Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Jakob Möller Fjárhagsnefnd hefir ekki fengið tækifæri til að fjalla um þetta frv. síðan það kom frá efri deild. En þar sem þar var samþykt breyting á því, leyfi jeg mjer að óska þess, að málið sje tekið út af dagskrá.

Frsm. (Sveinn Ólafsson) Jeg skal geta þess, að meiri hl. fjhn. hefir komið sjer saman um að láta óhreyfðar breytingamar á frv. síðan það kom frá efri deild. En af gleymsku láðist okkur að ná í hv. 3. þm. Reykv. (JakM). Held jeg annars, að mjer sje óhætt að fullyrða, að meiri hl. nefndarinnar sje á því, að frv. fái hindrunarlaust að ganga sína leið, þar sem breyting hv. efri deildar á því er að okkar hyggju ekki mikilvæg.

Jakob Möller Mjer finst það blátt áfram ósæmileg meðferð á máli, að hv.þm. sjeu að hvíslast á um það sín á milli, en nefnd sú, sem það heyrir undir, fái ekki að fjalla um það. Hv. 1. þm. S.-M. (SvÓ) segir, að breyting Ed. á frumvarpinu sje ekki stórvægileg. En mjer finst það ekki smávægileg breyting, þegar bráðabirgðagjald er gert að föstu gjaldi. En þetta gjald verður einmitt fastur skattur, ef þessi breyting hv.Ed. verður samþykt. Ýmsir þingmenn hafa látið í ljós, að þeir vildu alls ekki gera þetta að föstu gjaldi. Vil jeg vekja athygli hv. sömu þm. á því, að nú er tækifæri til þess að sýna, að þeim hafi verið alvara. Jeg vil leyfa mjer að halda fast fram þeirri kröfu, að nefndin fái að athuga þetta á þinglegan hátt.

Þorleifur Jónsson Áður en til atkv. er gengið um það, hvort afbrigði frá þingsköpum skuli leyfð, vil jeg leyfa mjer að segja fáein orð. Framsóknarflokkurinn hefir, utan fundar, snúið sjer til hæstv. stjórnar og beint til hennar þeirri spurningu, hvort hún vilji stuðla að því, að samþykt verði frv. um höft á aðflutningi, er sje í öllum aðalatriðum eins og frv. það, sem flokkurinn hefir borið fram. Að fenginni yfirlýsingu hennar um, að hún vilji koma á aðflutningshöftum á þessum grundvelli, mun flokkurinn gera alt til þess, að þetta mál fái fljóta afgreiðslu. Leyfi jeg mjer nú að óska svars fyrir hönd flokksins.

Fjármálaráðherra (JÞ): Stjórnin hefir þegar við 2. umr. lýst yfir því, hve langt hún vilji fara í því að beita innflutningshöftum. Í umræddri fyrirspurn Framsóknarflokksins til stjórnarinnar er farið fram á, að stjórnin gefi yfirlýsingu um það, hvort hún vilji fylgja fram frv. um innflutningshöft, sem sje í aðalatriðum eins og það frv., sem þegar er fram komið um það efni frá tveim hv.þm. Framsóknarflokksins. Jeg verð nú að segja það, að jeg sje ekki, hvaða rjett Framsóknarflokkurinn á til þess, að stjórnin, í umræðum um annað mál, gefi yfirlýsingu um, hvort eða hve mjög hún vilji styðja að innflutningshöftum. Jeg sje ekki heldur, að stjórnin geti gefið ákveðnari yfirlýsingu um þetta en hún hefir þegar gert, og jeg skil ekki, að Framsóknarflokkurinn græddi nokkuð frekar á því, að stjórnin lýsti því yfir, að hún vildi fylgja frv., sem væri í aðalatriðunum eins og frv. hv.þm. flokksins, því að hver á svo að dæma um, hvað eru aðalatriði og hvað aukaatriði? Hver á þar að vera dómari? Á Framsóknarflokkurinn að vera það eða stjórnin? Eigi stjórnin að kveða upp dóminn, þá getur hún gefið yfirlýsingu um þetta, en hún yrði þá líka lítils virði fyrir hinn aðiljann. Annars getur hún það alls ekki.

Þorleifur Jónsson Þar sem stjórnin hefir neitað að gefa þá yfirlýsingu, sem jeg óskaði eftir, þá vil jeg mælast til þess við hæstv. forseta, að frv. verði seinkað á dagskránni, svo að flokkurinn geti íhugað málið.

Fjármálaráðherra (JÞ): Jeg fyrir mitt leyti hefi ekkert á móti því, að fundarhlje verði gefið strax.

Tryggvi Þórhallsson Jeg get ekki sjeð, að hæstv. stjórn sje neinn vandi að gefa samhljóða yfirlýsingu og hæstv. fjrh. gaf í gær.

Atvinnumálaráðherra (MG): Jeg get vísað til þeirrar yfirlýsingar, sem jeg gaf í gær. Jeg veit ekki betur en að hún væri fullskýr. Mjer finst ekki nein nauðsyn á því, að sjerstakt frv. um innflutningshöft komist í gegnum þingið. Það ætti ekki að vera neitt aðalatriði, hvort ný lög um þetta efni verða afgreidd eða farið eftir eldri lögum. Ef innflutningshöftin eru framkvæmd nægilega röggsamlega, hvort sem ný lög koma eða ekki, þá finst mjer, að það ætti að duga. Annars get jeg tekið það fram, að jeg er alveg sammála hæstv. fjrh. í því, að eigi stjórnin að ákveða, hvað eru aðalatriði og hvað aukaatriði í frv. hv.þm. Framsóknarflokksins um innflutningshöft, þá er ekkert unnið fyrir flokkinn við þá yfirlýsingu, er hann fer fram á, að stjórnin gefi. Annars skal jeg lýsa því yfir, að jeg læt Framsóknarflokkinn ekki kúga mig til eins eða neins og gef þess vegna ekki neina þá yfirlýsingu, sem jeg þykist ekki geta staðið mig við að gefa. Jeg læt ekki svínbeygja mig í þessu máli frekar en öðrum.

Klemens Jónsson Hæstv. atvinnumálaráðherra segir nú, að alveg eins megi beita lögunum frá 1880 um innflutninghöft eins og að setja ný lög um það efni. En yfirlýsingu þá, sem hæstv. atvrh. gaf í gær, gat jeg ekki skilið öðruvísi en svo, að þar veri um ný lög að ræða. Sje svo, að hæstv. stjórn ætli ekki að standa við gefið loforð, þá þarf ekki mín vegna að gefa neinn frest í málinu. Jeg verð ákveðinn á móti því, að afbrigði verði leyfð.

Fjármálaráðherra (JÞ): Formaður Framsóknarflokksins hefir stungið upp á því, að gefinn verði frestur, svo að flokkurinn fái að athuga, hvað gera skuli. Vil jeg biðja hv.þm. Framsóknarflokksins að athuga vel málið, áður en þeir taka á sig þá ábyrgð að koma í veg fyrir, að þessi lög um verðtoll gangi í gildi nógu snemma til þess að tollur náist af þeim skipsförmum, sem þegar útgefin reglugerð um innflutningsbann nær ekki til. Annars sje jeg ekki, að það sje neitt aðalatriði, hvort samþykt verða á þemu þingi ný lög um innflutningshöft eða lögin frá 1920 verða látin duga.

Atvinnumálaráðherra (MG): Mjer skildist á háttv. 2. þm. Rang. (KlJ), að hann vildi bera mjer á brýn, að jeg hefði breytt skoðun minni á þessu máli frá í gær. Jeg kannast alls ekki við það. Jeg hefi ekkert sagt um, hvort jeg ætli að nota ný lög eða gömul. En jeg hefi sagt, að jeg vilji ekki binda mig. Jeg á það heldur alls ekki víst, að hægt yrði að koma nýjum lögum gegnum þingið. Aftur á móti hefi jeg sagt, að jeg ætli að beita höftum. Ef Framsóknarflokkurinn vill ekki láta sjer nægja það, þá verður að fara sem fara vill.

Klemens Jónsson Fari svo, að verðtollslögin gangi ekki fram, þá er það stjórninni að kenna, þar sem hún gengur á gefin loforð.  (Atvrh. MG: Ósatt, ósatt. - BL: Þetta er Framsóknarpólitík!)  .

Forseti (BSv): Jeg gef nú 15 mínútna fundarhlje, samkvæmt beiðni formanns Framsóknarflokksins, hv.þm. A.-Sk. (ÞorlJ).

Forseti (BSv): Þá verður fundi haldið áfram. Þess skal getið, að fjárlög koma ekki til 8. umræðu fyrr en á þriðjudag. Er því fresturinn, sem þm. var gefinn til að koma fram með brtt., lengdur fram til annars kvölds kl. 8.

Þorleifur Jónsson Þar sem fram kom, að hæstv. stjórn getur svarað spurningu Framsóknarflokksins játandi, ef hún má dæma sjálf um, hvað eru aðalatriði og hvað aukaatriði í frv. því, sem fram er komið um innflutningshöft, þá hefir flokkurinn ákveðið til samkomulags, að stjórnin megi hafa þar sjálf dómsvaldið. Leyfi jeg mjer að skýra frá, fyrir flokksins hönd, að hann mun styðja að því, að frv. um verðtoll, sem nú er á dagakrá, nái sem fyrst fram að ganga. Ef stjórnin hefir ekki neitt við þetta að athuga, þá verður það að skoðast sem samþykki, enda ætti henni að vera fullnægt með þessu, eftir því sem hæstv. fjrh. mælti áður um.

Fjármálaráðherra (JÞ): Stjórnin vísar að öllu leyti til yfirlýsingar sinnar í gær um það, að hún mun framkvæma innflutningshöft á óþörfum varningi eftir því, sem frekast er unt án þess að ganga of nærri ríkissjóði, en tekur enga afstöðu til þess, hvort um þetta mál verði sett ný lög á þessu þingi eða notuð heimildin samkv. lögunum frá 8. mars 1920.

Jörundur Brynjólfsson Jeg hefi leyft mjer, ásamt hv.þm.N.-Ísf. (JAJ), að koma fram með brtt. á þskj. 250 við þetta frv. Fer breytingartillagan fram á, að nokkrar algengar vefnaðarvörutegundir, sem kaupstaðabúar, einkum þeir fátækustu, geta ekki án verið, verði undanþegnar þessum verðtolli. Vænti jeg, að hv.þm. hafi aðgætt brtt. Eftir því, sem jeg þekki til, veit jeg að slíkur tollur kæmi allhart niður á mönnum, einkum í stærri kaupstöðunum. Býst jeg ekki við, að hv. deild vilji verða til þess að íþyngja fátæklingum á landi hjer meira en þörf gerist. Og jeg þykist viss um, að það hefir heldur ekki verið tilætlun hv. fjárhagsnefndar. Mjer hefir annast fundist þessu verðtollsfrv. talsvert ábótavant. En jeg hygg, að þessi brtt. bæti nokkuð úr, ef hún verður samþykt. Þar sem verðtollurinn nær til, eru fremur þær vörutegundir, sem síður verða taldar nauðsynjavörur, og þeir, sem minna gjaldþol hafa, geta því fremur við sig sparað. En jeg býst við því, að mönnum finnist nóg dýrtíð í landinu, þó Alþingi gerði sitt ýtrasta til þess að draga úr henni. Það má vera, að þessi undanþága geri máske eitthvað erfiðara með eftirlit, en jeg hygg, að það sje ekki svo miklu nemi. En þar sem þessar vörutegundir eru tiltölulega fáar, ætti það að vera hægara að líta eftir því, að undanbrögð frá tollgreiðslum ætti sjer ekki stað, að minsta kosti ekki svo neinu næmi, en þó svo færi, að það yrði afleiðing hennar, að eigi væri hægt að gera við þessum undanbrögðum, teldi jeg það þó skárra en að fátæku fólki yrði íþyngt um of vegna þess, að því væri gert ókleift að afla sjer þeirra nauðsynja, sem það getur ekki án verið. Hins vegar munar ríkissjóð ekki svo mjög um tollinn af þessum vörum. Þetta voru aðalástæðurnar, sem vöktu fyrir okkur flm., er við ákváðum að bera þessa brtt. fram, sem jeg vænti, að hv. deild geti fallist á.

Jón Baldvinsson Þegar hæstv. fjrh. las upp skulda-„registur“ ríkissjóðs, skildist mjer sem það ætti að vera til þess að hræða hv.þm. til þess að samþykkja þetta frv. En á mig hefir það engin áhrif, hvort ein miljón er lesin upp í einu eða þrennu eða fernu lagi; það er jafnt ein miljón fyrir það. En það, sem einna átakanlegast kom fram við þennan lestur, var það, hve skuldir ríkissjóðs hafa aukist gífurlega nú um tvo síðustu mánuðina, vegna gengisfallsins, líklega um 2 miljónir króna. Það sýnir og ljóslega, hversu mikla þýðingu það hefir, að Alþingi geri ráðstafanir til þess að koma í veg fyrir frekara gengishrun. Í janúarmánuði 1923 var sterlingspundið 26 kr. ísl., en nú er það kr. 33,50 og síðan hafa skuldirnar í sterlingspundum stórum hækkað, eða eru nú orðnar um 4 milj., en voru þá ekki nema 3 milj. Þetta sýnir, hvert er aðalatriðið í öllum bjargráðum við ríkissjóð og landið í heild, en hingað til hefir þó ekki tekist að fá þing eða stjórn til þess að fallast á neinar ráðstafanir í þá átt að hafa áhrif á gengi ísl. peninga, sem stöðugt eru hríðfallandi. Menn hafa hugsað sjer þetta frv., sem hjer ræðir um, sem tekjuaukafrv., og hv.fjvn. gerði ráð fyrir 1 milj. kr. tekjuauka af því. Hæstv. fjrh. (JÞ) lýsti því aftur á móti greinilega yfir í gærdag, að ómögulegt væri að segja um það með nokkurri vissu, hve miklar tekjurnar yrðu, og treysti jeg það vel áætlunargáfu hans, að þegar hann treystist ekki til að áætla neitt um þetta, þá hygg jeg að það verði öðrum fullerfitt að fullyrða nokkuð um það mál. Það er því fálm eitt út í loftið, þegar verið er að telja mönnum trú um, að þetta frv. hafi svo og svo mikinn tekjuauka í för með sjer, og er það aðeins gert til þess að ginna menn fremur til þess að samþykkja það. Annað er og, sem þetta gerir, ef frv. verður að lögum, að verðtollurinn kemur allhart niður á ekki svo fáum nauðsynjavörum. Þrátt fyrir það, að ávalt megi um það deila, hvað sjeu nauðsynjavörur og hvað ekki, mun það þó sýna sig í framkvæmdinni, að það verða ekki svo fáar nauðsynjar, sem tollurinn lendir á, og verður því ómótmælanlega til þess að auka dýrtíð í landinu. Afleiðing dýrtíðarinnar er hækkun allra starfslauna, opinberra sem annara, og það er alment viðurkent, að af aukinni dýrtíð og af hækkandi starfslaunum leiðir gengishrun. Hvar er ríkissjóður þá staddur með sínar erlendu skuldir? Það er litið á það minst, sem er aðalatriðið í þessu máli, þ. e. að hafa hönd á bagga með verslun á afurðum landsins og þar með á erlendum gjaldeyri. Jeg hefi komið fram með till. um þetta, en þær hafa auðvitað ekki fundið náð fyrir augum þingsins. Hefðu þær tillögur mínar náð samþykki þingsins, er jeg sannfærður um, að ísl. krónan væri hætt að falla og að landið mundi rjetta við úr því. Þá er enn ein hlið á þessu máli, sem hv. 1. þm. Árn. (MT) drap á í gær. Það er, að sjálfsagt mundi allmikið verða gert að því að brjóta þessi lög. Þeir eru eflaust ekki svo fáir, sem æfðir eru orðnir í vínsmyglun, enda hefir löggæsluvaldið ekki verið sjerstaklega harðhent á þeim. Mjer þykir því ekki ólíklegt, að þessir náungar gefi sig einnig við þessari tegund smyglunar, og mun þeim það ekki heldur svo erfitt að koma þessum vörum inn í landið, ef eftirlitið með þessum lögum verður ekki betra en með vínbannslögunum. Fer þá margur skildingur fram hjá ríkissjóði, en ofan í vasa þeirra manna, sem gera sjer að atvinnu að brjóta lögin. Mjer skildist sem hæstv. fjrh. (JÞ) talaði með sýnilegri velþóknun um þá menn, sem brjóta vínbannslögin, og að hann teldi það óvinsælt að klekkja á þeim; ef þannig þýtur í stjórnarskjánum, hygg jeg, að valt verði að treysta á sjerstakt eftirlit í þessum efnum, frekar en í öðrum. Mjer finst alt í lausu lofti um frv. þetta að því er tekjuauka ríkissjóðs snertir, og of snemt að setja það í samband við haftafrumvarpið, eins og mátti heyra á sumum í gær. Mjer skildist svo, sem yfirlýsingar hæstv. ráðherra í gær væru aðeins gefnar til þess að villa Framsóknarflokknum sjónir. Það er augsýnilegt, að lögin frá 8. mars 1920 eru tilvalin fyrir kaupmannastjórn að fara með þau, og við þessi lög munu yfirlýsingar ráðherranna hafa átt. Það er stjórnin, sem ræður samkvæmt þeim lögum, hvað á að leyfa og hvað á að banna, og verður því stjórninni auðvelt að ívilna einstökum kaupmönnum eftir vild. Jeg skil því vel, að stuðningsmenn stjórnarinnar, kaupmennirnir, vilji hafa þessi lög, þar sem það er alkunna, að tveir ráðherranna af þremur hafa alt fram að þessu verið andvígir öllum innflutningshöftum. Því tek jeg ekki mikið mark á þeim yfirlýsingum, sem stjórnin hefir verið að gefa þinginu um, að hún muni vilja styðja einhver höft. Það hefir þá áður hent þá sömu herra að skifta um skoðun í þessu máli, og má því eins ætla, að það geti aftur komið fyrir þá, og ekki síst ef hagsmunir kaupmanna heimta. Jeg er þó alls ekki að krefjast verslunarhafta, því jeg tel þau geta orðið til að auka enn meir á þau vandræði, sem nú standa yfir. Þau ala á smyglun og stuðla yfir höfuð að því að auka dýrtíðina. Jeg hygg yfir höfuð, að hvorugt muni hafa tilætluð áhrif á fjárhag ríkisins, verðtollurinn eða verslunarhöftin. Hið eina, sem duga mundi, er ráðstöfunarrjettur þjóðarinnar á öllum gjaldeyri, en jeg treysti þó ekki núverandi stjórn til þess að gera neitt í þá átt. Jeg hefi svo oft heyrt núverandi hæstv. fjrh. (JÞ) klifa á því, hversu lággengið væri hentugt til þess að þrýsta niður kaupi verka manna o. s. frv. Jeg mun því greiða atkvæði á móti þessu frv. og vil ekki stuðla til þess, að aukið verði enn meir á dýrtíð í landinu og verðfall íslenskra peninga.

Hákon Kristófersson Umræðurnar eru nú orðnar það umfangsmiklar, að það virðist vera að bera í bakkafullan lækinn að fara að auka á þær. En það vill nú svo til, að jeg á brtt. á þskj. 249, sem fer í þá átt að fella niður bursta og kústa. Jeg hefi heyrt það, og tel það á rökum bygt, að allmikil hreyfing sje hjer til þess að koma á innlendum iðnaði í þessari grein, og til þess að hlynna að þessum sem öðrum tilraunum til innlends iðnaðar er þessi brtt. borin fram. Þá er hinn liður brtt. um að fella niður blautasápu og stangasápu. Hjer er þegar kominn á nokkur iðnaður í þessari grein, og ætti hann því að njóta þessarar verndar verðtollslaganna. Jeg tel mig ekki þurfa að gera frekari grein fyrir þessu, þar eð allir munu sjá, að þetta er rjettmætt frá þeirra manna sjónarmiði sjeð, er vilja efla innlendan iðnað. Hvað sápuna snertir, eru hjer framleiddar ýmsar tegundir innanlands af sápu, og eru sumar þeirra allmikið notaðar, og þótt jeg hafi ekki neitt sjerstakt vit á þessum hlutum, veit jeg þó til, að hún hefir víða þótt mjög góð; t. d. hefir ísl. sápa talsvert verið notuð á mínu heimili og reynst vel. En úr því að jeg tók til máls á annað borð, vil jeg taka það fram, að jeg tel það vera mikið neyðarúrræði að þurfa að samþykkja þetta frv., með tilliti til hins mjög svo litla eða veika gjaldþols landsmanna, en hinsvegar, er menn hafa litið á hina glöggu skýrslu hæstv. fjrh. (JÞ) um fjárhagsástæður ríkissjóðs, þá munu allir sjá, að eitthvað verður að gera til þess að taka í taumana og afstýra fjárhagslegum voða. Það mun því nú sem fyr sá verða upptekinn hjá hv. Alþingi að bæta úr þörfum ríkissjóðs með auknum sköttum á landsmönnum, í stað annarar bjargráðaviðleitni, svo sem sparnaðar eða takmörkunar á útgjöldum. Jeg skal ekki dyljast þess, að þetta er neyðarúrræði, en menn verða nú oft að gera fleira en gott þykir, og þó að jeg hafi verið hlyntur verslunarhaftastefnunni, er jeg ekki fallinn frá henni fyrir það, þótt jeg muni samþykkja þetta frv. Enda tel jeg líklegt, að þeirra muni einnig neytt að einhverju leyti. Jeg verð og að segja það, að til þess að þessi verðtollslög komi að tilætluðum notum, verðum við að afgreiða frv. frá þessari deild í dag, og jeg tel Framsóknarflokkinn þakkarverðan fyrir það að hafa nú ákveðið að tefja ekki frekar fyrir þessu frv., enda hefði það hvort sem er ekki leitt til annars en nokkurra daga frests á samþykt frv. Viðvíkjandi ræðu hv. 2. þm. Reykv. er hann hjelt því fram, að lögin frá 1920 væru góð fyrir stjórnina og þá kaupmannasinna, er hana styddu, get jeg ekki tekið neitt af því til mín, þótt jeg sje fylgismaður þessarar stjórnar. Jeg hygg ekki, að hann geti með nokkrum rjetti sannleikans kallað mig kaupmannadindil. Þá mætti með meiri rjetti viðhafa það um hann sjálfan. Það er ekki alt undir því komið að tala eins og fjöldinn vill heyra, en hv. 2. þm. Reykv. hefir verið talinn fjármálaspekingur með 42 manna vit í höfði, og þó hefi jeg ennþá ekki sjeð neitt frá honum koma, sem við fáráðlingarnir höfum getað aðhylst eða talið mundu miða að því að rjetta gengi ísl. peninga. Aftur er jeg sammála honum í því, að vafasamt sje, að þetta frv. sje aðalþátturinn í því að rjetta við gengið, en jeg ætla, að þetta frv. geti átt ekki óverulegan þátt í því, að ríkið geti staðið í skilum, og þó okkur stuðningsmönnum frv. sje óljúft að leggja nýja skatta á þjóðina, teljum við okkur ekki geta komist hjá því. Jeg treysti stjórninni fullkomlega til þess að gera sitt til þess að sporna við því, að þetta frv. verði til að auka dýrtíð í landinu, og, svo framarlega sem hún sjer það fært, að varna því, að okrað verði um of á þeim vörum, sem til eru í landinu. Mjer er ekki grunlaust um, að síðan reglugerðin kom út, sem bannaði innflutning á svo mörgum vörutegundum, að þá hafi síðan eitthvað átt sjer stað í þá átt. Þætti mjer því vænt um, ef stjórnin sæi sjer fært að gera eitthvað í þessu skyni. Að hún hefir ekki getað gert það að þessu, getur vel stafað af ýmsum önnum öðrum. Jeg þykist ekki hafa verið mikill þátttakandi í bruðlunarsemi þings og stjórna á undanförnum árum, en því er nú þannig varið, að við höfum farið ógætilega að ráði okkar, og er því komið að skuldadögunum, og er útlitið miður glæsilegt. Jeg veit, að úti um land muni auknar álögur eiga litlum vinsældum að fagna jafnaðarlega, enda veit jeg að gjaldþol almennings ber vart meira en komið er. En þar sem ríkið hefir ekki annað á að byggja en óbeina skatta verður maður að fara þessa leið að þessu sinni, með þá von og vissu auðvitað, að lög þessi standi alls ekki lengur en nú er gert ráð fyrir. Því eins og jeg hefi áður tekið fram, er þetta vandræðaráðstöfun; ráðstöfun, sem engan rjett ætti á sjer, ef ekki væri hinni brýnustu þörf ríkissjóðs til að dreifa. Jeg vænti þess, að hv. deildarmenn sjái sjer fært að samþykkja þessar brtt. mínar og sýni með því, að þeir vilji styðja, að innlendur iðnaður komist á fót.

Fjármálaráðherra (JÞ): Jeg ætla ekki að svara hv. 2. þm. Reykv. (JBald) mörgum orðum, enda heyrði jeg ekki á alla ræðu hans. En jeg vil leiðrjetta þá missögn hans, að skuldir ríkisins hefðu aukist um 2 milj. kr. á 2 mánuðum vegna gengislækkunar. Þetta er fjarri öllum sanni, því gengislækkunin frá áramótum nemur í hæsta lagi 1 miljón. Ástæðan til þess, að gengisbreytingarnar hafa ekki komið harðara niður á okkur en þetta, er sú, að jafnframt því, að ísl. krónan hefir fallið hafa danskir peningar einnig lækkað í verði. Gengisbreytingarnar taka þá ekki svo mjög til skulda okkar, sem eru reiknaðar í dönskum peningum. En áhrif verðfalls íslensku krónunnar á skuldir þær, sem standa í sterlingspundum, eru þó vart meiri en sem svarar ½ milj. ísl. kr. Jeg vil benda á, að það er misskilningur, að erlendar skuldir ríkissjóðs breytist í verði við gengisbreytingar ísl. krónunnar. Þær breytast því aðeins, að sá gjaldmiðill, sem þær eru greiddar í, breytist að verði til í hlutfalli við gull. Við þurfum að inna af hendi jafnmörg skpd. af fiski eða kg. af ull upp í greiðslur okkar, hvernig sem ísl. krónan okkar hegðar sjer. En hitt er gróði fyrir okkur, ef sá gjaldmiðill, sem skuldin greiðist í, fellur í hlutfalli við gull. Um mismuninn á því að halda uppi eftirliti með bannlögum og tollum hefi jeg ekki sagt annað en það, sem vitað er, að almenningsálitið fordæmir ekki bannlagabrot, en það fordæmir tollsvik og vinnur með löggæslunni, þegar slík brot eru framin. Út af orðum hv. 1. þm. Árn. (MT) skal það tekið fram, að jeg sje ekki, hvernig hjá því verði komist að leggja nokkuð meira fje til tollgæslunnar vegna þessara laga en hingað til hefir verið gert, þar sem mjög strangar gætur þarf að hafa með öllum innflutningi. Þá skal jeg víkja nokkrum orðum að brtt. Kem jeg þá fyrst að brtt. á þskj. 249, frá hv.þm. Barð. (HK). Get jeg ekki sjeð neina ástæðu til að leggjast á móti henni, Fellir hún burt úr undanþáguupptalningunni nokkrar vörutegundir, og þó jeg sjái, að hv.fjhn. hafi haft nokkra ástæðu til að undanþiggja þessar vörur, þá verður auðvitað altaf álitamál, hversu langt skuli ganga í þeim efnum, og get jeg fyrir mitt leyti greitt þessum brtt. atkvæði mitt. Nokkuð öðruvísi horfir þetta við með brtt. á þskj. 250. Skal jeg raunar játa, að það væri mjög æskilegt, ef komist yrði hjá því að leggja þennan toll á nauðsynlegar vörutegundir. En samkvæmt þessari till. á að undanþiggja átta flokka af vefnaðarvöru frá tollinum. Hið síðasta, sáraumbúðir, er talið með í undanþáguupptalningu nefndarinnar, og ætti því að falla burt. Þessar vörutegundir hafa á undanförnum árum numið miklum upphæðum. Það er raunar ekki gott að sjá af verslunarskýrslum frá 1921, hvað mikið hafi flust inn af þeim, en þeir þrír flokkar þeirrar vöru, sem þar eru sjerstaklega tilgreindir, hafa numið um 400 þús. kr. Önnur ástæðan móti þessu er sú, að undanþágur sem þessar gera eftirlitið afarerfitt. Og það er fyrirfram víst, að mestrar varkárni þarf að gæta við vefnaðarvöru, svo fyrirferðarlítill varningur sem hún er, en þó mun það kleift. En þegar farið er að gera miklar undantekningar um einstaka vefnaðarvörur af þeim, sem búnar eru til í sömu verksmiðjunni og látnar eru niður í sömu kassa og tollaðar vörur, þá yrði afleiðingin sú, að helst þyrfti að tæma þá alla, fara í gegnum allar vörurnar, telja þær og bera þær saman við reikningana, og verð jeg að segja, að mjer hrýs hugur við þeim kostnaði og örðugleikum, sem það hefði óhjákvæmilega í för með sjer. Og þar sem lög þessi gilda fyrst um sinn aðeins til ársloka 1925, þá ætti ekki að vera erfitt að komast hjá þessari undanþágu. Menn ættu talsvert að geta sparað sjer kaup á þessum vörum, þó nauðsynlegar sjeu, þar sem um svo stuttan tíma er að ræða. Mætti því gera ráð fyrir, að sala á þeim þennan tíma yrði aðallega til þeirra, sem svo eru efnum búnir, að þeir þurfa ekki að setja þessa verkhækkun fyrir sig eða finni sig knúða til að bíða þess, að þetta tímabil endi. Vildi jeg því mælast til þess, að hv.flm.till. hjeldu henni ekki fram að svo stöddu, en biðu þess, að reynsla fengist um það, hvernig eftirlitið gengi, og væri þá hægt að gera frekari aðgreiningu og hægara að koma með skynsamlegar uppástungur.

Frsm. (Jakob Möller) Það hafa nú orðið miklar umræður um þetta mál, og ekki ósvipað því, þegar rætt hefir verið um ullariðnað; mönnum hefir hætt við að fara út fyrir efnið. Jeg hefi nú ekki fram að þessu fundið ástæðu til að taka til máls, hvorki mín vegna eða fjhn. Þegar haftamennirnir berast á banaspjót, þá get jeg sagt nokkuð svipað því, sem háttv.þm. Str. (TrÞ) sagði nýlega í öðru sambandi, að „þar eigast þeir einir við, sem mjer er ósárt um.“ En ekki get jeg neitað því, að mjer hafi flogið í hug, hvort ekki væri eðlilegt, ef 3. flokkur þingsins, sá sem jeg tilheyri, hefði nú tekið upp aðferð hinna þingflokkanna, og kæmi nú og segði við stjórnina: Já, ef við fylgjum þessu, þá verðið þið að lofa okkur því að setja engin höft. Jeg vil nú samt ekki álíta, að það sje rjett aðferð, þegar þess er gætt, að afla þarf ríkinu tekna og engum hefir tekist að finna aðra leið heppilegri en þá, sem frv. þetta fer fram á. Held jeg jafnvel, að það sje viðurkent af öllum, að hjer hafi fjhn. hitt á skárstu leiðina. Veit jeg þó vel, að þetta er neyðarúrræði. Aðeins einn hv.þm. í þessari deild hefir nokkra sjerstöðu í þessu efni. Hann getur staðið upp og sagt: Jeg er á móti öllu. Minnist jeg í þessu sambandi annars stórmáls, sem einusinni lá fyrir þinginu, þegar sami hv.þm. tók sig út úr og sagði þessi stóru orð: Jeg mótmæli. Menn muna, að fyrir þetta fjekk hann geislakórónu. Væntanlega fær hann annan geislabaug fyrir afskifti sín af þessu máli. Hv. samþm. minn (JBald) talaði um það, að það væri ekki fátt af nauðsynlegum vörum, sem tollurinn lenti á. Þessu hefir verið játað. En um tvent var að velja, að afla tekjuaukans með tolli á öllum vörum eða taka þær einar, sem fólk gæti í raun og veru helst án verið. Þá leið fór fjhn. Og þó nefndin fyndi þörf hjá sjer til að taka fleiri vörur undan tolli en hún hefir gert, þá strandaði það á þeim erfiðleikum, sem framkvæmd laganna fylgdi, ef undanþágurnar yrðu alt of margar. Hinsvegar er það líka svo með flest af þessum vörum, að fólk getur yfirleitt sparað þær við sig meira en gert er, jafnvel þó menn þykist gæta sæmilegs sparnaðar. Menn geta oft nýtt föt sín betur út en þeir gera, ef þeir vilja, og á þessum tímum er það nauðsynlegt, að menn spari til hins ýtrasta. Þá hefir till. komið fram um að undanþiggja frá tolli nokkrar vefnaðarvörutegundir, sem nefndin hefir ekki tekið upp í sína upptalningu á undanþegnum vörum. Nefndinni hefir ekki gefist tækifæri til að bera sig saman um þessa till., enda mun hún samin í morgun, en hvað mig snertir, þá get jeg tekið undir það, sem hæstv. fjrh. (JÞ) sagði um till. Það er ekki vegna þess, að jeg í rauninni vildi ekki gjarnan undanskilja svo nauðsynlegar vörur, en jeg vil benda á, að af sumum þeirra munu vera til talsverðar birgðir í landinu, og ef hægt yrði að hafa eftirlit með verði á nokkrum vörutegundum, þá ætti það að vera á þessum. En einhverjar slíkar ráðstafanir fyndust mjer vel geta komið til mála. Viðvíkjandi brtt.hv.þm. Barð. (HK) skal jeg taka það fram, að nefndin hefir ekki tekið neina afstöðu til hennar. Þó hygg jeg, að mjer sje óhætt að fullyrða, að meiri hl. nefndarinnar sje ákveðið á móti því, að þessi tollur sje lagður á bursta, þar sem þeir eru nauðsynleg tæki til atvinnurekstrar, sjerstaklega við fiskverkun. Hinsvegar er hjer ekki um slíkt vörumagn að ræða, að það skifti miklu máli. Um hinn lið till., sápur, er það að segja, að jeg hygg, að flestir nefndarmenn muni geta aðhylst hana. Var þetta til umræðu í nefndinni, en hún þóttist þó ekki hafa næga tryggingu fyrir því, að hin innlenda sápa væri svo góð, að rjett væri að vernda hana með háum tolli. En síðan hafa ýmsar upplýsingar borist um þetta efni, og fara þær allar í þá átt, að þessi innlenda framleiðsla hafi reynst mjög vel og jafnvel tekið samskonar útlendum vörum fram. Get jeg því mælt með, að till. þessi verði samþykt.

Jón Baldvinsson Jeg tek það strax trúanlegt, sem hv.þm. Barð. (HK) sagði, að hann væri enginn kaupmannasinni. Þessi hv.þm. er þektur að því að segja það, sem hann meinar. En misskilningur er það hjá honum, ef hann heldur, að það verði vel sjeð að mæla móti frv. Að minsta kosti þarf ekki að gera ráð fyrir, að það leiði til aukins fylgis þar, sem kaupmannaríki er mikið. Hæstv. fjrh. (JÞ) vildi vefengja það, sem jeg sagði um aukningu skuldanna við erlend ríki vegna gengishrunsins. En þá skal jeg benda á það, að í fjárlagafrv. stjórnarinnar er dönsk króna reiknuð á 115 aura (í desember), en nú mun hún að minsta kosti standa í 123–124 aurum. Svo það ætti að vera augljóst, að danskar skuldir hafa aukist að mun. Hæstv. ráðherra hefir áður látið í ljós, að ekki geri til, þó gengið fjelli. En þegar peningar okkar eru komnir eins og þýska markið, þá gæti svo farið, að við hefðum lítið að gera með hans lággengisfjármálavisku. En hvers vegna er verslunin einmitt svo gífurleg við lággengislöndin? Hvers vegna sælast menn til að kaupa sem mest hjá þeim? Er það ekki vegna þess, að þau lönd láta vörur sínar fyrir lægra verð en aðrir, og bera þannig minna úr býtum? Þá sagði hv. samþm. minn, 3. þm. Reykv. (JakM), að jeg væri á móti öllu. En jeg get þá bent honum á, að jeg hefi áður hjer á þinginu bent á leiðir til bjargar, og flutt frv. um það, en hann veitt því máli ekki neinn stuðning. Hefði þó verið nauðsynlegt, að hlutdeild ríkissjóðs á sölu afurða landsins hefði fyrir löngu verið komið í kring, og það verður væntanlega tekið upp seinna, þó drepið hafi verið í þetta sinn. Sami hv.þm. var að hæla sjer af því, að hafa ekki komið fram með neinar kröfur eða tekið þátt í neinni verslun um þetta mál, svo sem mjer skilst að eigi sjer stað milli Framsóknar- og Íhaldsflokksins í þessu máli. Og það mun rjett vera, að hann hafi ekki að þessu sinni komið með neinar gagnkröfur, en máske hann hafi þá fengið það ríflegri uppfylling óska sinna á bak við tjöldin.

Tryggvi Þórhallsson Jeg vil aðeins taka það fram, að það er mjög rangt að telja, að stofnað hafi verið til nokkurrar verslunar um þetta mál milli flokkanna. Hinsvegar var það ekki nema eðlilegt, þótt Framsóknarflokkurinn vildi neyta allra meðala til að koma áleiðis því máli, sem hann telur einna þýðingarmest af öllum þeim, sem fyrir þinginu liggja.

Jörundur Brynjólfsson Hæstv. fjrh. (JÞ) vjek nokkrum orðum að brtt. okkar á þskj. 250 og telur sig, því miður, ekki geta fylgt henni. Er raunar ekki svo að skilja, að hann líti ekki svo á, að gott væri að undanþiggja þessar vörur, sem þar eru taldar, frá tolli, en hann hræðist, að það yrði mjög til þess að auka á erfiðleikana um framkvæmd laganna. Vil jeg heldur ekki mæla því í gegn að öllu leyti, enda hefi jeg áður minst á þá agnúa. Það, sem hjer er um að ræða, er þá það, hvort menn meti meir þá örðugleika, sem af þessu geta stafað með tilliti til tollgæslunnar, eða þann ávinning, að hafa vörur þessar undanþegnar verðhækkunartollinum. Verða menn að gera það upp með sjálfum sjer, hvort þeir meta meira, að fá þessar bráðnauðsynlegu vörur sem ódýrastar eða eiga á hættu, að einstaka kaupsýslumaður, sem svo væri skapi farinn, hefði einhvern lítilfjörlegan hagnað af tollsvikum þeirra vegna. Jeg hefi lengi hugsað um þetta, og því lengur sem jeg hefi velt því fyrir mjer, því ljósara hefir það orðið fyrir mjer, að þessar vörur bæri að undanþiggja verðtolli. Jeg óttast það nefnilega, að nái þessi hækkun fram að ganga, þá skapi það þá dýrtíð, sem orðið geti næsta afleiðingarík meðal almennings. Jeg get auðvitað ekki sannað þetta - það er ekki þess eðlis - en jeg þykist hinsvegar hafa miklar ástæður til að byggja þessa skoðun mína á. Legg jeg það á vald hv. deildarmanna að gera upp með sjálfum sjer, hvað rjett muni vera í þessu efni. Hæstv. fjrh. (JÞ) drap á það, að slík tollhækkun myndi verða til þess, að menn spöruðu við sig kaup á þeim vörum, sem hún lenti á. Býst jeg við, að ofurlítið kunni að sparast svo, en ekki neitt teljandi, því jeg geri ráð fyrir, að allur þorri þeirra manna, sem kaupa vörur þessar, geti ekki langa stund verið án þeirra. Við flm. getum ómögulega orðið við þeim tilmælum hæstv. fjrh. að taka till. aftur. Við berum hana fram í þeirri fylstu alvöru og sannfæringu, að frv. væri betur komið með undanþágunni heldur en það væri samþykt án hennar. Eitt atriði var það í ræðu hv. 3. þm. Reykv. (JakM), sem jeg vil stuttlega víkja að. Hann kvað svo mikið til af vörum þessum í landinu, að tollhækkunin gæti ekki orðið að tjóni. Vel má vera, að allmikið sje til af þessum vörum, en jeg býst við, að hv.þm. (JakM) viti eins vel og jeg, að eftirlit með því, að þær vörur, sem fyrir hendi eru, verði ekki hækkaðar óeðlilega í verði, er ómögulegt. Svo tollhækkunin kann eins vel að koma niður á þeim vörubirgðum, sem fyrir hendi eru. Hv. þm. Barð. (HK) ber fram brtt. á þskj. 249. Jeg hygg, hvað snertir 1. lið, að þær vörur, sem þar eru taldar sjeu svo nauðsynlegar atvinnurekendum við sjóinn, að það væri í mesta máta órjettmætt að hækka toll á þeim. Um síðari liðinn get jeg fyrir mitt leyti sagt það, að jeg er ekki á móti því, að nokkur tollhækkun komi niður á þeim vörum. En mjer þykir 20% vera fullmikill verndartollur fyrir innlendar vörur, nema því aðeins, að landsstjórnin hafi svo gott eftirlit með verksmiðjunum, að hún sjái um, að þær noti ekki þau rjettindi, sem þeim eru þannig í hendur fengin, til verðhækkunar. Jeg hefði talið betra, að komið hefði fram miðlunartill., virtist t. d. 10% vera fullnógur verndartollur. En sjái landsstjórnin svo vel um það, að vörurnar hækki ekki fyrir þetta í verði, þá má mjer standa á sama um þessa brtt. Hv. þm. Str. (TrÞ) hefir svarað hv. 2. þm. Reykv. (JBald), og læt jeg þar við sitja.

Fjármálaráðherra (JÞ): Viðvíkjandi því, sem hv. 2. þm. Árn. (JörB) sagði nú síðast um eftirlit með verði á innlendri iðnaðarvöru, sem nýtur verndar þessa tolls, hefi jeg þetta að segja: Jeg tel, að í brtt. við 1. gr., sem sett var inn í frv. við 2. umr., felist heppileg heimild fyrir landsstjórnina til þess að líta eftir þessu. Þessi innlendu fyrirtæki vinna öll úr útlendum efnivörum, og þar sem stjórninni er heimilt að undanskilja þær tollinum, getur hún bundið þá undanþágu því skilyrði, að iðnaðarfyrirtækin haldi sæmilegu verði á framleiðsluvörum sínum. Hvað sápugerðina snertir álít jeg, að stjórnin hafi hæfilegan hemil á verðlagi innlendrar sápu með þessu móti. Hefir hún og að vísu fyrri lög og heimildir til að ákveða hámarksverð, ef til þarf að taka.

Frsm. (Jakob Möller) Út af því, sem hv. 2. þm. Árn. (JörB) sagði viðvíkjandi brtt. sinni á þskj. 250, hefi jeg aðeins þetta að athuga: Þar sem jeg sagði, að töluvert mikið væri til af þessum vörutegundum í landinu, þá átti jeg við, að ef þær yrðu undanskildar þessum tolli, gæti það leitt til þess, að óþarflega mikið væri flutt inn af þessum vörum. Og þar sem jeg veit ekki betur en hv.þm. (JörB) sje hlyntur höftunum, ætti þetta síst að vera þyrnir í hans augum. En ef menn óttast það, að tollurinn komi niður á þeim vörum, sem fyrir eru, virðist ekki síður ástæða til þess að óttast, að það, sem svarar tollinum, verði lagt á vörurnar af kaupmönnum, þó þær sjeu undanskildar í lögunum. Það kemur sem sagt til athugunar, þegar undanskilja á nokkrar vörutegundir, hvort það nái tilgangi sínum. Jeg hygg, að þegar þessi tollur kemur á þessar vörur, verði það í fyrsta lagi til þess, að kaupmenn flytji minna inn af þeim, og í öðru lagi, að þeir reyni að selja sem mest þær tegundir, sem fyrir eru. Geri jeg ráð fyrir, að þeir hugsi jafnvel meira um að selja upp það, sem til er, en að skrúfa verðið óhæfilega hátt vegna tollsins. Annars er vitanlega aðeins um getgátur að ræða í þessu efni. Kaupmenn hafa altaf um tvent að velja, annaðhvort að selja meira og græða minna á hverju einu, eða þá að selja minna og græða meira á hverju einu. En hjer hlýtur samkepni að koma til greina og reynast heppileg. Annars langaði mig til þess, með leyfi hæstv. forseta (BSv), að fara svolítið út fyrir efnið, þar sem hv. 2. þm. Reykv. (JBald) gaf mjer fylsta tilefni til þess. Það er nú svo, að blað hans, sem jeg virði ekki þess að fara í mál við það út af ærumeiðingum, hefir dróttað því að mjer, að jeg væri til kaups hjer á Alþingi. Nú skal jeg, af því að hv. samþm. minn (JBald) gaf eitthvað líkt í skyn, skora á hann að segja skýrt og skorinort, hvort hann beinir slíku til mín. En fyrirfram skal jeg segja honum það, að allar slíkar aðdróttanir eru tómur uppspuni og lygi frá rótum. Og hann veit það sjálfur, að þetta er staðleysa. Skal jeg til frekari árjettingar, út af því, sem blað hans hefir sagt um mig í sambandi við það, að mjer var veitt eftirlitsstaðan með bönkum og sparisjóðum, lýsa því hjer yfir í áheyrn þessarar hv. deildar, að jeg sótti um stöðuna fyrir beina hvatning frá flokksmönnum ráðherra þess, sem stöðuna veitti, án þess að mjer hefði fyr komið í hug að sækja um hana. Fylgi við þá eða flokk þeirra var ekki orðað, nje að neitt kæmi í staðinn, enda hefði það ekki orðið. Mun verða erfitt fyrir háttv.þm. (JBald) að benda á slíkt, og sannast að segja hálfhjákátlegt að ætla slíkt, því þegar staðan var veitt, var það fyrirfram vitað, að sú stjórn færi mjög bráðlega frá, og undarlegt að hyggja, að hún væri að kaupa sjer fylgi þegar hún var að leggja niður völdin. Þetta, sem hv.þm. talaði um, að jeg hefði „bóndafangað“ einhvern eða einhverja áður og á bak við tjöldin, er því bersýnilega staðleysa og aðdróttanir, sem jeg vona, að hann renni niður aftur við fyrsta tækifæri.

Jón Baldvinsson Það er ekki ástæðulaust, að jeg bið um orðið til að bera af mjer sakir. Annars finst mjer undarlegt, hve hv. samþm. minn (JakM) er orðinn viðkvæmur alt í einu og tekur sjer nærri, að jeg sagði, að hann og hæstv. stjórn hefðu „bóndafangað“ Framsóknarflokkinn í haftamálinu. En ekki fæ jeg sjeð, hvernig hann fer að setja það í samband við veitinguna á eftirlitsstöðunni með bönkum og sparisjóðum. Mjer datt hún ekki í hug, en úr því að hann mintist á hana, verður hver að hugsa það, sem honum sýnist í því sambandi. Hann getur ekki skafið út hugsanir manna út af því. Jeg veit vel, að engir skriflegir samningar eða skilmálar hafa fylgt veitingunni, en engum verður láð, þó hann dragi sínar ályktanir af henni, þrátt fyrir það.

Jörundur Brynjólfsson Það var aðeins örstutt aths. út af ummælum hv. 3. þm. Reykv. (JakM). Jeg skildi ekki betur en að hann vildi halda því fram, að þessi tollhækkun kynni eins að ná til þeirra vara, sem undanþegnar eru. Kaupmenn myndu ekki eingöngu færa upp verð tolluðu varanna, heldur og annara. Jeg vona, að þetta reynist ekki rjett, því annars verð jeg að segja, að þetta frv., sem jeg hefi borið fram ásamt öðrum í fjhn., er meira en lítið mislukkað. Við höfum tekið undan margar vörutegundir í þeirri góðu trú að tollhækkunin nái ekki til þeirra. Og á þeirri trú er og bygð brtt. okkar hv.þm.N.-Ísf. (JAJ). Hv. þm. sagði líka, að samkepnin myndi gera það að verkum, að verðlag slíkra vara færi ekki um skör fram. Jeg skil það ekki. Hví skyldi verða meiri samkepni um að selja tollaðar vörur en ótollaðar? Jeg skil ekki, að meiri samkepni verði um söluna, þó lagður sje 10–20% tollur á þær. Finst mjer því þessar mótbárur hv.þm. (JakM) gegn brtt. ekki svo mikilvægar að hún þurfi að falla fyrir þær. Annars geri jeg ráð fyrir, að hv.þdm. hafi skapað sjer skoðanir á þessu máli og sýni þær nú við atkvgr.

Frsm. (Sigurjón Jónsson) Sjávarútvegsnefnd leggur ekkert kapp á, að þetta frv. verði samþykt. Hún flytur það aðeins eftir beiðni Fiskifjelags Íslands. En við lítum svo á, að rjett væri að lögin giltu lengur, þar sem ennþá hefir hvölum ekki fjölgað hjer að mun. Við lítum líka svo á, að rjett sje, að hvalveiðar verði ekki reknar hjer fyr en hvölunum hefir fjölgað að mun, og teljum rjettast, að landsmenn sjálfir, ef þeir þá væru orðnir færir um það, rækju veiðarnar. Það er satt, sem hv. 1. þm. S.-M. (SvÓ) sagði, að lögin eru ekki viðkunnanleg. Þar er öllu hrært saman, mönnum, hnísum og höfrungum. En þau ættu þó samt að geta gert gagn. Um það, hvort rjett sje að friða hrefnur, munu vera skiftar skoðanir. Jeg veit, að t. d. sjómenn vestra telja ekkert unnið við það.

Frsm. (Ágúst Flygenring) Jeg gerði grein fyrir máli þessu við 2. umr., og komu þá engin mótmæli fram, heldur gekk það til 8. umr., án þess neitt væri við það athugað, annað en það, að hv.þm. Str. (TrÞ) spurði, hvort jeg vildi taka undir frv. hans um að stofna búnaðarlánadeildina við Landsbankann. Jeg hefi kynt mjer það mál rækilega síðan, og er því fyllilega samdóma, með örlitlum breytingum. Því það gengur í þá átt, að efla atvinnuveg, sem skylt er að efla, ef hægt er. En jeg býst hinsvegar við, að svo kunni að fara, að það komi ekki að miklu gagni, af því fjeð fáist ekki. Annars er hjer um ólík mál að ræða. Landbúnaðurinn krefst ½ milj. kr. peningaláns á hverju ári, en í þessu frv., sem hjer um ræðir, er ekki krafist neins láns, heldur aðeins heimildar fyrir ríkisstjórnina til að ganga í ábyrgð, gegn fullu veði. Annað þarf jeg ekki að taka fram. Jeg ætla að vona, að hv. deild sjái sjer fært að samþ. nú frv., eins og við 2. umr.