Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þar sem frsm. þessa máls er ekki viðstaddur, vil ég taka að mér að segja fáein orð um þetta mál fyrir hans hönd. Þetta er sams konar frv. og samþykkt var á síðastliðnu Alþingi, og var fjhn. sammála um að leggja til, að frv. yrði samþ. óbreytt.

Frsm. (Þorsteinn Þorsteinsson) : Herra forseti. Þetta frv. lá fyrir fjhn. d., og urðu allir viðstaddir nm. sammála um að mæla með því, að frv. yrði samþ. óbreytt. Hv. 1. þm. Eyf. var ekki mættur á fundi, þegar málið var tekið fyrir, og flytur hann brtt. á þskj. 188. En þar sem þessar brtt. hafa ekki verið ræddar í n., vildi ég mælast til, að hv. þm. tæki þær aftur til 3. umr.



Herra forseti. Eins og frsm. meiri hl. gat um, var ég ekki viðstaddur þegar fjhn. afgr. þetta mál, en til þess var sú ástæða, að mér var ekki boðaður fundur n., en til þess mun þó hafa verið gerð tilraun, sem ekki bar árangur, af því að síminn í herbergi mínu var bilaður. Takast hefði þó mátt að boða mér fundinn, ef skelegglega hefði verið fram gengið, t. d. með því að senda til mín þingsvein. Ég get þessa vegna þess, að það er ekki venja mín að mæta ekki á þeim fundum, sem ég er boðaður á. Ég er sammála meðnm. mínum um það, að framlengja þurfi þessi lög. Ríkissjóði mun ekki af veita. En í sambandi við þetta vil ég hreyfa atriði, sem ég hef hreyft á undanförnum þingum, þess efnis, hvort ekki sé réttari aðferð að ákveða þessar tekjur um óákveðinn tíma. Ef hagur ríkissjóðs batnar, þá má fella þetta niður. - Varðandi aðalefni frv. hef ég ekkert að athuga, en hef leyft mér að flytja tvær brtt. Hin fyrri er við 1. gr., þannig að við bætist „Veltuskatt álagðan 1945 skal draga frá hreinum tekjum áður en tekjuskattur og tekjuskattsviðauki er á þær lagður árið 1946“. - Ég hef borið þetta fram af ýmsum ástæðum. Í fyrsta lagi af því, að ég tel veltuskattinn einn hinn ranglátasta skatt, sem á hefur verið lagður, og enn fremur er hægt að hugsa sér það, að allar nettótekjur fyrirtækis fari til að greiða veltuskatt, en samt á svo fyrirtækið að fara að greiða skatt af þessum tekjum. Þetta tel ég alls kostar óhæfilegt, þegar og þess er gætt, að veltuskatturinn er ekki lagður á eftir gjaldþoli, heldur eftir veltu. Mér hefur ekki unnizt tími til að athuga áhrif þessarar brtt., ef samþ. yrði, á tekjur ríkissjóðs, enda mundi það ekki koma fram fyrr en á næsta ári. Hv. frsm. fór fram á, að ég tæki þessar till. aftur til 3. umr. Ég held nú satt að segja, að hér sé um svo einfalt mál að ræða, að hv. þdm. gætu nú þegar tekið afstöðu til þess. Hitt er eðlilegt, að frsm. getur ekki sagt um álit hv. fjhn. í þessu máli. Ég get auðvitað ekki verið með neina stífni í þessu og mun taka þetta aftur til 3. umr., ef fleiri óska þess. Vildi ég skjóta því til hæstv. fjmrh., hvort hann óskaði þess. Mundi ég þá draga brtt. til baka, ef hann vill athuga þær nánar, en ef hann hins vegar hefur þegar tekið sína ákvörðun í þessu máli, þá er það tilgangslaust. Ég legg þetta því undir hans dóm.

Fjmrh. (Pétur Magnússon) : Herra forseti. Hv. 1. þm. Eyf. vakti athygli á því, að betra gæti verið að hafa þessi l. ótímabundin. Ég get fallizt á þetta. En hvað þessu frv. viðkemur hef ég litið á það sem stundarfyrirbrigði. Ég hef ekki gert ráð fyrir, að tekjuskattsviðaukin.n verði framkvæmdur nema til þess að greiða niður landbúnaðarvörur. Annars er víst ekki mikill ágreiningur um það, að tekjuskatturinn er nú svo hár, að ekki kemur til greina hækkun á honum. Ég held að minnsta kosti, að að svo stöddu sé því ekki ástæða til að samþ. þessa brtt. á þskj. 188. Þetta mál var svo þrautrætt á síðasta þingi í sambandi við veltuskattinn, og kom þá vel í ljós vilji hv. d. í þessu máli, og vart hefur hann breytzt svo frá þeim tíma. Hv. þm. er vel kunnugt, að skatturinn er ekki frádráttarhæfur fyrir 1946. Og það væri ósamræmi við veltuskattslögin, ef þetta yrði samþ. Á síðasta þingi voru flestir því sammála, að veltuskatturinn væri ekki frádráttarhæfur, því að hann væri lagður á þá, sem mest græddu í ófriðnum, og sú krafa kom ekki síður frá flokksmönnum þessa hv. þm. En ef nú yrði gripið til þess að gera hann frádráttarhæfan, orkaði það tvímælis, hvort það yrði ekki ágóði fyrir þau sömu fyrirtæki, sem veltuskattinn borguðu. Ég sé því ekki ástæðu til, að þessi till. fari lengra, nema hv. þdm. hafi skipt um skoðun frá síðasta þingi.



Eftir þetta svar hæstv. fjmrh. sé ég ekki ástæðu til að taka þessa brtt. aftur til 3. umr. Ég geri ráð fyrir, að forlög hennar verði þau sömu hvort sem er. Ég mun ekki lengja mál mitt, en vil aðeins taka fram, að hæstv. ráðh. sagði, að lög þessi væru aðeins stundarfyrirbrigði og væru fyrst og fremst afleiðing af niðurgreiðslum á landbúnaðarvörum. Þetta er hægt að segja, en ég býst þó við, að þarfir ríkissjóðs verði nægar, þó að hætt verði að greiða niður landbúnaðarafurðir. Til dæmis þegar hin víðtæka tryggingalöggjöf, sem nú er í undirbúningi, kemur til framkvæmda, má gera ráð fyrir, að það kosti ríkissjóð ekki minna en uppbæturnar á landbúnaðarafurðum nú. Ég hef því þann grun, að þessi l. séu ekkert stundarfyrirbrigði. Hæstv. ráðh. áleit þessa brtt. óviðeigandi vegna þess, að veltuskattsl. giltu aðeins 1945. En einmitt þess vegna tel ég fremur viðeigandi en óviðeigandi, að þessi till. komi fram, þegar innheimta á beinlínis skatt af veltuskattinum á árinu 1946. Hæstv. ráðh. sagði, að meiri hl. hefði verið fyrir veltuskattsl. og þess vegna óviðeigandi og þýðingarlaust að bera fram þessa tillögu. En mér finnst engin sönnun fyrir því, að þm. hafi ekki skipt um skoðun, þar sem þá var um að ræða lög aðeins fyrir árið 1945, en nú er um að ræða 1946 og lög fyrir það ár. Ég mun ekki deila hér um veltuskattsl., en ég tel mjög hæpið að telja hann stríðsgróðaskatt, því að í sumum tilfellum geta verið stríðsgróðamenn, sem engan slíkan skatt greiða, og mótstætt. Um till. verða að ganga atkv., og sé ég ekki ástæðu til að orðlengja þetta meira. Ég óska eftir nafnakalli um till. á þskj. 188.

Frsm. meiri hl. (Haraldur Guðmundsson) : Efni þessa frv. er í raun og veru þrennt. Í fyrsta lagi er samkv. fyrri málsgr. 1. gr. ætlazt til, að ríkissjóði verði heimilað að halda niðri verðlagi með niðurgreiðslum. Í öðru lagi, ef vara er seld með tvenns konar verði vegna niðurgreiðslu nokkurs hluta vörunnar, skal reikna með lægra verðinu í vísitölu. Í þriðja lagi er svo ætlazt til, að verðlag á kartöflum og kjöti, sem til fellur fyrir uppskerutíma og sláturtíð, skuli ekki tekið með í vísitöluútreikning. Brtt. á þskj. 167 er meira formsbreyt. en efnisbreyt., eins og almennt er litið á lögin, og þar sem vitað er, að heimildin til niðurgreiðslu úr ríkissjóði er háð takmörkuðum tíma. Varðandi það, að reikna skuli með lægra verði í vísitölu, ef um tvö verð er að ræða á vöru vegna niðurgreiðslu, þá leggur n. til, að þetta verði bundið því skilyrði, að bætt verði 25% við það vörumagn, sem reiknað er með í vísitölunni. Ef í slíkum tilfellum væri reiknað með öllu magni vörunnar, líka því, sem ekki er greitt niður, yrði vísitalan brjáluð. En sé allt það magn, sem reiknað er með í vísitölu, greitt niður, ætti slíkt ekki að koma til. En þó þykir n. rétt að hækka þetta neyzlumagn frá 1939 í samræmi við laun opinberra starfsmanna eða um 25%. Ég hygg, að með þessum breyt. verði ekki hægt að halda því fram, að vísitalan sé röng eða neytendum í óhag. Annað atriðið, að árstíðaverðsveifla skuli ekki hafa áhrif á vísitölu, hefur n. athugað og fallizt á, að ákvæði brbl. verði haldið í þessu. efni, þó með tveimur skilyrðum. Í fyrsta lagi, að tímabilið verði ákveðið í l. frá 1. ágúst til 20. september, og í öðru lagi, að jafnan sé nægilegt magn af vörum með því verði, sem reiknað er í vísitölu. Það má segja með rétti, að sé nóg til af vöru með lágu verði, sé það óhóf að kaupa vöru sömu tegundar með háu verði, og á þetta hefur n. fallizt, ef nóg vara er til með þessu lága verði. Ríkisstj. ætti ekki að vera sett í nein vandræði með þessu ákvæði. Segja má, að ekki sé öllum reglum fylgt með vísitöluútreikning með því að taka upp þessi ákvæði. En hér er um svo tiltölulega litla breyt. að ræða, því að verðlagsbreyt. 2.–28. ágúst hefur ekki áhrif á vísitölu eftir núgildandi reglum, og hér er því aðeins um 20 daga viðbót að ræða. Ég játa, að eðlilegt væri að taka þessa verðbreyt. með, en það mundi kosta mikið erfiði að fá þann útreikning réttan, en hann er hins vegar smávægilegur og þessvegna var afráðið, að honum skyldi sleppt. Ég hef hér mælt fyrir meiri hl. fjhn. Ed., en minni hl., hv. þm. Eyf., var ekki viðstaddur þennan fund, hafði af mistökum ekki fengið fundarboðið, en ekki það, að við hinir vildum hann ekki. Þessi hv. þm. hefur ekki getað fallizt á till., skilst mér, þó að það sé ekki vegna till., heldur vegna þess, að hann vill gera aðrar ráðstafanir, þ. e. að lækka dýrtíðina. Hv. þm. hefur drepið á þá hugsun í þessu sambandi, sem fram kemur á þskj. 187. Uppástunga hans var ekki rædd í n. og ekki heldur lögð fram í tillöguformi, svo að um hana yrðu greidd atkv., en ég get sagt sem mína skoðun, að mér finnst ekki líklegt, að vænta megi mikils árangurs af því, eins og sakir standa, þó að þessi till. yrði samþ. ein út af fyrir sig. Hins vegar vil ég engan veginn með því segja, að ég ekki álíti ástæðu til þess, að n., fjhn. Ed., ein eða í samráði við n. í Nd., ræði þessi mál nokkru nánar til þess að athuga og reyna að skapa sér skoðun um, hvort líklegt væri, að hægt væri að ná samkomulagi um einhverjar aðgerðir, sem miðuðu í þessa átt. Ég vildi því beina því til hv. þm., hvort hann vildi taka þessa till. aftur, t. d. til 3. umr. En þegar ég segi þetta, sem ég hef látið í ljós um till. sjálfa út af fyrir sig, þá er ég jafnframt viðbúinn að ræða aðrar aðferðir í sambandi við hana til að ná því markmiði, sem ég hygg, að hv. þm. vilji stefna að. Ég hef svo ekki meira um þetta að segja. Meiri hl. leggur til, að frv. verði samþ. með þeirri breyt., sem till. er um á þskj. 167. Um till. hv. þm. mun ég ekki greiða atkv., heldur láta afskiptalaust, hvernig hún er afgr., því að hún leysir ekki málið.

Forseti (StgrA) : Hæstv. fjmrh. hefur orðið að hverfa af fundi og óskar, að umr. um málið sé frestað. Mun ég verða við þeim tilmælum.



Herra forseti. Hv. 1. flm. þessa frv., 9. landsk., hefur ekki getað mætt hér á nokkrum fundum vegna annarra starfa, en ég sé ekki ástæðu til að draga lengur að taka þetta mál fyrir, svo að það geti komizt til n. Mun ég með örfáum orðum gera grein fyrir efni frv. Eins og tekið er fram í grg., er frv. flutt eftir óskum stjórnar Alþýðusambands Íslands. Efni frv. er í stuttu máli það annars vegar, að hlutarsjómenn njóti sömu kjara um orlof og aðrir vinnandi menn, og hins vegar, að kröfur á hendur vinnuveitendum um greiðslu orlofsfjár falli úr gildi fyrir fyrning eftir sömu reglum og gilda um vinnulaun. 1. gr. frv. fjallar um, að b-liður 1. gr. l. falli niður, en sá liður hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta. Greinin fjallar fyrst um, til hverra l. nál, en svo er talið upp í tveimur liðum, a og b. hverjar undantekningar séu frá þessari almennu löggjöf. B-liðurinn hljóðar svo: „Starfsmenn fiskiskipa, sem ráðnir eru eftir reglum um hrein hlutaskipti og hlutarmaður tekur þátt í útgerðarkostnaði að meira eða minna leyti. Þó skal, ef hlutarmaður óskar þess, greiða honum orlofsfé, þannig að helmingur þess sé tekinn af kaupi hans sjálfs, en hinn helminginn greiði útgerðarmaður.“ Þ. e. a. s., sá réttur, sem hlutarsjómenn hafa haft til greiðslu orlofsfjár, er þannig, að þeir fá greiddan aðeins helming þess, sem verkamenn í landi og aðrir launþegar, sem l. ná til, fá, en helminginn verða þeir að greiða sjálfir. Undanfarin ár hafa kjör þessara hlutarsjómanna verið allmikið rædd, en þau hafa hin síðustu ár verið allmiklu lakari en verkamanna í landi og annarra sambærilegra launþega, og þess vegna er því fráleitara, að þau hlunnindi, sem þessi l. eiga að veita mönnum, nái ekki einnig til þeirra jafnt og annarra, enda hefur komið fram, eins og fram er tekið í bréfi stj. Alþýðusambandsins, mikil óánægja hjá hlutarsjómönnum yfir því misrétti, sem þeir telja sig beitta, og ég verð að óreyndu að álíta, að Alþingi muni viðurkenna, að þessir menn verði að ástæðulausu hart úti hvað þetta snertir, og verði þess vegna fúst til að fella niður þetta ákvæði, sem mundi þýða það, að hlutarsjómenn kæmu undir þá almennu reglu, sem mörkuð er í upphafi 1. gr. orlofsl. 2. gr. frv. fjallar um, að 15. gr. l. verði orðuð um, þannig að orlofsfé fyrnist á sama hátt og vinnulaun. Nú hefur reynslan sýnt, að í ýmsum tilfellum hafa menn tapað rétti sínum til greiðslu orlofsfjár, vegna þess að verkamenn eru yfirleitt ekki fljótir til að grípa til að höfða mál út af því, sem kannske er talið smávægilegur ágreiningur við atvinnurekendur eða þá aðila, sem hlut eiga að máli í hvert sinn, og dregst þess vegna úr hömlu að höfða mál á tilteknum tíma, af því að menn gera sér fram á síðustu stund von um að fá féð greitt, og í ýmsum tilfellum munu menn ekki hafa gert sér grein fyrir, að fyrningarfresturinn er ekki sá sami og um vinnulaun, en það virðist eðlilegast, að svo væri. Ég geri ekki ráð fyrir, að þingið geti haft neitt á móti því, að þessu ákvæði verði breytt. Ég sé ekki, að nokkur ástæða sé til, að það ætti að gera framkvæmd l. torveldari, þó að þessu sé breytt, en hins vegar miklu eðlilegra að samræma það við önnur mjög hliðstæð ákvæði um fyrningu vinnulauna, sem væri til hagræðis þeim, sem þessa réttar njóta, og er sjálfsagt að gera allt, sem sanngjarnt er, til þess að menn verði ekki sviptir þeim rétti, heldur hafi sem bezta aðstöðu til að fá honum fullnægt á hverjum tíma. Ég held, að ekki sé ástæða til að fjölyrða sérstaklega um þetta. Ég geri ráð fyrir, að hv. dm. eigi auðvelt að gera sér grein fyrir, um hvað er hér að ræða. Það eru aðeins þessi tvö atriði, annars vegar að hlutarsjómenn hafi sama rétt til orlofsgreiðslu og verkamenn í landi og hins vegar að ákvæðin um fyrningu orlofsfjár séu samræmd við fyrningu vinnulauna. Ég leyfi mér að óska, að frv. verði vísað til 2. umr. að þessari umr. lokinni og til allshn.



Herra forseti. Ég er ekki alveg viss um, hvort hv. flm. hafa gert sér grein fyrir því annars vegar, hvort þessi breyt., ef að l. verður, muni ná þeim tilgangi, sem þeir ætlast til yfirleitt, m. a. vegna þess, að ef b-liðurinn er numinn burt úr l., þá sé mjög mikill efi á um rétt þessara manna til orlofsfjár, nema eitthvað annað komi í staðinn. L. eru yfirleitt byggð upp á því frá fyrstu, að aðeins skuli veita orlof til handa þeim mönnum, sem eru í þjónustu annarra manna, en það hefur verið litið svo á, að maður, sem tekur hlut, sé ekki í þjónustu annars manns, heldur sé hann sjálfur framleiðandi. Fyrir það hefur þessi gr. verið sett inn í l. á sínum tíma, að hann skyldi ekki eiga rétt á orlofi, vegna þess að hann er skoðaður hér sem framleiðandi, og ef sá skilningur verður hér áfram óbreyttur, að slíkir menn séu framleiðendur og ekki í þjónustu útgerðarinnar í raun og veru, af því að þeir taka sín laun í hlut af afla, þá hygg ég, að þetta frv. nái ekki þeim tilgangi sínum að tryggja þessum mönnum orlofsfé, og um það atriði út af fyrir sig muni ganga dómur. Ég leyfi mér aðeins að benda á þetta á þessu stigi málsins. Sé hins vegar sett inn í l., þegar þessi gr. er tekin burt, að rétt til orlofs skuli einnig þeir eiga, sem fá hlut, þá verður ekki um deilt. Hitt er svo annað mál, að ef það verður sett skýlaust inn í l., að hver maður hafi rétt til orlofs, sem tekur hlut af eigin framleiðslu, þá verða þau að ná yfir miklu fleira en þau ná í dag. Kemur það þá upp, sem rætt var, þegar l. voru sett, hvort bændur ættu ekki einnig að fá í einhverri mynd orlofsgreiðslu eins og rætt var mjög mikið um á sínum tíma, því að ef á að stíga það spor að greiða mönnum orlofsfé, sem eru framleiðendur til sjávar, þá verður erfitt að standa á móti því að greiða einnig þeim mönnum orlofsfé, sem eru framleiðendur til lands. Væri þá rétt fyrir n. að athuga um leið, hvort ekki væri hægt að láta þetta ganga yfir allar stéttir þjóðfélagsins. Ég vil ekki með þessum orðum neitt undirstrika það, að þeir, sem taka afla í hlut, fái ekki orlofsfé. En það er ekki hægt að byggja l. á því, að þeir hafi einhvern tíma haft minna í hlut en þeir, sem eru í landi, heldur verður að byggja á eðli málsins, hvort þeir skuli hafa rétt til orlofs, sem eru framleiðendur til lands eða sjávar, og þá kæmu þar aðrir til greina, sem einnig ættu þá kröfurétt til orlofsfjár. Viðvíkjandi 2. gr. þá skilst mér, að sú breyt. sé einnig byggð á miklum misskilningi. Í upphafi voru l. hugsuð þannig, og ég hygg, að þannig sé enn, að sá einn skyldi fá orlofsfé, sem tæki orlof, og hann mátti ekki láta það bíða lengur en eitt ár nema fyrir alveg sérstakar ástæður, t. d. veikindi, og í l. eru sérstök ákvæði um, hvernig skuli fara með slíkan frest, svo að réttur glatist ekki. En eftir því sem kom fram í ræðu hv. 4. landsk., þá er hann kominn inn á þá skoðun, að þetta séu laun, sem eigi að hafa sama fyrningarrétt og önnur laun, og þá erum við komnir inn á allt annað en um var rætt í upphafi, því að l. voru í upphafi byggð á því, að menn ættu að fá réttmæta hvíld frá sínum störfum, og þeim er bannað að starfa í líkri starfsgrein á orlofstímanum. Með þeirri gr. er undirstrikað, að þetta séu ekki launatekjur, heldur sé um hvíld að ræða, sem komi eins til góðs vinnuveitandanum og starfsmanninum, að atvinnuveitandinn fái betri og meiri afköst, þegar verkamaðurinn hefur fengið tækifæri til að njóta hvíldar. Þessu tvennu má ekki blanda saman. Ég hygg því, að það sé alveg rangt að fara að umorða 15. gr. eins og hér er gert ráð fyrir, vegna þess að l. eiga einmitt að tryggja, að menn fái hvíld innan þessara takmarka. Mér hefur þótt rétt að láta þetta koma fram við þessar umr., til þess að n. geti athugað þessi tvö atriði, áður en hún gerir till. sínar um málið.



Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að stofna til mikilla umr. um þetta mál á þessu stigi, fyrr en það hefur verið athugað í n., en út af þeim aths., sem hv. þm. Barð. hefur borið fram, skal ég taka þetta fram. Hann telur, að það muni orka tvímælis, ef b-liður 1. gr. er felldur niður, hvort hlutarsjómenn komi undir l. Við flm. höfum ekki litið svo á, vegna þess að ef löggjafinn hefði ekki talið, að þessir menn væru undir þeim almennu ákvæðum l., þá hefði ekki verið nein þörf á að setja sérákvæði um að undanskilja þá, eins og gert er í b-lið. En ef þetta þykir vafasamt, þá er sjálfsagt að athuga það í n., og við flm. höfum að sjálfsögðu ekkert á móti því, að þetta sé sett ótvírætt, ef það þykir leika á tveim tungum. Viðvíkjandi hinu atriðinu þá held ég, að það sé ekki rétt, að þetta raski þeim fyrirætlunum l., að þessar greiðslur kæmu aðeins til þeirra, sem tækju sumarfrí. Ég held, að þetta hafi engin áhrif á það. Almenna reglan er sú, að launþegar fái greidd orlofsmerki, um leið og þeir fái laun sín greidd, en fái þau síðan innleyst á næta ári, þegar þeir taka orlof sitt. Þetta ákvæði um fyrninguna hefur því einungis áhrif í því sambandi, þegar ágreiningur kemur á milli verkamanns og atvinnurekanda um greiðslu fjárins, sem leiðir síðan til þess, að verkamaðurinn fær ekki þau orlofsmerki, sem hann telur sig eiga að fá, og einmitt slíkur ágreiningur getur leitt til þess, að fyrningarfresturinn, sem nú er ákveðinn, rennur út, áður en verkamaður getur tekið ákvörðun um að fá rétti sínum fullnægt. Mér er kunnugt um, að í nokkrum slíkum tilfellum hefur orðið ágreiningur um, hvort beri að greiða orlofsfé eða ekki, t. d. í sambandi við ákvæðisvinnu og ýmislegt þess háttar, og eins og ég gat um áðan, er verkamönnum ekki tamt að hefja rekstur mála fyrir dómstólum út af tiltölulega lítilli fjárhæð, og þess vegna dregst það oft úr hömlu, og ég tel ekki rétt, að slíkt geti orðið til að menn tapi þeim rétti, sem þeir annars hafa. Og þó að ekki sé um beina launagreiðslu að ræða, þá er það svo skylt, að ég tel fara vel á, að sömu reglur gildi um það og fyrningu vinnulauna. Annars verður þetta að sjálfsögðu athugað í n., og verður þá tækifæri til að ræða þetta nánar, ef ástæða er til.



Ég skal aðeins benda hv. 4. landsk. á, að b-liður 1. gr. er ekki kominn inn fyrir það, sem hann gat um, heldur auðsjáanlega fyrir það, að verið er að tryggja þessum mönnum möguleika til að geta fengið að hálfu leyti orlofsfé frá útgerðarmanni, því að ef ekkert væri um þetta sagt, þá mundu þeir, ekkert orlofsfé fá. B-liðurinn er því beinlínis til að tryggja hlutarsjómönnum, að ef þeir óska, megi taka orlofsfé að hálfu leyti af kaupi þeirra, og þá sé útgerðarmanni skylt að greiða hitt. Hvað við kemur hinu atriðinu, þá vil ég benda honum á, að það er miklu nær að tryggja það, sem hann vill þar ná, með allt öðru móti en hann leggur til, þ. e. með því einfalda ákvæði, að ef um ágreining er að ræða og viðkomandi hefur sett inn mótmælabréf, þá glatist rétturinn ekki. Þá þarf ekki að höfða mál, og þá er haldið grundvallarreglunni, að maðurinn fái þetta fé ekki sem laun, heldur til að fá hvíldartíma eftir að hafa innt af hendi ákveðið starf. Þá getur hann haldið sínum fulla rétti, þar til úrskurður er fallinn, hvernig sem hann fer, en það er engin ástæða til að fara undir sama fyrningarrétt og laun. Ég vil aðeins leyfa mér að benda á þetta.