Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hefur bréf frá formanni þingflokks Framsóknarflokksins um að Gunnar Bragi Sveinsson, 1. þm. Norðvest., geti ekki sinnt þingmennsku á næstunni. Í dag tekur því sæti á Alþingi 1. varamaður á lista Framsóknarflokksins í kjördæminu, Sigurður Páll Jónsson. Sigurður Páll Jónsson hefur áður tekið sæti á Alþingi og er boðinn velkominn til starfa að nýju. Einnig hefur borist bréf frá formanni þingflokks Sjálfstæðisflokksins um að Vilhjálmur Bjarnason, 9. þm. Suðvest., geti ekki sinnt þingmennsku á næstunni. Í dag tekur því sæti á Alþingi 1. varamaður á lista Sjálfstæðisflokksins í kjördæminu, Óli Björn Kárason. Óli Björn Kárason hefur áður tekið sæti á Alþingi og er boðinn velkominn til starfa að nýju.

Þrátt fyrir ákvæði 4. mgr. 10. gr. þingskapa, um lengd þingfundar, er það tillaga forseta að þingfundur geti staðið lengur í dag en þingsköp kveða á um. - Er óskað atkvæðagreiðslu um þessa tillögu forseta? Svo er ekki og skoðast hún þá samþykkt.

Virðulegi forseti. Nú líður að lokum umræðu um fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar og ljóst að okkur hefur ekki orðið jafn mikið ágengt og við í Vinstri grænum hefðum kosið. Það er ekki úr vegi að velta fyrir sér enn og aftur því átakamáli sem við höfum verið að fjalla um hér, Ríkisútvarpið. Það líður að áramótum og eitt af því sem verður til þess að flestir setjast fyrir framan ríkissjónvarpið er að horfa á áramótaskaupið, sumir horfa á ávarp forsætisráðherra og aðrir á ávarp forseta á nýársdag. Ég velti auðvitað fyrir mér innlendri dagskrárgerð, hún kostar töluverða peninga, hún er það sem við erum flest öll afar stolt af. Hvað verður það sem lætur undan? Burt séð frá öllum krónum og aurum, burt séð frá því hversu hátt gjaldið á að vera eða ekki, þá liggur fyrir að fram undan eru miklar breytingar. Hvað verður það sem lætur undan? Eru það dýrustu þættirnir okkar sem eru íslensku þættirnir og þeir sem ég nefndi áðan? Er það Stundin okkar? Er það Orðbragð eða Kastljósið? Eða kannski íþróttafréttirnar, veðurfréttirnar, eða hvað annað? Það er nefnilega ansi margt sem við teljum vera sjálfsagðan hlut í almannaútvarpinu sem okkur er ekki færður annars staðar. Þess vegna finnst mér ástæða til þess að við förum að sjá það svolítið fyrir okkur hvað það verður sem mun gefa eftir. Öll stjórn Ríkisútvarpsins er sammála um að fram undan eru verulegar breytingar á dagskrárgerð og dagskránni og þá skiptir ekki máli í hvaða pólitísku flokkum stjórnarmenn eru, stjórnin kemur fram öll sem ein og starfsmennirnir líka. Virðulegi forseti. Ég hef af þessu miklar áhyggjur og að við sjáum vinsæla þætti til áratuga jafnvel gefa eftir.

Virðulegur forseti. Það hefur ekki farið sérstaklega mikið fyrir þeirri frétt að bankarnir juku vaxtamun fyrir nokkrum dögum í kjölfar stýrivaxtalækkunar Seðlabankans. Þetta þýðir að heimilin verða af hundruðum milljóna króna. Þetta er gjöf bankanna til almennings í landinu í jólamánuðinum. Flestir eru þeirrar skoðunar að vaxtalækkanir Seðlabankans eigi að skila sér til almennings en raunin er sú að hún skilar sér fyrst og fremst til bankanna sem auka vaxtamun á inn- og útlánum. Þetta eru kaldar kveðjur til launþega sem berjast fyrir bættum kjörum sínum. Þetta eru líka kaldar kveðjur til stjórnvalda sem hafa beitt sér fyrir skuldaleiðréttingu. Í raun eru þetta óþolandi skilaboð fyrir þá kjarasamninga sem í hönd fara. Ég vil gera orð formanns VR, Ólafíu B. Rafnsdóttur, að mínum. Hún segir, með leyfi forseta: „Við hljótum að spyrja á hvaða forsendum bankarnir tóku þessa ákvörðun. Það er erfitt að sjá að það hafi verið í þágu okkar viðskiptavinanna. Fyrirheit um aukinn kaupmátt launafólks verða að engu þegar bankarnir geta með einu pennastriki tekið ávinning vaxtalækkana til sín á þennan hátt.“ Það er ekki úr vegi að minna á siðareglur ríkisbankans, Landsbankans, í tilefni af auknum vaxtamun bankans. Þar segir að bankinn starfi af fagmennsku þar sem borin sé virðing fyrir viðskiptavininum, samskipti bankans við viðskiptavini eigi að helgast af heilindum þannig að hagur beggja sé tryggður, hlustað sé á þarfir viðskiptavinanna og að bankinn vilji ávinna sér traust þeirra. Það verður hver og einn að svara þeirri spurningu hvort millifærsla á fjármunum upp á hundruð milljóna sem smeygt er inn bakdyramegin sé líkleg til að auka traust milli bankans og viðskiptavinanna.

Virðulegi forseti. Bundnar voru vonir við nýja þingmenn sem tóku sæti eftir síðustu kosningar, að þeir mundu breyta ásýnd þingsins og bæta andann í þinginu. Mér finnst okkur hafa algjörlega mistekist það. Á síðasta þingi gerði ég mér far um það að hringja í félaga mína í Sjálfstæðisflokknum og skamma þá fyrir málþóf sem mér finnst niðurlægja þennan vinnustað og ég fordæmi það málþóf sem hér hefur farið fram, síðast í gærkvöldi. Þetta er lítillækkun fyrir þennan vinnustað og til háborinnar skammar fyrir okkur sem erum að vinna fyrir land og þjóð. Þá er virðing þingmanna í garð hvers annars einkennileg. Hv. þm. Oddný G. Harðardóttir segir í viðtali við Víkurfréttir að stjórnarþingmenn á Suðurnesjum flytji störf í burtu þegar fjárlaganefnd geri kröfu á Isavia um arð til ríkisins,  
             Ég, sem hef rætt hér um góð gildi lífsins og kristna trú sem er mér hugleikin, fæ kalda kveðju frá góðum samstarfsmanni í velferðarnefnd, hv. þm. Sigríði Ingibjörgu Ingadóttur, sem kallar mig teboðshræsnara fyrir að tala um góð gildi lífsins. Er þetta andinn sem við viljum að ríki í þessu húsi? Er þetta samstarfsandinn sem við viljum að ríki í þessu húsi? Ég trúi því ekki. Ég held að þeir þingmenn sem tala svona séu ekki að lítillækka sjálfa sig, þeir eru að lítillækka þennan vinnustað, vinnustað sem fólkið í landinu lítur til og vill að borin sé virðing fyrir. Við gerum það ekki með svona talsmáta. 
            

Virðulegi forseti. Á dögunum fór velferðarnefnd Alþingis í heimsókn til umboðsmanns skuldara og fékk innsýn í starfið sem þar er rekið. Á ýmsan hátt er starfsemin að breytast hjá embættinu frá því í hruninu þegar því var komið á. Þá var mest aðkallandi verkefnið að hjálpa fólki í greiðsluaðlögun vegna skulda í húsnæði sínu. En tímarnir eru breyttir núna sex árum eftir hrunið, heimili með fasteignalán eru að rétta úr kútnum, Seðlabankinn hefur gefið út að heildarskuldir heimilanna séu komnar undir 100% af landsframleiðslu, skuldir heimilanna eru 45% af heildareigum þeirra og fasteignalánin eru 40% af heildarverði fasteignanna. Það er vegna þess að það árar betur og fasteignaverð fer hækkandi. Eftir situr annar hópur í skulda- og greiðsluvanda sem lítið er hugsað um. Þetta er ungt fólk sem á ekki húsnæði en þarf að borga háa leigu, þarf að borga af verðtryggðum námslánum sem stökkbreyttust líka og þetta unga fólk er oft með ung börn á framfæri. Þetta sýna gögn frá umboðsmanni skuldara og Morgunblaðið birti þau í dag. Þar kemur fram að meiri hluti þeirra sem hafa sótt um greiðsluaðlögun hjá stofnuninni á þessu ári er ekki með fasteignaveðlán heldur ungt fólk sem býr í leiguhúsnæði. Samt sem áður leggur þessi ríkisstjórn 80 milljarða úr ríkissjóði til handa fasteignaeigendum alveg óháð því hvort þeir ná endum saman um hver mánaðamót eða ekki. Að sögn umboðsmanns skuldara er útlit fyrir að leigjendur í skuldavanda verði áfram hátt hlutfall hjá embættinu. Ríkisstjórnin er búin að forgangsraða. Hún býður ungu fólki sem á engar eignir upp á vel útbúna fátæktargildru þar sem eini kosturinn er að safna skuldum til að standa undir reikningum heimilisins.

Virðulegur forseti. Það eru engin geimvísindi, hvað þá í mannauðsstjórnunarfræðum, að það sem lamar starfsemi stofnana er óvissa, óvissa um framtíð, stöðu og starfa, fólk verður óstarfhæft og vanlíðan eykst. Þetta virðist vera takturinn þessi missirin í stofnunum sem reknar eru af ríkisvaldinu. Fiskistofa, Landspítalinn, RÚV, Rarik, Landhelgisgæslan, framhaldsskólar landsbyggðarinnar og það að draga til baka yfirfærslu lögregluembættisins á Höfn í Hornafirði frá Austurlandi yfir á Suðurland en það ferli var komið á lokapunkt. En skýrasta dæmið sem er hvað lengst komið og er skýrt dæmi um vangetu framkvæmdarvaldsins til að standa í svona yfirfærslum sem snerta lífsviðurværi og framtíð fólks er sýslumaðurinn í Hafnarfirði og Kópavogi. Nú er verið að sameina sýslumannsembættin í Reykjavík, Kópavogi og Hafnarfirði. Hjá sýslumannsembættinu í Hafnarfirði og Kópavogi sitja í dag 17 starfsmenn í mikilli óvissu um framtíð sína. Þeir vita ekkert hvað er að fara að gerast og eiga eftir níu vinnudaga þar til sameiningin á sér stað. Þeir fá engin svör og vita ekki við hvað þeir munu starfa, þ.e. ef þeir fá starf. Óhætt er að fullyrða að þessar stofnanir eru lamaðar. Það að senda starfsmenn inn í jólin með þessa vanlíðan er ríkisvaldinu ekki til sóma og til stendur að standa í slíkum sameiningum á komandi missirum á færibandi. Hér er um að ræða lifandi manneskjur. Þetta eru jólakveðjurnar frá vinnuveitandanum. Ég vil með þessum orðum hvetja þá sem standa að þessari sameiningu að taka sér tak og sinna starfi sínu og veita starfsfólkinu svör.

Herra forseti. Landsbyggðin hefur mjög lengi átt undir högg að sækja. Við höfum sett á stofn ýmis verkefni eins og sóknaráætlun, það er unnið eftir byggðaáætlun og það hefur verið mikil ánægja meðal allra sveitarstjórnarmanna og fólks á landsbyggðinni með sóknaráætlun. En hún hefur verið skorin niður við trog af þessari ríkisstjórn. Stjórnarandstaðan hefur tvö ár í röð í fjárlögum þurft að berjast fyrir því að ná sóknaráætlun úr 15 milljónum upp í 100. Árið 2013 var hún komin upp í 400 milljónir og átti að fara stighækkandi. Nú bregður svo við að norðvesturnefnd skilar frá sér tillögum, nefnd sem forsætisráðherra skipaði korter fyrir sveitarstjórnarkosningar. Var kynnt í Skagafirði fyrir kosningar að til stæði að flytja þjónustuver Landhelgisgæslunnar í Skagafjörðinn. Þetta varð til þess að framsóknarmenn unnu drjúgan meiri hluta á Sauðárkróki, í Skagafirði. Svona starfar Framsóknarflokkurinn þvert á alla byggðastefnu til fjölda ára en landsbyggðin á skilið önnur vinnubrögð. Ég hef með fjölda annarra barist fyrir því að fá störf út á landsbyggðina, að styrkja atvinnu og fjölga opinberum störfum, en með svona vinnubrögðum fær þessi byggðastefna og það að reyna að ná störfum út á land á sig neikvæðan svip. Þessi vinnubrögð eru ekki til sóma. Við eigum að vinna með þeim verkfærum sem við höfum, eins og sóknaráætlun, með sveitarstjórnarmönnum en ekki taka eitthvað eitt út fyrir sviga til að Framsóknarflokkurinn geti unnið í kosningum, hvort sem er í sveitarstjórnar- eða alþingiskosningum, með yfirboðum um heimsmeistara … 

Herra forseti. Það á ekki af okkur að ganga undir þessari ríkisstjórn. Ég held svei mér þá að veðrið hafi ekki verið svona skítlegt í jólamánuðinum síðan á dögum viðreisnar. 
             En að öðru. Ég ætlaði að ræða  Svo vil ég segja við hv. þm. Ásmund Friðriksson að það kemur úr hörðustu átt að sjálfstæðismaður, sem vissulega segist hafa gagnrýnt sína flokksfélaga á síðasta kjörtímabili, skuli tala hér á þingi um málþóf þegar við erum í þann veginn að ljúka störfum 16. desember, óvenju snemma. Hér hafa þingstörf gengið óvenju greiðlega fyrir sig. 

Virðulegur forseti. Það er hárrétt hjá Karli Garðarssyni, vaxtalækkunin mun ekki skila sér til almennings. Það er kannski besta sönnun þess hversu vondar og vitlausar ákvarðanir ríkisstjórnarinnar í skattamálum eru. Eins mun fara um þær, lækkanirnar skila sér ekki, en hækkunin á matarskattinum mun skila sér með fullum þunga á heimilin í landinu. Ég tek undir orð hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar um málþóf. Það er þó skiljanlegt að þingmönnum Sjálfstæðisflokksins á Suðurnesjum svíði sú staða sem þeir eru komnir í eftir þá hörðu gagnrýni sem þeir héldu uppi hér á síðasta kjörtímabili, og þær athugasemdir sem Oddný G. Harðardóttir hefur gert, m.a. við það með hvaða hætti á að draga úr fjárfestingu á Suðurnesjunum og sköpun starfa þar. Þær eru einfaldlega hárréttar og þingmenn Sjálfstæðisflokksins á Suðurnesjum verða bara að lifa við það eins og við skuldastöðu Reykjanesbæjar. Nú þegar við erum að koma að lokaafgreiðslu fjárlaganna, hvort sem það verður síðar í dag eða á morgun, lítur maður yfir þetta þing og það vekur nokkra athygli að fyrir utan fjárlögin og hin fjárlagatengdu mál er í raun engin mál að sjá í þinginu. Maður veltir fyrir sér hvernig á því stendur á öðrum þingvetri nýrrar ríkisstjórnar að hún hefur ekki fram að færa nein stefnumál á neinu málefnasviði, enga heildarlöggjöf á mikilvægum sviðum samfélagsins, enga sameiginlega sýn eða stefnu Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks í mikilvægum málaflokkum. Þetta er venjulega málefnaveturinn á kjörtímabilinu þegar menn koma fram með hugsjónir sínar og sín stóru stefnumál og leggja þau fram í þinginu og reyna að tryggja þeim framgang. 

Forseti. Ég vil taka undir með félögum mínum, hv. þingmönnum Helga Hjörvar og Steingrími J. Sigfússyni, um að fráleitt sé að tala um málþóf hér. Þingmaðurinn sem slíkt sagði hér áðan er að sjálfsögðu nýliði og hefur kannski ekki upplifað raunverulegt málþóf sem félagar hans stóðu fyrir í síðustu stjórnartíð og oft með réttu. 
             Í mínum huga eru málþóf í sjálfu sér ekki neikvætt fyrirbæri. Málþóf þjóna ákveðnum tilgangi og eru oft eina verkfærið sem minni hlutinn hefur til þess að skapa umræðu um mál sem eru illa unnin eða hreinlega háskaleg. Við skulum ekki tala niður þetta verkfæri minni hlutans, hvort sem það er minni hluti síðasta kjörtímabils eða núna. Mér finnst undarlegt að ástæðan fyrir því að það hefur verið erfitt að fá alræði meiri hlutans að borðinu er að meiri hlutinn hefur í raun og veru ekki lagt nein mál fram. Við höfum verið að tala um fjárlagafrumvarp hér undanfarnar vikur og það er yfirleitt mjög erfitt að fá meiri hluta til samstarfs um að laga liði. Ég vil samt þakka meiri hlutanum fyrir þær lagfæringar sem hafa verið gerðar þó að þær gangi engan veginn nógu langt. Ég vil líka segja að mér finnst stjórnarmeirihlutinn eigi að hlusta á þetta og taka það til sín. Fólk hefur áhyggjur, það er hrætt, því finnst sér ógnað af núverandi stjórnvöldum. Mér finnst að 

Hæstv. forseti. Þær ráðstafanir sem birtast í fjárlagafrumvarpi ríkisstjórnarinnar um breytingu á sköttum og vörugjöldum munu leiða til lækkunar á vöruverði á Íslandi. Þær munu leiða til lækkunar vegna þess að nettóáhrifin eru þannig að lækkun efra þreps virðisaukaskatts og vörugjalda mun gera meira en að vega upp á móti hækkun á neðra þrepinu. Það er hins vegar á valdi þeirra sem dreifa vörum á Íslandi hvernig þessi ráðstöfun kemur til með að líta út og ábyrgð þeirra sem um það véla er mikil. Það verður að segjast eins og er að undanfarið ár hefur sú stétt ekki staðið undir þeirri ábyrgð vegna þess að gengisstyrking krónunnar hefur ekki skilað sér í vöruverð eins og vera skyldi. Það er í raun þannig að sú inneign sem neytendur eiga hjá kaupmannastéttinni í landinu gerir meira ein og sér en að dekka hækkun lægra þreps virðisaukaskatts. Það er því mjög brýnt að fylgst sé með þróun vöruverðs á næstunni. Enn eru að koma fram góð teikn um lækkun vöruverðs. Síðast í morgun lýsti annað skipafélaganna því yfir að orkuálag á frakt mundi detta niður. Það er því tækifæri og fullt tilefni til þess að hér verði myndarleg verðlækkun á fyrstu vikum nýs árs. Það er hins vegar okkar allra að fylgjast með að svo verði, og verði það ekki þá get ég alveg sagt að það hefur oft verið efnt til funda á Austurvelli og víðar út af minna tilefni. Talandi um vont veður í boði ríkisstjórnarinnar, hv. þm. Steingrímur Jóhann Sigfússon, 

Virðulegi forseti. Mig langar í framhaldi af umræðu um vöruverð að tala um verð á raforku. Á síðustu árum hafa orðið miklar framfarir í fiskmjölsiðnaðinum hér á landi því að í flestum verksmiðjunum eða bræðslunum er búið að koma upp rafskautakötlum í stað olíukatla þannig að skipt hefur verið úr olíunotkun yfir í rafmagnsnotkun. Farið hefur verið í miklar fjárfestingar sem geta leitt af sér mikinn gjaldeyrissparnað við olíukaup og orðið mjög jákvæðar fyrir umhverfið. Nú ber hins vegar svo við að útlit er fyrir að rafskautakatlar verksmiðjanna standi ónotaðir í vetur og í staðinn verði brennt svartolíu á komandi loðnuvertíð. Um þetta mál var fjallað á forsíðu Morgunblaðsins í gær og þar kom meðal annars fram að orkufyrirtækin hafa tilkynnt miklar hækkanir á verði á ótryggðri orku á sama tíma og olíuverð lækkar. Verksmiðjurnar hafa haldið olíukötlunum við til að geta gripið til þeirra þegar rafmagn hefur verið skammtað. Nú virðist rafmagnsverðið vera að hækka um 30–50% þannig að einhver fyrirtæki hafa nú þegar ákveðið að skipta alfarið yfir í olíu. Ég velti jafnframt fyrir mér hvaða áhrif þessar rafmagnshækkanir hafi á stofnanir ríkis og sveitarfélaga sem hafa verið með nokkuð hagstæða samninga um notkun á umframorku í sínum rekstri. Þetta eru hitaveitur, sundlaugar, íþróttahús, heilbrigðisstofnanir, elliheimili og skólar svo eitthvað sé nefnt. Það getur ekki verið þjóðfélagi okkar til góðs að láta umframorkuna ónotaða, eyða þess í stað gjaldeyri í olíu og menga umhverfið þegar aðrar leiðir eru mögulegar. Virðulegi forseti. Er ekki brýnna að tryggja umhverfisvænt rafmagn hér innan lands en að vinna að útflutningi okkar umhverfisvænu orku?

Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á að koma inn á mál sem hv. þm. Karl Garðarsson minntist á og líka hv. þm. Helgi Hjörvar og snýr að auknum vaxtamun bankanna. Ég verð að segja eins og er sem venjulegur íbúi í þessu landi að það er grafalvarlegt og alls ólíðandi að bankarnir taki aukinn vaxtamun þegar stýrivaxtalækkun kemur frá Seðlabankanum. Ég verð að segja líka eins og er að þetta sýnir okkur að enn er ekki lokið þeirri endurskipulagningu sem þarf á bankamarkaði. Bankarnir eru enn allt of stórir og það skrifast að verulegum hluta á síðustu ríkisstjórn að fara af stað með að reisa of stórt bankakerfi. Það var einmitt um svipað leyti á síðasta kjörtímabili þar sem sú vinna var í gangi. Við hljótum líka að spyrja okkur til hvers bankakerfið sé og með hvaða hætti það eigi að starfa. Það á að þjónusta atvinnulífið og heimilin í landinu. Og með því að bankarnir taka sífellt meira í vaxtamun kemur það ekki til góða fyrir heimilin og fyrirtækin í landinu. Það er mjög mikilvægt að fara ofan í þetta mál. Ég fagna þess vegna að málið hafi verið tekið hér upp, m.a. af hv. þm. Karli Garðarssyni.  Komið var inn á Isavia og því ranglega haldið fram að verið sé að flytja störf frá Suðurnesjunum. Það hefur ekkert komið fram í vinnslu þessa máls í fjárlaganefnd, m.a. milli funda, sem stenst þá skoðun að verið sé að flytja störf frá Suðurnesjum. Það sem er hins vegar verið að gera, staðreynd sem er hægt að halda til haga hér, er að fyrri ríkisstjórn skar mjög mikið niður til viðhalds á innanlandsflugvöllum á síðasta kjörtímabili. Það er mjög ánægjulegt að verið sé að setja 

Það er rangt.

Virðulegi forseti. Mig langar að draga fram tvennt eða þrennt úr umræðunni. Fyrst langar mig til að víkja að Ríkisútvarpinu sem hefur verið hér nokkuð til umræðu, m.a. gat hv. þingmaður um það áðan. Það er merkisgrein í Morgunblaðinu í dag, prýðisgrein eftir Vigdísi Hauksdóttur sem heitir „Sannleikurinn um RÚV“. Ég tel að allir hér inni sem og annars staðar ættu að kynna sér þessa grein. Þar kemur fram að heildarfjármagn til Ríkisútvarpsins hefur aldrei verið hærra síðustu tíu árin en núna, aldrei hærra heildarframlag. En það er alveg sama hvort maður stýrir menningarstofnun, velferðarstofnun, fjármálastofnun eða verslun, maður þarf að huga að fjárhagsramma sínum. Ég vitna í þessa grein, með leyfi forseta: „Stjórnvöld gáfu stjórnendum RÚV aukið svigrúm að trappa niður reksturinn og um leið að skila gjaldinu öllu og óskiptu til stofnunarinnar. Nákvæmlega ár er liðið frá þessari þinglegu ákvörðun - að RÚV ætti að miða rekstur sinn við að gjaldið yrði 17.800 kr.“ Það er þetta sem við höfum verið að segja allan tímann, að okkar ágæta Ríkisútvarp þurfi að miða rekstur sinn við það sem það fær á fjárlögum. Þegar við höfum aldrei sett meira í það en akkúrat núna er sérkennileg sú umræða sem viðgengst hér dag eftir dag, að það sé verið að skera þar niður. Hitt atriðið er þau orð sem hv. þm. Oddný Harðardóttir lét falla í atkvæðaskýringu í fjárlagaumræðunni á miðvikudaginn. Hún var að hneykslast á 1 þús. milljónum sem við erum að setja til barnabóta á þann veg að þær byrjuðu að skerðast við svo lág laun. Mergurinn málsins er sá, hv. þingmaður, að þetta eru bætur til foreldra sem eru með lág laun, til barna sem ekki njóta  
            

Hæstv. forseti. Ég kem hérna upp þar sem líður nú senn að jólahátíð og fólk er byrjað að ferðast. Það þarf að komast í kaupstað, aðrir eru á leið til þess að vera með fjölskyldu sinni yfir hátíðar og svo getur alltaf eitthvað komið upp á sem kallar á ferðalög. Sem íbúi á snjóþungu svæði og um 100 kílómetra frá næsta þéttbýli, sem þekkir vel til þess að þurfa að hlaupa út eftir miðnætti á gamlárskvöld til að aðstoða ferðalanga, langar mig að biðja ykkur að fara varlega á ferðinni í þessu veðri. Snjóflóð, skaflar, hálka og ísing eru hlutir sem við þekkjum á nærri hverju ári. Um land allt eru staðir þar sem símasamband næst ekki og því enn hættulegra að vera að fara út á þjóðveginn í langferð. Ef nauðsyn þykir að ferðast þrátt fyrir slæmar aðstæður vil ég biðla til fólks um að vera vel útbúið því að allt of oft þarf að aðstoða fólk sem hefur ekkert hugsað um útbúnað á bílum sínum. Einnig er mikið öryggisatriði að ökumenn séu vel vakandi og að kunnátta ökumanns og farþega á svona ferðum og viðbrögðum ef eitthvað kemur upp á sé mikil. Nú hefur verið mikið að gera hjá björgunarsveitum. Meðfram því að aðstoða fólk í umferðinni á hálendinu og bjarga fjúkandi eignum eru þær að hjálpa til við sjúkraflutninga og það í bland við færð og veður gerir það enn hættulegra að stóla á björgun um leið og eitthvað kemur fyrir. Það er óþarfi að taka áhættu. Vinsamlegast fylgist vel með skiltum sem loka heiðum og hálsum. Á vedur.is, vegagerdin.is og símleiðis er hægt að fylgjast með veðri, færð og spá. Það skilja það allir þótt þeir komist ekki vegna óveðurs, snjóflóðahættu og ófærðar og ekkert er svo mikilvægt að það sé þess virði að setja líf sitt og jafnvel annarra í hættu. Því miður breytum við ekki veðrinu. Allir þeir sem vinna við vegagerð, snjómokstur og björgunarstörf eru að og munu gera sitt besta.

Virðulegi forseti. Oft vill spretta upp umræða á Alþingi og úti í þjóðfélaginu sem byggist á togstreitu milli landsbyggðar og suðvesturhornsins. Það er bagalegt að heyra forstjóra ríkisstofnunar ýja að því að einungis sé hægt að fá háskólamenntað fólk til starfa á höfuðborgarsvæðinu og að þess vegna verði allar stofnanir ríkisins að hafa megnið af sínu starfsfólki á suðvesturhorninu. Á þessu er ekki góður bragur. Ég trúi því að við séum öll sammála um mikilvægi landsbyggðarinnar og mikilvægi höfuðborgarinnar ásamt byggðinni í kringum hana. Við viljum efla hvort tveggja. Því verðum við að bera virðingu fyrir og taka alvarlega þær áhyggjur sem fyrir okkur er lýst og taka við þeim tillögum sem lagðar eru fram til úrbóta. Það er virðingarvert að fólk komi með tillögur að lausn í stað þess að bíða eftir að vera rétt allt upp í hendurnar. Það er svo okkar að vinna að því sem að okkur snýr af skynsemi og fagmennsku. Okkur hefur tekist svo vel til með ýmis verkefni og til dæmis sammæltumst við um aðferð í gegnum lagasetningu til að styrkja löggæslu- og sýslumannsembætti landsins. Ég vona svo innilega að sú styrking gangi eftir. Mig langar að koma inn á eitt atriði hvað varðar aðstöðumun landsvæða. Áhrif læknaverkfallsins, landflótti lækna, slæm aðstaða á Landspítala og fleira hefur með réttu verið mikið til umræðu undanfarið. Öll sjáum við að þetta er ekki ástand sem við viljum búa við og hefur áhrif á alla landsmenn. Staðreyndin er hins vegar sú, því miður, að íbúar landsbyggðarinnar hafa búið við og búa enn við sams konar ástand fyrir það sem flestir mundu telja sjálfsagða og nauðsynlega þjónustu eins og fæðingarþjónustu, bráðaþjónustu og utanspítalaþjónustu. Fæðingarþjónustunum á landsbyggðinni fækkar ört þrátt fyrir að þær hafi skilað einna bestum árangri á heimsvísu. Alvarleg veikindi og slys er fljótlegra að taka á ef sérhæft starfsfólk er til staðar. Búið er að skera niður í sjúkraflutningum og flugvellir lokaðir þannig að sjúkraflug getur ekki farið fram. Við þetta getum við ekki búið, við verðum því að sýna ábyrgð og vinna saman að lausn vandans.

Virðulegur forseti. Meðan aðrir landsmenn baka smákökur bakar ríkisstjórnin vandræði á vinnumarkaði með hækkun á matarskatti, með aðför að atvinnulausum, lífeyrissjóðum og starfsendurhæfingu. Í þessu fyrra máli af þeim tveimur stóru sem varða afgreiðslu fjárlaga kemur virðisaukaskatturinn til endanlegrar afgreiðslu. Hér leggjum við saman til í stjórnarandstöðunni að menn haldi áfram sykurskattinum og nýti síðan við fjárlagaafgreiðsluna þær tekjur til að efla og styrkja heilbrigðisþjónustuna í landinu, ekki síst Landspítala – háskólasjúkrahús, og takast á við þær vinnudeilur sem þar er við að eiga. Við í Samfylkingunni styðjum jafnframt ágæta tillögu frá hv. þm. Jóni Þór Ólafssyni o.fl. sem lýtur að virðisaukaskatti á laxveiði, teljum það til bóta í virðisaukaskattskerfinu. En þó að við í andanum styðjum tillögur um afnám tolla á matvöru 

Virðulegur forseti. Afnám vörugjalda er mjög jákvætt skref og það er jákvætt að verið sé að lækka efra þrep virðisaukaskattsins en það er afleitt að það sé verið að fjármagna þessar jákvæðu aðgerðir með hækkun á skatti á mat og menningu. Við styðjum því ekki þetta frumvarp. Við fögnum breytingartillögum við frumvarpið sem nú eru komnar frá efnahags- og viðskiptanefnd um að framlengja ívilnanir fyrir bíla sem nýta umhverfisvænt eldsneyti. Ég vil eins og fyrri ræðumaður vekja athygli á breytingartillögu frá okkur í minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar um að taka upp sykurgjald. Við höfum deilt um það svolítið í þessum sal hvort gjald á sykur þjóni lýðheilsumarkmiðum eða ekki. Ég er þeirrar skoðunar að vel útfært gjald þjóni lýðheilsumarkmiðum en við deilum ekki um tekjurnar. Þær eru þarna og þær eru 3 milljarðar. Við leggjum til að halda áfram að skattleggja neyslu á viðbættum sykri og láta þann pening 

Herra forseti. Þetta frumvarp hefur því miður ekki tekið neinum teljandi eða marktækum breytingum þrátt fyrir harða gagnrýni sem það hefur sætt bæði innan þings og utan. Við gerum hér tilraun til að laga á því einn augljósan ágalla sem er hin misráðna niðurfelling sykurskattsins sem landlæknir, Lýðheilsustöð og aðrir slíkir aðilar hafa eindregið skorað á Alþingi að fara ekki út í á sama tíma og hollustuvaran á að hækka í verði og mælum auðvitað með því að sú ágæta tillaga að sykurskatturinn haldist áfram og verði notaður í heilbrigðistengd verkefni verði studd. Megininntak frumvarpsins er þessi matar- og menningarskattur sem hæstv. ríkisstjórn leggur hér á. Það gerir það að verkum að jafnvel þó að frumvarpið hafi tekið örlitlum breytingum til bóta er það að uppistöðu til svo misráðið að við munum greiða atkvæði gegn því í heild sinni.

Herra forseti. Enn og aftur óska ég hv. þingmönnum og þjóðinni allri til hamingju með afnám vörugjalda og ætla ekki að segja meira um það. Hér hefur mikið verið rætt um matarskatt og við mig hefur talað fólk sem hefur verulegar áhyggjur. Nú er það þannig að ef menn kaupa eina körfu í verslun fyrir 5 þús. kr. mun hún hækka að hámarki um 200 kr. og að jafnaði um 100 kr. ef einhverjar matvörurnar eru með vörugjald. Þetta eru öll ósköpin. Það sem við ávinnum okkur er að bilið milli skattþrepanna lækkar úr 18,5% niður í 13% þannig að hvatinn og hagnaðurinn af því að svíkja undan skatti minnkar. 

Virðulegur forseti. Hér gefst alþingismönnum loksins tækifæri til að láta laxveiðar í landinu líka bera virðisaukaskatt eins og brýnustu nauðsynjar heimilanna. Ég treysti því að þeir þingmenn sem telja sig knúna til þess að greiða atkvæði með verulegum skattahækkunum á lífsnauðsynjar heimilanna í landinu treysti sér til þess að fella líka laxveiðarnar undir virðisaukaskattskerfið, ekki síst formenn stjórnarflokkanna hvor til sinnar handar sem hafa ágæta reynslu af þeirri iðkan.

Virðulegi forseti. Hér greiðum við atkvæði um að afnema undanþágu á virðisaukaskatti á útleigu veiðiréttar. Þetta er ágætismál til að greiða tekjum ríkisins götu án þess að ganga á hagsmuni þeirra sem minnst mega sín í samfélaginu og mæli ég að sjálfsögðu með því að fólk ýti á græna takkann í þetta sinn.

Virðulegur forseti. Hér er komið að tillögunni um sykurgjaldið. Viðbættur sykur í matvælum og neysla á honum er eitt af stærstu heilbrigðisvandamálunum sem við er að glíma. Honum fylgir margháttaður kostnaður. Á þessu eru stjórnmálamenn um allan heim að reyna að taka. Er ekki bara eðlileg skynsemi að halda áfram þeim gjöldum sem við höfum nú á þessari vöru en nýta fjármunina þar sem þeirra sannarlega er þörf, í heilbrigðiskerfið þar sem nú er læknaverkfall í fyrsta sinn í sögunni og til uppbyggingar á spítala sem við þurfum að gera að því hátæknisjúkrahúsi sem þarf að vera hjartað í heilbrigðisþjónustu landsins?

Virðulegur forseti. Þetta er mjög góð tillaga og ég hvet þingheim til að samþykkja hana. Við munum síðan leggja til í atkvæðagreiðslu um fjárlagafrumvarpið að þessir 3 milljarðar renni til heilbrigðisþjónustunnar, m.a. að 500 milljónir fari í geðheilbrigðismál. Ég held að enginn hérna inni geti haldið því fram að ekki vanti pening í þann málaflokk. Mér finnst þetta ótrúlega skrýtin forgangsröðun. Finnst meiri hlutanum virkilega mikilvægt að fólk geti fengið meira fyrir peninginn á nammibarnum á sama tíma og það sárvantar peninga í heilbrigðisþjónustuna? Ég hvet þingmenn til að samþykkja þessa tillögu. 
            

Virðulegi forseti. Hér greiðum við atkvæði um afnám tolla á matvælum. Þetta er mótvægisaðgerð gegn þeirri stefnu ríkisstjórnar að hækka skatt á matvæli.

Virðulegi forseti. Ég kann ekki tollskrárnúmerin utan að en gat mér þess einmitt til að þetta væri tillaga um afnám tolla á matvælum. Við í Bjartri framtíð erum mjög fylgjandi því að farið verði í svoleiðis aðgerðir. Því miður sjáum við okkur ekki fært að samþykkja það sem tillögu á milli umræðna. Maður þyrfti þá að éta ofan í sig allar yfirlýsingar um að stjórnmál eigi að einkennast af ábyrgð og samráði. Ég held að í þessar breytingar verðum við að fara með lengri fyrirvara en tek hins vegar undir þau sjónarmið að það væri verulega góð mótvægisaðgerð við hækkun á matarskatti og bara verulega góð aðgerð fyrir mannlífið í landinu og heimilin að fara í að lækka tolla á matvælum. En við sitjum hjá í þessu.

Virðulegur forseti. Ég segi eins og síðasti hv. þingmaður, það hefði verið vit í mótvægisaðgerðum sem hefðu falist í því að fella niður tolla á matvöru. En það er stærra mál en svo að það verði afgreitt hér á milli umræðna. Það kallar á það að semja við bændur og tryggja þeim eftir sem áður þann stuðning sem þeir þyrftu. Þetta er skynsamleg ráðstöfun, við höfum farsælt og gott dæmi úr garðyrkjunni þar sem fallið var frá tollvernd á marga vöruflokka. Í staðinn var tekinn upp beinn stuðningur við bændur en innflutningsfrelsið aukið. Þess vegna styðjum við í Samfylkingunni sjónarmiðið að baki tillögunni þó að við sitjum hjá við atkvæðagreiðsluna.

Herra forseti. Mér er náttúrlega skapi næst, úr því að það er verið að hræra í fyrirsögn frumvarpsins á annað borð, að leggja til að það heiti frumvarp til laga um matar- og menningarskatt ríkisstjórnar Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar. Út af fyrir sig er það rétt ábending sem kom fram á lokasprettinum að það þarf að laga fyrirsögn frumvarpsins, m.a. í ljósi þess að það gerðist eins og stundum áður að kaflar í mörgum öðrum lögum voru teknir upp og opnaðir við 2. umr. og þeim breytt. Ég minni bara á að þetta hefur aldrei þótt sérstaklega góð aðferðafræði en það leiðir til þess að fyrirsögn frumvarpsins, eins og það kom upphaflega fram, var allt of takmarkandi og gaf ekki í skyn þær víðtæku lagabreytingar hér og þar í lagasafninu sem leiða af þessu vinnulagi.

Herra forseti. Þá er komið að lokasprettinum. Hér sýnist mér hv. Alþingi vera að samþykkja niðurfellingu vörugjalda og það er í mínum huga virkilega ánægjulegt, það minnkar hvata til undanskota, gerir kerfið miklu einfaldara og er að öllu leyti gott. Þá er líka verið að minnka bilið á milli þrepanna og þannig minnkar hvatinn til að svíkja undan skatti. Auk þess er verið að gera ýmsar breytingar sem gera kerfið skilvirkara. Ég segi já með mikilli gleði.

Virðulegur forseti. Við lok þessarar atkvæðagreiðslu er ástæða til að biðjast undan þeim hringlandahætti sem er í skattstefnu ríkisstjórnarflokkanna. Hér var verið að hækka matarskattinn sem þessir sömu flokkar beittu sér fyrir að yrði lækkaður úr 14% í 7%, nú með alveg nýjum rökum um að það yrði að hækka hann aftur í 12%. Þegar það var komið inn í þingið var hins vegar horfið frá því og ákveðið að lækka töluna í 11% en því var lýst yfir í fjárlagafrumvarpinu að á næsta ári ætti að hækka hann í 14%. Síðan lýsti fjármálaráðherra því yfir hér á föstudaginn að hann væri hættur við að hækka hann á næsta ári í 14%. Svona hringlandaháttur í skattapólitík er algerlega óþolandi en við hljótum þó að fagna og lýsa yfir sigri í því að hæstv. fjármálaráðherra sé fallinn frá því að hækka skattinn í 14% eins og boðað var í fjárlagafrumvarpinu. Það er þó að minnsta kosti áfangasigur fyrir heimilin í landinu.

Forseti. Píratar eru í sjálfu sér ekki á móti því að skattkerfið sé einfaldað en þetta er alls ekki einföldun á því. Hér erum við komin inn í víxlverkandi aðferðafræði til að bæta þeim upp sem harðast verða fyrir þessum matarskatti og menningarskatti, sér í lagi matarskattinum, alveg nákvæmlega eins og fyrrverandi ríkisstjórn gerði til að hlífa þeim sem minnst máttu sín. Ég velti fyrir mér hvort við séum hér með hægri stjórn eða einhvers konar vinstrilíki.

Hæstv. forseti. Í þessari umræðu hafa menn staldrað við einstök atriði í frumvarpinu en minna hefur farið fyrir umræðum um heildaráhrifin sem hér er um að ræða. Heildaráhrif þeirra laga sem hér eru að verða að veruleika verða stórfelld skattalækkun sem skilar sér til alls almennings í landinu. Það hefur verið staldrað við ákveðnar breytingar sem fela í sér hækkun og helst vildi ég vera laus við það en þegar ég tek afstöðu til þessa frumvarps tek ég afstöðu með skattalækkun sem mun skila meira en 5 milljörðum, kannski upp í 6, til heimilanna í landinu.  
            

Hæstv. forseti. Í dag er ástæða til að fagna því að við einföldum skattkerfið og afnemum almennu vörugjöldin sem þýðir að vörugjöldin falla niður af til dæmis sláttuvélum sem stjórnað er af gangandi, stuðurum, gírkössum, driföxlum og stýrishjólum. 15% vörugjöld eru nú á handlaugum og salernum, 20% á heimilistækjum, byggingarefni ýmiss konar eins og gólfklæðningu, timbri, gifsi, hjólbörðum - og síðast en ekki síst piparkökum. Til hamingju, allir.

Virðulegur forseti. Ríkisstjórnin ber sér á brjóst í máli 2, um virðisaukaskattinn, og talar þar um að verið sé að færa peninga til heimilanna en svo þegar við ræðum þetta frumvarp, sem fjallar líka um gjöld, skortir einhvern veginn gífuryrðin. Hér er verið að ná í pening frá til dæmis sjúklingum og atvinnulausum. Með þessu frumvarpi fer ríkisvaldið ítrekað í mörgum liðum á svig við gerða samninga. Það er ekkert samráð. Við í Bjartri framtíð mótmælum því hvernig verið er að umgangast tryggingagjaldið. Það hækkaði eftir hrun út af atvinnuleysi. Atvinnuleysið hefur farið niður en tryggingagjaldið fer ekki niður til samræmis þannig að þar er ríkisvaldið bara að ná sér í pening á mjög ógagnsæjan hátt þrátt fyrir að talað sé um að einfalda skattkerfið. Þetta frumvarp flækir þetta allt saman. Þarna er ríkisvaldið bara að ná inn peningi bakdyramegin í gegnum tryggingagjald sem er núna orðið einhvers konar 

Virðulegur forseti. Á erfiðustu tímum í sögu lýðveldisins þurfti að grípa til margra erfiðra aðgerða en það er ótrúlegt að sjá ríkisstjórn sem fær ríkissjóð í plús standa fyrir þeirri aðför að atvinnulausum og þeim skattahækkunum á sjúklinga sem er að finna í þessu frumvarpi. Við höfum varað sterklega við því og greitt atkvæði gegn einstaka greinum sem að því lúta en munum sitja hjá við málið í heild sinni enda nauðsynlegt að það nái fram að ganga sem hluti af afgreiðslu fjárlaga, en þau eru á ábyrgð meiri hlutans. Eitt dæmi um hringlandaháttinn og reynsluleysið á stjórnarheimilinu er hvernig hér hefur verið farið með örorkubyrði lífeyrissjóðanna. Það er auðvitað ótrúlegt að ríkisstjórninni skuli hafa dottið í hug að sneiða sérstaklega að lífeyrissjóðum erfiðisvinnufólks með því að ætla að draga úr stuðningi við þá vegna mikillar örorkubyrði. En um leið og hún hafði lagt það fram uppgötvaði hún að hún hafði óvart spillt 

Herra forseti. Það má búast við því að fagnaðarlæti stjórnarliða verði ekki eins umfangsmikil núna og þegar þeir glöddust yfir auknum álögum á almenning gegnum hækkaðar álögur á mat og menningu. Hér er annað upp á teningnum, hér er ósköp dapurleg birtingarmynd af metnaðarleysi hæstv. ríkisstjórnar sem birtist til dæmis í því að stytta nú atvinnuleysisbótatímabilið um hálft ár og setja 1 þús. manns +/- út á kaldan klakann um áramótin og á næstu sex mánuðum, hóp í ákaflega veikri stöðu. Að þess skuli þurfa nú þegar þó þetta mikið betur er farið að ganga í samfélaginu og atvinnuleysið orðið mun viðráðanlegra er alveg með endemum. Svipað má segja um það að krukka í greiðslur frá ríkinu til að jafna örorkubyrði lífeyrissjóða, skerða Framkvæmdasjóð ferðamannastaða, hækka kostnað vegna S-merktra lyfja, framlengja ekki átakið Allir vinna o.s.frv. Breytingartillögur við þetta frumvarp við 3. umr. sem efnahags- og viðskiptanefnd flytur saman eru hins vegar allar til bóta eða hlutlausar og þess vegna stöndum við að þeim og munum greiða flestum liðum þeirra atkvæði. 

Herra forseti. Það frumvarp sem við afgreiðum hér er langt í frá eins ánægjulegt og það sem við afgreiddum áðan en tekur samt á mjög mörgum þáttum. Nefndin kemur með fjórar breytingar. Ein er um að laga stöðuna gagnvart örorkubyrði lífeyrissjóða. Þá er framlengt skattfrelsi nýrra rafmagns-, vetnis- og tengiltvinnbifreiða, en jafnframt lagt til að skattumhverfi þessara bifreiða verði skoðað á næstunni. Þá er lagt til að bílaleigubílar verði ekki skertir eins mikið og lagt var til í tillögu nefndarinnar áður, en jafnframt þurfi að skoða líka lagaumhverfi bílaleigna. Að síðustu er breytingartillaga á þskj. 745 um að hækka sóknargjöld úr 810 kr. í 824 kr.

Herra forseti. Ég auglýsi eftir stjórnarliðum til að koma hér upp og þakka atvinnulausum, sem nú er verið að skerða bótaréttinn hjá, og langveiku og alvarlega veiku fólki sem lyfjakostnaður er að hækka hjá. Mér fyndist rétt að stjórnarliðar kæmu hingað og þökkuðu þessu fólki fyrir að gera þeim mögulegt að afnema vörugjöld í landinu. Það eru þessir hópar sem færa okkur þessa jólagjöf, þessir hópar sem hærri matarskattur bitnar helst á. Ég sakna þess að það sé engin iðrun eða að minnsta kosti þakklæti fyrir að til sé fólk sem stjórnarliðum finnst sjálfsagt að beri þessar byrðar fyrir aðra. 
            

Herra forseti. Í þessu frumvarpi er að finna margar mikilvægar breytingar, en það er líka athyglisvert hvað er ekki að finna í þessu frumvarpi. Þar er til dæmis ekki verið að hækka til jafns við verðlag ýmis krónutölugjöld og skatta sem við erum vön að gera. Það er innlegg ríkisstjórnarinnar í það að halda verðlagi stöðugu á næsta ári. Það eru engar hækkanir á krónutölugjöldum og sköttum fyrir árið 2015. Þetta er mál sem við ræddum töluvert hér fyrir ári og ríkisstjórninni var þá mjög legið á hálsi fyrir að ætla að hækka gjöldin til jafns við verðlag. Við breyttum því síðan á lokametrunum niður í 2,5% en þetta er á núlli á næsta ári. Það er mikilvægt innlegg ríkisstjórnarinnar í stöðugt verðlag á komandi árum. Síðan ætla ég ekki að taka aftur umræðuna um alla þá liði sem hér er minnst á, en það er ekkert óeðlilegt við það í landi með jafn hátt atvinnustig og er á Íslandi að atvinnuleysisbætur séu ekki greiddar lengur en í tvö og hálft ár.

Herra forseti. Við sitjum hjá við þennan breytingartölulið tillagnanna, einfaldlega vegna þess að hér er verið að lækka greiðsluþátttöku ríkisins í jöfnun á örorkubyrði, þó að vísu ekki með gildistöku fyrr en á miðju ári. Breytingartillögurnar að öðru leyti, þ.e. 2. og 3. töluliðir við 2. og 4. gr., eru til mikilla bóta af því að þar er horfið frá því að lögfesta inn í framtíðina hvernig greiðsluþátttaka ríkisins hverfi með öllu á fimm árum. Við fögnum því að sjálfsögðu en sjáum ekki ástæðu til að styðja sérstaklega krukk hæstv. ríkisstjórnar í þessar greiðslur sem eðlilegast hefði verið að láta í friði eins og þær standa og fara í viðræður fyrst um framtíðarfyrirkomulagið áður en menn byrjuðu einhliða að skerða þetta.

Herra forseti. Hér sér meiri hlutinn aðeins að sér og hefur ákveðið að draga úr þeirri miklu lækkun á stuðningi við endurnýjun bílaleigubílaflotans sem hefur undanfarin ár falist í því að virðisaukaskattur væri felldur niður upp að vissu marki við endurnýjun á bílum. Breytingartillagan, sem meiri hlutinn kom með á síðustu stundu inn í efnahags- og viðskiptanefnd rétt fyrir lok umfjöllunar um málið fyrir 2. umr., gekk út á að helminga þennan stuðning á einu bretti með örfárra vikna fyrirvara og auðvitað sáu menn að sér, það væri svo harkalegt að það gæti varla gengið. Betur að menn hefðu verið jafn skilningsríkir á fleiri sviðum eins og til dæmis í garð atvinnulausra. Bílaleigurnar nutu þó þessa skilnings hjá ríkisstjórninni að það er hörfað með þetta aftur upp í 750 þús. kr. Aðalgallinn fyrir utan skerðinguna er hversu fyrirvaralaust þetta gerist, samanber það að bílaleigur og ferðaskrifstofur hafa almennt gengið frá gjaldskrám fyrir næsta ár. Þess vegna er ósanngjarnt að láta þetta koma með svona stuttum fyrirvara en breytingin er þó til bóta.

Herra forseti. Við í minni hluta velferðarnefndar flytjum þessa tillögu en með samkomulagi 3. desember 2010 á milli ríkis og lífeyrissjóða var tímabundið komið í veg fyrir víxlverkun milli örorkubóta frá almannatryggingum og örorkulífeyris úr lífeyrissjóðum sem leiddi til skerðingar á framfærslu örorkulífeyrisþega. Víxlverkanir lýsa sér þannig að bætur frá almannatryggingum lækka í mörgum tilfellum vegna greiðslna úr lífeyrissjóðum. Gagnkvæm tekjutenging almannatrygginga og greiðslna úr lífeyrissjóðum leiðir til tíðra breytinga á örorkulífeyrisgreiðslum og veldur óöryggi hjá örorkulífeyrisþegum. Þessi breytingartillaga okkar gengur út á að bráðabirgðaákvæðið sem leiddi af samkomulaginu frá 2010 verði framlengt um tvö ár en ákvæðið bannar lækkun á greiðslum almannatrygginga ef almennar hækkanir verða á örorkulífeyri. Með framlengingu á bráðabirgðaákvæðinu munu ríkið og lífeyrissjóðirnir hafa nægan tíma til að ljúka endanlegu samkomulagi og framfærsluréttindi örorkulífeyrisþega 

Herra forseti. Á einu erfiðasta fjárlagaári lýðveldistímans, árinu 2010, var gert samkomulag við lífeyrissjóðina til að tryggja kjör örorkulífeyrisþega sem eiga rétt á greiðslum úr lífeyrissjóði. Nú, þegar ástandið í ríkisfjármálum hefur batnað svo mjög að ríkisstjórnin treystir sér til að lækka og afnema skatta, treysta Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur sér ekki til að framlengja samkomulagið sem Árni Páll Árnason, þáverandi félagsmálaráðherra, gerði við lífeyrissjóðina. Hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra Eygló Harðardóttur finnst sjálfsagt að rýra lífskjör hjá örorkulífeyrisþegum og ganga enn lengra í að svíkja kosningaloforð til lífeyrisþega um leiðréttingu á kjaragliðnun. Þessi tillaga er vissulega skárri en ekkert, en með henni nær þó ríkisstjórnin fram sparnaði upp á 0,5 milljarða. Þeir fjármunir eru sóttir í vasa örorkulífeyrisþega. Við í minni hlutanum vildum að greiðslur til örorkulífeyrisþega yrðu um 600 milljónum hærri. Við getum því ekki stutt þessa 

Virðulegi forseti. Ég styð þessa tillögu því að með henni er verið að koma í veg fyrir að öryrkjar verði fyrir skerðingu upp á 500 milljónir. Ef ekkert hefði verið að gert hefði þessi fræga víxlverkun milli lífeyrisgreiðslna og örorkugreiðslna farið í gang aftur. Ég fagna þeirri samstöðu að meiri hluti þingheims skuli vera með því að við komum í veg fyrir þessa skerðingu hjá öryrkjum.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir breytingartillögu við frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 41/2013, um heimild til handa ráðherra, fyrir hönd ríkissjóðs, til að fjármagna uppbyggingu innviða vegna atvinnustarfsemi í landi Bakka í Norðurþingi, það bætist við ný grein sem verði svohljóðandi: „Vegna fyrirhugaðrar stofnunar og reksturs atvinnustarfsemi á iðnaðarsvæði í landi Bakka í Norðurþingi, þar sem gert er ráð fyrir verulegri fjárfestingu sem hafi jákvæð þjóðhagsleg, samfélagsleg og efnahagsleg áhrif á Húsavík og nágrenni þess, og í þeim tilgangi að byggja upp nauðsynlega innviði vegna iðnaðarsvæðisins, er: a. ráðherra, f.h. ríkissjóðs, heimilt, að fengnum heimildum í fjárlögum, að semja við Vegagerðina um gerð vegtengingar milli Húsavíkurhafnar og iðnaðarsvæðisins á Bakka sem kostar allt að 1.800 millj. kr., miðað við verðlag í lok árs 2012, b. ráðherra sem fer með lánsfjármál ríkissjóðs heimilt, f.h. ríkissjóðs, að fengnum heimildum í fjárlögum, að semja við hafnarsjóð Húsavíkurhafnar um víkjandi lán til hafnarframkvæmda fyrir allt að 819 millj. kr., miðað við verðlag í lok árs 2012.“ Í greinargerð segir að lagt sé til að kveðið verði á um það í lögunum að fjármálaráðherra, fyrir hönd ríkissjóðs, semji við hafnarsjóð samkvæmt b-lið 1. mgr. 1. gr. laganna enda sé í forsetaúrskurði um skiptingu stjórnarmálefna milli ráðuneyta mælt fyrir um að fjármála- og efnahagsráðherra fari með lántökur og lánsfjármál. Á þeim tíma sem lög um þetta voru samþykkt var svolítið rót á ráðherraskipan. Einn hæstv. ráðherra var úr ræðustól Alþingis oft kallaður hæstv. allsherjarráðherra og það hafði verið búið þannig um hnúta að atvinnuvegaráðuneytið mundi sjá um að framkvæma þessi lánsfjármál en þetta er sem sagt hér með fært yfir til fjármálaráðuneytisins eins og gert er ráð fyrir.

Hæstv. forseti. Aðeins nokkur orð um það frumvarp til laga sem hér er á dagskrá og þá breytingartillögu sem flutt er af allri atvinnuveganefnd um þetta tæknilega atriði, að verkefnið varðandi lán vegna hafnarframkvæmda sé auðvitað á forræði fjármálaráðherra en ekki atvinnuvegaráðherra eins og kom fram. Þetta er sjálfsögð og góð breyting en það sem ég vil gera að umtalsefni er að sá ívilnunarsamningur sem gerður var vegna uppbyggingar á Bakka við Húsavík á vegum fyrirtækisins PCC BakkiSilicon hf. er ansi merkileg samþykkt sem gerð var vegna þess að þá þótti það nýmæli að ívilnunarsamningur ríkisins var tilbúinn löngu á undan verktökunum og framkvæmdaraðilanum en með þeim sjálfsagða fyrirvara að ekkert af þessu tæki gildi og færi í gang fyrr en búið væri að undirskrifa samninga um framkvæmdina sem við héldum þá að væri á næsta leiti. Þess vegna eru það vonbrigði hvað það hefur tekið langan tíma að sigla þessu máli í farsæla höfn til enda en vonandi sér fyrir endann á því á næstu vikum, leyfi ég mér að halda. Ég ætla ekki að tala um mánuði. Þetta er ákaflega mikilvægt skref í uppbyggingu á þessu svæði sem menn hafa sagt að gæti orðið eitt mesta uppbyggingarsvæði landsins á komandi árum með virkjunarframkvæmdum á svæðinu, á norðausturhorninu, á Þeistareykjum þar sem Landsvirkjun ætlar að reisa allt að 200 megavatta virkjun. Þess vegna vil ég líka, virðulegi forseti, geta um það álit sem kom frá Eftirlitsstofnun Evrópu, ESA, í vikunni, ef ég man rétt, þar sem hún spyr um frekari gögn og upplýsingar varðandi þetta mál. Ég vek sérstaklega athygli á því að ESA segir að hún noti þessa aðferð til að óska eftir frekari gögnum til málsins. Það er ekki neitt stórkostlegt í hættu að mínu mati hvað þetta varðar. Ég treysti því og veit að Landsvirkjun er með allt á kláru hvað það varðar. Landsvirkjun hefur sagt að þetta sé einn besti orkusamningur sem hún hafi gert við stóriðju á landinu hvað verð snertir. Þess vegna kvíði ég því alls ekki að þessi athugasemd frá ESA og ósk um frekari gögn muni setja eitthvert stopp í málið. Það hefur komið fram að ef til vill sé ESA að meta heildarkostnaðinn við að byggja 200 megavatta virkjun á Þeistareykjum og skoða þá tölu og kann að gera einhverjar athugasemdir við orkuverð í fyrsta samningi sem er upp á 45 megavött. Þess vegna segi ég að ég kvíði því ekki þegar Landsvirkjun sendir þeim gögn og fylgir málinu eftir, vonandi með fundum, skýringarfundum eins og mig minnir að það sé kallað hjá þessu batteríi, að þar verði farið í gegnum þau og menn sjái að orkusamningurinn er góður og að ekki sé verið að selja þar neina orku á undirverði. Hið sama á við um Landsnet. Menn verða að horfa á þetta í heild sinni, þ.e. 200 megavatta virkjun í heild og þau fyrirtæki sem eru í raun í biðstöðu og munu koma fleiri eftir að PCC hefur framkvæmdir á Bakka. Það virðist stundum þurfa mikla frumkvöðla, eins og PCC er sem vill byggja verksmiðjuna þarna, til að hefja starfsemi og þá komi fleiri á eftir. Ég nefni franska fyrirtækið Saint Gobain sem ég held að komi fljótlega þar á eftir. Ég vil segja við þessa umræðu og segja það við íbúa á þessu svæði, sem auðvitað hafa áhyggjur vegna þess hvað þetta hefur dregist og verða vonsviknir, að ég tel enga ástæðu til þess. Ég veit það og það vitum við sem erum á þessu svæði að Landsvirkjun er á fullu í framkvæmdum á Þeistareykjasvæðinu. Það hafa verið boðin út túrbínukaup og eru komin tilboð í það verkefni. Mér er ekki alveg kunnugt um hvort búið er að taka tilboðinu en framkvæmdin er á fullu hvað þetta varðar og eingöngu beðið eftir að fjármögnunarsamningi ljúki hér heima við nokkra lífeyrissjóði og ef til vill banka. Því er lokið í Þýskalandi, 85% af verkinu, ef ég man rétt, og þessar viðræður verða til lykta leiddar sem allra fyrst þannig að full fjármögnun sé klár og að Landsvirkjun muni svo á sinn góða, faglega hátt sýna fram á það við ESA að þetta verkefni standist alla skoðun hvað varðar orkusamning og verð fyrir selda orku. Ég er því áfram mjög bjartsýnn á að þessi framkvæmd fari í gang þó að ég sé óþolinmóður sjálfur, hefði viljað að þetta væri komið í gang. Þjóðverjarnir sem eru að framkvæma þetta eru mjög nákvæmir og vinna mjög markvisst og skipulega. Þetta mál verður áreiðanlega leitt til lykta fljótlega. Þess vegna fagna ég því líka að Alþingi sé sammála um að framlengja ívilnunarsamning síðustu ríkisstjórnar sem var gerður um þetta verkefni til loka næsta árs og að verkið geti sem sagt hafist sem allra fyrst og samningum ljúki sömuleiðis. Virðulegi forseti. Ég er þess vegna aðili að þessari breytingartillögu, var aðili að frumvarpinu og hvet til þess að það verði samþykkt sem allra fyrst.

Hæstv. forseti. Ég er afskaplega þakklát og glöð yfir því að við skulum vera komin þetta langt með þennan ívilnunarsamning og ég þykist fullviss um að ekkert muni stoppa verkefnið. Ég get tekið undir hvert orð sem hv. þm. Kristján Möller hafði hér um þessa uppbyggingu og það ferli sem hefur átt sér stað. Það er alveg rétt að Húsvíkingar og nærsveitarmenn hafa lengi beðið eftir því að þessi uppbygging yrði að veruleika. Við bíðum enn um stund en sá dagur kemur fyrr en seinna að hafist verður handa við að byggja upp atvinnustarfsemi á Bakka. Það verður mikil lyftistöng fyrir Þingeyjarsýslur allar og þess vegna víðar. Við erum núna að fá göng á milli Eyjafjarðar og Þingeyjarsýslu sem þýðir stækkun atvinnusvæðis og það verður auðveldara að fara um stærra atvinnusvæði alveg nákvæmlega eins og álverksmiðjan á Reyðarfirði hafði það í för með sér að atvinnusvæðið stækkaði þar. Menn sjá ekki neinn vankant á því þó að þeir þurfi að fara um einhvern veg til að komast til vinnu. Það verður eins hjá okkur og við getum alveg átt von á því að Eyfirðingar muni leita til Húsavíkur eftir atvinnu. Það er mikið mál fyrir okkur Húsvíkinga og Þingeyinga að þessi atvinnustarfsemi komist sem fyrst af stað. Ég tel eins og hv. þm. Kristján Möller að þó að ESA leiti eftir nánari skýringum muni það ekki verða til þess að málið falli niður. Við munum sjá uppbyggingu á Bakka.

Virðulegi forseti. Fyrir þó nokkuð mörgum árum ákváðu Þingeyingar í fullu samstarfi við aðra Norðlendinga að vinna að uppbyggingu við Bakka á Húsavík. Hugsunin var að nýta þá orku sem finnst heima í héraði til að skapa störf fyrir svæði sem hefur þurft að þola töluverðan missi starfa sem hefur því miður leitt af sér brottflutning einstaklinga. Ég hef verið mikill stuðningsmaður þessa verkefnis. Við þingmenn kjördæmisins alls höfum barist saman fyrir þessu í hvaða flokki sem við erum. Ég gagnrýndi það reyndar harkalega á sínum tíma þegar ákveðið var að fara í hið svokallaða sameiginlega mat sem gerði það að verkum að verkefnið tafðist í eitt til tvö ár og var afar ósáttur við það á þeim tíma. Heimamenn hafa hins vegar unnið vel að þessu verkefni. Þeir hafa sýnt þrautseigju, dugnað og skynsemi og unnið í alla staði mjög faglega að þessu máli. Nú liggur fyrir að ESA hefur samþykkt annars vegar þann fjárfestingarsamning sem ríkið gerði um uppbyggingu á þessu svæði sem og þau lög sem voru staðfest á Alþingi um uppbyggingu innviða á Bakka. Það er mjög mikilvægt að þessu sé haldið til haga í umræðunni. Það sem er núna á seyði er í rauninni nokkuð sem við ættum bara að bíða og sjá hvað verður úr. ESA kallar eftir upplýsingum um raforkusamninga á milli Landsvirkjunar og PCC og kannar stöðu þess samnings. Við þetta blandast að sjálfsögðu raforkusamningur við Landsnet um flutning á raforkunni, en það er eingöngu verið að kalla eftir upplýsingum. Það sem ég vildi hins vegar segja er að ég sé ekkert því til fyrirstöðu að þetta mál geti haldið áfram á þeim dampi sem það hefur verið á að undanförnu. Ég er mjög bjartsýnn á að við munum sjá fyrr en seinna glæsilega uppbyggingu á Bakka við Húsavík, uppbyggingu sem getur skapað mörg störf og mikinn hagvöxt á svæði sem hefur þurft að þola ýmis áföll. Þetta verður ekki bara til styrkingar fyrir Húsavík og Þingeyjarsýslur heldur Norðurland allt, ég tala nú ekki um þegar Vaðlaheiðargöng verða orðin að veruleika og við getum horft upp á sameiginlegt atvinnusvæði í Eyjafirði og í Þingeyjarsýslunum, svo ekki sé minnst á hversu mikil búbót þetta verður fyrir ríkissjóð. Þetta er atvinnustarfsemi sem mun skila hagnaði, auknum tekjum í ríkissjóð og vonandi hagvexti á landinu öllu. Eins og ég segi, ég er mjög bjartsýnn á að þetta muni halda áfram eins og það hefur gert og að það sé ekkert í veginum að PCC og fleiri fyrirtæki geti hafið þar uppbyggingu fyrr en seinna.

Hæstv. forseti. Ég tek undir þau orð sem hér hafa fallið af hálfu þingmanna, ég bind líka vonir við að þetta verkefni verði að veruleika og það sem fyrst. Þetta er afar mikilvægt verkefni, bæði fyrir það svæði sem hér um ræðir og eins fyrir landið í heild. Ég studdi það líka þegar farið var í lagasetningu á síðasta kjörtímabili til að hrinda þessu af stað á sömu forsendum í von um að það mætti verða til þess að efla atvinnuuppbyggingu og eiga þátt í því að koma þeim hagvexti á hreyfingu, bæði staðbundið og yfir landið í heild, sem við þurfum á að halda. Ég vildi hins vegar koma hér upp, hæstv. forseti, bara til að árétta að sérlausnir fyrir sérstök svæði eða sérstök fyrirtæki eru að mínu mati ekki heppilegasta leiðin til að stuðla að atvinnuuppbyggingu. Að mínu mati er ekki heppilegasta leiðin að við tökum í þinginu afstöðu til einstakra atvinnuuppbyggingarverkefna með sérstakri löggjöf eða sérstökum samningum. Ég held að það sé miklu hentugra og heppilegra bæði út frá hagkvæmnis- og jafnræðissjónarmiðum að um sé að ræða almenna löggjöf fyrir atvinnulífið í landinu sem er það hagkvæm og hagstæð að hún laði til sín atvinnuuppbyggingu. Ég geri mér hins vegar grein fyrir því að við störfum í umhverfi þar sem samkeppni er um verkefni af þessu tagi. Sú samkeppni birtist oft í ýmiss konar sértilboðum af hálfu annarra landa eða einstakra svæða í einstökum löndum og við getum auðvitað ekki skorast undan þeirri samkeppni. Við getum ekki setið hjá en ég held að í hvert skipti sem við tökumst á við lagasetningu sem felur í sér einhvers konar sérlausnir fyrir einstaka aðila, einstök svæði eða einhver frávik frá hinum almennu reglum skattalaga og annarra reglna ættum við að hafa í huga að þau atriði sem við kjósum að setja inn í samninga af því tagi ættu að vera okkur umhugsunarefni þegar kemur að því að setja atvinnulífinu almenna löggjöf.

Virðulegi forseti. Mig langar að nefna það við hv. þingmann að ég er honum hjartanlega sammála um þetta, það væri auðvitað óskandi að við gætum sett hér almenna löggjöf sem væri svo aðlaðandi að hingað flykktust erlendir fjárfestar til að setja upp starfsemi. Vandinn er bara sá að svo er ekki og hefur aldrei verið. Ef við skoðum erlenda fjárfestingu í gegnum tíðina hefur hún aldrei komið hingað inn öðruvísi en með einhverjum svona samningum. Það er miður. Ég vil þess vegna leggja inn hjá hv. þingmanni þá hugsun hvort það sé ekki eitthvað annað sem við þurfum að horfa til en eingöngu skattumhverfi og annað slíkt, t.d. gjaldmiðillinn. Ef við horfum aftur til baka sjáum við að erlend fjárfesting hefur nánast ekki verið nein hér á landi fyrir utan stóru fjárfestingarnar í tengslum við álverin sem komu inn með samningum eins og hér um ræðir og síðan aftur vegna fjármagnshreyfinga í aðdraganda hrunsins sem voru kannski af þeim toga sem vildum ekki sjá aftur og voru undanfari bólunnar sem sprakk hressilega framan í okkur. Það er eitthvað að í grunninn, og hefur alltaf verið, í okkar efnahagslífi sem veldur því að erlend fjárfesting laðast ekki að landinu nema í gegnum svona samninga. Ég er til í það með hv. þingmanni að fara vandlega í gegnum það með hvaða hætti við getum gert Ísland meira aðlaðandi. Á meðan við erum til dæmis með gjaldeyrishöft, a.m.k. það, held ég því miður að við þurfum áfram að reiða okkur á svona samningagerð og þess vegna styð ég hann líka.

Hæstv. forseti. Ég segi það með hv. þingmanni að það þarf auðvitað að skoða starfsumhverfi atvinnulífsins heildstætt þegar horft er til þessara þátta. Ég held að í sambandi við skattamál skipti þau miklu máli, enda sjáum við að þau sérkjör sem verið er að bjóða fyrirtækjum í samningum af þessu tagi miðast oft einmitt við skattalega þáttinn þannig að ég held að strax þar höfum við ákveðnar viðmiðanir þegar við hugsum um hvernig starfsumhverfi við viljum hafa fyrir atvinnulífið. Ég tek undir það með gjaldeyrishöftin að þar er um að ræða verulega hindrun í augnablikinu. Við getum svo deilt um það hvort tenging okkar við stærra myntsvæði hefur fleiri kosti eða galla í för með sér. Það er að mínu mati stærri umræða en auðvitað þurfum við að taka hana bæði í bráð og lengd. Hins vegar held ég að ef við horfum bara á þau sérkjör sem verið er að bjóða í samningum og sérlögum af þessu tagi höfum við ákveðnar viðmiðanir sem við getum horft til þegar við erum að velta fyrir okkur hvernig við viljum að öll hin fyrirtækin í landinu hafi það.

Virðulegi forseti. Þetta snýst ekki bara um skattana heldur minnir mig að nýfjárfestingar á borð við þessar falli ekki undir lög um gjaldeyrishöft. Hið sama á ekki við um þessa fjárfestingu og um hið almenna atvinnulíf hvað gjaldeyrishöftin varðar. Þar strax erum við komin með annan mikilvægan þátt sem þessir aðilar fá umfram hið almenna atvinnulíf. Ég held að gjaldeyrishafta- og gjaldmiðilsþátturinn spili mjög stórt hlutverk í þessu. Menn vita hvar ég stend varðandi gjaldmiðilinn og allt það og einhverjir hér í salnum geta brosað út í annað þegar ég byrja að ræða þetta eins og það sé eitthvert skemmtiefni. Það er það samt ekki. Ef við horfum bara ískalt á sögu 

Hæstv. forseti. Allt sem hv. þingmaður segir í þessu sambandi er auðvitað vert umræðu og athugunar. Ég held að við séum sammála um afar marga þætti í þessu sambandi, en þegar við horfum aftur á spurninguna um gjaldmiðilinn vek ég bara athygli á því að það eru ótvírætt bæði kostir og gallar við það að tengja okkur stærra myntsvæði. Kostirnir geta einmitt falist í því að erlend fjárfesting verði greiðari en svo geta verið aðrir ókostir sem varða efnahagsstjórn í landinu sem vega annars staðar á vogarskálunum. Umræðan um gjaldmiðilinn snýst um miklu fleiri þætti en erlenda fjárfestingu. Það er alveg rétt að varðandi nýfjárfestingu í atvinnulífinu eru ákveðnar undanþágur varðandi gjaldeyrishöftin. Ég tek alveg undir það með hv. þingmanni að auðvitað þurfum við að skoða starfsumhverfið heildstætt þegar litið er á skattalega þætti, þegar litið er á fjármagnshreyfingar og gjaldeyrishöft og annað þess háttar og miklu fleiri þætti. Tilgangur minn með því að koma upp í þessari umræðu um leið og ég styð það frumvarp sem hérna liggur fyrir var fyrst og fremst sá að vekja athygli á því að þegar við veltum fyrir okkur stöðu einstakra verkefna af þessu tagi er hollt fyrir okkur að velta heildstætt fyrir okkur starfsumhverfi atvinnulífsins í leiðinni.

Herra forseti. Úr því að umræða er hafin hér á annað borð um þetta tiltölulega sjálfsagða mál, að framlengja gildistíma laga sem tengjast stuðningi við uppbyggingu innviða vegna atvinnustarfsemi í landi Bakka norðan Húsavíkur, er sjálfsagt rétt að einn frá hverjum flokki blandi sér í þá umræðu. Mér er málið ekki minna skylt en öðrum. Ég flutti þau frumvörp sem hér um ræðir og urðu að lögum og skrifaði undir samningana fyrir hönd ríkisins um stuðninginn við þetta verkefni. Ég held að í sjálfu sér sé ekki margt að segja um framlenginguna á þessu ágæta máli af þeirri einföldu ástæðu að áformin hafa enn nokkuð tafist. Framlengingin er sjálfsögð, ekki síst í ljósi þess og það er auðvitað mjög ánægjulegt og mikilvægt að leggja áherslu á það, að Eftirlitsstofnun Evrópska efnahagssvæðisins, ESA, hefur tekið út og samþykkt alla þessa samninga. Allt sem snýr að aðkomu stjórnvalda, ríkis og sveitarfélaga, í samskiptum við fyrirtækið sem í hlut á, hefur verið samþykkt af ESA. Það var mikill áfangi. Ýmsir höfðu uppi efasemdir um það á sínum tíma þegar málin voru hér til umræðu að þetta fengist samþykkt en það hefur engu að síður gerst og það athugasemdalaust. Það er mjög mikilvægt vegna þessa verkefnis sem slíks en það er líka mikilvægt fordæmisins vegna. Vegna þeirra orðaskipta sem voru hér áðan er kannski ástæða til að leggja áherslu á það. Það er mjög mikilvægt að nú liggur það fyrir staðfest að við aðstæður af þessu tagi, þar sem ný starfsemi er að fara af stað á nýju svæði og þar sem þarf að yfirstíga þröskulda sem ekki eru til staðar þar sem í boði er staðsetning á þegar uppbyggðu svæði sem nýtur góðs af allri fyrri uppbyggingu og innviðafjárfestingu, er stjórnvöldum, ríki og sveitarfélögum, heimilt að teygja sig lengra til að jafna þann aðstöðumun. Það hefur ESA núna samþykkt og það er mjög mikilvægt. Það auðveldar mönnum að brjóta ísinn eða brjóta vindinn eða ryðja brautina eða hvað við viljum segja þegar um er að ræða uppbyggingu á nýjum svæðum sem við köllum stundum köld svæði. Þar með komast þau svæði inn úr kuldanum, hitna upp og verða ákjósanlegri og auðveldari staðsetningarvalkostur í framhaldinu fyrir fjölþættari starfsemi og ný fyrirtæki. Þannig er þetta að sjálfsögðu hugsað. Það er mjög mikilvægt í landi eins og Íslandi að þessi réttur sé staðfestur. Ég skil satt best að segja ekki alveg málflutning eða vangaveltur um að það sé eitthvað að því, ef menn á annað borð vilja hafa einhverja stefnu yfir höfuð um fjölbreytta atvinnuuppbyggingu sem gagnist hinum ýmsu svæðum landsins, að stjórnvöld hlúi að henni, m.a. með aðgerðum af þessu tagi. Út á það gengur öll viðleitni stjórnvalda til þess að hafa að einhverju marki áhrif á byggðaþróun, atvinnuuppbyggingu og búsetuþróun, að þau beiti tækjum sínum innan þeirra marka sem leyfilegt er og við erum bundin af að fylgja í sambandi við ríkisstyrkjareglur Evrópska efnahagssvæðisins. Menn eiga að gera það ef hugur þeirra stendur til þess. Það tel ég sjálfsagt og það væri stórkostlegur missir fyrir Ísland og áfall ef mönnum væri þetta ekki heimilt. Það þrengir að og takmarkar mjög uppbyggingarmöguleikana. Í reynd kæmi þá eingöngu til greina uppbygging og þróun á þeim svæðum sem þegar eru komin í gang með þeim afleiðingum sem það mundi augljóslega hafa. Ég bind miklar vonir við að þarna sé að opnast færi á nýjum staðsetningarvalkosti, einum í viðbót fyrir þá sem fyrir eru, fyrir ýmiss konar fjölbreyttan, lítinn eða meðalstóran iðnað, m.a. orkutengdan iðnað. Fyrir eru Grundartangasvæðið og nágrenni höfuðborgarsvæðisins, eftir atvikum síðan Suðurnes og Miðausturland og svo kemur þarna til sögunnar nýr valkostur í Þingeyjarsýslum. Við þurfum líka að hafa í huga þá samkeppni sem Ísland er í í þessum efnum. Efasemdarmenn ættu að velta henni fyrir sér. Við erum að keppa við löndin allt í kringum okkur sem öll eru með umfangsmikið fyrirkomulag af þessu tagi, innan Evrópusambandsins, í Noregi sem er auðvitað í sömu stöðu og við að því leyti að kerfið þar er tekið út af ESA, í Kanada, Bandaríkjunum og annars staðar. Satt best að segja erum við ekki að bjóða neitt nálægt því jafn umfangsmikinn stuðning og maður sér sums staðar í boði þar sem allt upp í 40% af beinum stofnkostnaði slíkra verkefna eru ekki bara veitt í formi skattaívilnunar heldur greidd út í peningum í beinum stofnstyrkjum. Ég hef einmitt séð dæmi um slíkt þar sem aðilar hafa verið að velta fyrir sér staðsetningu annars vegar á Íslandi og hins vegar segjum Póllandi þar sem í boði voru allt að 40% beinir stofnstyrkir. Þar er hins vegar annað sem er óhagstæðara og gerir það að verkum að við kannski stöndum sterkar að vígi í samkeppninni, við getum boðið mjög samkeppnishæft orkuverð frá endurnýjanlegum orkugjöfum og erum með þróaðri innviði og ýmislegt þróaðra í umhverfinu en sum önnur lönd. Við verðum að vona að sú skoðun sem ESA hefur núna tekið upp á orkusölusamningi Landsvirkjunar og flutningssamningi Landsnets valdi ekki neinum teljandi töfum á því að framkvæmdir geti hafist. Fyrir lá að endanlegar ákvarðanir um það yrðu teknar á næstu vikum þangað til þetta kom upp. Ég hef í sjálfu sér engar áhyggjur af því að þessir samningar standist ekki skoðun. Það er mikilvægt að árétta í því sambandi, og það þurfa þingmenn og stjórnmálamenn og aðrir sem um þetta ræða að hafa í huga, að eitt af því sem það snýst um er að þessir samningar voru gerðir á hreinum viðskiptalegum forsendum. Það er mjög mikilvægt að allir hafi í huga að það er sú víglína sem hér þarf að standa vörð um. Tími einhvers konar handafls þar sem menn beittu orkufyrirtæki eða flutningsfyrirtæki í opinberri eigu þrýstingi til að bjóða hagstætt verð til að landa slíkum verkefnum er liðinn. Sem betur fer veit ég ekki hvað oft á síðasta kjörtímabili ég fór með þá ræðu, og það er hægt að fletta því upp, vegna þess að stundum var sótt að manni með aðrar hugmyndir, að menn væru of stífir á því að fyrirtækin, ekki síst Landsvirkjun, gerðu núna samninga á viðskiptalegum forsendum og engu öðru. Það reynir heldur betur á það einmitt núna. Það er meðal annars til skoðunar að hér hafi eingöngu hrein viðskiptaleg sjónarmið ráðið för þegar kemur að því að ganga frá inntaki þessara samninga og verði og ekkert annað. Það er ég sannfærður um að eigi við í báðum tilvikum og hef af því engar áhyggjur. Svo mikið er víst að Landsvirkjun hafði skýr fyrirmæli um það frá stjórnvöldum á þeim tíma sem þessir samningar voru gerðir að viðskiptaleg sjónarmið og ekkert annað ætti að ráða för. Ég spái að þessi athugun muni leiða í ljós að þannig sé það og þá ætti ekki að vera ástæða til að hafa áhyggjur af málinu efnislega. Hitt er því miður ekki hægt að útiloka að þessi athugun geti tekið einhvern tíma. Það er mjög bagalegt. Við verðum að vona það besta í þeim efnum og heitum á stjórnvöld, fjármálaráðuneytið og atvinnuvega- og viðskiptaráðuneytið, og síðan fyrirtækin sem auðvitað svara fyrst og fremst fyrir þetta sjálf, því að þau gerðu þessa samninga án aðkomu stjórnvalda, að þeim takist mjög fljótt og vel að bregðast við erindi ESA, svara spurningum stofnunarinnar og vonandi fá það mál á hreint. Svo þarf ekki að hafa mörg orð um það að mikilvægi þessa verkefnis og ýmislegs sem því tengist er gríðarlega mikið, ekki bara fyrir þetta svæði eins og hér var nefnt heldur líka þjóðhagslega. Þetta er meðalstór fjárfesting sem mundi að sjálfsögðu hafa jákvæð áhrif á fjárfestingarstigið í landinu. Með tilkomu Vaðlaheiðarganga og bættra samgangna á svæðinu og að þessi mikla uppbygging fari af stað, bæði á sviði orkunýtingar og iðnaðarframleiðslu í Þingeyjarsýslum, sem gæti orðið upphafið að löngu og samfelldu uppbyggingarskeiði þar sem nýir áfangar kæmu svo inn í virkjunum og fleiri kaupendur orkunnar eða stækkanir á þeim iðnaði sem þarna er að fara af stað, hafa forsendur aukist til að gera Miðnorðurland eða Norðausturland að einu mesta hagvaxtarsvæði Íslands næstu árin. Og að sjálfsögðu er maður áfram bjartsýnn á að svo verði og vonar að það geti farið af stað sem fyrst.

Herra forseti. Ég ætla ekki að lengja þessa umræðu en við erum að fjalla um framlengingu á heimild til handa ráðherra til að skrifa undir ívilnandi samning vegna atvinnustarfsemi í landi Bakka. Vegna þess hve hættulega lítil fjárfesting er á landinu, og fjárfesting er það sem við munum lifa á í framtíðinni, börnin okkar munu borga skattana og ellilífeyrinn okkar, verðum við að gera eitthvert átak í því að örva fjárfestingu. Við ættum að skoða þessa samninga því að í þeim er akkúrat dæmi um það við hvaða aðstæður atvinnulífið gæti lifað. Það er greinilegt að umhverfi atvinnulífs á Íslandi er þannig að það er enginn áhugi eða hvati til fjárfestinga, hvorki í skattalögum né reglugerðarumhverfi fyrirtækja sem oft er mjög íþyngjandi eða því hvernig ríkið býr að umhverfi fyrirtækja með ljósleiðurum og öllu slíku. Ég skora á þær hv. nefndir þingsins sem fjalla um atvinnulífið, efnahags- og viðskiptanefnd, atvinnuveganefnd og fleiri, að skoða þessa samninga og sjá hvort við getum ekki létt einhverjum álögum af íslensku atvinnulífi þannig að hér brotni hlekkir sem halda því niðri og það fari aftur að fjárfesta.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka fyrir umræðuna um þetta mál. Sérstaklega vil ég segja að ræður hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar og annarra úr stjórnarandstöðunni hljóma eins og konfekt í eyrum okkar sem gerum okkur grein fyrir því hversu mikilvægur orkufrekur iðnaður er fyrir framtíðaruppbyggingu í okkar ágæta landi. Ég verð að segja að sú stefnubreyting sem birtist okkur í þessu máli hjá Vinstri grænum er mjög ánægjuleg og hlýtur að vekja með okkur vonir um að það náist víðtækari samstaða um skynsamlega nýtingu orkuauðlindanna í landinu til uppbyggingar og eflingar verðmætasköpun í okkar landi sem er okkur svo nauðsynleg. Það er alveg rétt að ríkisstjórnin á síðasta kjörtímabili hafði forgöngu um samninga um þessa verksmiðju. Það var ekki alveg óumdeilt hversu langt var gengið í þessum ívilnunum, en ég tek undir þau sjónarmið sem hafa komið hér fram um mikilvægi þess að stjórnvöld á hverjum tíma geti haft með þau mál að gera. Þó að best sé auðvitað að almennt umhverfi atvinnulífsins sé með þeim hætti að það laði að mikla og öfluga fjárfestingu getum við haft um það segja hvernig tekið er tillit til þess að við viljum efla byggð um allt land. Ég tel að það séu grundvallaratriði í því hvernig við hugsum þau stóru skref sem þarf að stíga í framtíðinni. Sú stefnubreyting sem birtist hjá Vinstri grænum í þessu máli er eins og ég segi mjög ánægjuleg. Hér er um að ræða verksmiðju sem mengar vissulega átta sinnum meira á hvert framleitt tonn en til dæmis álverksmiðjur sem menn hafa talað ósæmilega niður í umræðu um orkufrekan iðnað, einhvern besta iðnað sem við getum haft í landinu. Ég tel að það sé innan viðráðanlegra marka, það sé ekkert óeðlilegt við það og það sé miklu betra að slíkar verksmiðjur rísi hér sem nýta endurnýjanlega orkugjafa en séu ekki byggðar á nýtingu á raforku þar sem hún er framleidd með kolum og olíu. Það er vissulega áhyggjuefni að ESA skuli hafa séð ástæðu til að taka til skoðunar raforkusamningana sem þessu verkefni fylgja. Ég hef rætt þetta við þá sem hafa þekkingu á því máli og ég tel að við þurfum ekki að hafa miklar áhyggjur af því, en slæmt er ef það tefur eitthvað málið og við þurfum auðvitað að reyna að beita okkur eins og við getum í því að þær tafir verði ekki miklar og helst engar. Í dag er staðan þannig að Ísland er eina landið, í heiminum er mér næst að segja, a.m.k. í Evrópu og þó að við leituðum víðar fanga, þar sem hægt er að gera langtímasamninga við orkufrek iðnaðarfyrirtæki í fjölbreyttri atvinnustarfsemi, eina landið sem getur gert 15 ára samning. Þetta gefur okkur gríðarlegt forskot á það að geta laðað til okkar erlenda fjárfestingu og þá verðmætasköpun sem hér þarf að eiga sér stað vegna þess að það sem við Íslendingar þurfum á að halda er að nýta orkuauðlindir okkar til að auka gjaldeyrissköpun í samfélaginu. Það sést nú þegar efnahagslífið er að taka við sér, neysla að aukast og umsvif í öllu atvinnulífi og hjá heimilum sömuleiðis að viðskiptajöfnuður landsins er að gefa eftir. Við verðum að einbeita okkur að því að efla gjaldeyrissköpun þannig að við höfum efni á að skapa hér þau lífsgæði sem við viljum skapa. Rammaáætlun er lykillinn að því. Það er alveg ömurlegt hvernig farið var með svo augljóslega góða virkjunarkosti eins og raun ber vitni við afgreiðslu hennar í tíð síðustu ríkisstjórnar. Eftir að hafa hlustað á þingmenn minni hlutans geri ég mér vonir um að þeir sýni því skilning hversu mikilvægt það er að við stígum næstu skref í þessu. Við skulum gera okkur grein fyrir því að þau stóru verkefni sem nú eru á borði Landsvirkjunar, stór verksmiðja uppi á Grundartanga og tvær verksmiðjur suður í Keflavík, byggja á því að við förum í virkjunarframkvæmdir í neðri hluta Þjórsár og víðar. Öðruvísi verða þessi verkefni ekki að veruleika. Við getum ekki gefið þeim fjölmörgu aðilum sem núna leita hófanna á Íslandi um að setja upp atvinnustarfsemi tækifæri öðruvísi en að við stígum áfram skref í nýtingu orkuauðlinda okkar. Það er enginn að ganga á náttúruna með óábyrgum hætti þegar þessir virkjunarkostir eru undir. Þvert á móti tökum við til umfjöllunar og framkvæmda virkjunarkosti sem allir eiga að geta verið sammála um að eigi heima í nýtingarflokki rammaáætlunar og eru mjög nauðsynlegir til eflingar íslensku atvinnulífi og 

Virðulegi forseti. Eins og ég lýsti yfir við 2. umr. ákvað nefndin að taka þetta mál til skoðunar á milli 2. og 3. umr. Það komu ábendingar frá umsagnaraðilum um að kannski þyrfti að skoða tiltekin ákvæði betur, sér í lagi þá breytingartillögu sem nefndin í heild sinni lagði til. Við funduðum um efnið með ráðuneytinu. Í b-liðnum er ákvæði sem er ætlað að dreifa ákveðnum hluta tekna Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga til sveitarfélaganna á grundvelli hlutdeildar þeirra í heildarútsvarsstofni ársins á undan. Í því felst að tekjurnar dreifast í hlutfalli við stærð. Þetta var lagt til vegna tekjumissis sem sveitarfélögin verða fyrir vegna skattfrjálsrar úttektar séreignarsparnaðar samkvæmt lögum um séreignarsparnað og ráðstöfun hans til greiðslu húsnæðislána og húsnæðissparnaðar. Þegar nefndin fjallaði um málið lágu fyrir athugasemdir, þar á meðal frá Reykjavíkurborg, þess efnis að sú upphæð sem um ræðir mundi ekki nægja til að bæta sveitarfélögunum umræddan tekjumissi. Þá fæli ákvæðið í sér að hluti tekna jöfnunarsjóðsins er tekinn út fyrir sviga og honum ráðstafað á annan hátt en samkvæmt þeim reglum sem gilda um úthlutanir úr jöfnunarsjóði. Þannig mundi meira koma í hlut stærri sveitarfélaganna en þeirra minni. Við erum að ræða um mjög mikilvægan hlut sem er Jöfnunarsjóður sveitarfélaga. Það var einhugur í nefndinni um að þegar hún þyrfti að taka jafn stórar ákvarðanir og hér um ræðir þyrfti hún að gefa sér meiri tíma til að fjalla um málið og átta sig á öllum öngum þess. Það er enn viðhorf nefndarinnar. Ráðuneytið hefur hins vegar lýst því yfir að það muni strax hefja undirbúning að frumvarpi þar sem þetta ákvæði mun aftur koma inn, vonandi eins fljótt og auðið er eftir áramót, hugsanlega með einhverjum breytingum til að styrkja það. Við í nefndinni fögnum því að sjálfsögðu. Við höfum gagnrýnt ráðuneytið fyrir að koma of seint fram með mál og ráðuneytin hafa sýnt vilja til þess að bæta þau vinnubrögð. Nefndin er sjálfstæð og hún vill vanda sín vinnubrögð eins og hún hefur gert þannig að þetta verður niðurstaðan. Það er enginn skaði skeður fyrir sveitarfélögin. Það verða hugsanlega einhverjar tafir á greiðslum, en við munum gefa okkur tíma þegar frumvarpið kemur fram til þess að fara ítarlega yfir það, vanda umfjöllun okkar og reyna svo að afgreiða það úr nefndinni eins hratt og auðið er.

Virðulegi forseti. Við erum að ræða við 3. umr. frumvarp um breytingu á lögum um stuðning við nýsköpunarfyrirtæki, með síðari breytingum. Ég fagna því að ríkisstjórnin hafi ákveðið að framlengja þessi lög. Þegar þau voru sett á síðasta kjörtímabili var búin að vera mikil pressa á stjórnvöld að gera þetta í þó nokkuð mörg ár á undan og var því mikið fagnaðarefni þegar það var loksins gert á síðasta kjörtímabili. Að ákveðnu leyti kemur þetta okkur aftur inn í samkeppnina um nýsköpunarfyrirtækin á heimsvísu. Oft er hér um að ræða fyrirtæki í hugverkaiðnaði sem geta verið hvar sem er í veröldinni. Frumvarpið stuðlar líka að innri vexti fyrirtækja hér á landi sem stunda rannsóknir og þróunarstarfsemi. Þarna er um að ræða alveg ótrúlega mörg fyrirtæki. Við höfum fengið að heyra margar sögur af fyrirtækjum þar sem þessi stuðningur hefur skipt sköpum í starfsemi þeirra, gert þeim kleift að stækka og vaxa innan frá þannig að þau geti tekið næstu skref, tekið sprettinn inn í framtíðina og í það að verða burðug fyrirtæki hér á landi sem geta skapað hér atvinnu og vöxt. Þannig skapa þau líka landi okkar gott orðspor á ýmsum sviðum þegar kemur að rannsókn og þróun innan atvinnulífsins. Virðulegi forseti. Einhvern tímann var tekið saman hvar fyrirtæki sem nýttu sér þetta voru staðsett á landinu. Síðast þegar ég vissi var það ákveðið áhyggjuefni hversu fá fyrirtæki utan höfuðborgarsvæðisins nýttu sér þessa löggjöf. Ég vona að það hafi þróast til betri vegar vegna þess að fjölmörg fyrirtæki um landið allt geta nýtt sér hana. Ég vona að hún sé komin þannig á vitorð fyrirtækja og rekstraraðila um land allt að menn nýti sér hana í auknum mæli. Ég tek undir þær áhyggjur nefndarinnar, sem stendur einhuga að þessu máli, sem fram koma í nefndaráliti við afgreiðsluna fyrir 2. umr. af því sem fjallað er um í 1. gr. frumvarpsins. Þar er lagt til að fyrirtæki sem eigi í fjárhagsvanda falli utan gildissviðs laganna. Þetta má ekki túlka of vítt vegna þess að það er ekki skýrt í lögunum hvers lags fyrirtæki menn eiga þarna við. Það er mjög líklegt eins og fram kemur í ágætu nefndaráliti nefndarinnar að þetta verði túlkað þröngt, þ.e. að mörg lítil nýsköpunarfyrirtæki gætu hugsanlega fallið undir þessa skilgreiningu vegna þess að það er eðli starfseminnar á upphafsárunum að þau séu ekki endilega rekin með hagnaði. Ekki síst þess vegna eru þessi lög orðin til, til að styðja slík fyrirtæki þegar þau eru að stíga sín fyrstu skref. Annars er hætt við að eingöngu stærri fyrirtæki sem taka þátt í nýsköpunar- og þróunarverkefnum eigi rétt á stuðningi í gegnum þessa löggjöf. Þess vegna vildi ég koma hérna upp til að taka undir með nefndinni og ítreka að það þarf að fylgjast gríðarlega vel með því hvernig reglugerð ráðherra setur í framhaldinu til að tryggja það sjónarmið nefndarinnar að þetta hafi ekki neikvæð áhrif á lítil nýsköpunarfyrirtæki sem eru að byrja. Erindi mitt hingað upp er að brýna okkur öll til þess, ekki síst nefndina sjálfa, að fylgjast vel með þessu, fá að sjá reglugerðina sem verður sett í framhaldinu og vakta það síðan vel að þetta setji ekki slíkum fyrirtækjum skorður. Í annan stað vil ég brýna okkur þingmenn sem förum um landið og þekkjum vel til og hittum mörg fyrirtæki og rekstraraðila að við tryggjum að menn þekki þessa löggjöf þannig að fyrirtæki um land allt nýti sér hana eins og þau eiga rétt til.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi allsherjar- og menntamálanefndar um veitingu ríkisborgararéttar. Að þessu sinni bárust nefndinni 67 umsóknir um ríkisborgararétt á haustþinginu sem er talsvert meira en verið hefur að undanförnu. Samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga um ríkisborgararétt er það Alþingi sem getur veitt ríkisborgararétt með lögum. Að þessu sinni leggur meiri hluti nefndarinnar til að 34 einstaklingum verði veittur ríkisborgararéttur og vonumst við til að þetta frumvarp okkar hljóti skjóta og góða afgreiðslu í þinginu.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti fyrir 3. umr. frá meiri hluta fjárlaganefndar. Undir nefndarálitið skrifa auk mín hv. þingmenn Guðlaugur Þór Þórðarson, varaformaður fjárlaganefndar, Ásmundur Einar Daðason, Haraldur Benediktsson, Karl Garðarsson og Valgerður Gunnarsdóttir. Virðulegi forseti. Nefndin hefur haft frumvarpið til umfjöllunar eftir að það gekk öðru sinni til hennar þann 10. desember sl. Nefndin hefur fengið fulltrúa fjármála- og efnahagsráðuneytisins og mennta- og menningarmálaráðuneytisins á sinn fund, auk fulltrúa Isavia vegna fyrirhugaðra arðgreiðslna í ríkissjóð og 13 fulltrúa frá Ríkisútvarpinu og svo síðast fulltrúa Bankasýslunnar ásamt, eins og áður sagði, fulltrúum frá fjármálaráðuneytinu. Þá hefur nefndin aflað viðbótargagna frá ýmsum ríkisaðilum í þessari vinnu. Við meiri hlutanum gerum tillögu um eina breytingu á tekjuáætlun fjárlaga í samræmi við tillögu meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar um að endurskoða ívilnun bílaleigufyrirtækja vegna bifreiðainnflutnings þar sem lækkun á vörugjaldi verði ekki meiri en sem nemur 750 þús. kr. á hverja bifreið, en við 2. umr. var gert ráð fyrir að lækkunin gæti mest numið 500 þús. kr. á bíl. Tekjutap ríkissjóðs af þessum sökum er metið um 380 millj. kr. Einnig eru gerðar nokkrar tillögur um breytingar á öðrum hlutum frumvarpsins. Í breytingartillögu við 2. gr. um sjóðstreymi er gert ráð fyrir að lántökur lækki um 20 milljarða kr. og þær verði 60 milljarðar kr. í stað 80 milljarða kr. Þá er gert ráð fyrir að afborganir lána lækki um 2,8 milljarða kr. Nú er miðað við að ganga á handbært fé ríkissjóðs í Seðlabanka Íslands í stað lántöku. Minni afborganir stafa einkum af uppkaupum ríkisbréfa og breyttum gengisforsendum. Í breytingartillögu við 5. gr. sem fjallar um lántökur, endurlán og ríkisábyrgðir er lagt til að heimild til lántöku breytist úr 80 milljörðum kr. í 60 milljarða kr. og er það til samræmis við áform um minni lántökur. Lagt er til að við 6. gr. bætist heimild til handa fjármála- og efnahagsráðherra til að ganga til samninga við Vaðlaheiðargöng hf. um flutning á rúmlega 200 þúsund rúmmetrum af efni úr Vaðlaheiðargöngum á væntanlegt flughlaðssvæði við Akureyrarflugvöll. Í breytingartillögum við sundurliðun 4 (fjármál lánastofnana í C-hluta) felast einungis smávægilegar lagfæringar. Meiri hlutinn leggur einnig fram nokkrar tillögur um breytingar á gjaldahlið fjárlaga sem fela í sér að gjöldin hækki um 325,2 millj. kr. Svo er nokkuð áberandi hér í þessum breytingartillögum endurmat á verðlagsforsendum átta liða sem láðist að gera grein fyrir í 2. umr., en þarna er um að ræða að ýmsir sjóðir verða færðir með öðrum hætti í bókhald ríkisins. Niðurstaða fyrir 3. umr. fjárlaga er sú að afgangurinn sem lagt var af stað með í byrjun hefur lækkað örlítið og er þá heildarjöfnuður áætlaður 3.578,6 millj. kr. sem er, eins og ég sagði áðan, örlítið lægri en gert var ráð fyrir í frumvarpinu. Við í meiri hlutanum viljum vekja athygli á nokkrum málum án þess að gera sérstakar breytingartillögur sem varða þau og ég bendi á að hér má finna þær breytingartillögur sem við leggjum fram. Hæst ber þar að nefna að við leggjum til að heilbrigðisstofnanir á landsbyggðinni fái fyrir 3. umr. 100 millj. kr., ekki veitir af. Við leggjum áherslu á kynferðisafbrotamál sem er raunverulega verið að ljúka því að mörg þeirra mála sem fóru af stað eftir átak sem byrjaði 2012 eru komin á ákærustig, þannig að við erum að vinda ofan af þeim halla. Svo er einnig lagt til að lagt verði meira í málaflokkinn Hælisleitendur vegna þess að farið var í átak til þess að hælisleitendur þyrftu ekki að bíða úrlausna eins lengi. Þetta átak gekk vel. Nú verða hælisleitendur ekki fyrir eins miklum mannréttindabrotum vegna málshraða því að ferlið gengur hraðar fyrir sig og talið var að þyrfti örlitla uppbót upp á 50 milljónir til þess að láta þetta ganga enn hraðar fyrir sig svo hægt væri að vinna upp þann hala sem er á málaflokknum. Meiri hlutinn fer yfir það í textanum sem hann vill vekja athygli á. Í fyrsta lagi vekjum við athygli á málefnum Íbúðalánasjóðs en til viðbótar við fjárhagsvandræði sjóðsins sem lýst er í nefndaráliti meiri hlutans við 2. umr. hefur nefndin fengið rekstraráætlanir til næstu fimm ára í hendurnar. Þar kemur meðal annars fram að gert er ráð fyrir að árlegt tap á rekstri sjóðsins verði um eða yfir 3 milljarðar kr. og að uppsafnað tap yfir tímabilið nemi um 15 milljörðum kr. Þar af nemur virðisrýrnun útlána rúmlega 9 milljörðum kr. Þegar nánar er rýnt í forsendur áætlunarinnar sem Íbúðalánasjóður hefur skilað af sér er vaxtamunur sjóðsins svo lítill að hann skilar einungis tæplega 1 milljarði kr. upp í rekstrarkostnað sem nemur um 3 milljörðum kr. á ári. Vandamál sjóðsins liggja þannig í þáttum eins og ófullnægjandi vaxtamun, vanskilum skuldara og afskriftaþörf veittra lána sem leiða til kostnaðarsamra yfirtöku fullnustueigna. Undanfarin ár hafa fjármálastofnanir sem starfa á markaðsforsendum aukið verulega hlutdeild sína í lánveitingum til húsnæðislána og ætla má að í ár mæti þær ásamt lífeyrissjóðum stærstum hluta af þessari lánsfjárþörf. Í ár stefnir í að lánveitingar Íbúðalánasjóðs nemi einungis um 7 milljörðum kr. en uppgreiðslur eldri lána nemi um 27 milljörðum kr. Sjóðurinn veitti einungis 246 almenn íbúðalán á fyrstu sex mánuðum ársins 2014 en slík lán voru 468 á sama tímabili 2013. Þessi þróun bendir til þess að hlutverk sjóðsins á íslenskum húsnæðislánamarkaði fari hratt minnkandi. Framlög til sjóðsins hafa numið 53,5 milljörðum kr. frá árinu 2009 og allt of lengi hefur dregist að stjórnvöld uppfylli þá skyldu sína að grípa til aðgerða sem hafa það að markmiði að draga úr hallarekstri sjóðsins og áhættu í rekstri hans. Meiri hlutinn hyggst fylgja því eftir strax í byrjun næsta árs að knýja á um að gripið verði þegar í stað til aðgerða til að stöðva áframhaldandi taprekstur Íbúðalánasjóðs. Í öðru lagi hafa fjárhagsmálefni Ríkisútvarpsins verið til skoðunar hjá nefndinni. Meiri hlutinn telur mjög mikilvægt að sem allra fyrst verði brugðist við skuldavanda þess. Ljóst þykir að á næstu árum verði miklar breytingar á rekstrarumhverfi fjölmiðla. Meginmarkmið aðgerða ættu að vera að standa vörð um framleiðslu á innlendu dagskrárefni, menningarhlutverki Ríkisútvarpsins og almannaþjónustu jafnframt því að ná rekstrarlegu jafnvægi. Til þess að svo megi verða er óhjákvæmilegt að leita nýrra leiða í grunnþáttum stofnunarinnar, svo sem framleiðslu dagskrárefnis, húsnæðismálum og rekstri dreifikerfis. Samþætting fjölmiðla við aðra afþreyingu með breyttum fjarskiptum skapar ný tækifæri við miðlun á efni en um leið er nauðsynlegt að Ríkisútvarpið marki sér sérstöðu við hæfi. Meiri hlutinn styður hugmyndir stjórnar Ríkisútvarpsins um algera endurskoðun á húsnæðisþörf og sölu húsnæðisins að Efstaleiti 1. Væntanlegar sölutekjur nema umtalsverðum hluta af vaxtaberandi skuldum félagsins. Þá er rétt að breyta uppgjörsárinu nú þegar þannig að það miðist við almanaksárið eins og tilskilið er í lögum um fjárreiður ríkisins. En fyrir þá sem ekki vita þá miðast rekstrarár Ríkisútvarpsins við 1. september til 1. september, sem er afar bagalegt upp á áætlanir sem félagið þarf að gera á hverju ári. Ríkisframlag til Ríkisútvarpsins hefur hækkað um 486 millj. kr., eða um 15% á tveimur árum, að meðtalinni tillögu um hækkun á framlagi við 2. umr. Á sama tíma hefur verðbólga verið um 6%. Heildartekjur stofnunarinnar hafa aldrei verið meiri en nú, en á móti vegur að á síðasta rekstrarári hækkuðu almenn rekstrargjöld um 325 millj. kr. milli ára, eða um 7%. Hlutfallslega er hækkunin mest vegna yfirstjórnar, eða 40%, og dreifikerfisins, um 35%. Þegar afskriftum er bætt við rekstrargjöldin er enginn afgangur til að mæta fjármagnskostnaði sem nam 325 millj. kr. Fjárhagsvandi stofnunarinnar á sér fyrst og fremst rætur í gjaldahliðinni frekar en að um tekjuvanda sé að ræða og telur meiri hlutinn enga ástæðu til þess að gera frekari breytingar á framlögum til Ríkisútvarpsins og væntir þess að stjórnin leysi úr fjárhagsvanda stofnunarinnar miðað við þau framlög sem hún fær samkvæmt 14. gr. laga nr. 23/2013, um Ríkisútvarpið, fjölmiðil í almannaþágu. Nauðsynlegt er að bæði mennta- og menningarmálaráðuneytið og fjármála- og efnahagsráðuneytið fylgi þessum málum eftir. Í þriðja lagi bendir meiri hlutinn á nauðsyn þess að fyrir liggi miklu betri upplýsingar en nú gera varðandi hagnýtingu rammasamninga og útboða. Meiri hlutinn hefur ítrekað óskað eftir upplýsingum um þessi mál frá Ríkiskaupum, þar á meðal um hve margar stofnanir nýta sér þessar leiðir til þess að ná fram meiri hagkvæmni og sparnaði í rekstri og í hve ríkum mæli. Í ljós hefur komið að nauðsynlegar upplýsingar liggja ekki fyrir. Brýnt er að úr þessu verði bætt á fyrri hluta næsta árs með samstilltu átaki fjármála- og efnahagsráðuneytisins og Ríkiskaupa þannig að fyrir liggi hvaða stofnanir þurfa að bæta rekstur sinn til þess að tryggt sé að rammasamningar og útboð séu nýtt á sem allra flestum sviðum. Meiri hlutinn hyggst fylgja þessu verkefni frekar eftir á næstu vikum. Meiri hlutinn bendir einnig á mikilvægi þess að stjórnvöld vinni í samræmi við tillögur hagræðingarhóps ríkisstjórnarinnar til þess að ná fram enn frekari sparnaði í ríkisrekstrinum. Fyrir liggja upplýsingar sem benda til þess að sameining stofnana, t.d. heilbrigðisstofnana á landsbyggðinni, geti skilað meira en 5% lækkun gjalda án þess að þjónustan sé skert. Einnig er nauðsynlegt að stjórnvöld séu stöðugt tilbúin til að selja allar eignir sem ekki nýtast í rekstri ríkisins hverju sinni. Þá þykir rétt að vekja athygli á tillögu sem samþykkt var við 2. umr. um breytingu á liðnum 06-672 Flugvellir og flugleiðsöguþjónusta. Skýringartexti með tillögunni hefði átt að vera ítarlegri og geta hefði átt um að til viðbótar þeim flugvöllum sem nefndir eru til sögunnar vegna endurnýjunar búnaðar og uppbyggingar er einnig stefnt að uppbyggingu á Húsavíkurflugvelli. Einnig láðist að nefna að auk endurnýjunar á búnaði flugvallarins á Gjögri er fyrirhuguð framkvæmd við klæðningu vallarins. Þar að auki er gert ráð fyrir að allt að 50 millj. kr. af fjárveitingunni verði nýttar í tengslum við viðbót við 6. gr. fjárlaga þar sem nú er gerð tillaga um heimild til handa fjármála- og efnahagsráðherra til að ganga til samninga við Vaðlaheiðargöng hf. um flutning á rúmlega 200 þúsund rúmmetrum af efni úr Vaðlaheiðargöngum á væntanlegt flughlaðssvæði við Akureyrarflugvöll. Meiri hlutinn vekur einnig athygli á verkefni sem Landspítalinn hefur lengi stefnt að, þ.e. innleiðingu DRG-kerfis til framleiðnitengingar á fjárframlögum til spítalans. Tækifærið er orðið að veruleika með því að öll ákvæði laga um Sjúkratryggingar Íslands taka gildi nú. Spítalinn hefur unnið að þessu verkefni síðustu 14 árin og telur sig vera tilbúinn að hrinda því í framkvæmd. Hugmyndin er að Sjúkratryggingar geri samning um 25% fjármögnun spítalans eftir DRG-kerfinu, þ.e. framleiðnitengt á árinu 2016, og síðan 55% árið 2017. Mikilvægt er að tryggja sanngjarnan samning um framleiðslu en samkvæmt spítalanum hefur framleiðsla hans í heild, mæld með DRG-einingum, minnkað úr 45.232 árið 2012 í 43.480 árið 2013 þótt rekstrarkostnaður hafa aukist um 1,8 milljarða kr. á sama tíma. Þá er vakin athygli á því að áform um smíði nýrrar Vestmannaeyjaferju eru óbreytt. Unnið verður að fjármögnunarleiðum samhliða undirbúningi útboðs sem fyrirhugað er á fyrri hluta komandi árs. Virðulegi forseti. Breytingartillögurnar koma hér á eftir í nefndarálitinu. Eins og ég sagði í byrjun skrifa undir þetta álit auk mín hv. þingmenn Guðlaugur Þór Þórðarson, Ásmundur Einar Daðason, Haraldur Benediktsson, Karl Garðarsson og Valgerður Gunnarsdóttir. Mér er ljúft og skylt að mæla einnig fyrir breytingartillögu sem ég er flutningsmaður á og snýr að því að millifært verði frá aðalskrifstofu fjármála- og efnahagsráðuneytisins á liðinn 09-977 Bankasýsla ríkisins. Í frumvarpinu var gert ráð fyrir að Bankasýsla ríkisins yrði lögð niður um áramótin en nú er ljóst að hún starfar fram á næsta ár. Í frumvarpinu voru fjárheimildir aðalskrifstofu ráðuneytisins hækkaðar um 47 millj. kr. vegna verkefna Bankasýslunnar, en nú er lagt til að 33,6 milljónir verði millifærðar yfir á lið hennar. Fjármála- og efnahagsráðherra hyggst leggja fram frumvarp á vorþingi um meðferð á sölu eignarhluta ríkisins í fjármálafyrirtækjum og er því ætlað að leysa af hólmi lög nr. 88/2009, um Bankasýslu ríkisins, og lög nr. 155/2012, um sölumeðferð eignarhluta ríkisins í fjármálafyrirtækjum. Fjárveitingunni er ætlað að mæta rekstrarkostnaði Bankasýslunnar í sex mánuði á næsta ári, en endanlegt uppgjör í kjölfar niðurlagningar stofnunarinnar liggur ekki fyrir enn sem komið er og býður því frumvarps til fjáraukalaga á næsta ári. Niðurlagningin var ein af tillögum hagræðingarhóps ríkisstjórnarinnar sem ég átti sæti í og er gert ráð fyrir að til lengri tíma litið náist að minnka rekstrarkostnað ríkisins með þessari aðgerð. Þegar sú löggjöf um fyrirkomulag á málaflokknum liggur fyrir verða fjárheimildir vegna þessara verkefna endurmetnar, bæði hjá aðalskrifstofu ráðuneytisins og Bankasýslunni og fluttar viðeigandi tillögur í frumvarpi til fjáraukalaga fyrir árið 2015. Á þskj. 776 sést hvernig hreyfingarnar eru framkvæmdar af aðalskrifstofu fjármála- og efnahagsráðuneytisins yfir á liðinn 09-977 Bankasýsla ríkisins. Virðulegi forseti. Ég hef lokið máli mínu.

Hæstv. forseti. Ég vil spyrja formann fjárlaganefndar út í skýringartexta, vegna þess að hér er talað um að meiri hlutinn setji inn skýringartexta og frekari skýringar á framlagi til flugvallaviðgerða úti á landi. Mín spurning snýr að Háskólanum á Akureyri, því sama og ég spurði um við 2. umr. Ég tók því þannig að hv. þingmaður, formaður fjárlaganefndar, mundi útskýra það í ræðu sinni um nefndarálitið í 3. umr. Þetta er um þær 30 milljónir sem háskólinn fær á þessu ári en það er mjög merkilegt að meiri hluti nefndarinnar setur inn skilyrði um að 20 milljónir fari í kennslu í heimskautarétti en öll þessi upphæð verður að renna óskipt í rannsóknarmissiri eins og gert er við fjárauka fyrir þetta ár. Hv. þingmaður getur hér um skýringartexta, lögskýringartexta, var ekki rætt um þetta framlag til Háskólans á Akureyri í meiri hlutanum í fjárlaganefnd? Getur hv. þingmaður ekki komið og sagt okkur að þessar 30 

Virðulegi forseti. Það var mat meiri hluta fjárlaganefndar að hafa skýringartextann eins og hann er vegna þess að það er mat okkar þingmanna sem sitjum í meiri hluta fjárlaganefndar að vera í sókn fyrir skólann en ekki vörn. Eins og ég hef talað um prívat við hv. þm. Kristján Möller eru uppi mikil áform um að þessi ríkisstjórn haldi áfram að byggja upp háskólana úti á landi, ekki aðeins Háskólann á Akureyri heldur líka Háskólann á Hólum og Háskólann á Hvanneyri, þannig að þetta er einungis fyrsta skrefið í þeirri sókn sem við sjáum fyrir okkur. Jafnframt skal það upplýst einu sinni enn að það stóð aldrei til að setja meira en 10 milljónir í rekstur Háskólans á Akureyri, almennan rekstur, til að greiða upp rannsóknarmissiri fyrir árið 2015, því að við teljum að háskólinn og menntamálaráðuneytið þurfi að eiga mikið og gott samtal strax eftir áramótin til þess að Háskólinn á Akureyri verði sambærilegur, á sama stað 

Hæstv. forseti. Hér höfum við yfirlýsingu formanns fjárlaganefndar fyrir hönd stjórnarmeirihlutans um að meiri hluti fjárlaganefnd ætli að skipta sér af því hvernig akademísk stjórnun Háskólans á Akureyri fer fram. Við fengum að heyra einnar mínútu ræðu formanns fjárlaganefndar um það hvernig á að reka Háskólann á Akureyri. Ég er algjörlega ósammála þessu, virðulegi forseti. Það verður rætt frekar þar til því verður breytt. Það eru fordæmi fyrir því að breyta hér skýringartexta, eins og ég gat um áðan. Þetta er algjörlega ófullnægjandi. Það er algjörlega óforsvaranlegt að meiri hluti fjárlaganefndar sé að skipta sér af því hvernig háskóli er rekinn, sama hvort það er Háskólinn á Akureyri eða Háskóli Íslands. Virðulegi forseti. Ég tel að þessu þurfi að breyta og að formaður fjárlaganefndar verði að koma hingað fyrir hönd meiri hlutans og skýra frá því að þær 30 milljónir sem veittar eru til Háskólans á Akureyri séu án takmarkana og að það sé stjórnar skólans að ráðstafa þeim og ákveða hvað gert verður,  Af hverju er meiri hluti fjárlaganefndar að 

Virðulegi forseti. Ég átta mig ekki alveg á þeim æsingi sem á sér stað í þessum ræðustól því að til dæmis hv. þm. Össur Skarphéðinsson, samflokksmaður hv. þm. Kristjáns L. Möllers, hefur stutt þetta framtak frá byrjun og fór yfir það í ræðu í 2. umr. Mig langar að benda á að meiri hluti fjárlaganefndar lagði það jafnframt til fyrir 2. umr. að Háskólinn á Hólum fengi aukalega 40 eða 45 milljónir til að byggja upp svæðið á Hólum svo að skólinn væri betur í stakk búinn til þess að sinna reiðkennslu. Það fór alveg athugasemdalaust í gegn. Þar er að sjálfsögðu texti sem skilyrti þetta fjármagn. Það er einhver skjálfti í kringum þessa ákvörðun varðandi Háskólann á Akureyri. Ég fullyrði það að ég stend við hvert orð sem ég hef sagt, það á að hefja stórsókn 

Virðulegur forseti. Mig langar aðeins að spyrja út í stöðu Íbúðalánasjóðs í ljósi tölvupósts sem þingmenn í hv. fjárlaganefnd fengu frá stjórn sjóðsins. Það hefur ekki alveg legið fyrir hversu mikið tap Íbúðalánasjóðs verður af völdum skuldaniðurfellingarinnar og eins séreignarsparnaðarúrræðisins. Það eru nokkrar tölur á reiki. Miðað er við að það séu 1,3 milljarðar á ári og svo 2,4 út af flýtingunni. Mig langar bara til að spyrja hvort það sé ekki alveg öruggt að Íbúðalánasjóður fái greitt fyrir það tap sem af þessum skuldaaðgerðum hlýst. Það eru peningar sem eru umfram þá 80 milljarða sem alltaf er talað um í þessa aðgerð. Ég spyr hvort hv. formaður fjárlaganefndar sé með þá tölu á hreinu, 

Virðulegi forseti. Ég þakka kærlega fyrir þessa spurningu og að fá tækifæri til að svara henni hér. Þessar tölur liggja ekki enn þá fyrir því að svo virðist sem vel stætt fólk hafi óvart sótt um leiðréttinguna og ekki staðfest hana í desember þannig að við vitum ekki enn umfangið á þessum tölum. Það er vitað hve margir sóttu um en nú reynir á það hve margir staðfesta þá umsókn sem þeir sendu. Það voru gleðileg tíðindi sem gerðust í þingsal í gær þegar þingmenn samþykktu fjáraukalögin því að þá var formlega búið að hrinda skuldaniðurfellingunni af stað. Nú fara hlutirnir að gerast. Þar sem þingmaðurinn spurði sérstaklega um varúðargreiðslu til Íbúðalánasjóðs þá var gert ráð fyrir því í fjáraukalögunum að ríkið legði Íbúðalánasjóði til 2.400 milljónir vegna skuldaniðurfellingarinnar. Verði þetta minna en 2.400 milljónir verður það fært til baka í ríkisreikningi 

Virðulegur forseti. Ég þakka svarið. Mig langar aðeins í seinna andsvari að spyrja hv. þingmann út í sykurskattinn. Mér finnst það svo ótrúleg ráðstöfun að ætla að afnema vörugjöld og þá 3 milljarða sem ríkissjóður fær, af því honum veitir ekkert af þessum tekjum. Það er tillaga okkar í minni hlutanum að setja þær tekjur í heilbrigðiskerfið, að það sé eðlilegt. Við vitum ekki einu sinni hvort þessi lækkun skilar sér út í verðlagið ef út í það er farið. Er hv. formaður fjárlaganefndar sannfærð um að það sér rétt aðgerð að ríkið afsali sér þarna 3 milljörðum kr.? Er hún ekki sammála mér í því að það vantar mjög mikið peninga í geðheilbrigðisþjónustu, í heilbrigðiskerfið víða um land - við tölum mikið um Landspítalann, en það er víða fjárskortur - og að þarna er skattur sem er réttlætanlegt að innheimta? Ég veit ekkert hvort hann hefur einhver lýðheilsuáhrif, en það er réttlætanlegt að innheimta skatt af sykri.

Virðulegi forseti. Þarna erum við hv. þm. Brynhildur Pétursdóttir hjartanlega sammála. Ég heyrði fyrst af þessum hugmyndum um sykurskattinn hjá félaga mínum, hv. þm. Frosta Sigurjónssyni. Hann hefur verið að tala í þingflokki framsóknarmanna í allt haust og allan vetur um þessa leið sem endaði svo í því að minni hlutinn flutti breytingartillögu við afgreiðslu bandormsins í morgun eða í forsendum fjárlaga. Ég hvet þingmenn vegna þess að þetta er mikið lýðheilsumál - og Framsóknarflokkurinn hefur markað sér stefnu í lýðheilsumálum - til að taka höndum saman og vinna þetta á vandaðan hátt. Ár er ekki lengi að líða og helst vildi ég sjá þverpólitískan hóp sem mundi starfa að því að koma með tillögur um að afnema sykurskattinn, má vera í þrepum fyrir mér, en þetta er eitthvað sem við þurfum að vera sammála um því að auðvitað þurfum við á þessum tekjum að halda. Ég sé til dæmis mjög eftir þeim 380 milljónum sem fóru út úr fjárlögunum á einni nóttu þegar var ákveðið að 

Virðulegur forseti. Hv. þm. Vigdís Hauksdóttir sagði í ræðu sinni hér áðan að vandi Ríkisútvarpsins ætti fyrst og fermst rætur að rekja á gjaldahliðinni en ekki tekjuhliðinni og því væri ekki ástæða til að veita hærra framlag til Ríkisútvarpsins. Nú komu stjórnarmenn samhentir og stjórnendur á fund fjárlaganefndar og fóru yfir það hvað mundi gerast ef þessu yrði haldið fram, ef ekki kæmi aukið fjármagn inn í stofnunina. Það var ekki falleg mynd sem þeir drógu upp og þeir töluðu algjörlega einum rómi og skýrt um að það þyrfti að breyta dagskránni umtalsvert, útsendingartíma hugsanlega og fleiru. Ég vil spyrja hv. þingmann hvort hún dragi þetta í efa og hvort hún sjái aðrar leiðir í stöðunni eins og hún er ef fram heldur sem horfir en að draga saman í rekstri og breyta útsendingartíma og efnistökum.

Virðulegi forseti. Ég er nú ekki í starfi útvarpsstjóra né stjórnarmaður í RÚV þannig að ég tjái mig að sjálfsögðu ekkert um það hvernig ég sé fyrir mér rekstur Ríkisútvarpsins. En hitt get ég upplýst og fylgdi því eftir í grein í Morgunblaðinu í morgun, sem ég hef nú birt á vefsvæði mínu á netinu, að Ríkisútvarpið hefur aldrei fengið jafn háar greiðslur frá skattgreiðendum eins og fyrir árið 2015 og birtist hér í þessum fjárlögum. Ég þakka hv. þm. Oddnýju Harðardóttur fyrir að gefa mér kost á því einu sinni enn að leiðrétta þann misskilning og hálfsannleik sem gengur út um allt samfélagið. Þessi ríkisstjórn skilar öllum nefskattinum til RÚV. Nefskatturinn er um 3.700 milljónir. Það er með öllu óskiljanlegt út af hverju RÚV getur ekki haldið sig innan rammans. Ég veit að félagið er skuldsett af lífeyrissjóðsskuldbindingum, 

Virðulegur forseti. Nú var það svo að minni hlutinn bað um fund í fjárlaganefnd vegna málefna Bankasýslu ríkisins og þurfti að ganga svolítið eftir því og blanda þingflokksformönnum og forseta þingsins inn í það mál til að fá fund um málefni Bankasýslunnar, því svo virtist að það ætti að leggja hana af og flytja hlutverk hennar yfir í fjármála- og efnahagsráðuneytið án þess að til væri lagaumgjörð um hlutverkið og verkefnið allt saman sem gengur út á að fara með eignarhlut ríkisins í fjármálafyrirtækjum. Nú liggur fyrir breytingartillaga frá hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur þar sem hún gerir ráð fyrir að Bankasýslan starfi að minnsta kosti í hálft ár. Það er gert ráð fyrir fjármunum í það verk. Ég vil spyrja hv. þingmann hvað það var á fundi fjárlaganefndar síðdegis í gær sem varð til þess að þau sinnaskipti urðu og menn ákváðu að setja inn peninga og halda áfram með Bankasýsluna.

Virðulegi forseti. Þetta var alveg ágætur fundur ef út í það er farið. Þarna fengum við fulltrúa frá Bankasýslunni og fjármálaráðuneytinu. Skoðanir þessara aðila voru nokkuð skiptar. En eins og kom fram í máli fulltrúa fjármálaráðuneytisins þá var það alveg skýrt hvað hafði gerst, það er ekki komið fyrir þingið það frumvarp sem verið var að vonast eftir um niðurlagningu Bankasýslunnar eða það frumvarp, sem jafnvel er verið að tala um, sem breytir raunverulega hlutverki Bankasýslu ríkisins þannig að þetta varð úr. Ég taldi að fullar fjárheimildir og lagaleg stoð væri fyrir því að reka Bankasýsluna áfram, á þeim fjárheimildum sem markaðar eru í fjármálaráðuneytinu sem tilheyrði áður Bankasýslu ríkisins, en til þess að hafa þetta lagalega rétt var þessi leið farin. Ég lagði fram tillögu 

Virðulegi forseti. Ég hélt ég kæmist ekki að, það er ágætt að svo fór ekki. Mig langar að byrja á því að lýsa undrun minni á orðum er vörðuðu Háskólann á Akureyri. Mér hafði skilist að hv. þingmaður mundi staðfesta að ekki þyrfti að breyta skýringartextanum vegna þess að þetta færi til rannsóknarmissira. Það virðist ekki vera svo. Því miður tel ég að þetta sé ekki það sem við vorum að óska eftir að yrði gert og lýsi undrun minni á því. Ég skil það þannig að hún telji 

Virðulegi forseti. Ég er svolítið vonsvikin yfir því hvernig þeir þingmenn sem hafa komið hér fram í andsvör við mig úr Norðausturkjördæmi taka boðaðri stórsókn Háskólans á Akureyri.  Meiri hluti fjárlaganefndar ákvað að gera þetta á þennan hátt. Texti með breytingartillögum í fjárlagafrumvarpi er lögskýringargagn og ég fór yfir það, í fyrra andsvari við hv. þm. Kristján Möller, hvernig málin stæðu. Ég óska eftir því að hv. þm. Bjarkey Olsen komi af fullum þunga með okkur í meiri hlutanum í að byggja upp Háskólann á Akureyri til að hann fái það fjármagn 

Virðulegur forseti. Ég veit nú ekki alveg hvar ég á að byrja. Við lögðum til tillögu sem fólst í því að hækka framlög til Háskólans á Akureyri sem meiri hlutinn felldi. Þannig að ég er að sjálfsögðu til í stórsókn fyrir allt háskólakerfi á Íslandi og ekki síst fyrir Háskólann á Akureyri. Þegar því er haldið fram að Háskólinn á Akureyri hafi fengið sanngjarna úthlutun úr 617 millj. kr. pottinum þá segi ég nei. Ég hefði viljað sjá öðrum aðferðum beitt. Ég trúi því að að minnsta kosti einhverjir þingmenn innan meiri hlutans séu mér sammála og lít þar meðal annars til hæstv. forseta. Ég held að ef skipt hefði verið af einhverju viti úr þessum potti hefði þriðji stærsti háskólinn á Íslandi, Háskólinn á Akureyri, sem hefur staðið sig gríðarlega vel, eins og hér hefur margoft komið fram, í rekstri, sagt upp fólki, lagt niður brautir og annað því um líkt, hann hefði átt að fá meiri peninga úr þessum stóra potti. Virðulegur forseti. Það að koma hér sem formaður fjárlaganefndar og biðja mig um að vera með sér í stórsókn fyrir Háskólann  
            

Virðulegi forseti. Já, þetta er ágætt. Þess ber að geta að ég sem formaður fjárlaganefndar sendi þessa skiptingu milli háskólanna til menntamálaráðuneytisins aftur. Þegar skiptingin birtist meiri hluta fjárlaganefndar áttu einungis tveir háskólar að fá uppbætur á nemendur. Svo þegar þetta kemur til meiri hluta fjárlaganefndar aftur þá er þetta skiptingin. Ég hef margoft lýst því yfir að Háskólinn á Akureyri og háskólasamfélagið verður að athuga hvernig þessi skipting fór fram í ráðuneytinu. Jú, ráðuneytið hefur sett sína mælistiku á málið og útkoman varð sú að Háskólinn á Akureyri fékk 10 milljónir. Ég get ekki svarað fyrir menntamálaráðuneytið hvernig þeir stjórna sínum pottum eða hvaða mælistikur þeir nota. Ég hef bara ekki forsendur til þess. Við erum búin að vera að leita eftir þessum skýringum í allt haust. En eitt er víst, og það er alveg ljóst eftir þessa fjárlagagerð fyrir árið 2015, að það þarf að eiga sér stað stórkostlegt samtal milli  
            

Virðulegur forseti. Ég mæli hérna fyrir nefndaráliti 1. minni hluta fjárlaganefndar og undir það nefndarálit skrifar sú sem hér stendur. Fyrir 2. umr. lagði stjórnarandstaðan sameiginlega fram breytingartillögur til að sníða af helstu vankanta frumvarps til fjárlaga fyrir árið 2015. Skemmst er frá því að segja að ekki var tekið í útrétta sáttarhönd stjórnarandstöðunnar. Ef fallist hefði verið á tillögur stjórnarandstöðunnar hefði mátt koma í veg fyrir að sjúklingar greiði 1,9 milljarða kr. í gjöld árið 2015 fyrir heilbrigðisþjónustu og 25 ára og eldri hefði áfram verið tryggt aðgengi að bóknámi framhaldsskóla. Stjórnarmeirihlutinn heldur fast í fyrri áform og gerir þessar breytingar á grunnstoðum samfélagsins án þess að nein stefnumarkandi umræða hafi átt sér stað. Algjört lágmark hefði verið að samþykkja tillögur stjórnarandstöðunnar um að veita fjármuni til viðhalds á Landspítalanum og standa vörð um réttindi launafólks. Landspítalinn lekur og liggur undir skemmdum vegna myglu og maura. Ríkisstjórnin ætlar einhliða að skerða bótatímabil sem atvinnulausir eiga rétt á úr þremur árum í tvö og hálft ár sem mun bitna á mörg hundruð atvinnuleitendum. Samkomulag um starfsendurhæfingu er rofið með því að skerða fjárframlög til VIRK og um jöfnun örorkubyrði lífeyrissjóða sem mun leiða til þess að lífeyrir skerðist hjá verkafólki og sjómönnum á næsta ári. Með þessum aðgerðum er þríhliða samkomulag ríkisstjórnar, verkalýðsfélaga og atvinnurekenda, sem áður hefur alltaf verið hægt að treysta á í íslensku samfélagi, sett í uppnám og mun hafa áhrif á kjaraviðræður sem fram undan eru til hins verra. Ríkisstjórnin nær ekki að skapa sátt, hvorki í stóru né smáu og elur á sundrungu. Hún gengur gegn skýrri ályktun stjórnar RÚV um að útvarpsgjald lækki ekki heldur verði áfram 19.400 kr. á árinu 2015. Athygli vekur að meiri hluti stjórnarinnar er skipaður af ríkisstjórnarflokkunum og stjórnin er sammála í ályktun sinni. Tillaga í takt við áherslur stjórnar RÚV var lögð fram af stjórnarandstöðunni við 2. umr. en stjórnarmeirihlutinn felldi hana. Ríkisstjórninni var tíðrætt í allt haust um mótvægisaðgerðir vegna hækkunar matarskattsins sem hefur líka áhrif á menningartengda starfsemi, en hafnar tillögu stjórnarandstöðunnar um 50 millj. kr. viðbótarframlag til Bókasafnssjóðs höfunda, myndlistarsjóðs og tónlistarsjóðs. Standa á við áform um að skera niður framlag vegna þjónustu við þolendur kynferðisofbeldis þrátt fyrir að ítrekað hafi komið fram að málafjöldi sé mikill og niðurskurðurinn muni hafa neikvæð áhrif. Staðið er við lækkun á framlögum til öryrkja og eldri borgara sem gerð var tillaga um á milli 1. og 2. umr. Samkvæmt breytingartillögum meiri hluta fjárlaganefndar verður heildarjöfnuður á árinu 2015 aðeins 3,6 milljarðar kr. og það er ekki mikill afkomubati þegar við horfum fram á skuldastöðu ríkissjóðs. Samkvæmt áætlun ríkisstjórnarinnar í ríkisfjármálum er ekki gert ráð fyrir miklum afkomubata allt kjörtímabilið. Minni hluti fjárlaganefndar gerir enn tilraun til að slípa af helstu galla fjárlagafrumvarpsins og leggur fram breytingartillögur um framlag til reksturs heilbrigðiskerfisins fyrir sykurgjald og að RÚV fái hálfs árs aðlögun að breyttu rekstrarumhverfi sem lækkun útvarpsgjalds kallar á. Einnig eru fluttar tillögur um framlag til að flýta málum þolenda kynferðisofbeldis, til framkvæmda við Helguvíkurhöfn í Reykjanesbæ og til að fylgja eftir þingsályktunum um stafræna íslensku og um upplýsinga- og tjáningarfrelsi. Alvarleg staða er komin upp á vinnumarkaði ef tillaga ríkisstjórnarinnar nær fram að ganga um að skerða réttindi langtímaatvinnulausra með styttri bótatíma ásamt því að skerða framlag til jöfnunar á örorkubyrði lífeyrissjóða og til VIRK. Virðulegi forseti. Því miður voru þessi áform samþykkt fyrr í dag. Miðstjórn ASÍ hefur í yfirlýsingum sínum sagt að þessar ákvarðanir ríkisstjórnarinnar verði til þess að félagsmenn þurfi að búa sig undir átök á vinnumarkaði. Samtök atvinnulífsins hafa tekið undir með ASÍ og sagt að aldrei fyrr hafi stjórnvöld rofið einhliða samkomulag sem gert hefur verið við verkalýðsfélög og samtök atvinnurekenda. Tillaga minni hlutans um að staðið yrði við samkomulagið var felld af stjórnarmeirihlutanum við 2. umr. fjárlaga. Skerðing bótatímans hefur áhrif á mörg hundruð einstaklinga strax um áramótin. Sumir missa bætur með öllu þar sem fjárhagsaðstoð sveitarfélaganna miðast t.d. við að ef maki er með tekjur fær viðkomandi enga aðstoð. Aðrir fá aðstoð frá sveitarfélögunum en fjárhæðin er í öllum tilfellum lægri en atvinnuleysisbæturnar. Augljóst er að ákvörðunin mun auka líkur á fátækt hjá þessum hópi. Athygli er vakin á því að með þessari harkalegu aðgerð gagnvart langtímaatvinnulausum ætlar ríkisstjórnin að spara sér 1 milljarð kr. á sama tíma og hún leggur til afnám auðlegðarskatts upp á um 10 milljarða kr. Virðulegi forseti. Minni hlutinn gerir aðra tilraun til að bæta stöðu heilbrigðismála með flutningi breytingartillagna við 3. umr. Lagt er til að sykurgjald skili 3 milljörðum kr. í tekjur og þeim verði varið til styrkingar á heilbrigðiskerfinu. Lagt er til að fallið verði frá því að S-merktu lyfin fari inn í greiðslukerfið með öðrum lyfjum með 145 millj. kr. kostnaði sem sjúklingar hefðu greitt og að átak verði gert í geðheilbrigðismálum. Spítölum, heilsugæslum og heilbrigðisstofnunum verði gert kleift að vinna úr þeim kostnaði og lengingu biðlista sem kjaradeilan við lækna mun valda. Einnig er lagt til að aukið fjármagn verði veitt í viðhald á Landspítalanum enda heldur húsnæðið ekki vatni og er sums staðar heilsuspillandi. 1. minni hluti hefur miklar áhyggjur af þeirri alvarlegu stöðu sem heilbrigðiskerfið er í og undrast ráðaleysi stjórnvalda hvað það varðar. Formenn stjórnarandstöðuflokkanna hafa lagt til að sáttanefnd verði sett á laggirnar til að freista þess að leysa deiluna við lækna en á það hlustar hæstv. ríkisstjórn ekki. Vandinn vex á meðan ríkisstjórnin ræður ekki við lausn málsins. Á fund fjárlaganefndar komu stjórnendur og stjórnarmenn RÚV og fóru yfir stöðu stofnunarinnar. Ríkisútvarpið hefur víðtæku hlutverki að gegna samkvæmt lögum; menningarhlutverki, lýðræðishlutverki, öryggishlutverki og því að halda úti fjölbreyttri dagskrá og dreifa henni örugglega til landsmanna. Á fundinum voru fulltrúar RÚV á einu máli um að áætlanir í fjárlagafrumvarpinu og fyrirhugaðar lækkanir á útvarpsgjaldi, á árinu 2015 í 17.800 kr. og í 16.800 kr. á árinu 2016, mundu hafa afgerandi áhrif á dagskrá og útsendingartíma og óvíst væri hvort stofnunin gæti sinnt lögbundnu hlutverki sínu. Því yrði að breyta þeim fyrirætlunum og halda útvarpsgjaldinu óbreyttu sem er nú 19.400 kr. Minni hlutinn lagði fram slíka tillögu við 2. umr. en stjórnarmeirihlutinn felldi hana. Því mun minni hlutinn gera aðra tilraun nú með tillögu um að útvarpsgjaldið verði 18.600 kr. á árinu 2015. Þannig væri komið til móts við óskir stjórnarmeirihlutans um lækkun gjaldsins og til móts við stjórn RÚV um að gjaldið lækkaði ekki niður í 17.800 kr. Ljóst er að ef ekkert verður að gert hefur stjórnarmeirihlutinn komið Ríkisútvarpinu á kaldan klaka. Virðulegi forseti. Á fund fjárlaganefndar komu framkvæmdastjóri og formaður stjórnar Isavia ásamt fulltrúum frá fjármála- og efnahagsráðuneytinu. Tilefnið var tillaga meiri hluta fjárlaganefndar um að Isavia skilaði 700 millj. kr. arði í ríkissjóð á árinu 2015. Í máli stjórnenda Isavia kom skýrt fram að félagið sé ekki fært um að greiða arð í ríkissjóð enda standi fyrir dyrum fjárfestingar á Keflavíkurflugvelli fyrir um 40 milljarða kr. á næstu sjö til tíu árum. Hins vegar fögnuðu þeir þeirri ákvörðun meiri hluta fjárlaganefndar að leggja til 500 millj. kr. framlag til viðhalds á flugvöllum úti um landið. Áhersla var lögð á að halda þessum tveimur málum aðskildum og vegna ört vaxandi ferðamannastraums til landsins yrði að framkvæma og verja fjármagni bæði til viðhalds og uppbyggingar úti um land en einnig á Keflavíkurflugvelli. Ef félagið ætti að greiða arð þýddi það einfaldlega að lán yrði tekið fyrir framkvæmdum með tilheyrandi vaxtakostnaði. 1. minni hluti vill taka það fram að ekkert kostnaðarmat er til á frestun á viðhaldi flugbrautanna á Keflavíkurflugvelli en fram hefur komið að þar eru dýrustu flugbrautir landsins og að þær liggi nánast undir skemmdum. Þegar herinn annaðist viðhald á brautunum var varið um 1 milljarði kr. til þess ár hvert. Fyrsti minni hluti telur mikilvægt að 6. gr. heimild í fjárlagafrumvarpinu um eignfærslu á flugbrautum á Keflavíkurflugvelli verði skoðuð í því ljósi að bent var á af forsvarsmönnum Isavia að við það að færa flugbrautir á Keflavíkurflugvelli undir Isavia vex eigið fé fyrirtækisins um 7%, fyrirtækið fær hagstæðari lán og betra söluverð fengist fyrir félagið ef til sölu á því kæmi. Varað er við því að skref verði stigin sem leitt gætu til sölu Isavia og þar með sölu á flugbrautunum á Keflavíkurflugvelli, gangi eignfærslan eftir samkvæmt heimild í 6. gr. frumvarpsins. Gagnrýnt er að áform meiri hlutans um smíði nýrrar Vestmannaeyjaferju lágu ekki fyrir fyrr en rétt áður en frumvarp til fjárlaga var afgreitt úr fjárlaganefnd til 3. umr. Óásættanlegt er að í fjárlagafrumvarpið og í breytingartillögur fjárlaganefndar vanti fjármagn til að smíða ferjuna. Í nefndaráliti meiri hluta fjárlaganefndar segir aðeins að vinna skuli að „fjármögnunarleiðum samhliða undirbúningi útboðs sem fyrirhugað er á fyrri hluta komandi árs.“ Meiri hlutinn hefur ekki enn tryggt fjármögnun þessa mikilvæga verkefnis en setur fram óljósan texta um málið í nefndarálit sitt. Skilningsleysi virðist ríkja hjá stjórnarmeirihlutanum um mikilvægi öruggra samgangna til Vestmannaeyja og að unnið verði hratt og ákveðið að því verki að smíða nýja ferju. Forseti. Minni hlutinn leggur fram tillögu um fjárframlag til framkvæmda vegna viðlegukants við Helguvíkurhöfn. Mikilvægt er að jafnræði ríki á milli iðnaðarsvæða um fjárstuðning ríkisins á iðnaðarsvæðum úti um land. Nú hefur fyrirvörum verið létt vegna byggingar kísilvers á iðnaðarsvæðinu við Helguvík í Reykjanesbæ og framkvæmdir þar hafnar. Ríkisframlag vegna framkvæmda við Helguvíkurhöfn á árinu 2015 þarf að koma til vegna nauðsynlegra framkvæmda við höfnina fyrir starfsemi kísilversins. Engar tillögur eru þar um í frumvarpinu eða breytingartillögum meiri hlutans en minni hlutinn leggur til 180 millj. kr. framlag til verksins. Bankasýslu ríkisins var komið á fót með lögum nr. 88/2009. Bankasýslan á að leggja áherslu á endurreisn og uppbyggingu öflugs innlends fjármálamarkaðar og stuðla að virkri og eðlilegri samkeppni á þeim markaði, tryggja gagnsæi í allri ákvarðanatöku varðandi þátttöku ríkisins í fjármálastarfsemi og tryggja virka upplýsingamiðlun til almennings. Í starfsemi sinni er Bankasýslunni m.a. ætlað að gæta þess vandlega að kappkosta að efla og styrkja samkeppni á fjármálamarkaði. Lögin um Bankasýsluna byggjast á armslengdarsjónarmiðum. Í frumvarpi til þeirra laga er fjallað um að Bankasýslan verði rekin á faglegum forsendum með það að markmiði að byggja upp trúverðugt og traust fjármálakerfi til framtíðar og stuðla þannig að virkri og eðlilegri samkeppni á þeim markaði. Í lögunum kemur fram að Bankasýslan eigi að starfa í fimm ár en breyta þarf lögunum til að leggja hana niður, enda væri þá engin umgjörð til um þau mikilvægu verkefni sem Bankasýslan á að sinna. Ekkert fjármagn er ætlað í Bankasýsluna í fjárlagafrumvarpinu og þar stendur á bls. 417, með leyfi forseta: „Framlög hækka um 47,2 millj. kr. vegna verkefna sem áður var sinnt af Bankasýslu ríkisins, en samkvæmt lögum nr. 88/2009 fór hún með eignarhluti ríkisins í fjármálafyrirtækjum. Samkvæmt sömu lögum skyldi hún lögð niður árið 2014. Í ljósi þess að ríkissjóður fer áfram með eignarhluti í fjármálafyrirtækjum er fyrirhugað að verkefnin verði færð til aðalskrifstofu ráðuneytisins, en jafnframt er gert ráð fyrir að eignarhlutum í öðrum fyrirtækjum í ríkiseigu verði sinnt með sambærilegum hætti.“ Ætlunin er að fella verkefni Bankasýslunnar undir fjármála- og efnahagsráðuneytið án laga þar um. Það er ekki ásættanlegt þegar til stendur að selja eignarhluti ríkisins á árinu 2015 eins og fram kemur m.a. í yfirliti yfir sjóðstreymi ríkissjóðs á bls. 4 í fjárlagafrumvarpinu. Slík ráðstöfun er auk þess ekki til þess fallin að auka traust og trúverðugleika hvað varðar meðferð eignarhluta ríkisins í fjármálafyrirtækjum með neinum hætti. Auk þess hefur engum starfsmanni Bankasýslunnar verið sagt upp og því óvíst hvaðan eigi að greiða laun starfsmannanna á árinu 2015. Þessi lausatök um meðferð eignarhluta ríkisins í fjármálafyrirtækjum eru harðlega gagnrýnd af 1. minni hluta og óskiljanlegt er að stjórnarmeirihlutinn hafi ætlað sér að færa umsýsluna með sölu þeirra í hendurnar á hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra án lagaumgjörðar. Spyrja má um armslengdarsjónarmiðin og gegnsæi þegar svo er komið. Virðulegi forseti. Þegar sú sem hér stendur skrifaði þetta nefndarálit leit málið þannig út að hlutverk Bankasýslunnar færi undir fjármála- og efnahagsráðuneytið án lagaumgjörðar, en starfsmenn Bankasýslunnar hefðu þá ekkert að gera. Það var ekki búið að segja þeim upp en enginn vissi hvaðan ætti að borga þeim launin þannig að staðan var í algjöru uppnámi. En eftir að minni hluti fjárlaganefndar hafði þrábeðið um fund í fjárlaganefnd til þess að fara yfir þessi mál, það gekk meira að segja svo langt að leita þurfti til hæstv. forseta Alþingis til þess að koma á slíkum fundi, kom í ljós á þeim fundi að ekki var við stöðuna unað eins og meiri hluti fjárlaganefndar og hæstv. ríkisstjórn ætlaði að skilja við málið. Nú er því búið að leggja til rúmar 33 millj. kr. þannig að Bankasýslan geti starfað inn á árið 2015 og við hv. þingmenn tekið þá afstöðu til frumvarps um lagaumgjörð og hvað það er sem tekur við þegar Bankasýslan hefur verið lögð niður. Virðulegi forseti. Meiri hluti fjárlaganefndar setur fram í nefndaráliti sínu athugasemdir varðandi Íbúðalánasjóð sem ég skil þannig að meiri hlutinn gagnrýni stjórnvöld fyrir að standa sig ekki sem skyldi. Þetta stendur í nefndaráliti meiri hluta fjárlaganefndar, með leyfi forseta: „Framlög til sjóðsins hafa numið 53,5 milljörðum kr. frá árinu 2009 og allt of lengi hefur dregist að stjórnvöld uppfylli þá skyldu sína að grípa til aðgerða sem hafa það að markmiði að draga úr hallarekstri sjóðsins og áhættu í rekstri hans. Meiri hlutinn hyggst fylgja því eftir strax í byrjun næsta árs að knýja á um að gripið verði þegar í stað til aðgerða til að stöðva áframhaldandi taprekstur Íbúðalánasjóðs.“ Vissulega kemur þessi málsgrein í nefndaráliti meiri hluta fjárlaganefndar svolítið spánskt fyrir sjónir því að Íbúðalánasjóður býr náttúrlega við mikinn uppgreiðsluvanda og einnig vanda vegna vaxtamunar og skuldaniðurgreiðsla stjórnvalda hefur stórkostleg áhrif á sjóðinn, enda hefur stjórn Íbúðalánasjóðs sent frá sér yfirlýsingu og samþykkt sem hljómar svo, með leyfi forseta: „Stjórn Íbúðalánasjóðs gerir athugasemdir við það að verið sé að skilyrða bætur vegna höfuðstólslækkunar enda um að ræða lögbundnar skyldur ríkissjóðs, samanber lög nr. 35/2014, til þess að bæta tjón en ekki samningsatriði sem hægt er að skilyrða. Stjórn kallar eftir heildarumgjörð um bætur fyrir það tjón sem hlýst af leiðréttingu verðtryggðra fasteignalána. Kallað er eftir formlegum samningi með nákvæmum forsendum sem lagðar verða til grundvallar við mat á tjóni sjóðsins vegna úrræða stjórnvalda.“ Virðulegur forseti. Ég held að stjórnvöld þurfi að útskýra aðeins betur hver er staðan vegna þess að bæði í fjáraukalagafrumvarpinu fyrir árið 2014 og í fjárlagafrumvarpinu fyrir árið 2015 er talað um framlag til sjóðsins en það er skilyrt. En sjóðurinn á við þennan gífurlega vanda að stríða og stjórnin, sem er nú að meiri hluta skipuð af fulltrúum hæstv. ríkisstjórnar, er samhent í því að segja: Þið eruð að gera alls konar hluti sem hafa áhrif á stöðu sjóðsins og það eruð þið sem eigið að setja fram áætlanir um þessi mál. Virðulegi forseti. Þessi hæstv. ríkisstjórn sem nú hefur starfað í 18 mánuði hefur  Virðulegur forseti. Fleiri og fleiri eru að taka höndum saman til þess að mótmæla aðgerðum hægri stjórnarinnar sem hér hefur ráðið ríkjum í 18 mánuði. Ég spái því, svo að ég gerist nú völva í sölum Alþingis, að á árinu 2015 muni enn fleiri hópar sameinast gegn ríkisstjórninni og það verði annaðhvort til þess að hún taki sig saman og bæti sig eða hún verði að fara frá.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Oddnýju Harðardóttur fyrir ræðu hennar. Ég tek undir með henni þegar hún fjallar um mikilvægi þess að þau málefni sem heyra undir Bankasýsluna fái hér góða þinglega meðferð og þar séu tryggð þessi armslengdarsjónarmið. Meiri hluti fjárlaganefndar og ríkisstjórnin koma algjörlega þar inn með fjárveitingu og breytingartillögu sem ég fagna. Í öðru lagi langar mig að koma aðeins inn á Isavia og þá tillögu fjárlaganefndar að veita aukið fjármagn til að byggja upp innanlandsflugvelli. Í máli hv. þingmanns kom fram að þetta yrði til þess að draga úr eða flytja opinber störf. Það hefur komið fram m.a. hjá formanni Samfylkingarinnar að flytja ætti störf frá Keflavík í hinar dreifðu byggðir. Það sem Isavia sagði á þeim fundi var - staðreyndin er náttúrlega sú að flugvallarframkvæmdir í Keflavík eru fjármagnaðar annaðhvort með arði frá Isavia eða lántöku. Það hefur aldrei neitt komið fram um það að til standi að draga úr starfsemi í Keflavík. Það sem hins vegar kom fram sem hv. þingmaður gleymdi að minnast á 

Virðulegi forseti. Nú held ég að hv. þingmaður þurfi að lesa nefndarálitið örlítið betur því að hvergi var talað um að verið væri að færa störf frá Suðurnesjum út á land, heldur er það þannig að þegar félag sem ekki er þess megnugt að borga út arð stendur frammi fyrir mjög miklum fjárfestingum, upp á 40 milljarða næstu sjö til tíu ár, þá er ljóst að það verður að breyta þeim áætlunum og draga úr framkvæmdum. Þegar dregið er úr framkvæmdum við Keflavíkurflugvöll koma um leið færri störf en áætlað var á það svæði. Og það er nákvæmlega það sem stjórnendur Isavia sögðu á fundi fjárlaganefndar. Suðurnesin eru svæði sem hafa orðið verst úti og það þekkjum við öll hér. Með þessari aðgerð er verið að fækka störfum sem voru áætluð á næstu árum.  
            

Virðulegi forseti. Það kom ekkert fram í vinnu nefndarinnar um það að til stæði að draga úr þeim framkvæmdum sem stæðu yfir í Keflavík, alls ekki. Það sem kom fram, og ég segi það hér aftur, að Isavia hefur tvær leiðir til að fjármagna framkvæmdir sínar, annars vegar með lántöku og hins vegar með uppsöfnuðum hagnaði. Það kom ekkert fram um það. En það sem hryggir mig er að Samfylkingin skuli ekki koma af krafti inn í það þegar verið er að leggja til auknar fjárveitingar til innanlandsflugvalla í stað þess að gagnrýna það, eins og hv. þingmaður og formaður Samfylkingarinnar gerði og talaði um að verið væri að flytja störf frá Reykjanesi út á land. Hitt sem mig langar að spyrja hv. þingmann um snýr að Landspítalanum og heilbrigðiskerfinu - ég tek undir það að mikilvægt er að veita aukið fjármagn til heilbrigðiskerfisins - ég spyr hv. þingmann hvort það sé ekki rétt að meiri fjárveitingar séu núna til Landspítalans en voru í tíð síðustu ríkisstjórnar 

Virðulegi forseti. Það er leitt að hafa aðeins eina mínútu til að svara hv. þingmanni, sem er aðstoðarmaður hæstv. forsætisráðherra en jafnframt fulltrúi Framsóknarflokksins í fjárlaganefnd. Hvenær í ósköpunum hefur arður af ríkisfyrirtækjum verið markaðar tekjur? Eru það markaðar tekjur ef þú tekur út arð í Isavia? Gert er ráð fyrir 700 millj. kr. til Isavia, en jafnframt er tillaga um viðhald á flugvöllum úti um land upp á 500 millj. kr. og ég fagna því, ekki veitir af. Í nefndaráliti mínu stóð, ég fór yfir það áðan, að það skiptir máli að byggja upp bæði úti á landi og á Keflavíkurflugvelli. En það á ekki að hengja þetta tvennt saman. Þetta eru tvö ólík mál. Varðandi heilbrigðiskerfið, já, þá var alveg ljóst að við vorum í miklum vanda eftir efnahagshrunið. Við vildum byggja upp og vorum byrjuð á því reyndar. Við vorum hætt að skera niður árið 2012 og farin að gefa til baka 2013. Það þarf að gefa enn betur í og það þekkir hver einasti Íslendingur að heilbrigðiskerfið á Íslandi er í miklum vanda og setja þarf enn meira í það 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni ræðuna. Mig langar kannski fyrst og fremst að beina sjónum að tvennu. Annars vegar því sem hv. þingmaður kom inn á í ræðu sinni og varðaði aldurstakmörk inn í framhaldsskólann þar sem kemur fram að gert er ráð fyrir því að loka bóknámi fyrir fólki 25 ára og eldra. Mig langar til að spyrja hv. þingmann um umfjöllun og umræður í hv. fjárlaganefnd að því er varðar lögmæti þessarar ákvörðunar. Þá vísa ég einfaldlega til jafnræðissjónarmiða stjórnarskrárinnar og annarra greina í stjórnarskránni þar sem er kveðið á um það að hinu opinbera beri skylda til þess að sjá þegnum samfélagsins fyrir menntun. Ég vil spyrja hvort þessi umræða hafi yfir höfuð átt sér stað. Síðan vil ég spyrja hv. þingmann varðandi verklag við gerð fjárlaga og lagaheimild sem skilyrðing 

Virðulegi forseti. Varðandi framhaldsskólann og fjöldatakmarkanir sem þar standa fyrir dyrum höfum við fyrst og fremst rætt að þarna væri verið að borga kjarasamninga kennara með fjöldatakmörkunum. Það er hærra framlag með hverjum nemanda en þeim er fækkað og mörkin eru sett við 25 ára aldur. Við höfum ekki rætt jafnræði í því sambandi nægilega mikið. Mér finnst ábending hv. þingmanns mjög góð og það þarf að kanna hvort það að skilyrða við 25 ára aldur, að 25 ára og eldri hafi ekki aðgang að opinberu framhaldsskólakerfi þegar kemur að bóknámi, samrýmist stjórnarskránni. Mér finnst það punktur sem við þurfum að skoða vandlega og ég vona að það verði gert. Ef ekki af okkur hér í þinginu þá alla vega af þeim sem sækja 

Virðulegur forseti. Ég held að það sé einboðið þegar um er að ræða svo skýran texta eins og kemur fram í stjórnarskrá Íslands þar sem segir í 65. gr. að allir skuli vera jafnir fyrir lögum og njóta mannréttinda án tillits til kynferðis o.s.frv. og stöðu að öðru leyti, að það hljóti að eiga við aldur. Í 76. gr. segir, með leyfi forseta: „Öllum skal tryggður í lögum réttur til almennrar menntunar og fræðslu við sitt hæfi.“ Það hlýtur að minnsta kosti að teljast alveg ljóst að það beri að undirbyggja takmarkanir að þessu leyti með skýrri tilvísun í viðkomandi löggjöf. Mér vitanlega er ekkert í framhaldsskólalögunum sem segir til um að þetta sé heimilt. Slík umræða hefur ekki farið fram hér í þingsölum og að mínu viti er ekki um nein málefnaleg sjónarmið að ræða sem liggja til grundvallar þeirri ákvörðun nákvæmlega að nema staðar við 25 ár frekar en t.d. 42 eða 36 eða eitthvað allt annað. Ég tel að ef svo heldur fram sem horfir, ef haldið verður áfram með þetta hljóti einhverjir að leita réttar síns fyrir dómstólum 

Virðulegur forseti. Ég held að þetta þurfi að kanna betur. Við höfum í fjárlaganefnd meira verið að skoða reksturinn og hvað það þýðir fyrir rekstur skóla úti á landi þegar sveigjanleikinn er tekinn í burtu og nemendum fækkar. Hins vegar er þetta einmitt gott dæmi um það þegar stórum málum í skólastefnu landsins er laumað inn í fjárlagafrumvarp án allrar faglegrar umræðu. Það á eftir að taka faglegu umræðuna, bæði úti um land varðandi rekstur og uppbyggingu framhaldsskólakerfisins en líka varðandi jafnræði og réttindi eins og hv. þingmaður nefnir hér. Síðan varðandi skilyrði, svo að ég komi að fyrri spurningu hv. þingmanns, þá er mjög einkennilegt að hv. fjárlaganefnd sé að stýra stofnunum með alls konar skilyrðum: Þú færð þetta framlag, góði minn, ef þú gerir eins og við segjum þér að gera. Það hlýtur að orka tvímælis.

Frú forseti. Ég kem hér upp í andsvar við flokkssystur mína og biðst velvirðingar á því en erindið er brýnt. Ég er mjög tortryggin í garð áforma ríkisstjórnar Framsóknar- og Sjálfstæðisflokks varðandi einkavæðingu. Það liggur í loftinu vilji til að einkavæða ríkisfyrirtæki og almannaþjónustuna innan heilbrigðiskerfis og menntakerfis. Það er hérna heimildargrein 7.5 í 6. gr. varðandi að heimila fjármálaráðherra að afsala, í samráði við utanríkisráðuneytið, flugbrautakerfi, tengdu akbrautakerfi og flughlöðum á Keflavíkurflugvelli til Isavia ohf. Svo er talað um að það þurfi að standast þjóðréttarlegar skuldbindingar Íslands og svona, en þessir flokkar einkavæddu nú bankana og við vitum hvar hagsmunir almennings voru hafðir þar að leiðarljósi. Ég vil spyrja hv. þingmann út í þetta mögulega afsal, hvaða afleiðingar kynni það að hafa fyrir íslenskt samfélag?

Virðulegur forseti. Að mörgu leyti hef ég skilning á því að það sé betra fyrir félagið ef brautirnar yrðu eignfærðar. Það kemur líka gjaldtökunni við og staða félagsins er betri og lántaka auðveldari. Að vísu er Isavia með ágætiskjör á lánum sínum, svona svipað og íslenska ríkið, en stjórnendur fullyrða að ef brautirnar eru eignfærðar muni eigið fé aukast um 7% og það mundi gefa þeim betri stöðu. Að því leyti hef ég því skilning á málinu og einnig vegna gjaldtöku félagsins. Það sem ég hef áhyggjur af er einmitt það sem hv. þingmaður nefndi, þessi áform a.m.k. annars stjórnarflokksins í því að selja opinber hlutafélög, og hvar verðum við Íslendingar stödd á þessari eyju 

Ég þakka andsvarið. Ég velti fyrir mér í ljósi þeirrar eindregnu löngunar til þess að afsala fyrirtæki, þótt opinbert sé, grunnsamgöngukerfi og öryggiskerfi þjóðarinnar - ef Isavia hefur haldið því fram að þetta mundi auka eigið fé félagsins um 7%, hvernig eru þá flugbrautir sem þessar verðmetnar? Hvaða verðmat lá til grundvallar því? Í öðru lagi. Takist mönnum að búa til einhvers konar verðmat og afsala eignum, getum við þá gengið út frá því sem vísu að Isavia verði ekki selt? Er eitthvað sem kæmi í veg fyrir það að taka smá thatcherisma á þetta? Það eru nú ýmsir hrifnir af honum hér innan dyra.

Virðulegur forseti. 6 gr., þetta er heimildargrein og hana má raungera í samráði við viðkomandi nefndir í þinginu. Það er svolítið veikt, það er aðeins í samráði, það er ekki með samþykki. Ég tel því að við þurfum að endurskoða þetta og fara vel yfir það. Nú spurði ég fulltrúa fjármála- og efnahagsráðuneytisins hvort til væri verðmat á brautunum og það er alla vega ekki til opinbert verðmat og þeir treystu sér ekki alveg til þess að fara með tölurnar á fundi fjárlaganefndar Við vitum að minnsta kosti að það er ekki komið á þann stað að búið sé að fara faglega í gegnum það verðmat. Og auðvitað er ekki búið að selja brautirnar þó að búið sé að eignfæra þær. En við þurfum að halda vöku okkar varðandi þetta og sjá til þess að umgjörðin sé þá þannig að ekki sé hætta á því að þetta mikilvæga opinbera hlutafélag verði selt með 

Virðulegi forseti. Ég vil vekja athygli á því kostulega samtali sem átti sér stað hér á milli flokkssystranna Sigríðar Ingibjargar og  
            

Hv. þingmaður er beðinn að nefna þingmenn fullu nafni.

- Og hv. þm. Sigríðar Ingibjargar Ingadóttur. Nú er það þannig að ríkið er að afsala sér þessum flugbrautum til að minnka vaxtakostnað Isavia til að fjármagna uppbyggingu á Keflavíkurflugvelli. Að stilla því þannig upp að um einhverja einkavæðingu sé að ræða, á sama tíma og hv. þm. Oddný G. Harðardóttir talaði fyrir því að ríkið væri gegn þessum framkvæmdum, er bara algjörlega kostulegt, virðulegi forseti. Það að átta sig ekki á því að það þurfi að opna fleiri gáttir inn í landið og að það sé ekkert annað en sanngjarnt 

Virðulegi forseti. Mér finnst nákvæmlega ekkert að því að taka arð út úr fyrirtæki sem stendur þannig að mögulegt er að greiða út úr því arð. En þegar fyrirtæki stendur frammi fyrir stórkostlegum framkvæmdum upp á 40 milljarða á næstu sjö til tíu árum  Ef 700 millj. kr. eru teknar á árinu 2015 út úr félaginu þá þarf alla vega að breyta áætlunum, en það þarf þá að taka lán sem hefur í för með sér fjármagnskostnað sem aftur hefur áhrif á rekstur félagsins. Að tala í sama orði um uppbyggingu á flugvöllum úti á landi, fyrirgefðu, virðulegi forseti: Hvaða bull er þetta eiginlega?

Virðulegi forseti. Ég tala að sjálfsögðu í sömu andrá um uppbyggingu flugvallar úti á landi eins og uppbyggingu flugvallarins í Keflavík. Við viljum nefnilega stuðla að hvoru um sig, það er verkefni þessarar ríkisstjórnar. Ég gat ekki annað en minnst á þetta kostulega samtal í ljósi þess að hv. þm. Kristján L. Möller barðist fyrir því að styrkja eignarhluta Isavia til að hægt væri að fá lán frá Norræna fjárfestingarbankanum í þá sömu uppbyggingu, sem er svo harðlega gagnrýnd hér úr ræðustól af tveim flokkssystrum hans. Mig langar til að spyrja, vegna þess að Samfylkingin virðist vera eini flokkurinn sem gagnrýnir þetta fyrirkomulag: Er allur þingflokkurinn sammála því? Er hv. þm. Kristján L. Möller sammála því að það sé gagnrýnt hér af fulltrúa Samfylkingarinnar að við séum að nota hinn mikla arð, alveg eins og Norðmenn og Finnar gera, til að byggja upp fleiri 

Virðulegi forseti. Af því að minnst er á Norræna fjárfestingarbankann þá kom það einmitt fram á fundi fjárlaganefndar, frá stjórnendum Isavia, að þegar bankinn frétti af því að ríkið ætlaði grípa fram fyrir hendurnar á stjórn félagsins og taka út fjármuni þá hringdi bankinn og sagði: Heyrðu, hvað er að gerast með þetta félag? Hvað er í gangi? Auðvitað er það algjörlega fáránlegt að fjárlaganefnd leggi til að gripið sé inn í stöðu félagsins en stjórnin hunsuð. Virðulegi forseti. Hér er 

Rétt.

Það kemur að því  
            

Virðulegi forseti. Þetta er hressandi í upphafi dags meðan veðrið geysar úti.  Það kemur fram í nefndaráliti 2. minni hluta fjárlaganefndar við 2. umr. um frumvarpið sem er til umfjöllunar margháttuð gagnrýni, þrátt fyrir að við getum glaðst yfir því að bæði stjórnarandstaðan og almenningur í landinu höfðu þannig áhrif að tekist hefur að sníða nokkra vankanta af þessu frumvarpi á milli umræðna. En töluvert af þeirri gagnrýni sem ég setti fram í fyrra nefndaráliti mínu, m.a. um stefnumörkunina, á enn við. Mér finnst fjárlagafrumvarpið enn þá bera allt of mikinn keim af eindreginni hægri stefnu sem og umræðurnar af hálfu stjórnarliða og höfnun þeirra á breytingum minni hlutans, sem vel að merkja miðuðu að því að styrkja og efla almannaþjónustu og velferð almennings. Þær eru af sama toga og einnig samstaðan um að vernda hagsmuni þeirra efnuðu sem lýsir sér í undanhaldi á skattheimtu af þeim sem hafa það betra í samfélaginu. Frumvarpið ber skýrt með sér hvernig stjórnvöld fara með þau völd sem þeim var trúað fyrir af kjósendum. Ég tel fulla ástæðu til að vara við þessari stefnu. Ég lýsi líka andstöðu við hana og minni á að stuðningsflokkar ríkisstjórnarinnar, Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur, bera einir ábyrgð á þessu frumvarpi, veikleikum þess og afleiðingum. Ég ætla að fjalla nánar um einstaka liði og þætti frumvarpsins og fara yfir það sem mér finnst helst vera að. Það sem ég tek fyrir er að sjálfsögðu ekki tæmandi listi. Mikil umræða hefur farið fram um þá fyrirætlan stjórnvalda að draga verulega úr tekjum Ríkisútvarpsins. Stjórn RÚV kom á fund fjárlaganefndar og gerði henni ljóst, eins og hér hefur verið rakið, að sá niðurskurður sem áformaður er þýðir gagngerar breytingar á starfsemi þessa eina ljósvakamiðils í landinu sem almenningur á og starfar fyrir hönd almennings, hann þýðir verulegan samdrátt á öllum verkefnasviðum. Við vitum öll að niðurskurðurinn mun verða til þess að veikja starfsemi RÚV þannig að verulega verður vegið að lögbundnu verkefni Ríkisútvarpsins. Ég hef ekki viljað togast mikið á um tölur, ég held að menn séu komnir í ógöngur þar en það er samt hægt að ræða að auglýsingatekjur RÚV, sem eru auðvitað töluvert mikilvægur tekjustofn, hafa lækkað um 7% á síðasta rekstrarári, eða um 140 milljónir, fyrst og fremst vegna breytinga sem lagasetningin hafði í för með sér, þannig að talað er um að áhrifin geti jafngilt um 200 millj. kr. lækkun á ársgrundvelli. Ég hef rætt það áður að dreifikerfið þarfnast viðhalds og endurnýjunar. Það eru í kringum 140 milljónir. Svo er samningur um stafræna dreifingu til Vodafone til 15 ára. Í nýju lögunum er gert ráð fyrir kaupum á dagskrárefni frá sjálfstæðum framleiðendum. Það er líka gert ráð fyrir því að það fari úr 4,5% í 10% af heildarþjónustutekjum sem RÚV fær frá stjórnvöldum. Það er líka vert að minnast þess að samningurinn sem ráðherra hefur gert við Ríkisútvarpið samkvæmt 4. mgr. 2. gr. útvarpslaga þarf að tryggja aðgengi og þjónustu við fatlað fólk sem af einhverjum ástæðum getur ekki nýtt sér hefðbundna fjölmiðlaþjónustu. Að sjálfsögðu kostar það fjármuni. Þetta er fátt eitt af því sem kemur með lögunum, er íþyngjandi fyrir rekstur Ríkisútvarpsins og ég held að hafi ekki verið gætt nógu vel að. Það hefur mikið verið rætt um að þetta sé skattur á alla. Við skulum minnast þess að þetta er vissulega skattur á þá sem eru 16–70 ára en viðkomandi verður að hafa yfir 1.559 þúsund í laun á ári og svo eru auðvitað líka lögaðilarnir sem borga gjöld. Ég tel að með skrefinu sem hér er verið að taka sé um leið tekið óheillaskref fyrir miðlun og sköpun menningar í landinu, vandaðan og óháðan fréttaflutning og gagnrýna umræðu um stjórnmál og almenn þjóðfélagsmál. Annað sem mig langar að koma inn á, og við höfum verið að reyna að tala fyrir, er þingsályktunartillaga sem samþykkt var af þeim þingmönnum sem þá sátu í sal og hefur fengið nafnið Stafræn íslenska. Þann 12. maí 2014, á 143. löggjafarþingi, var samþykkt þingsályktun um aðgerðaáætlun um notkun stafrænnar íslensku í stafrænni upplýsingatækni. Ég er ekki viss um að allir viti nákvæmlega um hvað málið snýst. Mér hefur að minnsta kosti fundist það í þeim samræðum sem ég hef átt um þetta mál. En samkvæmt þessari samþykkt var skipuð nefnd sérfræðinga í málvísindum og upplýsingatækni til að gera áætlun um aðgerðir til þess að gera íslensku gjaldgenga í stafrænni upplýsingatækni og stuðla að notkun hennar á þeim vettvangi. Skipun nefndarinnar dróst alllengi, en í byrjun september var henni þó komið á laggirnar og hefur hún nýlegar skilað menntamálaráðherra skýrslu og áætlun um aðgerðir sem nauðsynlegt er að ráðast í á næstu árum til að gera íslensku nothæfa og gjaldgenga í stafrænu umhverfi. Ráðherra hefur ekki enn þá gert efni umræddrar skýrslu uppskátt, en fram hefur komið að fyrstu skref í aðgerðum vegna stafrænnar íslensku snúist um íslenska talgreiningu og er talið að það verkefni kosti í kringum 90 millj. kr. Við lögðum til að 20 milljónum yrði varið í þessu skyni, þ.e. fyrir árið 2015, því að það fé dygði til þess að koma verkefninu á góðan rekspöl. Það hefur margoft verið vakin athygli á því að um þessar mundir eykst stafræn notkun tungumála hratt og næsta víst að þau tungumál sem ekki halda í við þá þróun muni eiga erfitt uppdráttar. Mikið starf hefur því verið unnið víða um heim við að finna og þróa aðferðir til að nota tungumál í stafrænu umhverfi. Slík tækni er komin af tilraunastigi og er mjög víða notuð. Sökum þess að hvert og eitt tungumál er gætt sérstökum eiginleikum þarf að laga grunntæknina að sérkennum hvers þeirra. Ætli Íslendingar að nota þjóðtungu sína á þessu sviði í framtíðinni en ekki eitthvert erlent tungumál er ekki seinna vænna að leggja grunninn að því. Stjórnvöld hafa hafnað því að leggja fram fé í þetta verk, eins og gerðist við 2. umr. fjárlaga, og ætla með því að heykjast á því að tryggja komandi kynslóðum tækifæri til að nota íslensku í stafrænu umhverfi. Með því tel ég að verið sé að grafa undan tilverugrundvelli tungumálsins og um leið er verið að kasta á glæ tækifærum til hagkvæmni og sparnaðar sem felast í stafrænni beitingu tungumála. Til að upplýsa fólk aðeins um hvað þetta snýst þá væri það þannig að ræða þeirrar sem stendur hér akkúrat núna væri tekin upp og færð á stafrænt form og þyrfti ekki að lesa hana yfir og endurrita af hálfu ritara. Þetta er því mikill tímasparnaður. Það yrði að sjálfsögðu einhver sem rétt renndi yfir textann, en hann væri kominn á stafrænt form. Læknar gætu talað við mynd sem þeir væru að taka af sjúklingi, í staðinn fyrir að nota digtafón og þurfa svo að skrifa það upp á samtalið sér stað beint. Þetta er gríðarlegur sparnaður og getur verið mikið öryggistæki víða. Ég held því að þetta sé afskaplega gott mál og ber þá von í brjósti að við náum að koma þessu verkefni af stað. Ég held að þegar á reyni vilji allir stuðla að því að við getum nýtt okkur íslenskuna á sem flestum stöðum og létt okkur vinnuna. Virðulegi forseti. Við í minni hluta fjárlaganefndar höfum lagt fram nokkrar breytingartillögur. Eitt af því sem við lögðum fram fyrir 2. umr. og var fellt, eða öllu heldur kallað til baka, var úrræði fyrir þolendur kynferðisofbeldis og bar það árangur þótt því miður væru ekki lagðar nema 20 milljónir í úrræðið. Ég tel að það sé vanmat á umfangi og mikilvægi þessa málaflokks. Þolendur kynferðisofbeldis verðskulda engan veginn svona sinnuleysi. Það vekur hjá manni furðu að það fé sem er veitt rennur aðeins til tveggja lögregluembætta landsins, ríkislögreglustjóra og lögreglustjóra höfuðborgarsvæðisins. Maður hugsar um það hvers þolendur kynferðisofbeldis í öðrum landshlutum eigi að gjalda. Þarf að sækja alla þjónustu og gera alla hluti erfiðari með því að hafa þetta eingöngu á höfuðborgarsvæðinu? Það er góðra gjalda vert og ég er glöð yfir því að þessa 20 milljónir voru settar í málaflokkinn, en ég tel að það hefði þurft að gera betur. Þá vek ég athygli þingheims á því að það vekur undrun, mína að minnsta kosti, að rúmlega tvöföld sú upphæð sem veitt er til úrræða fyrir þolendur kynferðisofbeldis rennur til öryggisgæslu við aðsetur forseta Íslands á Bessastöðum. Því spyr ég: Hvað hefur orðið til þess að veikja öryggi forseta Íslands svo mikið að nauðsynlegt sé að verja fremur fé til gæslu hans en til þolenda kynferðisofbeldis? Á sama tíma stærir forsetinn sig af því að hér sé allt svo öruggt og hér þurfi ekki að vera gæsla o.s.frv. Það er ekki góður forgangur að skipa málum á þennan hátt. Heilbrigðismálin hafa verið mikið til umfjöllunar og ekki að ósekju. Það sem hér hefur gerst á undanförnum mánuðum hefur orðið til að beina athygli okkar hvað eftir annað að þeim mikla vanda sem við er að fást í heilbrigðiskerfi landsmanna, þ.e. Landspítalinn, háskólasjúkrahúsið okkar sem er auðvitað þjóðarsjúkrahús allra landsmanna og mikilvæg rannsókna- og kennslustofnun. Það hefur svolítið gleymst líka í því samtali sem við höfum reynt að eiga við meiri hluta þingsins. Þessi stofnun býr við, eins reyndar margar aðrar, viðvarandi rekstrarvanda og hvert ár sem líður án þess að brugðist sé við hnignandi hag þessarar mikilvægu starfsemi veikir starfsþrek og dug stofnunarinnar og stjórnvöld hafa ekki gripið til trúverðugra ráðstafana til að marka Landspítalanum braut til framtíðar sem öflug heilbrigðisstofnun í almannaþágu. Lausatök stjórnvalda á heilbrigðismálum eru mikil og hafa þau komið skýrt fram í starfi fjárlaganefndar og eru gagnrýniverð þar sem annars staðar. Sleifarlagið er allt of oft einkennandi fyrir störf nefndarinnar og kom það meðal annars í ljós þegar unnið var að lokafrágangi frumvarpsins núna fyrir 3. umr. en þá bárust meiri hluta nefndarinnar fyrirmæli um að leggja til viðauka við nefndarálitið sem greiða átti atkvæði um og var það gert. Þarna voru lagðar til og gerðar breytingar sem voru aldrei kynntar í nefndinni né komu þær til umræðu þar. Það var svo sem búið að boða þá umræðu í janúar en þetta er svolítið sérkennilegt og lýsir kannski mörgu sem við höfum drepið á í umræðunni um það hvernig ríkisstjórnin hegðar sér, hún framkvæmir fyrst og hugsar svo í of mörgum tilfellum. Þær breytingar sem þarna voru lagðar fram geta haft umtalsverð áhrif á rekstur Landspítalans og því ber okkur að leggja áherslu á að áhrifin verði könnuð verulega áður en lengra er haldið. Það er hægt að hafa langt mál um ástand heilbrigðiskerfisins og dugleysi stjórnvalda á þeim vettvangi en mig langar helst að vekja athygli á málefnum barna- og unglingageðdeildarinnar, BUGL, sem er hluti Landspítalans og sætir þar með niðurskurði eins og önnur starfsemi hans, og hefur gert, þrátt fyrir að hér sé talað um mikla innspýtingu. Það er í sjálfu sér gott og blessað að þessir fjármunir skuli settir í starfsemina en það er löngu ljóst að þeir duga ekki til. Það er vert að vekja athygli á því að í fyrra voru rúmlega sjö þúsund komur skráðar á göngudeild BUGL og það segir töluvert um þörfina fyrir þjónustuna sem þar er veitt. Ég held að það sanni svo ekki verður um villst að ekki er nein ástæða til niðurskurðar þar, frekar þörf á hinu gagnstæða. Þá vil ég vekja athygli á því að þingheimur, meiri hluti, greiddi atkvæði gegn viðbótarfjárveitingu frá minni hlutanum sem var til atkvæðagreiðslu við 2. umr. upp á 250 milljónir, þar af voru 50 milljónir ætlaðar og eyrnamerktar BUGL. Það er líka þannig að ástæða er til að hafa áhyggjur af þjónustu Barnaverndarstofu úti á landsbyggðinni. Það hefur komið fram þau hafi komið á fund fjárlaganefndar og ástandið er ekki gott, hvorki í höfuðborg Norðurlands né víða annars staðar um landið. Þessi mál hafa ekki fengið nægilegan stuðning af hálfu stjórnvalda og er gjarnan vísað til þess að sveitarfélögin eigi að sjá um ákveðna hluti, en barna- og unglingageðþjónusta á Akureyri hefur þjónustað miklu meira en Norðausturkjördæmi, hún hefur þjónustað norður í Skagafjörð og víða. Þetta er bágborin staða og enginn starfandi barna- og unglingageðlæknir á Sjúkrahúsinu á Akureyri. Því miður ákvað ríkisstjórnin að styðja ekki við þetta úrræði þrátt fyrir að flestir, held ég, séu meðvitaðir um að það er ekki gott ástand í þessum málum á landinu. Annað sem hefur verið rætt töluvert mikið og stjórnvöld hafa gripið til er að auka greiðsluþátttöku sjúklinga vegna svonefndra S-merktra lyfja. Þau lyf eru ætluð langveiku fólki með þungbæra sjúkdóma sem ýmist þarf að fá lyfjagjöfina á heilbrigðisstofnun eða fær aðstoð við hana í heimahúsi. Það er svo merkilegt að síðarnefndi hópurinn verður látinn greiða hærra gjald, þ.e. þeir sem fá lyfin heima. Umrædd lyf eru að jafnaði sérhæfð og dýr í samræmi við það. Það er auðvitað lágkúrulegt að heimta hærra lyfjagjald af fólki sem flest hvert er haldið sjúkdómi sem hamlar því og getur jafnvel ekki aflað sér tekna þar sem það er of veikburða eða eitthvað slíkt til þess, margt hvert, að sjálfsögðu ekki allt. Því get ég ekki annað en mótmælt því misrétti sem þessi hópur er beittur og felst misréttið í því að þeir sem taka inn lyfin heima greiða fyrir þau að hluta en ekki þeir sem liggja á sjúkrastofnun. Samt er dýrara að liggja á sjúkrastofnun og ætti að vera ódýrara að veita þessa þjónustu utan hennar. Síðan vil ég vekja athygli á því að það vantar í kringum 50 milljónir til þess að hægt sé að reka Sjúkrahúsið á Akureyri hallalaust á næsta fjárlagaári. Í stað þess að skapa grundvöll fyrir hallalausan rekstur þessarar mikilvægu stofnunar, þetta er næststærsta sjúkrahús landsins og öryggissjúkrahús líka á stóru svæði, eru frekar settir fjármunir í flytja Fiskistofu til Akureyrar. Það kostar 70 milljónir bara af byggðaáætlunarlið, fyrir utan að það kostar 205 milljónir, en þau 20 störf sem sögð eru skapast við það finnst ríkisstjórninni mikilvægari en að leggja 50 milljónir til Sjúkrahússins á Akureyri þannig að það geti starfað innan áætlunar. Fiskistofumálin eru áform sem eru lítið rædd og ekki undirbúin af þinginu og hafa ekki fengið neina sérstaka umræðu eða meðferð og manni finnst að tilgangurinn sé látinn helga meðalið því að eins og við höfum öll orðið vör við er viðbúið að starfsemi stofnunarinnar bíði einhverja hnekki af, vegna þess frumhlaups sem átti sér stað. Það hefur ekkert að gera með það hvort mér finnst að Fiskistofa eigi betur heima á Akureyri eða í Hafnarfirði eða annars staðar. Við höfum lýst því yfir hvað okkur finnst um það hvernig framkvæmdin var. Þetta snýst fyrst og fremst um það. Í þessu samhengi er ég að tala um forganginn. Við erum með stofnanir sem eru sveltar og þær biðja um fjármuni, vissulega allar sem ein en Sjúkrahúsið á Akureyri bað um 50 milljónir en fékk ekki, það bað um 100 og fékk 50 og vantar því 50, en þetta þykir sjálfsagt og það er meira að segja tekið úr einhverjum byggðapotti að hluta. Virðulegi forseti. Mig langar líka að halda því til haga sem við ræddum aðeins áðan með háskólana, að Vinstri hreyfingin – grænt framboð ásamt stjórnarandstöðuflokkunum lagði til fjárveitingu til Listaháskólans, að hún yrði aukin til að bregðast við húsnæðisvanda skólans. Svo fórum við vel yfir Háskólinn á Akureyri, að hann fengi réttmætan skerf af því sem úthlutað var vegna umframnemenda, því að ekki er hægt að líta öðruvísi á það og birst hefur viðtal þess efnis við rektor í blöðum þar sem honum finnst hann standa frammi fyrir því að ráðdeildarsemi í rekstri sé eitthvað sem borgar sig ekki því að þá er manni refsað en ef maður fer fram úr fær maður það bætt. Það geta ekki verið góð skilaboð til forstöðumanna stofnana og ber ekki vott um aga í ríkisfjármálum, ekki frekar en margt annað í þessu fjárlagafrumvarpi eða breytingarnar sem þar hafa verið gerðar. Svo er það þessi fordæmalausa skilyrðing á úthlutuninni. Hún vegur að akademísku frelsi háskólans. Hv. formaður fjárlaganefndar var búinn að segja að hún ætlaði sér að lagfæra þessa lögskýringu með því að ræða það í framsöguræðu sinni. Það gerði hún ekki. Af því tilefni er væntanleg tillaga frá minni hluta fjárlaganefndar þess efnis að hér standi fólk við orð sín og merki þetta með sambærilegum hætti og gert var í fjáraukalögum, því að um það snerist málið. Síðan eru það framhaldsskólarnir. Það eru auðvitað aðallega skólar úti á landsbyggðinni og sú róttæka og óheillavænlega breyting sem gerð var á starfsemi framhaldsskólanna, möguleikar þeirra á að taka við nemendum eldri en 25 ára voru þrengdir afar mikið. Það er mjög óheppilegt vegna þess að tækifæri til náms hefur oft reynst, eins og við þekkjum vel, gott úrræði fyrir fólk sem þarf að styrkja stöðu sína á atvinnumarkaði. Þessar ráðstafanir koma sérstaklega illa niður á landsbyggðinni. Mig langar að taka framhaldsskólann á Vestfjörðum fyrir. Menntaskólinn á Ísafirði hlýtur ekki viðbótarfjárveitingu og fjárvöntun veldur því að staða framhaldsdeildarinnar á Patreksfirði, sem er hluti af Fjölbrautaskóla Snæfellinga, er í uppnámi. Eins og mörgum er kunnugt hefur verið uppgangur í atvinnulífinu á syðri hluta Vestfjarða og hefur þessi ánægjulega þróun meðal annars leitt til nemendafjölgunar í framhaldsdeildinni á Patreksfirði. Það er ekki brugðist við því með fjárveitingum til Fjölbrautaskóla Snæfellinga og þannig er staðið í vegi fyrir þeirri jákvæðu byggðaþróun sem á sér stað á syðri hluta Vestfjarða um þessar mundir. Starfsemi svonefndra dreifnámsskóla, sem þessar litlu einingar kallast, á undir högg að sækja eins og sjá má af því sem ég var að segja áðan um Fjölbrautaskóla Snæfellinga. Fjármögnunin er mjög ólík. Í sumum tilfellum hefur verið nýtt fé úr sóknaráætlun landshluta, allt að 30%, fjórir skólar eru fjármagnaðir þannig, og minnkandi fjármagn í sóknaráætlanirnar hefur auðvitað sitt að segja varðandi önnur verkefni sem þetta frábæra verkefni, sóknaráætlun landshlutanna, hefur annars alið af sér. Þar er frekar stuðlað að vanda í rekstri dreifnámsskólanna með fjárlagafrumvarpinu heldur en að miða að því að koma þeim á traustan grunn og því miður er ástæða til að óttast um framtíð þeirra. Það eru allt of margir dreifnámsbúar í fjárlaganefnd Alþingis til þess að ég trúi því að þeir beiti sér ekki fyrir því að þetta verði sett á einhvern hátt, að allir sitji við sama borð hvað varðar fjárveitingar til þessara dreifnámsskóla, að það sé ekki mismunandi. Auðvitað á að tryggja þeim sérstakt fé en ekki þannig að móðurskólarnir sem þurfa á einhverjum tímapunkti að skera niður velji það að skera þetta frá sér. Það hefur orðið gríðarleg aukning á Patreksfirði, úr líklega rétt rúmum tug nemenda í tæplega 40. Það á ekkert að bæta við. Það er náttúrlega óeðlilegt. Varðandi sóknaráætlanirnar hefur, eins og við þekkjum, verið ráðist að skipulagi þeirra og menningarsamningum og vaxtarsamningum og öllu á að steypa saman. Það felst auðvitað sú hætta í þessu að aðgerðir til að efla byggðir, hvort sem það er í heild sinni eða sérstakri starfsemi innan þeirra, verði ómarkvissar og leiði ekki til hagsbóta fyrir almenning eins og þeim var ætlað að gera. Þetta eru ekkert annað en slæleg vinnubrögð og niðurskurður á fjárveitingum og því miður er ekki góðs að vænta þegar það fer saman. Það er sorglegt vegna þess að þetta verkefni hefur verið afar vel útfært og mikil samstaða um það og allar sveitarstjórnir og öll landshlutasamtök sem hafa komið á fund fjárlaganefndar lýsa yfir miklum vonbrigðum með að verkefnið skuli ekki fá meira brautargengi. Ríkisstjórnin kom í tvö ár í röð með 15 milljónir inn í þetta verkefni. Hvaða vilja lýsir það þegar það þarf með látum og djöfulgangi í ræðustól Alþingis og úti í samfélaginu að sjá til þess að það verði sett eitthvað til viðbótar í verkefnið? Það var bætt við 85 milljónum tvisvar sinnum í röð. Þetta segir okkur hug ríkisstjórnarinnar. Hún vill ekki þetta verkefni. Það er heila málið. Virðulegi forseti. Mig langar líka að koma inn á það sem við ræddum í gær og varðar breytingu á virðisaukaskattinum og áhrif hennar meðal annars á fjárhag sveitarfélaga. Stjórnvöld hafa komið með breytingar á álagningu virðisaukaskatts þar sem efra þrepið lækkar úr 25,5% í 24% og neðra úr 7% í 11%, sem bækurnar, tónlistin og matvörurnar eru í. Eins og lýðnum er kunnugt hefur stjórnarandstaðan andmælt þessum ráðstöfunum mjög og á þeim forsendum að þær feli helst í sér aukna skattheimtu á tekjulágt fólk og þrengi verulega að þeirri menningarstarfsemi sem hækkunin snertir. Það er vert að halda þessu til haga hér þótt þau sjónarmið hafi komið fram undanfarið því að þetta er grafalvarlegt mál. Ég vil líka ræða þetta í samhengi við áhrif þessara breytinga á fjárhag sveitarfélaga og breytingar á fyrirkomulaginu á skattendurgreiðslunni, á verkefninu Allir vinna, hvað þetta hefur í för með sér. Það er ekkert samstarf haft við fulltrúa sveitarfélaganna um þessar ráðstafanir. Það er ekki annað hægt en að gagnrýna það. Þetta eru ámælisverð vinnubrögð. Margítrekað er gengið á samkomulag og lög gagnvart sveitarfélögunum og samkomulag við vinnumarkaðinn, það er ekkert samráð. Hér er ríkisstjórn sem segir: Ég má og ég vil og ég skal og ég get. Því miður, virðulegi forseti, er það svo. Fleiri ráðstafanir fjárlagafrumvarpsins hafa áhrif á fjárhag sveitarfélaganna, t.d. styttingin á bótatímabili atvinnuleysisbóta en fjöldi manns á ekki að öðru að hverfa en framfærslu á vegum sveitarfélaganna sem er lægri en atvinnuleysisbætur. Því miður mun þetta verða til þess að staða hinna atvinnulausu verður erfiðari, þetta verður til þess að auka fátækt og veikja rekstur sveitarfélaganna. Því miður bar allt of oft á flausturslegri vinnu við þessi fjárlög, við alla gerð frumvarpsins, hún setti mark sitt á öll þessi störf. Innanríkisráðherra vék úr embætti og var að þeim atburði langur aðdragandi. Nokkur tími leið uns við fengum að sjá annan einstakling sem var valinn á þennan vettvang. Það hefði mátt ætla að nægur tími hefði verið til að ganga rétt frá öllu hvað þetta varðaði en það er öðru nær. Sú sem hlaut innanríkisráðherraembættið situr ekki á Alþingi en þingið ber ábyrgð á launagreiðslum til hennar vegna ráðherrastarfa. Skrifstofustjóri sóttist eftir fjárveitingu vegna þingfararkaups utanþingsráðherra en meiri hluti fjárlaganefndar lét hins vegar hjá líða að leggja fram tillögu um það og fellur því kostnaður vegna launa ráðherrans óbættur á þingið. Annað dæmi um slíka sérstaka starfshætti var að selja úr eigu ríkisins fasteignir, flugvelli, jarðeignir og landspildur sem komst á kreik undir lok nefndastarfa í fjárlaganefnd og birtist öllum að óvörum og umræðulaust. Sem betur fer var þessi lítt siglda tilraun til að skjótast umræðulaust inn í fjárlagafrumvarpið stöðvuð en því miður standa samt eftir slæm og fyrirhyggjulaus vinnubrögð og áhyggjur af því að þessu verði fylgt eftir á einn eða annan hátt. Svo er það hringlandahátturinn með embætti lögreglustjórans á Austurlandi og Suðurlandi. Það eru enn ein vinnubrögðin sem eru bæði undarleg og illa ígrunduð. Þar var sveitarfélagið Hornafjörður fært undir umdæmi lögreglustjórans á Austurlandi en meðferð fjárins sem var samþykkt í þinginu fylgdi hins vegar Suðurlandi, þannig að hér fóru stjórnarliðar gegn yfirlýsingu hæstv. forsætisráðherra. 51 milljón fer því á lögregluna á Austurlandi, þeir eru með Hornfirðingana sér við hlið, en þeir fá ekkert borgað fyrir það. Ég trúi nú ekki öðru en að hæstv. forsætisráðherra þurfi að svara fyrir þetta. Virðulegi forseti. Ég hef komið inn á ýmsa af göllum og vanköntum fjárlagafrumvarps ársins 2015 en þeirra ekki allra getið, enda er frumvarpið því miður ekki til þess fallið að efla og styrkja innviði samfélagsins eins og vert væri. Þar skortir töluvert á. Um leið og ég vil árétta að engir samningar áttu sér stað um þetta frumvarp sem gera aðra en stjórnarliða ábyrga fyrir efni þess skal þess getið að þótt tillögur stjórnarandstæðinga mættu oftast ekki öðru en óbilgirni og höfnun voru þó stöku dæmi um annað. Heimild til samninga um flutning á efni úr Vaðlaheiðargöngum á flughlaðssvæði á Akureyri er eitt dæmi um það en þar tók meiri hlutinn skynsamlega ákvörðun á grundvelli tillagna frá bæði minni hluta og meiri hluta. Svo er líka jákvætt að fjárveitingar í fjarskiptasjóð  
             Virðulegi forseti. Ég læt staðar numið að sinni. Ég hélt ég hefði meiri tíma hér í upphafi en kannski set ég mig í aðra ræðu.

Virðulegi forseti. Ég vil fá að þakka hv. þm. Bjarkeyju Gunnarsdóttur fyrir ræðuyfirferð sína. Hún sinnir greinilega starfi sínu í fjárlaganefnd af kostgæfni, fylgist hér vel með öllu og hefur farið yfir ýmsa vankanta sem hægt er að finna í fjárlögum fyrir árið 2015. Af þeim þáttum er mér efst í huga þessi 25 ára regla í inngöngu í framhaldsskóla landsins. Þó að ég standi hérna sem þingmaður Suðvesturkjördæmis er ég núna búsett á Höfn í Hornafirði og starfa þar í mjög litlum framhaldsskóla sem gegnir gríðarlega miklu samfélagslegu hlutverki. Ég velti fyrir mér hvort umræða hafi átt sér stað um hvernig eigi að framkvæma þessa 25 ára reglu með tilliti til landsbyggðarinnar. Á að mynda einhvers konar fjarnám í háskólabrúm, á að skikka alla til að flytja til Keflavíkur og fara í Keili eða hvernig á að framkvæma þennan þátt? Ég hef af þessu áhyggjur af því að þessir skólar sinna nemendum á öllum aldri. Í nýlegum rannsóknum hefur verið talað um að það sé mjög ljóst að menntunarstig úti á landi sé lægra en gengur og gerist á höfuðborgarsvæðinu. Þetta er náttúrlega verkefni sem á að taka. Til dæmis í Suðurkjördæmi er menntunarstig kvenna með því lægsta á landinu. Síðan er verið að skerða aðgang þeirra að framhaldsmenntun í sínum heimabæ. Er verið að skoða einhverjar leiðir um hvernig á að framkvæma til þess að viðhalda menntunarstigi?

Herra forseti. Ég þakka andsvarið. Nei, það er eitt af því sem við í stjórnarandstöðunni höfum gagnrýnt mjög, hér er gefin út hvítbók en svo er bara ekkert farið eftir henni. Svo virðist sem stefnumótun á framhaldsskólastiginu og skólastiginu yfirleitt fari fram í gegnum fjárlög. Hún fer ekki fram með almennri umræðu eða í nánu samráði við þá sem um ræðir. Í rauninni veit enginn hvað tekur við. Hæstv. ráðherra hefur sagt að fólk geti bara sótt sér nám í símenntunarmiðstöðvar eða eitthvað og það vitum við að er ekki alls staðar tæk leið. Fólk þarf jafnvel að ferðast lengra og svo bætist við kostnaðaraukinn. Fjarnámið er eitt af því sem lýtur í gras fyrir hæstv. ráðherra því að hann hefur sagt að það sé eitthvað sem honum finnist ekki ástæða til að efla frekar en þá sem eru orðnir 25 ára þannig að við vitum ekki hvernig hann ætlar að framkvæma þetta. Ég tek undir með þingmanninum, ég hef séð það líka á mínu heimasvæði þar sem reis menntaskóli hversu gríðarlega mikil samfélagsleg áhrif hann hefur haft og hvað það er gaman að vera í skóla þar sem er blandaður hópur fólks á öllum aldri. Það skiptir líka miklu máli fyrir innra starf skólans. Því miður er skerðing á þessum hópi eiginlega óþolandi, þ.e. að þetta skuli gert. Þar fyrir utan veikir þetta svo rekstrargrunn minni skólanna að þeir geta ekki haldið úti tilteknum áföngum af því að þeir hafa ekki nægilega marga nemendur. Þetta er eitt af því sem hjálpaði meðal annars til við það að hægt var að bjóða upp á fjölbreytt nám. Það gagnaðist yngra fólkinu líka. En nú verður námið fábreyttara og auðvitað hefur maður áhyggjur af því að þeir verði sveltir og settir undir stærri skóla.

Virðulegi forseti. Ég þakka þm. Bjarkeyju Gunnarsdóttur fyrir þessi svör. Eins og gefur að skilja verður fátt um svör. Litlir framhaldsskólar - maður kallar þá litla en þeir eru náttúrlega risastórir í sínum heimabæjum en í samanburði við framhaldsskóla á höfuðborgarsvæðinu eru þeir litlir. Það að úthýsa menntun á framhaldsskólastigi fyrir 25 ára og eldri til símenntunarmiðstöðvanna skýtur svolítið skökku við af því að þá er í rauninni verið að yfirfæra verkefnið á símenntunarmiðstöðvarnar. Hverja ráða símenntunarmiðstöðvarnar til þess að kenna í þessum háskólabrúm sem eiga síðan að vera staðsettar? Jú, þær ráða framhaldsskólakennarana sem eru starfandi í framhaldsskólunum á svæðunum á uppsprengdu verði. Ég sé ekkert annað en gríðarlegan kostnaðarauka við verkefnið. Það sem ég er síðan búin að læra á síðustu mánuðum er að í litlum byggðakjörnum á landsbyggðinni eru engar brýr í samfélagi kynslóðanna sem gerir samfélagið oft mjög skemmtilegt og sjarmerandi. Ég held að ungmennin í þessum skóla séu bara svo vön samskiptum, samræðum og samveru, hvort sem er inni í skólastofu eða annars staðar í samfélaginu, með sér eldra fólki. Það er ekki hægt að leggja að jöfnu samfélagið úti á landi og það sem gengur og gerist á höfuðborgarsvæðinu. Það er bara ekki hægt að setja sömu reglur og viðmið og klína þessu yfir á allt landið.

Herra forseti. Þetta eru stórir vinnustaðir í sjálfu sér á þessum litlu stöðum. Þetta hefur til dæmis orðið til þess í minni heimabyggð að það fjölgaði töluvert háskólamenntuðu fólki. Því bauðst vinna sem ekki hafði endilega verið til staðar. Þetta er líka hvati því að bæði fjölgar íbúum og fólk flytur heim aftur sem kannski hefði annars ekki komið. Við höfum einmitt rætt þetta töluvert varðandi símenntunarmiðstöðvarnar eða þessar háskólabrýr, sem eru nú ekki nema tvær eða þrjár, hvert fólk eigi að fara. Símenntunarmiðstöðvarnar starfa ekki eftir lögum um framhaldsskóla, þær lúta allt öðrum reglum en framhaldsskólalögum. Þar af leiðandi er það líka óábyrgt af hálfu hæstv. ráðherra að velta ábyrgð af framhaldsskólakerfinu yfir á símenntunarmiðstöðvarnar. Hann heldur því fram að það eigi að vera úrræði fyrir fullorðið fólk, þ.e. 25 ára og eldri, til að ná sér í framhaldsnám, þ.e. stúdentspróf. Það er alltaf verið að tala um að einfalda öll kerfi en núna er verið að búa til enn þá fleiri kerfi ef þetta á að vera úrræði til stúdentsprófs en ekki bara til sí- og endurmenntunar eða einhvers slíks. Það er allt annar hlutur en að ætla að búa til stúdentsútskrift hjá símenntunarmiðstöðvum til viðbótar við framhaldsskólana. Það virðist vera það sem liggur fyrir. Svo getum við líka sagt að þó að þangað séu gjarnan ráðnir framhaldsskólakennarar er það ekkert endilega þannig. Þeir þurfa ekki að vera kennaramenntaðir. Þó að þeir séu það örugglega allflestir hjá símenntunarmiðstöðvunum þurfa þeir ekki að vera það.

Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti 3. minni hluta fjárlaganefndar. Minni hlutinn stendur saman að breytingartillögum sem lagðar voru fram fyrir 3. umr. Ég ætla að fara aðeins yfir þær breytingartillögur, mér finnst þær mjög mikilvægar. Það er meðal annars það að skattur sem hingað til hefur verið kallaður sykurskattur, og lagt er til að muni heita sykurgjald, verði ekki afnuminn og mundi það skila 3 milljörðum í ríkissjóð á árinu 2015. Við leggjum til að þeir 3 milljarðar verði veittir í heilbrigðiskerfið og höfum deilt þeim út eftir bestu getu á spítala. Þannig verði veittar 500 millj. kr. í geðheilbrigðisþjónustu, heilsugæslu í Reykjavík, S-merkt lyf og þar fram eftir götunum, heilbrigðisstofnanir á landsbyggðinni. Við teljum mjög mikilvægt, þar sem fjárskortur er víða í heilbrigðiskerfinu, að nýta þennan skatt vegna þess að neysla á sykri getur leitt til ýmissa sjúkdóma, það væri því eðlilegt að þetta færi inn í heilbrigðiskerfið. Ég varð fyrir vonbrigðum hér í dag þegar breytingartillagan, sem minni hluti efnahags- og viðskiptanefndar lagði fram um að þessir 3 milljarðar yrðu áfram inni í ríkissjóði, var felld. Það finnst mér ekki lýsa mikilli framsýni. Við í minni hlutanum lögðum til við 2. umr. að útvarpsgjaldið héldist óbreytt á næsta ári til að mæta þeim mikla rekstrarvanda sem Ríkisútvarpið stendur frammi fyrir. Sú tillaga var felld. Við gerum því núna aðra tilraun sem felst í því að útvarpsgjaldið verði óbreytt hálft árið þannig að Ríkisútvarpið fái smá aðlögunartíma vegna þess að þessi niðurskurður kallar á miklar breytingar. Ég vona í það minnsta að þó að þetta sé kannski ekki það sem við vildum muni þingmenn hér á eftir eða þegar við greiðum atkvæði um fjárlögin vera jákvæðir gagnvart þeirri tillögu. Meiri hlutinn tók tillit til tveggja breytingartillagna minni hlutans við 2. umr. Það varðaði málefni hælisleitenda, er það vel, og að hluta varðandi úrræði fyrir þolendur kynferðisofbeldis, en við mundum vilja gera betur þar. Miðað við tölur núna varðandi heildartekjur og heildargjöld ríkissjóðs er áætlað að heildarjöfnuður verði rétt tæpir 3,6 milljarðar á næsta ári, það má því ekki mikið út af bregða ef reksturinn á að vera hallalaus. Svigrúmið til að greiða niður skuldir ríkissjóðs er afar lítið, en mikið hefur verið talað um að það sé mjög mikilvægt, ég heyri ekki annað á hæstv. fjármálaráðherra í það minnsta, en á sama tíma hafa stjórnvöld tekið ákvörðun um að fara í mjög umfangsmiklar og dýrar skuldaniðurfellingar á verðtryggðum fasteignalánum. Hefði þeim peningum verið betur varið í að greiða niður skuldir ríkissjóðs og lækka gríðarlegan vaxtakostnað. En það var ekki gert. Á síðasta kjörtímabili var farið í að breyta vinnulagi í fjárlaganefnd þannig að ýmsum safnliðum var vísað til ráðuneytanna. Hugmyndin með því var að tryggja jafnræði meðal umsækjenda og vandaðri stjórnsýslu. Það kom okkur í minni hlutanum því verulega á óvart hversu margir slíkir liðir voru í breytingartillögu meiri hlutans við 2. umr. Ekki hefur farið fram nein umræða í nefndinni um að breyta þessu vinnulagi. Við gagnrýndum þetta við 2. umr. en núna við 3. umr. leggur meiri hlutinn til að veita enn fleiri slíka styrki án þess að nefndarmenn hafi séð umsóknir eða rökstuðning eða annað sem á alltaf að liggja fyrir þegar opinberu fé er útdeilt. Því er greinilega verið að hverfa frá fyrra fyrirkomulagi sem ég nefndi áðan sem er ætlað að tryggja jafnræði og fagleg vinnubrögð. Er það mjög miður og kemur á óvart því að í sömu andrá er talað um aga og ábyrgð og alls konar orð notuð í því samhengi. Þetta lýsir ekki aga. Ríkisútvarpið. Við höfum mikið rætt um það í þingsal og þau áform stjórnvalda um að lækka útvarpsgjaldið. Það lækkar ekki bara á næsta ári úr 19.400 kr. í 17.800 kr. heldur lækkar það niður í 16.400 árið 2016. Ráðast þarf í mikinn niðurskurð og breytir engu þótt útvarpsgjaldið eigi nú að renna allt til Ríkisútvarpsins. Þetta mun hafa umtalsverð áhrif á reksturinn. Við vitum ekkert enn þá hvað það er sem á undan að láta. Það er eitt mjög athyglisvert í þessu máli. Þverpólitísk stjórn stendur sameinuð gegn þeim áformum og ekki nóg með það, heldur eru í stjórninni eins og margir muna, kannski man það enginn, en það endaði þannig að meiri hlutinn mátti tilnefna sex í stjórnina og minni hlutinn þrjá. Þetta var gagnrýnt á sínum tíma. Meiri hlutinn á þarna mikinn meiri hluta í stjórninni en virðist einhvern veginn ekki taka mark á eigin fulltrúum í stjórn Ríkisútvarpsins. Það finnst mér merkilegt. Það er líka eins og meiri hlutinn virðist ekki trúa því að búið sé að velta við öllum steinum í rekstri Ríkisútvarpsins og vandinn sé fyrst og fremst rekstrarvandi. Í nefndaráliti meiri hlutans hjó ég eftir einni setningu sem er svona, með leyfi forseta: „Heildartekjur stofnunarinnar hafa aldrei verið meiri heldur en nú, en á móti vegur að á síðasta rekstrarári hækkuðu almenn rekstrargjöld um 325 millj. kr. milli ára, eða um 7%. Hlutfallslega er hækkunin mest vegna yfirstjórnar (40%) og dreifikerfisins (35%).“ Þriðji minni hluti telur að þessi athugasemd meiri hlutans um stjórnarkostnað sé svolítið villandi. Á síðasta rekstrarári voru gerðar miklar breytingar á yfirstjórn Ríkisútvarpsins. Sem dæmi störfuðu þrír útvarpsstjórar á tímabilinu, það hefur kostnað í för með sér, biðlaun og annað slíkt. Hækkun á þessum lið getur alveg átt sér eðlilegar skýringar og er allt of snemmt að segja til um það núna hvort þessar aðgerðir koma til með að auka rekstrargjöldin eða draga úr þeim til lengri tíma. Ég minni bara á það enn og aftur að ríkisstjórnin sjálf hefur aukið útgjöld sín mjög mikið. Ef ég man rétt er um 34% aukning frá árinu 2012 fram á næsta ár. Framlög liða undir heitinu Ríkisstjórnin hækkuðu á árinu 2013, sem er eðlilegt vegna þess að þá var kosningaár. Alltaf þegar mannabreytingar verða kallar það á kostnað sem hefur síðan ekki lækkað eins og hann ætti að gera eftir það. Ég verð því að segja við stjórnvöld, og meiri hlutann, að þau ættu að líta sér nær í þessu máli. Við höfum rætt mikið um hækkun virðisaukaskatts á matvæli og menningu úr 7% í 11%. Ég hef gagnrýnt það að mér finnst ekki liggja fyrir ítarlegar greiningar á því hvernig þessi hækkun muni koma við einstaka tekjuhópa, en þó eru vísbendingar um að tekjulágir eyði hlutfallslega stærri hluta ráðstöfunartekna sinna í mat en aðrir tekjuhópar. Þessi mótvægisaðgerð að setja milljarði meira í barnabætur og 400 millj. kr. meira í húsaleigubætur getur með engu móti talist fullnægjandi. Það eru margir hópar sem í rauninni njóta ekki þessara bóta en hækkun matvælaverðs kemur niður á öllum. Þá vekur einnig athygli að ekki eru nein áform um að lækka eða fella niður innflutningstolla á landbúnaðarafurðir en slík aðgerð gæti haft veruleg áhrif til lækkunar matarverðs og verið raunveruleg mótvægisaðgerð. Ríkisstjórnin brýtur ýmsa samninga sem gerðir hafa verið við aðila vinnumarkaðarins, svo sem með því að afnema ríkisframlag til jöfnunar örorkubyrði almennra lífeyrissjóða frá og með miðju ári 2015. Mér finnst það alveg óskiljanleg aðgerð. Verið er að stytta atvinnuleysisbótatímabilið í tvö og hálft ár án nokkurs samráðs og enn og aftur svikist um að setja samningsbundið framlag af tryggingagjaldi í starfsendurhæfingu í gegnum VIRK Starfsendurhæfingarsjóð. Þetta viðhorf ríkisvaldsins til gerðra samninga er mikið áhyggjuefni og er til þess fallið að grafa undan trausti. Það er í rauninni alvarlegt þegar bæði Samtök atvinnulífsins og samtök launþega eins og ASÍ tala um það opinberlega að ekki sé hægt að treysta stjórnvöldum í þessu máli. Ég held við verðum að taka það alvarlega. Þá er ríkisstjórnin einnig í óða önn að breyta tryggingagjaldi í launaskatt frá því að vera gjald sem rennur til mikilvægra mála í þágu atvinnulífsins. Ég er hissa á því að ekki skuli gengið lengra í að lækka tryggingagjaldið. Staða Íbúðalánasjóðs er verulegt áhyggjuefni og við höfum aðeins rætt það í dag. Rekstraráætlun liggur fyrir sem gerir ráð fyrir 3 milljarða kr. árlegu rekstrartapi næstu fimm árin, eða alls 15 milljarða kr. tap. Það eru engar smá upphæðir sem hér um ræðir. Í tillögum meiri hlutans er ekki að finna nein varanleg úrræði til að bregðast við því fjárhagstjóni sem af þessu hlýst fyrir ríkissjóð. Í minnisblaði fjármála- og efnahagsráðuneytisins til fjárlaganefndar frá 28. nóvember sl. kemur fram að vandamál Íbúðalánasjóðs liggi í ófullnægjandi vaxtamun, viðvarandi vanskilum skuldara og afskriftaþörf veittra lána sem hafi leitt til kostnaðarsamra yfirtöku fullnustueigna. Þá valdi uppgreiðslur veittra lána kostnaði fyrir sjóðinn þar sem skuldir hans eru óuppgreiðanlegar og hann getur ekki endurfjárfest laust fé á sömu kjörum og eru á skuldum sjóðsins. Ríkissjóður ber áhættuna af rekstri sjóðsins þar sem skuldir hans eru með ríkisábyrgð. Uppsafnað tap frá og með árinu 2008 er um 60 milljarðar kr. Staða sjóðsins hefur verið þekkt í nokkuð langan tíma en engar raunhæfar tillögur til lausnar vandanum hafa verið lagðar fram af hálfu ríkisstjórnarinnar. Ég ætla ekki að gera lítið úr Íbúðalánasjóði eins og hann leggur sig, þetta er mjög erfitt mál. En það er samt eins og allir forðist á vissan hátt að taka ákvörðun. Ég held að ganga þurfi einhvern veginn í þetta mál af aðeins meiri krafti. Einhver nefnd var reyndar að störfum, ég veit svo ekkert hvað kom út úr því, einhverjir alþingismenn voru í henni og maður bjóst við niðurstöðum. Ég veit ekki hvort þetta er eitt málið þar sem eru endalaust skipaðar nefndir. Ég held að við þurfum að sameinast í málinu og horfast í augu við það að engin auðveld lausn er til en við þurfum að ganga í þetta, vegna þess að þetta er peningahít, Íbúðalánasjóður eins og hann er núna. Við stöndum okkur ekki gagnvart skattgreiðendum ef við látum þetta dankast áfram. Við þurfum að taka málið föstum tökum á næsta ári. Ég styð stjórnvöld í því að koma inn með einhverjar tillögur og þær verða örugglega óvinsælar vegna þess að allir hafa sína skoðun á Íbúðalánasjóði, en ekki er hægt að ýta þessum vanda endalaust á undan sér, það er bara þannig. Í nefndaráliti meiri hlutans er vakin athygli á því að áform um smíði nýrrar Vestmannaeyjaferju eru óbreytt og að unnið verði að fjármögnunarleiðum samhliða undirbúningi útboðs á fyrri hluta komandi árs. Það sem vekur athygli er að ekki er gert ráð fyrir neinum fjárveitingum í það verkefni á fjárlögum, við gagnrýnum það. Þetta eru einkennileg vinnubrögð. Bankasýsla ríkisins. Við höfum rætt málefni Bankasýslunnar í gær og í dag líka. Ekki er gert ráð fyrir því í fjárlögum að Bankasýsla ríkisins starfi áfram á næsta ári. Þegar ég skrifaði og skilaði inn nefndaráliti mínu seint í gærkvöldi vissi ég ekki betur en að staðan væri þannig. Flytja átti frumvarp á haustþingi sem miðaði að því að leggja Bankasýsluna niður og færa umsýsluna til fjármála- og efnahagsráðuneytisins en ekki varð af því einhverra hluta vegna. Því vakti það spurningar hjá okkur í minni hlutanum af hvaða fjárlagalið laun og annar rekstrarkostnaður ætti að vera tekinn á næsta ári. Við kölluðum því eftir fundi sem haldinn var í gær sem var, held ég, mjög gagnlegur fundur. Gagnrýnin snerist að því að á sama tíma og ekki væri gert ráð fyrir framlagi til Bankasýslunnar á fjárlögum væri samt ekki búið að leggja hana niður. Fólk er þar að störfum og ekki er búið að segja því upp að mér vitanlega. En mér skilst að þessu verði breytt. Síðan getum við tekist á um það hvort við viljum hafa Bankasýslu eða ekki, en vinnubrögð eins og þessi eru ekki til eftirbreytni. Við höfum rætt aðeins í dag um málefni Háskólans á Akureyri. Það var skilningur minn að þær 30 milljónir sem hafa verið á fjáraukalögum síðustu ár, sú tala komi föst inn núna en ætti ekki í rauninni að vera skilyrt nema til rannsóknarmissira og stoðþjónustu. Í skýringartexta er talað um að hluti þessara 30 milljóna eigi að renna í norðurslóðamálefni og 10 milljónir í rannsóknarmissiri. Þar er verið að seilast mjög langt í að hafa afskipti af menntastefnu skólans. Höfum við því lagt á það áherslu að þessum skýringartexta verði breytt. Ég stóð í þeirri trú eftir samtal mitt við hæstv. formann fjárlaganefndar að það yrði gert þó svo það yrði gert í ræðu. Þess vegna kom okkur á óvart fyrr í dag þegar hv. formaður fjárlaganefndar gerði það ekki. Munum við því flytja breytingartillögu sem ég vona að verði samþykkt. Skipting, sem mikið hefur verið rædd, 617 milljóna til háskólanna hefur verið gagnrýnd og bent á að þriðji stærsti háskólinn fékk 10 milljónir af þessum lið, en ákveðið var eftir á að greiða fyrir umframnemendur gagnstætt því sem hafði verið gert ráð fyrir í fjárlagafrumvarpinu. Þá vil ég aðeins í því samhengi segja, jú, það var gott að settir voru meiri peningar í háskólann þó að ég hefði gjarnan viljað sjá skiptinguna öðruvísi. Ég geri ráð fyrir að það sé til dæmis misjafnt eftir skólum hvað hver umframnemandi kostar, eftir því sem skólinn er stærri þeim mun ódýrari er eflaust hver nemandi og alltaf er einhver stofnkostnaður. Ég átta mig ekki alveg á hvernig þetta er reiknað út, en þetta kom mér spánskt fyrir sjónir. Það sem skiptir máli er að hægt sé að treysta þeirri stefnu sem stjórnvöld marka. Maður veltir fyrir sér í næsta fjárlagafrumvarpi hverju verði þá búið að breyta frá fjárlagafrumvarpinu núna og farið að borga fyrir hvern nemenda. Eða fara menn aftur í það sem stóð í fjárlagafrumvarpinu að hækka fjárframlag fyrir hvern nemanda sem er þá kannski viss hvati fyrir skólann að taka ekki of marga nemendur? Það er mikilvægt að háskólar, sem og allar aðrar stofnanir, sjái fram í tímann hver stefnan er þannig að þeir geti aðlagað sig að henni. Það sem mér finnst svolítið sérstakt í þessu máli og snýr að Háskólanum á Akureyri er að við höfum átt samtal við ráðuneytið og gagnrýnt það svolítið fyrir þessa skiptingu og eins þann skýringartexta sem ég talaði um áðan, en ég hef aldrei eiginlega heyrt hæstv. menntamálaráðherra koma neitt inn í þá umræðu. Hvar er hann í allri þessari umræðu? Við erum alltaf að tala við menntamálaráðuneytið. En er ekki ráðherra sá sem hefur stjórnina þar? Ég hefði haldið það. Varðandi breytingartillögur minni hlutans, við leggjum fram þær breytingartillögur sem voru kallaðar til baka við 2. umr. Ég hef farið yfir nýja tillögu sem snýr að RÚV og svo tillögu sem snýr að því að setja meiri peninga inn í velferðarkerfið, sem eru 3 milljarðar. Við leggjum áherslu á úrræði fyrir þolendur kynferðisofbeldis. Meiri hlutinn kom að einhverju leyti til móts við þær breytingartillögur. Þær voru í heildina minnir mig 56 milljónir, en meiri hlutinn var með breytingartillögur upp á 20 milljónir. Við mundum gjarnan vilja sjá meiri pening í það mikilvæga málefni. Ég held ég hafi þetta ekki lengra í bili.

Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Mig langar að koma aðeins inn á málefni Ríkisútvarpsins. Mig langar að spyrja hv. þingmann út í eitt atriði - ef hún hlýðir á mig. Nú stóð til að efla ætti innlenda dagskrárgerð og byggja upp stöðvar úti um land. Hv. þingmaður þekkir til á Akureyri og öðrum stöðum, bæði fyrir norðan, vestan og austan, og að horfa ætti til þess að efla landshlutastarfsemi innan Ríkisútvarpsins og innlenda framleiðslu og barnaefni og annað því um líkt. Nú blasir við á næsta ári miðað við óbreytt fjárlög að skera þurfi mikið niður. Sér hv. þingmaður eitthvað fram á að hægt verði að standa við þau áform metnaðarfulls nýs útvarpsstjóra sem hann lagði upp með og ég var mjög ánægð að heyra? Maður varð mjög ósáttur við það þegar svæðisstöðvarnar hurfu frá landsfjórðungunum. Það var eitt af því sem við þurftum að standa frammi fyrir í erfiðum niðurskurði sem þá blasti við vegna hrunsins. Núna treysti maður á það að nýr útvarpsstjóri hafi þennan mikla metnað fyrir hönd innlendrar dagskrárgerðar og uppbyggingu vítt og breitt um landið. Ekki veitir af að framleiða gott íslenskt efni, hvort sem það er afþreyingarefni eða fyrir börn. En nú virðist ekkert blasa annað við að óbreyttu en gífurlegur niðurskurður. Ég held að almenningur í landinu átti sig kannski ekki á því fyrr en það er orðið að veruleika. Telur hv. þingmaður að annað sé hægt að gera en að skera niður?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Ég held að það sé alveg hárrétt sem hv. þingmaður segir, ég held að fólk geri sér ekki grein fyrir hvaða áhrif þessi niðurskurður mun hafa. Og mun þá kannski heyrast harmakvein því að það hefur hingað til varla mátt breyta einhverjum liðum, til dæmis síðasta lagi fyrir fréttir eða hvað það heitir, öðruvísi en að fólk geri athugasemdir. Við erum ótrúlega háð Ríkisútvarpinu á marga vegu þó að við gerum okkur kannski ekki alltaf grein fyrir því svona dags daglega. Ég trúi stjórninni. Ég hef enga ástæðu til annars en að treysta því að stjórnin viti um hvað hún er að tala. Hún er að láta gera fjárhagslega úttekt á Ríkisútvarpinu þannig að þetta snýst ekki um að spara í ræstingum eða eitthvað því um líkt. Það þarf bara að fara í niðurskurð og í rauninni skera niður dagskrárliði, þáttagerð, fréttaskýringaþætti eða hvað það er. Ég kallaði eftir því hvar mennta- og menningarmálaráðherra hefði verið í umræðunni um háskólana. Ég verð líka að segja, mér finnst hann hafa verið fjarverandi í þessari umræðu. Hann er ráðherra málaflokksins. Hann er menningarmálaráðherra. Þetta er menningarstofnun. Mér finnst hann ekki standa vörð um hana. Mér finnst það mjög skrýtið.  Ég tek líka undir það sem hv. þingmaður segir varðandi landsbyggðina, þar er alveg ótrúlega lítil þjónusta. Einhvern tímann taldi ég hlutfall starfsmanna á landsbyggðinni miðað við þá á höfuðborgarsvæðinu, það var um 5%, ef það náði því. Ég veit að útvarpsstjóri skilur mikilvægi þess að vera með öfluga þjónustu úti um allt land og var spennt fyrir þeim áformum en ég get ekki séð að af þeim verði miðað við þetta. En það verður bara að koma í ljós.

Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Mig langar að koma aðeins inn á stöðu framhaldsskóla á landsbyggðinni. Nú voru settir einhverjir fjármunir í að tryggja svokallað gólf milli 1. og 2. umr. en það dugði ekki til og við blasir, eins og í dreifnámi, að skera þurfi þar niður. Þeir skólar, til dæmis á Patreksfirði og fleiri stöðum, Tröllaskaga að mér skilst, geta ekki tekið á móti þeim nemendum sem sækja um. Þetta er auðvitað gífurlega alvarleg staða gagnvart byggðum sem hafa þó verið að styrkjast í kjölfar þess að slíkt nám er í boði og haldið fjölskyldum frekar áfram í heimabyggð en að flytja burt með börnum sínum þegar þau fara að sækja framhaldsnám. Var einhver vilji til þess að leggja meiri fjármuni í dreifnám á milli 2. og 3. umr. eða stendur það bara óbreytt?

Virðulegi forseti. Ég tek undir með hv. þingmanni. Þetta leit mjög illa út þegar fjárlagafrumvarpið kom fyrst fram en sett var gólf undir fjóra, fimm skóla sem skiptir máli þó að eflaust sé ekki nóg að gert. Við erum sammála um að dreifnámið er í rauninni ótrúlega hagkvæm og góð leið, sparar fjölskyldum fjármuni og örugglega ríkinu líka til lengri tíma. Það er því ekki ásættanlegt að skera niður í því. Það sama á líka við með að 25 ára og eldri muni ekki eiga heimangengt í bóknám, það kemur líka mjög illa við skólana úti á landi. Þar eru úrræðin heldur ekki þau sömu að fara aðrar leiðir, kannski einhvers konar fjarnám, en það er þá eins gott að nettengingin sé í lagi á þeim stöðum. Eins og við þekkjum nú er það ekki alltaf þannig. Ég er sammála hv. þingmanni hvað þetta varðar.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þingmanni fyrir góða ræðu. Það eru tvö mál sem mig langar að koma aðeins inn á. Í fyrsta lagi varðar það Bankasýslu ríkisins. Ég vil taka undir með því sem kom fram í máli hv. þingmanns um mikilvægi þess, hvort sem það er gert í gegnum Bankasýsluna eða á annan veg, að armslengdarsjónarmiðin séu tryggð. Það er okkur öllum til góða, sama hvort menn eru í stjórn eða stjórnarandstöðu, það er gríðarlega mikilvægt. Ég fagna því líka að nægilega mikið fjármagn sé að koma inn í Bankasýsluna þar til þingið hefur fengið til umfjöllunar frumvarp um það sem á að taka við og getur þá metið sjálfstætt hvort þær tillögur eru fullnægjandi, hvort gera þarf á þeim breytingar eða hvort þetta form verður viðhaft áfram. Hv. þingmaður vakti máls á stöðu Íbúðalánasjóðs, sem vissulega hefur verið mikið til umfjöllunar í nefndinni, enda, eins og kom fram, veitir ríkissjóður talsvert mikið fé og hefur gert á undanförnum árum til sjóðsins, allt frá bankahruninu. Eins og hv. þingmaður kemur inn á þarf að fást niðurstaða í það hvað á að taka við með Íbúðalánasjóð. Skipaðar hafa verið nefndir og vinna er í gangi til að vinna úr því. Mig langar að spyrja hv. þingmann hver stefna Bjartrar framtíðar sé varðandi Íbúðalánasjóð. Er mikilvægt að við höldum áfram sjóði sambærilegum og Íbúðalánasjóði, sjóði sem styður við landsbyggðina, við þessi félagslegu gildi, eða telur hv. þingmaður að réttlætanlegt sé að leggja niður sjóðinn í núverandi mynd? Hvað vill hv. þingmaður og stjórnmálaflokkurinn Björt framtíð að taki við þegar Íbúðalánasjóður, í þeirri mynd sem hann er, lýkur starfi sínu?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni andsvarið. Ég held að það sé mjög mikilvægt, eins og hv. þingmaður kom inn á varðandi Bankasýslu ríkisins, að við fáum frumvarpið inn í þingið til meðferðar, sjáum umsagnirnar sem berast og getum þá tekið afstöðu til þess hvort við viljum hafa Bankasýsluna áfram. Það getur vel verið að alþingismenn, allir sem einn, sameinist um það þegar þeir eru búnir að skoða málið. En eins og kom fram á fundinum í gær þá leit það þannig út að búið væri að taka þessa ákvörðun fyrir okkur. Það er ekki gott. Varðandi Íbúðalánasjóð þá held ég að það sé mjög mikilvægt að eitthvert félagslegt úrræði sé til staðar, að til verði opinbert úrræði, félagslegt úrræði, en í miklu minna umfangi en nú er. Eins man ég eftir að hafa heyrt hæstv. fjármálaráðherra nefna að það gæti verið leið að ef banki ætlar að vera með starfsemi hér á landi og lána íbúðalán fylgi því einhver skilyrði. Staðan sem við horfum fram á núna er sú að við erum með lánasjóð sem fólk vill ekki vera hjá. Það er að greiða upp lánin sín, það er að taka lán hjá bönkunum. Það gengur ekki. Við skattgreiðendur borgum bara með þeim lánum. Ég held að við séum sammála um að finna þarf úrræði fyrir þá sem eiga ekki séns hjá viðskiptabönkunum, hvort sem það er út af því að þeir búa á afskekktum stöðum - ég hef reyndar aldrei vitað til að meiri afskriftir væru þar en annars staðar - eða eiga erfitt með að fá greiðslumat eða hvernig sem það er. Þetta er flókið mál sem við náum ekki að kryfja hér. Kannski gæti minni félagslegur sjóður haft það úrræði eða að bankarnir yrðu bara að sinna því, það væri hluti af starfsemi þeirra. Við getum skoðað það í sameiningu á næsta ári.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þetta andsvar. Ég tek undir það með hv. þingmanni að mikilvægt er að úrræði sé til staðar. Sú umræða að bönkunum verði falið þetta eða þeir skyldaðir til að sinna þessu - treystir hv. þingmaður því að hægt verði að fela þessum stóru fjármálastofnunum það hlutverk, það félagslega hlutverk, það byggðalega hlutverk? Treystir þingmaðurinn því af því að um það snýst þetta stóra mál? Það er ekkert mál að loka Íbúðalánasjóði, en það verður að liggja alveg ljóst fyrir hvað tekur við í framhaldinu. Er Björt framtíð tilbúin til að strika yfir þetta vegna þess að tap ríkissjóðs sé svo mikið hvað þetta snertir? Mig langar síðan að spyrja hv. þingmann aðeins út í fjármagn sem meiri hluti fjárlaganefndar setur í fjarskiptamál og hver skoðun Bjartrar framtíðar sé á því fyrirhugaða verkefni ríkisstjórnarinnar sem hefur verið til umræðu að ljósleiðaravæða landið. Er Björt framtíð fylgjandi því verkefni ríkisstjórnarinnar? Styður flokkurinn það framtak ef farið verður í það á næstu árum?

Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir að minna mig á fjarskiptaverkefnið því að það er líka mikilvægt að geta þess sem vel er gert. Ég er mjög ánægð með að 300 milljónir skuli settar í það mjög svo mikilvæga verkefni. Ég held ég geti talað fyrir hönd Bjartrar framtíðar þegar ég segi að við styðjum uppbyggingu bættra fjarskipta á landsbyggðinni út um allt land. Það er mjög mikilvægt verkefni. Það er því vel gert og ég vona að sett verði enn meira í það á þarnæsta ári og að við náum að klára þetta verkefni, það er kominn tími til. Varðandi Íbúðalánasjóð þá er það ekki þannig að við gætum lokað sjóðnum, það er mjög flókið jafnvel þótt við vildum það. Ef þetta færi til bankanna þá yrði það alltaf að vera þannig að það væri hreinlega í lögum að þeim væri skylt að sinna ákveðinni þjónustu. Við yrðum bara að skoða hvernig það er í öðrum löndum. Eru bankar þar að sinna öllum, þessir hefðbundnu viðskiptabankar? Eða mundum við skilja eftir einhverja litla einingu sem væri þá bara að sinna þessum hluta? Mikið af tapi Íbúðalánasjóðs er vegna verktaka sem hefðu allt eins getað verið að fá lán hjá viðskiptabönkunum. Við skulum hafa það í huga líka.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágætisræðu. Ég hjó eftir einu í ræðunni sem mig langar að spyrja hana nánar út í en það varðar norðurslóðarannsóknir og framlag til Háskólans á Akureyri. Nú er ég ein af þeim sem hafa beitt sér fyrir því að við tökum virkari þátt í slíkum verkefnum enda er norðurslóðasamstarf eitt af mikilvægari skrefum sem við þurfum að stíga á næstu árum, og við þurfum að stíga fast til jarðar. Ætlar hv. þingmaður að beita sér gegn því að auknir fjármunir fari í slík málefni?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Ég tek undir það að það starf sem hefur verið byggt upp við Háskólann á Akureyri varðandi norðurslóðir og heimskautaréttinn er mjög mikilvægt og það þarf að verja það. Það má alls ekki taka því sem svo að ég vilji beita mér gegn því. Hins vegar getur verið snúið og varasamt að skilyrða framlagið, 20 milljónir í þetta verkefni á næsta ári, vegna þess að það getur kallað á meiri fjárframlög. Ef það eru ekki nógu margir sem sækja um en samt á að setja 20 milljónir í þetta ákveðna verkefni þá er kannski búið að skylda skólann til þess að vera þrátt fyrir allt með þetta nám í tvö ár eða eitt ár án þess að fjármunir séu nægir. Ég veit ekki hvort ég segi þetta nógu skýrt en það eru rökin sem ég heyrði og ég trúi. Það er ekkert sem segir að af þessu 30 millj. kr. framlagi geti ekki hluti farið til norðurslóðaverkefnisins eða heimskautaréttarins. Alls ekki. En ég treysti skólayfirvöldum til að meta það og veit ekki annað en þau standi vörð um þetta nám.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Mig langaði bara til að koma í síðara andsvar og lýsa þeirri skoðun minni að það sé mikilvægt að löggjafinn, og við hér sem ætlum okkur að klára þessa fjárlagavinnu, lýsi því yfir á þann hátt sem meiri hluti fjárlaganefndar leggur upp með að við viljum að þessu sé sinnt og að við leggjum áherslu á að aukin áhersla sé lögð á þessi málefni. Ég tel það vera mikilvægt. Ég tel það vera rétt skref, sérstaklega í ljósi þess að við Íslendingar eigum að stíga stærri skref í þessum málefnum.

Virðulegi forseti. Við erum algerlega sammála, ég og hv. þingmaður. Þessar 30 milljónir sem um ræðir komu fyrst inn í fjáraukalög 2013 ef ég man rétt, þá var ákveðin skýring með því framlagi. Það sem við erum að segja er að þessar 30 milljónir verði fastar í fjárlögum með sömu skýringum. Það kemur ekki í veg fyrir að skólinn setji fjármagn inn í norðurslóðanámið, bara svo að því sé haldið til haga. Ég tek undir það að þetta er mikilvægt og við erum sammála í þessu máli.

Herra forseti. Forgangsröðunin á þessum fjárlögum er að setja fyrsta flokks heilbrigðisþjónustu á Íslandi í hættu og það að óþörfu. Já, við höfum fyrsta flokks heilbrigðisþjónustu á Íslandi og við byggðum hana upp sem miklu fátækari þjóð. Á alþjóðlegum mælikvörðum mælumst við með alla þætti heilbrigðisþjónustunnar græna - ekki gula og ekki rauða, heldur græna. Við höfum fyrsta flokks heilbrigðisþjónustu á Íslandi. Hvað meina ég með því að heilbrigðisþjónustuna sé verið að setja í hættu að óþörfu? Höfum við efni á fyrsta flokks heilbrigðisþjónustu eftir hrun? Höfum við efni á því að byggja upp fyrsta flokks heilbrigðisþjónustu eða viðhalda fyrsta flokks heilbrigðisþjónustu á Íslandi? Ef við tökum bara stóru myndina er landsframleiðslan, verðmætin sem eru sköpuð á Íslandi, fjórfalt meiri en hún var fyrir 20 árum þegar við vorum að byggja upp þetta heilbrigðiskerfi. Ef við tökum inn fólksfjöldann og reiknum út verðmæti á mann og reiknum inn í verðbólguna með kaupmætti erum við samt sem áður með tvöfalt meiri kaupmátt á hvern Íslending núna en fyrir 20 árum. Já, við höfum efni á því ef forgangsraðað er í það að viðhalda fyrsta flokks heilbrigðisþjónustu á Íslandi. Tökum bara nokkra liði í þessum fjárlögum sérstaklega þar sem ekki er forgangsraðað í heilbrigðiskerfið hvað varðar útgjöldin annars vegar og hins vegar þær tekjur sem eru teknar inn eða ekki teknar inn. Til að hægt sé að fjármagna fyrsta flokks heilbrigðisþjónustu má til dæmis nefna að á síðasta ári komum við óvænt út í tugmilljarða króna plús vegna þess að það er verið að endurreikna í bókhaldi Seðlabankans. Það var hægt að taka vel út úr Seðlabankanum inn í ríkissjóð og síðan kom arður frá bönkunum sem ríkið á í, tugmilljarðar, gott ef þetta voru ekki hátt í 40 milljarðar samtals. Þetta hefði verið hægt að setja í langþráða uppbyggingu í heilbrigðiskerfinu. Það var ekki gert. Því var ekki forgangsraðað þangað. Ef við horfum á það sem væri hægt að gera á þessum fjárlögum eða það sem hefði verið hægt að gera í tekjuöflunarfrumvörpunum sem voru samþykkt í gær hefði verið hægt að taka meira tímabundið áfram í sérstök veiðigjöld, þ.e. veiðigjöld á hagnaðinn, það sem umfram stendur eftir að menn eru búnir að fjárfesta í greininni, reikna gjöld og tekjur. Hvers vegna eru slík veiðigjöld sanngjörn? Það heldur því enginn fram að sérstök veiðigjöld á sjávarútveginn séu ekki sanngjörn. Það mun koma fram í endurskoðuðu veiðigjaldafrumvarpi frá ríkisstjórninni að enginn er á móti því. Það er sanngjarnt vegna þess að það er verið að undanskilja alla aðra landsmenn frá því að hafa aðgang að þessari sömu auðlind. Fyrir það borga menn sérstakt gjald. Þarna hefði áfram verið hægt að taka tímabundið hærra veiðigjald eins og síðasta ríkisstjórn gerði til að byggja upp heilbrigðiskerfið. Það hefði verið hægt. Því var ekki forgangsraðað þannig. Féð af bankaskattinum, sem var kastað loksins yfir þrotabúin og náð í út frá lögum frá 2010 sem voru með það að markmiði að ná inn í ríkissjóð fé vegna þess skaða sem ríkissjóður varð fyrir vegna hrunsins, það var eitt af markmiðunum, hefði verið hægt að setja núna í hærri gír og koma heilbrigðiskerfinu upp á yfirborðið. Það var ekki gert, það var frekar notað í kosningaloforð Framsóknarflokksins. Þetta er dæmi um forgangsröðun. Heilbrigðiskerfið er ekkert í forgangi á þessum fjárlögum. Eru einhverjir aðrir skattar sem hefði verið hægt að innheimta, einhverjir minni skattar? Já. Stórir skattar sem ríkisstjórnin hefði getað tekið sem ég hef nefnt voru ekki nýttir, en hvað þá með litla skatta? Jú, við þingmenn úr öllum flokkum í minni hlutanum lögðum til að eðlilegur skattur yrði tekinn, sanngjarn og skilvirkur skattur, af laxveiði. Við lögðum til að ekki skyldi áfram notuð gamla holan að kalla veiðileyfi í á til að veiða lax, silung eða annað fasteignaleigu. Þetta er hola sem var búin til 1990 og þessi tillaga okkar hefði þýtt að gatinu hefði bara verið lokað. 2 milljarða kr. skattstofn þar hefði getað skilað nokkur hundruð milljónum í ríkissjóð. Ef við horfum á hvað vantar núna í heilbrigðiskerfið eru það 3 milljarðar umfram það sem ríkisstjórnin hefur sett í það, 3 milljarðar til að veita nauðsynlega þjónustu samkvæmt öllum forstöðumönnum heilbrigðisstofnana á Íslandi, þeirra níu sem eru Landspítalinn – háskólasjúkrahús, Sjúkrahúsið á Akureyri, heilsugæslan í Reykjavík og svo heilbrigðisstofnanir víða um land. Tökum dæmi, það vantar 55 milljónir í Sjúkrahúsið á Akureyri. Það er auðvelt að fjármagna það með því einfalda pennastriki að hætta að undanskilja veiðileyfi í laxveiði og slíkt frá virðisaukaskatti, bara hætta að undanskilja það. Það er mjög einfalt, eitt pennastrik. Menn segja: Já, við ætlum að gera þetta hvort eð er seinna o.s.frv. Það hefði verið hægt að gera það strax. Menn afþakka svona einfaldar, sanngjarnar og skilvirkar tekjuleiðir. Þarna er ekki forgangur í heilbrigðiskerfið. Hvað meina ég þegar ég segi að forgangsröðunin í þessum fjárlögum sé að setja fyrsta flokks heilbrigðisþjónustu á Íslandi í hættu og það að óþörfu? Ég er búinn að útskýra hvers vegna það er óþarfi. Það þarf ekki. Þarna vantar líka einn þátt upp á. Þegar þessi fjárlög verða samþykkt á eftir í kjölfarið á tillögum sem liggja fyrir, breytingartillögum og öllu því sem ríkisstjórnin og meiri hlutinn í þinginu hefur lagt af stað með og liggur í bókunum - þegar þau greiða atkvæði á eftir verðum við 3,6 milljarða í plús. Það verða hallalaus fjárlög. Það vantar 3 milljarða í heilbrigðiskerfið til að veita nauðsynlega þjónustu. Þetta er ekki forgangsröðun í heilbrigðisþjónustu á Íslandi. Hver er hættan? Hættan er sú að við missum þessa fyrsta flokks heilbrigðisþjónustu sem við höfum búið við og byggt upp sem miklu fátækari þjóð en í dag, að hún verði ekki lengur fyrsta flokks, að við missum hana niður í annan flokk. Það er klárlega ekki það sem landsmenn vilja. Landsmenn vilja forgangsraða í heilbrigðiskerfið af því að þeir sjá að heilbrigðiskerfið hefur verið fjársvelt. Það varð hrun, við vorum í bakkgír og við þurfum að gera það sem þarf, við þurfum að forgangsraða skattfé í verkefni sem eru brýn og áríðandi. Þar er örugg heilbrigðisþjónusta langkærust öllum landsmönnum óháð flokkum, óháð kjördæmi, óháð aldri, óháð kyni, óháð efnahag. Landsmenn, allir sem einn, vilja forgangsraða í heilbrigðiskerfið, vilja fyrsta flokks heilbrigðiskerfi. Þeir vilja vernda sitt fyrsta flokks heilbrigðiskerfi. En það er ekki það sem er verið að gera hér. Hér er verið að setja það í hættu. Munum við falla niður í annan flokk? Það er ekki öruggt en það er stórhætta á því. Læknar eru í verkfalli í fyrsta skipti í sögunni. Allir sem hafa fylgst með fjölmiðlum sjá að við erum að missa sérfræðingana úr landi, sérfræðingana sem komu hingað fyrir 20 árum. Þegar við vorum að byggja upp þetta heilbrigðiskerfi með helmingi minni kaupmátt á mann komu 80% þeirra til baka. Það eru 20–30 sérfræðingar sem koma á ári til Íslands aftur úr læknanámi og 66 fara, 66 á móti 20–30. Það eru rúmlega tvöfalt fleiri sem fara úr landi en koma til landsins, jafnvel þrefalt fleiri. Á næstu tíu árum munu 300 læknar í ofanálag fara á eftirlaun þannig að það eru 30 í viðbót á ári. Það geta verið hátt í 100 sérfræðingar sem fara og 20–30 sem koma aftur. Þetta er hættan. Þetta er stórhætta. Sérfræðingarnir okkar eru hryggjarstykkið í öruggri heilbrigðisþjónustu á Íslandi, þeir sem halda okkur í því að vera með fyrsta flokks heilbrigðisþjónustu. Núverandi stjórnarflokkar voru ekkert ósammála því fyrir kosningar. Það kemur alveg kýrskýrt fram í kosningaloforðum þeirra og þeir eru líklega ekkert ósammála því núna heldur - ég sé þingmenn í salnum kinka kolli - að heilbrigðisstarfsfólkið okkar sé helstu verðmætin. Mannauðurinn er helstu verðmætin. Þetta eru orðin sem báðir flokkarnir notuðu. Það þarf að forgangsraða í að bæta kjör og það þarf að koma í veg fyrir landflótta lækna. Það kemur skýrt fram hjá Framsóknarflokknum. Um hvað sameinuðust stjórnarflokkarnir í stjórnarsáttmálanum í þessari ríkisstjórn? Um að við eigum að vinna í því að gera heilbrigðiskerfið okkar samkeppnishæft við nágrannaríkin. Þar stendur það kýrskýrt. Þessi forgangsröðun er ekki að gera sig. Þessi forgangsröðun skapar raunverulega hættu á því að fyrsta flokks heilbrigðisþjónusta á Íslandi verði ekki lengur til staðar. Þá er spurningin: Hvað eru stjórnarflokkarnir að reyna með þessu, hvað eru þeir að gera? Eitt sem ég veit er að það er búið að skipa nýjan landlækni. Sá landlæknir kemur að utan. Mér er sagt að hann sé breytingastjórnandi, ég veit ekkert hvað er til í því, en fyrsta regla breytingastjórnunar er klárlega að stjórnandinn notar þá krísu sem er til staðar, býr hana til eða jafnvel gerir hana verri af því að krísa er nauðsynleg fyrir breytingastjórnun. Það er alveg ljóst að stjórnarflokkarnir vilja fara í ákveðnar breytingar á heilbrigðiskerfinu þannig að krísa er staða sem þeir mundu vilja í því tilliti. Það mundi gagnast þeim í að ná fram þeim markmiðum. En þetta er áhættusamur leikur. Eftir tvö ár frá þessum degi verða þingmenn aftur að ljúka fjárlögum og fara að hugsa um kosningarnar sem verða þá vorið eftir. Þá verða þingmenn að undirbúa kosningabaráttu sína fyrir kosningar sem verða vorið 2017. Þá munum við geta fylgst með þeim alþjóðlegu stöðlum sem meta hvort hér á landi sé fyrsta flokks heilbrigðiskerfi. Það verður mjög dýrkeypt fyrir stjórnarflokkana ef þeir hafa skemmt það sem landsmönnum öllum er kærast, örugg heilbrigðisþjónusta og fyrsta flokks heilbrigðiskerfi á Íslandi.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Það er tvennt sem mig langar að spyrja hv. þingmann, í fyrsta lagi vegna þess að honum hefur orðið tíðrætt um stöðu heilbrigðiskerfisins í forgangsröðun þeirri sem birtist í fjárlagafrumvarpinu og tengdum frumvörpum. Hann tók sæti á þingi eftir kosningarnar 2013 og ég bið hann að meta í nokkrum orðum hver hann telur forgangsmál þessarar ríkisstjórnar. Ef það er ekki heilbrigðiskerfið, eins og ítrekað hefur komið fram í máli þingmannsins, hvaða mál setur þá þessi ríkisstjórn í forgang? Þetta var í fyrsta lagi. Það sem hefur valdið mér sérstökum áhyggjum í umfjöllun um þetta fjárlagafrumvarp til viðbótar við auðvitað innihald þess er það í hve ríkum mæli verið er að taka stefnumarkandi ákvarðanir með því bara að breyta fjárlögum, þ.e. við sjáum dæmi um breytingar á framhaldsskólunum, Ríkisútvarpinu, atvinnuleysisbótatímabilinu o.s.frv. þar sem viðkomandi breyting er ekki tekin fyrir hjá viðkomandi fagnefndum sem eiga eðli málsins samkvæmt, eða ættu í góðu samfélagi, tel ég vera, að fjalla um stefnumörkun til lengri tíma. Íslenski mátinn og sá máti sem núverandi ríkisstjórn virðist vera að festa í sessi er að stefnumörkun til langs tíma sé í raun ekki fyrir hendi, heldur séu menn alltaf að vinna þetta bara í fjárlagafrumvarpi yfirstandandi árs. 

Frú forseti. Maður býður engum starfsmanni upp á að setja honum reglur og skyldur, hvað þá setja honum reglur í lögum með orðum eins og „ef þú brýtur lög getur það varðað refsingu“, án þess að gera honum á sama tíma kleift að uppfylla þær, eins og RÚV. Þeir sem þar stjórna hafa þá lögbundnu skyldu að gera ákveðna hluti. Stjórn RÚV, þar sem sex af níu eru skipaðir af stjórnarflokkunum, segir að það þurfi meira fé til að sinna þessu lögbundna hlutverki og þá eiga menn að vera heiðarlegir og breyta lögunum um RÚV, ekki vera með þetta skítamix í fjárlögunum. Ég held að það sé það sem hv. þingmaður sé að grennslast fyrir um. Þetta batterí, RÚV, sem á meðal annars að sinna, lögum samkvæmt, því að gagnrýna stjórnvöld í þessu lýðræðislega samfélagi okkar og hafa það lýðræðislega hlutverk, er samt sem áður ofboðslega háð fjárveitingum hins opinbera. Það eru ekki langtímasamningar sem tryggja því fjármagn o.s.frv., á hverju ári er bara hægt að höggva. Þetta er ekki svona í nágrannaríkjunum. Við erum langverst hvað þetta varðar ef við tölum bara um sjálfstæðið. Varðandi forgangsröðun þessarar ríkisstjórnar sáum við hana strax á sumarþinginu. Forgangsröðunin er að uppfylla kosningaloforð til umbjóðenda sinna sem eru ekki fyrst allir landsmenn. Fyrst er það hjá Sjálfstæðisflokknum sjávarútvegurinn sem hafði, nota bene, fengið hvalreka í formi lægri krónu og var með methagnað o.s.frv. Nei, samt átti að forgangsraða því að lækka á hann gjöld meðan aðrir þurftu að bera alla byrðina þannig að það er alveg ljóst. Hjá Framsóknarflokknum var það að uppfylla kosningaloforð sitt um 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni svörin. Hann hefur svo sem í sínu máli komið áður að því er varðar kosningaloforð Framsóknarflokksins sem vörðuðu aðallega skuldaniðurfellingarprógrammið. Þá vil ég spyrja hv. þingmann hvort hann telji um fullar efndir að ræða miðað við það sem flokkurinn flaggaði í kosningabaráttunni. Menn hefur nokkuð greint á um það hvað sagt var í kosningabaráttunni og síðan hvað kom upp úr pokanum þegar prógrammið var kynnt. Þetta er í fyrsta lagi. Svo hins vegar er það sem ekki var í kosningaloforðunum, eða kosningahótununum liggur manni við að segja miðað við sumt af því sem við sjáum hér. Hér situr hv. þingmaður og aðstoðarmaður forsætisráðherra, Ásmundur Einar Daðason, og ég spyr: Minnist hv. þingmaður þess að í kosningastefnuskrá Framsóknarflokksins hafi komið fram eitthvað um að framsóknarmenn væru hættir að nenna að styðja RÚV? Kom fram eitthvað um að til stæði að loka framhaldsskólunum fyrir 25 ára og eldri? Kom fram eitthvað um það að þeir hygðust stytta einhliða atvinnuleysisbótatímabilið? Komu fram einhverjir þessara þátta sem fela samt í sér grundvallarbreytingar á íslensku samfélagi? Af því að hv. þingmaður hefur haldið því vel til haga að hrósa ríkisstjórnarflokkunum fyrir það að uppfylla tiltekin kosningaloforð, eins og til að mynda það að gera vel við útgerðina og þennan þátt, vil ég líka velta upp þeirri spurningu hvort menn gangi hreint fram með því að halda fyrir aftan bak svo skýrum stefnumiðum. Það virðist ekki vefjast mikið fyrir þessum ríkisstjórnarflokkum að koma sér saman um miklar vendingar og þar með talið hækkun á matarskatti 

Frú forseti. Við skulum ekki taka svo sterkt til orða að ég sé að hrósa þeirri forgangsröðun ríkisstjórnarinnar að lækka sérstök veiðigjöld, mjög sanngjarna gjaldtöku á sjávarútveginn, og fyrir þessi kosningaloforð um skuldaleiðréttinguna. Nei, ég sagði réttilega að maður gæti kannski ekki álasað henni fyrir það. Það segir samt sem áður bara til um forgangsröðunina, þetta er forgangsröðunin. Heilbrigðiskerfið er þar ekki. Ef heilbrigðiskerfið hefði verið í forgangi hefðu menn aðeins beðið með þetta og nýtt þessa stóru potta til að tryggja fyrst að heilbrigðiskerfið væri komið á réttan kjöl,  Ég man ekki hver síðari spurningin var.  Þetta er gallinn. Það þarf að setja inn meira beint lýðræði. Við eigum ekki að afnema fulltrúalýðræðið, það er ekki hægt að gera það á einu bretti, en við eigum að færa okkur meira inn í beint lýðræði þar sem almenningur getur meira komið að ákvarðanatöku, líka þegar kemur að fjárútlátum og forgangsröðun, 

Virðulegi forseti. Við ræðum hér um fjárlagafrumvarp fyrir árið 2015 við 3. umr. Ég vil í fyrsta lagi segja að það er mjög margt í fjárlögunum sem er full ástæða til að vera ánægð með, til að mynda þá staðreynd að við erum nú öðru sinni að leggja upp með það að samþykkja hallalaus fjárlög. Af hverju skiptir það máli að ríkissjóður sé rekinn hallalaus? Vegna þess að stærsti útgjaldaliður ríkisins eru vextir. Ríkið greiðir tugmilljarða króna í vexti á hverju einasta ári og það er okkur mikilvægt að minnka skuldir ríkissjóðs þannig að vaxtakostnaðurinn geti farið lækkandi. Ég vil líka segja að það er auðvitað hlutverk stjórnarandstöðu hverju sinni að benda á það sem má betur fara hjá stjórnvöldum, hjá þeim sem eru við völd og það hefur stjórnarandstaðan svo sannarlega gert. En það er líka mjög margt - hér var laumað til mín litlum gulum miða með athugasemd sem ég mun koma inn á síðar í mínu máli - jákvætt í fjárlögunum Mig langar að koma inn á nokkur atriði og ég vil byrja á að ræða um heilbrigðismálin. Ég vil taka undir með þeim fjölmörgu sem hafa komið upp í þessari umræðu og sagt að það sé mikilvægt að veita aukið fjármagn til heilbrigðismála. Ég vil taka undir það að mjög mikilvægt er að veita aukið fjármagn til viðhalds á Landspítalanum. Ég vil þó benda á þá staðreynd að í tíð síðustu ríkisstjórnar var skorið mjög mikið niður til heilbrigðiskerfisins, þá staðreynd að þessi ríkisstjórn hefur verið að auka fjármagn til heilbrigðismála og þá staðreynd að hún veitir núna aukið fjármagn til Landspítalans. Ég vil segja að það er mjög mikilvægt að við höldum áfram á þeirri braut að auka fjármagn til heilbrigðismála. Annað mál sem ríkisstjórnin hefur veitt aukið fjármagn til er háskólarnir. Hér hefur verið talsvert mikil umræða um það á milli manna að eyrnamerking fjármagns, m.a. til Háskólans á Akureyri og annarra skóla, ætti að vera með öðrum hætti. En ég vil benda á þá staðreynd að ríkisstjórnin veitir aukið fjármagn til háskólakerfisins, til háskólanna í heild sinni, þó að við getum deilt um sundurliðanir á því. Annað verkefni sem ríkisstjórnin er setja af stað, sem er mjög jákvætt, snýr að fjarskiptum. Ríkisstjórnin er að setja af stað verkefni til ljósleiðaravæðingar á öllu landinu og eru veittar 300 milljónir til þess. Það er stefna ríkisstjórnarinnar að setja í gang verkefni sem miðar að því að ljósleiðaravæða allar byggðir landsins og það er mjög jákvætt. Eitt verkefni enn sem meiri hluti fjárlaganefndar setti inn við 2. umr. snýr að því að auka viðhald á innanlandsflugvöllum. Lagt er til að veittar verði 500 millj. kr. til þess verkefnis þó að milli umræðna sé ákveðið að hluti þess fjármagns renni til svokallaðs flughlaðsverkefnis á Akureyri, sem er jákvætt. Þetta eru allt saman jákvæð verkefni og atriði sem fjármagn er veitt til. Eitt enn sem ríkisstjórnin er að gera sem er mjög jákvætt er að setja skatt á þrotabú föllnu bankanna, skatt sem var undanskilinn í tíð fyrri ríkisstjórnar og var settur inn af þessari ríkisstjórn. Það er mjög jákvætt skref. Það hefur verið nokkuð fjallað um það af hálfu stjórnarandstöðunnar að ekki hefði verið hægt að setja þennan skatt á fyrr. En það hefur meðal annars komið fram hjá hv. þm. Guðbjarti Hannessyni, sem var ráðherra og þingmaður í síðustu ríkisstjórn, að vissulega hefði það verið erfitt á fyrri hluta síðasta kjörtímabils en undir lok kjörtímabilsins og á seinni hluta kjörtímabilsins hefði verið hægt að setja þann skatt á, en fyrrverandi ríkisstjórn ákvað hins vegar að gera það ekki. Eitt hefur verið talsvert í umræðunni hér og fyrr í dag og snýr að fjárveitingum til innanlandsflugvalla. Menn hafa haft uppi orð um að það að veita fjármagn til innanlandsflugvalla og gera arðsemiskröfu til Isavia geri það einhvern veginn að verkum að verið sé að fækka störfum í Reykjanesbæ, fækka störfum í Keflavík og hægja á uppbyggingu í Keflavík. Þessu er ég allsendis ósammála og vil segja að það kom mjög skýrt fram á fundum fjárlaganefndar að Isavia hefði tvær leiðir til þess að fjármagna sínar framkvæmdir. Það væri annars vegar með hagnaði og hins vegar með lántökum sem yrðu svo greiddar áfram með hagnaði. Í máli hv. þm. Oddnýjar Harðardóttur hér áðan og hefur reyndar komið fram í máli formanns Samfylkingarinnar líka, kom fram gagnrýni á þetta og m.a. sagt að þetta mundi auka vaxtakostnað Isavia mjög mikið. En það sem skýtur hins vegar mjög skökku við er að í þessu sama nefndaráliti er gagnrýnt, og kom svo fram síðar í umræðum í dag hjá hv. þm. Sigríði Ingibjörgu Ingadóttur, að verið væri að klára flutning á ákveðnum verkefnum yfir til Isavia, sem reyndar hófust í tíð hv. þm. Kristjáns Möllers sem þá var hæstv. ráðherra. Þar er verið að flytja restina af flugbrautum og öðru inn í Isavia, m.a. til þess að styrkja eiginfjárgrunninn og það á síðan að gera það að verkum að Isavia fær betri vaxtakjör. Þá má allt eins leiða líkur að því að með því að gagnrýna þá framkvæmd og leggjast gegn því að þessir flutningar klárist séum við einmitt, ef málflutningur Samfylkingarinnar stenst skoðun, að færa störf úr Reykjanesbæ en því er nú alls ekki að heilsa, vegna þess að þetta á að gerast ef maður lækkar eiginfjárkröfuna og vaxtakostnaðurinn hækkar. Nú hristir hv. þm. Oddný Harðardóttir hausinn, en þetta er auðvitað staðreynd. Staðreyndin er sú að það á að keyra áfram á sama framkvæmdahraða í Keflavík en það á einnig að halda áfram með innanlandsflugvellina og byggja þá upp. Það er gríðarlega mikilvægt að við gerum þetta samhliða, bæði hvað varðar innanlandsflugvellina og Keflavík. Það verður að segjast að þegar farið er ofan í þann málflutning sem Samfylkingin heldur uppi í þessu máli þá stenst hann ekki skoðun og hefur komið fram í umræðunum í dag. Varðandi þau mál sem hafa verið til umræðu og voru skoðuð milli umræðna, og kom m.a. fram í máli hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur hér áðan þegar hún gerði grein fyrir sínu nefndaráliti, eru tvö mál sem mig langar að koma inn á. Í fyrsta lagi er það Ríkisútvarpið, sem var tekið til umfjöllunar á milli umræðna í fjárlaganefnd. Öll stjórn Ríkisútvarpsins mætti á fund fjárlaganefndar, allir aðilar í stjórn og fulltrúar hinna ólíku flokka. Það var mjög góður fundur og mjög upplýsandi. Þar kom m.a. fram að þetta sneri ekki hvað síst að árinu 2016 vegna þess að reikningsuppgjörsár Ríkisútvarpsins skaraðist, væri ekki almanaksárið og skaraðist þess vegna. Ég held að þetta sé mál sem þurfi að skoða betur á næsta ári. Hins vegar kom líka fram í umræðunum að það er mjög mikilvægt til frambúðar að Ríkisútvarpið skoði hvernig það ætlar að aðlaga sig að breyttri menningu og breyttri fjölmiðlaflóru. Það hefur meðal annars komið fram að auglýsingatekjur Ríkisútvarpsins hafa verið að dragast saman og menn spá því að þær muni gera það áfram, ekki eingöngu vegna þess að sett séu einhver takmörk af hálfu ríkisins heldur vegna þess að auglýsingamarkaðurinn er að breytast. Þetta kom fram á fundi og ég hef ávallt lýst því yfir og gerði það í sérstökum umræðum að ég er áhugamaður um Ríkisútvarpið og vil að það haldi áfram öflugri starfsemi, en hins vegar verður Ríkisútvarpið að aðlaga sig að breyttum tímum. Mér fannst þetta mjög góður fundur með stjórn Ríkisútvarpsins og ég hygg að þetta hljóti að verða áfram til skoðunar á nýju ári. Hitt málið sem mig langar að koma inn á er Bankasýslan, sem hefur verið til skoðunar og umræðu. Bæði hygg ég að hún hafi verið til umræðu í hv. efnahags- og viðskiptanefnd og eins á fjárlaganefndarfundi sem haldinn var í gær. Ég vil fagna því að nú sé að koma aukið fjármagn inn í Bankasýsluna, ég vil fagna því að búið sé að tryggja að Bankasýslan haldi starfsemi sinni áfram. Ég tek undir þau sjónarmið að það er mjög mikilvægt að tryggja armslengdarsjónarmiðin. Hvort það gerist með sjálfstæðri Bankasýslu eða einhverjum öðrum hætti, það er svo eitthvað sem þingið þarf að taka afstöðu til á nýju þingi enda hefur hæstv. fjármálaráðherra boðað frumvarp þar að lútandi. Það er mjög eðlilegt að Bankasýslunni sé tryggt eðlilegt fjármagn á starfstíma meðan þingið fer yfir það mál og vegur og metur hvernig hægt sé að tryggja armslengdarsjónarmiðin og með hvaða hætti við ætlum að haga þessum málum til frambúðar. Síðan vil ég ítreka það, af því að ég ætla ekki að hafa þetta mikið lengra, að vissulega er það hlutverk stjórnarandstöðu að gagnrýna það sem ríkisvaldið gerir og hafa eftirlit með því að meiri hlutinn standi við sitt. Það eru ugglaust atriði í fjárlagafrumvarpinu, og það hefur komið hér fram í umræðu, sem eru ekki fullkomin, skárra væri það. Hlutirnir eru alltaf að taka breytingum og áherslur eru misjafnar. En ég vil þó segja að það er margt mjög jákvætt í frumvarpinu og ég er mjög ánægður með meginþætti þess. Ég er sérstaklega ánægður með það að annað árið í röð erum við að klára fjárlagafrumvarp fyrir jól þar sem gert er ráð fyrir að ríkissjóði sé skilað hallalausum, þrátt fyrir að við aukum fjármagn til mikilvægra mála eins og heilbrigðismála, háskólamála og samgöngumála, og setjum af stað verkefni í fjarskiptamálum o.fl. Þetta er ég mjög ánægður með og ég vonast til þess að þegar efnahagurinn batnar meira getum við aukið enn frekar í þessi mál. Ég tek undir með öllum þeim sem hér hafa talað um heilbrigðismálin sérstaklega að það er full ástæða til að hafa áhyggjur af þeim og við eigum að leitast við að veita meira fjármagn þar inn og halda áfram á þeirri braut sem er verið að marka í fjárlagafrumvarpinu og á að gera í því næsta líka.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Það er ýmislegt sem ég hef við hana að athuga, en ég ætla að einbeita mér að tveimur atriðum í þessum andsvörum. Í fyrsta lagi vil ég spyrja hv. þingmann út í þá menntastefnu sem kemur fram í fjárlagafrumvarpinu, þetta er stefna sem hefur ekki verið rædd og gengur út á það að meina nemendum sem eru 25 ára og eldri að sækja bóknám í opinberum framhaldsskólum. Ég vil spyrja hv. þingmann hvernig hann sjái fyrir sér að það fari með litla skóla úti um landið. Nú þekkir hv. þingmaður ágætlega til skóla í sínu kjördæmi og sumir skólarnir þar fara illa út úr þessum fjöldatakmörkunum, en með þeim er verið að greiða fyrir kjarasamninga kennara. Það er hærri upphæð borguð með hverjum nemanda en þeim er fækkað. Ég vil spyrja hv. þingmann hvernig honum hugnist sú skólastefna sem birtist í fjárlagafrumvarpinu.

Virðulegi forseti. Þetta hefur verið talsvert til umræðu í fjárlaganefnd. Eins hefur þetta borið á góma, hygg ég og hef heyrt af því, í hv. allsherjar- og menntamálanefnd. Mörg af þeim atriðum sem hv. þingmaður bendir á er ástæða til þess að skoða og halda áfram að skoða. Ég er hins vegar þeirrar skoðunar að við eigum að vera opin fyrir breytingum og hæstv. menntamálaráðherra hefur m.a. komið inn á það að markmiðið sé að koma til móts við þessa hópa með öðrum hætti. Varðandi fullyrðinguna um kjarasamninga kennara þá hef ég ekki tíma til þess að koma inn á það í mínu fyrra andsvari en vil þó segja það að þetta er tillaga meiri hluta fjárlaganefndar og er sú sýn sem meiri hlutinn hefur og ég veit ekki betur en að nafn mitt sé undir öllum tillögum meiri hlutans og á nefndaráliti meiri hlutans, og sá sem 

Virðulegi forseti. Ég skil hv. þingmann svo að hann sé þokkalega ánægður með þessa menntastefnu. Þá vil ég spyrja hv. þingmann út í það sem kom fram á fundi fjárlaganefndar þegar fulltrúar ASÍ og SA mættu á fundinn. Þeir voru einhuga um það að gagnrýna ríkisstjórnina fyrir að ráðast inn í þríhliða samkomulag og rjúfa það. Sérstaklega var auðvitað talað um styttingu á bótatímabili langtímaatvinnulausra sem standa hvað veikastir fyrir og eru hvaða líklegastir til þess að skorta efnisleg gæði, en það á að skerða kjör þeirra um áramótin bara rétt sisvona. Ég vil spyrja hv. þingmann hvort hann telji þessum milljarði sem á að spara vel varið með því að ganga svona á kjör þeirra sem minnst hafa, hvort honum finnist það góð hugmynd á sama tíma og verið er að létta 

Virðulegi forseti. Það skal viðurkennast að sá sem hér stendur var eilítið seinn á fjárlaganefndarfund þegar þessir ágætu gestir komu, vegna þess að fundarboð á fjárlaganefndarfund hafði eitthvað misfarist, það hafði staðið röng tímasetning á heimasíðu Alþingis þannig að ég rétt náði í endinn á fundinum. Hvað því atriði líður sem hv. þingmaður benti á þá vil ég segja að það eru kjarasamningar á næsta ári og það eru mýmörg mál sem hljóta að verða skoðuð í tengslum við þá kjarasamninga. En þó vil ég segja að það er sérstakt fagnaðarefni ef fulltrúar stjórnarandstöðunnar eru farnir að hafa áhyggjur af samskiptum við aðila vinnumarkaðarins vegna þess að það fór lítið fyrir slíkum áhyggjum oft á tíðum á síðasta kjörtímabili. Ég vil líka segja að þetta hlýtur að verða skoðað samhliða kjarasamningum og ég veit ekki betur en að það sé hluti af því þegar kjaraviðræður fara í gang að forustumenn ríkisstjórnar séu á reglulegum fundum með aðilum vinnumarkaðarins og það þekkir hv. þingmaður. Þetta hlýtur því að verða 

Virðulegi forseti. Það er margt í þessari ræðu sem ég gæti rætt við hv. þingmann, en mig langar að spyrja um það sem hann var að enda við að segja um aðila vinnumarkaðarins: Upplifir hv. þingmaður frið á vinnumarkaðnum núna? Ég spyr bara sisvona vegna þess að nú stendur yfir læknaverkfall og margt annað og hann heyrði tóninn á fundi með gestum okkar í vikunni. Mig langaði að vita hvort ég hafi skilið hv. þingmann rétt varðandi Ríkisútvarpið. Má skilja það sem svo að hann telji að við þurfum að setjast niður og breyta lögum um Ríkisútvarpið þannig að það aðlagi sig að breyttum tímum, eins og sagt var? Burt séð frá því að RÚV hefur gengið út frá því nú þegar, áhorf er að breytast og fleira og það er gert ráð fyrir þeirri breytingu. Er eitthvað annað sem hv. þingmaður á við og hver eru þau tækifæri og annað sem birtist í meirihlutaáliti fjárlaganefndar sem meiri hlutinn telur að sé 

Virðulegi forseti. Ég held að það sé full ástæða til að hafa áhyggjur af læknaverkfalli og því ástandi sem er á vinnumarkaðnum. Það hefur komið fram í viðtölum við hæstv. heilbrigðisráðherra að full ástæða er til þess að hafa áhyggjur af málum þar enda held ég að menn séu að funda reglulega um það hvernig hægt er að leysa þau mál. Varðandi Ríkisútvarpið þá var ég bara að vitna til umræðna á nefndarfundi í fjárlaganefnd. Ég ítreka að sá sem hér stendur hefur ávallt stutt Ríkisútvarpið og hefur sagt það, og að Ríkisútvarpið sé rekið af hálfu hins opinbera. Það er mikilvægt í menningarlegu tilliti, það er mikilvægt í öryggislegu tilliti, en það verði að taka ákveðnum breytingum, m.a. út frá auglýsingamálum. Á fjárlaganefndarfundi var meðal annars rætt um dreifikerfi Ríkisútvarpsins og breytingar í þeim efnum þannig að sá sem hér stendur er bara að segja það og hvatti stjórn reyndar til þess, ekki vegna þess að það eigi að vera einhver átök milli stjórnar og stjórnarandstöðu, 

Virðulegur forseti. Það kom fram hjá stjórn Ríkisútvarpsins að það er ekki eins og þau séu ekki búin að gera akkúrat þetta. Þau hafa skoðað markaðina í kringum sig og eru alveg með það á hreinu hvernig þetta er gert þar. Annað sem mig langar að spyrja hv. þingmann um og við höfum aðeins rætt í dag er Háskólinn á Akureyri. Telur þingmaðurinn að úthlutun úr 617 millj. kr. pottinum sé sanngjörn gagnvart HA? Hefði hann viljað skipta þessum fjármunum með öðrum hætti? Mun hann styðja tillögu minni hlutans, sem verður væntanlega borin upp til atkvæða, með breytingu á lögskýringu? Ef hv. þingmanni finnst að það eigi að vera nám í heimskautarétti, af hverju var þá ekki lögð sérstök áhersla á það? Hér var talað um stórsókn af hálfu formanns fjárlaganefndar varðandi Háskólann á Akureyri. Þess sér nú ekki stað í fjárlagafrumvarpinu.

Stórsókn.

Hér kallar hv. þm. Höskuldur Þór Þórhallsson slíkt hið sama. Ég held að þið ættuð að skammast ykkar, hv. þingmenn, því að fjármunir fylgja ekki þeim stóru lýsingarorðum sem hér eru viðhöfð. 
            

Virðulegi forseti. Rétt til að ljúka þessu með Ríkisútvarpið, þá hefur Ríkisútvarpið vissulega verið í ákveðnum breytingum en ég tel þó og ég held að það hafi komið fram á þessum fundi að full ástæða er til þess að stjórnin sem heild skoði þau mál áfram. Ég gat ekki fundið annað en vilja hjá stjórninni til þess að skoða þau áfram á nýju ári eins og fullkomlega eðlilegt er. Varðandi Háskólann á Akureyri þá styð ég allar þær breytingartillögur sem meiri hluti fjárlaganefndar hefur lagt fram og eru komnar inn í fjárlagafrumvarpið eins og formaður fjárlaganefndar hefur gert grein fyrir. Ég held að það sé alveg ljóst að við veitum mjög aukið fjármagn almennt til háskólanna í landinu, stóraukið fjármagn, og það er full ástæða til þess að fagna því. Varðandi einstaka skóla og skiptingu milli þeirra þá kunna að vera 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Mig langar aðeins að spyrja út í RÚV, og ég hjó einmitt eftir því að RÚV yrði að aðlaga sig breyttum tíma. Í nefndaráliti meiri hlutans er talað um hver meginmarkmið RÚV eigi að vera. Það segir hér orðrétt: „Til þess að svo megi verða er óhjákvæmilegt að leita nýrra leiða í grunnþáttum stofnunarinnar, svo sem framleiðslu dagskrárefnis, húsnæðismálum og rekstri dreifikerfis. Samþætting fjölmiðla við aðra afþreyingu með breyttum fjarskiptum skapar ný tækifæri við miðlun á efni …“ Það sem ég skil ekki er: Veit meiri hlutinn eitthvað meira um þetta mál en stjórn RÚV, sem kom á tveggja tíma fund fjárlaganefndar í síðustu viku? Hvað er verið að meina með því að aðlaga sig breyttum tíma? Þýðir það að ekki þarf lengur að framleiða innlent efni eða gera fréttaskýringarþætti, senda út veðurfréttir eða vera með Rás 1? Í hverju felst hagræðingin? Það skil ég ekki. Eru einhverjar leiðir þarna úti til að reka útvarp og sjónvarp sem við erum ekki búin að uppgötva?

Virðulegi forseti. Ég held að það sé full ástæða til þess að stjórn Ríkisútvarpsins sé alltaf að skoða nýjar leiðir í rekstrinum og hvernig megi ná fram hagræðingu í rekstri. Höfuðáherslan á auðvitað að vera á að framleiða innlent efni, rétt eins og stjórn Ríkisútvarpsins sjálf hefur boðað. En það kom líka fram á fundinum að auglýsingaflóran er enn að breytast, enn dregur úr auglýsingum og menn spá því að það muni dragi enn þá meira úr auglýsingum í miðlum sem þessum. Tæknin er að breytast, notkun á vefmiðlum er orðin miklu meiri, menn horfa á fréttir og annað í gegnum vefmiðla. Þetta kom allt fram á fundi fjárlaganefndar. Ég vil segja það aftur sem kom fram í fyrri andsvörum mínum að sá sem hér stendur er stuðningsmaður Ríkisútvarpsins en það er ávallt mikilvægt fyrir Ríkisútvarpið að vera tilbúið til þess að ráðast í nauðsynlegar breytingar og mér fannst vera fullkominn skilningur á því 

Virðulegur forseti. Þeir eru oft góðir þessir fundir í fjárlaganefnd sem minni hlutinn biður um, það verður að segjast eins og er, 

Virðulegi forseti. Ég hef ekki kynnst öðru en að fundir í fjárlaganefnd hafi almennt verið góðir, alveg sama hvort minni hluti eða meiri hluti hafi beðið um þá. Það hefur verið býsna gott starf í fjárlaganefnd í allt haust og full ástæða til þess að þakka bæði meiri hluta og minni hluta fyrir það góða samstarf. Varðandi Ríkisútvarpið get ég ekkert sagt meira en ég hef sagt áður, sá sem hér stendur er stuðningsmaður Ríkisútvarpsins og vill sjá öflugt Ríkisútvarp. Hins vegar vil ég ítreka að Ríkisútvarpið má auðvitað ekki halda að sér höndum, það þarf alltaf að vera tilbúið til þess að skoða nýjar leiðir í rekstrinum. Dreifikerfismálin voru meðal annars til umræðu og hvaða sóknarfæri geta hugsanlega verið fólgin þar. Og ég vil bara segja að sá sem hér stendur er opinn fyrir öllum tillögum. Mér fannst það koma dálítið sterkt fram og kannski áréttað af hálfu stjórnarmanna að þetta sneri kannski ekki hvað síst að árinu 2016 fremur en árinu 2015, vegna þess að Ríkisútvarpið gerir ekki upp á hefðbundnu almanaksári heldur frá 

Herra forseti. Mér leikur hugur á að vita, úr því að hv. þingmaður telur það svo eðlilegt og sjálfsagt að meiri hluti fjárlaganefndar hlutist til um námsframboð og einstakar námsgreinar í Háskólanum á Akureyri, hversu langt meiri hlutinn hefur hugsað sér að ganga almennt í því að taka að sér að stýra námsframboði í háskólum landsins. Hefur meiri hlutinn hugað að því hvort það séu réttar áherslur í námi í Listaháskólanum, hvort þar ætti kannski að leggja meiri áherslu á skúlptúrgerð eða pastelmálun? Hefur meiri hlutinn velt því fyrir sér hvort það sé lögð nóg áhersla á sanskrít í Háskóla Íslands o.s.frv.? Hvert er meiri hlutinn að fara með því að ætla sér að grípa inn í málefni sjálfstæðra háskóla og skipa þeim fyrir verkum með einstaka námsáfanga? Í öðru lagi langar mig að spyrja hv. þingmann um fyrirhugaðan afgang, því þó að hv. þingmaður sé mjög upptekinn af fortíðinni væri gaman að skyggnast aðeins inn í framtíðina: Hvað segir hv. þingmaður um heildarniðurstöðuna sem lítið hefur verið rædd hér í dag? Þar á ég við áætlaðan 3,5 milljarða afgang af ríkissjóði, sem mér telst til að sé innan við 0,2% 

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir þetta andsvar. Hann hefur verið kraftmikill hér í umræðum að vanda. Varðandi Háskólann á Akureyri, eins og ég sagði í ræðu minni er það fagnaðarefni að við erum að setja meira fjármagn til háskólanna almennt. Við getum síðan tekist á um skiptingu fjármagnsins á milli háskóla. Varðandi það að fjárlaganefnd leggi ákveðnar áherslur í fjárlagafrumvarpinu held ég að hv. þingmaður geti ugglaust farið aftur í tímann hvað það snertir, það hefur eflaust verið gert áður í ákveðnum málum. Um það sem snýr að þessu verkefni Háskólans á Akureyri var það niðurstaða meiri hlutans að afgreiða málið með þessum hætti, og eins og ég kom inn á í fyrra andsvari er sá sem hér stendur hluti af þeim meiri hluta sem leggur fram breytingartillöguna og styður hana. En stóra málið er, og það er fagnaðarefni, að við séum að setja aukið fjármagn til háskólakerfisins í heild en við getum svo auðvitað tekist á um skiptingu á milli skóla eða hvernig það er innan skóla. 
             Varðandi seinni spurninguna verð ég að fá leyfi forseta og hv. þingmanns til þess að svara henni í næsta andsvari.

Frú forseti. Ég fyrirgef það alveg að þingmaðurinn hefur nauman tíma og hann getur kannski farið í andsvar við mig því að ég mun ræða þetta mál svolítið, stóru myndina í þessu. Í tilviki þess máls sem tengist Háskólanum á Akureyri snýst það ekki um aukið fé. Þetta snýst um það að tvö ár í röð hefur háskólinn fengið 30 milljónir með skilningi frá fjárveitingavaldinu í tiltekin verkefni önnur en kennslu, þ.e. í að fjármagna rannsóknarmissiri fastráðinna kennara og í ýmis stjórnsýslu- og stuðningsverkefni í háskólanum. Meiri hlutinn ætlar nú á þriðja ári að ákveða að 20 milljónir af 30 fari í það að kenna tiltekinn námsáfanga. Það tel ég vera brot á lögum um háskóla, það tel ég vera freklegt inngrip í sjálfstæði háskólanna og það er í óþökk stjórnenda Háskólans á Akureyri, það liggur algjörlega fyrir, þeirra hinna sömu sem hafa það vandasama verkefni að spila úr þeim fjárveitingum sem háskólinn hefur og ákveða námsframboð 

Virðulegi forseti. Örstutt um háskólana. Það fjármagn sem kom inn í lok síðasta árs hefur væntanlega ekki verið varanlegt vegna þess að þá hefði það farið inn í fjárlagafrumvarpið. En ég vil segja varðandi þá umræðu sem hefur verið hér í dag að sá sem hér stendur hefur hlýtt á þá umræðu og meðtekið mörg þessara skilaboða, en engu að síður liggja fyrir breytingartillögur meiri hluta fjárlaganefndar við fjárlagafrumvarpið og sá sem hér stendur styður þær. Varðandi heildarniðurstöðu fjárlaganna þá er það vissulega rétt hjá hv. þingmanni að það er gott að hafa eins mikinn afgang af fjárlögum og mögulegt er hverju sinni, ég kom inn á það í ræðu minni, þannig að við getum farið að minnka vaxtagjöld og greitt niður skuldir. En eins og hv. þingmaður hlýddi líka á í minni ræðu leggur ríkisstjórnin ríka áherslu á að geta aukið jafnt og þétt við fjármagn í heilbrigðiskerfið, í menntakerfið og aðra mikilvæga þætti. Það er þess vegna sem við sjáum það í fjárlagafrumvarpinu að áfram er veitt meira fé til heilbrigðismála og ríkisstjórnin mun halda áfram á þeirri braut 

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að fagna mörgum afar jákvæðum tillögum meiri hluta fjárlaganefndar, mörg jákvæð spor sem koma til með að skila sér út í samfélagið. Sem betur er það einfaldlega þannig að við erum á réttri leið, þetta þokast upp á við hjá okkur, hagtölur sýna það. Verðbólgan er í lágmarki, kaupmáttur launa er að aukast. Og þó að hagvaxtartölur hafi kannski ekki verið alveg jafn góðar og menn bjuggust við þá vonumst við til að hrinda í framkvæmd mikilvægum verkefnum sem munu auka hagvöxtinn í landinu. Það sem mér finnst jákvæðast er að um leið og við erum að ná þessum árangri erum við líka að stuðla að jöfnuði í ríkisfjármálum og ríkisstjórnin sýnir ábyrgð. Ég nefndi það í ræðu minni við 2. umr. að ég fagna sérstaklega boðuðu frumvarpi hæstv. fjármálaráðherra um ný lög um opinber fjármál. Ég held að ef við náum að koma því í gegn munum við fá miklu ábyrgari fjárlög, umræðan verður málefnalegri og við munum ná að byggja upp Ísland til framtíðar. Það er eitt mál sérstaklega sem snýr að mér sem formanni samgöngunefndar og það er uppbygging flugvalla víðs vegar um landið og þá áherslu sem ferðaþjónustan og umhverfisverndarsamtök hafa lagt á að opna fleiri gáttir inn í landið. Við þekkjum umræðuna um átroðning á vissum ferðamannastöðum, þekkjum umræðuna um að við séum í rauninni að taka ferðamenn inn í gegnum eina gátt, og ferðamálaráð, ferðaþjónustan og umhverfisverndarsamtök hafa talað mjög sterkt fyrir því fyrir umhverfis- og samgöngunefnd að stjórnvöld hugi að því að opna fleiri gáttir inn í landið. Þetta er liður í því að við náum að tryggja ferðaþjónustuna, tryggja henni stöðugan grunn til framtíðar, en huga um leið að okkar dýrmætustu ferðamannaperlum. Það hefur engu að síður verið töluverður mótþrói við það að setja fjármagn í þetta og sá mótþrói hefur komið því miður frá Isavia, sem hefur haldið uppi þeim málflutningi að ekki megi nota hinn gríðarlega hagnað sem kemur af millilandafluginu í innanlandsflugið, og skýlir sér á bak við reglur. Ég hef margítrekað lýst því yfir að ég tel að þær röksemdir eigi ekki við og að við eigum að fara sömu leið og Norðmenn og Finnar og nýta þennan arð í að byggja upp flugvelli hringinn í kringum landið. Ég held að það sé skynsamlegt út frá öllum hagsmunum þjóðarinnar til langframa, það er mín skoðun. Þegar við ákváðum á síðasta kjörtímabili að ráðast í hið mikilvæga verkefni, byggingu Vaðlaheiðarganga, var mikil samstaða um það að við mundum nýta efnið sem kæmi úr göngunum í eitthvert gott samfélagslegt verkefni. Það myndaðist mjög fljótt sameiginlegur skilningur á að flughlað, uppbygging nýs flughlaðs eða stækkun þess væri best til þess fallið að nota þetta efni í. Einhvern veginn hafðist það í gegn á síðasta kjörtímabili að taka 30 milljónir úr sameiginlegum ráðherrapotti til atvinnumála og setja í þetta verkefni. Af einhverjum völdum var það ekki greitt út, en baráttan hér á síðasta ári var einmitt að ná þeim fjármunum út úr ráðuneytinu til þess að hægt væri að undirbúa svæðið, flugvöllinn á Akureyri, til þess að taka á móti þeim 200 þús. rúmmetrum af efni sem voru hugsaðir í flughlaðið. Isavia fór í verkefnið þegar fjármunirnir fengust afgreiddir og reisti girðingu og drenaði svæðið þannig að frá því í vor hefur svæðið verið reiðubúið til þess að taka á móti þessu mikla efni, góða efni. Nú er það þannig að efnisskortur hefur verið í Eyjafirði. Efni er rándýrt, það þarf að sprengja það, flutningurinn er sömuleiðis rándýr, þannig að ríki, sveitarfélög og aðrir sem vilja byggja upp aðra gátt inn í landið hafa talið að það væri til mikilla hagsbóta fyrir ríkissjóð að fá efnið gefins en greiða fyrir flutninginn, það væri mjög skynsamlegt, mundi spara ríkissjóði tugi ef ekki hundruð milljóna króna. Það var mikil samstaða um þetta. Síðan gerist það að heitt vatn fer að leka úr berginu í Vaðlaheiðargöngum Eyjafjarðarmegin eða þeim megin sem menn voru hvað mest að vinna, þannig að það var ákveðið að fara að vinna Fnjóskadalsmegin. Á meðan væri hægt að stöðva lekann sem var í göngunum. Það dróst því í rauninni og kannski létti aðeins á þrýstingnum að við mundum setja fjármuni í að keyra efnið. Nú liggur fyrir, og ég fagna því sérstaklega, að 50 millj. kr. af þeim 500 sem meiri hluti fjárlaganefndar ákvað að taka af hagnaði Isavia á að nota í þessa uppbyggingu, þannig að núna er hægt að fara að flytja efnið á svæðið sem bæði núverandi og fyrrverandi ríkisstjórnir hafa lagt áherslu á. Þetta er gríðarlega mikilvægur og góður áfangi í að gera Akureyrarflugvöll reiðubúinn að taka við auknu millilandaflugi, gríðarlega góður áfangi í því mikilvæga verkefni sem Eyþing, samband sveitarfélaga á Norðausturlandi, er sammála um, sveitarfélögin öll, Akureyrarbær og velunnarar þessa svæðis. Og ég ætla líka að fagna því að gert hafi verið ráð fyrir 6. gr. heimild fyrir innanríkis- eða fjármálaráðherra að ganga til samninga þannig að efnið komist allt til skila. Ég vildi taka þetta sérstaklega fram vegna þess að ég held að þetta sé fyrsti liðurinn í því að nýtt flughlað verði að veruleika. Flugvöllurinn hefur verið á undanþágu vegna þess að flughlaðið er því miður aðeins of nálægt flugbrautinni, sem þó hefur ekki komið í veg fyrir að flugvöllurinn hefur nýst gríðarlega vel eins og við eldgosið í Eyjafjallajökli þar sem flugvélar lentu þar hver á eftir annarri, voru í rauninni að millilenda á leið sinni til Bandaríkjanna. En ef þetta verður að veruleika mun þessi undanþága væntanlega detta út enda verður hennar ekki þörf. Þetta er gríðarlega mikill og stór áfangi sem ég vonast til að við getum fagnað. Mér fannst reyndar skrýtið áðan að heyra talsmann Samfylkingarinnar tala gegn því að hagnaðurinn, hinn gríðarlegi hagnaður yrði notaður í uppbyggingu á millilandaflugi. Það stendur ekki til á nokkurn hátt að rýra eða gera lítið úr þeim framkvæmdum og þeirri uppbyggingu sem á sér stað á Keflavíkurflugvelli, alls ekki. En við þurfum að sjálfsögðu að huga að landinu öllu og opna fleiri gáttir. Það held ég að sé kannski brýnasta málið, ekki bara hvað snertir ferðamálin heldur líka náttúruvernd á Íslandi. Ef okkur tekst að opna fleiri gáttir inn í landið og fá betri dreifingu ferðamanna væri það til mikilla hagsbóta fyrir landsmenn alla. Annað sem ég vildi fagna sérstaklega er áhersla meiri hluta fjárlaganefndar á málefni norðurslóða. Ríkisstjórnin hefur sett þau málefni sérstaklega á oddinn, talað fyrir því að hún vilji reyna með einum eða öðrum hætti að efla Ísland í þessu stóra verkefni en augu alheimsins beinast núna að norðurslóðum. Og bara til þess að sýna hversu mikilvægt og stórt verkefni þetta er að þá hafa Singapúr og Ítalía og fleiri lönd hinum megin á hnettinum óskað eftir áheyrnaraðild að norðurheimskautsráðinu. Af hverju? Jú, vegna þess að hagsmunirnir eru gríðarlegir. Ég sem forseti Norðurlandaráðs á næsta ári hef talað fyrir því að þetta verði eitt af þeim meginverkefnum sem ég vil leggja áherslu á. Og það er mikill meiri hluti fyrir því eða það var sameiginlegur skilningur Íslandsdeildar Norðurlandaráðs að svo sé, að við Íslendingar leggjum áherslu á norðurheimskautssvæðið, á Vestur-Norðurlönd, á hafið, stóra, mikilvæga hafið í kringum Ísland, og róum að því öllum árum að tryggja stöðu Íslendinga. Ég hef talað fyrir því að við munum vera fremst í flokki þegar kemur að siglingum í gegnum norðurheimskautið. Það geta verið gríðarlega miklir hagsmunir fyrir Íslendinga þegar það verður að veruleika. Þess vegna fagna ég því að verið sé að leggja fjármuni í heimskautaréttinn við Háskólann á Akureyri. Heimskautarétturinn hefur gert það að verkum að háskólinn hefur fengið alþjóðaathygli og viðurkenningar. Sérstaða hans hefur verið talin þó nokkuð mikil og þar á meðal út af því að þetta hefur verið kennt þar og sérstaða er háskóla eins og Háskólanum á Akureyri mjög mikilvæg. Ég hef heyrt að margir hér hafa fundið þessu allt til foráttu, en ég vil benda á það að við sem sitjum á hinu háa Alþingi eigum að hafa skoðun. Við eigum að hafa skoðun á menntakerfinu, við eigum að hafa skoðun á heilbrigðiskerfinu og það hefur nú komið fyrir hér í þingsölum að menn hafa eyrnamerkt fjármagn sérstaklega, eins og til Sjúkrahússins á Akureyri á síðasta kjörtímabili þegar menn vildu setja 20 milljónir til þess að bæta aðstöðu barna- og unglingageðdeildarinnar þar. Það er ekki endilega víst að forráðamenn sjúkrahússins á þeim tíma hafi verið neitt sérstaklega ánægðir, en ég studdi það vegna þess að ég sá fram á mikilvægi þess að gert yrði vel í þessum mikilvæga málaflokki. Ég samþykkti það og fylgdi því eftir þó að ég væri í stjórnarandstöðu að menn mundu setja sérstaka fjármuni út fyrir sviga til þess að styðja við geðheilbrigði barna og unglinga á Akureyri og Norðurlandi öllu. Að öðru leyti vil ég segja að það er margt jákvætt að gerast. Við erum að bæta í í heilbrigðismálum, við erum að gera vel í menntamálum. Við þurfum svo á næstunni að sjálfsögðu, eins og gengur, að taka ýmsa málaflokka til skoðunar eins og vegamál og samgöngumál, og ég hef ítrekað nefnt og fagnað því að mér virðist vera skilningur á Alþingi fyrir því að bæta í þá málaflokka. En ég verð að taka það enn einu sinni fram að það var virkilega vel gert að bæta í flugvellina þannig að við getum haldið uppi þeirri mikilvægu samgöngubót sem flugið er. Landið okkar er stórt, það hefur enginn talað fyrir því að við förum að setja upp lestarkerfi og við eigum að halda flugkerfinu gangandi. Það er þjóðhagslega hagkvæmt, eins og ný skýrsla innanríkisráðuneytisins bendir sérstaklega á. Konur nota flug í mun meira mæli en karlar, ekki að það skipti máli en sýnir kannski hvað við eigum að leggja mikla áherslu á það og hversu félagslega sterkt er að við höldum fluginu uppi hringinn í kringum landið. Að lokum vil ég þakka hv. fjárlaganefnd. Mér heyrist á einhverjum að þar hafi verið ágætissamstaða þó að við höfum kannski heyrt annað úr ræðustól frá stjórnarandstöðunni, en ég vona að fjárlaganefnd taki vel í frumvarp um opinber fjármál og að samstaðan verði góð og við getum áfram unnið að góðum verkefnum.

Herra forseti. Það er nú margt hægt að tala um í ræðu hv. þingmanns. Ég tek undir með honum að ánægjulegt er að verið sé að bæta í flugvellina, þó að ég sé ekki endilega sammála þeim inngripum sem felast í bókun varðandi Isavia, það er svo annað mál. Varðandi flughlaðið er það jú heimild en ekki bein fjárútlát en vissulega áfangi út af fyrir sig. Ég ætla að halda áfram að ræða málefni Háskólans á Akureyri og spyr hv. þingmann hvort hann hafi lesið áskorun og ályktun háskólaráðs Akureyrar frá því í dag þar sem beiðni er um að lokatillögur fjárlaganefndar séu endurskoðaðar um útdeilingu fjármuna til háskólastigsins og að Háskólanum á Akureyri verði gert kleift að viðhalda þeirri stefnu að bjóða landsmönnum upp á öflugt fjarnám í heimabyggð sinni. Síðan vil ég segja að rektor lýsir í pósti til okkar þingmanna Norðausturkjördæmis miklum vonbrigðum með skilyrðinguna við texta og biður um að það sé dregið til baka. Ég spyr hv. þingmann: 

Virðulegi forseti. Ég ætla fyrst að bregðast við því fyrsta sem kom fram í andsvari hv. þingmanns. Hún sagði að hún væri ekki sammála hvað varðar Isavia. Er hún þá að segja að hún sé ekki sammála því að nota hinn mikla hagnað sem kemur af millilandafluginu í innanlandsflugið? Ég mundi vilja fá mjög skýr svör. Í kjölfarið mundi ég gjarnan vilja fá svör við því hvort hún sé þá ósammála þeim landshlutasamtökum sem sameinuðust um að leggja það til að sá hagnaður yrði einmitt nýttur í innanlandsflugið, og það kom yfirlýsing hér. Ég held að það sé réttmætt að spyrja þingmanninn þessarar spurningar. Síðan nefnir hún það að ekki séu nein fjárútlát heldur eingöngu heimild. Meiri hluti fjárlaganefndar leggur til að 50 milljónir af þeim 500 sem eiga að fara í flugvelli verði einmitt nýttar til þess að byggja upp flughlaðið. 

Virðulegi forseti. Þingmaðurinn svaraði samt sem áður ekki spurningunni sem ég bar fram varðandi háskólann þó að hann hafi ekki lesið póstinn - ég hvet hann til þess, hann getur gert það í símanum sínum eins og ég - þar sem þetta kemur fram með háskólann og þar er sagt, með leyfi forseta: „Rektor átti von á því að formaður fjárlaganefndar kæmi með ítarlegri lögskýringu á því á Alþingi í umræðu í dag að fjármunum sé að sjálfsögðu ráðstafað af yfirstjórn skólans innan lagaramma um opinbera háskóla og reglur Háskólans á Akureyri á hverjum tíma, þar með talið það námsframboð sem í boði er samkvæmt reglum um lágmarksþátttöku o.s.frv.“ Ég spyr því hv. þingmann aftur. Varðandi arðinn af Isavia hef ég sagt það eins og með annað, við erum með stjórnir - eins og hefur komið fram hjá forstjóra Isavia getur fjárlaganefnd vissulega lýst vilja sínum, en hún á ekkert með að ákveða hvernig hún ætlar að ráðstafa því. Ef arðgreiðslur verða minni eða meiri eða hvernig það nú er, er þetta ákveðið inngrip í það. Það hefur ekkert með það að gera að ég vilji ekki uppbyggingu flugvalla, það veit hv. þingmaður alveg 

Virðulegi forseti. Ég vil nú benda hv. þingmanni á þrígreiningu ríkisvaldsins. Við erum hluti af löggjafarvaldinu og iðulega höfum við sérmerkt fjármuni til hinna ýmsu verkefna. Við erum ekki bara að gera það til Háskólans á Akureyri, við gerðum það til Sjúkrahússins á Akureyri í síðustu fjárlagagerð,  Hv. þingmaður spyr mig um viðhorf mitt til stjórnenda háskólans. Ég styð þá eitt hundrað prósent í því að efla háskólann. Ég styð þá eitt hundrað prósent í að standa vörð um hann og að gera hann stærri og að betri menntastofnun. En alveg eins og virðuleg fyrrverandi ríkisstjórn 

Virðulegi forseti. Ég er sammála hv. þingmanni um að það er gott að gera flugvelli landsins sem best úr garði. Hann talar mikið um að opna gáttir inn í landið. Ég skil hann á þann veg að millilandaflugvélar lendi þá oftar á öðrum flugvöllum en Keflavíkurflugvelli. Ég skil hann þannig, hann leiðréttir mig þá ef það er vitlaust. Hvernig heldur hann að það gerist? Heldur hann að það gerist með yfirlýsingu frá Alþingi um að við viljum að svo verði? Það er sjálfsagt að búa til hlað, en það gerist ekki með því. Það gerist með því að flugfélög vilji fljúga þangað og farþegar vilji koma þangað. Og ég spyr hv. þingmann: Er 

Virðulegi forseti. Það hefur kannski eitthvað misskilist í máli mínu hér áðan. Það sem landshlutasamtökin bæði á Austurlandi og Norðurlandi hafa lagt áherslu á er að jafnræðis gæti í uppbyggingu á þessum flugvöllum. Við gerum okkur að sjálfsögðu grein fyrir því að flugfélögin ákveða sjálf hvar þau vilja lenda og ferðamennirnir taka að sjálfsögðu líka ákvörðun um það hvert þeir vilja fara. En á meðan þeim er beint inn um eina gátt og ekki sett neitt fjármagn í uppbyggingu á öðrum flugvöllum þá munum við ekki ná jafnri dreifingu, og jöfn dreifing ferðamanna hlýtur að vera það sem er best fyrir land og þjóð. Flughlaðið gerir að verkum að aðbúnaður á Akureyrarflugvelli mun stórbatna. Ef við náum svo líka að bæta í flughlaðið á Egilsstöðum þá mun flugið þangað líka verða betra. Ég er sannfærður um, í ljósi þeirra dýrmætu og glæsilegu 

Virðulegi forseti. Ég heyrði að EasyJet hefði haft í huga að fljúga til Egilsstaða í einhverju magni, ég hef nú ekki heyrt meira koma út úr því. Ég er alveg sannfærð um að ef mikil eftirspurn væri eftir því að fljúga inn á Egilsstaði og Akureyri þá væri búið að laga þessa flugvelli. Það hefur bara því miður ekki verið mikil eftirspurn eftir því. Mig langar að spyrja hv. þingmann: Heldur hann að við hér á Alþingi séum færari um að ákveða hvort fyrirtæki eins og Isavia hafi efni á að greiða út arð en þeir sem stjórna fyrirtækinu? Og heldur hann virkilega að við séum þess umkomin að segja rektornum á Háskólanum á Akureyri hvernig best sé að stjórna þeim skóla?

Virðulegi forseti. Það hefur enginn úr meiri hlutanum talað fyrir því eða fullyrt að hann sé betur til þess fallinn að sjá um daglegan rekstur Háskólans á Akureyri eða nokkurrar annarrar stofnunar. Það er enginn að tala um tala um það og mér þykir mjög leitt ef stjórnarandstaðan er að snúa þessu upp í það. Við höfum hins vegar, alveg eins og fyrri ríkisstjórn, pólitískar skoðanir á því á hvað við viljum leggja áherslu. Eins og ég benti ítrekað á hér áðan þá hefur ríkisstjórnin það á stefnuskrá sinni að gera vel þegar kemur að norðurslóðum og málefnum heimskautasvæðisins og þetta er einn liður í því. Ég man ekki betur en að fyrrverandi utanríkisráðherra hafi einmitt sett fjármagn í ráðstefnu í framhaldi af þingsályktunartillögu sem ég fékk samþykkta og hann er nú samflokksmaður. Varðandi eftirspurnina - það er mikil eftirspurn eftir því að koma norður á 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni ræðuna. Mig langar aðeins til að tala um þessi fjárframlög til Háskólans á Akureyri. Við verðum að hafa í huga að þær 30 milljónir komu inn í fjárlagafrumvarpið 2013 með ákveðinni skýringu, einhverra hluta vegna sem tímabundið framlag en átti ekki að vera það, komu svo aftur inn á fjáraukanum 2014 og eru nú komnar í þriðja skipti á fjárlögum 2015. Þetta eru alltaf sömu 30 milljónirnar sem um ræðir sem snúa að rannsóknarmissirum og stoðþjónustu. Við vitum alveg og ég þarf ekkert að fara yfir það hvers vegna það er. Háskólinn er búinn að greiða niður sinn skuldahala, búinn að standa sig gríðarlega vel í rekstri, en menn þar hafa varla peninga til að ferðast til Reykjavíkur, hvað þá annað. Kennarar hafa tekið á sig launalækkanir og þar fram eftir götunum, þannig að þessar 30 milljónir þurfa að vera inni. Við eru öll sammála líka um það að norðurslóðaverkefnið sem hefur verið í gangi í Háskólanum á Akureyri er mjög þarft, en það eru hundrað aðrar leiðir til að styrkja það. Ég skil því ekki af hverju meiri hlutinn lét ekki þessar 30 milljónir vera eins og til var ætlast og koma svo með annað framlag þá, nýtt fé í 

Virðulegi forseti. Ég held að það sé ekki sanngjarnt að koma hér og nefna það að hundrað aðrar leiðir séu til að styðja við kennslu í heimskautarétti við Háskólann á Akureyri. Hvernig verður það gert öðruvísi en með beinum fjárframlögum? Er það bara eitthvað sem á að ráðast hér ár eftir ár? Ég sé að hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon hvíslar einhverju í eyra þingmannsins. 

Virðulegi forseti. Ég held að þetta sé í annað skiptið sem hv. þm. Höskuldur Þór Þórhallsson heldur því fram að einhver karlmaður tali í gegnum mig þegar ég hef staðið hér í hliðarsal, og ég kann ekki við það. Ég var að spyrja hv. þingmann hvers son þú værir af því að ég hafði gleymt því eitt augnablik. Það eru til margar leiðir til að styðja við norðurslóðastarfið. Eitt af því hefði verið til dæmis að útdeila meiri peningum úr þessum 617 millj. kr. sjóði til Háskólans á Akureyri. Ég upplifi það þannig að meiri hlutinn treysti ekki Háskólanum á Akureyri til að standa vörð um þetta norðurslóðanám. Er það þannig? Treystið þið ekki háskólanum til að standa vörð um heimskautaréttinn nema þið hreinlega eyrnamerkið ákveðna upphæð í það nám? Er það rétt skilið hjá mér?

Virðulegi forseti. Ég mundi gjarnan vilja ræða þetta í rólegheitum án þess að manni séu eignaðar einhverjar annarlegar kenndir eða eitthvað svoleiðis. Ég nefndi það sem ég varð vitni að hér úr ræðustólnum alveg eins og aðrir stjórnarandstöðuþingmenn gera mjög iðulega úr þessum ræðustóli ef þeir 

Þingmaður hefur orðið.

Þingmaður hefur akkúrat orðið. Ég vil nefna eitt, virðulegi forseti - og ég tek eftir því að hv. þingmaður hlær - að við stöndum saman vörð um Háskólann á Akureyri og ég kann því afar illa að mér sé brigslað eitthvað um það að ég vilji nýjum stjórnendum allt það versta, ég vilji grípa fram fyrir hendurnar á þeim eða þá að ég vilji fara að blanda mér í reksturinn. Það sem ég vil, virðulegi forseti, ef hv. þingmaður vildi vera svo væn að hlusta á mig 

Herra forseti. Ég ætla að óska hv. þingmanni til hamingju með árangurinn í flughlaðinu, þetta hefur verið erfið fæðing. Allt frá því að 30 milljónir voru settar í þetta af fyrri ríkisstjórn á öndverðu ári 2013 hefur gengið böksulega að klára þetta mál, en vonandi dugar þetta til að gera það og það er mikilvægt og þarft. Varðandi Háskólann á Akureyri mun ég ræða það betur í ræðu minni. En hér er ég með líklega þriggja, fjögurra vikna gamalt skjal í höndunum þar sem sami meiri hluti fjárlaganefndar fellst á að setja inn í fjáraukalög fyrir þetta ár þessar margræddu 30 milljónir annað árið í röð með þeirri skýringu að þetta eigi að vera til að auðvelda skólanum að fjármagna rannsóknarmissiri fastráðinna kennara, ýmsa stjórnsýslu og stoðþjónustu. Þetta er með öðrum orðum ekki fjárveiting til að halda uppi tiltekinni kennslu heldur í brýn verkefni í rekstri háskólans og rannsóknarmissiri kennara sem háskólinn hafði orðið að spara sér á erfiðleikatímum. Hvað hefur breyst á þessum þremur vikum? Af hverju er allt í einu núna og á næsta ári 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni þegar hann fagnar því að við höfum náð fjármunum í flughlaðið. Það er vissulega rétt að á síðasta kjörtímabili voru rétt fyrir kosningar settar 30 milljónir inn í ráðuneyti hv. þingmanns, 30 milljónir til að gera flughlaðið reiðubúið til að taka á móti þessi efni. Svo fórum við í það á síðasta ári að ná þessu út úr ráðuneytinu vegna þess að auðvitað átti það að fara á fjárlagalið á sínum tíma, ekki í einhvern ráðherrapott hjá þingmanninum sem aldrei var greitt út til Isavia og Isavia vildi ekki einu sinni taka á móti. En það hafðist og það tókst og því ber að fagna og ég fagna því að þingmaðurinn hafi þó stigið þau skref á síðasta ári. Ég hef sagt ansi margt hér um Háskólann á Akureyri. Ég vonast virkilega til þess, í stað þess að við finnum þessari ákvörðun meiri hluta fjárlaganefndar allt til foráttu, að við reynum í 

Frú forseti. Ég geri ráð fyrir að hv. þingmaður eigi eftir að lesa samþykkt háskólaráðs Háskólans á Akureyri í dag og fær þar kannski einhverjar aðrar upplýsingar en hafa leitt hann og fleiri til þess að tala um stórsókn í þágu Háskólans á Akureyri. Háskólinn á Akureyri hefur markað sér sérstöðu í norðurslóðamálum og hann er hluti af þeirri stefnu stjórnvalda að á Akureyri skuli vera öflug miðstöð rannsókna, fræða og stjórnsýslu samanber staðsetningu Stofnunar Vilhjálms Stefánssonar og margvísleg verkefni sem Háskólinn á Akureyri fóstrar, þar á meðal tvær stofnanir á vegum heimskautaráðsins, PAME og CAFF. Það þarf því ekkert að brýna Háskólann á Akureyri eða norðanmenn til dáða í þeim efnum. Þeir þurfa ekki handafl frá Alþingi, frá meiri hluta fjárlaganefndar um það hvaða námsáfanga þeir eigi að bjóða upp á og hverja ekki, enda gengur það ekki upp. Það er brot á lögunum um sjálfstæði háskóla, freklegt inngrip í það, sem akademían sjálf á að ákveða á grundvelli tiltekinna viðmiða og leikreglna sem eru samþykktar af menntamálaráðuneytinu. Þannig er það. 

Virðulegi forseti. Ég ímynda mér alveg að það sé óþægilegt að hlusta hér á sambærileg mál sem voru tekin fyrir á síðasta kjörtímabili. Af hverju er leyfilegt að eyrnamerkja sérstaklega til Sjúkrahússins á Akureyri og ganga þannig freklega gegn vilja stjórnenda þar, en þegar kemur að sama máli varðandi háskólann þá er bara allt, allt annað uppi á teningnum? 
             Hvernig var þetta varðandi Háskólann á Akureyri á síðasta kjörtímabili? Ég man ekki betur en ég hafi flutt nokkrar ræður um að þáverandi ríkisstjórn ætti kannski að bæta aðeins í og reyna með einum eða öðrum hætti að laga þann halla sem var á rekstri skólans. Ég held að það sé bara allt í lagi að rifja það upp núna þegar menn koma og berja sér á brjóst, algjörlega nýfæddir í pólitík eins og þeir hafi engin skref stigið áður. Við viljum styðja við sjúkrahúsið. Ég studdi þáverandi ríkisstjórn á sínum tíma í að eyrnamerkja fyrir Barna- og unglingageðdeildina, það gerði ég. En mér þykir miður að menn skuli ekki 

Herra forseti. Svolítið finnst mér það dapurt þegar ég horfi yfir þennan sal hversu fátt er framsóknarmanna hér, en þó gengur í salinn hv. þm. Sigrún Magnúsdóttir sem er formaður þingflokks Framsóknarflokksins.  Það mun batna þjóðarhagur þegar Framsókn tekur við. Þá verður margur mánudagur til mæðu fyrir íhaldið. Nú ætla ég ekki að spilla gleði afmælisbarnsins með því að draga það í efa að þjóðarhagur hafi stundum kunnað að batna þegar Framsóknarflokkurinn hefur sest að völdum. Ég vil þó halda því fram að það hafi einkum tilheyrt fortíðinni fremur en núna í dag. Ég dreg það líka stórkostlega í efa, herra forseti, að það hafi verið mjög til mæðu fyrir íhaldið þegar Framsóknarflokkurinn steig í ríkisstjórn að þessu sinni. Satt að segja finnst mér að Framsókn hafi verið Sjálfstæðisflokknum allt of leiðitöm. Það breytir því ekki að ýmislegt í þessu fjárlagafrumvarpi sem við höfum verið að ræða í dag og síðustu daga er ágætt og ég vil a.m.k. fyrir mína hönd þakka hv. fjárlaganefnd fyrir tvenns konar breytingartillögur sem gerðar eru við 3. umr. Það er í fyrsta lagi sú breytingartillaga sem gerð er að því er varðar Bankasýsluna. Við áttum nokkra orðahríð í gær, ég og hæstv. fjármálaráðherra, um framtíð Bankasýslunnar. Ég taldi þá að það væri mjög andsnúið eðlilegum samskiptum framkvæmdarvaldsins og löggjafans ef hér ætti að liggja laust þegar þing hyrfi til jólahlés með hvaða hætti ætti að skipa þeirri stofnun sess. Bankasýslan er mikilvæg stofnun. Hún er að sönnu lítil, en hún var sett á laggir á sínum tíma til þess að skapa eðlilega og hæfilega fjarlægð frá framkvæmdarvaldinu annars vegar og hins vegar meðferð þeirra eignarhluta sem ríkið á í ýmsum fjármálastofnunum. Það blasti hins vegar við að í fjárlagafrumvarpinu er ekki gert ráð fyrir því að nokkurt fé verði veitt til Bankasýslunnar. Eigi að síður lá ekki fyrir neitt samkomulag, hvorki millum stjórnarflokkanna né á þinginu, um það hvernig ætti að skipa stofnuninni inn í framtíðina. Ég hélt því fram í gær að það væri ekki hægt að skilja þannig við hlutina og óskaði eftir því að hæstv. fjármálaráðherra kæmi til fundar við þingið og skýrði stöðuna. Það gerði hann svikalaust, lýsti því yfir í umræðunni að hann mundi hlutast til um það að við 3. umr. kæmi fram breytingartillaga. Ég vil þakka hæstv. fjármálaráðherra fyrir að hafa staðið við það. Sú breytingartillaga liggur fyrir af hálfu hv. fjárlaganefndar. Það er gert ráð fyrir því að stofnunin haldi áfram störfum inn í næsta ár og veittar til þess 33,6 millj. kr. Það samkvæmt greinargerð með þessari tillögu meiri hluta fjárlaganefndar á að duga henni sem örindi í sex mánuði. Ég get fallist á þessar málalyktir og tel reyndar að frammistaða hæstv. fjármálaráðherra mætti verða kollega hans, hæstv. forsætisráðherra, til eftirbreytni. Það er satt að segja ákaflega jákvætt þegar ráðherrar og handhafar framkvæmdarvaldsins bregðast við með þessum hætti. Því miður gerist það of sjaldan að hæstv. forsætisráðherra heiðrar þessa samkomu með nærveru sinni, hvað þá að hann rétti út höndina til sátta með svipuðum hætti og Bjarni Benediktsson, formaður Sjálfstæðisflokksins, í gær. Því vil ég nefna að þetta er fágætt. Ég tel að það sé til eftirbreytni og það sé þakkarvert. Í öðru lagi. Í ræðu minni við 2. umr. reifaði ég það sjónarmið að eðlilega í hraða leiksins gerðist það að mál dyttu fyrir borð, gleymdust jafnvel, fyrir misskilning eða mistök. Ég tiltók sérstaklega eitt mál. Það var framlag sem hafði verið á fjárlögum fyrir núlíðandi ár og tvískipt, annars vegar voru það ígildi tæpra 30 milljóna sem Útlendingastofnun fékk til þess að vinna sig í gegnum bunka af umsóknum hælisleitenda sem voru erfiðar. Sú vinna hafði gengið mjög vel. Ég taldi mig geta sýnt fram á að það gæti leitt til sparnaðar upp á kannski 100, hugsanlega 300 millj. kr., ef menn mundu áfram halda þessari tímabundnu fjárveitingu sem var til þess að standa straum af störfum tveggja starfsmanna til þess að halda áfram þessari vinnu, og annars vegar í svipuð tímabundin störf innan innanríkisráðuneytisins þar sem verið var að reyna að gíra niður fjölda umsókna hælisleitenda til þess að við gætum staðið við regluna sem við góðu heilli settum með mikilli samstöðu á þinginu síðastliðið vor, um að málsmeðferð umsókna um hæli hér á landi ætti ekki að taka nema 90 daga. Þetta skipti máli, ekki einungis fyrir heill og líðan þeirra sem hlut eiga að máli, líka fyrir velferð skattborgaranna. Það kostar mikið fé að standa undir þeirri skyldu sem við höfum til þess að halda uppi hælisleitendum sem hingað hafa komið og mega hvorki fara né vera og liggur ekki fyrir hver framtíð þeirra verður. Ég vil hrósa hv. formanni fjárlaganefndar, það gerist ákaflega sjaldan að ég geri, Vigdísi Hauksdóttur fyrir það að hún hlustaði á þetta ásamt félögum sínum í fjárlaganefndinni og hefur brugðist við með þeim hætti að hér liggur fyrir sömuleiðis breytingartillaga við frumvarp til fjárlaga fyrir næsta ár af hálfu meiri hluta fjárlaganefndar sem gerir ráð fyrir því að samtals séu veittar þær 50 millj. kr. sem þarf til að sinna þessu áfram. Ég tel að það sé mjög jákvætt. Ég tel líka að það sé til eftirbreytni af hálfu hv. fjárlaganefndar að skoða málefnalega ábendingar sem henni berast frá stjórnarandstöðunni. Ég er þeirrar skoðunar að þetta sé mikilvægur en ákaflega erfiður málaflokkur. Ég hef setið í fjórum ríkisstjórnum og alltaf hefur það verið reynsla mín að þeir ráðherrar sem hafa haft veg og vanda af þessum málaflokki hafa ekki notið mikils stuðnings í ríkisstjórninni þegar hefur komið að því að afla fjár til málaflokks, sem því miður vegna stöðunnar í heiminum er vaxandi. Það má gera ráð fyrir því, og það gera allar ríkisstjórnir í löndunum í kringum okkur, að því miður muni straumur hælisleitenda milli landa, og ekki síður hingað til Íslands, aukast á næstu árum. Það skiptir miklu máli að við stöndum undir þeim skyldum sem við höfum axlað með alþjóðlegum skuldbindingum. Fyrir þetta vil ég segja að ég er ánægður með þessi störf hjá hv. fjárlaganefnd. Eitt af erindum mínum hingað í ræðustólinn er líka að mæla fyrir tillögu sem gerir ráð fyrir því að til viðbótar við það fé sem nú er veitt til Þróunarsamvinnustofnunar Íslands verði veittar 500 millj. kr. Ástæðan fyrir því að við leggjum þetta til, ég, og hv. þingmenn Steinunn Þóra Árnadóttir, Óttarr Proppé og Birgitta Jónsdóttir, með fullri samstöðu annarra þingmanna stjórnarandstöðunnar, er sú staðreynd að nú er í gildi ákveðin áætlun um það hvernig við Íslendingar hyggjumst haga framlögum til þróunarsamvinnu. Sú áætlun var söguleg. Ég rifja það upp að hún var tekin héðan úr þessum stóli af forseta Íslands til marks um það hvernig Alþingi Íslendinga getur stundum komið sér saman um erfið og flókin viðfangsefni. Á þeim tíma lagði ég fram sem utanríkisráðherra þingsályktunartillögu um þessi framlög okkar allt til ársins 2022. Þingið var henni algjörlega sammála. Ekki einungis það heldur var þessi tillaga í meðförum þingsins framhlaðin sem gerði það að verkum að það var meira greitt á fyrri helmingi tímabilsins en á hinum síðari. Ég minnist sérstaklega glæsilegrar ræðu sem núverandi formaður Sjálfstæðisflokksins, hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra, flutti við umræðuna um þá tillögu. Hann sagði að það væri jákvætt að tillagan væri komin fram, Sjálfstæðisflokkurinn styddi hana og hann teldi að hún væri raunhæf. Reynslan af núverandi ríkisstjórn bendir hins vegar til þess og sýnir það vitaskuld svart á hvítu að hún er andstæð þessu. Nú eru 18 mánuðir liðnir frá því að ríkisstjórnin tók við völdum og á þeim tíma hefur hún tvisvar brotið þá áætlun sem við samþykktum hér og var í reynd loforð, formlegar skuldbindingar sem við höfðum axlað gagnvart örbjarga fólki í fátækustu þjóðum heimsins. Mér finnst það hvorki stórmannlegt né jákvætt að nokkru leyti. Ég gæti farið mörgum hörðum orðum um það. Ég ætla ekki að gera það. Það sem vantar upp á miðað við áætlunina sem þingið samþykkti eru ekki 500 milljónir, það eru 2.300 milljónir. Það eru stórar fjárhæðir. Það er samt sem áður þannig að það eru lönd í kringum okkur, reyndar öll löndin sem við berum okkur saman við, frændþjóðir okkar, sem greiða miklu hærra hlutfall af landsframleiðslu en Íslendingar. Það var athyglisvert, af því að hér sitja góðir íhaldsmenn, sjálfstæðismenn í þessum þingsal, hv. þm. Elín Hirst og Birgir Ármannsson, að hugsa til þess að flokkssystkin þeirra í Bretlandi sem líka gengu í gegnum þunga kreppu, sem var því ríki þungbær og er ekki enn séð fyrir endann á, brugðust við því í sama bili og menn vitaskuld gripu til þess að reyna að skera niður það sem hægt var. Þá var gefið í með þróunarmálum. Með öðrum orðum, íhaldsstjórnin í Bretlandi stendur sig snöggtum betur en núverandi ríkisstjórn og líka betur en fyrrverandi ríkisstjórn á fyrri parti valdaskeiðs síns. Ég tek það fullkomlega gilt ef Alþingi Íslendinga tekur aðra ákvörðun um áætlun. Ríkisstjórnin hefur setið núna bráðum 20 mánuði. Við höfum verið hér bráðum tvo fulla þingvetur án þess að hæstv. ríkisstjórn hafi haft fyrir því að leggja fram nýja áætlun. Þegar sú áætlun kemur fram sem tillaga af hálfu ríkisstjórnarinnar mun ég auðvitað berjast gegn henni með þeim meðulum sem mér eru heimil innan þingsins, en þegar hún liggur fyrir þá líður manni a.m.k. ekki eins og verið sé að svíkja fyrirheit þingsins gagnvart fólki sem á í miklum erfiðleikum. Við erum þrátt fyrir allt, og það er síðustu ríkisstjórn að þakka og þeim sem áður komu og núverandi líka, meðal auðugustu þjóða heims. Ég tel að við höfum siðferðilega skyldu til þess að láta af höndum rakna, ekki síst vegna þess að það liggur fyrir að þær leiðir sem við notum til þess að miðla fjármunum til þessara þjóða eru til eftirbreytni á þann hátt að stórar þjóðir eru að taka þær upp. Meira og minna fer okkar stuðningur í það að hjálpa mæðrum og börnum. Við vinnum í grasrótinni. Við búum til heilsugæslu. Við styðjum menntun. Það liggur fyrir að hlutfallslega er afraksturinn af þróunarsamvinnu okkar miklu betri en margra annarra þjóða. Það er þess vegna sem leitað hefur verið til þeirrar aðferðar sem Þróunarsamvinnustofnun beitir af stórum þjóðum sem velta því fyrir sér að taka það upp. Það hefur reyndar líka verið leitað til ÞSSÍ einmitt vegna þess hversu vel hún er talin verja fjármunum sínum í það að taka að sér ákveðin verkefni. Í þessu ljósi er tillaga okkar lögð fram. Það er ekki gert ráð fyrir 2.300 milljónum sem þyrfti til þess að standa við þetta, en það er lögð til töluverð viðbót, hún nemur 500 milljónum sem er þó altént áfangi upp í það sem Alþingi samþykkti á sínum tíma. Ég tel að við þingmenn höfum siðferðilega skyldu til þess að minnsta kosti að sýna það að við viljum reyna að standa við þessa áætlun þangað til Alþingi hefur samþykkt nýja. Það hefur ekki gerst. Það hefur verið boðað hér tvo vetur í röð en enn er hún ekki fram komin, hugsanlega vegna þess að við vitum það að hæstv. utanríkisráðherra er önnum kafinn með mjög mikilvæg ferðalög erlendis og ekkert um það að segja og í staðinn höfum við fengið ágætismenn hingað, ekki þar fyrir að ég vilji skipta á þeim endilega. En mér finnst þetta svolítið súrt í broti vegna þess að flokkarnir báðir sem núna eru í ríkisstjórn samþykktu þetta. Það var enginn þingmaður sem var á móti nema hugsanlega einn, það var sá þingmaður sem lýsti því yfir að hún vildi skerða þróunaraðstoðina, hún vildi leggja niður Þróunarsamvinnustofnun. Það er vefur örlaganna að viðkomandi, hv. þm. 

Hæstv. forseti. Ég ætla að bregðast örstutt við því atriði sem var meginefni ræðu hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar. Ég ætla að láta nægja varðandi aðra hluta ræðu hans að segja að það fer honum vel að hrósa Framsóknarflokknum, fjármálaráðherra, fjárlaganefnd og öðrum sem hann vék að góðum orðum í fyrri hluta ræðu sinnar. Varðandi þá tillögu sem hann hefur lagt fram og mælt fyrir um aukningu á framlögum til Þróunarsamvinnustofnunar upp á hálfan milljarð þá verð ég að segja að ég held að hv. þingmaður geti ekki reiknað með að á síðasta degi þings fyrir jól muni menn snúa við blaðinu og samþykkja slíka tillögu. Varðandi þróunarsamvinnuna þá höfum við átt á bæði vettvangi utanríkismálanefndar og eins að einhverju leyti í þingsal umræður um þau mál, bæði á þessum vetri og þeim síðasta. Fram hefur komið af hálfu talsmanna ríkisstjórnarflokkanna að um væri að ræða það að menn hefðu tekið ákvörðun um að seinka þeirri aukningu á framlögum til þróunaraðstoðar sem gert var ráð fyrir í þróunarsamvinnuáætluninni sem samþykkt var í lok síðasta kjörtímabils. Það er alveg hárrétt hjá hv. þingmanni að það er eðlilegt í ljósi þessara aðstæðna, eða breyttu sjónarmiða getum við sagt, að ný þróunarsamvinnuáætlun verði tekin til umræðum og umfjöllunar á þingi og það hefur hæstv. utanríkisráðherra boðað og við væntum þess að slík áætlun eða endurskoðuð áætlun komi til umræðu og umfjöllunar í þinginu eftir áramót. Sama á auðvitað við um lög um þróunarsamvinnu sem boðað hefur verið að verði tekin til endurskoðunar þannig að við munum fá tækifæri til að fara í nýja stefnumörkun að þessu leyti á vorþingi.

Herra forseti. Ég hefði vænst þess að hv. þm. Birgir Ármannsson mundi nota tækifærið og taka undir árnaðaróskir mínar til Framsóknarflokksins fyrir að vera svo ern sem raun ber vitni þrátt fyrir háan aldur, en hann hefur kannski tækifæri til þess í seinni orðaskiptum sínum við mig. Ég vænti þess að minnsta kosti að samskipti flokkanna séu ekki komin á það stig að menn haldi aftur af sér á slíkum stundum. Hv. þingmaður taldi að þingreyndur maður eins og ég gæti ekki vænst þess á síðasta degi þingsins að svona tillaga yrði samþykkt. Ég hef verið hér bráðum í aldarfjórðung og það hefur ekki dregið úr trú minni á hið góða í manninum og ekki minni lífsmeðfæddu bjartsýni. Ég ætla að trúa hv. þingmanni fyrir því að ég vænti þess að þótt ekki sé nema til þess að halda upp á afmælisdag Framsóknarflokksins þá muni hann leggja sitt lóð, sem getur verið allþungt, á vogarskálar, ef mér leyfist að orða þannig, sigursælla lykta þessarar tillögu. Ef ekki þá vona ég að minnsta kosti til þess að tillagan verði hv. þingmönnum og hæstv. ráðherrum tilefni til að hugsa með hvaða hætti þeir gætu gert sitt til þess að bæta þennan heim sem stundum er kallaður táradalur og er það í tilviki allt of margra. Þessi tillaga er einfaldlega til að undirstrika það að við stöndum ekki við samþykktir Alþingis. Hún er til að undirstrika það með táknrænum hætti að þeir sem flytja hana og pólitískir vandamenn þeirra hér í þessum sölum eru þeirrar skoðunar að það sé til skammar fyrir okkur Íslendinga, ríka þjóð, að gera ekki meira, að gera ekki a.m.k. jafn mikið og nágrannaþjóðirnar. 

Hæstv. forseti. Ég get fullvissað hv. þingmann um að tillaga hans hér í dag og málflutningur að öðru leyti í þessum efnum er auðvitað til þess fallið að vekja okkur til umhugsunar um þau efni. Ég vil þakka hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni fyrir að hafa af eljusemi haldið málefnum þróunarsamvinnu á lofti, m.a. á vettvangi utanríkismálanefndar þar sem við eigum sæti. Ég held að aðkoma hans að því máli hafi orðið til þess að efla þær umræður sem hafa átt sér stað á þeim vettvangi. Hins vegar er auðvitað um að ræða, ef við horfum á breytingartillögurnar sem hann leggur fram, verulega fjármuni sem ekki er auðvelt að hreyfa til um kvöldmatarleyti á síðasta degi þingsins. Ég held að hv. þingmaður geri rétt með að líta svo á að tillagan og tillöguflutningurinn sé táknræn leið til þess að vekja athygli á málefni sem vissulega er verðugt og þörf á fyrir okkur að taka til verulegrar umhugsunar. Ég hlakka til þess þegar við fáum tækifæri til þess á vorþingi að fjalla um þau tvö þingmál sem hæstv. utanríkisráðherra hefur boðað á þessu sviði. Þótt við kunnum að hafa ólíkar skoðanir á einstökum atriðum í þeim held ég að sá tillöguflutningur ráðherra, bæði hvað varðar þróunarsamvinnuáætlun og eins varðandi löggjöf um þróunarsamvinnu, muni verða til þess að við getum tekið þessi mál til gaumgæfilegrar skoðunar með það að markmiði að ýta þeim málum áfram sem lagt var upp með með þróunarsamvinnuáætluninni sem hv. þingmaður beitti sér fyrir þegar hann var í sæti hæstv. utanríkisráðherra.

Herra forseti. Hér svífur nú um salina, ég vil ekki segja sem engill, formaður Sjálfstæðisflokksins, hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra, sem einmitt lýsti því yfir að þessi áætlun væri raunhæf. Það er svo skrýtið að það er eins og hann hafi gengið í gegnum einhvers konar hamskipti þegar hann settist í stól hæstv. fjármálaráðherra, vegna þess að þá skipti hann greinilega algjörlega um skoðun. Reyndar var heilbrigðisráðherra sem hér er líka nákvæmlega sömu skoðunar, eins og hv. þm. Birgir Ármannsson. Eigi að síður lít ég svo á að hv. þingmaður sé í reynd að lýsa yfir stuðningi við anda þessarar tillögu. Ég get vel skilið að mönnum, sem eru haldnir mikilli reglufestu eins og hv. þingmaður hefur sýnt í pólitískum störfum sínum, vaxi það í augum að ætla að kippa til hálfum milljarði um kvöldmatarleytið á síðasta degi þings, eins og hann sagði. Það vill svo til að ég hef bent á það með hvaða hætti er hægt að gera ráð fyrir þessu án þess að það höggvi mikil skörð í hina fjárhagslegu múra sem ríkisstjórnin hefur girt um sig. Ég hef bent á það til dæmis að þegar menn eru að áætla tekjur ríkissjóðs eru þær ákaflega vanáætlaðar, t.d. þegar kemur að arði á bönkum. Í fjárlagafrumvarpinu er verið að tala um að þeir verði á næsta ári 13 milljarðar sem er minna en á þessu ári, minna en í fyrra og þó vitum við það, það liggur bókstaflega fyrir, að þeir verða meiri á næsta ári. Það er til dæmis hægt að gera ráð fyrir því að tekjur ríkisins af þeim leiðum mundu hækka um hálfan milljarð og við mundum verja því á þennan hátt. Að öðru leyti þakka ég hv. þingmanni samt fyrir málefnaleg samskipti í þessum efnum. Það eina sem veldur mér sorg, fyrir utan það að mér fannst hann ekki alveg nógu jákvæður gagnvart tillögunni, er auðvitað sú staðreynd að hv. þingmaður hefur haldið tvær ræður hér og látið hjá líða að óska Framsóknarflokknum til hamingju með afmælið, sem ég hafði þó mannasiði 

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni fyrir að taka upp umræðuna um Ísland í tengslum við umheiminn, því að þó svo að það sé auðvitað mikilvægt og nauðsynlegt nú þegar við 3. umr. fjárlaga að við veltum því fyrir okkur hvaða áhrif þau hafa innan lands er engu að síður líka gríðarlega nauðsynlegt að líta á stöðu okkar og tengsl við umheiminn og það hvernig við ætlum að verja peningum okkar í málefni sem snúa að okkur út á við. Það er annars vegar í tengslum við Útlendingastofnun og það að fram hafi komið tillaga til þingsins um að þær 50 milljónir sem þar upp á vantaði hafi skilað sér. Ég tek undir með hv. þingmanni um að hingað á örugglega eftir að koma fleira flóttafólk. Það á eftir að mæða meira á Útlendingastofnun því að það er meira en 51 milljón manns á flótta í heiminum í dag og líklegt að eitthvað af þeim eigi eftir að koma til okkar. Svo er það hins vegar Þróunarsamvinnustofnun og sú staðreynd að við verjum ansi litlum fjárhæðum þangað. Ég er meðflutningsmaður á þessari breytingartillögu um 500 milljónirnar sem við viljum veita þangað að auki. Mig langar að spyrja hv. þingmann út í ummæli hv. þm. Birgis Ármannssonar áðan um þá ákvörðun að seinka framkvæmd á þróunarsamvinnuáætluninni og spyrja einfaldlega hv. þm. Össur Skarphéðinsson: Ef það er ekki rétti tíminn núna til þess að 

Herra forseti. Ég hef setið hér dögum og nóttum saman síðustu vikur og hlustað á umræður, og eftir atvikum tekið þátt í þeim, um fjárlagafrumvarpið. Það er undrunarefni að nánast hver ræða þingmanna stjórnarliðsins ber keim af því að þeir líta svo á og trúa því að hér drjúpi nánast smjör af hverju strái, a.m.k. eru þeir ósparir á að berja sér á brjóst og hrósa sér af því að hafa, eins og einn þingmaður sagði, á örskömmum tíma snúið fjárhag ríkisins við. Það er auðvitað tóm vitleysa. Hitt er algjörlega ljóst að núverandi ríkisstjórn tók við býsna góðu búi frá fráfarandi ríkisstjórn sem ég tel að hafi reist efnahaginn við eftir bankahrunið og flest á Íslandi er þrátt fyrir allt í góðu lagi í samanburði við mjög margar þjóðir. Íslendingar eru efnaðir. Hlutirnir ganga vel. Þær spár sem við settum fram í fyrri ríkisstjórn um þróun hagvaxtar hafa fram undir það síðasta gengið eftir og þess vegna er það hárrétt hjá hv. þingmanni að spyrja: Ef ekki er svigrúm til þess að gera það núna, hvenær þá? Aldrei. Ef það er ekki hægt núna hvenær ætla menn þá að gera það? Er það virkilega þannig að við Íslendingar eigum að vera stikkfríir, berum enga ábyrgð á meðbræðrum okkar og systrum annars staðar sem eru að berjast til bjargálna? Að sjálfsögðu ekki. Þannig er það ekki í siðuðu félagi manna. Allar aðrar þjóðir hafa gengist undir þetta jarðarmen og sumar mjög fúslega. Þjóðir sem eru ekki eins vel stæðar og Íslendingar reiða miklu meira af hendi en við.

Hæstv. forseti. Ég held að það sé alveg hárrétt hjá hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni að stjórnarliðar tali eins og að hér sé allt í lukkunnar velstandi. Við þurfum dálítið að hugsa um það hvernig við skiptum þjóðartekjunum og vissulega eru mörg málefni sem þarf að setja meiri peninga í. Við getum nefnt Landspítalann og heilbrigðiskerfið sem eitt dæmi um það. Ég er hins vegar þeirrar skoðunar að á sama tíma og við forgangsröðum fjármununum innan lands verðum við að líta á heiminn í heild sinni og ef við lítum á hann í heild sinni er staðan ósköp einfaldlega sú að við erum meðal ríkustu þjóða heims. Þess vegna finnst mér óskaplega dapurleg pólitísk skilaboð felast í því hversu litlum fjármunum við ætlum að verja til þróunarsamvinnu og til þess meðal annars að styrkja innviði í allra fátækustu ríkjum heimsins. Ég held einmitt að hér sé okkar tækifæri sem lítillar þjóðar til þess að leggja okkar lóð á vogarskálarnar í baráttunni gegn fátækt og fyrir bættum lífskjörum fólks. Í hinu stóra samhengi eru 500 milljónir ekkert rosalega há upphæð en getur skipt mjög marga sem búa við sára fátækt úti í heimi miklu máli. Þess vegna vil ég trúa því þangað til yfir lýkur að við setjum 

Herra forseti. Ekki vantar bjartsýnina þegar hv. þingmenn stjórnarliðsins tala. Þeir eru ákaflega jákvæðir á framtíð Íslands, það er ég reyndar líka. Þess þá heldur ættum við að vera rausnarleg. Þetta er ekki einu sinni það að vera rausnarlegur í samanburði við ýmsar þjóðir í kringum okkur. Bretar, þar sem þjóðartekjur eru töluvert lægri en á Íslandi, þeir leggja meira en þrefalt hlutfallslega til þróunarsamvinnu en við. Þeir eru búnir að ná markinu 0,7%, sem við stefnum að að ná einhvern tímann á næsta áratug. Írar, sem hafa staðið í ströngu eins og við, gerðu náttúrlega eins og við og klipu af þróunaraðstoð en eru byrjaðir að vinna það upp aftur. Þeir eru í 0,49%, meira en tvöfalt meira en við. Þar er vel að verki staðið hjá frændum okkar Keltunum í Írlandi. Ef við horfum á fortíð Íslands er það ekki svo að við Íslendingar höfum ekki þegið fagnandi það sem að okkur var rétt. Fram á fimmta eða jafnvel sjötta áratuginn þáðum við þróunaraðstoð. Marshall-aðstoðin var ekkert annað en þróunaraðstoð og var meira að segja skilgreind þannig að þjóðir þyrftu að vera undir ákveðnum tekjumörkum á einstaklinga til þess að geta talist tækar undir það. Sú aðstoð byggði að töluverðu leyti upp innviði Íslands á síðustu öld. Hún leiddi til þess að menn reistu hér verksmiðjur, brýr og vegi. Það má því segja, herra forseti, að með því að láta af höndum rakna í ríkari mæli en við gerum séum við að borga til baka 

Hæstv. forseti. Við lokaumræðu, eða 3. umr., fjárlaga vil ég taka til máls og hnykkja á nokkrum atriðum; ég vitna til ræðu minnar við 2. umr. og í andsvör sem veitt hafa verið. Hér er 3. umr. að ljúka og senn göngum við til atkvæða um þetta 1. mál, mikilvægasta málið. Ég hef hugsað mér að ræða eftir atvikum um fjögur atriði. Í fyrsta lagi eru það málefni Háskólans á Akureyri sem verið hafa til umræðu í dag. Í öðru lagi nefni ég málefni heilbrigðiskerfisins og alveg sérstaklega Landspítala – háskólasjúkrahús og byggingar þar. Í þriðja lagi ætla ég að ræða vegagerð og reyna að opna augu meiri hluta ríkisstjórnarinnar og þeirra sem styðja hann fyrir því að á næsta ári verður slegið Íslandsmet í vegagerð, þ.e. í því að gera ekki neitt. Ef ég kemst í það í lokin ætla ég í fjórða lagi að ræða aðeins um málefni Isavia sem komið hafa á dagskrá. Fyrst að því sem snýr að Háskólanum á Akureyri og þarf ég í sjálfu sér ekki að lengja þá umræðu hér. Ég vil þó nefna það ágreiningsatriði hve fjárveitingar til Háskólans á Akureyri eru lágar miðað við að um er að ræða þriðja stærsti háskóli landsins sem er í fararbroddi við fjarnám í háskólakennslu. Eins og kemur fram í nýlegri ályktun háskólaráðs Háskólans á Akureyri, vegna fjárveitinga til háskólastigsins, er háskólinn með rúmlega hundruð nemendaígildi umfram fjárveitingar. Háskólinn á Akureyri hefur staðið sig mjög vel á erfiðleikaárunum frá 2008 við að uppfylla allar opinberar gæðakröfur, sýnt mikla ráðdeild í rekstri og greitt upp að fullu hallarekstur fyrri ára. Það á að launa Háskólanum á Akureyri það með því að setja enn einu sinni á síðustu mínútunum 30 millj. kr. framlag, sem átti að vera komið inn en kom fyrst inn í tíð síðustu ríkisstjórnar, til að auðvelda skólanum að fjármagna rannsóknarmissiri fastráðinna kennara; þetta gerðist vegna fjárlagagerðar 2013 í tíð síðustu ríkisstjórnar. Við síðustu fjárlagagerð um þetta leyti fyrir ári féll það niður á einhvern óskiljanlegan hátt og læðist að manni sú hugmynd að það hafi ekkert verið óvart heldur kannski ásetningur hjá meiri hluta fjárlaganefndar sem lagði það til. Þetta segi ég eftir að hafa skoðað hvernig fara á með þetta núna, breytingartillögur meiri hluta fjárlaganefndar við 2. umr., þar sem enn einu sinni var gerð tillaga um þessar 30 millj. kr. á síðustu stundu, ekki verðbættar og ekki hækkaðar. Það sem þar kom inn í sem mikill ágreiningur er um - ég krefst þess eiginlega af formanni fjárlaganefndar og meiri hlutanum að það verði lagfært - er sá skýringartexti í gögnum fjárlaganefndar um hvernig ráðstafa eigi þessum 30 millj. kr. Þar er sagt að 20 millj. kr. framlagið verði til eflingar kennslu í heimskautsrétti og 10 millj. kr. eigi að fara í að auðvelda skólanum að fjármagna rannsóknarmissiri fastráðinna kennara. Hér hefur verið sagt, meðal annars af hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni, að þetta sé brot á lögum um háskóla og undir það hafa margir fleiri tekið. Það er ekki svo að meiri hluti fjárlaganefndar og þá stuðningsmenn ríkisstjórnarinnar eigi að skipta sér af því hvernig þessum fjármunum er varið, eigi að skipta sér af skólastefnu Háskólans á Akureyri. Það er algerlega ólíðandi og þess vegna krefjumst við þess að þetta verði leiðrétt þannig að þetta verði ekki lögskýringargagn hvað það varðar. Ég vil ekki trúa öðru en því að skynsemisfólk, sem margt er innan stjórnarliðsins, hjálpi okkur við að fá þessu breytt svo að hér komi inn annar texti. Ég ætla að vona að sú verði raunin eftir að það fólk hefur hlustað á málflutning okkar sem berum hag Háskólans á Akureyri fyrir brjósti. Ég ætla reyndar að vona að allir þingmenn geri það en nefni sérstaklega þingmenn Norðausturkjördæmis sem eiga að þekkja það mál mjög vel eftir að hafa fundað með yfirstjórn háskólans í kjördæmaviku sem er jú til þess að fræðast um starfsemi og fara í gegnum þessa þætti. Nú er það svo að ef Háskólinn á Akureyri vill taka upp árlega kennslu í heimskautsrétti þá er það bara sjálfsagt mál en skólinn á að taka þá ákvörðun. Þá á auðvitað, vegna þess að hér hefur verið sagt að menn séu að gefa í og efla háskóla, að fylgja fjármagn með því en ekki taka það af rannsóknarpeningum sem hér eru. Í mínum huga er þetta þannig að ef þessi tillaga verður samþykkt, þessar 30 millj. kr. með þessum lögskýringartexta, getur ekkert annað gerst hjá yfirvöldum Háskólans á Akureyri í framhaldi af því en að samningum um rannsóknarmissiri verði að segja upp. Háskólinn hefur ekki nema 10 millj. kr. á næsta ári til að standa undir því sem kostar 30 millj. kr. á þessu ári og kostaði 30 millj. kr. árið 2013. Hitt atriðið, sem ég ætla ekki að eyða mjög miklum tíma í en hef nefnt það áður, er að það er með öllum óskiljanlegt hvernig þriðja stærsta háskóla landsins eru skaffaðar 10,3 millj. kr. af þeim 617 millj. kr. sem fara í hækkun framlaga til kennslu í háskólum landsins. Háskóli Íslands fær 298 millj. kr. og Háskólinn í Reykjavík 257 millj. kr., Landbúnaðarháskólinn 17,9 millj. kr., Háskólinn á Hólum 14,5 millj. kr., Bifröst er nánast ekki með neitt en Háskólinn á Akureyri fær 10,3 millj. kr. Ég ítreka enn einu sinni að Háskólinn á Akureyri er í fararbroddi hvað varðar fjarkennslu á háskólastigi og er með hundrað nemendaígildi umfram fjárveitingar. Það er því ósköp skiljanlegt að í bréfi rektors, sem hann hefur sent þingmönnum kjördæmisins, gagnrýnir hann mjög þessi vinnubrögð meiri hluta fjárlaganefndar, lýsir vonbrigðum yfir skilningsleysi og segir að þessi texti hafi aldrei verið borinn undir rektor skólans sem á að sjálfsögðu að fara með yfirstjórn og ráðstafa fjármunum. Þetta vildi ég segja um Háskólann á Akureyri. Ég trúi því og treysti, miðað við ályktanir frá háskólaráði og bréf rektors, að skynsemin verði ofan á og þetta verði leiðrétt áður en við göngum til atkvæða. Annað er óásættanlegt. Ég vil trúa því að menn reyni að gera allt sem í þeirra valdi stendur til að þetta geti gengið, líka til að liðka fyrir þingstörfum þannig að þessari umræðu fari að ljúka og við göngum til atkvæða. Ég ætla líka enn einu sinni að ræða málefni heilbrigðiskerfisins. Ég vil sérstaklega ræða um þá tillögu sem minni hlutinn á Alþingi flutti í gær um að viðhalda hinum svokallaða sykurskatti áfram sem er upp á rúma 3 milljarða kr. og nota þá á ákveðinn hátt í heilbrigðismálum eins og fjallað er um í breytingartillögu á þskj. 757 frá fulltrúum minni hlutans sem setja það fram hvernig útdeila eigi þessum peningum. Virðulegi forseti. Þessi tillaga er meðal annars sett fram vegna þess að þingmenn í stjórnarmeirihlutanum hafa nefnt þann möguleika að eyrnamerkja sykurskattinn, sem á að koma í veg fyrir sykurnotkun og minnka, til heilbrigðismála. Í þessari tillögu er talað um að 1.350 millj. kr., rúmum 1,3 milljörðum kr., verði varið til Landspítalans og hér hefur komið fram að það sé meðal annars gert til að auðvelda Landspítalanum rekstur á næsta ári vegna kjarasamnings og hækkunar launataxta hjá læknum. Þarna eru líka settar inn 455 millj. kr. til að auka viðhald á Landspítalanum og ekki er vanþörf á. Þarna má líka sjá 500 millj. kr. til geðheilbrigðismála, 100 millj. kr. til Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins. Sjúkrahúsið á Akureyri fær 200 millj. kr., S-merkt lyf 145 millj. kr. og almennt fara á heilbrigðisstofnanir 250 millj. kr. Svo má líta á að þetta sé síðasta tilraun okkar í minni hlutanum til að koma með tillögu um að komið verði til móts við fjárhagsvanda og taka á ástandinu sem er í landinu í dag, þ.e. þeirri vá sem er í heilbrigðismálum vegna læknaverkfalls og ýmiss konar reksturs á Landspítalanum. Það voru því mikil vonbrigði, hvort sem það var í gær eða morgun sem samþykktin var gerð um virðisaukafrumvarpið og annað sem tilheyrði fjárlögum, að stjórnarmeirihlutinn felldi þá tillögu að viðhalda sykurskattinum. Þetta var okkar tillaga til frekari sátta um heilbrigðismál og ég ítreka það sem ég sagði áðan að í hinni grafalvarlegu læknadeilu veitir ekki af að senda spítalanum skilaboð um það héðan frá Alþingi, frá fjárveitingavaldinu, að við vitum að þegar samningar nást, sem verður vonandi sem fyrst, þarf spítalinn að fá aukið fé til að standa undir þeim kostnaði. Ekki gengur að hafa það þannig að allur þessi launakostnaður falli til og menn ætli svo að leiðrétta það í nóvember eða desember á næstu árum í fjáraukalögum. Það eru ekki boðleg skilaboð til stjórnenda Landspítalans og eiginlega vonlaust að hafa það þannig. Að lokum vildi ég ræða örlítið um vegagerð eins og ég sagði áðan. Fjárveitingar til samgöngumála, og þá alveg sérstaklega til vegagerðar, eru lág tala ef horft er á bókhald Vegagerðarinnar, sem menn verða að fara í gegnum. Það er ekki nóg að horfa á fjárveitingatölur í fjárlögum eða samgönguáætlun, menn verða líka að horfa á það hver staðan er með verk sem eru í gangi. Vegagerðin fær ekki verðbætur á sitt en verðbætur greiðast á framkvæmdir. Allar líkur eru á því að til framkvæmda hjá Vegagerðinni á næsta ári verði eingöngu 270 millj. kr. Það er vegna þess að verk sem eru í gangi taka töluvert af þeim peningum sem eru á fjárlögum, eins og framkvæmdir við Álftanesveg, Suðurlandsveg, um Hellisheiði og framkvæmdir við Múlakvísl o.fl.; þarna er skuld og þarna þarf að færa á milli. Síðan er það þannig að inn á fjáraukann kom ekki nægjanlega há tala til að taka á vetrarþjónustulið og öðru og þó svo að örlitlu hafi verið bætt við við 2. umr., þessar 570 millj. kr., þá er þegar 300 millj. kr. skuld við þau verk sem eru í gangi sem fara þá af á þessu ári og þess vegna verða eingöngu 270 millj. kr. til næsta árs. Samkvæmt samgönguáætlun átti að bjóða út verk eins og Arnarnesveg, Strandaveg, Jökulsá á Fjöllum, Dettifossveg, Berufjarðarbotn og Reykjaveg í Biskupstungum svo að dæmi séu tekin. Þessi verk eru öll á áætlunum og þetta eru áætlanir upp á 2 milljarða kr. í þessi sex verk á árinu 2015. En það verða rétt um 10% af þessari upphæð sem fara í þessi verk og þá geta menn rétt ímyndað sér hvort Vegagerðin geti boðið út eitthvað af þessum verkum miðað við þá fjárhagsstöðu. Nei, svo er því miður ekki. Þess vegna segi ég: Stjórnarmeirihlutinn er hér að fara inn á algerlega nýjar slóðir og slær Íslandsmet í því að gera ekki neitt í vegamálum. Þannig er það nú, þetta er staðan. Það er ekki nóg að horfa á tillögur á blöðum, hvort sem er á fjárlögum eða í breytingartillögum fjárlaganefndar, eins og ég hef rætt um, heldur verða menn að horfa á reiknislega stöðu og fara yfir þetta þannig og það mun leiða til þessa. Ég trúi því ekki að menn ætli að sætta sig við það en verð sennilega að gera það vegna þess að í breytingartillögu hér við 3. umr. er ekkert um þetta. Ég ætla þá að nota þetta tækifæri og minna þingmenn stjórnarmeirihlutans á að þegar þeir fara að gagnrýna það að Vegagerðin bjóði ekki út verk þá er það vegna starfa þeirra hér á Alþingi, þ.e. að láta fjárlög ekki fylgja því sem samþykkt er í samgönguáætlun. Þess vegna er staðan þessi og því miður verður að ræða það oft og títt eftir áramót á nýju ári í sambandi við þessi verk. Hvar eru þá skýringar og hugur sem fylgir hjá ýmsum stjórnarliðum hvað það varðar að skapa þurfi fleiri framkvæmdir í landinu, efla hagvöxt með framkvæmdum, sama hvort það er í innviðastyrkingu eða gagnvart því að búa til ný fyrirtæki sem framleiða nýja vöru til útflutnings? Allt er þetta mjög nauðsynlegt. Þarna verður algert frost á markaðinum. Á þeim 30 sekúndum sem ég á eftir ætla ég að geta þess að ég er algerlega sammála þeirri leið sem hér er farin við að taka arð af Isavia, þessu fyrirtæki sem við eigum, 700 millj. kr. sem þar er tekið fram. 500 millj. kr. eiga að fara í framkvæmdir á flugvöllum víða á landsbyggðinni sem hafa því miður verið í fjársvelti undanfarin ár eða allt frá hruni. Ég fagna því alveg sérstaklega að í breytingartillögu eru 50 millj. kr. settar í flutning á veghratinu sem kemur úr Vaðlaheiðargöngum í nýtt flughlað á Akureyrarflugvelli. Þetta er mál sem núverandi ríkisstjórn hefur haft á borði sínu í eitt og hálft ár en loksins sér fyrir endann á því, þar á meðal með heimild í 6. gr. fjárlaga. Því fagna ég mjög, virðulegi forseti.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir góða ræðu. Mig langar aðeins að spyrja út í þetta mál sem snýr að Háskólanum á Akureyri. Nú skilst mér að rannsóknarmissirin sem Háskólinn á Akureyri skar niður til að hagræða og greiða niður skuldahalann kosti rúmlega 30 milljónir á ári. Þau voru síðan tekin upp aftur og sú fjárveiting sem hér er tekist á um, skilyrðinguna, kom inn til að bæta háskólanum þann kostnað og eins ýmsa stoðþjónustu. Ég velti fyrir mér hvort hv. þingmaður sjái einhverja lausn á því máli hér, hvort hægt sé að gera einhverjar breytingar á texta eða annað, þannig að allir verði sáttir. Ég held að enginn deili um það að við viljum að Háskólinn á Akureyri sé í fararbroddi þegar kemur að málefnum norðurslóða. Þar er verið að kenna heimskautarétt og hann er með tengingar inn í margar stofnanir og hefur í rauninni verið í fararbroddi. Það hlýtur að vera vilji okkar þingmanna og ekki síður skólans sjálfs og stjórnar skólans að svo verði áfram. En mér finnst eins og hér sé verið að búa til eitthvert vandamál sem ætti í rauninni ekki að vera til staðar. Þetta snýst meira um hártoganir um orðalag. Það væri kannski fróðlegt að heyra hvaða lausn hv. þingmaður sér á þessu.

Hæstv. forseti. Hv. þm. Brynhildur Pétursdóttir spyr mig um lausn í þessu sambandi. Já, ég sé lausn. Grundvallaratriðið er það, og var það sem við væntum og biðum eftir í morgun þegar hv. þm. Vigdís Hauksdóttir, formaður fjárlaganefndar, flutti nefndarálit sitt sem var sem skrifaður texti en hafði auðvitað tíma til að fara líka munnlega í það til að bæta við, af þar hefði komið fram skýring á því að sá texti sem kom fram fyrir 2. umr. fjárlaga væri úr gildi fallinn og inn væri settur texti, eins og hjá öðrum, að veittar væru 30 millj. kr. til Háskólans á Akureyri. Síðan er það yfirstjórnar skólans að ráðstafa þeim innan lagaramma um opinbera háskóla og reglur Háskólans á Akureyri. Eins og ég segi, ef yfirstjórn skólans vill nota þá peninga alla í rannsóknarmissiri eins og hún hefur gert við þær tvisvar sinnum 30 milljónir sem hafa komið þá er það að sjálfsögðu ákvörðun stjórnarinnar sem er betur til þess fallin að ákveða það en við alþingismenn. Einnig má segja að ef yfirstjórn skólans telur að einhver upphæð af því ætti að fara til að efla kennslu í heimskautarétti þá er það bara ákvörðun hennar. En ákvörðunin verður að vera hennar að taka en ekki með bundnar hendur, eins og kemur hér fram við 2. umr. fjárlaga, sem er lögskýringartexti. Að mínu mati er það ákaflega erfitt fyrir yfirstjórn háskólans að fara fram hjá því og þess vegna sendir háskólaráðið okkur ályktanir um þetta og hvetur til þess að þetta verði lagfært. Virðulegi forseti. Lausnin er einfaldlega sú að menn átti sig á þeim mistökum sem þarna eru gerð, menn eru meiri að því að viðurkenna það, og að til dæmis hv. formaður fjárlaganefndar, Vigdís Hauksdóttir, komi hingað í ræðustól á eftir og lýsi því yfir fyrir hönd meiri hluta nefndarinnar að sá texti sem kom þarna fram sé fallinn úr gildi og þetta séu 30 millj. kr. með þeim texta eins og kom til dæmis fram í fjáraukanum. Það er fullnægjandi.

Virðulegi forseti. Maður veltir fyrir sér hvort við höfum einhverja ástæðu í rauninni til að efast um að yfirstjórn skólans taki réttar ákvarðanir eða beri hagsmuni norðurslóðamála fyrir brjósti. En af því að ég er í andsvari við hv. þm. Kristján L. Möller verð ég aðeins að koma inn á Vegagerðina því að fáir vita meira um þann málaflokk en einmitt hv. þingmaður. Lítið fé er sett í nýframkvæmdir og skortur er á viðhaldi á vegum og víða er ástandið orðið slæmt. Ég velti fyrir mér, erum við komin á þann stað að við þurfum að vera opin fyrir því að hugsanlega fari einhverjar vegaframkvæmdir í einkaframkvæmd og að borga þurfi vegtolla til að komast áfram? Ég er hrædd um að annars þurfi að bíða í 80 ár þar til við verðum komin með vegakerfi eins og við vildum hafa það. Eða erum við ekki að forgangsraða rétt?

Virðulegi forseti. Á þeirri mínútu sem ég hef ætla ég að skipta henni milli háskólans og Vegagerðarinnar. Nei, ég efast ekki eitt augnablik um færni og hæfni yfirvalda skólans á Akureyri við að ráðstafa þessu fé og treysti þeim fullkomlega og ítreka það sem ég sagði áðan, ég tel að það sé rétta leiðin. Það hafa þau sýnt, eins og ég gat um áðan, hvernig þau hafa af ráðdeildarsemi náð niður hallarekstri og sýnt mikla ráðdeild og haldið uppi opinberum gæðakröfum, haldið 100 nemenda ígildum umfram fjárveitingar inni og fjarnámi og allt það. Hitt snýr að Vegagerðinni. Ég held að það væri nægjanlegt til að byrja með að ríkissjóður væri ekki að taka 850 milljónir af mörkuðum tekjum Vegagerðarinnar inn í ríkissjóð, og ef til dæmis fjárveitingar samkvæmt samgönguáætlun hefðu komið inn mundi það bjarga miklu. Hér höfum við verið að stíga skref í að auka fjárveitingar til vetrarþjónustu, sem er mjög nauðsynlegt og er alltaf aukning á og gerð meiri og meiri krafa um, hálkueyðingu, snjómokstur o.s.frv. En hitt málið 

Virðulegi forseti. Ég tek undir með hv. þingmanni er varðar Vegagerðina og hef ég látið mig hana töluvert varða í fjárlaganefnd. Ég hef haft áhyggjur af þessari stöðu og því að svo virðist vera, og ég átti orðastað við fyrrverandi innanríkisráðherra um þessi mál, að ætlunin sé að láta Vegagerðina greiða upp þær fyrir fram mörkuðu tekjur, eins og það er orðað. Það sem við erum að horfast í augu við núna, eins og hv. þingmaður kom inn á, er að það verður lítið um nýframkvæmdir. Það er alveg ljóst. Mér finnst svolítill misskilningur varðandi vetrarþjónustuna. Það er eins og hún felist einungis í því að moka snjó en sé ekki líka allar hálkuvarnirnar og annað því um líkt. Það eru gerðar auknar kröfur eftir því sem tímanum vindur fram, fólk vill komast á milli staða og atvinnusvæðin eru orðin stærri o.s.frv. Hvað telur hv. þingmaður að vetrarþjónustan þurfi til að vera fullfjármögnuð? Hv. þingmaður kom inn á að það væru áætlaðir í kringum 2 milljarðar í útboði sem ekki væri hægt að fara í, þ.e. væru á áætlun, og mig langar að velta því upp hvað það þýðir í frestun framkvæmda ef ekki verður farið í þetta núna. Er ekki örugglega kostnaðarauki í því fólginn að geyma verkefni sem slík, svona stór verkefni? Við sátum stuttan fund í hádeginu áðan um menningarsamninga, vaxtarsamninga og sóknaráætlanir. Telur hv. þingmaður að með því að gera þetta á þann hátt sem þessi ríkisstjórn virðist stefna í og halda áfram, fjármunir eru af skornum skammti, beri eitthvert þessara þriggja atriða, menningarsamningur, sóknaráætlun eða vaxtarsamningur, skarðan hlut frá borði í þessu samstarfi?

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið og þær spurningar sem settar eru fram og snúa aðallega að framlagi til vegagerðar. Ég þarf ekki miklu að bæta við það og hv. þingmaður tók réttilega eftir því hversu lítið verður til að bjóða út á næsta ári. Hv. þingmaður spyr líka út í vetrarþjónustuna sem hefur farið vaxandi, en hún breytist auðvitað með breyttu tíðarfari. Vetrarþjónustan kostaði 1,8 milljarða árið 2009 en kostnaðurinn árið 2013 var 2,5 milljarðar. Þetta er það sem er í mínus hjá Vegagerðinni. Eitthvað örlítið skref er stigið núna með því að setja 250 milljónir í framlag til vetrarþjónustu en það er líka gert með ýmsum reiknikúnstum og er þá minna til framkvæmda, eins og ég gat um áðan. Þetta er vaxandi þáttur. Við höfum til dæmis verið að taka ákvarðanir undanfarin ár um að hafa sjö daga mokstur alla daga vikunnar á mjög mörgum landsvæðum og gott ef það er ekki nánast allur hringvegurinn og allir Vestfirðirnir, meginleiðir sem þar eru settar inn. Að sjálfsgöðu hefur þetta kostnaðaraukningu í för með sér og einnig breytt tíðarfar. Mikil hálka á vegum gerir það að verkum að við krefjumst þess og viljum að meira sé gert í þessum málum. Hv. þingmaður gat um að við þingmenn Norðausturkjördæmis hefðum átt fund í hádeginu með fulltrúum Sambands sveitarfélaga á Austurlandi, sem lýstu þar miklum áhyggjum sínum af framkvæmd menningarsamnings og sóknaráætlunar sem ríkisstjórnin eða fulltrúar þeirra eru að vinna í núna í einhverju, ég leyfi mér að segja bixi. Mér finnst eiginlega alveg ómögulegt að ná utan um hvað verið er að gera. Þess vegna var ánægjulegt að þeir fulltrúar skyldu koma til okkar, þótt ég hafi fengið upplýsingar frá öðrum aðilum hvað varðar t.d. Eyþing. Það er alls ekkert í lagi hvernig 

Virðulegi forseti. Það er annað sem mig langar til að koma inn á. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svör hans áðan. Ég hef líka miklar áhyggjur af sóknaráætlunarfyrirkomulaginu. Sveitarstjórnir hafa sagt okkur svo oft hversu vel hefur tekist til og að verið sé eyðileggja það núna með svona aðgerðum, bæði í þessu fjárlagafrumvarpi og síðasta. Mig langar aðeins að velta upp skólamálum og stefnu ríkisstjórnarinnar í þeim. Er hv. þingmaður sammála mér, af því að við höfum eignast menntaskóla í heimabæ okkar, að hún veiki byggðirnar, þessi aðför að skólunum sem virðist vera varðandi blöndun og það að 25 ára og eldri megi stunda nám í skólanum. Til dæmis nýr skóli eins og Menntaskólinn á Tröllaskaga sem hefur ekki einu sinni fengið tækifæri til að klára sig af, ef maður getur sagt sem svo, hann er rétt farinn að útskrifa heila árganga, gerði það í fyrsta skipti í fyrravor þótt hann hafi vissulega útskrifað frá fyrsta ári. Er hv. þingmaður sammála því að verið sé að veikja rekstrarform landsbyggðarskólanna með því að taka þennan faktor 

Hæstv. forseti. Jú, sannarlega er það svo. Það höfum við, ýmsir fulltrúar af landsbyggðinni, rætt hér og fulltrúar sem bera hag minni skólanna fyrir brjósti. Það er þess vegna sorglegt sem verið er að gera, t.d. gagnvart menntaskólanum í heimabæ okkar sem var stofnaður í tíð síðustu ríkisstjórnar á mestu fjárhagslegu erfiðleikaárum þessarar þjóðar. Þá tókst okkur að stofna Menntaskólann á Tröllaskaga. Hann hefur heldur betur sannað gildi sitt. Þar gerist það sem við vitum, að margir sem ekki hafa treyst sér til að fara burtu úr heimabæ sínum til náms verða auðvitað eldri, koma í skólann, eins og við sjáum, á glæsilegan hátt og stuðla þar að fjölgun nemenda og meiri drift í skólanum. Því er verið að breyta núna. Það er enn eitt fikt menntamálaráðuneytisins í skólamálum sem ég tel vera til tjóns. Við höfum heldur betur komið í andsvör hér, 

Hæstv. forseti. Ég veiti því athygli að í þessari umræðu hefur verið nokkuð stíf norðaustanátt í dag og er sjálfsagt að þingmenn frá þeim landshluta ræði þau mál. Ég ætla ekki að blanda mér í þau, en ég vil hins vegar nota tækifærið til að taka undir ákveðin atriði sem komu fram í máli hv. þm. Kristjáns L. Möllers. Þar vil ég fyrst og fremst deila með honum áhyggjum af stöðu samgöngumála og vegamála sérstaklega. Í þeirri útgáfu fjárlagafrumvarpsins sem nú liggur fyrir er verið að bæta í, sérstaklega hvað varðar flugvelli, og er það vel. Ég fagna því í sjálfu sér að hv. þm. Kristján L. Möller skuli taka undir þá leið sem þar er verið að fara í þeim efnum. Ég held að það sé gott að hafa stuðning úr þeirri átt við þá aðferð sem þar er lögð til. Þó að ég sé í meginatriðum mjög sáttur við það fjárlagafrumvarp sem liggur fyrir þá deili ég með hv. þm. Kristjáni L. Möller áhyggjum af þeim þætti sem lýtur að stöðu vegamála. Þannig hefur það auðvitað verið um nokkurra ára skeið að við höfum verið að verja of litlu fé til þess málaflokks sem hefur leitt til þess að við höfum ekki haft afl í að ráðast í þær nýframkvæmdir sem við höfum þurft á að halda, eins hefur viðhald og endurbætur á vegakerfinu setið á hakanum allt of lengi. Þó að við björgum því ekki fyrir horn núna á lokametrum þessarar fjárlagaumræðu þá er það verkefni sem við þurfum að huga að þegar kemur fram á nýtt ár.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Birgi Ármannssyni fyrir ákaflega málefnalegt og gott andsvar þar sem hann ræðir um það mál sem var eitt af þremur eða fjórum áherslumálum mínum í síðustu umræðu um fjárlög fyrir 2015 sem sneri að samgöngumálum, þó svo það snúi líka svolítið mikið að norðaustanáttinni eða Norðausturkjördæmi. En hv. þingmaður hefði líka verið fullsæmdur af því að ræða það með okkur, ættaður frá Siglufirði, einn af mörgum sem eiga sæti á Alþingi. Hv. þingmaður ræddi um flugvellina og Isavia. Já, ég ítreka það sem ég sagði. Þetta er leið sem er alveg hárrétt að fara, taka arð af Isavia og nota hann í að lagfæra flugvelli úti um landið. Þetta er bara hlutur sem aðrar þjóðir gera. ESA, sem við þurfum oft að tala við og spyrja, getur ekki gert athugasemdir við það. Ég hef gert að umtalsefni framkvæmdir til vegamála. Það er alveg rétt sem hv. þingmaður sagði að mörg undanfarin ár, þar á meðal í samgönguráðherratíð minni, hefur verið lögð höfuðáhersla á nýframkvæmdir vegna þess að það var svo nauðsynlegt, það var svo mikilvægt, en viðhaldið hefur setið á hakanum. Nú er aðeins verið að gefa í þar og það þarf að gera ásamt því auðvitað að huga alveg sérstaklega að tekjustofnum til Vegagerðarinnar til framtíðar. Þá þurfum við til dæmis að svara því hvernig við ætlum að skattleggja umhverfisvæna bíla sem borga ekkert í dag, rafmagnsbíla til dæmis. En aðeins hvað varðar fjárveitingarnar þá ætla ég að segja að ég hef hér súlurit yfir framkvæmdir í stofnkostnaði á verðlagi 2014. Þá kemur í ljós að frá árinu 2007 þegar ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar var mynduð og til ársins 2013 voru tæpir 100 milljarðar kr. veittir í nýframkvæmdir og stofnkostnað hjá Vegagerðinni. Á næsta ári lítur það út fyrir að vera tæpir 7,5 milljarðar. Þar, virðulegi 

Hæstv. forseti. Ég ítreka það sem ég sagði að ég held að við hljótum að líta á vegamálin sérstaklega sem mikilvægt viðfangsefni nú þegar við gerum okkur vonir um að efnahagur landsins sé að rísa úr öskustónni eftir mörg erfið ár. Hættan er vissulega sú, eins og hv. þingmaður nefndi, þar sem viðhalds- og endurnýjunarverkefni hafa setið á hakanum um alllangt skeið, að við séum farin að horfa fram á töluvert mikinn uppsafnaðan vanda á því sviði sem mun taka okkur nokkurn tíma að vinna okkur út úr. Ég vil hins vegar að lokum nefna eitt og inna hv. þingmann eftir því hvort hann geti ekki verið sammála þeirri skoðun minni að innviðauppbygging af því tagi sem við erum að ræða sé hugsanlega besta framlag sem við eigum kost á til þess að efla byggð í hinum dreifðu byggðum landsins, 

Hæstv. forseti. Alveg hárrétt, eins og mælt út úr mínum munni í raun og veru með innviðastyrkinguna. Það er það sem ríkisvaldið á að beita sér fyrir til styrkingar veikum byggðum á landsbyggðinni. Það er byggðastefna sem bragð er að. Við getum tekið sem dæmi úr mínum heimabæ, Fjallabyggð, með Héðinsfjarðargöng. Ef einhver efast um að innviðastyrking á vegum ríkisins sem byggði þau miklu og glæsilegu göng, sem vissulega kostuðu sitt, að það hafi stuðlað að betri byggð þar á eftir; jú, sannarlega, sannarlega. Það er þannig núna, virðulegi forseti, að almennt er það svona rætt í þeim bæ hvað gerðist fyrir og eftir Héðinsfjarðargöng í sambandi við það. Það sjáum við svo vel í þeirri uppbyggingu til ferðaþjónustu sem á sér stað. Það er alveg hárrétt hjá hv. þingmanni, þetta er það sem við hér á Alþingi og ríkisvaldið á að gera, þ.e. að veita fjármuni til að styrkja innviði 

Herra forseti. Áður en ég flyt ræðu mína, sem ég hef takmarkaðan tíma til, 15 mínútur, óska ég eftir því að formaður fjárlaganefndar og hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra komi til umræðunnar. Ég hef áhuga á að eiga orðastað við þau um efnisatriði sem ég ætla að taka fyrir í ræðu minni. Af því að réttur minn er takmarkaður við að flytja tvær ræður, aðra upp á 15 mínútur og hina 5, tími ég illa að eyða dýrmætum tíma fyrr en þau eru komin til umræðunnar.

Hæstv. forseti. Ég kem hingað til að lýsa yfir stuðningi við það sem hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, 4. þm. Norðaust., fór fram á. Það er alveg rétt að við höfum 15 mínútur og svo höfum við 5 mínútur og ég t.d. saknaði þess mjög að formaður fjárlaganefndar og fleiri úr fjárlaganefnd, og sérstaklega úr stjórnarmeirihlutanum, væru ekki til að hlusta á ræðu mína áðan, vegna þess að í henni fór ég í gegnum þau atriði sem ég ræddi við 2. umr. og hvatti fjárlaganefnd til að skoða, m.a. málefni Háskólans á Akureyri, samgöngumál, vegagerð o.fl. Þessir hv. þingmenn gátu ekki verið viðstaddir þegar ég flutti ræðuna svo að ég breytti henni þannig að í stað þess að spyrja spurninga ræddi ég enn einu sinni efnislega um þessa málaflokka og benti á vankanta. Ég segi fyrir mitt leyti að ég hvet hæstv. forseta til þess að gera þær ráðstafanir sem þarf til þess að hægt sé að verða við óskum hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar um að formaður fjárlaganefndar og menntamálaráðherra verði viðstaddir ræðu hans.

Forseti tekur fram að hann hefur gert hæstv. menntamálaráðherra Illuga Gunnarssyni og hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur, formanni fjárlaganefndar, orð um að nærveru þeirra sé óskað hér í salnum.

Herra forseti. Ég ætla að taka undir þetta og það ætti að vera hægt um vik að verða við þessari ósk. Ég geri ráð fyrir því að bæði formaður fjárlaganefndar og hæstv. menntamálaráðherra séu hér í húsi, þau voru það a.m.k. fyrir augnabliki. Þarna kemur formaður fjárlaganefndar í hús 

Herra forseti. Það er að sjálfsögðu margt sem maður hefði haft áhuga á að ræða við 3. umr. fjárlagafrumvarpsins svo sem eins og niðurstöðuna sjálfa sem væri fullt tilefni til að velta fyrir sér, hvort það sé ásættanlegt að á árinu 2015 sé ekki stefnt að nema 3,5 milljarða kr. afgangi af ríkissjóði sem er langt innan við 0,2% af vergri landsframleiðslu og er innan skekkjumarka þegar uppgjör á svo stórum tölum er á ferð. Nú ber að sjálfsögðu að taka það fram að margt af því sem verið er að veita einhverja úrlausn með auknum fjárveitingum í fjárlagafrumvarpinu er hið þarfasta mál. En afgangurinn gæti engu að síður verið mun myndarlegri ef ríkissjóður hefði ekki orðið af jafn miklum tekjum og raun ber vitni. Satt best að segja verður dapurlegt að sjá ef útkoman á árinu 2015 verður mun lakari en stefnir í að hún geti orðið á árinu 2014, að vísu er það vegna einskiptisbúhnykks sem ríkissjóður hefur fengið í gegnum óvenjuháar arðgreiðslur og bókfærslu á lækkun eigin fjár Seðlabankans, en það er engu að síður það sem gæti orðið niðurstaðan. Ég hefði sömuleiðis haft áhuga á því að ræða það sem kemur fram í nefndaráliti meiri hluta fjárlaganefndar um samninga um framleiðnitengingu á Landspítalanum eða sjúkrahúsunum þar sem meiningin er að sjúkratryggingar fari nú að semja um afkastahvetjandi kerfi á grundvelli einhverra verðeininga um þjónustu inni á opinberum sjúkrahúsum. Allt of lítil umræða hefur farið fram um það hvort þetta sé yfir höfuð eitthvað sem við eigum að fara að taka upp nú á sama tíma og menn eru sums staðar að hverfa frá þessu fyrirkomulagi erlendis. Þetta er jú búið að vera lengi hugmyndin hér af ýmsum öflum og bak við lúrir sú áhætta að með þessu sé brautin rudd fyrir einkavæðingu. Það er önnur saga. Ég neyðist til að nota mest af tíma mínum í það mál sem hefur talsvert borið á góma hér í dag og varðar útkomu Háskólans á Akureyri úr fjárlagafrumvarpinu, fyrst og fremst vegna þeirrar lögskýringar sem rataði illu heilli inn í texta af hálfu meiri hluta fjárlaganefndar við 2. umr. þegar gerð var tillaga um að háskólinn fengi áfram, eins og hann fær á þessu ári samkvæmt fjáraukalögum og fékk í fjárlögum ársins 2013, sérstaka 30 millj. kr. fjárveitingu til að mæta tilgreindum verkefnum sem sótt var um á sínum tíma. Forsagan er sú að háskólinn tók mjög myndarlega á í rekstri sínum, hélt sig innan fjárlaga á öllum erfiðleikaárunum og greiddi á sama tíma niður umtalsverðan skuldahala en þurfti auðvitað að ganga mjög nærri sér til þess. Hann greip meðal annars til þess ráðs í samráði við starfsmenn sína að fella niður í tvö ár rannsóknarmissiri fastráðinna kennara. Auðvitað gat ekki við svo búið staðið til lengdar þannig að háskólanum var mætt í þessu tilliti með fjárveitingu í fjárlögum ársins 2013 upp á 30 millj. kr. Hún var sérstaklega tengd því verkefni að fjármagna rannsóknarmissiri fastráðinna kennara auk þess að mæta þörfum í ýmissi stjórnsýslu og stoðþjónustu því tengt og öðru. Þannig kom fjárveitingin inn í byrjun og þannig var hún rökstudd aftur í fjáraukalagafrumvarpinu og tillögum meiri hlutans nú fyrir örfáum vikum síðan. Svo gerast þau tíðindi við 2. umr. fjárlagafrumvarpsins fyrir næsta ár að það er komin allt önnur og alveg spánný lögskýring inn sem ætla verður, ef hún fær staðist, að bindi hendur háskólans. En þar segir nú, með leyfi forseta: „Gerð er tillaga um 30 millj. kr. framlag til Háskólans á Akureyri.“ - Sömu 30 milljónirnar þriðja árið í röð.

Þetta var svona …

„Annars vegar er 20 millj. kr. framlag til eflingar kennslu í heimskautarétti sem fram til þessa hefur aðeins verið kenndur annað hvert ár vegna fjárskorts. […]  Herra forseti. Mér þætti vænt um ef ekki væru fundir í hliðarsal og ef formaður fjárlaganefndar gæti sýnt þessari umræðu þann sóma að vera í salnum. Ég hafði reyndar óskað eftir viðveru hæstv. menntamálaráðherra sem væri gott að kæmi hér líka.  
             Hvað er hér að gerast? Hér er meiri hluti fjárlaganefndar kominn inn á það spor að eyrnamerkja til kennslu í einum tilteknum námsáfanga 20 millj. kr. Þarf nú ekki hvatningar við til Háskólans á Akureyri sem hefur haft það sem sérstöðu og flagg að sinna málefnum norðurslóða og ekkert nýtt við það af hálfu þessarar ríkisstjórnar. Háskólinn á Akureyri gerði það strax í árdaga undir forustu Haralds Bessasonar, fyrsta rektorsins, og síðan Þorsteins Gunnarssonar. Það átti sinn þátt í því að ríkisstjórn og Alþingi ákváðu að staðsetja Stofnun Vilhjálms Stefánssonar, norðurslóðastofnun Íslands, á Akureyri við háskólann, að þar eru vistuð rannsóknarverkefni á vegum Heimskautaráðsins, PAME og CAFF, og þaðan hefur verið sinnt fjölmörgum fleiri verkefnum svo sem eins og Háskóla norðurslóða og rannsóknarneti norðurslóða. Það kemur þar af leiðandi úr hörðustu átt að menn skuli nú telja sig þurfa að stýra með handafli því hvernig Háskólinn á Akureyri ráðstafar fjármunum sínum m.a. í þessu skyni. Það ragar ekkert upp á hann í þeim efnum. Svo kem ég að því sem er öllu alvarlegra að þessi lögskýring gengur ekki upp. Alþingi getur ekki gert þetta svona nema breyta lögum um háskóla. Það er nefnilega þannig og vænt væri nú og gaman ef hæstv. formaður fjárlaganefndar vildi leggja eyrun við en kannski er það borin von að eitthvað komist þar inn.

Ég hlusta …

Eins ef hæstv. menntamálaráðherra væri hérna og léti okkur fá sína faglegu skoðun á því hvort þetta gangi upp svona.  
             Ef við lítum á -  „Háskóli er sjálfstæð menntastofnun sem sinnir kennslu, rannsóknum, varðveislu þekkingar …“ o.s.frv. Það er lögð áhersla á sjálfstæði háskóla. Það er ekki út í loftið. Í 3. málslið 2. gr. stendur: „Háskólar ráða skipulagi starfsemi sinnar og ákveða hvernig henni er best fyrir komið.“ Háskólar ákveða það. Í 3. gr. er fjallað sérstaklega um að opinberir háskólar, líka ríkisreknir háskólar, séu sjálfstæðar ríkisstofnanir. Það er aftur lögð áhersla á sjálfstæðið. Það sem mest er um vert, virðulegi forseti, er að í 7. gr. stendur: „Háskólar ákveða fyrirkomulag kennslu, rannsókna, náms og námsmats.“ Í næsta málslið segir: „Háskólar ákveða hvaða nám þeir bjóða innan síns fræðasviðs og undirflokka þeirra.“ Sjálfstæði háskólanna er að þessu leyti algerlega varið í lögum. Það heitir akademískt frelsi. Þannig er það. Þess vegna gengur það ekki upp að meiri hluti fjárlaganefndar búi hér til lögskýringu sem gengur þvert á ekki bara anda laganna heldur líka inntak laganna um háskóla, tekur fram fyrir hendur háskólanna um það sem þeir eiga að sinna. Þetta er ósambærilegt við fjárveitingar til ýmissa annarra óskyldra verkefna  Hafandi bent á þetta og þá staðreynd að Háskólann á Akureyri vantar ekkert vilja til þess að gera eins vel og hann getur í málefnum norðurslóða er þetta auðvitað með öllu ástæðulaust. Út af fyrir sig gerði ég engar athugasemdir við það þó Alþingi vildi leggja áherslu á það með því að nefna t.d. líka að háskólinn skyldi eins og hann gæti líka efla starfsemi sína á sviði norðurslóða, rannsókna, náms og það hefur hann verið að reyna að gera. Satt best að segja hefur hann oft fært fé úr öðrum þáttum starfsemi sinnar til þess að reyna að standa að ráðstefnuhaldi, samstarfi við aðra háskóla á norðurslóðum o.s.frv. Það veit ég vel að háskólinn hefur gert. Það er því frekar þannig að ýmsar aðrar námsgreinar innan háskólans  Herra forseti. Það er nauðsynlegt áður en við ljúkum afgreiðslu þessa máls að þetta verði lagfært. Það er mjög einfalt að gera. Það mætti gera með því að meiri hluti fjárlaganefndar tæki bara upp texta sinn úr fjáraukalögunum, sem var nógu góður fyrir nokkrum vikum síðan. Það mætti líka bæta við þann texta að þar til viðbótar skyldi háskólinn leggja eins og hann mögulega gæti jafnframt áherslu á að efla starfsemi sína á sviði náms og rannsókna í norðurslóðamálum. Geta þá ekki allir sæmilega sáttir við unað? Ég vona það. Háskólaráð kom saman í dag og hefur sent frá sér sameiginlega yfirlýsingu til okkar þingmanna þar sem þeir að vísu telja sig draga frekar stutta stráið varðandi skiptingu á pottinum til að efla háskólastarfið, en það tengist umræðunni um að verið sé að bæta fyrir nemendur sem ekki hafi verið greitt fyrir og allt það, við þekkjum þá umræðu. Látum það vera, en einbeitum okkur að þeim 30 milljónum þar sem háskólaráðið biður um að þessu verði breytt þannig að háskólinn hafi frelsi til þess að ráðstafa þessum fjárheimildum innan ramma laganna um opinbera háskóla og reglur Háskólans á Akureyri. Hvað kveða reglur Háskólans á Akureyri um og yfirlýst stefna hans? Jú, ekki síst að halda forustuhlutverki skólans á sviði norðurslóðamála og efla þá starfsemi. Ég trúi því ekki fyrr en ég tek á, herra forseti, að ekki sé hægt að lagfæra þetta þannig að það standi ekki áfram lögskýring sem bersýnilega fer í bága við lög um háskóla og engum til ánægju held ég að það sé þannig og hún sé leyst af hólmi með nýrri lögskýringu sem sé í samræmi við vilja Háskólans á Akureyri og hann treysti sér til að búa við og allir geti verið sáttir. Ég vil fá svör við því hvort það sé að takast eitthvert samkomulag um þetta sem að sjálfsögðu mun hjálpa til við að við getum lokið þessari umræðu. Okkur höfðu verið gefin fyrirheit um það, m.a. fengum við þær upplýsingar úr fjárlaganefnd og víðar í gærkvöldi og reyndar í morgun að það væri von á yfirlýsingu sem mundi leysa þetta mál. Þegar það gengur svo ekki eftir þá erum við auðvitað sárt svikin og getum ekki unað því að ekki sé staðið við það sem okkur voru gefin fyrirheit um að yrði grundvöllur samkomulags um þinglok. Ég held að menn ættu að hugsa sinn gang mjög vel áður en þeir hafna því að reyna að finna sameiginlega lausn á þessu máli þannig að allir geti farið sáttir til síns heima og m.a. heimsótt Háskólann á Akureyri í þinghléi og fengið þar sæmilegar móttökur. Herra forseti. Þetta legg ég aðaláherslu á enda hef ég ekki tíma til að fara mikið út í önnur mál. Ég fagna því að málefni Bankasýslunnar sem ég hafði margoft tekið hér upp á undanförnum vikum fengu að lokum mjög farsæla úrlausn. Ég er ákaflega sáttur við fráganginn á því máli, að starfsgrundvöllur Bankasýslunnar sé tryggður fram á mitt ár og á meðan fær Alþingi væntanlega til umfjöllunar frumvarp um nýtt fyrirkomulag þessara mála þannig að við getum unnið það í góðum friði og í góðum tíma. Eftir því sem ég best veit hafa menn verið að hnýta lausa enda hvað varðar flest önnur mál sem uppi á borðum hafa verið í gær og í dag. Þetta lítilræði stendur út af sem er nú ekki stórt í sniðum, snýst ekki um útgjöld, snýst ekki um eina einustu krónu, snýst ekki um annað en að Háskólinn á Akureyri fái að njóta síns akademíska frelsis og síns svigrúms. Fagna ég nú komu hæstv. menntamálaráðherra og legg auðvitað þá spurningu fyrir hann hvort hann telji að það samrýmist lögum um opinbera háskóla, einkum 7. gr. þeirra, 1. og 3. mgr. 2. gr. og 1. mgr. 3. gr., að fjárveitingavaldið grípi með þessum hætti inn í innra starf háskólans og það sem stjórnendum háskóla er falið með lögum, og ekki bara falið heldur gjörsamlega varið að skuli vera í þeirra valdi, sem er að ákveða námsframboð og einstakar einingar í því og annað í þeim dúr. Það væri mjög ánægjulegt ef við gætum slegið botninn í þetta með því að hæstv. menntamálaráðherra og síðan helst hv. formaður fjárlaganefndar kæmu og leystu þetta, það væri afar einfalt mál, tekur þrjár setningar til að lesa upp nýja lögskýringu sem leysi hina fyrri af hólmi.

Hæstv. forseti. Ég biðst afsökunar á því að vera að skipta mér af störfum forseta en mér var mjög umhugað um röð ræðumanna vegna þess að ég sá hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur óska eftir andsvari við hv. þingmann, en það er auðvitað eins og gengur og gerist, menn geta fallið frá andsvörum.  Virðulegi forseti. Ég vil í andsvörum við hv. þm. Steingrím J. Sigfússon þakka honum fyrir það sem hann ræddi um Háskólann á Akureyri og var eins og ég sagði mjög samhljóða því sem ég setti fram. Það er krafa okkar að þetta verði leiðrétt og má segja sem svo, virðulegi forseti, að mjög einfalt sé að lagfæra það. Alveg eins og okkur tókst í gærkvöldi að knýja fram fund í fjárlaganefnd um Bankasýsluna og í framhaldi breytingartillögu um Bankasýsluna þannig að hún hafi fjárveitingu á næsta ári og geti starfað frá og með 1. janúar, þá er mjög einfalt að leysa þetta smámál. Það gerir hv. þm. Vigdís Hauksdóttir með því að breyta þeim texta sem hún hefur beitt sér fyrir að settur er þarna inn. Spurning mín til hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar er um vegamál vegna þess að ég þekki og geri mér grein fyrir hugsjónum hans í sambandi við vegagerð og vegamál og af því hann hafði ekki tíma til að ræða það hér. Ég vil spyrja hann út í það sem ég hef gert hér að umtalsefni og er í raun og veru Íslandsmet í að gera ekki neitt, hvort hann hafi ekki áhyggjur af þeim mjög svo litlu fjárveitingum sem veittar eru til vegagerðar á næsta ári og hvernig það líti út í hans huga ef það verður þannig, eins og ég hef sett fram með rökum, að einungis 270 

Herra forseti. Ég hef tekið útkomu vegamálanna og samgöngumálanna upp nokkrum sinnum í umræðum á haustinu og lýst yfir þungum áhyggjum vegna þess að það er að teiknast upp fyrir okkur að nánast engar nýframkvæmdir verður hægt að setja af stað af næsta ári. Þau verkefni sem í gangi eru munu taka allt laust framkvæmdafé Vegagerðarinnar. Það verður algert einsdæmi. Við getum farið yfir stöðuna í okkar kjördæmi, þar bíða a.m.k. tvö stór verk sem átti að vera búið að bjóða út fyrir löngu, Dettifossvegur og botn Berufjarðar. Hvorugt kemst þá af stað með þessu áframhaldi. Það er óskaplega dapurlegt. Ég bind vonir við að hæstv. ríkisstjórn og meiri hluti hennar hljóti að velta þessu eitthvað fyrir sér í byrjun næsta árs og treystir sér væntanlega illa til þess að leggja fram samgönguáætlun sem yrði að sýna þetta. Þannig að það eru kannski einhverjar vonir til þess að þetta verði lagað innan ársins, en auðvitað er ekki góður bragur á því að þurfa að setja aukafjárveitingar í slíkt. Vegna þess að ég varð að eyða öllum tíma mínum í annað brýnna mál sem þarf að leysa á þessu kvöldi og varðar Háskólann á Akureyri þá gat ég ekki eytt miklum tíma í að fara yfir í samgöngumálin, en ég er algjörlega sammála hv. þingmanni um að þetta verður sennilega einsdæmi í sögunni og svo sem ekkert um það að tala. Aðalatriðið er sú neyð sem er að skapast í vegakerfi landsins. Það er stórkostlega alvarlegt mál hvernig vegirnir eru sums staðar að stórskemmast vegna ónógs viðhalds þar sem t.d. nýframkvæmdir til að styrkja burðarlag og endurnýja slitlag hafa ekki komist áfram. Vegir eru sums staðar að brotna niður o.s.frv. Ég held að við séum að komast á það stig í þessum efnum að þetta er ekki bara bagaleg töf heldur getur ástandið valdið stórtjóni sem mun kosta okkur margfalt í framhaldinu ef það þarf meira og minna að endurbyggja vegi sem hægt hefði verið að styrkja og laga með ódýrari hætti ef það hefði verið gert tímanlega.

Hæstv. forseti. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon þekkir mjög vel til vegamála sem fyrrverandi samgönguráðherra og áhugamaður um vegagerð til langs tíma hvernig málin voru hér á erfiðleikatímunum eftir að ný ríkisstjórn Samfylkingar og Vinstri grænna tók til starfa. Virðulegi forseti. Ég hef sagt það að á þessum árum, 2008, 2009 og 2010, voru í kringum 82 milljarðar kr. veittir til stofnkostnaðar á verðlagi 2014. Hv. þingmaður deilir sömu áhyggjum og ég, við höfum sömu skoðanir hvað það varðar, en það er þannig að fjárveitingar sem verða lausar á næsta ári til þess að fara í framkvæmdir verða eingöngu um 270 millj. kr. Ég spyr vegna þess að hér er líka formaður umhverfis- og samgöngunefndar sem verður þá formaður umhverfis- og samgöngunefndar á þessu Íslandsmetsári þar sem ekkert verður gert í nýjum útboðum hjá Vegagerðinni. Er þetta virkilega ásættanlegt?  Virðulegi forseti. Ég spyr hv. þm. Steingrím J. Sigfússon vegna þess að við vorum að ræða um samgöngumál og í andsvörum við hann. Þau verk sem eru í gangi og verða í gangi á næsta ári og taka stóran hluta af því litla fé sem veitt er eru Norðfjarðargöng, Vestfjarðavegur, Álftanesvegur, breikkun á Hellisheiði og eitthvert fé fer þar fyrir utan í slitlög á tengivegum og smávegis í héraðsvegum. Það eru 570 milljónir sem eru eftir og 300 milljónir fara á þessu ári, þá eru 270 eftir. Í hvað stefnir, virðulegi forseti, 

Herra forseti. Það stefnir einfaldlega í mjög dapurlegt ár. Auðvitað eru að baki erfið ár í þeim skilningi að ekki var hægt að halda uppi því framkvæmdastigi að fullu sem var í gangi þegar hrunið kom og fyrstu missirin þar á eftir. Þá var mjög mikið í pípunum og á árunum 2009 og 2010 voru mjög miklar nýframkvæmdir í gangi, en svo dró nokkuð úr þeim, það skal vissulega viðurkennt. En vonir manna voru auðvitað bundnar við það að þegar betur færi að ára í ríkisbúskapnum yrði bætt í, herra forseti, en það hefur því miður ekki gengið eftir. Ríkisstjórnin hafði sjálf skilning á þessu þegar hún lagði fram samgönguáætlun sína í fyrra á útmánuðum þar sem auka átti framkvæmdastigið og bæta einum 3 milljörðum inn í framkvæmdafé Vegagerðarinnar. Síðan koma fjárlögin núna sem eru mikil vonbrigði þar sem þetta leiðir til þess, og af því menn neyðast að sjálfsögðu til að mæta útgjaldaþörfinni vegna vetrarþjónustu og viðhalds, að ekkert verður eftir til nýframkvæmda. Það eru vondar fréttir fyrir vegakerfið, það eru skelfilegar fréttir fyrir landsbyggðina, vondar fyrir þau byggðarlög sem bíða og hafa mátt bíða núna í nokkur missiri eins og t.d. í Berufirði og fyrir þá sem hafa bundið vonir við Dettifossveg. Svo er ónefnt það sem er mjög alvarlegt að þetta eru mjög slæmar fréttir fyrir mannvirkjagerð og verktakabransann í landinu sem nánast þornar upp við þessar aðstæður. Það er talsvert af minni verktökum enn þá þrátt fyrir allt vítt og breitt um landið sem hafa verið mjög háðir því að eitthvað væri um minni verkefni og þau væru í gangi. En það þornar allt upp með þessu áframhaldi og verður ákaflega dapurt á næsta ári.

Virðulegi forseti. Ég verð að játa það að ég er ekkert sérstaklega ánægður með það að þurfa að koma hérna í enn eina ræðuna um fjárlög, 3. umr. fjárlaga, en ég ætla að nota þessar fimm mínútur og trúi því og treysti að sá tími verði m.a. notaður til að reyna að koma fram lagfæringum á því sem við höfum hér nokkur gert að umtalsefni og berum fyrir brjósti, þ.e. 30 millj. kr. fjárveitingu til Háskólans á Akureyri. Nú er það ekki svo, virðulegi forseti, að breytingartillaga okkar eða krafa sé um að veita meira fé til Háskólans á Akureyri að þessu sinni, þótt sannarlega sé þörf á því, við vildum vera heiðarleg hvað það varðaði og setja sömu tölu inn. En það er skýlaus krafa okkar að lagfæra þá fádæma lögskýringu sem sett er inn í breytingartillögu meiri hlutans við 2. umr. Meiri hluti fjárlaganefndar, og því miður hefur komið í ljós er sennilega mikill minni hluti innan meiri hlutans, kannski ekki nema einn þingmaður, stendur í vegi fyrir að þessi texti verði lagfærður og við förum að lögum um háskóla eins og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon rakti mjög vel áðan, að við á Alþingi séum ekki með fjárveitingu að segja háskólum eða stofnunum með fjárveitingu nákvæmlega fyrir hvað gera skuli eins og er í textanum. Sú ályktun virðulegi forseti, sem háskólaráð Háskólans á Akureyri sá sig nauðbeygt til að setja fram í dag, koma saman í dag og gera ályktun og senda, lýsir því náttúrlega hvað málið er alvarlegt. Þess vegna vil ég trúa því enn þá að að því sé unnið við formann fjárlaganefndar að fá þessum texta breytt.  Ég ítreka það sem ég sagði áðan, virðulegi forseti, og ég hvet hv. formann fjárlaganefndar Vigdísi Hauksdóttur, sem hér gengur hjá, að koma í ræðustól hér á eftir og leysa þennan hnút og við getum þá gengið til atkvæða og klárað þingstörfin. 
             Ég vona og trúi því, vegna þess sem hv. þingmaður segir að búið sé að sameinast um þinglok, að menn geri sér grein fyrir því að þetta var þar inni. Þetta eru fádæma flaustursleg vinnubrögð, ólíðandi vinnubrögð og ófagleg, sem ég vil að hv. þingmaður kippi til baka og leiðrétti. Það er mjög auðvelt. Mjög auðvelt. Þess vegna er það mér mjög á móti skapi, virðulegi forseti, að taka þátt í áframhaldandi umræðum um fjárlög vegna þess að ég hef í raun og veru lokið mínum umræðum með 15 mínútna ræðu minni við 3. umr. Þar fór ég í gegnum fjóra málaflokka, þ.e. Háskólann á Akureyri, málefni heilbrigðisþjónustunnar, sérstaklega Landspítalans með tilliti til breytingartillagna sem minni hlutinn leggur fram, sem eru mjög faglegar og góðar og settar fram til þess að auðvelda starfsemi Landspítalans og koma til móts við hann, málefni Vegagerðarinnar og málið sem varðar Isavia, sem er líka samgöngumál, og er til styrkingar og lagfæringar á flugvöllum á landsbyggðinni sem hafa mátt líða fjárskort undanfarin ár eins og svo margar aðrar stofnanir. Virðulegi forseti. Ég trúi ekki öðru en að brugðist verði við af þeim sem vilja breyta þessum texta og eru sammála okkur sem erum andvíg honum og andvíg því að meiri hluti fjárlaganefndar skipti sér svona af skólastarfsemi Háskólans á Akureyri með því að binda þetta inn og ýmislegt sem ég hef heyrt þar á eftir um það sem ég get engan veginn sætt mig við. Það er ekki boðlegt, virðulegi forseti, að alþingismenn hagi sér á þennan hátt. Þess vegna ítreka ég það og hvet málsmetandi menn sem geta haft áhrif hér að fá þessum texta breytt. Það er einfalt með smáyfirlýsingu úr ræðustól Alþingis. Þá er málið leyst.

Herra forseti. Mig langar að stikla á nokkrum þáttum í 3. umr. um fjárlög fyrir árið 2015 og draga saman það sem mér finnst standa upp úr og vera kjarninn í fjárlagafrumvarpinu sem samþykkt verður hér á næstunni. Þessi fjárlög bera þess vitni að vera aðför að mörgum grundvallarþáttum í samfélagi okkar sem vissulega er mikið áhyggjuefni. Ég tel að þau séu í fyrsta lagi aðför að launafólki. Þau eru aðför að velferðar- og heilbrigðismálum og þau eru aðför að menntun og framhaldsmenntun í landinu. Þau eru aðför að náttúru landsins og þau eru aðför að samgöngum í landinu. Þau eru aðför að menningunni, að byggðastefnu og samgönguáætlun. Þau eru aðför að Ríkisútvarpinu. Þetta eru þeir þættir frumvarpsins þar sem ég tel að verið sé að gjörbreyta um kúrs frá því sem verið hefur. Auðvitað var sleginn tónninn í síðustu fjárlögum. Menn eru að negla niður þá stefnu sem núverandi stjórnvöld hafa tekið og er gjörbreytt frá því sem var á síðasta kjörtímabili varðandi innviði samfélagsins og breyttar áherslur í velferðarmálum í landinu og uppbyggingu innviða. Ég ætla að fara aðeins yfir það sem fellur undir þá þætti sem ég nefndi. Það sem snýr að launafólki í þessu fjárlagafrumvarpi er atvinnuleysisbótatímabilið sem á að skerða um hálft ár sem er gífurleg afturför frá því samkomulagi sem var gert milli aðila vinnumarkaðarins 2005. Fjöldi fólks stendur frammi fyrir því um áramótin að hafa ekki það öryggisnet sem atvinnuleysisbætur eru og þarf að leita til sveitarfélaga með fjárhagsaðstoð og það er ekki einu sinni sjálfgefið að hún sé til staðar. Það er starfsendurhæfingin. Hún er skert þótt það hafi komið eitthvert fé inn í hana á milli umræðna. Það er jöfnun örorkubyrði almennra lífeyrissjóða, þ.e. lífeyrissjóða verkafólks og sjómanna sem eðlilega hafa þyngri örorkubyrði en aðrir sjóðir. Það var ákveðið að fresta skerðingu þar um eitt ár, en eftir sem áður stendur til að það verði að veruleika að ríkið hætti að jafna örorkubyrði þessara sjóða. Það er mikil afturför og er gert líka án samráðs við verkalýðshreyfinguna og þýðir að bætur þessara lífeyrisþega munu í framtíðinni skerðast um hátt í 5%. Það er virðisaukaskattur á matvæli. Hækkanir á matvælum sem fram undan eru munu hafa gífurleg áhrif á hag launafólks í landinu. Það eru bætur almannatrygginga sem munu ekki hækka um 3,5% vegna vísitölutryggingar eins og kom fram í fjárlagafrumvarpinu, heldur einungis 3% vegna hjöðnunar verðbólgu. Mér finnst mjög óeðlilegt að sá hópur sem hefur þurft að taka á sig miklar skerðingar vegna hrunsins fái ekki að njóta þess sem var áætlað í fjárlögum, þess sem ráðgert var að leggja í þennan málaflokk, og að ekki sé litið á það sem bónus þessa hóps að verðbólgan hafi lækkað. Síðan er það velferðarkerfið og heilbrigðismálin. Þar undir er gífurleg kostnaðarþátttaka sjúklinga í heilbrigðiskerfinu sem boðuð er í frumvarpinu, 1,9 milljarðar með S-merktu lyfjunum og aukinni greiðsluþátttöku langveikra á sjúkrahúsum og heilbrigðisstofnunum. Það er Landspítalinn okkar. Hann hefur vissulega fengið aukið fjármagn milli umræðna um fjárlögin, en það er langt frá því að vera nægjanlegt. Minni hlutinn lagði til í breytingartillögum sínum að meira fjármagn yrði lagt í Landspítalann, en það var fellt. Ég held að við landsmenn allir eigum að hafa miklar áhyggjur af því hver verður framtíð uppbyggingar á Landspítalanum miðað við hvernig menn draga því miður lappirnar, því miður, þó að menn tali þannig að allir hafi áhuga á að byggja upp og bæta aðstöðu á Landspítalanum. Það þarf að styrkja vinnuumhverfi starfsfólks og bæta til þess að halda hæfu starfsfólki og til þess að liðka til um samninga við lækna, en vegna verkfalls þeirra blasir við enn erfiðara ástand í þeim málum eftir áramót ef fram heldur sem horfir. Skorið er niður framlag til þjónustu vegna kynferðislegs ofbeldis. Það er líka áhyggjuefni, vegna þess að það kemur kannski fyrst og fremst niður á landsbyggðinni. Það er bætt eitthvað í þessa þætti á höfuðborgarsvæðinu, en landsbyggðin liggur óbætt hjá garði í þeim efnum. Það er aðför að menntun og framhaldsmenntun í landinu. Skert aðgengi að námi 25 ára og eldri í bóknámi í framhaldsskólunum mun hafa gífurleg áhrif á búsetu á landsbyggðinni. Ég hef miklar áhyggjur af því hvernig þessi mál þróast þar sem það hefur stutt mjög við þessi byggðarlög að fólk eldra en 25 ára hafi þann möguleika að stunda nám í heimabyggð og sækja framhaldsskóla þar en þurfi ekki að rífa sig upp með rótum og flytja um langan veg sem verður oftar en ekki til þess að fólk snýr ekki til baka. Það eru háskólarnir. Við höfum rætt mikið um háskólana og fjármagn til þeirra. Enn er togast um útfærslu á fjármagni til háskóla eins og Háskólans á Akureyri og hvernig hægt er að skipa þeim málum. Ég hef talað fyrir fjármagni til þessara landsbyggðarháskóla, Háskólans á Hvanneyri, á Hólum og Háskólans á Bifröst. Þetta eru allt háskólar sem eiga fullan rétt á sér og hafa sýnt það í sínum störfum að þar er mikill metnaður í gangi. Vissulega komu einhverjir fjármunir inn milli umræðna til þessara háskóla, en það þarf líka að hafa framtíðarsýn gagnvart háskólunum til þess að það sé starfsöryggi og menn geti haft sýn til lengri tíma og það sjái sér stað í fjárveitingum og menn viti hvert menntayfirvöld stefna. Sú óvissa sem hefur ríkt er óviðunandi. Ég nefni nám eins og dreifnámið sem er mikið áhyggjuefni eins og við framhaldsdeildina á Patreksfirði þar sem ekki voru lagðir til meiri fjármunir eins og ég og fleiri lögðum mikla áherslu á í 2. umr. um fjárlögin. Það blasir við að ekki verði hægt að taka inn þá nemendur sem sækja um nám. Er það sorglegt miðað við þá uppbyggingu sem á sér stað í Vesturbyggð þessa dagana. Menntaskólinn á Ísafirði. Hann er settur hjá og hefði þurft að fá meira fjármagn til þess að geta rekið sig með eðlilegum hætti. Það hefur flogið fyrir að menntamálaráðuneytið eða ráðherra sé með vangaveltur um að sameina menntaskólann við annan framhaldsskóla og vona ég að sú sögusögn eða þær hugmyndir verði ekki að veruleika. Ég nefndi hér áðan aðför að náttúru landsins sem ég tel vera ef það gengur eftir að settur verði á ferðamannapassi eða reisupassi eða náttúrupassi eða hvaða nafn við viljum gefa slíkum passa. Í fjárlögum eru einungis settar 145 milljónir í Framkvæmdasjóð ferðamannastaða sem er auðvitað ekki upp í nös á ketti. Menn verða að fara að lenda þessu í sátt við atvinnugreinina og sátt við þjóðina, því sá fjöldi ferðamanna sem heimsækir landið kemur fyrst og fremst vegna náttúru landsins. Við verðum að ná einhverri samstöðu um það hvernig við viljum búa um þessa hluti, því að áhugi fólks á að koma til landsins getur breyst á stuttum tíma ef þessi mál eru í ólestri. Fjárlögin eru aðför að samgöngum í landinu. Aldrei hefur svo lítið fé verið ætlað til nýframkvæmda, einungis eitthvað á milli 200 og 300 milljónir sem eru auðvitað bara smápeningar í þeim málaflokki. Það er verið að færa fjármuni frá nýframkvæmdum í viðhald vega, snjómokstur og annað. Auðvitað á að mæta þörf fyrir viðhald vega og snjómokstur beint úr ríkissjóði en ekki færa fé á milli liða undir samgöngumálum. Það er óviðunandi og hægt að nefna allar þær stórframkvæmdir sem bíða þess enn að verða boðnar út. Samgönguáætlun liggur ekki fyrir og þær framkvæmdir sem eru í þeirri samgönguáætlun sem lögð var fram á síðasta ári eru í raun og veru allar í uppnámi. Ég nefni Dýrafjarðargöng, uppbyggingu vegar yfir Dynjandisheiði og uppbyggingu vega á Vestfjarðavegi 60, að ljúka þeim framkvæmdum. Og fyrir norðan eru þær framkvæmdir sem hafa verið nefndar hér og bíða þess að fara í útboð - í raun og veru er algjör óvissa um framhald uppbyggingar og nýframkvæmdir, það er óásættanlegt og óvissa fyrir alla, hvort sem er fyrir þá sem vinna við vegaframkvæmdar eða fyrir þann geira eða þá landsmenn sem búa á þessum svæðum og hafa ekkert í hendi með hvað ríkisstjórnin ætlar að gera. Í fjárlagafrumvarpinu er ekki gert ráð fyrir fjármunum í þessi verkefni. 
             Þetta er aðför að byggðastefnunni og samgönguáætlun og upphlaup sem hefur verið varðandi þessi mál, að taka út fyrir sviga einstök landsvæði og vinna 

Þögn í salnum.

Sóknaráætlunin er það verkfæri sem við eigum að nýta og hefur gefist vel, en ríkisstjórnin hefur ákveðið að skera hana niður við trog. Þótt stjórnarandstöðunni hafi tekist að berja inn einhverja fjármuni þar til viðbótar eru fjármunir til sóknaráætlunar auðvitað allt of lágir, einungis 100 milljónir en voru 400 milljónir árið 2013 og reiknað var með að fjármunir í sóknaráætlun mundu vaxa með ári hverju. Niðurstaða mín gagnvart þessu fjárlagafrumvarpi er að það er verið að kúvenda stefnu í velferðarmálum og samfélagsmálum og það er verið að leggja þyngri byrðar á þá sem minna mega sín meðan þeim sem hafa næga fjármuni úr að spila og hafa verið að græða á tá og fingri eins og stórútgerðinni er hlíft. Þeim er hlíft, en þyngri byrðar lagðar á þá sem minna mega sín.

Herra forseti. Það er alltaf unun að hlusta á hv. þingmann þegar hún fjallar um samgöngumál. Engan hv. þingmann þekki ég sem er henni fremri um kunnáttu varðandi samgöngur, þá er ég kannski fyrst og fremst að tala um Vestfirði. Ég er algjörlega sammála því sem hv. þingmaður sagði um að það er ákaflega óþægilegt fyrir þann hluta landsmanna sem leggur stundum leið sína vestur í Dýrafjörð að göngunum hefur seinkað og eins og hv. þingmaður veit er ég einn af þeim. Sömuleiðis er það vonum seinna að menn eru loksins að gera bragarbót á þjóðvegi 60, en þar er samt ýmislegt á ferli sem þakka má hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni sem hóf ákveðnar framkvæmdir eða lagði að þeim drög sem loksins er farið að sjá fyrir endann á. Sem unnandi Vestfjarða og hinna smáu strjálbýlu byggða á Vestfjörðum þá saknaði ég þess auðvitað að hv. þingmaður sagði ekkert um Árneshrepp. Hún veit að það má ekki úr þessum stól tala, að minnsta kosti ekki af samherjum mínum, um samgöngur á Vestfjörðum án þess að menn ræði um Gjögur og Trékyllisvík og Árneshrepp. Þar er fámennasta byggð landsins og hún er, eins og ég hef stundum fært rök að, eiginlega hin afskekktasta, hún er afskekktari en Grímsey. Það skilur enginn nema sá sem þar hefur verið í kafaldsbyl og þurft fylgd snjómokstursplóga til þess að komast í burtu eftir að hafa verið lengi kaffærður inni, en það var skemmtileg dvöl í þau tvö skipti sem ég hef þar verið. Hvað finnst hv. þingmanni um áherslurnar sem er að finna í fjárlagafrumvarpinu um bættar samgöngur við smábyggðir sem eru afskekktar eins og þessa? Það þætti mér vænt um að heyra frá þingsystur minni sem ég veit að deilir áhuga mínum á þessu tiltekna máli.

Herra forseti. Já, ég ætti auðvitað að biðja forláts á því að hafa ekki minnst á Árneshrepp í þessu samhengi hér í þingsal, verandi nýbúin að skrifa jólakveðju til þeirra heiðurshjóna sem búa í Djúpuvík. Ég ætti eðlilega að halda því á lofti sem ég geri frá innstu hjartarótum að við eigum að leggja áherslu á að bæta samgöngur í Árneshreppinn og sýna því fólki virðingu sem hefur haldið áfram að rækta þar landið og byggja upp á slóðum forfeðra sinna og þar hafa nýir aðilar komið þar inn eins og heiðurshjónin sem ég nefndi sem reka Hótel Djúpuvík. Það ætti að vera metnaður okkar þingmanna að taka þetta út fyrir sviga. Jarðgöng hafa verið tekin út fyrir sviga og tekin fram fyrir á samgönguáætlun. Við þekkjum það, það hefur verið gert. Þetta svæði ætti að þurfa þess, því það skiptir menningu okkar miklu máli að þarna haldist byggð. Eins og ég hef komið að áður varðandi Árneshrepp þá veit ég ekki betur en að fyrir liggi samþykkt þingsályktunartillaga, studd af öllum þingheimi, um að standa eigi við bakið á þessu svæði og varðveita á menningarlegum og byggðalegum forsendum. Ég veit að við hv. þingmaður getum ýmislegt gert ef við leggjumst á eitt í þessum málum, beitum öllum okkar þunga til þess. Ég treysti því að það verði verkefni okkar á því þingi sem heldur áfram að jólum liðnum.

Herra forseti. Fleira þarf ekki að segja. Ég er sammála hv. þingmanni og þakka henni kærlega fyrir þann baráttuhug og djörfung sem jafnan geislar af hennar máli fyrir frændur okkar og frænkur á fjörðum vestra. Við munum, eins og hv. þingmaður sagði, þegar jólum sleppir og við komum saman aftur geta tekið höndum saman til þess að slást fyrir þessu hugðarefni okkar.

Já, ég efast ekki um að við munum gera það, hv. þm. Össur Skarphéðinsson. Það eru enn þá svæði á landinu sem eru aftarlega á merinni. Menn hafa gert átak í að kortleggja hvar ljúka þurfi háhraðatengingu um landið sem er líka mjög brýnt til að byggð haldist vítt og breitt um landið, það er orðið ekkert síður mikilvægt en góðar samgöngur. En því miður eru enn þá staðir sem eru ekki komnir með góðar samgöngur og ekki bundið slitlag. Það er í raun og veru eitthvað sem þingheimur ætti að sammælast um, að taka það verk út fyrir sviga og ljúka því. Við vitum að það eru auðvitað gerðar miklar kröfur og allir vilja betri og bættari samgöngur. Þó að mönnum þyki kannski að komnar séu góðar samgöngur á höfuðborgarsvæðið þá verður alltaf ákall um enn þá betri samgöngur eftir því sem fólkinu fjölgar. Þá vilja nú oft þessi litlu svæði gleymast, ég tala nú ekki um héraðs- og tengivegi upp um sveitir eins og sveitir Borgarfjarðar þar sem ferðaþjónusta er vaxandi grein og ferðamannastraumur hefur aukist mikið. Þar verður að gera bragarbót á. Ferðaþjónusta bænda er að styrkjast og eflast. Við verðum auðvitað að ljúka malbikun og frágangi á þessum vegum og gera það með einhverri reisn. Við megum ekki ýta þessu ekki endalaust á undan okkur og halda svo að við getum tekið áfram á móti ferðamönnum þegar fjöldi þeirra sem kemur hingað og heimsækir okkur verður kannski milljón á næsta ári og vegakerfið gefi ekkert eftir.

Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessa umræðu mikið og get það svo sem ekki hafandi fimm mínútur. Mér skilst að mönnum liggi orðið mikið á heim. En ég vil loka þessu máli sem snýr að Háskólanum á Akureyri fyrir mitt leyti á þann veg að segja að ég er auðvitað ákaflega ósáttur við að þetta skuli ekki vera lagfært og ég er eiginlega meira undrandi að við skulum standa uppi með það á Alþingi að ekki sé hægt að lagfæra svo augljósan ágalla sem orðið hefur í vinnubrögðunum hér, þegar það blasir við að lögskýringin sem var með þessari tillögu við 2. umr. fjárlaga stenst ekki lög um háskóla, það stenst ekki að meiri hluti fjárlaganefndar Alþingis, jafnvel bara einn maður í þeim meiri hluta, krefjist þess að fjárveiting til háskóla á Íslandi sé eyrnamerkt því að kenna tiltekinn áfanga í heimskautarétti. Af hverju ekki bara áfanga 1700 og súrkál í dönsku eða þennan eða hinn áfanga í sifjarétti? Bíddu, hversu langt ætla menn að ganga þá í því að fara að ákveða námsframboð og kennsluáfanga í háskólum með fyrirmælum í nefndarálitum á Alþingi þegar það stendur, herra forseti, í 7. gr. laga um háskóla svohljóðandi: „Háskólar ákveða fyrirkomulag kennslu, rannsókna, náms og námsmats. Háskólar ákveða hvaða nám þeir bjóða innan síns fræðasviðs og undirflokka þeirra.“ - Punktur. Getur þetta verið skýrara? Ég skil það ekki að menn skuli samt vilja láta þennan texta standa þarna sér til skammar, en það verður þá svo að vera, og í óþökk stjórnenda Háskólans á Akureyri sem hafa beðið um að þetta verði lagfært þannig að hendur háskólans séu ekki bundnar að þessu leyti. Ég hef gert hvað ég get, herra forseti, hefði gjarnan þegið liðsstyrk frá fleirum til að kippa þessu í liðinn en hann er ekki í boði. Mönnum liggur mikið á heim og góða nótt.

Herra forseti. Ber er hver að baki nema sér bróður eigi og ég læt hv. þm. Steingrím J. Sigfússon ekki frýja mér áræðis og djörfungar þegar við ofurefli er að glíma. Ég tek hjartanlega undir með hv. þingmanni að hérna er með rangindum farið og það sem hv. þingmaður las upp úr lögum færir mér heim sanninn um það að hér er a.m.k. verið að fara á ská við gildandi lög. Nú er það svo að hv. þingmaður er hér manna reyndastur, hefur setið ákaflega lengi á þingi og hann veit að hann hefur sitthvað sem hann getur seilst til í því skyni að reyna að leiða fram hið rétta í þessu máli. Ég rifja það upp fyrir hv. þingmanni að í gær, það er ekki lengra síðan en í gær að við snerum bökum saman og særðum hér upp hæstv. fjármálaráðherra með þeim árangri að eftir að við höfðum flutt honum rök okkar féllst hann á mál okkar. Það leiddi til breytingar. Ég velti því fyrir mér úr því að slíkur hamur er runninn á hv. þingmann hvers vegna hann kemur ekki og ber af sínum alkunna skörungsskap í borðið og heimtar það að hæstv. menntamálaráðherra komi til fundar við Alþingi og láti uppi skoðun sína á því hvort hér sé að lögum farið. Með vinsemd og virðingu, hv. þingmaður.

Herra forseti. Það er ég nákvæmlega búinn að gera. Hæstv. menntamálaráðherra sat hér í sæti sínu og hlýddi á mig biðja hann að koma upp og lýsa sínu faglega mati á því hvort þetta gengi en hann hvarf úr salnum. Sama gerði að sjálfsögðu formaður hv. fjárlaganefndar, sem ekki sá ástæðu til að reyna lengur að svara fyrir þetta mál. Það voru að vísu frammíköll úr hliðarsal frá flokkssystkinunum hv. formanni fjárlaganefndar og hv. þm. Höskuldi Þórhallssyni, en meira var það ekki. Svona er þetta bara því miður. Það virðist ekki hægt að bjarga þessu. Ég endurtek það að ég hef gert hvað ég hef getað. Sjálfskaparvítin eru verst og það munu þeir fá að upplifa í þessu máli sem hafa búið það til.

Herra forseti. Ég ekki annað sagt en að við félagarnir föllumst þá á spjót okkar, en við erum hins vegar eins og Einherjar í Valhöllu, við munum rísa upp bardagaglaðir í skildi „bítandisk“ á morgun eins og æsir forðum.

Virðulegi forseti. Nú göngum við til atkvæðagreiðslu við 3. umr. fjárlaga fyrir árið 2015. Þetta er búin að vera ánægjuleg vinna, umræður langar og góðar eins og vera ber þegar um fjárlög er að ræða. Auðvitað eru skiptar skoðanir um áherslumál ríkisstjórnarinnar en þau birtast glöggt í fjárlagafrumvarpinu. Ríkisstjórnin setur heilbrigðismálin, menntamálin og samgöngumál  Ég þakka nefndarmönnum í fjárlaganefnd kærlega fyrir vinnuna sem að baki er og öllum þeim þingmönnum sem hafa tekið til máls í umræðunni. Þetta er búið að vera ánægjulegt og nú göngum við til atkvæðagreiðslu í síðasta sinn og fjárlagafrumvarp fyrir árið 2015 verður brátt að lögum.

Virðulegi forseti. Við greiðum nú atkvæði um fjárlagafrumvarp 2015 sem er annað fjárlagafrumvarp ríkisstjórnar Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar. Samþykkt þess hafði í för með sér aukna greiðsluþátttöku heimila í heilbrigðisþjónustu, réttindi á skerðingu langtímaatvinnulausra, fjöldatakmarkanir í framhaldsskólum og hækka skatta á matvæli og bækur svo eitthvað sé nefnt. Minni hlutinn var samtaka í því að gera breytingartillögur við 2. umr. til að sníða mestu ágallana af frumvarpinu. Stjórnarmeirihlutinn hélt samt sem áður fast við fyrri áform og tók ekki í útrétta sáttarhönd minni hlutans. Við viljum aftur leggja til breytingartillögur til að reyna að sníða ágallana af frumvarpinu. Við í Samfylkingunni munum síðan taka afstöðu til annarra breytingartillagna eftir því sem verkast vill en sitja hjá við frumvarpið í heild.

Virðulegi forseti. Þá er komið að lokum þessa haustþings með hefðbundnu sniði þar sem við greiðum atkvæði um fjárlagafrumvarpið. Það er óhætt að segja að sú stefna sem hér birtist fari ekki endilega saman við stefnu okkar í Vinstri grænum, ekki að mjög miklu leyti. Hér er verið að veikja tekjustofna, það er ákveðin aðför að menntakerfinu, sérstaklega framhaldsskólunum sem veikir líka byggðir landsins og aðför að RÚV. Hér hefur átt sér stað alls konar flumbrugangur og ákvarðanir teknar án þess að stefnumótun og mörkun liggi fyrir í hinum ýmsu málaflokkum. Ég hef farið yfir það í ræðum mínum hvernig sá flumbrugangur hefur lýst sér, m.a. í því að hér var samþykkt við 2. umr. fjárframlag á milli sýslumannsembætta gegn því sem hæstv. forsætisráðherra hefur sagt. Virðulegi forseti. Við munum sitja hjá við frumvarpið í heild sinni en að sjálfsögðu greiðum við atkvæði 

Virðulegi forseti. Það er margt í þessu fjárlagafrumvarpi sem er ekki gott en þó margt líka sem er ágætt, sem betur fer. Við sjáum mikið eftir þeim fjármunum sem fara í skuldaniðurfellinguna og höfðum viljað nýta þá fjármuni í annað, t.d. að greiða niður skuldir ríkissjóðs og í uppbyggingu á grunnstoðum. Við hefðum viljað sjá skýrari framtíðarsýn og skýrari stefnu stjórnvalda. Við munum sitja hjá um frumvarpið í heild en greiðum svo atkvæði með og á móti tillögum eftir því sem okkur sýnist.

Herra forseti. Forgangsröðun í fjárlagafrumvarpinu er að setja fyrsta flokks heilbrigðisþjónustu á Íslandi í hættu og það að óþörfu. Eins og frumvarpið stendur núna þegar við göngum til atkvæðagreiðslu eru fjárlögin í plús upp á 3,6 milljarða en það vantar enn þá 3 milljarða í heilbrigðiskerfið. Það er ekki hægt að segja að ríkisstjórnin sé með þessum fjárlögum að forgangsraða í heilbrigðiskerfið. Það væri hægt að gera það. Þessir 3 milljarðar sem vantar er það sem forstöðumenn heilbrigðisstofnana um land allt hafa sagt að séu nauðsynlegir til að veita nauðsynlega þjónustu. Það vantar þetta upp á og það væri hægt að gera þetta. Það er síðasti séns í atkvæðagreiðslu um breytingartillögu sem ég hef lagt fram einn um þessa tölu, sem kemur óstrípuð frá forsvarsmönnum heilbrigðisstofnana í landinu. Mönnum gefst tækifæri til að greiða atkvæði með henni og setja heilbrigðiskerfið í þann forgang sem það á að vera í þannig að við höldum okkar fyrsta flokks heilbrigðiskerfi. Að öðrum kosti verða menn bara að eiga það við sig og sína kjósendur. Við erum enn þá með fyrsta flokks heilbrigðiskerfi með allt grænt. Eftir tvö ár þegar við þingmenn í þessum sal förum að undirbúa kosningabaráttu 

Herra forseti. Nú þegar við göngum til atkvæða eftir 3. umr. fjárlagafrumvarpsins vil ég þakka hv. fjárlaganefnd fyrir ágætissamstarf um breytingar á frumvarpinu undir þinglegri meðferð og einnig stjórnarliðum og stjórnarandstæðingum fyrir nokkuð málefnalega umræðu um málið og tengd frumvörp. Við höfum aldrei áður lagt fram fjárlagafrumvarp og tekjuöflunarfrumvörpin jafn snemma og þetta haustið. Það hefur haft sín áhrif á umræðuna. Við höfum tekið dýpri og umfangsmeiri umræðu, kannski sérstaklega um tekjuöflunarhlutann, en við höfum áður haft tækifæri til að gera. Heildarniðurstaðan er mjög ánægjuleg. Við höfum ríkissjóð með ágætisafgang. Við erum með hallalaus fjárlög. Skuldahlutföll ríkisins fara lækkandi, við bætum í fjárheimildir til mikilvægra stofnana ríkisins, heilbrigðiskerfisins og víðar og léttum undir með heimilunum í landinu.

Virðulegur forseti. Í umræðunni um fjárlög ársins 2015 kristallast að í pólitík greinir menn á um leiðir að markmiðum. Þetta frumvarp sem hér er afgreitt nú eftir 3. umr. er annað fjárlagafrumvarp þessarar ríkisstjórnar sem lagt er fram og er hallalaust og um það hljóta allir að geta verið sammála að það er sú leið sem við eigum að fara þótt okkur greini á um margt annað í frumvarpinu. Það er eins og kom fram hjá hæstv. fjármálaráðherra að skuldahlutfall fer lækkandi og því ber að fagna. Ég vil gera eins og aðrir og þakka fjárlaganefnd fyrir hennar verk og vinnu í þessu frumvarpi og ég ætla að segja, pínulítið stolt sem þingflokksformaður Sjálfstæðisflokksins, að ég fagna því að geta staðið hér og greitt atkvæði um hallalaus fjárlög öðru sinni.

Hæstv. forseti. Við greiðum hér atkvæði um tillögu minni hlutans sem lögð var fram í gærkvöldi til að reyna að bjarga því klúðri sem meiri hluti fjárlaganefndar hefur gefið sem skýringu á fjárveitingum til Háskólans á Akureyri sem við höfum aðeins rætt hér í kvöld. Ég verð að segja eins og er að ég er mjög vonsvikinn með að meiri hlutinn innan meiri hlutans skuli ekki hafa komið vitinu fyrir minni hlutann í meiri hlutanum, sem mér sýnist bara vera einn maður plús kannski einn þingmaður úti í sal 

Virðulegi forseti. Ég tek undir með hv. síðasta ræðumanni. Við bárum þá von í brjósti að við gætum lent þessu máli. Þetta snýst um texta sem fylgir fjárframlagi og kom, að mig minnir, inn í fjáraukalögum 2013 þar sem rannsóknarmissiri við Háskólann á Akureyri höfðu verið sett til hliðar í niðurskurði þar sem stofnunin gerði sitt allra besta til að standast fjárlög sem og hún hefur gert. Ósk þeirra var að fá þetta framlengt, þ.e. í rannsóknarmissiri kennara sem eru mjög mikilvæg fyrir skólastarfið í heild. Ekki var verið að biðja um fjármuni í heimskautanámið og ef þingmönnum Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins er svona mikið í mun að það verði þá þarf bara að setja verulega fjármuni í það og hefja stórsókn eins og sagt var í kvöld. Virðulegi forseti. Því miður kom bréf frá háskólaráði og rektor í dag þar sem staðfestur er skilningur okkar á því að ekki hafi verið haft samráð við hann um eitt eða neitt varðandi þetta mál. Því er það miður að sú skuli vera niðurstaðan að meiri hlutinn ákveði að brjóta gegn lögum um framhaldsskóla og akademískt frelsi.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Kristjáni L. Möller fyrir að eigna mér þetta ágæta framlag til heimskautaréttarins í Háskólanum á Akureyri. Það er alveg rétt að ríkisstjórnin hefur það að markmiði, og við höfum haft þá stefnu, að styðja við öll þau verkefni sem snúa að norðurslóðum og heimskautarétturinn er vissulega þar. Það sem er sérstakt við þetta breytingarákvæði er að þar er verið að taka 30 millj. kr. af lið sem ber heitið Háskólinn á Akureyri og færa á lið sem heitir rannsóknarmissiri, stjórnsýsla og stoðþjónusta. Hér er fullyrt að það sé bannað samkvæmt lögum að segja háskólanum fyrir verkum en svo er lagt til í þessari tillögu að peningarnir verði nýttir í tiltekin verkefni. Sá málflutningur gengur ekki upp. Ég held að við ættum ekki að gera upp á milli góðra verkefna hjá Háskólanum á Akureyri heldur styðja við bakið á heimskautaréttinum og styðja svo vel við bakið á Háskólanum á Akureyri. Ég fagna öllum ummælum um að samstaða sé um að við komum háskólanum í stórsókn.

Virðulegi forseti. Mig langar að upplýsa þingheim um að við höfum komist að samkomulagi um að setja fjármuni í stafræna íslensku. Þetta er mikilvægt verkefni sem ég rakti ágætlega í ræðu minni í dag og tengist meðal annars því að þegar við tölum hér á Alþingi í gegnum míkrófóninn og það er tekið upp þá fer það beint á stafrænt form í stað þess að hér sitji ritari í marga daga við að skrifa upp þingræðurnar okkar. Þetta er mikil sparnaður fyrir þingið. Þetta á líka við um það til dæmis að læknir geti átt samskipti við, ef við getum orðað það svo, myndgreiningartæki um myndir sem verið er að taka af sjúklingum. Það sparar líka heilmikinn tíma og kemur í veg fyrir alls konar mistök. Ég held að þetta sé afar góð tillaga og ég er þakklát fyrir að það náðist í hana fjármagn, við höfum talað svolítið fyrir henni í Vinstri grænum. Hér er líka um að ræða framlag til IMMI sem ég geri ráð fyrir að hv. þm. Helgi Hrafn Gunnarsson geri betur grein fyrir á eftir.

Virðulegi forseti. Ég fagna mjög þessari breytingu en um er að ræða 18 millj. kr. tilfærslu sem gerir að verkum að hægt er að fjármagna fyrrnefnt IMMI-verkefni um 3 millj. kr. Nú vantar auðvitað meiri peninga til að klára verkefnið en þetta nægir alla vega til að byrja. Ég vænti þess fastlega að við munum endurskoða málið seinna meir, eins og reyndar kemur fram í greinargerð, að gert sé ráð fyrir því að fjárveitingar fyrir verkefninu í heild verði endurmetnar fyrir gerð frumvarps til fjáraukalaga á næsta ári. Ég vil að lokum minna á það að IMMI-verkefnið er einn af hornsteinum þess að Ísland hefur síðastliðin fjögur ár þótt mjög áhugavert fyrir erlenda aðila til að fjárfesta í upplýsingatækni. Það er mikilvægt að við höldum í það forskot sem við höfum með því að uppfylla það sem við lögum af stað með árið 2010. Að lokum legg ég til að fundir fastanefnda Alþingis verði að jafnaði opnir.

Herra forseti. Guðs miskunn er það fyrsta sem deyr í hörðu ári, segir í frægri bók eftir Halldór Kiljan, en hjá þessari ríkisstjórn virðist það helst vera góðærið sem verður guðs miskunn að aldurtila. Ríkisstjórnin er núna í annað skipti að samþykkja framlög til þróunarsamvinnu sem er langt undir því sem Alþingi var sammála um árið 2011 að við ættum að láta af höndum rakna til fátækustu þjóða í heimi. Þessi framlög hafa skilað sér vel. Þau hafa farið til mæðra, til barna, í menntun og heilsugæslu. Á þeim tíma sagði hæstv. núverandi fjármála- og efnahagsráðherra að þetta væri skynsamleg ráðstöfun. Núna þegar hver þingmaður á fætur öðrum úr stjórnarliðinu segir að hér drjúpi smjör af hverju strái skera menn samt sem áður niður frá áður samþykkti áætlun. Og hvenær eigum við að geta staðið við það sem við lofuðum og gáfum fyrirheit um ef ekki núna? Sennilega aldrei undir þessari ríkisstjórn.

Virðulegur forseti. Það hefur komið fram í umræðum um fjárlögin að fjárhagsleg staða ríkisins hefur farið skánandi. Ríkisstjórnin hefur aukið kostnað hingað og þangað og afþakkar tekjur. Á sama tíma hefur komið í ljós að við Íslendingar veitum minna til þróunaraðstoðar en öll þau ríki sem við berum okkur saman við og það svo miklu munar. Að því er eiginlega skömm. Þessi tillaga gerir ráð fyrir því að bæta í og laga, bæta aðeins fyrir þessa skömm. Það væri reisn að því að samþykkja tillöguna. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Hér er verið að leggja til 180 millj. kr. framlag til að byggja viðlegukant við Helguvíkurhöfn og það er vegna þess að búið er að létta öllum fyrirvörum á kísilverinu sem á að rísa af iðnaðarsvæðinu við Helguvík og það þarf nauðsynlega að fara í þær framkvæmdir. Ríkið þarf að koma þar að og þetta þarf að gerast á árinu 2015. Það er ekki hægt að bíða eftir einhverjum sérlögum, það er fínt að fá þau um allt svæðið og ég fagna því að verið sé að vinna að því, en þessi viðlegukantur má ekki bíða. Ef það gerist mun það tefja atvinnuuppbyggingu í Helguvík og á Suðurnesjum. Ég vona að þingmenn sýni því skilning og að þarna verði jafnræði á milli iðnaðarsvæða og landsvæða og þeir greiði atkvæði með þessu framlagi. Því miður sé ég að tillagan er felld og það hryggir mig.

Virðulegi forseti. Ég tek undir með hv. þingmanni að forsenda þess að uppbygging á nýrri atvinnustarfsemi í Helguvík geti átt sér stað er sú að til staðar séu fullnægjandi innviðir. Það er gott að hv. þingmaður sé núna búin að átta sig á því vegna þess að sá vilji var ekki fyrir hendi,  
             Í þingsályktun um stefnumótandi byggðaáætlun fyrir árin 2014–2017 sem þingið samþykkti síðastliðið vor er tekið fram að ríkisstjórnin muni styðja við frekari uppbyggingu innviða á Helguvíkursvæðinu með sambærilegum hætti og gert var á iðnaðarsvæðinu á Bakka. Það er þess vegna sem við ræddum það í ríkisstjórninni og það var samþykkt að ég hyggst leggja fram á komandi vorþingi frumvarp til laga um að fjármagna uppbyggingu í Helguvík. 

Virðulegi forseti. Það er í svona atkvæðagreiðslum og umræðum sem við sjáum forgangsröðun þeirra sem hér sitja og ég verð að segja alveg eins og er að mér er algerlega óskiljanleg sú meinloka hjá stjórnarmeirihlutanum að fella niður sykurgjaldið svokallaða. Það er fullkomlega eðlilegt að hafa slíkt gjald vegna þess að það er algerlega ljóst að það hefur áhrif á þriðja aðila, þ.e. það fellur aukinn kostnaður á heilbrigðiskerfið eftir því sem meiri sykurs er neytt. Þess vegna er eðlilegt að halda slíku gjaldi og við leggjum hér til að andvirði þess fari í heilbrigðiskerfið sem þarf svo sárlega á því að halda. Það eru kjaradeilur í heilbrigðiskerfinu, það eru uppsagnir og þar er mikil vá fyrir dyrum. Hér er verið að leggja til að setja peninga í Landspítala – háskólasjúkrahús, Sjúkrahúsið á Akureyri, í geðheilbrigðismál, heilsugæslur og heilbrigðisstofnanir um land allt og það er það sem stjórnarmeirihlutinn er hér að fella. 

Virðulegi forseti. Þetta er mjög góð tillaga og ég vænti þess að sjá græna slikju færast yfir atkvæðaspjaldið eftir því sem ég held tölu minni áfram. Það getur vel verið að vörugjaldið sem lagt var á sem skattur á kíló af sykri sé ekkert rosalega skilvirkt, ég hef heyrt þá gagnrýni, en af hverju þá ekki að koma með nýja og betri og skilvirkari leið? 
             Það eru margar þjóðir og jafnvel ríki Bandaríkjanna sem leggja á einhvers konar skatta á óhollustu þannig að það eru til margar leiðir. Ég átta mig ekki alveg á andstöðu við það, er það vegna þess að þetta sé slæm leið, þ.e. óskilvirk, eða vilja menn bara alls ekki skattleggja óhollustu til að setja síðan þá peninga í heilbrigðiskerfið? Ég skil ekki alveg þá afstöðu. Ætlar enginn að breyta um skoðun, virðulegi forseti?

Herra forseti. Ég hef enga trú á að þessi tillaga nái fram að ganga. En í þessari tillögu kemur fram hvað forsvarsmenn allra heilbrigðisstofnana landsins, níu að tölu, telja nauðsynlegt að gera til að veita lögbundna þjónustu. Nú geta þingmenn, eftir þessa atkvæðagreiðslu og eftir daginn í dag, farið heim í sitt kjördæmi og reynt að útskýra það að heilbrigðisþjónustu þar fari hrakandi. Á landsbyggðinni vantar 2 milljarða, í höfuðborginni 1 milljarð. Það eru settir 6 milljarðar í heildina í heilbrigðiskerfið. Við erum með fjárlög í plús upp á 3,6 milljarða. Við gætum alveg sett rúma 3 milljarða, sem hér eru í afgang, í heilbrigðiskerfið en ég veit að það verður ekki gert vegna þess að sú er ekki forgangsröðunin.

Virðulegi forseti. Ég vil vekja sérstaka athygli á því að hér erum við að greiða atkvæði um að leggja 100 millj. kr. til heilbrigðisstofnana úti á landi. Hér er enn verið að bæta í til heilbrigðisstofnana sem hafa oft og tíðum, sérstaklega nú eftir endurreisnina, átt við mikinn fjárhagsvanda að stríða. Því ber sérstaklega að fagna að hér er sýndur skilningur á þeim rekstri sem þar er. Ég fagna því að hægt var að færa þessar 100 millj. kr. inn í heilbrigðisstofnanirnar.

Herra forseti. Það tókst að koma vitinu fyrir meiri hlutann og leiða honum villu síns vegar í ljós. Ég fagna þar af leiðandi þessari breytingartillögu sem býr til ágætt svigrúm til að vinna úr málefnum Bankasýslunnar og hvernig farið verður með meðferð á eignarhlutum ríkisins í fjármálafyrirtækjum. Það er ánægjuefni, smásigur sem vannst í því en kostaði verulegt erfiði og þurfti að draga ráðherra hingað í ræðustólinn eftir ótal tilraunir til að fá hann til að viðurkenna að frágangur málsins væri ófullnægjandi og það yrði að laga þetta. Því miður tókst það ekki í ýmsum öðrum tilvikum eins og varðandi reginhneykslið og klúðrið með Háskólann á Akureyri. En ég verð að segja að það var drengilega gert hjá meiri hlutanum, stjórnarliðinu öllu, að ganga í samsekt með formanni fjárlaganefndar og liðsmönnum hennar og sérstaklega af hæstv. menntamálaráðherra sem veit að verið var að brjóta lög með þessari lögskýringu. Engu að síður létu menn sig hafa það að fella tillögu sem hefði bjargað því klúðri.

Virðulegi forseti. Ég vil fagna því að við erum hér að greiða atkvæði um fjármagn til Bankasýslunnar. Frumvarp er væntanlegt, eins og komið hefur fram í umræðum, frá hæstv. fjármálaráðherra varðandi það sem á að taka við þegar Bankasýslan lýkur störfum. Kallað hefur verið eftir því að Bankasýslan haldi starfsemi sinni áfram á meðan það frumvarp er unnið og það komi hér inn í þingið. Með því er verið að tryggja fjármagn til Bankasýslunnar næstu sex mánuði og því ber að fagna. Það er mjög mikilvægt að þingið taki þessar tillögur frá hæstv. ríkisstjórn til meðferðar, fari yfir armslengdarsjónarmið og annað sem verið hefur í umræðunni. Enda er það markmið okkar allra, hvort sem við erum í stjórn eða stjórnarandstöðu, að tryggja að enginn vafi leiki á því hvernig farið er með eign ríkisins í fjármálafyrirtækjum og öðru sem heyrir undir Bankasýsluna í dag.

Virðulegi forseti. Ég fagna því sérstaklega að hér sé heimilt að ganga til samninga um flutning á rúmlega 200 þús. rúmmetrum af efni úr Vaðlaheiðargöngum í væntanlegt flughlaðssvæði við Akureyrarflugvöll. Einnig hefur skýringum við grein í fjárlögunum verið breytt í þá veru að 50 millj. kr. fara í að flytja efnið. Þetta er gríðarlega mikið hagsmunamál fyrir Norðlendinga alla. Þetta snýr að því að styrkja flugvöllinn á Akureyri og ég fagna því sérstaklega að við sjáum þess stað í fjárlagafrumvarpinu. Ég vil þakka meiri hluta fjárlaganefndar og reyndar nefndinni allri að þetta sé orðið að veruleika.

Herra forseti. Að uppistöðu til er innihald fjárlaga gott. Það eru fjárveitingar til að reka samfélagið okkar saman. Þótt auðvitað megi deila um einstaka liði þess þá vonast ég til þess að almennt sé það þannig að við treystum því að ekki sé verið að eyða opinberum fjármunum í óþarfa og að uppistöðu til sé verið að ráðstafa þeim til brýnna samfélagslegra þarfa. Það á að sjálfsögðu að mestu leyti við um þetta frumvarp eins og önnur þó að við séum ekki sátt við ýmis einstök ákvæði þess. Áhyggjuefni mín tengjast því að hér er verið að loka fjárlögum með aðeins 3,5 milljarða áætluðum afgangi á næsta ári. Það er innan við 0,2% af vergri landsframleiðslu. Það þýðir að sáralítið má út af bera, ef mælingar Hagstofunnar núna reynast til dæmis réttar, að hagvöxtur sé mun daufari en menn bundu vonir við, þá gæti niðurstaðan orðið halli á fjárlögum. Það væru að sjálfsögðu mikil vonbrigði ef jákvæð þróun í ríkisfjármálum á Íslandi allt frá árinu 2009 snerist nú yfir í neikvæða þróun og afgangur á fjárlögum á næsta ári yrði minni en á þessu ári eða jafnvel enginn. 

Herra forseti. Stærstu liðirnir hérna eru vextirnir, 80 milljarðar. Ég græt yfir þeim en við neyðumst til að greiða þá. Síðan er það skuldaniðurfellingin. Hún byggir á lögum frá Alþingi sem ég virði. Þá er það undanþága frá Landsbankanum sem lækkar gjaldstofn bankaskattsins um 400 milljarða, mun líklega lækka tekjurnar af bankaskattinum um 1,5 milljarða. Það hefur ekki verið rætt í umræðunni. En engu að síður horfum við fram á fjárlög með afgangi sem ég gleðst yfir. Það er mjög mikilvægt að hann haldi og að framkvæmdin verði í samræmi við fjárlög. Það hefur tekist hingað til og ég er mjög ánægður með það.

Virðulegi forseti. Við greiðum hér atkvæði um fjárlagafrumvarp fyrir árið 2015. Ég vil þakka félögum mínum í fjárlaganefnd bæði úr stjórn og stjórnarandstöðu fyrir góða vinnu í nefndinni. Ég vil jafnframt fagna því að við erum að afgreiða fjárlög með jöfnuði í ríkisfjármálum, með afgangi í ríkisfjármálum. Vissulega er rétt að það hefði verið jákvætt ef hann hefði verið meiri og það er rétt sem hér hefur verið bent á að við þurfum að vinna í því að lækka skuldir ríkissjóðs til að minnka vaxtakostnaðinn. Hins vegar er það svo að ríkisstjórnin forgangsraðar hér í auknum mæli í þágu heilbrigðismála. Við erum að setja fjármagn í heilbrigðismálin þótt vissulega sé það rétt að við þurfum að gera meira af því, að auka fjármagn meira til heilbrigðismála, en í þessum öðrum fjárlögum ríkisstjórnarinnar aukum við í annað sinn verulega fjármagn til heilbrigðismála. Ég er gríðarlega ánægður með þá forgangsröðun og ég er líka gríðarlega ánægður með það sem við sjáum hér að ríkisstjórnin er að afnema undanþágu sem var sett af fyrri ríkisstjórn á þrotabú föllnu bankanna frá því að greiða eðlilegan skatt inn í íslenskt hagkerfi. 

Herra forseti. Fjárlög ársins 2015 leggja grunn að áframhaldandi stöðugleika í landinu. Það er ljóst að okkar bíða áfram mjög krefjandi úrlausnarefni, sérstaklega vegna mikilla skulda ríkissjóðs. Það er tímabært að horfa á efnahagsreikning ríkisins og leita leiða til að greiða niður skuldir með sölu eigna eins og boðað er í þessu frumvarpi, að selja fjármálalegar eignir til að létta á vaxtabyrðinni og greiða til baka lán sem tekin voru til að endurreisa fjármálakerfið. Í fjárlagafrumvarpinu og tengdum málum er sömuleiðis létt undir með heimilunum. Aðgerðir ríkisstjórnarinnar á tekjuhlið frumvarpsins eru til þess að auka tekjur ríkisins. Það er meira lagt á herðar fjármálageirans í landinu og um leið skapað svigrúm til að létta undir með heimilunum. Með þessu er stutt við áframhaldandi stöðugleika. Það er spáð lágri verðbólgu á næsta ári, vaxandi kaupmætti almennings annað árið í röð. Á þessu ári er kaupmáttur að vaxa um 5%. Hann heldur áfram að vaxa á næsta ári. Svona munum við skref fyrir skref byggja áfram upp landið okkar góða.

Herra forseti. Þá er búið að afgreiða fjárlög með 3,6 milljarða kr. í plús. 3 milljarða vantar enn þá í heilbrigðiskerfið en ákveðið hefur verið að forgangsraða því fé ekki þangað. Nú stendur eftir eitt brýnt og áríðandi forgangsverkefni sem ætti að forgangsraða skattfé í. Það verður náttúrlega hægt að gera það með fjáraukalögum á næsta ári ef kjarasamningar nást, en það verður að ná samningum við lækna. Það er verkefni sem er brýnt og áríðandi núna og ábyrgðin liggur hjá hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra.

Virðulegur forseti. Það hefur sjaldan verið jafn mikil ástæða til að óska fólki til hamingju með nýsamþykkt fjárlög og nú. Ég óska hæstv. fjármálaráðherra, hv. fjárlaganefnd og efnahags- og viðskiptanefnd, þingmönnum öllum og almenningi til hamingju með fjárlög ársins 2015. Þetta eru sannkölluð endurreisnarfjárlög. Tugum milljarða er skilað til heimilanna í landinu með fjárveitingum og lækkun skatta og gjalda. Kaupmáttur eykst og sérstaklega er hugað að stöðu lágtekju- og millitekjuhópa. Um leið eru innviðir samfélagsins styrktir, m.a. með verulega auknum framlögum til heilbrigðismála eftir gríðarlegan niðurskurð á síðasta kjörtímabili. Þannig hafa framlög til Landspítalans aldrei verið jafn mikil og nú og það sama á við um framlög til hinna ýmsu velferðarmála. Tekjustofnar hafa verið styrktir. Frumvarpið rennir enn frekari stoðum undir hagvöxt á nýju ári og verðlagsstöðugleiki er um leið varinn. Allt er þetta gert með hallalausum fjárlögum sem mun nánast vera einsdæmi í Evrópu - og samþykkt á 98 ára afmæli Framsóknarflokksins.