Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. er flutt að beiðni bankanna. Yfir það hefur farið prófessor Ólafur Lárusson í því skyni, að ákvæði þess séu í fullu samræmi við löggjöfina um veð að öðru leyti. Í frv. eru fjögur meginatriði. Það er kveðið skýrara á en í gildandi veðlögum frá 1927 um heimild til þess að setja vissar vörur að sjálfsvörzluveði. En með lagabreytingu frá 1927 var sú breyting gerð á veðlögunum frá 1887, að útgerðarmanni var heimilað að setja banka eða sparisjóði að sjálfsvörzluveði afla skips síns á einu útgerðartímabili í senn til tryggingar lánum, sem hann tekur til útgerðarinnar á því hjá stofnunum þessum. Síðan hafa atvinnuhættir breytzt mjög verulega, og það þykir ekki vera tvímælalaust, að heimilt sé að veðsetja með þessum hætti ýmsar afurðir, sem voru ekki framleiddar, þegar þessi breyting var gerð. Fyrsta breytingin, sem þetta frv. hefði í för með sér, ef samþykkt yrði, er sem sagt að gera tvímælalausa heimild útgerðarmanna, framleiðenda sjávarafurða og landbúnaðarafurða og annarra, sem slíkar vörur hafa til sölumeðferðar, til að veðsetja banka eða sparisjóði þessar afurðir að sjálfsvörzluveði, og enn fremur að heimila framleiðendum að veðsetja rekstrarvörur, svo sem salt og tunnur, til tryggingar lánum, sem útgerðarmenn taka út á þessi veðsettu verðmæti. Þá er það og nýmæli í frv., að gert er ráð fyrir að bæta í löggjöfina ákvæði til þess að tryggja rétt lánsstofnana gagnvart þriðja manni, sem tekur við veðsettum afurðum eða afla með því móti, að veðsetningin falli niður. Það er m.ö.o. gert ráð fyrir því, að veðkrafa veðhafa flytjist, ef afurðin er seld, frá afurðinni sjálfri yfir á þá kröfu, sem myndast við sölu afurðarinnar til þriðja manns. Í þriðja lagi er það nýmæli í frv., að heimild fjmrn. til þess að lækka lögákveðin þinglestrargjöld af skuldabréfum er víkkuð og látin taka til stimpilgjalda, sem virðist sanngirnisatriði. Og í fjórða og síðasta lagi er það nýmæli í frv., að kveðið er svo á, að víxlar til framlengingar á afurðavíxlum, sem Seðlabankinn hefur endurkeypt, skuli undanþegnir stimpilgjaldi. En það má teljast sanngirnisatriði og fullkomlega eðlilegt, að stimpilgjald sé greitt aðeins einu sinni af hverju endurkaupanlegu afurðaláni, enda munu þessi lán ætíð vera endurgreidd þegar í stað, þegar gerð hafa verið skil til framleiðandans á andvirði vörunnar. Ég vildi leyfa mér, herra forseti, að óska þess, að þessu frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Eins og ég hef áður getið um í sambandi við umræður um þetta mál, eru siglingalögin öll og hafa verið lengi til endurskoðunar, og eins og ég lýsti líka yfir þá, munu þau væntanlega í heild verða lögð fram mjög bráðlega. Ég vil því ekki taka efnislega afstöðu um þetta einstaka atriði og greiði þess vegna ekki atkvæði.



Herra forseti. Ísland er aðili að Alþjóðabankanum í Washington og hefur verið það, frá því að ákveðið var að stofna hann árið 1944, en hann hefur starfað siðan 1946. Starfsemi þessa banka hefur verið mjög mikil. Hann hefur veitt mörg og stór lán, einkum til rafveitna, samgangna, áveitna og þungaiðnaðar víða um heim. Hann hefur m.a. veitt talsverð lán hingað til Íslands. Enda þótt starfsemi bankans hafi verið víðtæk, hafa lán hans þó yfirleitt verið takmörkuð við greiðslu erlends kostnaðar við þær framkvæmdir, sem bankinn hefur á annað borð lánað til, og hafa að ýmsu leyti gilt allstrangar reglur um þessar lánveitingar. Þess vegna hafa á síðustu árum verið uppi raddir um það, að æskilegt væri, að á hinum alþjóðlega lánamarkaði ættu ýmis lönd, sem skammt eru á veg komin í efnahagsþróun sinni, völ á lánum, sem væru ekki með jafnströngum skilyrðum og þeim, sem Alþjóðabankinn setur fyrir sínum lánum, m.a. að lánað væri einnig að einhverju leyti til greiðslu á innlendum kostnaði við framkvæmdirnar, sem lán eru veitt til. Hefur verið um það rætt að koma upp annarri alþjóðlegri lánastofnun við hlið Alþjóðabankans, sem hafi þetta hlutverk með höndum. Á næstsíðasta aðalfundi Alþjóðabankans í Washington, sem var haldinn í september árið 1959, var ákveðið að koma á fót nýrri stofnun, sem hlaut nafnið Hin alþjóðlega framfarastofnun, í þessu skyni, og var ákveðið, að hlutafé þessarar nýju stofnunar skyldi vera 1000 millj. dollara, og öllum aðildarríkjum Alþjóðabankans gefinn kostur á að verða stofnendur þessa nýja banka. Ef Ísland gerist aðili að þessari stofnun, mundi hlutur íslenzka ríkisins í hlutafé hennar verða 100. þús. dollarar, og bæri að greiða af því í erlendum gjaldeyri 10 þús. dollara á fimm árum. En 90 þús. dollarar skulu greiddir í innlendum gjaldeyri og leggjast á reikning stofnunarinnar hjá Seðlabankanum. Með þessu frv. er lagt til, að ríkisstj. verði heimilað að gerast aðili að þessari nýju alþjóðlegu lánastofnun. Virðist vera sjálfsagt, þegar af þeirri ástæðu, að Ísland er aðili að Alþjóðabankanum og ekki er annað vitað en öll aðildarríki Alþjóðabankans verði einnig aðilar að þessari nýju stofnun, að Ísland verði það líka. Alveg eins og Ísland hefur fengið lán hjá Alþjóðabankanum og haft tvímælalausan hag af því að vera þar aðildarríki, ætti Ísland einnig að geta haft skilyrði til þess að fá lán hjá þessari nýju stofnun, og er því rétt að skapa nauðsynlegan grundvöll til þess með því að gerast stofnaðili að henni. En ef Ísland á að vera stofnaðili, þarf það að gerast fyrir áramótin næstu, og af þeim ástæðum er æskilegt, að þetta frv. hljóti afgreiðslu, áður en alþingismenn fara í jólaleyfi. Ég óska þess, herra forseti, að þessu frv. verði vísað til 2. umr. og hv. fjhn.