Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (JR): Borizt hefur svo hljóðandi bréf frá Þorvaldi Garðari Kristjánssyni til forseta Ed.: „Samkvæmt beiðni Péturs Benediktssonar bankastjóra, 4. þm. Reykn., sem er á förum til útlanda í opinberum erindum, leyfi ég mér, með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþingis, að óska þess, að varamaður hans, Axel Jónsson bæjarfulltrúi, taki á meðan sæti hans á Alþingi.“ Ég leyfi mér að bjóða Axel Jónsson velkominn til starfa hér í hv. þd. Kjörbréf hans hefur áður verið rannsakað og afgr. í hv. Alþingi.



Herra forseti. Menntmn. d. hefur haft þetta mál til athugunar. Eins og fram kemur í nál. á þskj. 340, hefur n. ekki orðið sammála um afgreiðslu málsins. Það var, eins og fram kemur í nál., upplýst í n., að menntmrh. hefur þann 20. jan. s. l. skrifað tilteknum aðilum, þ. e. a. s. þjóðleikhúsráði, Leikfélagi Reykjavíkur, Félagi ísl. leikara og Reykjavíkurborg, og farið þess á leit, að þessir aðilar tilnefndu fulltrúa af sinni hálfu til þess að taka sæti í n., sem hefði það verkefni að athuga og gera till. um sameiningu þeirra tveggja leiklistarskóla, sem leikhúsin tvö, Þjóðleikhúsið og Leikfélag Reykjavíkur, nú reka, og n. einnig falið f því sambandi að gera áætlun um stofn- og rekstrarkostnað. Ég hef út af fyrir sig ekki miklu við þetta að bæta, enda kemur þetta fram í nál. meiri hl. En meiri hl. leggur til með vísun til þessarar nefndarskipunar hæstv. menntmrh., og ég ætla, að þessir aðilar, sem hann hafi skrifað, hafi tilnefnt fulltrúa, - með tilvísun til þessarar nefndarskipunar leggur meiri hl. menntmn., við, sem stöndum að nál. á þskj. 340, til, að málinu verði vísað til ríkisstj. Að sjálfsögðu hefur minni hl. svo skilað séráliti.



Herra forseti. Íslendingar telja sér það til gildis að vera menningarþjóð. Og þeir vilja varðveita og ávaxta hinn sérstæða menningararf, sem þjóðin á. Einn þáttur í þessari viðleitni er sá að styðja sem fjölþættasta menningarstarfsemi, og kemur þá leiklistin þar til greina. En leikmennt á nútímavísu er listgrein, sem telja má fremur unga með þjóðinni. Allt fram undir miðja þessa öld var leikstarfsemin borin uppi af áhugamönnum með mjög takmörkuðum fjárhagsstuðningi ríkisins. Þessir áhugamenn náðu tiltölulega langt í listgreininni, og skal á engan hátt vanmetið þeirra framlag til íslenzkrar menningar. Þvert á móti tel ég það mjög lofsvert. En það var nokkuð snemma á þessari öld, að Íslendingar, sem áhuga höfðu á menntamálum, komu auga á það, að ríkið þyrfti að láta leikmenntina meira til sín taka en verið hafði og stefna að því að koma upp þjóðleikhúsi. Þessi hugmynd var síðan borin uppi af áhugamönnum, bæði innan Alþingis og utan. Ef nefna á nöfn í þessu sambandi, koma í fremstu röð nöfn þm. Jónasar Jónssonar, Jakobs Möllers og Þorsteins M. Jónssonar. En meðal áhugamanna utan þingsins má nefna mann eins og Indriða Einarsson. Og milli áhugamannanna um leikmenntina innan þingsins og utan voru hnýttir þeir þræðir, sem dugðu til þess, að Þjóðleikhúsið var stofnað. Það er haft eftir Indriða Einarssyni, að þjóðleikhús eigi að vera efsta hæðin í menningarlífi þjóða. Þessi fáu orð gefa nokkuð til kynna, hvaða hugmyndir hann gerði sér um þá starfsemi, sem ætti að fara fram á þeim stað. Fyrir nokkrum dögum var hér til umr. frv. um að ákveða, að verðlaun, sem Halldór Laxness hefur hlotið erlendis, yrðu gerð skattfrjáls. Þá var því lýst hér úr þessum ræðustól, að Halldór Laxness væri í sambandi við þessa verðlaunaveitingu settur á bekk með ýmsum heimsfrægum mönnum. Halldór Laxness hefur að sönnu hlotið misjafna dóma og einstök verk hans verið nokkuð gagnrýnd, og skal ég ekki fjölyrða um það í sambandi við þetta mál. En maður, sem hefur hlotið slíka viðurkenningu, bæði innanlands og meðal annarra þjóða, eins og raun er á um Halldór Laxness, - það hlýtur að vera ótvírætt, að hann sé vel dómbær um það, hvað þarf að vera fyrir hendi við gerð bóklegra listaverka og um listrænan flutning þeirra. Ég minnist þess, að þegar Þjóðleikhúsið var opnað og listamannaþing sett, hélt Halldór Laxness mjög eftirminnilega ræðu á þeirri hátíðarstund. En þangað var alþm. boðið ásamt ýmsum öðrum borgurum. Í þeirri ræðu komst Laxness m. a. þannig að orði um þau skilyrði, sem þyrftu að vera til staðar, til þess að sú list, sem er um hönd höfð og á að vera túlkuð í Þjóðleikhúsinu, fái að njóta sín, - hann segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Nú er það svo, að þótt fullkomið leikhús og fullgild hljómsveit hafi verið lögð upp í hendur oss íslenzkum listamönnum, verður síður en svo þar af ályktað, að nú reyni minna á listamennina en áður, nú sé búið að eignast þau verkfæri, sem létti af öllum áhyggjum, eins og verður hjá bændum, þegar þeir fá jarðýtu í stað reku. Og eigi standa þar heldur neinar vonir til, því miður, að ávantanir listaverkanna verði upp bættar með aukinni tækni, öðru nær. Vandinn eykst með vegsemdinni. Nú reynir á listræna getu okkar sjálfra meira en nokkru sinni fyrr. Listræn tilraun, sem gerð er meira af vilja en mætti, listaverk samið eftir vægum listrænum kröfum getur verið virðingarvert á sínum stað. Það þolir að vera fram borið einhvers staðar langt uppi í sveit eða í afskekktum smákaupstað, þar sem það er meðtekið í viðurkenningu þess, að allar nauðsynlegar aðstæður vanti til sköpunar og flutnings listaverka. En ef slíkt verk er allt í einu sett í stórfellda umgerð, ef fákunnátta eða viðvaningsháttur er látinn birtast í tröllauknu formi með viðhöfn og tilætlunarsemi, þá fer ekki hjá því, að árangurinn verði þess konar afkáraskapur, sem verkar öfugt við list. Þegar nú íslenzka þjóðin hefur lagt upp í hendur oss listamönnum dýrmætari tæki til listflutnings en vér höfum áður átt, eins og t. d. þetta þjóðleikhús, þá hvílir sú frumskylda á listamönnunum að afla sér þeirrar menntunar í list sinni, sem sé í samræmi við tæknina. Vegsemdin krefst af listamanninum meiri elju og samvizkusemi en áður. Þegar tækin eru orðin þetta fullkomin, er ekki lengur nein afsökun í því að vera viðvaningur.“ Hér lýkur tilvitnun minni í ræðu Halldórs Laxness. Það hvílir sú frumskylda á listamönnum að afla sér þeirrar menntunar í list sinni, sem sé í samræmi við tækin. Og þegar tækin eru orðin þetta fullkomin, þá er ekki lengur nein afsökun í því að vera viðvaningur. Þetta eru nokkuð miklar kröfur, sem gerðar eru til listamannanna. En sennilega eru þær réttmætar, og það dreg ég ekki í efa. En hvaða skilyrði hafa þá listamennirnir til þess að afla sér þeirrar menntunar, sem af þeim er með réttu krafizt? Og hvað er það, sem íslenzka ríkið hefur gert í þessu efni? Jú, vissulega hefur íslenzka ríkið talsvert gert í þessu efni. Á vegum Þjóðleikhússins er rekinn leiklistarskóli, og Leikfélag Reykjavíkur mun einnig hafa haldið uppi leiklistarskóla í sambandi við það merkilega starf, sem þar er unnið. 11. um Þjóðleikhúsið standa þessi orð, þ. e. 9. gr. leikhúslaganna: „Við Þjóðleikhúsið skal starfa leikskóli. Þjóðleikhússtjóri ræður kennara og annað starfslið hans. Um rekstur hans skal kveða á í reglugerð.“ Þessi fáu orð eru þau einu ákvæði í íslenzkri löggjöf, sem mér er kunnugt um og snerta leiklistarkennslu. Við, sem stöndum að minnihlutaálitinu í þessu máli, teljum þetta ekki nóg. Við teljum, að ríkið hafi ekki næga forgöngu á þessu sviði og veiti þessari listgrein, þessari bókmenntagrein, ekki nægilegan stuðning með þeirri skipan mála, sem verið hefur. Þess vegna viljum við, að komið sé á nýrri löggjöf um þetta efni, og mælum með því, að þetta frv. verði samþykkt. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að íslenzka skólakerfið er mjög víðtækt og það er varið miklu fé til þess að standa straum af kostnaði við skólakerfið í heild. En við teljum í minni hl. menntmn., að þess sé ekki nægilega gætt í sambandi við þau framlög, sem varið er til menntamála, og alla þá fjölþættu starfsemi, sem haldið er uppi í skólum landsins, þá sé þess ekki nægilega gætt að mennta þá, sem eiga að starfa á efstu hæðinni í menningarlífi þjóða, svo að notuð séu orð Indriða Einarssonar, því að þessir skólar, sem haldið er uppi í leikhúsunum, eru aðallega kvöldskólar, starfa svona 2 klukkutíma á dag, og nemendurnir munu hafa námið að verulegu leyti sem aukavinnu. Við teljum, og það álit mun styðjast við reynslu annarra þjóða, að það sé full ástæða til að auka námið á þessu sviði, þannig að menntun leikara hérlendis verði færð í samræmi við þær kröfur, sem nú eru gerðar annars staðar um menntun slíkra manna. Í frv. er kveðið svo á, að íslenzka ríkið skuli reka leiklistarskóla, sem fullnægi nútímakröfum um menntun leikara og annarra leikhússtarfsmanna. Þessi skóli getur þó ekki fallið undir hið samræmda skólakerfi, og það er flm. frv. ljóst. Þess vegna er hér lagt til, að stjórn skólans skipi fulltrúar frá þjóðleikhúsráði, Leikfélagi Reykjavíkur og frá Félagi ísl. leikara, leikfélögum utan Reykjavíkur og menntmrh. tilnefni fimmta stjórnarmanninn. Menntmrh. á síðan að ráða sérmenntaðan mann til að veita skólanum forstöðu og fara að till. skólastjórnar um val á manninum. Og gert er ráð fyrir að endurnýja ráðningarsamninginn á fjögurra ára fresti. Okkur er það ljóst í minni hl. menntmn., að nokkurn kostnað mun leiða af því að setja á fót slíkan skóla. En þess ber þó að gæta, að kostnaður við það skólahald, sem nú er á vegum Þjóðleikhússins, er að nokkru leyti borið uppi af ríkinu, þannig að halli Þjóðleikhússins er hverju sinni jafnaður með ríkisframlagi í einu eða öðru formi, svo að með miklum rétti má segja, að af þeirri breytingu, sem stefnt er að í þessu frv., yrði ekki stofnað til kostnaðar, sem á engan hátt kemur fram, eins og nú er háttað. Það kemur fram í nál. meiri hl., að hæstv. menntmrh. hafi fyrir nokkru gert ráðstafanir til þess að koma á fót n., er taki þessi mál til athugunar, og með tilvísun til þess er það till. meiri hl. að vísa þessu máli til ríkisstj. Þessi nefndarskipun ber vott um það, að hæstv. ráðh. líti svo á, að hér sé á ferðinni mál, sem ástæða er til að gefa gaum. Og þeir aðilar, sem væntanlega tilnefna fulltrúa í þessa n. eða hafa gert það, munu líta svipað á. Væntanlega getur eitthvað gott leitt af störfum þessarar n. En við teljum, að þetta mál sé þannig vaxið, að það sé ekki brýn nauðsyn til þess og jafnvel ástæðulaust að bíða eftir nefndarstarfi um samþykkt þessa frv., - þetta mál sé þannig vaxið, að það sé alls kostar eðlilegt, að Alþ. setji um það löggjöf, og reynslan af nefndarstörfum, þar sem á að gera till. um ýmsa þætti menntamála, er þannig, að þau störf vilja oft dragast mjög á langinn. Það kom t. d. fram á fjölmennum fundi, sem haldinn var á Hótel Sögu fyrir eigi löngu, að n., sem menntmrh. skipaði á sínum tíma til þess að gera till. um Hamrahlíðarmenntaskólann, starfaði ekki af meira kappi en svo, að það liðu 23 ár, frá því að fyrsta n. var skipuð til athugunar á málinu, þangað til byggingarframkvæmdir voru hafnar. Og í frv., sem lagt hefur verið á borð okkar þm. fyrir nokkrum dögum um menntaskóla, kemur það fram, að sú n., sem hefur haft það mál til athugunar, er búin að starfa í 6 ár, og verði það frv. ekki samþ. á þessu þingi, sem telja má vafasamt, þá líður svo 7. árið, frá því að sú n. tók til starfa, þangað til ný löggjöf kemur um það efni. Ég vil engu spá um þann hraða, sem verður á störfum leikskólanefndarinnar. En ef hafa á til samanburðar þau dæmi, sem ég hef nefnt, þá styður það meðal margs annars það sjónarmið okkar í minni hl., að rétt sé og sjálfsagt að samþykkja þetta frv. nú, sú löggjöf geti þá komið til endurskoðunar eftir nokkra reynslu, sem af henni fengist, og það er till. okkar, að frv. verði samþ. eins og það liggur fyrir.



Herra forseti. Þar sem ég er 1. flm. að því frv., sem hér er til umr., um leiklistarskóla ríkisins, þá finnst mér það vel við hæfi, að ég kveðji þetta hugarfóstur mitt hinztu kveðju nú, þegar það á að leggjast á skrifborð ráðh. til varðveizlu, eins og mörg önnur mál, sem þar bíða úrlausnar. Ég vil þakka hv. minni hl. menntmn. þessarar hv. d. fyrir það, að hann vill, að þetta frv. nái fram að ganga, og sérstaklega hv. frsm. fyrir ágæta og skilmerkilega ræðu, sem hann hélt þessu máli til stuðnings núna áðan. Ég þakka út af fyrir sig hv. meiri hl. það, að hann vill þó afgreiða málið, þó að ég verði að segja, að ég er mjög óánægður með þá afstöðu meiri hl. að vísa þessu máli til ríkisstj. Mér finnst, að hv. meiri hl. láti enga skoðun uppi um það, hvort hann telji þörf á því, að lagaákvæði um leiklistarskóla ríkisins verði sett eða ekki. Ef hann hefur einhverja skoðun á því máli, kemur hún ekki fram af nál. á þskj. 340. Það þykir mér galli á störfum n., sem fær mál til meðferðar, að hún skuli ekki treysta sér til að láta í ljós skoðun um þingmál, heldur vísa því til annarra að hafa skoðun á þeim. Þetta leiðir huga minn a. m. k. að hlutverki Alþingis. Hvert er hlutverk Alþingis? Hvers konar stofnun er Alþingi? Ja, ég las það í lögfræðibókunum í gamla daga, að Alþ. ætti að setja lög og vera löggjafaraðilinn í þessu þríþætta stjórnkerfi, sem við búum við. Ég tel, að Alþingi eigi að rækja þetta hlutverk. Alþ. á að eigin frumkvæði að setja lög um þau tilefni, sem gefast hverju sinni, en ekki fela það öðrum, hæstv. ríkisstj. og sérfræðingum úti í bæ, og að gerast eingöngu afgreiðslustofnun á þeim verkefnum, sem hingað er vísað frá öðrum. Hér í þessu tilfelli er um lagafrv. að ræða, sem talsverð vinna hefur verið lögð í að móta, ekki bara af mér og hv. meðflm., heldur af sérfróðum mönnum um þessi mál, færum leikurum og leikstjórum, sem ég hirði ekki um að telja upp nöfnin á, en hafa lagt í þetta þá þekkingu og reynslu, sem þeir hafa aflað sér á löngum starfsferli að þessum málum. Og mér finnst, þegar svona frv. eru lögð fyrir Alþ., að þá sé það skylda Alþ. að mynda sér skoðun á því máli, sem hér er hreyft. Ég geri í þessu tilfelli mikinn mun á þáltill., sem margar hverjar eru aðeins fyrsta skref, þar sem verið er að hreyfa málum, án þess að menn hafi raunverulega gert sér grein fyrir í öllum tilfellum, hvernig taka beri á þeim, annars vegar og svo hins vegar frv., sem eru samin lið fyrir lið og reynt að ná til alls viðfangsefnisins, og það finnst mér að sé lágmarkskrafa, að hv. Alþ. leggi á það efnislegan dóm. Ég er ekkert að halda því fram, að það frv., sem hér er til umr., sé alfullkomið, og ég hef alltaf reiknað með því, að það mundi taka breytingum í meðförum nefndar. Ég gat þess hér í minni framsöguræðu við 1. umr. þessa máls, að vitanlega værum við flm. albúnir til þess að vera til viðtals og samninga um þær breytingar, sem hv. n., væntanlega þá í samráði við þá, sem hún kallaði til ráðuneytis, vildi gera á frv. Það hefði ég talið eðlilega málsmeðferð og þá jafnframt, ef sú n., sem hæstv. menntmrh. skipaði, þyrfti langan tíma til þess að átta sig á þessu máli, sem ég satt að segja skil nú ekki, að þurfi, þá mátti að mínum dómi bíða eitthvað fram eftir þingi með það að afgreiða málið. En þessa afgreiðslu hefði ég kosið, að frv. fengi. Ég hef áður orðið fyrir því, að frv. frá mér hefur verið vísað til hæstv. ríkisstj. til athugunar, vegna þess, að því er sagt var, að þau mál væru þar til meðferðar og athugunar. Ég skal ekki vera að telja upp langan lestur um það. Ég nefni bara það síðasta. Það er frv., sem ég flutti um byggingarsamvinnufélög ásamt öðrum hv. þm. Því var vísað til hæstv. ríkisstj. á þeim forsendum, að öll heildarlöggjöf um húsnæðismál væri þar til endurskoðunar. Það hefur ekkert spurzt til þessa frv. né neinnar endurskoðunar á húsnæðismálalöggjöfinni síðan, og þó að gerðar hafi verið fsp. um það hér á hv. Alþ. af mér, þá hefur ekkert verið á þeim svörum að græða, ekki nokkurn skapaðan hlut. Það er alveg nákvæmlega jafnmikil óvissa um það, hvenær sú heildarlöggjöf kemur, núna, eins og var, þegar t. d. þessu frv. var vísað til hæstv. ríkisstj. Það eru mörg önnur dæmi um þessi vinnubrögð, sem mér finnst vera orðin allt of algeng hérna. Það var t. d. í þingbyrjun lagt fram frv. um breytingu á lausaskuldum bænda í föst lán. Þetta frv. hefur legið hjá n. til athugunar, og ég hef ekki séð nál. um það frv. Hins vegar hef ég séð núna fyrir eitthvað tveim dögum nýtt frv. um sama efni, sem hæstv. ríkisstj. flytur. Það má segja, að það sé út af fyrir sig gott, að komið sé til móts við kröfuna í frv. hv. 1. þm. Vesturl. o. fl. En eðlilegri vinnubrögð eru það að mínum dómi að taka frv., sem lögð hafa verið fram, og endurskoða þau og breyta þá og samþykkja í breyttu formi, ef menn geta ekki fellt sig við upphaflega formið, og allt annað verð ég satt að segja að nefna skrípaleik. En hitt vil ég undirstrika og endurtaka, að mér finnst það allt of ríkjandi skoðun hér, að Alþingi afsali sér því frumkvæði, sem það á að hafa, bæði samkv. eðli málsins og stjórnarskrá landsins, til þess að setja lög um margvísleg málefni. Það er jafnvel gengið svo langt hér síðustu daga, að menn hafa fundið að því, að dm. hér í hv. d. væru yfirleitt nokkuð að ræða mál. Menn virðast sumir hverjir hafa þá skoðun, að við eigum bara að þegja og rétta svo upp höndina, þegar að okkur er borið mál, sem aðrir hafa undirbúið. Þessa skoðun felli ég mig ekki við. En það er auðvitað þýðingarlaust fyrir mig að vera að ræða þetta í löngu máli. Það er séð að öllum líkindum, hver örlög þessa frv. verða. Ég vona, að hæstv. ríkisstj. setji þetta frv. eða þetta mái ekki í glatkistuna, því að hér er að mínum dómi um talsvert þýðingarmikið mál að ræða fyrir menningarlíf hinnar íslenzku þjóðar, eins og hv. 2. þm. Austf. útlistaði skilmerkilega hér áðan. Efnahagsmálin eru vissulega mikilvæg. Sízt ætla ég að bera á móti því. En á fleira er að líta. Íslenzk menning er og verður það, sem gerir okkur kleift að vera sjálfstæð þjóð. Leikhúsin eru snar þáttur í mótun þeirrar menningar. Þess vegna verður að búa vel að þeim mönnum, sem á þeim vettvangi starfa, búa þá þannig undir lífsstarf sitt, að þeir flytji okkur góð verk á fögru máli og með fyllstu þekkingu á því, sem þeir eru að starfa að. Ég tek undir það, sem hv. 2. þm. Austf. sagði hér áðan um það, að þessari breytingu ætti ekki að þurfa að fylgja verulegur kostnaðarauki. Það hefur verið fjárhagsleg byrði að reka tvo leiklistarskóla hér í borginni. Sá halli, sem á þessari starfsemi hefur verið, er borinn uppi af ríkinu að því er snertir leiklistarskóla Þjóðleikhússins og raunar af samfélaginu líka að því er snertir leiklistarskóla Leikfélags Reykjavíkur, þar sem það félag nýtur opinbers stuðnings, eins og allir hv. þm. þekkja. Ég held, að það þurfi ekkert að verða dýrara að reka einn góðan skóla heldur en reka tvo skóla, sem samkv. dómi þeirra, sem bezt þekkja til, eru ekki nægilega góðir og eru ekki og hafa ekki reynzt vandanum vaxnir. Eins og segir í grg. frv., hafa þessi mál verið tekin til gagngerðrar endurskoðunar á öðrum Norðurlöndum á þann veg, að þar sem fleiri leiklistarskólar voru fyrir hendi, hafa þeir bæði í Danmörku og Noregi verið sameinaðir í einn, en að vísu eru enn þá þrír skólar í Svíþjóð, og Finnar eru með svipað fyrirkomulag og við enn þá, en hyggja á breytingar. Og ég get ekki með nokkru móti skilið, að það sé unnt fyrir okkur að reka tvo leiklistarskóla hér með okkar fámennu þjóð, þegar bræðraþjóðir okkar á hinum Norðurlöndunum hafa eftir athugun komizt að þeirri niðurstöðu, að þeir séu aðeins færir um að reka einn. Það eru vissulega mörg atriði í þessu frv. matsatriði, og ég hefði vonazt til þess, að við gætum borið saman bækur okkar um það hér í hv. d. og á hv. Alþ., hvernig ýmsum atriðum skyldi fyrir komið. Það er væntanlega alveg þýðingarlaust fyrir mig að gera þetta mál nú frekar að umtalsefni, og ég skal þá ekki heldur gera það. En ég endurtek það, að þetta frv. var af okkar hendi aldrei hugsað það fullkomið, að ekki kæmi til neinna breytinga, og eins og ég sagði í minni frumræðu, hefðum við verið meira en fúsir til samstarfs við alla þá, sem þessu máli vildu leggja lið, og ekkert hörundsárir fyrir því, þó að ýmsum liðum þyrfti að breyta, en nú er þess væntanlega ekki kostur að ræða þetta frekar hér. Ég harma það, en læt í ljós þá ósk að lokum, að sú n., sem hæstv. menntmrh. hefur skipað nú fyrir rúmum mánuði, starfi vel og dyggilega að þessu máli, þannig að af hennar starfi megi gott leiða, og vænti þess, að þetta frv. geti þá orðið nokkurt veganesti fyrir þá n., því að um það hafa, eins og ég áður sagði, fjallað hæfir kunnáttumenn, þó að ég telji mig ekki í þeirra hópi.



Herra forseti. Það voru aðeins fáein orð, sem ég vildi sagt hafa af tilefni þess, sem fram kom í ræðum þeirra tveggja ræðumanna, sem síðast hafa hér talað. Það er rétt hjá hv. 11. þm. Reykv., að það kemur ekkert fram í nál. meiri hl., hvort hann telur æskilegt eða nauðsynlegt að endurskoða eða koma betri skipan á leiklistarkennslu hér. Ég skal þá láta í ljós þá skoðun og velt, að ég mæli þar fyrir meiri hl. menntmn., að ég er alveg samþykk því, sem fram kemur í aths. við frv., að sú leiklistarkennsla, sem nú er veitt hér, sé ófullnægjandi og samsvari ekki tímans kröfum og þurfi því að taka það mál allt til athugunar. Og ég vil líka taka það fram, að ég tel það mjög virðingarvert af hv. flm. þessa frv., sem hér liggur fyrir, að sýna áhuga sinn með því að hafa lagt vinnu í að semja þetta frv. Hitt er svo annað mál, að þegar það var ljóst, að hæstv. menntmrh. hafði í janúarmánuði gert ráðstafanir til nefndarskipunar til þess að endurskoða þessi mál, þá þótti okkur eðlilegt, að frv. yrði vísað til ríkisstj. Eins og skipan þeirrar n. er, sem hæstv. ráðh. hefur nú sett á laggirnar, þá er ljóst, að um málið mun verða fjallað af kunnáttumönnum, og ég er ekki í vafa um það, að þeir munu að sjálfsögðu í sínum störfum hafa til athugunar það frv., sem hér liggur fyrir, og mér þykir ótrúlegt annað en í því sé margt, sem þessi n. muni taka til greina, þarna sé ýmislegt, sem muni falla saman við hennar skoðanir á því, hvernig málunum eigi að skipa í framtíðinni. En ég vil segja það, að ég tel ekkert óeðlilegt við það og get alls ekki verið sammála hv. 11. þm. Reykv. um, að það sé ekki fyllilega eðlileg afgreiðsla að vísa frv. til ríkisstj., þegar í undirbúningi er endurskoðun þessara mála. Ég skal ekki fara að karpa við hv. þm. um það, hvaða líkur séu á því, að n. skili fljótt sínum till. og athugunum. Ég vil benda á það t. d., og við nefnum bara menntaskólanefndina, að það eru ólík verkefni, sem þessar nefndir hafa, menntaskólanefndin og n., sem á að fjalla um þetta afmarkaða svið, sem ég held, að engum geti blandazt hugur um, að sé ólíkt auðveldara viðureignar og minna í sniðum. Hv. 2. þm. Austf. vék í sinni ræðu að því, að þegar Þjóðleikhúsið var vígt, hafi þegar verið á því vakin athygli, að með betri aðbúnaði væri síður en svo allt fengið fyrir eitt leikhús, og vissulega er það rétt. Við vitum, að okkar leikarar hafa sumir hverjir sótt menntun sína til útlanda og gera reyndar enn að einhverju leyti, og við vitum líka, að þetta fólk hefur yfirleitt verið það, sem fram úr hefur skarað á leiksviðum okkar. Það efast enginn um nauðsyn þess, að leikarar geti öðlazt sem bezta undirbúningsmenntun fyrir sína listtúlkun. Á það er líka að líta, að leikmennt hjá okkur hér á Íslandi er að sjálfsögðu miklu yngri en gerist með ýmsum stærri þjóðum, og þó hlýtur maður að segja það eftir að hafa haft tækifæri til þess að bera saman túlkun í erlendum leikhúsum á leikritum og aftur sömu leikritum hér heima, þá hefur maður oft undrazt, hve góð er frammistaða okkar leikara, og það sýnist manni benda til þess, að hér sé yfirleitt mikið af fólki með leiklistarhæfileika og góð leiklistarefni. Ég persónulega legg mikið upp úr því, að hægt verði að koma leiklistarkennslunni í betra og fullkomnara horf. Með þeim leikskólum, sem starfað hafa, hefur kröftunum eðlilega verið sundrað, enda er í bréfi ráðh. beinlínis tekið fram, að n. verði ætlað það að athuga sameiningu þessara tveggja leikskóla og jafnframt um stofnkostnað og rekstrarkostnað. Um það skal ég ekki fullyrða, en mér þykir ótrúlegt, að kostnaðurinn verði þó ekki allmiklu meiri en samanlagt hjá þeim tveimur leiklistarskólum, sem nú eru starfandi, miðað við það, að um fullkominn leikskóla verði að ræða. Ég sé nú ekki ástæðu til að hafa um málið fleiri orð, en vildi sem sé alveg sérstaklega láta það koma fram, að afstaða meiri hl., þar sem lagt er til, að málinu sé vísað til ríkisstj., byggist síður en svo á því, að hún telji ekki nauðsyn á, að þessu máli sé gaumur gefinn.