðslumerki væru sett á skipin. En margir sjómenn sjá, hve mikil hætta getur stafað af því, að skipin séu hlaðin of mikið, og að ástæða er til, að skorður séu reistar við því, en við álítum, að slíkt mætti gera án þess að þetta ákvæði yrði að lögum, með því að veita ráðh. heimild til að setja ákvæði þar að lútandi. Þessar ráðstafanir er hægt að gera á fleiri vegu en með því að setja hleðslumerki á skipin. Það má gera með ýmsum öðrum útbúnaði, sem komið getur í veg fyrir, að skip sökkvi oftar af ofhleðslu. Hér er gert ráð fyrir, að hleðslumerki verði sett á öll skip, sem sigla til útlanda, smærri sem stærri, enda eru dæmi til þess, að skip um 100 smál. hafi siglt til útlanda og tekið farm til baka. Auk þess siglir togaraflotinn alltaf milli landa hluta úr árinu. Þessi ákvæði eru í samræmi við samþykkt, sem gerð var í London 1930. Meiri hl. var sammála um þetta atriði. Mér þykir einkennileg afstaða hv. þm. Vestm. í þessu máli. Mér er fullljóst, að hann sem fulltrúi sjómannastéttarinnar hlýtur að vita, hve nauðsynlegt þetta er. Er einkennilegt, að hann skuli vilja tefja málið með því að vísa því til hæstv. ríkisstj. Eina röksemd hans fyrir því er sú, að málið sé ekki nægilega undirbúið og eigi að spyrja farmanna- og fiskimannasamband Íslands til ráða áður en lengra væri gengið. Hv. þm. segir ranglega, að flestir sjómenn og fiskimenn landsins séu í þessu sambandi. Það eru nokkur skipstjórafélög og vélstjórafélag Rvíkur, sem hafa stofnað það. Frv. er í fyllsta samræmi við skoðanir þeirra manna, sem mynda sambandið. Mér er kunnugt um, að farmanna- og fiskimannasambandið tók þetta mál til meðferðar og setti nefnd til að athuga það, en hún gerði ekkert annað en að leggja til, að því yrði vísað til milliþinganefndar. Ég hefi átt tal við þessa góðu menn, og þeir hafa játað yfirsjón sína í þessu. Mér finnst það vera of mikil töf fyrir þessu máli að fara að visa því nú til ríkisstj. til nánari athugunar. Ég hygg, að það muni ekki vera nema svo sem 5–6 menn af hverri 35 manna skipshöfn, sem vilja láta fresta þessu máli, og ég hygg, að líf þessara 30, sem ég tala hér í umboði fyrir, séu alveg eins dýrmæt eins og hinna. Ég hygg því, að það sé ekki rétt að svipta þessa menn málfrelsi um þetta mál. Ég er nú hræddur um, að það sé annað, sem afstaða hv. þm. Vestm. byggist á, heldur en það, sem fram kemur í nál. minni hl. Ég er hræddur um, að það sé kostnaðarhlið þessa máls, sem vex honum í augum. Og okkur er það fyllilega ljóst, meiri hl., að af þessu muni leiða talsverðan kostnað fyrir eigendur skipanna. Þessi afstaða hv. þm. er e. t. v. eðlileg, en ég get ekki viðurkennt hana vegna þess, að mér er það ljóst, og ég hygg, að honum sé það einnig ljóst, að það má ekki láta kostnaðarhliðina tefja þetta mál. Hv. þm. segir, að sumar till. minar gangi svo langt, að þær séu óframkvæmanlegar. Ég sé nú ekki, hvaða till. hv. þm. getur sagt það um, en ég hygg þó. að hann muni eiga hér við hleðslumerkin. Að öðru lyti eru allar mínar till. framkvæmanlegar. Þjóðin er búin að hljóta svo mörg áföll af völdum sjóslysa, og oft eingöngu af slæmum útbúnaði skipa, að svo má ekki lengur standa. Ég geri ráð fyrir, að hv. þm. Vestm. muni rökstyðja sína skoðun nánar, og skal ég því bíða með að tala frekar í málinu þangað til ég hefi heyrt hans ræðu.

* Frsm. minni hl. (Jóhann Jósefsson): Ég gat ekki orðið samferða hv. meiri hl. af þeim ástæðum, sem ég hefi tekið fram í nál. á þskj. 209. Ég skal nú fyrst geta þess, að flm. þessa frv. fullyrðir í grg. þess, að þær breyt., sem þar séu fram bornar, séu allar bornar fram í samráði við skipaskoðunarstjóra. Ég ætla, áður en ég vík að sérstökum atriðum frv., að benda hv. dm. á, hversu ráðvandlega hv. frsm. hefir farið að í grg. þessa frv. Ég trúði því auðvitað að óreyndu, að þessar breyt. væru bornar fram í samráði við skipaskoðunarstjóra, en svo mætti skipaskoðunarstjóri á fundi í sjútvn., og þá gafst tækifæri til að reyna, að hve miklu leyti hann var samþykkur þessum till., sem flm., hv. 3. landsk., fullyrðir, að séu bornar fram í samráði við hann. Svo var nú byrjað að lesa frv. og það lesið allt í gegn. Í 3. gr. kom strax fram ágreiningur milli skipaskoðunarstjóra og flm., í 4. gr. kom enn fram ágreiningur, sérstaklega hvað snertir það, að Alþýðusambandið skuli hafa tillögurétt um skipaskoðunarumdæmin og skipun skipaskoðunarmanna; einnig kom fram ágreiningur í 5. gr., 7. gr. og 8. gr. Hvað viðvíkur hleðslumerkjunum, þá sagði skipaskoðunarstjóri, að það tíðkaðist hvergi að hafa hleðslumerki á svo litlum skipum, sem hér um ræðir. Þetta er í stuttu máli sagan um það, hvernig hv. flm. fer að í grg. frv. Ég skrifaði þetta jafnóðum niður, og ég komst að þeirri niðurstöðu, að skipaskoðunarstjóri var hv. flm. eins mikið ósamþykkur eins og búast mátti við, að ókunnugur maður hefði getað verið, sem aldrei hefði séð frv. Út af því, sem hv. flm. sagði um það, að ég vildi láta farmannasambandið fá að segja álit sitt um þetta mál og að það væri alls ekki réttur aðili til þess að gera till. í málinu, heldur allur fjöldi sjómanna. þá vil ég segja það, að ég hefi ekki gert neitt til að draga þetta mál úr hendi sjómanna. Meining mín með hinni rökst. dagskrá er það, að ríkisstj. láti fara fram athugun á málinu og að sú athugun fari fram undir handleiðslu skipaskoðunarstjóra, en gerð af fulltrúum frá farmannasambandinu og fulltrúum sjómannafélaganna úr hverjum landsfjórðungi. Með þessu hygg ég, að efnt sé til miklu betri athugunar á málinu heldur en þó að hv. 3. landsk. setji eitthvað niður á pappírinn. Ég sé nú að vísu á nál. meiri hl., að samtal það, sem fram fór í sjútvn., hefir haft mikil áhrif. Það kemur fram í þeim brtt., sem meiri hl. kemur hér fram með. En þrátt fyrir þessar brtt., þó að þær yrðu samþ., er ýmislegt í frv., sem mér líkar ekki. Þetta hefir hv. 2. þm. S.-M. líka séð, þar sem hann hefir áskilið sér rétt til að koma með aðrar brtt. Fyrir þinginu liggja mótmæli gegn einstökum ákvæðum frv., sérstaklega hleðslumerkjunum, frá deild úr Fiskifélagi Íslands og stóru útgerðarfélagi á Ísafirði. Hv. þm. sagði, að farmannasambandið mundi ekki taka yfir nema lítinn hluta af yfirmönnum á íslenzkum skipum. Þetta er ekki rétt. Það tekur yfir mestan hluta af skipstjóra-, stýrimanna- og meistarafélögum landsins. Þetta samband var stofnað í ár, og hefir það á fyrstu þingi sínu tekið fyrir ýms merkileg mál, og þar á meðal líka öryggismál sjófarenda. Hv. 3. landsk. fullyrti, að þetta mál hefði sofnað í n. hjá farmannasambandinu. Ég hefi hér fyrir framan mig þingtíðindi frá 1. þingi farmannasambandsins, og þar er þessa máls getið á bls. 8, sem ég vil lesa hér upp, með leyfi hæstv. forseta: „Þá var tekið fyrir öryggi sjófarenda. Frsm. Sigurður Sigurðsson. Frh. 2. umr. Frsm. skýrði frá störfum n. og lagði fyrir fundinn nál., sem hann las upp og skýrði mjög ýtarlega. var það svo hljóðandi: Nefndarálit. Nefnd sú, sem kosin var á 1. þingi Farmanna og fiskimannasambands Íslands til þess að athuga verkefni sambandsins viðvíkjandi öryggismálum sjófarenda, hefir komið saman og rætt um þessi mál til og frá, en þar sem þetta er mjög umfangsmikið mál og tímafrekt að fara í gegnum það, sem fyrir er af l. og reglum, höfum við komið okkur saman um að benda aðeins á ýms atriði, sem sambandið getur beitt sér fyrir fyrst um sinn. Nefndin leggur til: 1. Að þingið feli stjórninni að láta athuga fyrir næsta Alþ. breyt. á l. um eftirlit með skipum, nr. 93 3. maí 1935, og geri ákveðnar breyt. á þeim, og taki einnig til athugunar frv. það, sem nú liggur fyrir Alþ. um breyt. á sömu l. 2. Tilskipun um eftirlit með skipum og bátum og öryggi þeirra, útg. 20. nóv. 1922. Sérstaklega finnst okkur 161. gr. og 162. gr. nefndra l. og aðrar gr. í sambandi við þær þurfi athugunar við gagnvart eldri skipum. 3. Að þingið feli stjórninni að leita nú þegar umsagnar meðlima sambandsins og annara stéttarfélaga sjómanna, er þurfa þykir og sem hafa meðlimi, er stunda atvinnu á hinum smærri skipum, sérstaklega á síldveiðum, um möguleika fyrir því, á hvern hátt heppilegast yrði að lögfesta ákvæði um hleðslu skipa.“ Það er þetta, sem hv. þm. kallar, að málið hafi verið svæft á þingi farmannasambandsins. Þingið lagði einmitt áherzlu á, að leitað yrði umsannar hinna stéttarfélaga sjómanna um það, hvernig helzt eigi að gera öryggisráðstafanir fyrir ofhleðslu. Ég tel, að ég hafi nú rökstutt það nægilega, að það er full þörf, þrátt fyrir yfirborðsþekkingu hv. 3. landsk., að þetta mál sé athugað gaumgæfilega og að sjófarendurnir sjálfir fái að segja sitt álit um það. Hv. 3. landsk. var að tala um það, að það sæti illa á mér að standa á móti þessu máli, af því að ég væri fulltrúi fyrir sjávarútvegskjördæmi, og hann sagði, að það væri af því, að ég tímdi því ekki. Ég kann ekki við að vera að taka þetta illa upp fyrir hv. þm. Ég veit, að þetta hefir gloprazt upp úr honum án þess að hann hafi meint nokkuð með því. Annars vil ég aðeins leyfa mér að halda því fram, að ég hafi síðastl. 16–17 ár lagt talsvert persónulegt starf fram, og ef til vill haft nokkur útgjöld, einmitt til þess að vinna verklegt starf fyrir öryggi sjómanna í mínu byggðarlagi. Ég hefi ekki látið annað til mín taka. En við, sem höfum unnið að þessu saman þar. höfum líka haft nóg verkefni við okkar bæjardyr. Ég ætla ekki að fara út í jöfnuð við hv. 3. landsk., en hitt veit ég, að ýmislegt af því, sem þar hefir verið gert, er eins mikilsvert fyrir öryggi sjómanna í Vestmannaeyjum eins og þó að hv. þm. standi hér á Alþ. og búi til löggjöf um hleðslumerki, sem vitaskuld enginn sjómaður fer eftir, ef afli býðst. Hv. þm. er þannig skapi farinn, að hann lætur sér nægja, et hann getur sett upp einhver pappírsákvæði um þessa hluti. en ég hinsvegar geri mig ekki ánægðan með slíkt, heldur hefi ég reynt að taka sjálfur þátt í erfiðleikum sjómanna og hafast eitthvað verklegt að til þess að koma í framkvæmd þeim öryggismálum, sem hagkvæmust eru og allir vita frá hinu daglega lífi, að komi sjómönnum að notum. Ég hefi þá sýnt fram á, að málfærsla hv. 3. landsk. þm. er langt frá að vera sem skyldi. Og ég hefi líka leitt að því nokkur rök, að það muni vera affarasælast, að þetta mál fái athugun þeirra minna, sem það varðar mest, sem sé sjómanna, bæði yfirmanni og undirgefinna. Og mér virðist, að það þurfi ekki meiri rökstuðning til. Af því að hv. 3. landsk. er svo ákaflega fljótur til að segja frá því, hvað hann hefir talað við menn og hvað menn úti í bæ segja um þetta mál, þá vil ég fyrir mitt leyti bæta við, að mér er persónulega kunnugt, að skipaskoðunarstjóri er mjög mótfallinn því, að þetta frv. sé samþ. nú, og hinsvegar samþykkur því, að það fái betri athugun áður en þingið gerir það að lögum. Og um farmannasambandið, sem hér er minnzt á í dagskránni, skal ég geta þess, að tveir úr stjórn þess komu beinlínis á fund, ekki sjútvn., heldur nokkurra þm., sem eru við útveg riðnir, og óskuðu þess mjög eindregið, að farmannasambandið eða fulltrúi frá því yrði apurður og tekinn til ráðuneytis um þessi mál áður en endanlega yrði frá þeim gengið. Ég skal að síðustu geta þess, að í nál. mitt á þskj. 204 hefir slæðzt inn villa. Þar stendur, með leyfi hæstv. forseta: „Minni hl. er fylgjandi því, að með löggjöf um eftirlit skipa og báta séu settar allar þær skorður, sem framkvæmanlegar og óviðráðanlegar eru“ o. s. frv. Eins. og hver maður sér, á þarna að standa viðráðanlegar í stað óviðráðanlegar, og bið ég góðfúsa lesendur að athuga það. En um tillit til kostnaðar skal ég segja það, að þó að hv. flm. fari engan veginn með rétt mál, þegar hann segir, að ég horfi eingöngu á kostnaðinn og vilji þess vegna tefja málið, því að ég hefi bent á þær ástæður, sem liggja að því að ég vil leyfa réttum aðiljum að athuga þetta mál, þá er þar líka ein grein í þessu kostnaðurinn. Hvorugur okkar getur lokað augunum fyrir því. En það hefir oft endranær kveðið við hjá flm. þessa frv. um ýms nýmæli og breytingar á löggjöfinni, sem hann hefir borið fram og hans flokksbræður, að ekki hafi verið minnzt á kostnaðinn einu orði, að kostnaðinn munaði ekkert um. Og miklu af löggjöf síðari ára hefir verið komið í gegn með þeirri forsendu. að sá aukni kostnaður, sem útgerðin yrði fyrir, væri svo lítill í hverju tilfelli, að ekkert munaði um. Hitt ættu allir að vita, að kornið fyllir mælinn; og kostnaðarhliðina á hverju einstöku máli fyrir sig verður líka að athuga, þó að ég á hinn bóginn að því er snertir þetta atriði vilji engan veginn gera kostnaðarhliðina að aðalatriði í málinu. Aðalatriðið er að mínum dómi, eftir því, sem upplýstst hefir við meðferð málsins hér. að sú sérfræðilega þekking, sem hv. 3. landsk. þykist hafa á þessu máli, er hvergi nægilega fyrir hendi af hans hálfu til þess að þingið fallist á að neita því beinlínis, að menn, sem verulega þekkingu hafa, fái að fjalla um þau. Þetta er aðalástæða mín fyrir því, að ég vil fá betri athugun á þessu máli. Ég treysti ekki sérfræðiþekkingu hv. 3. landsk. út af fyrir sig. Og ég hefi því miður ekki ástæðu til að treysta að fullu tilvitnunum hans til einhverra sjómanna og annara úr farmannasambandinu, þar sem hann segir út í bláinn í grg., að skipaskoðunarstjóri sé sér sammála. Þess vegna finnst mér rétt að afgr. málið með þeirri rökst. dagskrá, sem ég hefi hér komið með. Ég fer ekki fram á að tefja málið um tíma og eilífð, heldur að fá þessa sérfræðilegu athugun fram sem fyrst, svo að málið verði lagt fyrir Alþingi í febrúar næstk. þannig undirbúið, að fullvíst sé, að sjónarmið aðilja séu öll komin til greina.

*Ingvar Pálmason: Eftir því, sem fram hefir komið í sjútvn., hefi ég fulla ástæðu til að halda, að hún standi óskipt um það álit, að eftirliti með skipum sé nú mjög ábótavant og ástæða sé til að bæta úr því. Og ettir því, sem kom fram undir meðferð frv. um sama efni í fyrra, þá er víst, að þannig var ástatt í sjútvn. þá, sem skipuð var sömu mönnum og nú, að einum undanteknum. Ég held því, að um það verði ekki deilt, að það sé full þörf að breyta l. um eftirlit með skipum. Og ég vil taka fram strax, að mér er kunnugt um það, að skipaskoðunarstjóri er sömu skoðunar. Og einmitt af þessu er það svo, að ég vil fylgja þessu frv. svo lengi sem ég get. Hitt er auðvitaður hlutur, að ég vil fá á því þær breyt., sem ég tel, að til bóta séu. Og í þá átt hefir allt starf mitt verið við þetta mál fram að þessu. Því er það, að ég hefi getað orðið hv. 3. landsk. samferða um algera breyt. á frv., sem nú liggur fyrir. En hinsvegar vil ég fá frekari breyt. á frv., eins og tekið er fram í nál. okkar, og ég vænti, að svo geti orðið. Því að þótt ég og hv. flm. séum ekki ennþá sammála, því treysti ég því, að Alþingi muni ljá lið brtt. mínum, sem ég hefi ákveðið að flytja við frv. við 3. umr., ef dagskrártill. hv. þm. Vestm. verður felld. Verði hún samþ., þá er ekki nema óþarfa erfiði fyrir mig að setja fram brtt. Ég held ég sé nú búinn að gera afstöðu mína til málsins nægilega ljósa fyrir deildinni. Og ég get bætt því við, að ég hefi ákaflega litla trú á, að í raun og veru upplýsist málið nokkuð við það að vísa því frá með rökst. dagskrá og verði það svo lagt fyrir næsta þing. því að ég er viss um, að þær till., sem koma fram frá þeim aðiljum, sem málið verður borið undir í millitíðinni, verða mjög ósamstæðar. Svo að þegar til alls kemur, verður það Alþingi, sem verður að taka ákvörðunina og samræma þessi hluti. Á næsta þingi stöndum við litlu betur að vígi að leysa þetta mál svo að vel sé heldur en við stöndum nú. Þess vegna er það, að ég greiði ekki atkv. með dagskrártill. hv. þm. Vestm. Ég ætla ekki að þessu sinni að lýsa þeim brtt., sem ég hefi í hyggju að flytja við 3. umr. En ég get sagt það, að ég hefi fulla von um, að þær brtt. hafi stuðning skipaskoðunarstjóra. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða um málið og mun ekki blanda mér í það, sem þeim fór í milli, hv. frsm. sjútvn. og hv. þm. Vestm. Þó get ég ekki látið vera að minnast örfáum orðum á það, sem kom fram í ræðu hv. þm. Vestm., af því að mér fundust ummæli hans svona tæplega viðeigandi. því að þau líktust meir því, sem málfærslumenn flytja fram þegar þeir vilja klekkja á mótstöðumanni með vafasömum röksemdum. Hann taldi mjög óvandlega farið með heimildir, þar sem stæði í grg. frv., að þær breyt., sem gerðar hafa verið á frv. frá því að það lá fyrir í fyrra, væru gerðar með fullu samþykki eða í samráði við skipaskoðunarstjóra. En þetta er alveg rétt. Þær eru allar gerðar í samráði við skipaskoðunarstjóra, en hann vildi fá á upphaflega frv. miklu fleiri breyt. Og þetta hygg ég, að hv. þm. Vestm. hefði getað sannfærzt um, ef hann hefði leitað eftir því.

Má ég spyrja 2. þm. S.-M. að einu? Hvers vegna var þá skipaskoðunarstjóri svona ósamþykkur hinum ýmsu greinum frv.?

. Af því að ekki voru teknar til greina þær brtt., sem skipaskoðunarstjóri vildi gera á frv. frá í fyrra. Þær, sem gerðar eru, eru ekki margar, en þær eru allar gerðar í samráði við skipaskoðunarstjóra.

Hann er bara ósamþykkur

. Ekki þeim brtt.

Frumvarpinu

. Menn þurfa ekki að vera ósamþykkir frv. í heild, þó að þeir vilji gera á því breytingar. Annars er það ekki sagt í grg., að frv. sé allt borið fram í samræði við skipaskoðunarstjóra. En ummæli hv. þm. Vestm. hafa hinsvegar verið villandi fyrir þá þdm., sem ekkert hafa fylgzt með málinu. Alveg sama gegnir um, að hann er alltaf að klifa á því, að ákvæðin um hleðslumerki á skipum séu óframkvæmanleg. Þetta er ekkert ágreiningsatriði milli mín og hv. þm. Vestm., þau eru óframkvæmanleg, og við leggjum til, að þau verði strikuð út. Því þá að vera að klifa á þessu? Það er nær að athuga þær brtt., sem fyrir liggja. Ég hefi verið mótfallinn mörgu í frv., og er mótfallinn nokkru enn. En mér dettur ekki í hug að láta það verða til að tefja málið, kannske um óákveðinn tíma. Ég tel rétt að leiðrétta það, sem hv. þm. Vestm. sagði, að skipaskoðunarstjóri væri mótfallinn því að frv. verði samþ. Ég hygg, að þetta sé alls ekki rétt með farið. En hann er mótfallinn ýmsum atriðum, sem enn eru í frv. Hann hefir viðurkennt við mig - og ég held lýst yfir á fundi í n. - að hann teldi stórra umbóta þörf á l. um eftirlit með skipum. Ég held það sé áreiðanlega álit þeirra manna yfirleift, sem til þekkja, að eftirliti með skipum sé mjög ábótavant, og að það stafi að miklu leyfi af því, að ýmsar heimildir vanti í l. um eftirlit skipa. Ég ætla ekki að fara langt út í það; en ég vænti þess, að ég verði ekki vefengdur um, að skipaskoðunarstjóri hafi við mig - og ég hygg við fleiri - játað, að svo væri. Og ég fullyrði, að hann er því fylgjandi, að það séu bætt ákvæðin í l. um eftirlit með skipum, og að það er langt frá því, að hann sé á móti því, að frv. um það efni gangi fram, meira að segja á þessu þingi. Annars sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða um málið á þessu stigi. Ég geri ráð fyrir, ef málið fer til 3. umr., að fyrir liggi brtt. frá mér, sem gefa mér tilefni til að tala frekar um málið.

Forseti (EÁrna): Ég vildi skjóta því til hv. frsm. meiri hl., hvort hann gæti fallizt á það, að málið væri tekið út af dagskrá nú og tekið á dagskrá á morgun.



Þar sem mér er kunnugt um, að sjútvn. eigi að koma á fund núna með atvmrh., þá get ég fallizt á, að málið verði tekið á dagskrá á morgun.

* Flm. (Jónas Jónsson): Ég þarf ekki að flytja ýtarlega ræðu um þetta mál, vegna þess að það mun væntanlega fylgja öðru frv. skyldu, sem liggur fyrir hv. deild. Ég ætla aðeins að taka fram nú, að þeir, sem standa að þessari nýbyggðu verksmiðju á Húsavík, hafa fengið vissu fyrir því, að þó að staðhættir þar, sem verksmiðjan stendur, við aðalbryggjuna, séu ekki mjög hentugir, með því að þar er nokkuð þröngt, þá mun samt mega stækka verksmiðjuna töluvert mikið. Og þeir hafa álitið rétt - ekki sízt út af frv. um stækkun verksmiðjunnar á Raufarhöfn - að leggja fyrir deildina tilboð sitt, ef ríkinu sýndist þörf að stækka verksmiðju fyrir Norðurl. Ef þetta frv. nær nú ekki fram að ganga, og þá sennilega ekki önnur frv. af sama lægi, þá hefi ég hugsað mér að bera fram seinna á þinginu þáltill. í þessari hv. deild, þar sem mælzt sé til, að Húsavíkurverksmiðjan fái að njóta samstarfs við ríkisverksm. að einhverju leyti um sölu og mannahald og því um líkt. En það er náttúrlega hjá þeim, sem standa að þessum litlu verksmiðjum, nokkur uggur um það, að þær geti varla notið sín í samkeppni við hinar stærri. Og bæði þetta frv. og eins það, sem ég kynni að flytja síðar á þinginu í þessa átt, er sprottið af ósk eftir samstarfi við stærri verksmiðjurnar. Ég vildi svo óska, að málinu verði að umr. lokinni vísað til sjútvn. og 2. umr.