Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

*Sigurður Kristjánsson: Ég lýsti því yfir í upphafi þessarar umr., að ég myndi fresta mínum aths. við ríkisreikninginn að miklu leyti þangað til rætt yrði um till. til þál., sem ég og hv. 3. landsk. höfum borið fram á þskj. 357. Ég mun nú standa við þetta, enda hefir ekkert sérstakt tilefni verið gefið til þess að fara inn á efni þeirrar till., nema lítils háttar ummæli hæstv. viðskmrh. um eitt atriði í þessari till. Ég vil þó áður en ég geri aths. við ummæli hæstv. ráðh. um þetta efni minnast á þau atriði, sem orðið hafa að deiluefni í þessari umr. og sérstaklega hafa snúizt að yfirskoðunarmönnum ríkisreikningsins. og þá einkum einum sérstökum manni. Það er mjög einkennilegt, að gegn aths. um ríkisreikninginn hefir öllum skeytum verið snúið til hans eins út af þeim aths., sem allir yfirskoðunarmennirnir standa að. Ég held, að Alþ. megi ekki gleyma því, að þessir menn eru trúnaðarmenn þingsins, og það er illa viðeigandi að rísa upp með jafnmiklu ofstæki eins og gert hefir verið gegn því, að þessir menn finni að því, hvernig fjárreiður ríkissjóðs eru. Einn hv. þm. komst svo að orði í gær um einn yfirskoðunarmanninn, að hann hefði læðzt með rýtinginn að baki mönnum og hann hefði vegið með ógeðslegum vopnum og þetta væri mjög í samræmi við bardagaaðferðir hans flokks, en það var Sjálfstfl., sem hv. þm. átti við. Nú ætla ég ekki að fara að deila um svona flónsku. Ég vil miklu fremur skoða það sem sjúkdóm, að koma svona fram. Þessi heiftúð, sem gagnsýrir mál svona manna, er nokkurskonar sjúkdómur. Mér er kunnugt um, að sá hv. þm., sem sagði þetta, er prýðilegur maður á margan máta, þegar við hann er að eiga utan þings. En þetta er ósæmilegt orðbragð um trúnaðarmann þingsins, sem ekki hefir annað gert en að gera sína skyldu. Út af þessu vildi ég segja það, að það á að kveða það niður, að að þessum mönnum, sem eru trúnaðarmenn ríkisins til þess að rannsaka fjárstjórn ríkisins, safnist menn með ofstæki og frekju og reyni að kveða það niður, að nokkur gagnrýni eigi sér stað. Það er ákaflega óheilbrigt. Það geta verið skiptar skoðanir um einstök atriði. En það má skiljast, að þegar láta þarf auknar fjárveitingar fyrir hátt á 4. millj. af fé ríkisins, þá er það ekkert undarlegt á þeim tímum, sem ríkir ákaflega mikil sparnaðarstefna, eins og mér skilst, að eigi að ríkja hjá hv. Alþ., að yfirskoðunarmenn ríkisreikningsins hafi eitthvað að athuga við svona miklar umframgreiðslur. Þar með er ekki verið að segja, að neitt ósæmilegt sé við þessa eyðslu. Það er ekki í samræmi við þann sparnaðaranda, sem þm. allra flokka virðast vilja, að sé ríkjandi. Ég mun leggja áherzlu á, og það mun verða hart á því tekið af mér, og ég vænti þess, að það verði líka af fleirum minna flokksmanna, ef gikkslega á að setjast að þeim manni, sem við sjálfstæðismenn völdum til þess að athuga ríkisreikningana. Slíkt er ekki hægt að skoða öðruvísi en svo, að með ofstopa og harðneskju eigi að berja niður alla gagnrýni. Nú vil ég fúslega lýsa því yfir, að meðferð á ríkisfé hefir mikið breytzt til batnaðar frá fyrri árum, enda ekki verið sparað að gera samanburð við fyrri ár. Það eitt er þó ekki nóg. Það verður að gæta þess í hvívetna, að fjárl. sé fylgt sem stranglegast. Ég vil geta þess, að ég man þegar hæstv. viðskmrh. var fjmrh., þá réttlætti hann sífellt hækkandi fjárl. með því, að hann væri búinn að færa fjárlfrv. það, sem frá honum kom, í það horf, að það ætti að vera sem nákvæmast það, sem tekjur og gjöld ríkisins yrðu. Þess vegna er það ekkert einkennilegt, þó yfirskoðunarmennirnir geri aths. og fyrirspurnir um það, hvort ekki sé hægt að draga úr ýmiskonar eyðslu, þegar hún fer svona mjög fram úr því, sem fjárl. gera ráð fyrir. Ég býst nú við, að sá yfirskoðunarmaður, sem sérstaklega hefir verið beint skeytum að, muni gera sínar aths. við þær ræður, sem fluttar hafa verið, og skal ég því ekki fara út í einstök atriði. En ég vildi segja, að það er alveg fjarstæða að ætla sér að berja niður hóflega og skynsamlega gagnrýni á meðferð ríkisfjár. Það er einmitt það, sem yfirskoðunarmennirnir eru skipaðir til, að þeir eiga að segja þinginu til og vera varðmenn þingsins um það, hvernig fé ríkisins sé varið. Ég tel það ósæmilegt, ef á með ofstopa að berja þá niður fyrir að rækja sinn trúnað. Undir ræðu hv. 1. þm. Rang. gat ég ekki varizt þeirri hugsun, að enn væri að flækjast í huga sumra manna sú mikla villa, sem virðist hafa komizt inn hjá fyrrv. samstarfsflokkum í ríkisstj., að ríkissjóðurinn kæmi í raun og veru ekkert við minni hl. Þeir litu á hann sem flokkssjóð og töldu það slettirekuskap, ef minnihl: flokkur var að gera aths. Ég vil nú segja hv. þm., að þetta er orðið mjög breytt. Ég held, að meiri hl. Framsfl. líti nú á þetta öðruvísi, en þetta stafar kannske af því, að hann er ungur í þeim flokki, að hann gengur enn með þá villu, að það sé verið að sletta sér fram í flokksmál, þegar gerðar eru aths. við ríkisreikninginn. Það var eitt atriði í umr., sem fram fóru í gær, sem sneri sérstaklega að mér og meðflm. mínum að till. á þskj. 357, og þetta atriði var, að hæstv. viðskmrh. sagði út af aths. um útistandandi skuldir ríkisstofnana, að yfirskoðunarmenn ríkisreikninganna og flm. till. vissu ekkert, um hvað þeir væru að gera aths.

Ég sagði, að þeir mundu sennilega ekki vita, um hvað þeir væru að gera aths.

. Það er dálítið einkennilegt, að ráðh. skuli tala í svona tón. Viðkunnanlegra væri, að úr þessu sæti kæmu gætilegri og virðulegri ummæli. Hvað er nú það, sem við höfum gert? Við höfum tekið aths. frá öllum yfirskoðunarmönnum ríkisreikningsins, þar á meðal flokksmanni hæstv. ráðh. Hvað hafa þeir svo gert? Þeir hafa birt skrá yfir útistandandi skuldir ríkisstofnana, sem eru á 3. millj. kr. Þá hafa þeir spurzt fyrir um, hvernig á þessu standi, og látið í ljós, að þeir vilji, að gætt sé varfærni í útlánum, og í till. þeirra til þingsins er ekki fastar að orði kveðið en að þetta sé til athugunar framvegis. Hvað höfum við svo gert, þessir tveir syndaselir, frá sjónarmiði hæstv. ráðh.? Við höfum óskað eftir, að þingið gerði ályktun um þetta á þá leið, að skorað væri á ríkisstj. að láta gæta fyllstu varfærni í útlánum ríkisstofnana og gæta þess sérstaklega, að áfengisverzlun ríkisins veiti ekki öðrum en útsölumönnum langa gjaldfresti. Það er þessi till., svo ofstopafull sem hún er, sem hæstv. viðskmrh. finnst gefa sér tilefni til að segja, að það liti út fyrir, að við vitum ekkert, um hvað við séum að tala. Þó ekki sé nú lengra farið en í skuldaskrá þá, sem yfirskoðunarmennirnir hafa allir birt, þá sést, að útistandandi skuldir ríkisstofnananna eru á 3. millj. kr. Nú er það vitað, að margir þm., og þar á meðal sérstaklega þm. Sjálfstfl., hafa verið á móti því, að ríkið færi að reka verzlun í stórum stíl. Við höfum dæmið fyrir okkur frá gömlu landsverzlunartímunum, að ríkið lenti í því að tapa millj. kr. á verzlunarbraski, og það hefir orðið að leggja neyzluskatta á þjóðina til þess að vinna upp þessi töp. Það er þess vegna ekkert undarlegt, þó margir þm. vilji gjalda varhuga við, að ríkið fari út á sömu braut, að reka verzlun í stórum stíl, og þá sérstaklega lánsverzlun. Mönnum finnst líka, að mikil útlán í sambandi við sölu áfengis séu sérstaklega óviðeigandi. Við höfum nú ekki gengið lengra en það, að skora á ríkisstj. að gæta fyllstu varfærni í útlánum og sérstaklega, að ekki séu veittir langir gjaldfrestir hjá áfengisverzluninni, nema útsölumönnum. Mig undrar, að hæstv. viðskmrh. skuli telja þetta tilefni til þess að fara þeim orðum um yfirskoðunarmennina og okkur, sem flytjum þessa till., að það liti út fyrir, að við vitum ekkert, um hvað við séum að tala. Mér er það alveg ljóst, að fyrst þetta verzlunarfyrirkomulag á sér stað, þá er ekki hægt að komast hjá því að hafa útistandandi skuldir, og þá sérstaklega hjá þeim verzlunum, þar sem heimilt er að lána vörur gegn afborgun. Við höfum ekki heldur verið að fetta fingur út í það. En það er vitað með áfengi og slíka hluti, að þar er hægt að láta hönd selja hendi og hafa ekki lengri lánsfresti en mánaðarreikninga, eins og þykir nægilega langt gengið hjá kaupsýslumönnum, sem reyna að hæna að sér viðskiptamennina með því að veita þeim sem vægust kjör. Ég skil ekki, að þessi leit eftir viðskiptamönnum þurfi að eiga sér stað hjá einkasölunum, þar sem ekki er við neina að keppa um viðskiptamennina. Ég vil sérstaklega leggja áherzlu á með áfengisverzlunina, að þar er engin þörf að láta reka útlánastarfsemi nema til útsölumanna. Það er vitanlegt, að landsfólkið hefir heldur andúð á því, að verið sé að leita ginningarráða til þess að koma þessari vöru út, og það er ekkert óheilbrigt, þó farið sé dálítið eftir því. Það var fundið að því hjá okkur flm. þessarar till. - það kom að vísu ekki glöggt fram, hvort það var hjá yfirskoðunarmönnum eða okkur flm. till. -, að við hefðum ekki nafngreint þá menn, sem þarna skulduðu, og við værum að leika þarna feluleik. Í aths., sem við fórum eftir, eru þessir menn ekki nafngreindir. Það stendur þar, að útistandandi skuldir áfengisverzlunarinnar séu þessar: 1 skuldar kr. 93 052.57 1 skuldar - 5 535.04 11 skulda - 23188.73 47 skulda - 10 554.60 Þetta er samtals kr. 132 330.94 Við höfðum ekki annað að halda okkur við en þetta. Við ætluðum ekki að miða aths. okkar við neinar persónur. Þess vegna eru ásakanir til okkar um, að við höfum verið að fara í einhvern feluleik, algerlega rangar. Ég ætla svo ekki að segja meira á þessu stigi málsins, en vænti þess, að hæstv. forseti sjái svo um, að þáltill. frá mér og hv. 3. landsk., og eins till. frá meiri hl. fjhn., verði teknar til umr., og ég vænti þess, að þeim verði ætlaður sæmilega rúmur og virðulegur tími, en ekki settar á næturumræðu, þegar flestir eru gengnir til svefns. Ég mun því láta máli mínu lokið og geyma mér frekari aths. þangað til þær verða teknar til umr.

*Viðskmrh. (Eysteinn Jónsson): Til þess að það sé ekki að þvælast fyrir í umr., vil ég svara hv. 6. þm. Reykv. Hann sagði, að ég hefði borið það upp á tvo af þm. Sjálfstfl., sem borið hafa fram till. til þál. út af samþykkt þessa landsreiknings, að till. þeirra bæri með sér, að þeir hafi ekki vitað, um hvað aths. endurskoðunarmanna landsreikningsins voru. Þetta var ekki nákvæmlega rétt með farið. Ég upplýsti það, að ef þeir hefðu verið búnir að athuga málið til hlítar, mundu þeir ekki hafa farið þeim orðum, sem þeir viðhafa, um útistandandi skuldir áfengisverzlunarinnar. Flest eru það skuldir lækna og lyfjabúða, og þá eingöngu fyrir lyf; þær eru orðnar margfalt minni nú en fyrir 10 árum, eða 1927. Á því byggði ég ummæli mín. Ég gizkaði á það þá, og ég veit það nú, að orð þeirra stöfuðu af vanþekkingu. Hv. þm. talar um, hvort ekki nægði, að áfengisverzlunin lánaði í mánaðarreikninga. En það er engum lánað áfengi, hvorki í mánaðarreikning né lengur. Það var tekið fyrir það, ég man ekki fyrir hvað löngu. Hv. þm. hefir bara séð, að til voru útistandandi skuldir, og álitið, að það væri fyrir vínanda. Ég vona, að mér fyrirgefist, þó að ég álíti þetta gert að lítt athuguðu, en ekki yfirlögðu ráði hjá þeim. Hv. 6. þm. Reykv. vill hafa óskilið milli sín og endurskoðenda landsreikninganna. Það er ekki hægt. Í stað kurteislegra aths. og grg. endurskoðenda viðhafa flm. þáltill. órökstudd svigurmæli, sem verður að skilja svo sem frekasta óreiða hafi átt sér stað hjá ríkisstofnununum. Þeir segja: - lánsverzlunin innanlands er annað vandræðamálið. Er ríkisstjórninni í sjálfsvald sett að varast þau viti“, - eins og þau „viti“ séu alltaf að gerast. Síðan þessi ádeila var spunnin upp í blöðum, hefir verið spurt stöðugt í áfengisverzluninni, hvort það væri virkilega svo, að áfengi sé lánað til Péturs og Páls. Hv. þm. (SK) segir, að það sé ekki rétt að rísa upp með ofstæki gegn endurskoðunarmönnum landsreikninganna. Ég vil segja það sem mína skoðun og hefi oft sagt það, að einmitt skynsamleg gagnrýni hér á Alþingi getur verið hin bezta stoð fyrir fjmrh., m. a. til að halda í skefjum þeim stofnunum, sem fá fé sitt úr ríkissjóði. Endurskoðendur verða hinsvegar að þola gagnrýni eins og aðrir menn fyrir sín verk. Ég vísa því algerlega á bug, að ég hafi gefið tilefni til þessara orða hv. þm.

*Jörundur Brynjólfsson: Hv. 6. þm. Reykv. vék að því seinast í sinni ræðu, að hann mundi geyma sér frekari umr., þangað til þáltill., sem snerta landsreikninginn, kæmu til umr. hér í deildinni, og lét þess getið, að ég hefði haft orð á, að mér þætti eðlilegt, að umr. um landsreikninginn yfirleitt færu þá fram. Þetta er rétt hermt. En ef umr. í dag snúast svo mjög í almenna átt um landsreikninginn sem horfur eru á, - og finn ég ekki að því -, þá skilst mér, að þar með geti þeim umr. að mestu leyti verið lokið, menn hafi hvorki gagn eða gaman af að endurtaka þær í sambandi við þáltill. Annars skilst mér samkomulag um það, að þennan landsreikning megi samþ. nú, hvað sem þáltill. líður. Ég get ekki látið umr. framhjá mér fara að því er snertir endurskoðun landsreikninganna. Ég mun ekki fara út í annað en máli skiptir. Fyrst er það, að samstarf okkar endurskoðenda var mjög gott. Það get ég ekki síður borið hv. þm. A.-Húnv. (JPálm) en hann bar okkur Sigurjóni Á. Ólafssyni, 2. landsk. þm. Hann sagði, að það væri eðlilegt, að við hefðum ekki gert eins margar aths. og hann, því að við hefðum verið bundnir af fylgi okkar við þá stjórn, sem sat að völdum 1937, og haft ólíka aðstöðu eða hann sem stjórnarandstæðingur. En þetta er misskilningur. Það á vitanlega ekki að skipta máli fyrir endurskoðendur, hvort þeir eru í stjórnarandstöðu eða fylgjandi stjórninni. Þeir eiga að athuga, hvort ríkisreikningurinn er réttur og færður á réttan hátt. Tímafrekust er athugunin á greiðslum, sem fram hafa farið, og gagnrýni á því, hvort þær hafi verið réttmætar samkv. lögum. Eftir mínum kunnugleika, sem nær yfir 10–20 ár, hafa þetta stöðugt verið aðalatriði endurskoðunarinnar, og á þeim grundvelli hefir starfið farið fram, einnig að þessu sinni. Hitt er annað mál, að menn kunna, án þess að bundið sé við afstöðu þeirra til stj., að líta misjöfnum augum á ýmsar greiðslur, hve mikla stoð þær eigi í fyrirmælum Alþingis. Við höfum sameiginlega gert allmargar aths., eins og hv. þm. hafa séð, og fengið svör við þeim. Af till. okkar í tilefni af þeim svörum eru aðeins tvær, sem við SÁÓ höfum vísað til aðgerða Alþingis. Við teljum, að á öðru þessara atriða séu nú ákveðnar þær umbætur, sem duga muni til að girða fyrir misnotkun, og álítum það fullnægjandi svo langt sem það nær, því að sem yfirskoðunarmenn getum við ekki krafizt meira en loforðanna. Seinni tíminn verður svo að leiða í ljós, hvort þau verða haldin. Mér skilst það þýði ekki að gera fyrirspurnir og fá svör, ef maður leggur svo ekkert upp úr svörunum eða örvæntir um, að ríkisstj. hafi myndugleika til að halda þessu í réttu horfi. Um hitt atriðið, sem við vísuðum til aðgerða þingsins, hefir nokkuð sýnzt sitt hverjum, og meiri hl. fjhn. lítur það öðrum augum en við yfirskoðunarmenn, en það er rekstur ríkisbúanna og hallinn á þeim. Við reyndum að setja okkur inn í ástæður þess. Tilkostnaður reynist meiri þar en annarstaðar, og valda því einkum launagreiðslur. Þær eru að vísu ekki hærri en laun, sem hið opinbera greiðir starfsmönnum sínum. En þær eru hærri en gerist við samskonar vinnu við landbúnaðarframleiðslu. Ég vil ekki segja, að opinberu störfin séu neitt virðulegri. En það hefir tíðkazt annar greiðslumáti fyrir þau hvarvetna á landinu. Í sjálfu sér væri ekkert við það að athuga, ef Alþingi kæmist að þeirri niðurstöðu, að tekjur manna við landbúnað á Íslandi ættu að vera jafnar og tekjur manna í opinberum stöðum. En það má ekki taka fáein ríkisbú út úr og greiða þar, og einungis þar, þau laun, sem skapa algert ósamræmi innan starfsgreinarinnar. Það er hvorki eðlilegt né ráðlegt. Ég álít, að fólk, sem þarna vinnur, verði að sætta sig við sömu kjör og aðrir, sem að landbúnaði vinna, og vænti ég þó, að Alþingi telji þá atvinnugrein fullkomlega nytsamlega. Við gátum ekki verið allir saman, endurskoðendur, þegar við afgreiddum að síðustu aths. okkar til ríkisstj. Það gat ráðið nokkru um það, að við gátum ekki orðið sammála um allar aths., og er mikið af þeim ágreiningi aukaatriði. Ég ætlaði ekki að tala í neinum ádeilutón eða blanda mér inn í deiluatriði. Þegar við gerðum okkar sameiginlegu aths., lét Jón Pálmason þess getið, að hann vildi gera ýmsar fyllri aths., án þess að orða þær nánar. Við hinir lásum þær svo síðar ásamt svörum stjórnarráðsins, og ég get sagt, að þær hefðu ekki breytt neinum höfuðatriðum hjá okkur, þó að við hefðum séð þær fyrr. Ætla má, að hann hafi þó stungið þar niður, sem honum þótti mest við þurfa. Hann hefir sitthvað að athuga við starfrækslu í stjórnarráðinu, og eru þar í fyrsta lagi utanfarir nokkurra fulltrúa á ýmiskonar mót. Hv. þm. verða sjálfir að gera sér grein fyrir því, hvort þetta skiptir máli fyrir afkomu ríkissjóðs og hverja þýðingu þessar utanfarir geta haft. Ef niðurskurður á slíku á að ganga yfir alla línuna, þá fer ekki að verða eftirsóknarvert fyrir þá, sem ráða yfir góðum hæfileikum, að vinna opinber störf, - ef þeir eiga að fá í uppbót á launin að vera hálfbrennimerktir. Þó að fyrir Jóni Pálmasyni hafi e. t. v. ekki vakað neitt slíkt með þeim nafnalista, sem hann hefir útbúið í hendur öðrum til áróðurs, veit hann ekki nema það o. fl., sem hann hefir birt, verði misnotað. Það á að vera regla að finna að greiðslum, en ekki mönnum, - ganga ekki inn á persónulega sviðið. Það er hægt að ná sama marki án þess. Þessar utanfarir hafa nú tíðkazt lengi, og menn hafa verið styrktir til þess að koma fram sem fulltrúar, einkum þar sem menn af öllum Norðurlöndum hafa komið saman. Ég held, að yfirleitt hafi heldur þótt verða gagn að því og sómi að þátttöku í slíkum mótum. En fæstir, sem farið hafa, eru það vel fjáðir, að þeir gætu það styrklaust. Óvissar greiðslur, sem Jón Pálmason gerir aths. við, held ég, að hann hafi séð, að voru yfirleitt óhjákvæmilegar, og orðið þar sammála okkur SÁÓ. Þar sem vafi kynni að leika á, eru það greiðslur, sem ekki geta á nokkurn hátt skipt verulegu máli. En í sambandi við þennan máta á þessum aths., sem ég ætla svo ekki að fara fleiri orðum um, vil ég geta þess, að þegar gengið er inn á þetta persónulega svið, sem ég býst við. að hafi verið af óvilja hjá hv. þm. A.-Húnv., þá kemur margt til greina, og verður það þá álitamál, hverju eigi að sleppa og hvað eigi að taka. Ég hygg, að menn myndu þá komast út í hreina ófæru, ef ætti að fara að greina það, hvaða greiðslur menn fá fyrir öll mál. Það myndi verða sæmilegt registur, ef út í það væri farið. Það hefir frá fyrstu tíð verið þannig, að ríkið hefir orðið að kveðja til ýmissa starfa ýmsa menn umfram það, sem launalögin tilskilja, og þegar farið er að birta einhver nöfn af handahófi, þá býður það því heim, að heil syrpa komi á eftir. Ég tala nú ekki um að prenta fskj. með ríkisreikningnum, sem engin ástæða virðist vera til að prenta, önnur en sú, að þar er öðruvísi orðað bréf til hins opinbera en venja er til. Sama má segja um nokkur önnur skjöl, sem drepið hefir verið á, því það er alveg óhugsandi, ef tekin yrði upp sú regla að birta öll nöfn og fskj., annað en þetta yrðu mörg bindi, ef allt væri dregið fram. Ég hygg þá, þó að þingið vildi gjarnan fylgjast sem bezt með, að þá þætti nóg á borð borið, og menn myndu telja sig hafa lítinn tíma til þess að kynna sér það allt og setja sig inn í það. Þetta yfirskoðunarstarf hlýtur að verða á þann veg, að dregin séu fram þau atriði, sem tálin eru mest aðfinnsluverð, og er þeim þá sumpart beint til ríkisstj., sem með völdin fer, og sumpart til Alþ., ef eitthvað það fer fram í starfrækslu ríkisins, sem betur mætti fara og stendur í valdi þingsins að ráða bót á. Ég held, að ég blandi mér svo ekki frekar inn í þessar umr. Ég vildi gjarnan, að það kæmi fram, hver venjan hefir verið, eftir því sem ég þekki til og eftir því, sem mér hefir virzt, að yfirskoðun ríkisreikninganna hafi verið frá fyrstu tíð. Þeirri reglu finnst mér að eigi að fylgja, þangað til önnur fyrirmæli eru gefin af hálfu Alþ. um það verk. Mér dettur ekki í hug að veitast á nokkurn hátt að hv. þm. A.-Húnv., sem ég veit, að hefir viljað rækja sitt starf vel og talið, að með þess um máta væri hægt að upplýsa ýms atriði. Ég er heldur alls ekki að lasta það, sem fram hefir komið. En ég vil aðeins endurtaka það, að ef það á að gerast á þennan hátt, sem þarna er ofurlitið byrjað á, þá býður það heim miklu meira í þessu efni. Ég held, að það sé hægt að ná því, sem vakir fyrir hv. þm. A.-Húnv., en það er full aðgæzla á meðferð á opinberu fé, án þess að fara þessa leið. Engum dettur í hug, að dregin sé fjöður yfir það, ef sérstök dæmi finnast um óhæfilegan fjáraustur. En hinu almenna viðhorfi, þegar um ekkert slíkt er að ræða, hygg ég, að megi ná og sé auðvelt að ná með þeirri venju, sem tíðkazt hefir um endurskoðunarstarfið, heldur en að farið yrði langt á þeirri braut að taka eitthvað meira eða minna persónulegt.

*Ísleifur Högnason: Mér þykja enn sem komið er ekki fullnægjandi þær aths., sem hv. þm. A.-Húnv. hefir komið með. Hann hefir reyndar reynt að gera þessu nokkur skil, en þó kom það fram í ræðu hans, að enn hefir þetta ekki verið krufið nægilega til mergjar. Ég hjó eftir, að hann sagði, að hjá einni stofnun hefði gjaldkerinn hætt störfum, en launum gjaldkerans hefði þá verið jafnað niður á allt starfsfólkið. Það væri gaman að vita, hvort starfið á þessari skrifstofu hafi aukizt svo, að nauðsynlegt hafi verið að bæta því upp með þessari upphæð. Enn hjó ég eftir, að hann sagði, að við sumar ríkisstofnanir væri meira eða minna af fólki, sem ekkert hefði að gera og er því í rauninni á framfæri hjá þessum ríkisstofnunum. Hann bætti því við, að hann myndi upplýsa þetta betur, ef hann væri beðinn um það. Ég vildi nú óska eftir, að hann gefi nánari upplýsingar um þetta. Hann sagði, að hjá fiskimálanefnd hefði hvert hneykslismálið rekið annað í starfrækslu þeirrar stofnunar. Ég tók ekki eftir, hvaða hneykslismál þetta voru, en hann hélt áfram og sagði, að í fiskimálunum hefði hver nefndin starfað ofan á annari, og væri það hinn mesti óleikur fyrir þennan atvinnuveg. Ég vildi nú fá betri greinargerð fyrir þessu. Um ríkisreikninginn sjálfan er það að segja, að nú munu hafa verið gerðar aths. við hann með mesta móti, en þó hefir það komið fram hjá hv. 1. þm. Árn., að nóg myndi hægt að tína til, ef haldið væri áfram á þeirri braut að opinbera nöfn þeirra manna, sem þegið hafa bitlinga hjá ríkinu. Það er kannske réttara að telja upp nöfn ýmissa þessara manna, því ég veit ekki, hvort þessir reikningar eru í höndum þeirra manna, sem hér eru á pöllunum. Ég álít ekki úr vegi, að almenningur fái að heyra eitthvað úr þessum lista, og ég ætla því, með leyfi hæstv. forseta, að lesa upp nokkur nöfn. En menn verða að muna það, að hv. 1. þm. Árn. sagði, að þetta væri aðeins lítið brot af því, sem greitt hefði verið úr ríkissjóði til hinna og þessara. Kostnaður við undirbúning laga og reglugerða, sem færður er með stjórnarráðskostnaði, sundurliðast þannig: Til Gissurs Bergsteinssonar hrm. kr. 2400.00 - Gústafs A. Jónassonar skrifst.stj. - 1100.00 - Jörundar Brvnjólfssonar alþm. - 800.00 - Sigurjón sÁ. Ólafssonar alþm. - 750.00 - Jóns Guðmundssonar skrifst.stj. - 600.00 - Gunnlaugs Briems fulltrúa - 600.00 - Ísleifs Árnasonar prófessors - 400.00 - Gísla Mlagnússonar, Eyhildarholti - 300.00 - Jóns Hannessonar, Deildartungu - 150.00 - Einars Árnasonar alþm. - 360.00 - Björns Haraldssonar þingskrif. - 200.00 Svo er fært á 19. gr.: Til Bened. Blöndal vegna húsmæðral. kr. 1029.50 - milliþn. um tekjur bæjar- og sveitarfélaga - 1170.00 - Jör. Brynjólfssonar alþm., fyrir undirbúning laga - 1200.00 - Runólfs Sveinssonar, vegna bændaskólalaga - 202.00 - Útgerðarvörunefndar - 2945.15 - Árna Björnssonar, vegna líf- tryggingarlaga - 1000.00 - Einvarðs Hallvarðssonar fyrir undirbúning laga - 400.00 - kennaramenntunarnefndar - 1100.00 - Kristjáns Karlssonar, vegna bændaskólalaga - 380.00 - Jóns Gunnarssonar, fyrir till. um byggingar i sveitum - 600.00 - Bjarna Ásgeirssonar alþm., vegna reglugerðar - 350.00 - Þórðar Eyjólfssonar, endurskoð- un alþýðutrygginga - 1000.00 - Ingimars Jónssonar, fyrir reglu- gerð - 800.00 - Þormóðar Eyjólfssonar, ferða- kostnaður við nefndarstörf - 450.00 - Jónatans Hallvarðssonar, fyrir lagafrv. - 300.00 - Landssambands iðnaðarm. fyrir reglugerð . - 300.00 - Guðjóns Benediktss. f. reglugerð - 300.00 - Guðgeirs Jónssonar f. reglugerð - 300.00 - Emils Jónssonar alþm. f. reglug. - 300.00 - Einars Gíslasonar fyrir reglugerð - 300.00 - Þórðar Eyjólfssonar, fyrir frv. til hegningarlaga - 900.00 - Jóns Axels Péturss., f. reglugerð - 300.00 - Vinnulöggjafarnefndar - 4000.00 - Lögfræðinganefndar - 2060.00 Þetta er samtals rúmar 29 þús. kr. Ég held að það sé rétt athugað hjá endurskoðanda, að starfsmenn stjórnarráðsins eða jafnvel þingfl. ættu að taka að sér að semja þessi lög. Mér finnst, að það ætti ekki að greiða sérstaklega úr ríkissjóði fyrir slíkt. Í 8. aths. eru taldar 2500.00 kr. til Ólafs Friðríkssonar fyrir umsamið verk og 6000.00 kr. til Sigfúsar Johnsen fyrir að gera ekki neitt. Svona mætti lengi telja. Ferðakostnaður hefir verið greiddur á árinu til margra manna, og vil ég aðeins nefna hæstu upphæðirnar: Til Agnars Kofoed-Hansen kr. 2000.00 - Kristjáns Bergssonar - 1500.00 --Sigurðar Guðmundssonar - 1200.00 - Jóns Ófeigssonar - 3830.00 - Árna Friðrikssonar - 3145.00 - Sveinbjörns Högnasonar - 2500.00 - Sigurðar Sigurðssonar - 1960.110 - Magnúsar Sigurðssonar vegna lántöku 1935 - 7900.011 þetta sé aðeins brot af því, sem greitt er í ferðakostnað og bitlinga, þá virðist vera sérstök ástæða til að athuga, hvernig þessum málum er skipað í landinu. Það getur vel verið rétt hjá hv. 1. þm. Árn., að það gæti hlutdrægni í þessum aths., en ég vildi þá óska þess, að það væri jafnað t. d. með því, að það væri dregið í dagsljósið, hvaða bitlinga sjálfstæðismenn hefðu þegið. Það má gjarnan koma fyrir augu landsmanna, hvernig ríkisstj. fer með almannafé. Hvernig er nú hægt að laga þetta? Sumu af þessu hefir verið vísað til aðgerða Alþ., og tvær þáltill. hafa komið fram um að leiðrétta sumt af þessu. En ég er ekki í vafa um, að sú ríkisstj., sem nú fer með völd, muni framvegis reyna að hindra, að það komi fyrir augu og eyru almennings, hvernig farið hefir verið með fé almennings. Ég álít þess vegna, að þau öfl í landinu, sem ekki vilja hilma yfir þessa fjármálaspillingu, verði að gera það, sem þau geta, til þess að alþjóð fái að heyra þetta. Ég hefi ekki rétt til að krefjast útvarpsumr. um þetta, en ég vildi óska þess, að þeir menn, sem vilja, að þjóðin fái að vita, hvernig þessu er í raun og veru varið, óski eftir útvarpsumr. um þessa reikninga. Ég álít, að það geti ekki verið annað aðhald fyrir ríkisstj. um það, hvernig hún fer með almannafé, en það, að þjóðin geti fylgzt með, hvernig fé hennar er varið, og af því dregið ályktanir um það, hvort sú ríkisstj. eigi að fara með völd, sem fer með almannafé eins og raun hefir á orðið. Ég skal svo ekki orðlengja um þetta, en vil aðeins að síðustu ítreka þá ósk mína, að nánar verði skýrt frá, hvað margt fólk og hjá hvaða stofnunum það sé, sem hefir ekkert að gera, en fær samt full laun hjá stofnununum.

*Sigurður Kristjánsson: Herra forseti! Ég vildi aðeins láta þess getið, að þrátt fyrir það, þó hæstv. forseti lýsti því yfir í ræðu sinni. að sér skildist, að aðalumr. um þáltill. minni og meiri hl. fjhn. færi nú fram, þá held ég fast við það, sem ég hefi áður sagt, að ég mun geyma aðrar aths. minar þangað til þær umr. fara fram. Mér skildist, að hv. 1. þm. Rang. gerði einnig ráð fyrir því sama, og mun ég þess vegna ganga út frá því, að hæstv. forseti geri einnig ráð fyrir því.



Mér þykir ástæða til að svara nokkru at því, sem fram hefir komið, þó sumt af því sé tæplega svara vert. Ég ætla þá fyrst að svara hæstv. viðskmrh. örfáum orðum. Ég skal byrja með því að taka það fram, að nú talaði hann mjög í öðrum tón en við 1. umr. Hann talaði hóflega og þannig, sem mér finnst viðeigandi að þeir menn tali, sem um þessa hluti fjalla. Ég get sagt honum það, að ef hann og aðrir, sem hér eiga hlut að máli, hefðu talað í þeim tón, þá hefði verið hægt að gera það bróðurlega upp, hvað hægt væri að lagfæra, án þess að fara út í þær deilur, sem hér hafa verið hafnar. Svo ég víki að þeim atriðum, sem hæstv. ráðh. kom inn á, þá vil ég segja snertandi það atriði, sem hann talaði aðallega um, skuldir ríkisstofnana, að ég get tekið undir það með honum, að sumt af þessum skuldum eru afsakanlegir hlutir, svo sem afborgunarsamningar bifreiðaeinkasölunnar og viðtækjaverzlunarinnar, en að öðru leyti get ég ekki fallizt á það með honum, að það sé ekkert athugavert við það, hvað miklar skuldir eru útistandandi hjá þeim fyrirtækjum. sem hér er um að ræða. Eitt af þessum fyrirtækjum; raftækjaeinkasöluna, á að leggja niður, og mun þá koma í ljós, hvort ekki tapast eitthvað af útistandandi skuldum hjá því fyrirtæki. Það verður nokkurskonar prófsteinn á það, hvort ekki muni tapast fé hjá hinum einkasölunum. Að því er snertir þann samanburð, sem hæstv. ráðh. var að gera á skuldum áfengisverzlunarinnar árið 1927 og árið 1937, þá efast ég ekki um, að hann hafi farið þar með réttar tölur. En í sjálfu sér er það ekki mikil málsbót, þó skuldirnar hafi einhvern tíma verið hærri. Ef farið er út í það að gera samanburð á útistandandi skuldum þessa og annara fyrirtækja, þá held ég liggi næst að gera samanburð á því ári, sem hæstv. ráðh. tók við fjármálaráðherraembættinu, og því ári, sem reikningurinn nær yfir. Um áramótin 1934, þegar hæstv. ráðh. tók við yfirstjórn fjármálanna, þá voru útistandandi skuldir áfengisverzlunarinnar 48145.00 kr., en um áramótin 1937 voru þær 132330.94kr. Þær hafa því á þessu tímabili nærri því þrefaldazt. Það er rétt hjá hæstv. ráðh., að þarna er fyrst og fremst að ræða um stóra skuld, sem eitt fyrirtæki skuldar. Ég skal svo ekki fara lengra út í þetta, en vil aðeins að síðustu geta þess til viðvörunar í þessu efni. að svo fór um eitt það fyrirtæki, sem ríkið rak á fyrri árum, landsverzlun Íslands, að ennþá er verið að drattast með 193 þús. kr. í útistandandi skuldum, en þar fyrir utan er allt það, sem afskrifað hefir verið af útistandandi skuldum þess fyrirtækis. Ég get hugsað mér, að hvenær sem að því rekur, að þessi ríkisfyrirtæki verði gerð upp, þá muni koma í ljós, að það verður meira eða minna af útistandandi skuldum þeirra, sem tapast. Það er því engin sérstök ástæða til þess fyrir hæstv. ráðh. eða aðra að telja það óviðeigandi, þó að yfirskoðunarmennirnir leggi áherzlu á, að gætt sé sem mestrar varfærni á þessu sviði. Hæstv. viðskmrh. sagði síðast í ræðu sinni, að gagnrýni sú, sem ég hefi komið með snertandi ríkisreikninginn, myndi í framtíðinni binda mér bagga að því er snerti afstöðu mína til fjármála yfirleitt. Mér er þetta líka alveg ljóst. Sú ástæða, sem ráðið hefir mestu um það, að ég hefi gert ýmsar af þessum aths., er, að mér hefir virzt, að á þeim árum, sem á milli eru, hafi verið fylgt sömu aðferð í landinu. En það þarf að gera gangskör að því af hálfu Alþ., enda er það í rauninni tilgangur þeirrar samvinnu, sem stofnað var til á síðasta vori, að koma í veg fyrir, að sú fjármálaspilling haldi áfram, sem ríkt hefir á undanförnum árum. Hvor það tekst með samvinnunni, veltur á því, hvort þeim mönnum. sem sæti eiga á þingi, er full alvara í því að taka á þessum málum sterkum tökum. Viðvíkjandi afgreiðslu fjárl. nú, sem hæstv. ráðh. drap á í þessu sambandi, þá virtist mér hann tala þannig, að það væri ég, sem réði manna mest í fjvn. Nú er það ekki svo. Hinsvegar hefir það verið svo, að á þessu þingi og tveimur þingum áður, sem ég hefi átt sæti í fjvn., þá hefir hún sýnt meiri viðleitni en allir aðrir þm. í því að koma á lagfæringu á þessum hlutum, en það hefir borið á því, að ríkisstj. og aðrir þeir aðilar, sem þar eiga hlut að máli, hafa ekki tekið til greina þær samþykktir, sem fjvn. hefir gert. Það hefir t. d. komið fram í því, að starfsmannaskrá sú, sem gerð var af fjvn., hefir ekki verið haldin nema á einstökum sviðum. Ríkisstjórnin hefir ekki hirt um að láta fara eftir henni. Nú hefir hv. fjvn. lagt fram frv., sem fer fram á, að lögboð sé um ýmis þau atriði, sem hún hefir sett ákvæði um á undanförnum árum í þessu sambandi, og skal ég koma nokkru nánar að því síðar. Eftir þessum ummælum hæstv. viðskmrh., sem voru hófleg í alla staði, verð ég að segja, að mér finnst, að það ætti að geta verið af minni hálfu og hans líka hægt að fá samtök um það, ef af sannri alvöru er til þess reynt, að fá fram þessar breyt. frá því, sem verið hefir. - Svo skal ég ekki fara nánar út í hans ræðu, því að hún gaf ekki tilefni til þess. Næst skal ég minnast örfáum orðum á ræðu samstarfsmanns míns, hæstv. forseta þessarar d., 1. þm. Árn., því að einstök atriði í hans ræðu gáfu tilefni til andsvara. Hann sagði það vera misskilning af minni hálfu, að það hefði komið í ljós ólík afstaða til þessara fjármálaatriða, sem hér eru til umræðu. En ég held, að það sé ekki neinn misskilningur. Og það er ekki óeðlilegt, þó svo sé. Hann og hinn samstarfsmaður minn hafa um 10 ára skeið verið stuðningsmenn ríkisstj. og því með í að samþ. ýmsar ráðstafanir, sem hafa leitt af sér það, sem er orsökin til þess, hvernig farið hefir um okkar fjármál, og hefir valdið því vandræðaástandi, sem þau nú eru komin í, ekki eingöngu ríkissjóður, heldur einnig fjármál sveitar- og bæjarfélaga yfirleitt, og ekki sízt, hvernig komið er hag okkar í viðskiptunum við útlönd. Ég, sem er tiltölulega nýr á Alþ. og hefi aldrei verið í stjórnaraðstöðu fyrr en þann part úr ári, sem liðinn er síðan í vor, hefi nokkuð aðra afstöðu, og það er ekki óeðlilegt. En það er ekki rangt, sem nokkuð er haft á orði, að ég muni vera nokkru harðari í till. mínum til breyt. á þessum hlutum heldur en flestir þeir menn, sem sæti eiga hér á hæstv. Alþ. Viðvíkjandi því, sem hæstv. forseti sagði, að hann hefði talið, að bót væri ráðin á öllum atriðum, sem við hefðum gert sameiginlegar aths. um, og sem hann og okkar þriðji samstarfsmaður vísaði til, vil ég segja, að ég er honum ekki sammála um það efni, því að engin bót var á þeim ráðin með þeim svörum, sem ríkisstj. gaf. Skal ég í þessu sambandi minnast á skuldirnar. Við gerðum samanburð á þessum fyrirtækjum. sem hér er talin í nál., í aths. Þessu er ekkert svarað, nema með stuttu svari frá einni einustu þeirra, raftækjaeinkasölu ríkisins. Þetta tekur hæstv. forseti gott og gilt og gerir engar till. út af þessum lið í aths. okkar, sem er talsvert veigamikill. Eins er þetta snertandi erlendu skuldirnar, rekstur pósthússins í Reykjavík o. fl. o. fl., sem ég get ekki fellt mig við að falla frá aths. um, eins og hæstv. forseti hefir gert. Þetta eru nú kannske ágreiningsatriði, sem skipta ekki miklu máli, og verður þar hver að fara sínar götur. Um mínar séraths. talaði hæstv. forseti mjög hóflega, eins og hans er vandi. Skal ég hafa á því sama snið og ekki fara langt út í að ræða það mál. Hann tók það fram, að sér virtist það aðallega vera þrjú atriði, sem ég talaði um: Kostnaðurinn við stjórnarráðið, utanferðir og óviss útgjöld. Þetta er rétt. En það eru samt sem áður ýms fleiri atriði, sem ekki skipta svo litlu máli. Viðvíkjandi stjórnarráðinu hefi ég það mestar aths. við að gera, að þar eru færðar greiðslur til ýmissa manna, sem eru utan þess, fyrir hin og þessi störf, sumar til fast launaðra manna og sumar til annara. Og fyrir þessar greiðslur hygg ég, að komið hafi tiltölulega næsta lítið verk. Viðvíkjandi utanfarastyrkjunum skal ég taka fram, að það er á misskilningi byggt, ef hæstv. forseti eða nokkur annar hv. þm. telur, að ég hafi beitt hlutdrægni í að birta nafnalista yfir þau mál. Því að ég tók alla utanfarastyrkina, sem ég fann á reikningum ríkisins, án tillits til nokkurrar flokkaskiptingar. Og sé sá listi ekki tæmandi, er ekki hlutdrægni um að kenna, heldur hinu, að mér hefir þá sézt yfir einhverja utanfararstyrki, sem greiddir hafa verið. Og alveg sama er að segja um þann nafnalista, sem ég birti að því er snertir greiðslur fyrir undirbúning lagafrv. og reglugerða, sem eru býsna miklar og sumar þannig, að ég tel, að ekki hafi verið á þeim nein þörf. Það, sem hæstv. forseti var að tala um, að þetta væru að mestu leyti óhjákvæmilegar greiðslur, get ég ekki fallizt á. Þær eru það ekki allar, en alltaf hlýtur vitanlega eitthvað að verða af greiðslum, sem fram verða að fara til þessara mála. Þá taldi hæstv. forseti, að það væri með öllu óviðeigandi að prenta fylgiskjöl með aths. ríkisreikningsins. og vildi, að hálfu leyti a. m. k., færa sök á hendur mér fyrir það. En það er ekki rétt skilið hjá honum, því að þessi fylgiskjöl, sem þarna eru prentuð með reikningnum, eru þannig til komin, að þau eru send sem svar hæstv. ráðh. við fyrirspurnum mínum. Þegar ég afhenti mínar till. til fjmrn. í byrjun september í haust, þá sagði ég skrifstofustjóranum, að ég fæli honum að ráða, hvað birt væri af slíkum fylgiskjölum. En ég vildi, til þess að ekki væri sýnd nein hlutdrægni þessum viðkomandi mönnum, að þar væri prentað allt, sem skrifstofustjóra þætti máll skipta viðvíkjandi svari ráðh. Þá skal ég svara einu atriði í ræðu hv. 1. þm. Rang. (SvbH) í gær. Ég tók eftir því, að engar tekjur voru færðar af nokkrum húseignum ríkisins hér í Reykjavík. Og ennfremur tók ég eftir, að engar tekjur voru færðar af þessum húseignum í fleiri ár. Þessar tekjur hafa að vísu ekki komið fram sem greiðslur, en þetta eru samt tekjur af arðbærum eignum og því tekjur ríkisins. Þá er annað atriði, sem ég minntist á við 1. umr., sem skiptir ekki litlu máli, sem er atvinnubótaféð. Það vantaði alveg reikninga um mjög mikinn hluta af því. Þeir liggja ekki fyrir enn. Aths. mínar um það efni eru réttmætar. Það hefir ekki verið nema á sumum stöðum borgað tilskilið fé á móti þeim greiðslum úr ríkissjóði af viðkomandi bæjar- og sveitarfélögum, eins og tilskilið er á fjárl. fyrir þetta ár (1937). Að öðru leyti en þessu skal ég ekki fara út í ræðu þessa samstarfsmanns míns, hæstv. forseta þessarar d. Hún gaf ekki tilefni til þess. Honum mun ef til vill hafa fundizt ég hafa gert aths. við fleira en honum sem stuðningsmanni ríkisstjórnarinnar finnst ástæða til. Hv. 4. landsk. gerði fyrirspurn um það, hvort ég teldi þörf á því að jafna á hina starfsmenn tóbakseinkasölunnar launum þeirra starfsmanna, sem fóru þaðan og ekki var álitin þörf fyrir. Ég álít, að ekki sé þörf á launahækkun á þessum stað. En þetta var ekki nema að nokkru leyti gert, vegna þess að fjvn. neitaði. Ég sló því hér fram í gær, að mér virtist að það væri svo í stofnunum ríkisins mjög mörgum, að þar væri margt af góðu fólki, sem ynni verk sín vel og samvizkusamlega, og að á því flyti rekstur þessara stofnana, en að þar væri líka fleira fólk en þessar stofnanir þyrftu á að halda og mjög misjafnt. Það er vitanlega erfitt að gera sér grein fyrir því fyrir mann, sem stendur utan við þennan rekstur, hversu margt væri hægt að losna við af þessu fólki. En ef t. d. allar verzlanir ríkisins væru sameinaðar í eina heildverzlun, sem hefði einn forstjóra og einn skrifstofustjóra, mætti spara margt af því fólki, sem þarna er á launum. Um starfsemi fiskimálan. vil ég segja það, að hv. 4. landsk (ÍslH), sem hefir verið aðeins stutt á þingi, hefir vitanlega ekki fylgzt með því, hvernig sú n. starfaði, þegar fisksendingarnar til Ameríku voru sendar á sinum tíma, o. fl. o. fl. Síðast ætla ég að koma að þeim ræðumanni, sem ég hefi mesta ástæðu til að svara, sem sé hv. frsm. meiri hl. fjhn., hv. 1. þm. Rang. Hann talaði hér mið mikilli frekju og offorsi í gærkvöldi, eins og honum er lagið, og ég hefi ekki neina ástæðu til þess allra hluta vegna að vanda honum sérstaklega kveðjurnar. Hann byrjaði á því að segja, að menn hefðu tekið eftir, að ég hefði verið taugaóstyrkur undanfarna daga, enda væri það ekki óeðlilegt. Ég held, að honum hafi missýnzt þetta mjög alvarlega. Ég hefi engan taugaóstyrk haft af því að ræða við þennan hv. þm., enda er hans aðstaða þannig í pólitísku lífi þessarar þjóðar, að honum væri sæmst að fara sem hægast á því sviði. En hver mín aðstaða er í þeim efnum, kemur bezt í ljós í þeim ummælum, sem ég hafði í gærkvöldi og skal endurtaka hér, að ég tel, að eftir því sem meira írafár gerist út af þessum aths. mínum, eftir því líkar mér betur. Þetta er af því, að ég veit, að mín stefna, skoðun og afstaða gagnvart fjármálum ríkisins er í fullu samræmi við skoðanir almennings í landinu. Þess vegna er það svo, að því meira sem sannast og verður tekið eftir, hvernig afstaðan hefir verið á undanförnum árum til þessara hluta, því meiri líkur eru til þess, að sú skoðun fái að njóta sín á komandi árum, sem er mín skoðun og skoðun almennings. Þess vegna er það líka svo, að hv. þm. N.- Ísf. hefir gert þessari stefnu ákaflega mikinn greiða með því að höfða á mig meiðyrðamál út af mínum aths. Það er af því, að það vekur almenna athygli í landinu. Fólkið fer að hugsa sem svo: Það er eitthvað einkennilegt við þetta, fyrst farið er að höfða meiðyrðamál út af því. Sama máli er að gegna um aðfinnslur hv. 1. þm. Rang. o. fl. Ef aðfinnslunum væri tekið á sama veg og hæstv. viðskmrh. gerði í gærkvöldi, þá hefði aths. mínum verið miklu minni athygli veitt. En þegar farið er með frekju og offorsi, eins og hv. 1. þm. Rang. hafði í frammi út af því að hann sagði, að ég hefði beitt hlutdrægni á þessu sviði, þá verður það til þess, að því verður veitt athygli og fólk fer að rannsaka málið og hugsa um, hvort þessi maður hafi gert aths. sem engin ástæða var til að gera, eða hvort hann hafi gert of fáar aths. við þessa hlið fjárhagsástandsins í landinu, sem hér er um að ræða. Hv. 1. þm. Rang. var að kasta hnútum til mín fyrir það, að ég tæki borgun fyrir aukastörf. Og hann sagði, að það væri svo, að greiðsla til mín fyrir aukastörf væri miklu hærri en föstu launin. Það vill nú svo einkennilega til, að í þessu efni er þessi hv. þm. á villigötum eins og yfirleitt í fleiru, því að ég er ekki á neinum föstum launum, eins og hann og flestir aðrir hv. þm. eru. Öll borgun, sem ég fæ fyrir veru mína á þingi og fyrir endurskoðun ríkisreikningsins, er borgun fyrir aukastörf, en ekki föst laun. Það kemur fram hjá þessum manni eins og fleirum, þó að það sé ekki berum orðum sagt, að það sé ekki rétt að fela þeim mönnum aukastörf, sem ekki hafa föst laun. Ekki sízt þykir óviðeigandi að fela slík aukastörf bændum utan af landi, sem nú eru meira og meira að þurrkast út úr sölum þingsins. Hv. 1. þm. Rang. var að tala um, að ég hefði fengið borgun fyrir störf utan heimildar fjárl. fyrir að safna skýrslum um launagreiðslur ríkisins árið 1938 til opinberra starfsmanna. Þessar skýrslur eru komnar það langt, að við höfum skrá yfir launagreiðslur á því ári, sem nema nokkuð hátt á 14. millj. kr. Ég býst nú við, að mönnum komi það nokkuð á óvart, að launagreiðslur þessar skuli vera svona háar, og því er ekki óþarft að upplýsa þetta. Ég hefi fengið 440 kr. fyrir mánaðarvinnu við þetta hér í Reykjavík s. l. sumar, frá miðjum ágúst til miðs september, þar í talinn ferðakostnaður til og frá. Þetta kaup er miðað við þingfararkaup, enda þótt þetta væri unnið á dýrari tíma og ekki væri um að ræða neinn húsaleigustyrk. Að þetta sé gert í heimildarleysi, þykir mér undarlegt. að maður úr flokki hv. formanns fjvn. skuli leyfa sér að koma með. Enda væri undarlegt. ef hv. fjvn., merkasta n. á Alþingi, sem hefir skylduverk að annast um fjárreiður ríkisins, ætti ekki að hafa vald til þess að afla sér allra þeirra upplýsinga, sem hún telur nauðsynlegar fyrir sig að hafa á hverjum tíma.

Er þetta n. Jóns Pálmasonar?

. Það ætti ekki að vera á nokkurn hátt mér til óvirðingar, ef ég hefði svo mikil völd í hv. fjvn., að ég réði yfir henni, og að þær till., sem frá henni kæmu, væru mínar till. Ég skal ekkert lasta það, þó að menn taki upp það, sem hv. þm. N.-Ísf. byrjaði á, að kalla fjvn., þessa n., sem skipuð er 9 hv. þm. úr þremur fl. þingsins, „nefnd Jóns Pálmasonar“. Ég skal ekki fara ýtarlega út í þvælu hv. 1. þm. Rang. En ég hygg, að ef hann athugaði hluti eins og tölur, þá kæmist hann að raun um, að kannske enginn, eða a. m. k. fáir þm. hér á hæstv. Alþ. nú hafa minni greiðslur frá því opinbera heldur en einmitt ég, þrátt fyrir þessa 440 kr. greiðslu, sem hann drap á. Þá vildi þessi sami hv. þm. telja, að það hefði verið rangt skilið hjá mér, að hann liti svo á og meiri hl. fjhn., að ég hefði gert of fáar aths. við ríkisreikninginn. En þetta tekur sig út í þeirra nál. þannig, að ég hefði átt að sýna hlutdrægni með því að gera ekki aths. við reikninginn vegna lögmannsins í Reykjavík og rannsóknarstofu háskólans o. fl. Þá vildi hv. þm. sanna ósamræmi af minni hálfu í sambandi við greiðslu til ríkisskattan. En þar kemur fram misskilningur hans eins og í flestu öðru, því að hér er að ræða um áætlunarupphæð, sem ekki er hægt að segja um fyrirfram, hvað verður. Hitt er eftir að vita, og þarf að athuga, hvort þar er rétt á fé haldið, er ríkisskattan. fer á 9. þús. kr. fram úr áætlun. Þá kem ég að því deiluatriði hv. 1. þm. Rang., var sem hann taldi, að ég hefði sýnt hlutdrægni með því að gera ekki harðari aths. vegna umframgreiðslna hjá vegamálastjóra. Ég gerði aths. við þessar umframgreiðslur, sem liggja fyrir, og ég tel, að það efni sé til athugunar. En að því hefir ekki verið vikið til hæstv. Alþ., stafar af því, að ég komst að raun um eftir upplýsingum, að þessar umframgreiðslur væru að meirihluta sprottnar af því, að þarna hefði verið aukin starfsemi, með því að vegabætur höfðu verið auknar á þessu ári, og ekki sízt með því að þá fyrst var lagt fé í hina svokölluðu pestarvegi, sem fór í nokkuð á annað hundrað þús. kr. Og það var lagt á herðar vegamálastjóra og hans starfsmönnum að undirbúa þá vegagerð. Þá kem ég að því að minnast ofurlítið á aths. snertandi skólana og árásirnar út af því efni af hálfu hv. 1. þm. Rang. Hann sakar mig um hlutdrægni þar. En það er hreinn misskilningur, því að hæstu umframgreiðslurnar eru hjá menntaskólanum, 18 þús. kr., en hjá þeim næsta eru þær ekki nema 12 þús. kr. Allar skýringar hans. þar sem hann talar um prósentureikning, eru út í bláinn, og það var bláber vitleysa, sem hann sagði um þetta efni. Hv. 1. þm. Rang. var í gær að tala um það, að ég hefði ekki gert neitt í sambandi við skýrslu mína til að hæla þeim mönnum, sem ekki hefðu farið með greiðslur af ríkisfé fram úr áætlun. Ég hefði hvergi talað um slíkt nema í sambandi við póstflutninga á landi. Það hefði nú ekki vantað annað en að ég hefði farið að gera aths. við það, að fé úr ríkissjóði væri ekki greitt meira en til er ætlazt í fjárl.! Og hvers vegna urðu póstflutningar á landi ódýrari þetta ár en gert hafði verið ráð fyrir? Vegna þess, að póstur var þá meira en áður fluttur á bílum. Hv. þm. hældi landlækni fyrir að hafa ekki farið fram úr áætlun með kostnað við skrifstofu sína. Hann hefði líka vel getað nefnt hagstofuna. Það er mjög fjarri því, að mér detti í hug að gera aths. við það, þó að kostnaður af ríkisfé fari ekki fram úr áætlun! Mér hefir aldrei dottið slíkt í hug. Þá skal ég að síðustu fara fáeinum orðum um þau brigzlyrði, sem þessi hv. þm. kastaði til mín. Í fyrsta lagi var það, að ég væri með hótanir um, hvernig taka ætti á þessum hlutum, og í öðru lagi sagði hann, að ég væri að læðast með rýtinginn aftan að mönnum í pólitíkinni o. s. frv. Þessar ásakanir eru samboðnar öðru í framkominni hjá þessum hrokafulla gikki, sem undanfarið hefir orðið Sér til opinberrar svívirðingar hér á þingi með sinni framkomu. Hann sagði, að hann teldi sér sérstakan heiður að því að hafa einn með öðrum átt hlut að því að hafa birt þetta plagg frá meiri hl. fjhn. Skal ég láta hann um það. Og mér virðist þetta sanna það mjög, sem ég talaði um, að það væri mjög ólíkt hans samnefndarmönnum að hafa skrifað það plagg. Að öðru leyti en þessu skal ég ekki fara nánar út í svar þessa hv. þm.

* Frsm. (Sveinbjörn Högnason); Herra forseti! Það hafa að vonum orðið nokkrar umr. um þetta mál, fyrst hv. þm. A.-Húnv. gat ekki haft þolinmæði til að bíða með að ræða um þær till. til þál., sem fyrir liggja frá báðum hlutum fjhn. Um það, sem fram hefir komið nýtt í umr. nú, er í raun og veru fátt eitt að segja. Ég get þó ekki varizt þess að benda á örfá atriði, sem fram hafa komið í umr., sem sýna það glögglega, hversu réttmætar aðfinnslur þær, sem ég kom með hér í gær, eru og sem virðast hafa valdið óróleika í liðinu á aðra hliðina og vakið sektarkennd, einnig þessa hv. þm., sem síðast talaði, og það jafnvel svo, að enda þótt hann telji sig lausan við allan hroka, hvað þá heldur að hann sé gikkur, þá tapar hann sér nú svo hér á fundi, að hann viðhefir orðbragð, sem forseti verður að vita. Mér þykir það ekki nema eðlilegt, að orð mín hafi komið við hv. þm. Það er ekki nema eðlilegt, að menn kveinki sér, þegar menn hafa hlaupið jafnátakanlega á sig og þessi hv. þm. hefir gert. Og mér þykir vænt um þetta. Til þess voru mín orð sögð, að þau skyldu vekja tilfinningu hv. þm. fyrir því, hvað sé sæmilegt og réttmætt í þessu efni. Þess vegna er ég mjög ánægður yfir því hvað snertir hv. 6. þm. Reykv., og þó sérstaklega hv. þm. A.-Húnv., að samvizka þeirra skuli hafa vaknað. og skal ég nú koma að þessu nokkru nánar. Hv. 6. þm. Reykv. talaði um þá miklu heiftúð, sem kæmi fram hjá okkur meiri hl. fjhn., að mér skildist í því, að við skyldum koma fram með sérstaka till. til þál. vegna ríkisreikningsins. Við höfum nú ekki gert annað eða meira en við höfum borið fram till. til þál., sem er byggð á aths. hv. þm. A.-Húnv. við ríkisreikninginn. Hv. þm. A.-Húnv. hefir sjálfur látið prenta þessar aths. með ríkisreikningnum. En svo mikið svíður hv. 6. þm. Reykv. undan því, að við skulum stilla þessum aths. upp í okkar till., að hann telur það hreina og beina ósvífni. Hv. 6. þm. Reykv. sagðist vilja kveða það niður, að verið væri að ráðast að yfirskoðunarmönnum ríkisreikninganna, þessum trúnaðarmönnum þingsins, hér á Alþ. Hann segir, að það eigi ekki að eiga sér stað, að það sé fundið að þeirra vinnubrögðum. Ég hefi nú aldrei haldið, að Alþ. ætlaði að gera þetta að heilögum mönnum, sem ekki mætti ræða við. Og ef það er í þingsköpum Alþ., að ekki megi hreyfa við þessum mönnum, hvernig sem þeir haga sér, þá verð ég að biðja hv. d. afsökunar á því, að ég skuli ekki hafa vitað þetta og að ég skuli hafa leyft mér að hreyfa við svo háttsettum persónum. Standi það hinsvegar ekki þar og sé gengið út frá því, að í þetta starf geti komið misjafn sauður, eins og annarstaðar, þá þarf ég ekki að biðja afsökunar á því, heldur segja, að yfirskoðunarmennirnir muni því aðeins vinna sitt verk með sanngirni, að þeir hafi aðhald frá þeim, sem fela þeim þetta trúnaðarstarf. Og þegar þeir báðir, hv. 6. þm. Reykv. og hv. þm. A.-Húnv., tala um það, að einn yfirskoðunarmaðurinn, Jón Pálmason, hafi aðra aðstöðu til endurskoðunarinnar, kemur það þá ekki játað fram, sem ég hefi haldið fram, að litið hafi verið á þetta af hans hálfu eftir pólitískri afstöðu? Hvernig er hægt að fá skýrari játningu á þessu? Það hefir kostað nokkur fúkyrði að fá þessa játningu fram, en það er ekki annað en tíðkast hjá sakborningum þegar þeir komast í hann krappan. Ég skal rétt skjóta því hér inn í viðvíkjandi því, sem hv. 4. landsk. sagði, að æskilegt væri að fá sem flest nöfn fram í þessu sambandi. Mér finnst það mjög skiljanlegt, að þessi hv. þm. og hans flokkur vilji fá sem flest nöfn fram í þessu sambandi. Það væri auðvitað mjög æskilegt fyrir þann flokk að geta beint athygli manna sem allra mest að nokkrum hundruðum króna, sem borgaðar hafi verið fyrir eitt eða unnað, til að fá fólk til að gleyma því, sem komið hefir á daginn um þennan flokk undanfarna daga. Þessi hv. þm. og hans félagar taka ekki við nokkrum hundruðum króna, heldur láta greiða sér frá árásarríki og einvaldsríki á annað hundrað þúsund krónur fyrir skeytasendingar um það, sem þeir væntanlega ætla að taka að sér að koma í framkvæmd hjá okkur. Það er því ekki nema eðlilegt, að þessir menn óski eftir að fá einhverja ákveðna upphæð til að fá fólkið til að hugsa um, svo það geti gleymt þessum syndum. Og ef til vill gæti hv. þm. fengið hv. þm. A.-Húnv. til að hjálpa sér við þetta, því hann hugsar meira um það, hvernig hægt muni vera með nokkrum krónum að vekja tortryggni og úlfúð meðal manna, heldur en það, hvernig hægt myndi að tryggja sjálfstæði þjóðarinnar fjárhagslega. Hv. þm. A.-Húnv. hrósar sér af því, að hann muni vera harðari í till. sínum um fjármál heldur en flestir aðrir hv. þm. Þetta er víst enginn gorgeir eða þess háttar. Þetta er náttúrlega heilagleikinn sjálfur hjá þessum ágætismanni, sem telur sig geta leiðbeint í fjármálum þjóðarinnar, sem telur sig eiga fjvn. aðalnefnd þingsins. Hann er náttúrlega ekki að upphefja sjálfan sig með þessu, heldur er þetta auðvitað til að sýna lítillæti sitt í þessu starfi fyrir fósturlandið. Ég býst við, að það eigi að skilja þetta á þann veg. En ég verð að segja, að ég hefi nú ekki séð nein afrek, hvorki till. né annað frá þessum hv. þm. Og ef um einhver fjárframlög hefir verið að ræða, sem hafa snert þennan hv. þm. persónulega eða hans nánustu, þá hefi ég ekki orðið var við neina sérstaka sparsemdartilhneigingu hjá honum. Það er ákaflega gott út af fyrir sig að reyna að gera sig að dýrlingi fyrir fósturland sitt, til að reyna að bjarga ættjörðinni á meðan það snertir ekki þennan hv. þm. sjálfan. Þá talaði hv. þm. um það, að ég hefði deilt á hann fyrir að taka borgun fyrir aukastörf, sem unnin hefðu verið í fullkomnu heimildarleysi. Það var þetta síðara, sem ég deildi á. Það er svo fjarri mér að deila á menn fyrir að taka borgun fyrir aukastörf. Það er sjálfsagður hlutur, að mínu áliti, að menn vinni ekki aukastörf fyrir ekki neitt. Og mér finnst ekkert óeðlilegt, að hv. þm. A.-Húnv. fái greitt fyrir aukastörf eins og aðrir, en að hann eigi að vera sá eini, sem fái greitt fyrir sín aukastörf, það er ekki mín skoðun. Ég álít, að það séu margir menn, sem vinna miklu nytsamari störf í aukavinnu en hv. þm., sem líka eigi að fá greiðslu fyrir það. En það, sem hv. þm. A.-Húnv. hefir sagt um greiðslur til sín og þá skrifstofu, sem hann hefir staðið fyrir og fengið greiddar til 4000 kr., bendir ekki á neitt sérstaklega vandaða meðferð á sannleikanum. Ég leyfi mér að halda því fram, að peningar til þessarar skrifstofu hans hafi verið greiddir í fullkomnu heimildarleysi. Svo að dæmi sé tekið um starfshæfni þessa hv. þm., þá má geta þess, að nákvæmnin í starfi hans fyrir þessa skrifstofu er nú ekki meiri en svo, að þegar tekin var til reynslu ein stétt manna, skrifstofustjórar stjórnarráðsins, og gerður samanburður á launum þeirra, samkvæmt upplýsingum skrifstofu Jóns Pálmasonar, þá kom það í ljós, að réttar upplýsingar lágu fyrir aðeins um laun eins skrifstofustjórans, en það var um leið sá af þeim, sem ætla má, að sé mestur andstæðingur hv. þm. í stjórnmálum. Hjá hinum 3 var fellt svo samvizkusamlega undan af þeirra kaupi, að það munaði hátt á 9. þúsund kr. Hvað er svo Alþingi nær, þótt það fái slíkar skýrslur? Og hver halda menn að tilgangurinn sé með svona vinnubrögðum? Annað eins og þetta er engin tilviljun. Það er auðsætt, að þetta starf er unnið með sama hugarfari og endurskoðun ríkisreikningsins, því, að reyna að ná í sem mest af því, sem til hnekkis má verða pólitískum andstæðingum, en breiða yfir hjá þeim, sem sýna sama pólitíska lit og hv. þm. A.-Húnv. Ég held það væri bezt fyrir Alþingi að losna sem allra fyrst við slíka starfsmenn. Hv. þm. talaði um, að það hefði verið rangt hjá mér, sem ég sagði í gær, að skattanefndirnar hefðu farið meira fram úr áætlun fjárlaga en ríkisskattanefndin, sem hann hefði . tekið upp aths. um. Í þessu sambandi benti hv. þm. á, að skattanefndaliðurinn væri aðeins áætlun, en það væri hinn ekki. Ég er sannast bezt að segja alveg hissa á að heyra annað eins og þetta koma frá fjvnm. Veit ekki þessi hv. þm., sem þykist eiga fjvn., að allar fjárlagaupphæðirnar til opinberrar starfsemi eru aðeins áætlanir? Viðvíkjandi því, sem ég sagði um vegamálastjórann, þá svaraði hv. þm. A.-Húnv. því, að það stafaði allt af því, hversu mikið hefði bætzt á þennan embættismann. Þetta er vitanlega svo með alla hina. Þetta eru flest vaxandi störf, eins og t. d. pósturinn og síminn. Og ég er sannfærður um það, að ef hv. þm. A.-Húnv. hefði rekizt á það hjá andstæðingi sínum, að hann hefði greitt utanfararkostnað til manns, sem aldrei sigldi, þá hefði það orðið meiri en lítil hneykslunarhella hjá hv. þm. Það mætti náttúrlega enn taka margt til athugunar, en ég tel óþarft að eyða tíma í það. Málið liggur orðið svo ljóst fyrir. Og ég hygg, að eftir það, sem fram hefir komið í þessu máli, þá muni það hér eftir óstætt fyrir nokkum endurskoðanda ríkisreikninganna að beita þvílíkum aðferðum, sem hér hefir átt sér stað í þetta skipti. Hv. þm. A.-Húnv. sagði - og það þykir mér einna merkilegast af yfirlýsingum hans í þessu máli -, að ef athugasemdum sínum hefði aðeins verið svarað hógværlega, þá hefði ekkert orðið úr þessu og enginn hefði tekið eftir því. Þess vegna vildi hann þakka mér fyrir að vera að vekja athygli á athugasemdunum. Ég þakka honum fyrir það traust, sem hann hefir á mér. Hann heldur auðsjáanlega, að ef hann hefði verið einn um að vekja athygli á þessu, þá hefði enginn tekið eftir því. Mér skilst líka, að það hafi verið meining hans, að hann hefði mátt í friði leika sér að því að baknaga náungann, en meiningin hefði ekki verið að gera neitt veður út af þessu. Enda verð ég að segja, að ég held, að fyrir þennan hv. þm. hefði það sjálfsagt verið bezt, að þetta hefði fallið í gleymsku sem fljótast, sá þáttur, sem hann hefir átt í þessu máli. Ég vil svo aðeins minnast á eitt atriði enn í ræðu hv. þm. A.-Húnv. Hann sagði, að fiskimálanefnd ætti engan tilverurétt, og mér skildist helzt, að hann vildi fela S. Í. F. hennar starfsemi. Ég vil nú spyrja þennan hv. þm. að því, hvort honum hefði fundizt rétt að láta Samband ísl. samvinnufélaga hafa með höndum úthlutun á öllum styrkjum til handa landbúnaðinum. Um þetta þætti mér vænt um að fá svar. - Hv. þm. svarar ekki spurningu minni, og mér finnst það ósköp skiljanlegt, að hann vilji ekki svara, en þetta er alveg hliðstætt dæmi við það, sem hann leggur til um fiskimálanefnd. En ég skil ekki, hvers vegna hv. þm. er svo illa við fiskimálanefnd, sem alltaf er að vinna sér meiri og meiri viðurkenningu og flytur nú út vörur, sem áður voru óseljanlegar, fyrir upp undir 4 millj. kr. og gerir sennilega meira en að standast kostnað við starfsemi sína í ár. Störf þessarar nefndar hafa farið vaxandi ár frá ári, og hún hefir einkanlega mikið hlutverk að vinna, þegar um jafnmikla markaðserfiðleika er að ræða eins og við eigum nú við að etja. Ég fyrir mitt leyti tel, að þessi nefnd hafi unnið mikið nytjastarf, og ef hún fær að starfa áfram, þá mun fátt líklegra til að ýta undir sjávarútveginn. Og ég fyrir mitt leyti vil hvetja hv. þm. A.-Húnv. til að spyrjast fyrir um það hjá frystihúsunum, hvort þau óski eftir því, að þetta sé tekið aftur úr höndum fiskimálan. og fengið S. Í. F. Ég held einmitt, að þau óski, með tilliti til þeirrar reynslu, er fengizt hefir, að n. hafi þetta áfram í höndum. Ég skal svo að sinni láta staðar numið. Ég tel, að ýmislegt hafi komið fram í þessu máli, sem sannað hafi það, sem ég hefi haldið fram um endurskoðun ríkisreikninganna. Og þótt mörg dæmi mætti enn nefna, og þó að ég gæti lesið upp lista til frekari sönnunar máli mínu um misskilning hv. þm., tel ég ekki þörf á að tilfæra fleira, enda hefir hann séð þann kost vænstan að játa margt af því, sem fram hefir verið borið af andmælendum hans.

*Ísleifur Högnason: Hv. síðasti ræðumaður sagði, að málið lægi ljóst fyrir, og vissulega liggur það ljóst fyrir. Hann var að tala um, að hann hefði lista í fórum sínum, og okkur langar mjög til að fá þann lista fram. Hví reiðir hv. þm. sverðið svo hátt, en slíðrar það jafnóðum? Ætli það sé ekki vegna stjórnarsamvinnunnar, sem hefir þann tilgang að þagga niður allar umr. um ávirðingarnar og skapa þögn um rekstur ríkisbúsins. Ég tók eftir, að á hv. síðasta ræðumanni var að heyra, að betra væri, að öll endurskoðun félli niður og ekki kæmu fram tilraunir til gagnrýni. Allar raddir, sem fram koma og heimta gagnrýni á ríkisreikningunum, á að þagga niður. Hv. 1. þm. Rang. sagðist skilja mína afstöðu, er ég sagðist óska þess, að þjóðin fengi að vita hið sanna í þessum málum. En ég óskaði þess, að hv. þm. A.-Húnv. krefðist útvarpsumr. um málið. Hann sagði, að það væri eðlilegt, að ég vildi fá þetta mál rætt opinberlega, því að ég vildi draga athygli frá því, að Þjóðviljinn hefði fengið skeyti frá Moskva. Ég er alveg hissa. Ég er vanur því, þegar ég fæ skeyti, að ég borgi fyrir þau sjálfur, en ég veit ekki, hvernig þessu er háttað með hv. þm. En viðvíkjandi þessum skeytum er annars það að segja, að síðan Sovjetríkin voru stofnuð hefir hér á landi aldrei verið flutt annað af flestum blöðunum og útvarpinu en níðfréttir gegn þeim. Hér um daginn skýrði fréttaþulur útvarpsins frá því, að þeir fengju þær fréttir frá flestum höfuðborgum heims, New York, París, London, Stokkhólmi o. s. frv., en frá einu ríki aðeins vilja þeir engar fréttir hafa, frá Sovjetríkjunum, því að þjóðstj. er nauðsynlegt að hafa öll blöð og útvarpið í gangi til að ljúga óhróðri á þau. 

Á því er víst enginn vafi

. Nei, á því er enginn vafi eftir þeim fregnum, sem útvarpið og blöðin eru látin flytja.

Þetta mál er ekki til umr. Ég vil biðja hv. ræðumann að halda sér við efnið, en fara ekki út í utanríkispólitík

. Hæstv. forseti hefði átt að biðja síðasta ræðumann um það. Það er óhæfa af hæstv. forseta, ef hann ætlar að neita mér um að svara, þegar á mig er ráðizt. - Það er engin ný bóla, að menn séu hér sakaðir um landráð. Í fyrra, þegar Þýzkaland var að leggja undir sig Tjekkóslóvakíu, voru það lýst landráð að fordæma árásarríkið Þýzkaland. Annars er það kunnugt, að flestir þeir, sem taka einhvern þátt í stjórnmálum, eru ósjaldan sakaðir um landráð. Flestir ráðh. hér, ef til vill að undanteknum Stefáni Jóh. Stefánssyni, hafa verið úthrópaðir sem landráðamenn. - Síðar í umr. mun mér gefast tækifæri til að skýra þá staðhæfingu mína, að Sovjetríkin séu ekki árásarríki, og allur fréttaburður, sem um það hefir verið útbásúnaður, sé rangur, og það vísvitandi rangur. Læt ég svo útrætt um það mál að sinni.



Margt af því, sem hv. 1. þm. Rang. sagði áðan, er ekki svara vert. En af ræðu hans þá og í gær er sýnilegt, að athugasemdir mínar um reikninga ríkisins hafa farið óþægilega í taugarnar á honum. Öllum hlýtur að vera augljóst, að sviðið hefir undan þessum aths., fyrst svona mikil viðkvæmni er sýnd. Þegar hv. þm. segir, að ég hafi játað, að ég hafi farið með pólitískar árásir, þá er það blekking. Ég hefi sagt, eins og öllum hlýtur að vera augljóst; að það sé nokkuð önnur aðstaða þeirra manna, sem um mörg ár hafa verið fylgjendur þeirrar stj., er ráðið hefir, en hinna, sem hafa verið í stj.andstöðu. Þarf hér ekki að vera um pólitíska hlutdrægni að ræða. En það er alltaf nokkur aðstöðumunur þeirra, sem hafa verið í stj.andstöðu, og hinna, sem fylgt hafa stj. og hafa því alltaf nokkra tilhneigingu til að draga fjöður yfir það, sem aflaga fer, heldur en hitt. Það, sem hv. þm. sagði um þá starfsemi fjvn. að safna launaskýrslum, var fullt af blekkingum, eins og fleira í hans ræðu. Hann hélt því fram, að ég hefði sagt í riti, að engin slík starfsemi hefði verið til. Þetta er rangt. Hitt sagði ég, að það, sem landlæknir hefði haldið fram um þetta, væru ósannindi, og það mun ég sanna síðar. Hitt er rétt, að síðan þetta starf hófst, höfum við alltaf verið að fá uppgefnar nýjar og nýjar greiðslur til þessa eða hins manns. Það, að ég hafi beitt hlutdrægni viðvíkjandi skrifstofustjórunum í stjórnarráðinu, er ekkert annað en þvættingur, og tölur þær rangar, sem hv. þm. fór með. Hitt er rétt, að það hafa smám saman verið að koma í ljós ýmsar aukagreiðslur hjá þessum mönnum, og þarf tíma til að tina það allt saman. Þegar slíkum skýrslum er safnað, er aldrei hægt að fullyrða, að þær séu tæmandi, en það verður að vera vissa fyrir því, að það sé rétt, sem upp er gefið, og í þessu efni er það eitt tekið, sem er eftir skýrslum stofnananna sjálfra eða endurskoðunar ríkisins. Annars er það með þennan hv. þm. sem aðra, er verið hafa gráðugastir í fé ríkisins, að hann er því andvígur, að slíkum skýrslum sé safnað. En hann er þó einn af þeim fáu, sem ekki hafa viljað gefa skýrslur um þær stofnanir, er þeir stjórna, og bendir það til þess, að hann hafi einhverju að leyna og ekki hreint í pokanum. Hv. þm. beindi til mín spurningu viðvíkjandi fiskimálan., en það, sem hann sagði í því sambandi, hrekur ekki þá skoðun mína, sem ég lét í ljós í gær, að allt, sem viðkemur verkun og sölu fiskjar, heyri í rauninni undir S. Í. F., en allt, sem snertir styrkveitingar, heyri undir Fiskifélag Íslands, svo að fiskimálan. er í rauninni óþörf. Og þegar verið var að breyta verkunaraðferðunum, mátti eins fela sölusambandinu þau mál og láta það fá nauðsynlegt fé til umráða, enda var þar fyrir meiri þekking á málunum en í fiskimálan. Að öðru leyti mun ég ekki gera aths. hv. þm. að umræðuefni. Það er rétt hjá honum og hv. síðasta ræðumanni, að málið liggur ljóst fyrir, því að það er ljóst, að það hefir hlaupið í taugarnar á hv. þm., að nokkuð hefir verið upplýst um þá fjármálaspillingu, sem hefir átt sér stað við opinberar stofnanir undanfarin ár og því miður er komin vel á veg með að koma fjárhagslegu sjálfstæði þjóðarinnar á kaldan klaka.

* Frsm. (Sveinbjörn Högnason) : Hv. þm. A.-Húnv. lætur sér ekki bregða við að segja það ósatt, sem hann hefir sjálfur sagt fyrir stuttu, eða bera á móti því, sem stendur skrifað, undirritað af honum sjálfum. Hann segir það ósatt, að starfandi hafi verið skrifstofa sú, sem hér hefir verið minnzt á. Ég skal nú lesa upp klausu úr Morgunblaðinu 28. nóv. 1939. Þar stendur, með leyfi hæstv. forseta: „Um þessa 5 manna skrifstofu, sem ég á að hafa stofnað fyrir hönd fjvn., er það að segja, að allt, sem hann tilgreinir um það efni, er þvættingur og ósannindi . Nú erum við hv. þm. N.-Ísf. búnir að upplýsa, að borgaðar hafa verið 4000 krónur til þessarar skrifstofu. Er hægt að standa berstrípaðri gagnvart sínum eigin yfirlýsingum en hv. þm. A.Húnv. gerir? Í öðru lagi segir hann það ósatt hjá mér, að flausturslega hafi verið teknar upp launagreiðslur í stjórnarráðinu. Ég vitna til hv. fjvn., hvort ekki hafi komið fram á fundi einu sinni staðfesting á því, sem ég hefi sagt um þetta, en hv. þm. kallar haugalygi. Hlutaðeigandi skrifstofustjórar í stjórnarráðinu gáfu þetta sjálfir upp í síma greiðlega og hiklaust, en þegar þetta kemur fram, verður hv. þm. A.-Húnv. svo mikið um, að hann labbar af fundi, sem von er, því að það er ekki sitjandi undir slíku. Ég hefi því ekki minnsta traust til skýrslna, sem svona maður hefir farið með. Og þegar hann auk þess klígjar ekki við að segja önnur atriði lygi, sem birt eru á prenti með hans eigin nafni undir, þá verð ég að álíta slíkt svo ósæmilega framkomu í sölum Alþingis, að ekki sé talandi við slíkan mann lengur. Hann ætti að fá ekki ósvipaðan dóm þeim, sem fyrir fáum dögum var kveðinn upp af þingheimi yfir nokkrum þm., sem gerzt höfðu brotlegir um að misbjóða virðingu Alþingis. væri skynsamlegt að taka nú einn þeirra fjórmenninganna inn aftur, en láta þennan hv. þm. í skúmaskotið í staðinn.



Það er undarlegur hlutur, þegar þessi hv. þm. fer að brigzla öðrum um ósannindi, því að ekki eru aðrir kunnari en hann að ósannsögli á Alþingi. Hann les hér að vísu ekki rangt upp úr Morgunblaðinu, en gætir þess ekki, hverju hann er að svara. Hann segir, að það starfi 5 menn á skrifstofu, þeir hafi þetta og þetta í laun og svo framvegis. En allt, sem um þetta var sagt af hv. þm. N.-Ísf., var ósannindi. Víkjandi heimildum um þetta er við fjvn. að eiga, en ekki mig einan. Sömu rangfærslurnar koma fram hjá hv. þm. viðvíkjandi fiskimálan. Að öðru leyti ætla ég ekki að eiga orðastað við þennan mann, enda er það álit margra á Alþingi, að það sé næstum því neðan við virðingu þingsins að ræða við hann.