Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Karl Einarsson Jeg hlustaði á umr. um frv. þetta í hv. Nd, og skildist mjer á þeim, að meiningin með frv. ætti að vera sú, að gera landsjóð skaðlausan, þótt vörur, sem hann keypti, yrðu metnar hærra en hann getur fengið fyrir þær eftir samningunum við Breta, að frádregnum kostnaði. En eins og frv. nú er orðað, er landsstjórninni veitt heimild til að leggja útflutningsgjald á eina vörutegund í heild sinni, ef landssjóður skaðast á henni, þótt ekki sje nema nokkrum hluta þeirrar sömu vörutegundar. En eftir því, sem mjer hefir skilist á umr., þá er ekki til þess ætlast, að svo verði, enda get jeg ekki fallist á það. En þetta er ekki skýrt tekið fram í frv., og vil jeg því leyfa mjer að bera fram brtt. við frv, sem fer fram á, að það verði skýrt tekið fram, að gjaldið skuli að eins lagt á þann hluta hverrar vörutegundar, sem landssjóður biður halla á. Þetta verður þá nokkurskonar verðskattur. Og þar sem því hefir verið lýst yfir, að til þess sje ætlast, vona jeg, að hæstv. stjórn og háttv. þingdm. hafi ekkert á móti brtt. þessari.

Fjármálaráðherra (S. E): Frv. þetta er, eins og kunnugt er, borið fram af fjárhagsnefnd Nd. í samráði við stjórnina, og greinargerð sú, er því fylgir, er svo ljós, að þar þarf engu við að bæta um ástæðum að veita stjórninni ýmsar heimildir nú, sem hún mundi ekki óska eftir, ef annars væri kostur. Og jeg vil lýsa yfir því, að reglugerðarákvæðum þeim, sem hjer eru heimiluð stjórninni, mun hún alls ekki beita nema nauðsyn krefji, og komi það fyrir, mun þess verða gætt, að þeim verði beitt með sem allra mestu rjettlæti. Jeg get því ekki fallist á brtt.háttv.þm. Vestm. (K. E.); jeg álít hennar ekki þörf. Stjórnin mun gera sjer far um, að slíkt ranglæti komi ekki fyrir, sem brtt. gerir ráð fyrir að geti átt sjer stað eftir frv. Jeg vona því, að frv. verði samþykt óbreytt, eins og það kom frá háttv.Nd., enda tel jeg ekki víst um afdrif þess þar, ef brtt. þessi verður samþykt hjer.

Karl Einarsson Jeg hefi ekki sannfærst af ræðu hæstv. fjármálaráðherra og þeirri hótun, að háttv.Nd. muni ekki samþykkja frv. með þessari breytingu, get jeg ekki gert mikið úr. Því hefir þegar verið yfir lýst, að tilgangur frv. sje sá, sem brtt. fer fram á, og hvers vegna má ákvæði þetta þá ekki vera skýrt og ljóst í frv.? Jeg vona, að þessi háttv. deild vilji ekki ganga að því gruflandi, hvað hún samþykkir með frv. þessu. Það þarf ekki nema einfalt dæmi til að sýna, hvað þetta ákvæði frv. er óljóst. og óákveðið. Svo getur farið, að nokkur hluti einnar vörutegundar verði metinn hærra en stjórnin getur fengið fyrir vörutegundina hjá Bretum. Eftir frv. getur stjórnin þá lagt útflutningsgjald á alla vörutegundina. Og geri hún það ekki, mun það auðvitað valda ágreiningi, og hafa þeir þá aðgang að dómstólunum, sem varan var metin hjá til hærra verðs. Þetta liggur í augum uppi, þar sem engin heimild er veitt í frv. til þess að gera greinarmun á vöru innan sömu vörutegundar.

Forsætisráðherra (J. M.) Jeg vona, að þetta sje óþarfa hræðsla hjá háttv.þm. Vestm. (K. E), og jeg verð að segja það, að ef brtt. hans verður samþykt, þá efast jeg um, að stjórnin sjái sjer fært að fylgja því fram, að frv. verði samþykt þannig lagað. Ef háttv. deild getur ekki orðið sammála við stjórnina og háttv. fjárhagsnefnd Nd., þá vildi jeg helst leggja það til, að málinu yrði frestað og reynt að koma á samkomulagi. En hins vegar vona jeg, að þessari háttv. deild sje alveg óhætt að samþykkja frv. óbreytt, í því trausti, að stjórnin beiti ekki ósanngirni við framkvæmdir þess.  (K. E: Ekki ef hún er sjálfráð)  . Stjórnin er að öllu leyti sjálfráð við framkvæmdir þessa máls.  (K. E.: Dómstólarnir geta þó komið til greina)  . Auðvitað geta þeir komið til greina síðar meir, en þeir grípa þó ekki fram fyrir hendur stjórnarinnar. En annars er sá ágalli, ef fresta þyrfti málinu, að í rauninni þolir það enga bið. Strax næstu daga þarf að taka til laganna. Jeg vona því, að frv. verði samþykt óbreytt frá Nd., enda hafði jeg ekki búist við neinum andmælum, nema þá helst út af orðalagi frv., eftir því sem búið var að ræða um málið. Það væri líka mjög óheppilegt, ef deilur risu milli þings og stjórnar út af þessu máli.

Forseti: Jeg vil leyfa mjer, áður en gengið er til atkvæða, að skýra mismuninn á brtt. og frv., til þess að glöggva háttv. þingdm. atkvæðagreiðsluna. Munurinn er sá, að frv. fer fram á, að leggja megi útflutningsgjaldið á vörutegund í heild sinni, en brtt. fer fram á, að gjaldið leggist að eins á þann hluta vörutegundarinnar, sem landssjóður tapar á. Jeg get tekið sem dæmi, að ef markaðsverð á ull er 4 kr. kg., en ullin er metin sumstaðar á 5 kr., en á öðrum stöðum á 3 kr., þó meiri hluti ullarforðans metinn á 5 krónur, þá bíður landssjóður halla, og vill frumvarpið, til þess að vinna hann upp, leggja útflutningsgjald á allan ullarforðann, en brtt. vill leggja gjaldið að eins á þann hlutann, sem metinn er til hærra verðsins. Sá er munurinn, og vil jeg spyrja hæstv. forsætisráðherra, hvort þetta sje ekki rjett.

Forsætisráðherra (J. M.) Skilningur þessi er ekki alls kostar rjettur, því að með frv. er alls ekki fyrir girt, að stjórnin fari þá leið, sem brtt. fer fram á. Henni er ekki heldur boðið að fara hina leiðina, heldur að eins leyft það. En eftir brtt. er það afmarkað, hvora leiðina hún skuli fara.