Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Í lögum frá 1920 um manntal á Íslandi er ákveðið að taka skuli almennt manntal um land allt þau ár er ártalið endar á 0, og skal það fara fram 1. desember. Aðalmanntöl voru tekin á 10 ára fresti frá 1920–1960 samkv. þessum lögum. En manntal var fellt niður árið 1970 samkv. sérstakri lagaheimild. Ástæðan til þess var sú, að talið var að með tilkomu þjóðskrár hefðu aðstæður breyst þannig að ekki væri lengur þörf á manntali, enda spöruðust við það opinber fjárútlát. Eins og búist var við kom í ljós að upplýsingar þjóðskrár um mannfjölda og skiptingu hans eftir aldri, hjúskaparstétt, stöðum á landinu o.fl. reyndust fullnægjandi og þurfti ekki að taka manntal þessara upplýsinga vegna. Þegar til kom skorti hins vegar mikið á að fyrir lægju upplýsingar um atvinnu, menntun og húsnæði landsmanna, er gætu komið í stað upplýsinga um þessi atriði sem fengjust með manntalsskráningu. Hér hefur verið um að ræða tilfinnanlegan upplýsingabrest, og niðurstaðan hefur aðallega af þessum sökum orðið sú, að almenn eining muni nú vera um það hjá þeim sem kunnugir eru þessum málum, að nauðsynlegt sé að taka manntal í meira eða minna hefðbundnu formi á næsta ári. Manntal samkvæmt lögunum frá 1920 hefði átt að fara fram 1. des. nú í ár. Hins vegar er talið æskilegt að færa manntalsdaginn aftur um tvo mánuði, eða til 31. jan. 1981, aðallega í því skyni að íbúaskrár miðað við 1. des. 1980 frá þjóðskránni verði tiltækar sem hjálpargögn við manntalsskráninguna. Til þessa flutnings manntalsdags hefði þurft lagabreytingu. Þar við bætist að gerbreyttar aðstæður síðan manntalslögin frá 1920 voru sett gera óhjákvæmilegt að sett verði sérstök ný lög með breyttum og nýjum ákvæðum um það manntal sem nú stendur fyrir dyrum. Nú er lagt til með þessu frv. að sveitarstjórnir annist framkvæmd manntals 1981 allsstaðar á landinu. Samkv. lögunum frá 1920 var það bæjarstjórnar að gera það í kaupstöðum, en annars staðar á landinu var þetta hlutverk sóknarprests. En við tilkomu þjóðskrár 1953 tóku sveitarstjórnir að fullu við umsýslu almannaskráningar af prestunum auk þess sem sveitarstjórnir eiga mikilla hagsmuna að gæta í sambandi við skráningu mannfólksins. Við undirbúning manntals á árinu 1981 hefur Hagstofan haft samráð við ýmsa aðila sem samkv. eðli máls eiga rétt á að hafa áhrif á tilhögun manntalsins. Auk Sambands íslenskra sveitarfélaga og Reykjavíkurborgar eru samráðsaðilarnir þessir: Fasteignamat ríkisins, Félagsvísindadeild Háskóla Íslands, Framkvæmdastofnun ríkisins, heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneyti, Húsnæðismálastofnun ríkisins, Jafnréttisráð og Þjóðhagsstofnun. Um frekari skýringar og upplýsingar um þetta mál vísast að öðru leyti til ítarlegrar grg. sem fylgir frv. Ég leyfi mér, herra forseti, að leggja til að þessu frv. verði vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Frv. þetta fjallar um að Ríkisútvarpið fái að nýju tolltekjur af innflutningi sjónvarpstækja og hluta þeirra. Manntal 1981. 764 Hv. flm., 5. þm. Vesturl. hefur mælt fyrir þessu frv. og rakið þá sögu sem liggur því til grundvallar, og ég hef ekki ástæðu til að endurtaka hér neitt af því sem hann sagði, enda er ég að öllu leyti sammála hv. flm. um það, hvernig hann leggur málið fyrir og hver þörf er á að Ríkisútvarpið fái að nýju þennan tekjustofn. Hv. flm. reifaði nokkuð í sinni framsögu fjárhagsástand Ríkisútvarpsins, hver rekstrarhallinn var á síðasta ári, árið 1979, og fyrirsjáanlegur rekstrarhalli á því ári sem nú er að líða. Hann benti á hvernig þetta hefur komið niður á framkvæmdum við styrkingu sjónvarpsdreifikerfisins og kaupum á tækjum til sjónvarpsins. Hann nefndi stórverkefni sem bíða Ríkisútvarpsins, svo sem að byggja útvarpshús, að reisa ný loftnetsmöstur og koma upp langbylgjustöð o.fl. Þetta orkar ekki tvímælis, og ég tek undir þetta allt saman. Þessar tolltekjur, sem við erum núna að ræða um, voru til komnar og ákveðnar Ríkisútvarpinu strax þegar sjónvarpið var sett á fót. Nefndin, sem vann að því að undirbúa stofnun sjónvarpsins, lagði þegar til að sjónvarpið fengi þennan tekjustofn, og það var þegar samþykkt og lögleitt. Þessi tekjustofn hafði mjög mikla þýðingu, og hafði þeim mun meiri þýðingu sem meira var keypt af sjónvarpstækjum. En þegar nokkur tími var liðinn fór af eðlilegum ástæðum að draga úr þessum kaupum, sem voru mest meðan verið var að koma sjónvarpinu á í helstu þéttbýlisstöðum landsins. Þá fór Ríkisútvarpið að finna fyrir því, að þessi tekjustofn var að bresta eða hafði ekki jafnmikla þýðingu og áður. En um sama leyti og þetta skeður eru uppi umræður um það, hvort taka eigi upp litasjónvarp hér á landi. Það voru ýmsar hliðar á því máli og menn litu það á þeim tíma nokkuð misjöfnum augum. Það voru færð ýmis rök fyrir því að taka upp litasjónvarp. Eitt af því, sem fært var fram í því sambandi, og ein af forsendum þess að ákvörðun var tekin um að koma litasjónvarpi á hér á landi var sú, að tekjur Ríkisútvarpsins og sjónvarpsins af þessum tekjustofni mundu aukast mjög vegna innflutnings nýrra tækja sem hlaut að fara í kjölfar þeirrar ákvörðunar að taka upp litasjónvarp. Í þessu sambandi var m.a. bent á hve mikla þýðingu þetta hefði til þess að leiðrétta ýmislegt ranglæti sem hafði viðgengist og allir voru sammála um að yrði að leiðrétta. Það var í þessu sambandi t.d. nefnt, að um leið og þetta yrði væri hægt að ljúka þegar því sjálfsagða verkefni að sjónvarpsvæða alla sveitabæi landsins. Það er þess vegna ljótur leikur sem hefur verið leikinn í þessu máli. Það hefur ekki verið staðið við það sem lofað var. Sumar af þeim forsendum, sem skákað var fram fyrir þeirri ákvörðun að taka upp litasjónvarpið, hafa brostið vegna þess að þessi tekjustofn hefur verið að miklu leyti tekinn frá Ríkisútvarpinu. Þetta er því ljót saga. Nú sagði hv. flm. frv. í framsögu sinni fyrir þessu máli að hann vonaðist til að eðlileg leiðrétting á afnotagjöldum Ríkisútvarpsins fengist svo fljótt að það yrði komist hjá þeim markaða tekjustofni sem þetta frv. gerir ráð fyrir, þ.e. að Ríkisútvarpið fái tolltekjur af innfluttum sjónvarpstækjum. Það er ágætt að vera bjartsýnn, og ég er sjálfur oft bjartsýnn. En ég verð að segja það hér, að ég er ekki sérlega bjartsýnn í þessu efni. Ég var 19 ár í útvarpsráði og barðist þar alltaf fyrir þeim málstað að hækka afnotagjöldin og hafa þau hærri en þau voru á hverjum tíma. Ég var alltaf þar í fylkingu og það voru raunar flestir í útvarpsráði. En það var sama hvaða ráðherra var, úr hvaða flokki hann var, það var alltaf að vissu leyti eins og að berja höfðinu við steininn. Ég er því ekki sérlega trúaður á að það fáist nægileg leiðrétting með breyttum afnotagjöldum. Ég sagði áðan að ég væri algjörlega samþykkur þeim rökum sem hv. flm. færði fram fyrir þessu frv. Ef eitthvað er, þá er ég kannske meira samþykkur þeim heldur en hann sjálfur vegna þess að ég tel að þau rök séu svo sterk, að á grundvelli þeirra komi ekki annað til greina en að ganga svo frá þessu máli að tekjur Ríkisútvarpsins af innfluttum sjónvarpstækjum verði ekki tímabundnar. Það verði því fellt úr þessu frv., að þessi tekjustofn verði aðeins til þriggja ára, heldur verði engin tímamörk á þessu. Ef Ríkisútvarpið verður svo fjáð einhvern tíma að það þarf ekki á þessu að halda er hægur vandi að bæta úr því síðar. Með tilliti til þessa hef ég leyft mér að flytja brtt. á þskj. 49 sem felur í sér þá breytingu á þessu frv., að það verði ekki tímabundinn, heldur verði það ótímabundinn tekjustofn sjónvarpsins að hafa tolltekjur af innfluttum sjónvarpstækjum.



Herra forseti. Ég kveð mér hljóðs til þess að taka undir rök hv. þm. Eiðs Guðnasonar sem hann færði fram í framsöguræðu sinni með þessu lagafrv. Ég geri ráð fyrir að okkur muni ekki greina stórlega á um það atriði sem lýtur að tímamörkum, þ.e. þriggja ára tímamörkunum sem þetta mundi gilda. Það er eðlilegt að hv. þm. Eiður Guðnason setji slík mörk í frv. sitt með tilliti til þess, að það er nú yfirlýst stefna Alþfl. að beita sér gegn mörkuðum tekjustofnunum, og þetta mun, ef mig minnir rétt, vera fimmta málið sem flutt er af hálfu Alþfl.-manna um nýja markaða tekjustofna síðan lýst var af hálfu flokksins yfir algjörri andstöðu gegn mörkuðum tekjustofnum. Þetta átti ekki að vera illkvitnislegt innskot. Það væri óverðugt í sambandi við þetta mál. Ég mundi prýðilega fella mig við þriggja ára mörkin, því að svo er um ýmis gjöld sem Alþ. samþykkir árlega að þau eru kölluð tímabundin, svo sem tímabundið vörugjald sem afgreitt hefur verið í þessu virðulega húsi árlega á undanförnum árum, æ með því fororði að þetta sé nú í allra síðasta sinn. Ég hygg að hv. þm. hafi síst ýkt lýsingu.sína á fjárhag Ríkisútvarpsins og þeirri baráttu sem þessi aldna Stofnun hefur mátt heyja nú að viku liðinni í 50 ár eða hálfa öld. Upprunalega var allvel séð fyrir tekjum stofnunarinnar þegar verið var að byggja hana upp: í fyrsta lagi með því að ætla henni einkasölu á öllum innfluttum útvarpstækjum og í öðru lagi með því að haga svo afnotagjaldi, sem notendur greiddu, að nægði til rekstrar og um árabil þó það ríflega að hægt var að leggja fé í sjóð. Ég vil minna hv. þm. á það, að árið 1947 átti Ríkisútvarpið peninga í sjóði sem nægt hefðu til þess að byggja allmyndarlegt útvarpshús, í tíð Jónasar heitins Þorbergssonar útvarpsstjóra. Þó fór það nú svo, að byggingarsjóður Ríkisútvarpsins var tekinn með valdboði ríkisstj. til þess að byggja Þjóðleikhús, samtímis því sem Ríkisútvarpið var knúið til þess með sérstökum ríkisstjórnaraðgerðum að lána verulegan hluta af þessum peningum, óverðtryggðum, til almennra íbúðabygginga á Reykjavikursvæðinu. Ég hygg að brtt., sem hv. þm. Þorv. Garðar Kristjánsson hefur lagt hér fram, skipti ekki sköpum í sambandi við málið. Ég held að í henni felist nokkurt raunsæi. Sjálfur sagði hann okkur frá því, hvernig hann barði höfðinu í 19 ár við steininn, vakti raunar þá spurningu hjá mér, hvort ekki væri mesta guðs mildi að annaðhvort skyldi ekki hafa brotnað, höfuðið eða steininn. Og nú stendur hv. þm. Eiður Guðnason, sem jafnframt er útvarpsráðsmaður, í því sama. Ég hygg að tillaga Þorvalds Garðars sé byggð á nokkru raunsæi, en tel ekki að hún skipti sköpum. Aftur á móti vil ég boða það nú, að ég mun bera fram brtt. á þá lund, að Ríkisútvarpið fái að nýju einkasölu á útvarpstækjum og þá sjónvarpstækjum með, þar sem ég teldi hyggilegt að allar tekjur af innflutningi þessarar tækja til landsins rynnu til þess að standa straum af útvarpsrekstri, ekki aðeins sá hluti sem til ríkisins fellur. Með þeim hætti gætum við drýgt enn fremur og réttlætt tekjur Ríkisútvarpsins af verslun með þessi tæki. En sem sagt, ég ítreka stuðning minn við frv. og við málflutning hv. þm. Eiðs Guðnasonar er hann mælti fram með því.



Herra forseti. Ég get út af fyrir sig tekið undir flest þau rök sem hér hafa komið fram. Það er óþarfi að telja upp þau margvíslegu vandræði sem stafa af fjárþröng Ríkisútvarpsins. Því miður er það svo, eins og fram hefur komið, að hallarekstur mun verða e.t.v. í lok þessa árs um einn milljarð. Og frá því hefur verið greint, að flutningur íslensks efnis í þessum mikilvæga menningarfjölmiðli okkar muni dragast stórlega saman á næsta ári. Þetta eru uggvænleg tíðindi með tilliti til þess, að við höfum flestir þá hugsun að þessi mikilvægi fjölmiðill, þ.e. útvarp og sjónvarp, skuli vera í höndum opinbers aðila. Frjálsan útvarpsrekstur hefur stundum borið á góma, kannske sjónvarpsrekstur líka. Við skulum huga að þeim ríku skyldum sem okkur eru á herðar lagðar að þessi stofnun búi ekki við eilíft fjársvelti. Við skulum huga að því, að eftir því sem við erum þröngsýnni og fastari fyrir með að greiða úr starfsemi þessara stofnana, þeim mun meiri hætta er á að starfsemin riðlist og hreinlega detti niður á ýmsum sviðum. Ég ætla ekki að fara ofan í þetta frv., það skýrir sig sjálft. Hins vegar vil ég ekki á þessari stundu lýsa yfir afdráttarlausu fylgi við það. Ég vil bíða eftir því, hvað kemur út úr yfirlýsingum hæstv. menntmrh. Hann hefur gefið yfirlýsingar hér á hinu háa Alþingi um það, að málefni Ríkisútvarpsins verði tekin til gaumgæfilegrar athugunar og úrgreiðslu - ef ég hef skilið rétt - í tengslum við fjárlagaafgreiðsluna. Ég vil bíða eftir því, hvað út úr því kann að koma. En að endingu: Mér sýnist að þar verði ekki um aðra niðurstöðu að ræða en að þessu mikla menningartæki okkar verði bjargað, þ.e. sjónvarpi og útvarpi, að það verði að tryggja að rekstur þess haldi áfram með eðlilegum hætti.



Herra forseti. Ég vil byrja á því að þakka þeim hv. þm., sem hér hafa talað, mjög góðar undirtektir við þetta frv. mitt til breytingar á útvarpslögum. Ég sakna þess raunar, að hæstv. menntmrh. skuli ekki vera viðstaddur þessa umræðu, því svo langt sem mitt skamma þingminni og þingseta nær minnist ég þess ekki að hann hafi látið sig vanta við nokkra umræðu um Ríkisútvarpið og jafnan tekið upp hanskann fyrir þá stofnun og mælt til hennar af hinum mesta velvilja. Ég sakna þess, að hann skuli ekki hafa verið hér viðstaddur og tjáð sig um þetta mál. Raunar treysti ég því í ljósi allra hans stórorðu yfirlýsinga um ágæti Ríkisútvarpsins og nauðsyn þess að greiða götu þess fjárhagslega að ekki muni skorta velvilja hans til að þetta frv. nái fram að ganga. Og af þeim undirtektum hv. þm. hér í deild, sem þegar hafa komið fram, vonast ég til og þykist vita að þetta frv. muni eiga greiðan gang í gegnum þingið. Öðruvísi er ekki hægt að skilja þau ummæli sem hér hafa verið látin falla. Um þá brtt., sem hv. 4. þm. Vestf. mælti fyrir áðan, vil ég aðeins segja það, að hún gengur nokkru lengra en frv. mitt gerir ráð fyrir. Og vegna þeirra orða, sem hv. 4. þm. Norðurl. e. lét falla um afstöðu Alþfl. til markaðra tekjustofna, þá er það rétt sem hann sagði, að Alþfl. hefur lýst andstöðu við þá heildarstefnu sem felst í því. En það þýðir ekki að afnema eigi alla markaða tekjustofna. Slíkt verður auðvitað aldrei hægt. Hins vegar er ástæðulaust að fjölga þeim mikið og rík ástæða til að taka þá til endurskoðunar hvern fyrir sig með ákveðnu árabili, vegna þess að markaðir tekjustofnar takmarka auðvitað möguleikana á virkri fjármálastjórn. Þess vegna ber að stefna að því að fækka þeim. Ég held að þessi aðferð, að ákveða þá til ákveðins tíma, taka þá síðan til endurskoðunar, fella þá niður eða samþykkja að viðhalda þeim um ákveðið tímabil til viðbótar, sú aðferð sé mjög æskileg og ætti í rauninni að gilda um velflesta ef ekki næstum alla markaða tekjustofna. Hv. 4. þm. Vestf., Þorv. Garðar Kristjánsson, sagði réttilega áðan að leikinn hefði verið ljótur leikur gagnvart Ríkisútvarpinu. En ef mig misminnir ekki voru það hans ágætu flokksbræður og ríkisstj., sem hann studdi, sem léku þennan ljóta leik sem aldrei skyldi leikinn verið hafa. Varðandi þá brtt., sem hv. 4. þm. Norðurl. e. boðaði hér, um að taka upp að nýju einkasölu á útvarpstækjum og sjónvarpstækjum, þá hygg ég að það leysi ekki vanda Ríkisútvarpsins þó gert yrði að nýju. Það væri í andstöðu við þá viðskiptahætti sem hér tíðkast nú orðið, og ég er ekki sannfærður um að ríkisrekstur á þessum innflutningi mundi vera í fyrsta lagi sérlega hagkvæmur, í öðru lagi að hann mundi af sjálfur sér bæta þjónustu við neytendur og í þriðja lagi að hann mundi skila þessari stofnun verulegum tekjum. Ég held að þessari stofnun eigi að afla tekna með réttum afnotagjöldum, með eðlilegri ákvörðun afnotagjalda. Eins og kom fram í máli hv. 4. þm. Vestf. hefur verið alveg sama hvaða ráðherrar hafa setið í stjórn. Það hefur engu máli skipt. Þessi stofnun hefur alltaf barist í bökkum fjárhagslega og aldrei fengið eðlilegar hækkanir á afnotagjöldum. Eins og ég hygg að hafi komið fram í minni framsöguræðu kostaði það töluvert meira árið 1930, þegar útvarpið hóf göngu sína, að borga afnotagjald af útvarpstæki í eitt ár en að vera áskrifandi að dagblaði. Nú kostar það sömu fjárupphæð að vera áskrifandi að dagblaði í eitt ár og að njóta þjónustu útvarps, sem útvarpar einar 17–18 klst. á dag, og að njóta þjónustu sjónvarps, sem sjónvarpar 25 klst. í viku. Það misvægi, sem þarna hefur skapast, þarf að leiðrétta, og það er auðvitað eðlilegast að gera það með því að hækka afnotagjöldin, því undan flestu öðru er kvartað um útvarp og sjónvarp, a.m.k. í mín eyru, en að afnotagjöldin séu of há. Ég vil svo að endingu þakka að nýju þeim þm., sem hér hafa talað, góðar undirtektir við þetta mál og þykist viss að það eigi greiðan og auðveldan gang í gegnum báðar deildir þingsins.



Herra forseti. Hv. 5. þm. Vesturl. lagði áherslu á þau orð mín, að það hefði verið leikinn ljótur leikur gagnvart Ríkisútvarpinu. Hann lét þess jafnframt getið, að minn flokkur hefði verið við stjórn þegar þetta skeði. Allt er þetta rétt. En það er huggun í þessu efni þegar haft er í huga að slík framkoma af mínum flokki er undantekningin sem staðfestir regluna, að hann leikur ekki ljóta leiki. Í þessu sambandi er og rétt að minnast þess, að síðan þetta skeði hafa verið þrjár ríkisstjórnir á Íslandi, og Sjálfstfl. í engri þessari ríkisstjórn. Ég efast um að Sjálfstfl - ef hann hefði verið í þessum ríkisstjórnum - hefði verið svo lengi að hugsa sig um að leiðrétta það sem skakkt var gert í þessu efni. Og aðeins eitt orð í sambandi við hina mörkuðu tekjustofna. Ég ætla ekki að fara að halda hér tölu fyrir mörkuðum tekjustofnum. Það er margt rétt sem hv. 5. þm. Vesturl. segir í því efni. En ég vil segja að það gegnir allt öðru máli með markaðan tekjustofn fyrir Ríkisútvarp heldur en venjulega. Ríkisútvarpið hefur algera sérstöðu að einu leyti. Ríkisútvarpið þarf að hafa sem mest sjálfstæði. Það er engin ríkisstofnun sem ætti að hafa meira sjálfstæði heldur en Ríkisútvarpið, vegna þess að með þeim hætti verður best undirbyggt það sem er höfuðatriði varðandi ríkisfjölmiðla, að þeir séu hlutlausir eða hlutlægir í sinni fréttastarfsemi. Það verður best gert með því að gera þessa ríkisfjölmiðla sem mest óháða ríkisvaldinu. Þetta er það sem hefur gerst annars staðar, þar sem ástand í þessum málum er til fyrirmyndar að þessu leyti, eins og t.d. í Bretlandi. BBC er þannig byggt upp, að það er miklu sjálfstæðara og óháðara beinum afskiptum ríkisvaldsins heldur en t.d. Ríkisútvarpið hér. Á þessari forsendu hef ég alltaf barist fyrir því, að Ríkisútvarpið sé byggt upp með sérstökum afnotagjöldum og það hafi fast markaða tekjustofna og þurfi ekki að sækja beinlínis undir handhafa ríkisvaldsins í hvert skipti sem afgreidd eru fjárlög ríkisins. Þetta vildi ég aðeins að kæmi hér framaðgefnu tilefni.



Herra forseti. Ég hef ásamt þm. Agli Jónssyni, Eyjólfi Konráði Jónssyni, Guðmundi Karlssyni og Salome Þorkelsdóttur lagt fram frv. það til orkulaga sem hér er til umræðu. Hér er um að ræða frv. um skipulag orkumála. Á undanförnum árum hefur verið mikil umræða um skipulag orkumála. Er það ekki að ófyrirsynju. Mikilvægi þessara mála fyrir þjóðarbúskapinn í bráð og lengd orkar ekki tvímælis, og ör þróun, breytt viðhorf og nýjar þarfir kalla nú á skipulag við hæfi og trausta yfirstjórn orkumála. Með þessu frv. er lagt til að þessu markmiði verði náð með setningu nýrra orkulaga. Í jan. 1977 skipaði þáv. iðnrh., Gunnar Thoroddsen, nefnd til að endurskoða orkulög og gera tillögur um heildarskipulag og yfirstjórn orkumála. Nefnd þessi skilaði tillögum sínum í okt. 1978. Samt hafa enn ekki verið sett ný orkulög. Frv. það, sem hér er lagt fram, er að stofni til það sama sem nefnd þessi gerði tillögur um. Hins vegar eru frávik í tveimur veigamiklum atriðum, þar sem er skipulag raforkuvinnslunnar og hlutverk og skipulag Orkustofnunar. Í nefndinni var ágreiningur um skipulag raforkuvinnslunnar og var skilað tveim tillögum um það efni, en í þessu frv. er að finna aðra þeirra. Frv. það til orkulaga, sem hér er lagt fram, mótast af víðfeðmi þess viðfangsefnis sem við er að fást. Samt greinast nýmæli frv. í þrjá meginþætti. Er þar um að ræða nýmæli sem varða rannsóknir á orkulindum landsins, eðli þeirra og skilyrðum til hagnýtingar þeirra, nýmæli í skipulagi orkuvinnslunnar og dreifingu orkunnar og nýmæli er varða hlutverk og skipulag Orkustofnunar, Orkuráðs og Orkusjóðs. Það hefur verið hlutverk Orkustofnunar að annast þann þátt orkumálanna sem viðkemur rannsóknum og skyldum viðfangsefnum. Verður að telja grundvallaratriði í framkvæmd orkumálanna að þau verkefni, sem Orkustofnun er falið að sjá um, fari vel úr hendi. Hér er því mest um vert að Orkustofnun hafi sem best tök á að gegna sínu mikilvæga hlutverki. Þær tillögur, sem varða Orkustofnun, miða því í meginatriðum að því að 1) styrkja stjórnun stofnunarinnar; 2) hnitmiða verksvið stofnunarinnar við rannsóknir á orkulindum landsins, áætlanagerð um orkubúskapinn og aðstoð og ráðgjöf um stefnumótun í orkumálum; 3) efla áhrifavald stofnunarinnar og þátt hennar í heildarstjórn orkumálanna. Með tilliti til þessa er lagt til að Orkustofnun sé fengin þingkjörin stjórn á þann veg, að Orkuráði sé ætlað það verkefni auk þess að hafa með höndum stjórn Orkusjóðs svo sem nú er. Þá gerir frv. ráð fyrir að sú starfsemi, sem nú heyrir undir Orkustofnun í einu eða öðru formi, en varðar ekki meginhlutverk stofnunarinnar, verði fengin öðrum aðilum í hendur. Hins vegar er Orkustofnun fengið í hendur veigamikið verkefni við gerð orkumálaáætlunar sem lagt er til að lögð sé fyrir Alþ. og gegna á mikilvægu hlutverki við stefnumótun í orkumálum. Tillögur frv., sem varða orkuvinnslu og orkudreifingu, hafa það meginmarkmið að komið verði við sem mestri hagkvæmni í framkvæmdum og rekstri í orkubúskap þjóðarinnar. Tilgangurinn með því er að stuðla að sem bestri hagnýtingu orkulinda landsins, svo að fullnægt verði orkuþörf með innlendum orkugjöfum og við sem lægstu og jöfnustu orkuverði um allt land. Varðar mestu að skipulag raforkuvinnslunnar miði að þessu. Frv. gerir ráð fyrir að meginraforkuvinnslan verði á hendi eins fyrirtækis, þar sem er Landsvirkjun. Jafnframt er gert ráð fyrir að sjálfstæð orkufyrirtæki í hinum einstöku landshlutum geti einnig annast orkuvinnslu, eftir því sem efni standa til. Heildarstjórn raforkuvinnslunnar er komið á fót í formi samvinnu sem fyrirtækjunum, er hafa á hendi orkuvinnslu, er gert að hafa. Samvinna þessi lýtur að skipulegri yfirstjórn, er varðar byggingu orkuvera og samrekstur þeirra. Reglur um þetta efni mótast mjög af þeirri sérstöðu Landsvirkjunar að bera ægishjálm yfir öll orkuvinnslufyrirtæki landsins. Er og staða Landsvirkjunar mjög efld frá því sem verið hefur, með því að henni er ætlað að gegna aðalhlutverki í yfirstjórn raforkuvinnslunnar, svo sem fram kemur í reglum um 1) skipun samvirkjunarráðs, 2) eignaraðild að stofnlínum og 3) samrekstur orkuveranna. Samkv. frv. er reiknað með að fyrirtæki sveitarfélaga eða sameignarfélög ríkisins og viðkomandi sveitarfélaga hafi á hendi raforkudreifingu og rekstur hitaveitna, hvert í sínu umdæmi. Er þá gert ráð fyrir að þessi landshlutafyrirtæki geti einnig annast raforkuvinnslu. Í frv. er ekki að finna ákvæði um skipulag eða form landshlutafyrirtækja né heldur um að þau skuli sett á fót. Leiðir það af eðli málsins. Þátttaka sveitarfélaga í landshlutafyrirtækjum þýðir að þau verða ekki stofnuð nema að vilja þeirra. Enn fremur hljóta viðkomandi sveitarfélög að hafa um það að segja, hvernig fer um eignaraðild, hlutverk, stjórnun og almenna uppbyggingu hvers landshlutafyrirtækis. Slík fyrirtæki geta því orðið með mismunandi móti eftir aðstæðum og viðhorfum í hinum einstöku landshlutum. Þess vegna er ekki unnt að setja almenn ákvæði í lög sem kveða á um þessi efni. Það ber og að hafa í huga, að hvert landshlutafyrirtæki fyrir sig hlýtur að vera stofnað með sérlögum. Gert er ráð fyrir að Rafmagnsveitur ríkisins verði lagðar niður jafnóðum og aðstæður leyfa. Leiðir þetta af því, að rétt þykir, svo sem ég áður sagði, að landshlutafyrirtæki hafi á hendi raforkudreifinguna. Verður þá ekki ástæða til að halda áfram rekstri Rafmagnsveitna ríkisins til orkuvinnslu, þar sem önnur orkufyrirtæki með aðild ríkisins verði fær um slíkt. Með tilliti til þessa er ríkisstj. veitt heimild til að láta af hendi eignir Rafmagnsveitna ríkisins til annarra orkufyrirtækja í landinu með þeim skilmálum sem um semst. Framkvæmd þessa fer fyrst og fremst eftir því, hvort landshlutafyrirtækjum eða sveitarfélögum verði gert kleift að taka við eignum Rafmagnsveitna ríkisins í viðkomandi landshluta. Starfsemi Rafmagnsveitna ríkisins getur hvergi orðið lögð niður, nema þar sem tryggt er að fyrir hendi sé annar aðili fær um að halda uppi þeirri þjónustu sem um er að ræða. Þess vegna verður þetta fyrirtæki ekki lagt niður í einum áfanga, heldur smám saman, eftir því sem aðstæður leyfa. Þá eru ákvæði um ráðstöfun og afhendingu á þeim 132 kílóvolta stofnlínum sem ríkið hefur látið byggja. Lagt er til að þessar stofnlínur verði í eigu Landsvirkjunar. Þá er og gert ráð fyrir að skilmálar um afhendingu þessara eigna verði við það miðaðir, að unnt sé að selja raforku frá stofnlínukerfinu samkvæmt einni gjaldskrá. Þó að uppistaða sumra kafla í þessu frv., sem hér er lagt fram, sé úr orkulögum nr. 58 frá 29. apríl 1967, er þar um veigamiklar breytingar að ræða. Þannig er I. kafli frv., sem kveður á um stefnumótun, algjört nýmæli. Veigamiklar breytingar eru og í II., III. og IV. kafla frv., sem fjalla um Orkuráð og orkumálastjóra, Orkustofnun og Orkusjóð. Þá er um nýsmíði að ræða þar sem er V. kafli frv. sem kveður á um orkuveitur. Þó er þar ekki um veigamiklar efnisbreytingar að ræða. En í þessum kafla frv. eru samræmd og felld saman ákvæði um héraðsveitur og hitaveitur sem er að finna í IV. og V. kafla gildandi laga. Í VI. kafla er um að ræða nýmæli er varða skipulag orkuvinnslunnar. Þá er VII. kafli frv. nýmæli um skipulag orkudreifingar. Almennu ákvæðin í VIII. kafla frv. eru aftur á móti hliðstæð og samsvarandi ákvæði í gildandi lögum. Í frv. þessu er ekki að finna þá kafla í gildandi lögum sem fjalla um vinnslu jarðhita og verndun jarðhitasvæða, jarðhitavirkja og eftirlit með þeim. Samkv. frv. þessu er lagt til að orkulög nr. 58 frá 29. apríl 1967 falli úr gildi, en þó ekki III. og VII. kafli laganna sem um þetta fjalla. Þykir betur fara á að hafa sérlög um þessi efni en ákvæði um þau í almennum orkulögum. Í þessu frv. er ekki að finna ákvæði um Rafmagnsveitur ríkisins nema sem varða afhendingu á raforkuverum og dreifikerfi fyrirtækisins. Með því að gert er ráð fyrir að starfsemi Rafmagnsveitna ríkisins verði lögð niður eftir því sem aðstæður leyfa þykir ekki ástæða til að breyta gildandi lögum um það fyrirtæki. Samkv. frv. þessu heldur því IX. kafli orkulaganna frá 1967 um Rafmagnsveitur ríkisins gildi sínu. Í frv. þessu er ekki heldur að finna ákvæði sem varða Jarðboranir ríkisins og samsvara VIII. kafla núgildandi orkulaga. Er gert ráð fyrir að Jarðboranir ríkisins verði teknar undan rekstrarstjórn Orkustofnunar. Samhliða þessu frv. er því flutt sérstakt frv. um Jarðboranir ríkisins er felur í sér þær breytingar sem af þessu leiðir. Þykir betur fara á því að hafa sérlög um þessi efni heldur en að kveða á um þau í atmennum orkulögum. Ég mun nú víkja að einstökum köflum frv. og skýra meginbreytingar og nýmæli sem hér er um að ræða. Kem ég þá fyrst að I. kafla um yfirstjórn og stefnumótun. Hér er um það nýmæli að ræða, að gert er ráð fyrir að meginmarkmið í orkumálum þjóðarinnar verði sett fram í sérstakri orkumálaáætlun til langs tíma. Með tilliti til reynslunnar má halda því fram, að á fáum eða engum sviðum opinberra fjármála sé þörfin brýnni fyrir vandaðan undirbúning ákvarðanatöku en í orkumálum, og kemur þar einnig til að einstakar orkuframkvæmdir eru oft mjög fjárfrekar. Löggjafinn hefur áður talið ástæðu til að ákveða slíka málsmeðferð um einstaka mikilvæga málaflokka, svo sem vegamál, hafnamál og raunar einnig framkvæmdir á sviði heilbrigðismála. Þar sem einstakir áfangar orkumálaframkvæmda eru einatt mjög umfangsmiklir þykir rétt að miða hér við 10 ára áætlunartímabil, en með hliðsjón af óstöðugleika íslensks efnahagslífs þykir jafnsjálfsagt að gera ráð fyrir að breytingar aðstæðna krefjist endurskoðunar á áætluninni á fjögurra ára fresti eða oftar. Gert er ráð fyrir að Orkustofnun og virkjunaraðilar vinni saman að gerð orkumálaáætlunar í umboði ráðh. Þetta eru þeir aðilar sem ætlað er að hafa á hendi þau verkefni er mestu skipta um framtíðarstefnumörkun á þessu sviði. Að sjálfsögðu yrði leitað til annarra aðila við gerð áætlunarinnar, eftir því sem aðstæður gæfu tilefni til. Sérstaklega er gert ráð fyrir að gætt sé samræmis milli orkumálaáætlunar og annarrar áætlunargerðar til langs tíma á vegum ríkisins. Orkumálaáætluninni er ætlað að setja fram leiðir til þess að fullnægja skynsamlegri orkunotkun þjóðarinnar á áætlunartímabilinu á sem hagkvæmastan hátt og gera í því sambandi grein fyrir nýtingu á orkulindum landsins, innflutningi á orkugjöfum og verðlagningu á orku. Þá skal í áætluninni sett fram fjármagnsþörf á áætlunartímabilinu og gerð grein fyrir því, hvernig staðið skuli undir fjármagnsútgjöldum, þ.e. afborgunum og vöxtum af lánsfé. Ég kem þá að II. kafla frv., um Orkuráð og orkumálastjóra. Hér eru gerðar tvær meginbreytingar á Orkuráði frá gildandi lögum. Annars vegar er fjölgað í Orkuráði úr fimm í sjö menn. Hins vegar er gert ráð fyrir varamönnum, sem er ekki í núgildandi lögum. Fjölgun í Orkuráði er gerð til að stuðla betur að því, að allir stjórnmálaflokkar geti átt fulltrúa í ráðinu. Þá er Orkuráði fengið mjög aukið hlutverk, þar sem er stjórn Orkustofnunar sem það hefur ekki haft með að gera. Jafnframt er Orkuráði falið að vera stjórn Orkusjóðs eins og verið hefur. Ég vík þá að III. kafla frv., sem fjallar um Orkustofnun. Hér er að finna margar breytingar frá gildandi lögum um hlutverk Orkustofnunar. Hin veigamesta er sú er varðar orkumálaáætlun og ég hef áður getið um. Þá er ekki lengur gert ráð fyrir að Orkustofnun hafi yfirumsjón með eftirliti með raforkuvirkjum til varnar hættu og tjóni af þeim, þar sem Rafmagnseftirlit ríkisins er nú orðið sjálfstæð stofnun. Fellt er niður ákvæði um að Orkustofnun skuli fylgjast með rekstri rafmagnsveitna, hitaveitna, orkuvera og annarra meiri háttar orkumannvirkja, þar sem hér er um óraunhæft verkefni að ræða. Á hinn bóginn er tekið inn það nýmæli, að við rannsóknir um hagkvæma nýtingu orkugjafa skuli sérstök áhersla lögð á aðgerðir til orkusparnaðar. Enn fremur er það nýmæti, að rannsaka skuli með hverjum hætti innfluttir orkugjafar verði hagnýttir í orkubúskap þjóðarinnar með sem mestri hagkvæmni. Þá er það nýmæli, að Orkustofnun skuli uppfræða almenning um það sem orkunotendum má koma að gagni. Gert er ráð fyrir að þessi þjónusta Orkustofnunar sé veitt í samvinnu við orkuveitur og samtök þeirra. Þá eru ákvæði um hlutverk Orkustofnunar allbreytt að orðalagi frá samsvarandi ákvæðum í gildandi lögum. Þau eru stytt, einfölduð og gerð skýrari, án þess að um efnisbreytingar sé að ræða. í þessum kafla frv. er kveðið á um deildaskiptingu Orkustofnunar. Nú eru verkefni Orkustofnunar í sex deildum: raforkudeild, jarðhitadeild, jarðkönnunardeild, skrifstofu- og hagdeild, Jarðboranir ríkisins og Jarðvarmaveitur ríkisins. Í samræmi við það markmið að binda verkefni Orkustofnunar fyrst og fremst við ráðgjöf, rannsóknir og áætlanagerð, en efla stofnunina á þeim vettvangi, er gert ráð fyrir að taka undan stofnuninni framkvæmdir og umsvif sem ekki heyra beint undir þessa starfsemi. Með tilliti til þessa er ekki gert ráð fyrir þrem af þeim sex deildum Orkustofnunar sem nú eru. Mun þá Orkustofnun starfa í þrem deildum samkv. þessu frv., þ.e. vatnsorkudeild, jarðhitadeild og skrifstofu- og hagdeild. Ég er þá kominn að III. kafla þessa frv., sem fjallar um Orkusjóð, og skal víkja nokkrum orðum að honum. Hér er gert ráð fyrir að hlutverk Orkusjóðs sé að stuðla almennt að hagkvæmum orkubúskap þjóðarinnar, auk hagnýtingar orkulinda landsins, svo sem nú segir í lögum. Þá er það og nýmæli, að fjárhagslegur stuðningur Orkusjóðs skal ná til rannsókna á sviði orkumála auk framkvæmda eins og verið hefur. Þá er að finna það nýmæli, að Orkusjóður verði efldur til að tryggja framkvæmd orkumálaáætlunar, sem ég hef áður gert grein fyrir, eftir því sem með þarf. Hins vegar er felldur niður hinn óraunhæfi tekjustofn, sem sjóðnum er ætlaður samkv. núgildandi lögum, þar sem er rekstrarhagnaður af Rafmagnsveitum ríkisins og Jarðborunum ríkisins. Í þessum kafla er talin upp sú lánafyrirgreiðsla, sem Orkusjóði er heimiluð. Þar segir m.a. að heimilt sé að veita lán úr Orkusjóði til orkuveitna vegna framkvæmda. Þetta ákvæði nær til allra orkuveitna, bæði rafveitna og hitaveitna. Þetta er breyting frá núgildandi lögum sem gera ekki ráð fyrir lánum til hitaveituframkvæmda þó að sjóðurinn hafi fengið nokkurt fjármagn á síðustu árum til þessara framkvæmda. Enn fremur er um að ræða þá breytingu frá núgildandi lögum, að Orkuráð ákveður lánveitingar og einstakar greiðslur úr Orkusjóði, í stað þess sem er í núgildandi lögum, að Orkuráð geri tillögur um þessi efni og leita þurfi staðfestingar ráðherra á þeim tillögum. Hins vegar er gert ráð fyrir að Orkuráð geri tillögur til ráðherra um ráðstöfun stofntillaga til rafveitna í strjálbýli, svo sem verið hefur. Ég kem þá næst að V. kafla frv., sem fjallar um orkuveitur. Hér er að finna almenn ákvæði um öll orkufyrirtæki, hver svo sem orkugjafi eða orkutegund er. Er þetta gagnstætt því sem er í núgildandi orkulögum, þar sem m.a. er sérkafli um héraðsrafmagnsveitur og annar kafli um hitaveitur. Með þessum hætti næst meiri samræming á ákvæðum um rafveitur og hitaveitur, enda er gert ráð fyrir þeim möguleika, að eitt og sama fyrirtækið geti haft á hendi hvort tveggja. Í þessum kafla eru skilgreindar hinar ýmsu tegundir orkuveitna. Þá er hér fjallað um leyfi til að reisa og reka raforkuver. Ekki þykir ástæða til að krafist sé hliðstæðs leyfis til að byggja og reka hitaveitur frekar en verið hefur. Er hér um sams konar ákvæði að ræða og í núgildandi lögum, nema stærðarmörkum raforkuvera er breytt. Í stað þess, að leyfi Alþingis hefur þurft til að reisa og reka raforkuver stærra en 2 mw., er hér miðað við 5 mw. Og í stað þess, að nú þarf leyfi ráðherra til að reisa og reka raforkuver stærra en 0.2 mw., er hér miðað við 1 mw. Enn fremur er hér kveðið á um veitingu einkaleyfis orkuveitna til dreifingar og sölu á tilteknu svæði um tiltekinn tíma á hliðstæðan hátt og í núgildandi lögum, jafnt fyrir rafveitur sem hitaveitur, án tillits til þess hver eigandi orkuveitunnar er. En hér eru ákvæðin einfölduð og samræmd og gilda um orkuveitur atmennt. Hins vegar eru í gildandi lögum sérákvæði annars vegar um rafveitur og hins vegar um hitaveitur. Þar er einkaleyfisveitingin ýmist bundin við sveitarfélög eða samtök þeirra eða sveitarfélögum veittur forgangsréttur undir vissum kringumstæðum, jafnframt því sem framsal einkaleyfis getur verið heimilað. Þá er í þessum kafla að stofni til um að ræða efnislega óbreytt ákvæði sem gilda nú um rafveitur. En hliðstæð ákvæði er nú ekki að finna í þeim kafla gildandi orkulaga sem fjallar um hitaveitur. Hér er gert ráð fyrir að þessi ákvæði taki til orkuveitna, hvort heldur er rafveitna eða hitaveitna. Ákvæði þessi varða skyldur einkaleyfishafa, gjaldskrár o.fl. Ég kem þá að VI. kafla frv., sem fjallar um orkuvinnslu. Hér er gert ráð fyrir að Landsvirkjun hafi á hendi meginraforkuvinnslu, en landshlutafyrirtæki geti hvert á sínu veitusvæði reist og rekið raforkuver. Ef landshlutafyrirtæki, sem fyrir eru eða stofnuð kunna að verða, óska ekki að annast orkuvinnslu eða engin landshlutafyrirtæki eru fyrir hendi, getur Landsvirkjun reist þar og rekið raforkuver. Með landshlutafyrirtækjum er hér átt við sameignarfélög ríkis og viðkomandi sveitarfélaga, sameignarfélög sveitarfélaga eða fyrirtæki eins sveitarfélags. Þetta er um raforkuvinnsluna. Um hitaveitur segir að það sé hlutverk sveitarfélaga eða sameignarfélaga þeirra að reisa og reka orkuver hitaveitna þar sem hagkvæmt þykir. Hlutverki sveitarfélaga getur í þessu sambandi, ef svo ber undir, verið gegnt með þátttöku í orkufyrirtæki sem aðrir en sveitarfélög eiga aðild að, sbr. Orkubú Vestfjarða og Hitaveitu Suðurnesja, sem ríkið er aðili að. Að öðru leyti fjallar þessi kafli mikið um stjórnun á raforkuvinnslunni í landinu. Hér er gert ráð fyrir að koma á heildarstjórn virkjunarframkvæmda og stofnlínukerfisins. Rétt þykir að aðilar að þessari stjórnun séu eigendur meginorkuvera, og er miðað við 5 mw. stærðarmörk. Þetta þýðir að nú féllu undir þetta ákvæði Landsvirkjun, Rafmagnsveitur ríkisins, Laxárvirkjun, Orkubú Vestfjarða, Andakílsárvirkjun og Hitaveita Suðurnesja. Enn fremur er gert ráð fyrir að eigendur aðalorkuflutningskerfis landsins séu aðilar að þessum samtökum sem eru nefnd Samvirkjunarráð. Samkv. þessu getur fjöldi aðila, sem standa að Samvirkjunarráði, verið breytilegur, ýmist fjölgað eða fækkað. Ný landshlutafyrirtæki gætu verið stofnuð og fyrirtæki, sem fyrir eru, sameinast, svo sem Laxárvirkjun verið sameinuð Landsvirkjun, allt eftir því hver þróun mála verður. Samvirkjunarráð skal skipað einum manni frá hverju orkufyrirtæki, nema Landsvirkjun skal hafa jafnmarga menn og hinir eru til samans. Þessi ákvæði um skipan Samvirkjunarráðs taka mið af þeirri staðreynd, að Landsvirkjun annast nú meginorkuframleiðslu landsins. Þess vegna þykir eðlilegt að það fyrirtæki hafi jafnmarga menn í Samvirkjunarráði og önnur fyrirtæki til samans. Það þýðir, að ákvarðanir á vettvangi ráðsins verða ekki teknar nema með samþykki Landsvirkjunar né getur Landsvirkjun komið málum fram nema komi til samþykki fleiri. Í þessum kafla er að finna ítarleg ákvæði um hlutverk Samvirkjunarráðs. Um það efni segir í fyrsta lagi, að hlutverkið sé að samræma framkvæmdir á sviði orkuvinnslu með tilliti til staðsetningar, stærðar og tímasetningar nýrra virkjana, svo að tryggi sem best hagkvæmni og öryggi fyrir landsmenn. Í öðru lagi segir að hlutverkið sé að gera tillögur til ráðherra um einstakar virkjunarframkvæmdir og um það, hvaða orkufyrirtæki skuli ætlað að reisa og reka einstök ný orkuver. Í þriðja lagi segir að hlutverkið sé að samræma framkvæmdir við stofnlínukerfið með tilliti til samrekstrar orkuveranna. Í fjórða lagi er tiltekið það hlutverk að annast gerð orkumálaáætlunar í samvinnu við Orkustofnun. Í fimmta lagi segir að hlutverk Samvirkjunarráðs sé að semja álitsgerðir með lagafrv. um virkjunarframkvæmdir. Í sjötta lagi segir að hlutverk þess sé að gera tillögur um gjaldskrár. Hér er um að ræða ákvæði til að tryggja sem best að þjóðhagslegra sjónarmiða sé gætt í virkjunarmálum og einstakar orkuveitur fari ekki sínu fram án tillits til þess, enda er það í raun sameiginlegur hagur allra fyrirtækjanna, að náð sé sem mestri hagkvæmni og öryggi með framkvæmdum í orkumálum. Þar sem framkvæmdir eru í verkahring þessara fyrirtækja hljóta þau að eiga mikið undir sér og mat þeirra á málum þessum vegur því þungt. Samráð fyrirtækjanna og tillögugerð er því best fallin til að stuðla að markvissri stefnumótun og þjóðhagslega réttri ákvarðanatöku stjórnvalda, sem koma til með eftir sem áður að hafa lokaorðið um þessi efni. Í þessum kafla er einnig brugðist sérstaklega við þeim nýju viðfangsefnum sem verða við samtengingu hinna ýmsu landshluta í eitt samveitusvæði. Er því Samvirkjunarráði einnig ætlað það hlutverk að hafa hönd í bagga með tæknilegri framvindu stofnlínukerfisins. Og í þessum kafla er ríkisstj. veitt heimild til að leysa upp og leggja niður rekstur Rafmagnsveitna ríkisins, eftir því sem aðstæður leyfa og henta þykir. Gert er ráð fyrir að eignir Rafmagnsveitna ríkisins gangi til fyrirtækja, sem kunna að verða stofnuð til að taka við viðkomandi rekstri eða fyrir hendi eru, svo sem Landsvirkjun eða landshlutafyrirtæki, og hef ég áður vikið að þessu efni. Þá er gert ráð fyrir að Landsvirkjun taki við eignarráðum á þeim stofnlínum, sem ríkið hefur þegar látið byggja, þ.e. Norðurlínu, Austurlínu og Vesturlínu. Er gert ráð fyrir að þessar stofnlínur verði afhentar með þeim skilmálum sem um semst. Er þá átt við að afhendingarkjörin stuðli að því, að komið verði á sömu gjaldskrá fyrir raforkusölu frá stofnlínukerfinu. Þykir rétt að það sé gert frekar með beinu stofnframlagi frá ríkissjóði heldur en rekstrarstyrkjum. Með byggingu þeirra stofnlína, sem hér um ræðir, er gert sérstakt átak til samtengingar allra landsfjórðunga, en það er forsenda þess, að landið allt verði eitt samveitusvæði. Þykir því rétt að þessar grundvallarframkvæmdir, sem ríkið sjálft hefur tekið að sér, séu fjármagnaðar beint úr ríkissjóði, en frekari framkvæmdir séu bornar uppi af viðkomandi framkvæmdaaðilum, enda þá ekki gert ráð fyrir að ríkissjóður standi sjálfur framvegis undir stofnlínuframkvæmdum. Þá er hér gert ráð fyrir að Landsvirkjun annist samrekstur orkuvera landsins. Þykir það leiða af sjálfur sér, þar sem Landsvirkjun yrði í senn eigandi meginorkuveranna og stofnlínukerfisins. Enn fremur er gert ráð fyrir að sama gjaldskrá gildi fyrir raforkusölu frá öllum úttaksstöðum stofnlínukerfisins, eins og ég hef þegar vikið að. Ég kem þá að VIl. kafla frv., sem fjallar um orkudreifingu. Hér er mörkuð sú stefna, að það skuli vera hlutverk sveitarfélaga að annast dreifingu raforku, en ríkið geti samt komið þar við sögu ef henta þykir. Gert er ráð fyrir að umdæmi landshlutafyrirtækja og annarra rafveitna taki mið af landfræðilegum og stjórnunarlegum aðstæðum, svo að náð verði sem mestri hagkvæmni í raforkudreifingunni. Ég hef þá lokið að fara yfir kafla frv. nema lokakaflann sem fjallar um almenn ákvæði. Eins og ég hef áður sagt eru hin almennu ákvæði frv. hliðstæð samsvarandi ákvæðum í gildandi lögum. Það er gert ráð fyrir í þessu frv., ef samþ. verður, að lögin taki gildi 1. jan. n.k. Ég viðurkenni að það er nokkur bjartsýni, að búið verði að afgreiða frv. svo snemma, þó að það þyrfti ekki að vera útilokað. En aðalatriðið er að sjálfsögðu að við fáum sett ný lög um skipulag orkumála. Mér þykir að lokum, herra forseti, rétt að draga saman til glöggvunar meginbreytingar og nýmæli sem felast í þessu frv. En þar er um að ræða: 1. Langtímaáætlun skal gerð um orkubúskap þjóðarinnar, til 10 ára hið minnsta, og skal leggja árlega fyrir Alþingi skýrslu um framvindu áætlunarinnar. 2. Eigendur raforkuvera skulu koma á fót Samvirkjunarráði er fari með heildarstjórn raforkuvinnslunnar. 3. Gert er ráð fyrir að Landsvirkjun hafi á hendi orkuvinnslu þar sem landshlutafyrirtæki koma ekki til greina, en landshlutafyrirtæki geti hvert á sínu veitusvæði reist og rekið orkuver. 4. Heimilt verði að afhenda raforkuver og dreifikerfi Rafmagnsveitna ríkisins til annarra orkufyrirtækja. 5. Heimilt verði að fela Landsvirkjun eignarráð á þeim stofnlínum sem ríkið hefur þegar látið byggja, þ.e. Norðurlínu, Austurlínu og Vesturlínu. 6. Gjaldskrá fyrir raforkusölu verði hin sama á öllum útsölustöðum stofnlínukerfisins. 7. Orkuráð skal skipað sjö mönnum í stað fimm, sem verið hafa, og sjö varamönnum, sem engir hafa verið. 8. Orkuráð skal hafa á hendi stjórn Orkustofnunar auk Orkusjóðs, sem verið hefur. 9. Jarðboranir ríkisins eru teknar undan rekstrarstjórn Orkustofnunar. 10. Orkustofnun er leyst undan því hlutverki að annast hagnýtar jarðfræðilegar kannanir, m.a. vegna neysluvatnsleitar. 11. Tækninefnd Orkustofnunar er lögð niður. 12. Orkustofnun er falið sérstaklega að vinna að orkusparnaði. 13. Orkustofnun er falið sérstaklega að uppfræða almenning um orkumál. 14. Orkusjóður verði efldur eftir því sem með þarf til að tryggja framkvæmd orkumálaáætlunar. 15. Orkusjóði er fengin almenn heimild til að veita orkuveitum lán til hitaveituframkvæmda. 16. Orkusjóði er heimilað að veita einstaklingum lán til hitaveituframkvæmda. 17. Orkuráð tekur ákvarðanir um lánveitingar úr Orkusjóði í stað tillögugerðar til ráðherra. 18. Rýmkaðar eru heimildir til að reisa raforkuver án leyfis stjórnvalda. Herra forseti. Ég leyfi mér að leggja til að þegar þessari umr. er lokið verði frv. vísað til 2. umr. og hv. iðnn.



Herra forseti. Um það frv., sem hér liggur fyrir og hv. 4. þm. Vestf. er 1. flm., að mætti margt segja. Ég vil við þessa umr. fara um það nokkrum orðum og um mál sem tengjast skipulagi orkumála í landinu og nokkrum þáttum sem varða undirbúning að endurskoðun orkulaga. Frv. er að meginstofni byggt á nál. svokallaðrar skipulagsnefndar orkumála, sem starfaði á árunum 1977–1978, eins og hv. flm. hefur gert grein fyrir. Sú nefnd, sem hann var raunar formaður fyrir, var sammála um margt, en hún klofnaði um mikilvægasta þáttinn í endurskoðun orkulaga, þ.e. skipulag orkuvinnslunnar. Þar var formaður nefndarinnar, hv. flm. þessa frv., í minni hl. Hann flytur nú það minnihlutaálit í þessu frv., og þar eru enn boðaðar hugmyndirnar um landshlutafyrirtæki sem heimilt sé að stunda raforkuvinnslu. Þar kveður einnig við þann tón ítrekað, að stefnt skuli að því að Rafmagnsveitur ríkisins verði lagðar niður jafnóðum og aðstæður leyfa, eins og um er fjallað í 32. gr. frv. og vikið er að í allmörgum orðum í grg. með frv. Nýmæli frá tillögum skipulagsnefndar orkumála, fyrir utan kaflann um orkuvinnslu sem er minnihlutaálit úr þeirri nefnd, er einvörðungu að finna í 4. og 7. gr., þar sem kveðið er á um að Orkuráð skuli annast stjórn Orkustofnunar og um deildaskipan Orkustofnunar. Við yfirlestur á frv. og samanburði við nál. sá ég ekki aðra þætti sem til nýmæla gætu talist frá því sem um var fjallað í nál. á sínum tíma. Nú vil ég ekki segja það hér, að allt sé ótækt í þessu frv. Þar eru vissuleg a nokkur atriði sem talist geta nýtileg og ættu að verða til athugunar er ráðist verður í heildarendurskoðun orkulaga, en hún hefur verið á dagskrá á vegum iðnrn. frá því að umrædd nefnd, skipulagsnefnd orkumála, sem hv. þm. Þorv. Garðar Kristjánsson var formaður fyrir, skilaði áliti sínu. Það, sem mestu máli varðar, er hins vegar ekki í þessu frv. í því formi að hægt sé að taka undir það eða mæla með samþykkt þess. Þar á ég sérstaklega við kaflann um orkuvinnslu og orkudreifingu. Frv. þetta er þannig ekki tímabært, og það gengur raunar á svig við þá þróun sem nú er í gangi í sambandi við þessi mál. Ég vanmet þó engan veginn framlagningu þessa frv. af hálfu viðkomandi hv. þm. Þeir lýsa hér sínum tillögum og viðhorfum til þessara mála. Ég hefði að vísu vænst þess, að fyrrv. formaður skipulagsnefndar og hv. 1. flm. þessa frv. hefði rætt við mig sem iðnrh. um áform sín um að nýta nál. með þessum hætti, og vil ég þó ekki fullyrða neitt um að ég hefði lagst gegn því að hann flytti það hér inn á þing í tillöguformi. En álitsgjörð þessi var, eins og fram hefur komið, unnin í þágu og að beiðni iðnrn. á sínum tíma. Til að rökstyðja þá skoðun mína, að frv. þetta sé ekki tímabært og beri ekki vott um að reynt sé að taka tillit til þeirrar þróunar sem í gangi er í sambandi við skipulagsmál orkumála, vil ég hér víkja að nokkrum þáttum sem snerta þessi efni og orkulögin sérstaklega og hljóta að verða til athugunar þegar í alvöru verður tekið á því verkefni, sem æskilegt er að geti orðið fyrr en seinna, að endurskoða orkulögin frá árinu 1967. Ég vil þá fyrst víkja að raforkuvinnslunni og því sem gerst hefur í sambandi við þann þátt mála frá því að umrætt nál. kom fram í okt. 1978. Í þeim mánuði skipaði iðnrn. aðra nefnd til að undirbúa stofnun landsfyrirtækis til orkuöflunar. Var hún kölluð skipulagsnefnd um raforkuöflun. Þetta var gert í samræmi við ákvæði í stjórnarsáttmála ríkisstjórnar Ólafs Jóhannessonar, sem þá hafði fyrir skömmu verið mynduð, þess efnis, að komið verði á einu landsfyrirtæki er annist meginraforkuvinnslu og raforkuflutning um landið eftir aðalstofnlínum. Nefnd þessi skilaði áliti eftir fárra mánaða starf í febr., 1979. Hún lagði til að myndað yrði landsfyrirtæki úr núverandi Landsvirkjun, Laxárvirkjun og auk þess byggðalínunum, sem svo hafa verið kallaðar, og yrði þetta gert í formi útvíkkunar á fyrirtækinu Landsvirkjun. Viðkomandi eignaraðilar skyldu gera með sér sameignarsamning um slíkt landsfyrirtæki og yrði hann undanfari nauðsynlegra lagabreytinga. Þá var gert ráð fyrir því í tillögum þessarar nefndar, sem voru samhljóða, að hið nýja landsfyrirtæki beitti þegar í upphafi sömu heildsölugjaldskrá á öllum sölustöðum. Í nefnd þessari áttu sæti: Tryggvi Sigurbjarnarson, sem var formaður, Helgi Bergs bankastjóri, Egill Skúli Ingibergsson borgarstjóri Reykjavikur, Jakob Björnsson orkumálastjóri, Jóhannes Nordal seðlabankastjóri, Kristján Jónsson rafmagnsveitustjóri, Magnús E. Guðjónsson framkvæmdastjóri Sambands ísl. sveitarfélaga og Valur Arnþórsson stjórnarformaður Sambands ísl. samvinnufélaga. Í framhaldi af þessu nál., sem fram kom í febr. 1979, óskaði iðnrn. eftir því við Reykjavíkurborg og Akureyrarbæ, að þessir aðilar tilnefndu menn í samninganefndir um gerð sameignarsamnings og um samningu lagafrv. um nýtt landsfyrirtæki, nýja Landsvirkjun. Samninganefndir þessar, sem settar voru á laggirnar skömmu eftir þessa beiðni rn., unnu mikið og gott starf og skiluðu tillögum um hvort tveggja verkefnin sem þeim voru falin, sameignarsamning og frv. til l. um nýja Landsvirkjun. Þessu áliti var skilað með svofelldri yfirlýsingu af hálfu viðræðunefndanna, með leyfi hæstv. forseta: „Samninganefndir Akureyrarbæjar, Reykjavíkurborgar og ríkisins hafa náð samkomulagi um sameignarsamning vegna útvíkkunar á starfssviði og eignaraðild Landsvirkjunar. Einnig hafa nefndirnar samið frv. til nýrra laga um Landsvirkjun. Nefndirnar eru sammála um að leggja til við umbjóðendur sína að sameignarsamningurinn verði staðfestur, með fyrirvara um að frv. til nýrra laga um Landsvirkjun verði samþykkt af Alþingi. 6. júlí 1979. Með fyrirvara um samþykki bæjarstjórnar, fyrir hönd samninganefndar, kosinnar af bæjarráði Akureyrar 8. mars 1979 Valur Arnþórsson, Ingólfur Árnason, Helgi Bergs, Freyr Ófeigsson, Knútur Otterstedt. Með fyrirvara um samþykki borgarstjórnar Reykjavíkur, fyrir hönd samninganefndar, kosinnar af borgarráði Reykjavíkur 20. mars 1979 Sigurjón Pétursson, Björgvin Guðmundsson, Kristján Benediktsson. Fyrir hönd samninganefndar, skipaðrar af iðnaðarráðherra 27. mars 1979 Tryggvi Sigurbjarnarson, Pálmi Jónsson, Helgi Bergs, Magnús E. Guðjónsson.“ Þessar tillögur að sameignarsamningi og frv. til l. um Landsvirkjun voru lagðar fyrir eignaraðila væntanlegs fyrirtækis, og samþykkti bæjarstjórn Akureyrar samninginn, að ég hygg samhljóða, 11. sept. 1979. Þá samþykkti ríkisstj. þessa gjörð fyrir sitt leyti í byrjun okt. 1979 og heimilaði flutning umrædds lagafrv. En það var raunar stuttu síðar að sú ríkisstj. fór frá völdum. Sameignarsamningur þessi og tillögur, er honum fylgdu, náðu hins vegar ekki samþykki í borgarstjórn Reykjavíkur. Þar greiddu borgarfulltrúar Sjálfstfl. atkvæði gegn þessum samningi og einn borgarfulltrúi Alþfl. slóst í þann hóp og reið baggamuninn um það, að þessi mikla undirbúningsvinna var stöðvuð með þeirri atkvgr. sem þarna fór fram og unnin fyrir gýg í bili. Ég tel nauðsynlegt að rifja það upp hér, að forusta Alþfl. virtist að öðru leyti vera heils hugar samþykk þeirri stefnu sem þarna var að unnið, þó að einn af borgarfulltrúum flokksins skærist úr leik á örlagaríku augnabliki í sambandi við þetta mál. Meginástæðan fyrir því reiðuleysi, sem segja má að ríki nú í skipulagi orkumála, er fyrir utan umrætt óhappaverk borgarfulltrúa Alþfl. ósamlyndi og misjöfn viðhorf innan Sjálfstfl. í sambandi við skipulag orkumála og margt sem að þeim lýtur bæði fyrr og síðar. Um meginatriði þessara mála er að öðru leyti samstaða í öðrum stjórnmálaflokkum. Sjálfstfl. hefur skorið sig þarna úr, þar sem viðhorfin eru mjög ólík innan flokksins. Þannig hefur það komið fram, að hluti flokksmanna, forustumanna flokksins og þingmanna flokksins, var eindregið fylgjandi þeirri stefnu sem ég hef hér greint frá og fyrir lá í sambandi við sameignarsamning og lagafrv. að nýrri Landsvirkjun. Og í undirbúningsnefnd að þessu máli, í viðræðunefnd ríkisins var hv. þm. og núv. hæstv. landbrh. Pálmi Jónsson. Á sama fundi og bæjarstjórn Akureyrar samþykkti sameignarsamninginn 11. sept. 1979 samþykkti hún einnig að fela fulltrúum sínum í stjórn Laxárvirkjunar og Landsvirkjunar samkvæmt gildandi lögum um Landsvirkjun, ef ske kynni að Reykjavíkurborg hafnaði samningnum. Þetta skyldi gert á grundvelli gildandi laga um Landsvirkjun, sem ég ætla að vitna hér til, og hljóðar þannig, 17. gr. laga nr. 59 frá 1965: „Eigendum Laxárvirkjunar er heimilt að ákveða, að Laxárvirkjun sameinist Landsvirkjun. Náist ekki samkomulag milli eigenda Landsvirkjunar og Laxárvirkjunar um eignarhlutdeild aðila og nýjan sameignarsamning, skulu dómkvaddir menn meta eignir hvors fyrirtækis fyrir sig og fer þá eignarhlutdeildin eftir því mati. Verði eignarhlutur ríkisins samkvæmt þessu undir helmingi, er ríkisstj. heimilt að ákveða, að ríkissjóður leggi Landsvirkjun til nýtt fjárframlag eða taki að sér greiðslu skulda þannig að tryggð verði helmingseign af hálfu ríkisins. - Eftir sameiningu Laxárvirkjunar við Landsvirkjun skulu aðilar skipa sjö menn í stjórn fyrirtækisins, í hlutfalli við eignarhlutdeild, þó þannig, að allir aðilar eigi a.m.k. einn mann í stjórn þess. Ráðh. skipar formann úr hópi þingkjörinna fulltrúa og fer hann með tvö atkvæði við atkvæðagreiðslur stjórnarinnar, ef heimild í 1. mgr. til að tryggja ríkissjóði helmingseign hefur verið notuð, en ella með eitt atkvæði.“ Samkvæmt þessari lagagrein, 17. gr. laga um Landsvirkjun, getur Laxárvirkjun með ákvörðun af hálfu stjórnar gengið inn í Landsvirkjun og sameinast fyrirtækinu. Iðnrn. hvatti í upphafi ekki til að þessi heimild yrði hagnýtt, heldur taldi eðlilegra að reynt yrði að ná með vönduðum undirbúningi samstöðu um þessa niðurstöðu mála. En þegar það lá fyrir, að ekki var meirihlutavilji í borgarstjórn Reykjavíkur fyrir þessu, þá ákvað bæjarstjórn Akureyrar fyrir sitt leyti að beita þessu heimildarákvæði, og iðnrn. lagði hið sama fyrir fulltrúa ríkisins í stjórn Laxárvirkjunar. Með bréfi stjórnar Laxárvirkjunar 5. nóv. 1979 til nr. og til stjórnar Landsvirkjunar óskaði Laxárvirkjun eftir að viðræður um sameiningu fyrirtækjanna hæfust hið fyrsta. Þáv. iðnrh. Bragi Sigurjónsson fylgdi málinu eftir fyrir hönd rn. Bæjarstjórn Akureyrar gerði og samþykkt um málið. Borgarráð Reykjavíkur samþykkti 27. des. 1979 að borgarráðið komi fram fyrir hönd Reykjavíkurborgar í fyrirhuguðum viðræðum. Í jan. 1980 tilnefndi þáv. iðnrh. fulltrúa af hálfu ríkisins í viðræðunefnd, og var Jóhannes Nordal seðlabankastjóri skipaður til að hafa forustu fyrir viðræðunum. 12. maí s.l. var svo bætt við mönnum í þessa nefnd með tilliti til stjórnarskipta sem orðið höfðu. Síðan hafa verið haldnir fimm formlegir fundir þessara þriggja viðræðunefnda og auk þess hafa átt sér stað fundir milli fulltrúa Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar. Um skeið ríkti ágreiningur milli fulltrúa Reykjavíkur innbyrðis, en á síðasta fundi, sem haldinn var 8. okt. s.l., komu fram vísbendingar um að samkomulag kynni að nást milli fulltrúa Reykjavíkurborgar innbyrðis um það, hversu meta skyldi verðmæti mannvirkja Landsvirkjunar og Laxárvirkjunar, og þar með um eignarhlutdeild aðila á móti ríkinu. Og fram komu yfirlýsingar frá fulltrúum Akureyrarbæjar um að þeir væru reiðubúnir til að teita samkomulags um þessi efni. Næsti formlegi fundur þessara viðræðunefnda er fyrirhugaður fyrri hluta desembermánaðar. Ég hef talið, herra forseti, ástæðu til að rekja stöðu þessa máls, þessa mikilvæga þáttar í sambandi við skipulag orkumálanna, hv. þdm. til glöggvunar og til glöggvunar fyrir þá n. sem fær þetta mál til meðferðar. Iðnrn. hefur ekki viljað grípa inn í þessar umleitanir og viðræður um samruna Laxárvirkjunar og Landsvirkjunar með lagaboði. Réttur Laxárvirkjunar, til að óska eftir sameiningu þessara tveggja orkuvinnslufyrirtækja er að mati rn. skýr samkv. lögum um Landsvirkjun. Fleiri þættir tengjast þessu máli vissulega, eins og byggðalínurnar, sem ættu þó að geta fylgt á eftir í sambandi við stofnun öflugs fyrirtækis til raforkuvinnslu og meginraforkudreifingar, eins og stefnt hefur verið að allt frá árinu 1978, og raunar fyrr ef grannt er skoðað, því þessi mál voru til meðferðar að nokkru leyti með sama hætti í tíð vinstri stjórnarinnar 1971–1974. Hér er því á ferðinni undirbúningur sem getur stefnt að sama marki og fyrirhugað var á árunum 1978–1979. Þá vil ég geta þess, að málefni Orkustofnunar eru í sérstakri athugun um þessar mundir, hafa raunar verið það um skeið, og þá með sérstöku tilliti til þess, að stofnað yrði það raforkuvinnslufyrirtæki fyrir landið allt sem ég hef gert hér að umræðuefni. En því til viðbótar skipaði iðnrn. sérstakan starfshóp 1. ágúst s.l. til að gera tillögur um endurbætur á innra skipulagi og stjórnsýslu Orkustofnunar. Var þetta gert í samráði við Orkustofnun, ríkisendurskoðun og fjárlaga- og hagsýslustofnun, og eiga þessir aðilar auk rn. fulltrúa í starfshópnum. Frá Orkustofnun eru þar þrír fulltrúar, þ.e. orkumálastjóri og tveir fulltrúar starfsmanna. Gert er ráð fyrir að þessi starfshópur skili tillögum til rn. fyrir n.k. áramót. Þá eru það Jarðboranir ríkisins. Gert er ráð fyrir í því frv., sem hér er til umr., að sett verði um þær sérstök lög og tekinn út úr orkulögum sá kafli sem um þær fjallar. Um það mál er það að segja, að einnig þar er unnið að greiningu mála af sérstökum starfshópi sem á að gera tillögur um úrbætur á rekstrarlegri og fjárhagslegri stöðu Jarðborana ríkisins og raunar einnig Jarðvarmaveitna ríkisins. Í þeim hópi eru fulltrúar frá Orkustofnun og fjárlaga- og hagsýslustofnun, og Raunvísindastofnun Háskólans á einnig fulltrúa í þeim starfshópi auk iðnrn. Í þessu frv. er sem eðlilegt er vikið að Orkusjóði, og ég vil greina frá því, að varðandi málefni hans er einnig unnið að athugun. Varðar hún einkum fjármál Orkusjóðs, viðskipti hans við ríkissjóð, orkufyrirtæki og lántakendur. Athuga skal hvort þörf sé á að lánveitingar til fyrirtækja eins og Rafmagnsveitna ríkisins, Orkubús Vestfjarða og e.t.v. fleiri aðila eigi framvegis að fara í gegnum sjóðinn, en að því hefur verið fundið, að að því væri kostnaðarauki fyrir þessi fyrirtæki. Þá á þessi starfshópur að athuga um lánskjör þeirra lána, sem sjóðurinn tekur og endurlánar, og gera tillögur til breytinga ef þurfa þykir. Einnig er honum ætlað að greina lánastreymi til hitaveitulána og gera tillögur til einföldunar og betra yfirlits varðandi þau. Það er óeðlilegt að fyrirtæki, sem eru að reisa hitaveitur, njóti mjög misjafnrar aðstöðu í sambandi við lánskjör, eins og nú má segja að ríki, þegar sumar veitur fá erlend lán til afnota, aðrar fá lán úr Lánasjóði ísl. sveitarfélaga og í þriðja lagi er um lánveitingar að ræða úr Orkusjóði, en kjör á þessum lánum eru misjöfn eins og hv. þm. mun kunnugt. Þannig má segja að flestir þeir þættir, sem miklu máli skipta og snúa að orkulögum, séu í athugun, hver með sínum hætti, eins og ég hef hér gert grein fyrir. Herra forseti. Ég mun senn ljúka máli mínu. En ég sé ástæðu til að rifja hér upp ákvæði í stjórnarsáttmála er varða það mál sem hér er til umr. Þar segir: „Sett verði lög um skipulag orkumála, um meginraforkuvinnslu og raforkuflutning, þar sem m.a. verði ákveðin samræmd heildarstjórn þessara mála og tryggð heildsala raforku til almenningsveitna við sama verði um land allt. Skipulag orkudreifingar verði tekið til endurskoðunar.“ Að endurskoðun orkulaga verður unnið í ljósi niðurstaðna af viðræðum um sameiningu Landsvirkjunar og Laxárvirkjunar, og þegar fram eru komnar tillögur þeirra starfshópa sem nú eru að vinna að einstökum þáttum. Ég vil svo að endingu segja um það frv., sem hér er til umr., að það er út af fyrir sig góðra gjalda vert að hv. þm. sýni þessum málum áhuga. Þetta frv. er ein tilraun af mörgum hjá Sjálfstfl. til að leita að stefnu flokksins í orkumálum. Hv. 1. flm. frv. er mikill áhugamaður um orkumál og velviljaður í þeim efnum og hefur þar stutt að mörgu gagnlegu. Ég hlýði gjarnan á orð hans, en þeim ráðum, sem fram koma í nefndu frv., tek ég með fullum fyrirvara, eins og hefur komið fram í máli mínu, og ég tel ekki tímabært að ráðast í endurskoðun orkulaga með þeim hætti sem gerð er tillaga um í þessu frv., þó að þar megi finna þætti sem gagnlegir geta orðið, enda gerðar tillögur um af sérstakri nefnd sem leit á þessi mál fyrir nokkrum árum og náði um þau samstöðu að hluta til. Herra forseti, ég læt máli mínu lokið.