Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins er háttað með 6. og 7. mál á dagskránni (54. og 55. mál þingsins), sem er hvort tveggja um framlengingu gildandi laga, og hefur fjhn. afgr. bæði þessi mál í einu hljóði, enda eru þessi frv. óbreytt að efni frá því, sem verið hefur.



Þetta litla frv., sem hér liggur fyrir, er gamall kunningi hér á Alþ. Frv. var borið fram í Ed. og gekk í gegnum þá deild, án þess að nokkrar breytingar væru á því gerðar. Þess má og geta, að sjútvn. Ed. stóð einhuga að afgreiðslu málsins. Bátaábyrgðarfélag Vestmannaeyja hefur, þrátt fyrir ákvæði gildandi l. um vátryggingarfélög fyrir fiskiskip, fengið leyfi til þess nú um skeið að halda áfram sjálfstæðri starfsemi. Félagið hefur fengið undanþágur fyrir því, en ávallt tímabundnar, og hefur sá tími verið lengst 2 ár í senn, en nú síðast eitt ár, og rennur það leyfi út um næstu áramót. Vestmanneyingar hafa jafnan sótt fast að mega reka félag þetta áfram, en það er elzta félag þessarar tegundar hér á landi, og hefur það um næstu áramót starfað í 87 ár. Fyrir Alþ. liggur nú fyrir áskorun frá Bátaábyrgðarfélagi Vestmannaeyja, eða stjórn þess, og frá eigendum og útgerðarmönnum 67 skipa í Vestmannaeyjum, og er hér um samhljóða áskorun að ræða, að Alþ. veiti félaginu starfsleyfi áfram. En þrátt fyrir þetta eru og verða náin tengsl á milli þessa félags og annarra bátaábyrgðarfélaga í landinu, sem l. um vátryggingarfélög fyrir fiskiskip taka til, enda kaupir félagið allar endurtryggingar hjá Samábyrgðinni, og hefur - þessi sérstaða félagsins að engu valdið vandræðum fyrir heildarstarfsemina á þessu sviði. Sjútvn. hafði orðræður við forstjóra Samábyrgðarinnar, og var hann sammála n., að félagið fengi að halda áfram starfsemi sinni. Fátt eitt bar því í milli forstjórans og sjútvn. Þó varð nokkur skoðanamunur um það, hvort eða hver leið væri valin í veitingu þessarar undanþágu. Þetta kemur fram í bréfi, sem stjórn Samábyrgðarinnar sendi Bátaábyrgðarfélagi Vestmannaeyja, dags. 5. sept. s.l., en það er prentað í grg. með frv., en þar er lagt til, að félaginu verði gefnar svipaðar undanþágur, til 2–3 ára í senn, en slíkt hefur tíðkazt undanfarið. Hér ber því ekki í milli að félagið starfi áfram, heldur aðeins um leiðina. Hér virðist því bera að sama brunni, en Alþ. hefur alltaf vald til að grípa inn í, þótt starfsemi félagsins sé færð í fastari skorður, ef í ljós kæmi, að starfsemi félagsins kæmi í bága við heildarstarfsemi bátatrygginganna í landinu. - Ég hef svo ekkert frekar um þetta að segja af hálfu n., en hún leggur til, að frv. verði samþ.



Herra forseti. Ég stend hér upp til að þakka sjútvn. góða og skjóta afgreiðslu þessa máls, svo skjóta, að hægt verður að afgr. frv. fyrir áramót, eins og kom fram í ræðu hv. þm. Borgf. að nauðsynlegt væri.



Herra forseti. Fjhn. hefur flutt frv. þetta eftir beiðni frá hæstv. fjmrh. Í grg. hefur láðst að geta þess, að einstakir nm. hafa óbundnar hendur um afgreiðslu málsins, en frv. verður endurprentað og útbýtt í þessari hv. d. á morgun. Hæstv. fjmrh. hefur þótt leika nokkur vafi á því, hvort 3. kafli l. um dýrtíðarráðstafanir mundi halda gildi árið 1950, en það er vafalaust rétt, að hæstv. ríkisstj. taki allan vafa af um þetta. Það er og kunnugt hv. þm., að fyrir Alþ. liggur nú eitt frv. um breyt. á þeim kafla l., sem hér um ræðir. Fjhn. hefur sent fjármálaráðuneytinu frv. og væntir umsagnar þess um málið. Að lokum vil ég segja það, að ég tel það ekki neinum breyt. né vanda valda, þótt hér liggi fyrir frv. um breyt. á þessum kafla l., þótt öll tvímæli verði af því tekin, hvort l. gildi áfram, og n. mun taka til athugunar, hvort rétt sé að samþ. það eða ekki.



Herra forseti. Ég gerði ráð fyrir, að hæstv. ráðh. mundi gera grein fyrir þessu máli, en sá kafli, sem hér um ræðir, er úr dýrtíðarl., sem sett voru síðast liðið ár, en í þeim kafla er greint frá því, hvað gera skuli við útflutningsvörur sjávarútvegsins, og fjallar sá kafli einnig um tekjuöflun. Ég tel það réttan skilning, sem kemur fram í þessu frv., að það beri að taka til nýrrar meðferðar, hvort þessir skattar skuli standa áfram, því að þótt ekki sé tekið fram berum orðum, að þeir skuli falla úr gildi 31. des., þá gerir löggjöfin ráð fyrir, að þeir gildi það tímabil, og er þetta mjög greinilegt með kaflann um söluskattinn, enda þykist ég sjá það á því, að þetta frv. er komið fram, að einhver dráttur verði á því, að einhverjar ráðstafanir verði gerðar af þingsins hendi í dýrtíðarmálunum almennt, vegna bátaútvegsins og aðrar slíkar. Ríkisstj. hefur ekki haft þær till. tilbúnar, annars hefði hún lagt þar fram í einni keðju, eins og gert hefur verið. Er þá spurningin, hvort eðlilegt sé að framlengja þessa tekjuöflun, án þess að nokkuð sé um það vitað, hvað lagt verði til um ráðstafanir í þessu skyni að öðru leyti. Einu rökin, sem mæla með því, að þessi þáttur sé tekinn út úr, eru þau, að ef við verðum fyrir því óláni, að það dragist fram yfir áramót t.d. að gera nauðsynlegar ráðstafanir vegna útvegsins, þá er mjög slæmt, að úr gildi falli skattar eða tollar, sem verða svo, ef til vill, örlitlu síðar teknir upp aftur. En þetta eru líka einu rökin, sem ég sé frambærileg fyrir því að tala þennan kafla sérstaklega. Af þessum ástæðum mun ég fyrir mitt leyti - og ég hygg, að ég tali þar fyrir hönd Framsfl. - vera því fylgjandi, að þessi gjöld verði framlengd um stuttan tíma, t.d. til janúarloka, jafnvel þótt ekkert liggi fyrir um það, hvað gert verði í dýrtíðarmálunum að öðru, leyti. Það sýnist vera alveg nægilegt að framlengja þennan kafla til janúarloka, því að þá hljóta einhverjar nýjar ákvarðanir að hafa verið gerðar og heildarráðstafanir vegna útvegsins. Mér virðist, að með því að greiða á þennan hátt fyrir málinu, þá sé fyrirbyggt, að niður verði felldir um örstuttan tíma skattar, sem síðan verða, ef til vill, teknir upp aftur. Fyrir hinu eru hins vegar engin frambærileg rök að framlengja þessi gjöld um lengri tíma, án þess að skil séu gerð fyrir því, hvað gert verði í heild varðandi útvegsmálin og dýrtíðarmálin.



Herra forseti. Ég hef ekki miklu við það að bæta, sem hv. frsm. n. sagði um þetta frv. Það liggur alveg ljóst fyrir. En viðvíkjandi því, sem hv. 1. þm. S-M. sagði, skal ég taka fram hér nokkur atriði. Aðaltekjuliðurinn í þessum kafla frv. er, eins og menn vita, söluskatturinn, sem er áætlaður í fjárl. fyrir næsta ár 36 millj. kr. Fyrrv. ríkisstj. gerir ráð fyrir, að þessi skattur verði framlengdur, en mér skilst, að ástæðan til þess, að ekki var fyrr gengið í það að framlengja þennan kafla l., sé sú, að menn væru yfirleitt þeirrar skoðunar, að þess þyrfti ekki með, því að hæstv. ríkisstj. hefði að sjálfsögðu annars komið með till. um að framlengja þennan stóra tekjustofn, sem hún tekur upp í sitt fjárlfrv., þ.e.a.s. söluskattinn. Annar liður í þessum kafla er 32. gr., þar eru leyfisgjöld, sem skal innheimta á árinu 1949 með 100% álagi, sem að vísu er tímabundið. En þessa aukningu þarf beinlínis til þess að stand.a undir kostnaðinum við fjárhagsráð og stofnanir þess, þannig að það er hrein yfirsjón hjá fyrrv. stj. að hafa ekki þegar verið búin að framlengja þessa tekjuauka, sem var alveg sjálfsagt og hlýtur að koma inn í fjárlfrv. Þetta kemur núna vegna þess, að menn héldu yfirleitt, að skattarnir væru ekki tímabundnir, en það hefur komið fram nú síðar mjög ákveðið álit frá ýmsum lögfræðingum, að það muni ekki geta staðizt, þegar öll l. séu tekin til athugunar í heild, og þess vegna þótti ríkisstj. rétt, að tekið væri fyrir allan vafa um þetta. Þá er eftir 30. gr., gjöld fyrir innflutningsleyfi. Fyrir þessum gjöldum er ekki gert ráð í fjárlfrv., en þar sem ekki enn þá er vafalaust, hvort gengið verður frá nokkrum ráðstöfunum vegna dýrtíðarinnar og til styrktar atvinnuvegunum, þá þykir sjálfsagt að láta þessa tekjustofna ekki falla niður, meðan ekki er vitað, hvort á þeim þarf að halda í þessu skyni. Og það er, eins og hv. 1. þm: S-M. tók fram, mjög óheppilegt að láta tekjustofna eða tolla falla niður í stuttan tíma eftir árslok, ef þeir á annað borð eru teknir upp síðar á árinu. Mér finnst alveg ástæðulaust að binda þessa framlengingu við janúarlok. Í fyrsta lagi þýðir það ekki með söluskattinn eða þær tekjur, sem fjárhagsráð hefur til að standa undir sínum rekstri. Það er sýnilegt, að þeir tekjustofnar verða að gilda allt árið, svo að það er aðeins tvíverknaður að hugsa sér að framlengja þann kafla til janúarloka. Hins vegar hefur Alþ. í hendi sér að nema úr gildi, hvenær sem er, tekjuöflun samkvæmt 30. gr., ef það kærir sig um.



Herra forseti. Það er rétt, eins og kom fram í umr., að ýmsir menn munu hafa gengið út frá því, að l., sérstaklega í III. kafla hvað tekjurnar snertir, mundu gilda áfram almennt. Þegar maður fer hins vegar að athuga þau, virðist greinilegt, að löggjafinn hefur hugsað sér þetta bundið við einstök ár. Í 24. gr. er t.d. talað sérstaklega um 1949 og ákveðna dagsetningu á því ári, en ekkert talað um árið á eftir eða á hverju ári skuli gera þetta. Eins er þetta í 29. gr., þar sem er ákvæði um, að tolltekjur á árinu 1949 renni í dýrtíðarsjóð, en þetta tekur ekki til fleiri ára. Samt er þessi kafli einvörðungu um dýrtíðarsjóð. Í 32. gr. er eingöngu talað um árið 1949. Ég held þess vegna, að þegar farið er að athuga þetta nánar, hljóti maður að líta svo á, að skilningur þeirra lögfræðinga sé réttur, sem telja, að kaflinn framlengist ekki af sjálfu sér og sé bundinn við árið 1949. Enda er þetta í samræmi við öll tekjuöflunarl., sem lögð eru fyrir þingið. Í hvert einasta skipti er sagt: Þessi skattur á bara að gilda fyrir næsta ár, það er engin hætta á, að hann verði framlengdur. Venjulega hefur sú hugsun verið ríkjandi og sérstaklega hjá þeim, sem fyrir tollunum og álögunum hafa mælt, en samt hefur það varla komið fyrir um nokkurn skatt, sem ég man eftir, nema einn einasta, að þeir hafi ekki verið framlengdir. Ég held þess vegna, að við umr. um þetta frv. verði n. að taka afstöðu frá því sjónarmiði, hvort menn séu með því að framlengja einmitt þessa skatta og þessar álögur áfram eða hvort menn eru á móti því, en ekki frá hinu sjónarmiðinu, hvort menn eru að skera úr juridisku vafaatriði um gildi þessa kafla l. Þegar þessi III. kafli dýrtíðarl. var samþ., voru sósíalistar á móti honum, og ég mun fyrir mitt leyti vera á móti honum nú. Ég álít þess vegna, að úr því að málið er komið inn á þingið á þennan hátt, þá sé gefið tilefni til að ræða einstök atriði í sambandi við þennan kafla dýrtíðarl. Það liggja nú þegar fyrir brtt., og er ekki nema eðlilegt, að þær fái afgreiðslu. Ég mun ekki ræða þetta við 1. umr., heldur 2. umr. þessa máls. Ég get nú satt að segja ekki séð, að það sé almennt nein ógæfa, þó að skattar kynnu að falla niður eða tollar, eins og hv. 1. þm. S-M. var að minnast á hér áðan, og mig minnir nú, að einmitt sá flokkur, sem fer með ríkisstjórn í landinu nú, hafi sérstaklega lofað að lækka skatta og tolla. Hver veit nema þessi kafli yrði betri eða réttlátari, þegar farið væri að leggja á tollana á nýja árinu, heldur en hann varð, þegar þessir skattar voru lagðir á? Síðan þetta þing kom saman, hef ég ekki heyrt neitt annað frá þessum nýkjörnu þm. en að afnema beri þessa skatta, sem lagðir eru á í III. kafla. Ég held því, að þetta verði hv. þm. kærkomið tækifæri til að létta ofurlítið álögunum af þjóðinni og þeim beri að fagna því, þó að tilefnið kunni að vera juridiskur misskilningur í sambandi við l. Við 2. umr. málsins verður hins vegar tækifæri til þess að koma nánar inn á þau atriði.



Herra forseti. Ég vil fyrst taka það fram, vegna tilefnis, sem hæstv. fjmrh. gaf til þess, að ég hef ætíð verið þeirrar skoðunar, að það þyrfti að framlengja tekjustofna í löggjöf, og ég sé líka, að núverandi atvmrh., fyrrv. fjmrh., hefur veríð á sömu skoðun, því að í grg. fjárlfrv. stendur; með leyfi hæstv. forseta, í athugasemd við 2. gr.: „Í athugasemd við 19. gr. er gerð grein fyrir mikilli lækkun á framlögum til dýrtíðarráðstafana. Í samræmi við það er ekki gert ráð fyrir, að framlengdir verði tekjustofnar samkv. dýrtíðarl., nema söluskatturinn, sem óhjákvæmilegt er að halda óbreyttum næsta ár, til þess að hægt verði að afgreiða greiðsluhallalaus fjárlög.“ Það er augljóst, að menn hafa álitið, að framlengingar væri þörf, enda er enginn ágreiningur um það. Ég vil svo aðeins segja það, að gefnu tilefni frá hæstv. fjmrh., að það hafi verið yfirsjón hjá fyrrv. fjmrh. að leggja ekki fram frv. um framlengingu söluskattsins með fjárlfrv., að mér finnst hæpið að gera mikið úr því, þegar þess er gætt, að stjórnarskipti voru fyrir dyrum, þegar núv. atvmrh. lagði sitt fjárlfrv. fram Ég tel því ekki ástæðu til að ámæla honum fyrir það, þó að ekki væri lagt fram slíkt framlengingarfrv., þar sem eðlilegt var, að það biði þá eftir mati þess, sem við tæki. Varðandi það, hve lengi framlengingin skuli standa, sagði hæstv. fjmrh., að h.ann sæi ekki ástæðu til annars en að framlengja kaflann fyrir allt árið. En ég sé ekki ástæðu til að framlengja þetta lengur en t.d. til mánaðamóta jan.-febrúar. Það verður að taka þetta mál fastari tökum fyrir þann tíma. Þetta er aðeins liður úr stærra máli, og mér virðist því ekki ástæða til, að framlenging þessi nái lengra fram í tímann, þar sem verður að taka þetta í sambandi við dýrtíðarráðstafanir vegna atvinnuveganna. Ég tel, að með því að framlengja l. þennan tíma sé öruggt, að enginn skattur falli niður, sem menn eru, sammála um, að eigi að standa áfram.



Herra forseti. Mér finnst skylt, að ég skýri hér fyrir hæstv. Alþ. þær ástæður, sem gerðu það að verkum, að ég lagði það til, að söluskatturinn héldist áfram í fjárlfrv., án þess að lagt væri fram sérstakt frv. til framlengingar honum. Ef það var eingöngu vegna þess, að sú skoðun var ríkjandi í fjmrn., hjá þeim lögfræðingum, sem ég hafði samráð við um þetta efni, að dýrtíðarl. framlengdust „automatiskt“, ef svo má segja, þ.e. frá þessu ári til næsta árs, að undanskildu því ákvæði, að breyta yrði til orðalagi eða dagsetningu, svo greinilegt sé, að þau eigi við það ár, sem um ræðir. Vegna þessa taldi ég ekki nauðsynlegt að svo komnu máli að leggja fram sérstakt frv. til framlengingar söluskattinum né öðrum sköttum, þar sem ég var þeirrar skoðunar, að ábyrgðarmálið sjálft yrði að taka til gagngerrar breytingar og sennilega skipulagsbreytingar, þegar Alþingi kæmi saman. En aftur á móti taldi ég alls ekki fært að gera ekki ráð fyrir, að fé yrði fyrir hendi til niðurgreiðslu á dýrtíðinni, sem svo er kallað. Eins og hv. þm. mega sjá, er í frv. gerð áætlun um söluskattinn út af fyrir sig, 36 millj. kr. Í 19. gr. er talinn útgjaldaliður til dýrtíðarráðstafana, sem er áætlaður 33,5 millj. kr., og var þar átt við niðurgreiðslur afurða og varnings til neytenda. Nú tók ég eftir því í ræðu hv. 1. þm. S-M., að hann talaði um, að ekki væri nema ein ástæða til fyrir því, að rétt væri að framlengja þennan III. kafla í heild, en hún væri sú, að hann væri til reiðu, ef horfið yrði að því ráði að taka upp ábyrgðargreiðslu á fiski. Það er nú allt þeirra góðu lögfræðinga, sem hér um hafa fjallað síðustu vikur, að framlengja þurfi með lögum þessa skattstofna, ef þeir eigi að vera í gildi áfram, - sem ekki var ríkjandi álit, þegar ég samdi frv., en ég fellst á, að sé um einhvern vafa að ræða í þessum efnum, þá sé rétt að Alþ. segi ákveðið til um það, en fyrst svo er, þá er á það bendandi, að hér er hvað söluskattinn áhrærir svo að segja hliðstæð upphæð, það, sem er í fjárl., er áætlað, að renni til niðurgreiðslu innanlands. Ég tel þess vegna, að fyrsta og veigamesta ástæðan til að framlengja þennan tekjustofn sé sú, að hafa alltaf fé til reiðu til þess að halda áfram niðurgreiðslum innanlands. Ef það er ekki skoðun hv. 1. þm. S-M., þá hlýtur hann að hafa fyrir augum annað tveggja, að niðurgreiðslurnar falli með öllu niður og viðnámi gegn dýrtíðinni, sem hefur verið framkvæmt með því móti, verði þá hætt, eða þá að hann hefur einhvern annan tekjustofn í huga framvegis fyrir ríkissjóð til þess að mæta ýmsum útgjöldum. Þar getur ekki verið nema um tvennt að ræða. Um tekjustofna samkvæmt dýrtíðarl. annars er það að segja, að þegar á síðasta ári fulltrúar úr fjárhagsráði og fulltrúar frá tollyfirvöldunum og fleiri sátu á rökstólum og lögðu fram fyrir ríkisstj. þessa tekjuliði og till. um tekjur og áætlanir samkv. því, þá hafa þeir sjálfsagt haft í huga miklu meiri innflutning á ýmsum þeim vörum, sem áttu að verða undirstaða fyrir þessari tekjuöflun, heldur en raun varð á. Og minnist ég þess sérstaklega, að hv. þm. V-Húnv. var þar einn af helztu ráðgjöfum ríkisstj. í þessu máli, og er hann víst ekki í hópi þeirra manna, sem vilja láta telja sig óvarkára eða skeytingarlausa um fjármál ríkisins, eins og nú er látið af hans flokki hljóma í okkar garð. Sannleikurinn er sá, að reynslan hefur sýnt, að þessir tekjustofnar, sem stj. hefur byggt vonir sínar á, hafa stórlega brugðizt, og fullyrðingar, sem hafa verið hafðar á frammi um aukinn innflutning á neyzluvörum, sem mundu gefa ríkissjóði tekjur til að standa undir fiskábyrgðinni og öðrum niðurgreiðslum, hafa reynzt mjög út í loftið. Þess vegna er hér um að ræða meginpartinn, söluskattinn, og honum er sérstaklega ætlað að standa undir niðurgreiðslu innlendu afurðanna eða varnings og afurða á innlendum markaði. Það mun síðar koma í ljós, hversu mikið, og verður skýrar frá því sagt, hversu mjög sá grundvöllur er ótraustur, sem lagður er fyrir dýrtíðartekjuöflun í einstökum atriðum. Ég ræði það ekki frekar að sinni. Ég hefði að sjálfsögðu, ef það hefði verið talið vafalaust, þegar fjárlfrv. var samið, lagt fram frv. til framlengingar á söluskattinum og eins um tekjur samkv. 32. gr. sér, en ég vísa til þess, sem ég sagði áðan, að á þeim tíma var það ekki talið vafaatriði, að þessir tekjustofnar héldust í gildi, og hreyfði ég þess vegna ekki neinum aðgerðum í því efni að flytja þau frv., sem hér um ræðir. Það er augljóst mál, að söluskatturinn er meginuppistaðan, a.m.k. 3/4 eða þeirra tekna, sem um ræðir, og í fjárlfrv. er svo að segja tilsvarandi upphæð áætluð til að halda niðri verðbólgunni innanlands með þessum tekjum, og er þá augljóst, að eigi þær ekki að haldast áfram, þá verður annaðhvort að fella niður þennan útgjaldalið eða þá að koma með nýjar tekjur í staðinn. Á þetta vildi ég benda, því að það virðist hafa farið fram hjá hv. 1. þm. S-M., þegar hann hélt því fram, að ekki væri nema ein ástæða til að framlengja þessa tekjuöflun, en hún var sú, að ef horfið yrði að greiðslum uppbóta á sjávarafurðir í janúarmánuði, þá þyrftu þessar tekjur að haldast. En ég segi það, að meginhlutann af þessum tekjum þarf ríkissjóður að fá hvort sem er, ef hann á að halda þeirri stefnu, sem haldið er við í fjárlfrv., sem fyrir liggur, sem sé þeirri, að halda áfram að berjast á móti hækkun á verðlagi á innlendum markaði, til þess að halda niðri dýrtíðinni, berjast á móti því með þeim aðferðum, sem beitt hefur verið hingað til og við beittum, hv. 1. þm. S-M. og ég, meðan við vorum í fyrrv. ríkisstjórn.



Herra forseti. Ég mun aðeins segja nokkur orð á þessu stigi málsins. Ég skal fyrst og fremst geta þess, að ég var þeirrar skoðunar, þegar dýrtíðarl. voru afgr. í lok síðasta árs, að tekjukaflinn gilti aðeins fyrir árið, sem nú er að enda. Og það held ég, að hafi verið tilætlun ríkisstj., þegar hún samdi þetta frv. og hafði sína lögfræðilegu ráðunauta með í því starfi. En eins og hins vegar högum var háttað, þegar Alþ. kom saman, sá ég fyrir mitt leyti sem stjórnarformaður enga ástæðu til þess, þegar stj. hafði beiðzt lausnar, að gera till. um það við fjmrn., að framlengt yrði meira eða minna af dýrtíðarl. Hitt er mér alveg ljóst, að það má ekki ske um þessi áramót, að allar þær tekjur til ríkissjóðs falli niður, sem innheimtar eru eftir 3. kafla dýrtíðarl., hvað sem gert verður í dýrtíðar- og fjárhagsmálum yfirleitt, en um það má deila, hvort sumar af þessum fjáröflunarleiðum séu heppilegar eða hvort þær hafi gefið þann árangur, sem ætlað var í upphafi. Eins og hv. frsm. fjhn., hv. þm. V-Ísf., gat um í upphafi, liggur þegar fyrir þessari d. frv. um að afnema eða breyta f-lið 30. gr., sem er um gjald af innflutningi rafmagnstækja til heimilisnotkunar, og vörubílstjórar hafa leitað til þingfl. og kvartað undan vissum álögum í sambandi við vörubifreiðar. Álít ég koma til athugunar, annaðhvort nú, þegar þetta frv. er afgr., eða eftir lok þessa árs, að breyta l., ef þau verða óbreytt hvað snertir þessa liði, einkum ef það kemur í ljós, að þau gefi miklu minni tekjur, en áætlað var, og skildist mér á hæstv. atvmrh., sem var fjmrh., að svo hafi verið um suma þessa liði. En ég álit ábyrgðarlaust að vera á móti því á þessu stigi, þegar komið er að áramótum, að heimilt sé áfram að innheimta meginhluta þessara tekjustofna, hvað sem síðar verður gert, og ég tel óhjákvæmilegt að framlengja í heild höfuðatriði 3. kafla dýrtíðarl., sem afgr. voru í lok s.l. árs. Ég tel því sjálfsagt, að frv. verði í einhverri mynd samþ., annaðhvort að öllu leyti eða með vissum breyt., sem geti komið til athugunar nú eða upp úr nýári með sérstakri löggjöf þá.



Það eru aðeins fáein orð út af því, að hæstv. atvmrh. talaði um, að eitthvað hefði farið fram hjá mér í þessum efnum, og þá helzt það, að það væri hægt að hólfa þetta þannig niður, að söluskatturinn hefði verið ætlaður til þess að standa undir niðurborgunum innan lands og kæmi fiskábyrgðinni ekkert við, og þess vegna væri hægt að taka þetta svona út úr. Í þessu sambandi vil ég ekki viðurkenna, að neitt hafi farið framhjá mér. En ríkisstj. hefur staðið þannig að þessu máli, að ekki er hægt við þessar umr. að skoða það allt í heild, af því ekki eru till. um neitt annað, en þennan eina þátt. Ég vil einnig benda á það í þessu sambandi, að dýrtíðarsjóði eru með dýrtíðarlöggjöfinni ætlaðar 36 millj. kr. í söluskatt, 22 millj. kr. af tolltekjum ríkissjóðs og 15 millj. í öðrum gjöldum, eða samtals 70–80 millj. kr., sem þessum sjóði er ætlað. Af þessu sjáum við, að málið er ekki einfalt, það er aðeins þáttur úr miklu stærra máli, og ég get ekki fallizt á, að það sé eðlilegt að slíta það úr samhengi eins og hér er gert. Ég sé hins vegar annmarka á því að láta þetta falla niður um stundarsakir, en það mun yfirlýst, að þetta sé framlenging um stundarsakir, meðan verið er að fjalla um þetta í heild, og sést þá, hvað af því verður látið gilda áfram og hvað ekki. Með þessu er ég ekki að spá neinu um það, að hægt sé að afnema söluskattinn, ég læt það liggja milli hluta. Það verður að skoða það mál í einni heild, því að það er ekki hægt að framlengja um lengri tíma þessi gjöld án þess að málið sé tekið upp í heild, enda engin ástæða til þess, þegar þingið situr allan janúarmánuð og getur þá haft í hendi sér, hvernig þessu verður háttað framvegis.



Ég vil aðeins taka það fram, að ég var ekki að halda því fram að söluskatturinn upphaflega hafi verið sérstaklega ætlaður til þess að standa við dýrtíðargreiðslur innanlands, en ég hendi hv. 1. þm. S-M. á þá einföldu staðreynd, að í fjárlfrv:, sem ég lagði fram, er gert ráð fyrir 331/2 millj. kr. til niðurgreiðslu á þessum vörum hér innanlands, til þess að halda niðri verðlagi, og lítið eitt hærri upphæð sett tekjumegin, sem kallað er söluskattur. Mín meining var, að söluskatturinn héldist, og virtist ekki mundu af því veita, ef halda ætti áfram að verja fé til niðurgreiðslu innanlands, og ég held, að hvorki hv. 1. þm. S-M. né ég komist hjá því að drag.a af þessu þá ályktun, að ef á að halda þessum útgjaldalið, þá verði annað tveggja söluskatturinn eða þá nýr tekjuliður að koma tekjumegin til þess að standast þau útgjöld.