Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Skúli Guðmundsson) : Þetta frv. er komið aftur frá hv. Ed., sem gerði á því lítils háttar breyt., nefnilega þá, að oddviti skuli auk launa sinna hafa minnst tvo af hundraði af innheimtum útsvörum. Ég tel, að þetta hafi svo lítið að segja, að ekki sé ástæða til að gera aths. við það, en það hefur komið í ljós, að flm. frv. hefur láðst að taka fram, frá hvaða tíma ætti að reikna laun oddvita eftir þessum nýju 1. Þess vegna hef ég borið fram brtt. á þskj. 343 um, að aftan við 2. gr. frv. bætist: og taka hreppsnefndaroddvitar laun samkv. þeim frá 1. jan. 1941. - Þessi brtt. er fram borin til að taka af allan vafa um það, að laun oddvita fyrir yfirstandandi ár skuli greiða eftir þessum nýju lögum.



Ég ætla aðeins að segja örfá orð í sambandi við brtt. á þskj. 362. Þau atriði, sem þar eru nefnd, eru í sjálfu sér ákaflega smávægileg, og ég get getið þess, að í raun og veru leggur menntmn. enga áherzlu á þá viðbót, sem þar er, eða á þá breyt., að ef nemendurnir séu yfir 30, þá sé styrkurinn á hvern nemanda 300 kr. í stað 400 kr., eins og er í frv. Sannleikurinn er sá, að fæstir skólar munu hafa fleiri en 30 nemendur, þannig að þetta lækkandi framlag mundi sennilega ekki verka, nema ef vera kynni hér í Reykjavík, og stúlkurnar yrðu þá sennilega það margar, að reksturskostnaðurinn yrði tiltölulega dálítið ódýrari. Viðvíkjandi 2. lið brtt., þá held ég, að hyggilegast sé að setja hámark á húsaleigu þá, sem stúlkurnar eiga að greiða, til þess að ekki yrði fundið upp á því að setja húsal. eða það, sem í frv. er kallað heimavistargjald, óþarflega hátt. Þessi till. var hér áður á ferðinni og var þá talað um 45 kr., en við því kom brtt. á síðasta fundi frá hv. þm. V.-Ísf., að þetta yrði lækkað niður í 40 kr. Ég held, að það sé nú rétt að koma þessu atriði inn í frv., en hitt atriðið, um 300 eða 400 kr., skiptir litlu máli, og menntmn. leggur alls enga áherzlu á það, en hefur orðið sammála um það að afgreiða frv. á þeim grundvelli, að allir megi vel við una. Ég vil einnig benda á það, að það er gert ráð fyrir því í frv., að stofnstyrkurinn verði greiddur að helmingi úr ríkissjóði og helmingur annars staðar frá, eins og var áður ríflegast, þ. e. a. s. þangað til hlutfallinu var breytt gagnvart héraðsskólum, og nú er einnig verið að breyta gagnvart húsmæðraskólum í sveitum. Gagnfræðaskólar fá 2/5 á móti 3/5, svo við vildum hafa þetta heldur ríflegra til þessara skóla en áður hefur verið til gagnfræðaskóla.



Ég vildi leyfa mér, ásamt hv. 6. þm. Reykv., að leggja fram skrifl. brtt. við þetta frv., um það, að framlag ríkissjóðs til þessara skóla verði 3/4 í staðinn fyrir ½, og verður það þá til samræmis við það frv. um húsmæðrafræðslu í sveitum, sem nú er komið til þessarar d. frá hv. Ed.



Ég ætla aðeins að segja örfá orð um þessa brtt. Það hefur verið viðurkennt og liggur fyrir með margra ára starfsemi, að það sé mjög auðvelt fyrir bæjarfélög að koma í framkvæmd svona verkum eins og t. d. skólastofnunum. Það er ómögulegt að neita því, að peningamagnið er nú meira og rýmra um ýmsar slíkar framkvæmdir en hefur verið, og ég hefði talið, að það hefði verið skynsamlegra fyrir framgang þessara mála, og þá sérstaklega húsmæðrafræðslu í kaupstöðum, að þessu hefði ekki verið blandað saman á þessu stigi málsins. Við hefðum getað afgreitt nú í dag þetta frv. um húsmæðrafræðslu í kaupstöðum eins og það liggur fyrir og látið till. menntmn. ráða, hvort það, sem útbýtt er í dag, yrði samþykkt eða ekki. Það er til tafar þessu máli um húsmæðrafræðslu í kaupstöðum að koma með þessar till. Náttúrlega dettur mér ekki í hug að gera ráð fyrir því, að flm. breyti ákvörðun sinni, úr því að hann kom með þessa till., en ég hefði viljað, að hv. deild afgreiddi málið á þeim grundvelli, sem það hefur legið fyrir.



Það hefur á engan hátt sýnt sig, að það væri nokkuð léttara að koma upp húsmæðraskólum í kaupstöðum en sveitum. A. m. k. hefur reynslan orðið sú, að sveitirnar hafa orðið á undan, en kaupstaðirnir langt á eftir. Og ég fyrir mitt leyti get ekki fallizt á, að það sé neinn jöfnuður í því, að ekki sé gert hlutfallslega eins við húsmæðraskóla, hvort sem Þeir eru í sveitum eða kaupstöðum. Óska ég því eindregið eftir því, að það komi í ljós við þessa umr., hvort, endilega á að halda því fram, að það eigi að gera mismun á húsmæðraefnum eftir því, hvort þær eiga heima í sveitum eða kaupstöðum. Ég tel slíkt ekkert annað en rangindi og álit því rétt, að það komi í ljós við afgreiðslu þessa máls nú þegar, hvort rétt sé, að ríkið leggi fram ½ eða 3/4 fyrir stofnkostnað skólanna, og eins og ég hef þegar lýst yfir, þá er fylgi mitt eða andstaða við þetta frv. undir því komið, hverja úrlausn þessi brtt. mín og hv. 6. þm. Reykv. fær hjá hv. deild.



Ég hefði viljað mælast til þess við hæstv. forseta, að hann frestaði meðferð þessa máls, þar til búið er að ganga frá 7. máli á dagskrá. Eins og þetta frv. ber með sér, er það í þá átt að færa það framlag, sem ríkissjóður á að greiða til húsmæðrafræðslu í sveitum, úr ½ upp í 3/4. En hér liggur fyrir þessari hv. deild frv. til l. um húsmæðrafræðslu í kaupstöðum, þar sem gert er ráð fyrir, að ríkissjóður leggi fram ½ Nú mun mitt atkv. við þetta mál vera bundið því, hverja afgreiðslu 7. mál á dagskrá fær, og ég hef því hugsað mér að leggja fram við það skriflega brtt. til samræmis við 5. mál á dagskrá. Þess vegna mun ég óska þess, að umr. um þetta mál yrði frestað þangað til sýnt er, hvort samræmi fæst á þau framlög, sem ætlazt er til, að ríkissjóður leggi til húsmæðrafræðslu í sveitum og húsmæðrafræðslu í kaupstöðum.

Forseti (JörB) : Mér finnst eðlilegast, að úr þessu yrði skorið, vegna þess að 5. mál er einungis um þetta og ekkert annað.