Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nál. hv. fjh.- og viðskn. sem er á þskj. 603. Nefndin hefur haldið einn stuttan fund um málið og hefur þar rætt um frv. Hún leggur til að það verði samþykkt eins og það kom frá Ed. Undir þetta rita, auk mín, Halldór Blöndal, Ólafur G. Einarsson, Sverrir Sveinsson, Svavar Gestsson og Bjarni Guðnason, en þeir Svavar Gestsson og Bjarni Guðnason með fyrirvara. Hv. þm. Guðmundur Einarsson var fjarstaddur afgreiðslu málsins, en fundinn sótti auk nefndarmanna hv. þm. Guðrún Agnarsdóttir.



Herra forseti. Við 1. umr. þessa máls bar ég fram tvær fsp. til hæstv. fjmrh., annars vegar varðandi þjónustugjöld bankanna sem hér voru til umræðu fyrir nokkrum dögum og hins vegar varðandi húsnæðismál. Ég tel að svör hæstv. fjmrh. við 1. umr. málsins hafi verið ófullnægjandi við báðum þessum liðum, einkum varðandi húsnæðismálin þar sem ég spurði þeirrar einföldu spurningar hvort það væri ætlun ríkisstj. að leggja fyrir yfirstandandi löggjafarþing frv. um húsnæðismál þannig að hið nýja húsnæðislánakerfi gæti tekið gildi frá 1. sept. eins og gert var ráð fyrir í þeim kjarasamningum sem gerðir voru fyrir stuttu. Ég ítreka þess vegna fsp. mínar, herra forseti. Varðandi málið sjálft, sem hér liggur fyrir, hef ég skrifað undir nál. með fyrirvara og ég óska eftir því að nál., eins og því hefur verið dreift hér, verði leiðrétt þegar í stað. Þessi fyrirvari minn kemur ekki fram á nál. á þskj. 603. Því var hins vegar lýst af frsm. nefndarinnar áðan. Fyrirvarinn lýtur einkum að því atriði, sem ég gat um í upphafi, að auðvitað er framkvæmd þessa máls á ábyrgð ríkisstj., auk þess sem það hlýtur að orka tvímælis og vera umdeilanlegt hvort sú aðferð sem hér er höfð við niðurfærslu verðlags sé hin eina rétta og skynsamlega. Það sem skiptir máli í því efni er hins vegar að átta sig á að áhrifin af þessari niðurfærsluaðgerð yrðu fyrst og fremst á lánskjaravísitöluna. Hún hækkar minna en ella og það kemur þeim mörgu til góða sem eru með verulega þungar skuldir vegna húsnæðiskaupa. Þá vil ég einnig geta þess, herra forseti, að í nefndinni var nokkuð fjallað um stöðu öryrkja sem hafa notið ákveðinna réttinda til niðurfellingar tolla af bifreiðum. Svör í þeim efnum fengust ekki á fundi nefndarinnar áðan. Hins vegar er nauðsynlegt að mínu mati, áður en málið fer út úr deildinni, að svör fáist um með hvaða hætti hæstv. fjmrh. hyggst taka á því máli þannig að öryrkjar verði jafnsettir öðrum eftir þessa breytingu og áður hefur verið. Einkum er um að ræða þá sem hafa fengið verulega niðurfellingu tolla, þ.e. þá sem eru mjög fatlaðir. Hefur verið um að ræða 40 bíla á ári sem veitt hefur verið veruleg niðurfelling tolla af. Þetta mál er auðvitað óhjákvæmilegt að athuga núna vegna þess að einmitt þessa dagana er verið að ganga frá úthlutun á svokölluðum öryrkjabílum og þeir tilfærslur á tollum, sem hér er verið að afgreiða á hv. Alþingi, snerta mjög störf þeirrar nefndar sem nú vinnur að úthlutun á svokölluðum öryrkjabílum.



Út af orðum hv. síðasta ræðumanns vil ég taka það fram að þskj. 603 verður prentað upp og dreift þannig nú á næstunni.



Herra forseti, góðir þingdeildarmenn. Þetta mál, sem hér er nú til umræðu, hefur borið mjög brátt að og þarf að afgreiðast í miklum skyndingi, en það er afleiðing af almennum kjarasamningum þannig að það er sjálfgert mál að samþykkja þetta frv., enda er það til hagsbóta fyrir þá menn sem hafa ráð á því að kaupa bíla. Ég tel mig því vel geta skrifað undir nál. fjh.- og viðskn. Nd. Hins vegar kom upp hjá félögum mínum í Alþfl. nokkur áhyggja út af réttindum öryrkja því að það er ekki vikið að stöðu þeirra og réttindum í þessu nýja frv. til laga og þess vegna varð það niðurstaða mín að skrifa undir þetta nál. með fyrirvara. Ég tel það nauðsynlegt að skýrt komi fram að Alþfl. leggur á það mikla áherslu að öryrkjar standi jafnvel að vígi og þeir sem eru heilir við þessar breytingar eða tilfærslur á tollum. Þess vegna samþykkjum við Alþýðuflokksmenn þetta í deildinni í trausti þess að hæstv. fjmrh. sjái til þess að hagsmunir öryrkja verði ekki síðri eftir þessa breytingu en þeirra sem heilir eru. Um þetta hef ég ekki meira að segja nema það að allt er þetta furðulegt, hvernig mál af þessu tagi hefur borist til þingsins, þar sem samþykktar eru úti í bæ breytingar á tollum á bílum. Vinnubrögðin, flumbrugangurinn, rangar reikningsfærslur, mistök. En ekki skal ég orða þetta frekar að sinni. Kannske fæ ég tækifæri síðar. En ég styð þetta frv. með þeim fyrirvara sem þegar hefur komið fram.



Herra forseti. Þetta frv. tengist því frv. um ráðstafanir í ríkisfjármálum, verðlags- og lánsfjármálum 1986 sem fjallað var um hér í deildinni og gert að lögum fyrir u.þ.b. tíu dögum. Þær efnahagsaðgerðir, sem boðaðar voru í því frv., tengjast nýgerðum kjarasamningum sem Kvennalistinn getur ekki stutt. Þar af leiðandi studdum við þingkonur Kvennalistans ekki það frv., en sátum hjá við afgreiðslu þess. Forsendur þeirrar afstöðu voru vel skýrðar í framsögu minni þá og í framsögu hv. þm. Sigríðar Dúnu Kristmundsdóttur í Ed. Afstaða okkar hefur ekki breyst á þessum tíu dögum og munum við þingkonur Kvennalistans því sitja hjá við afgreiðslu þessa frv. eins og þess frv. sem það er tengt. Konurnar sem fylla lægstu launaflokkana í þessu landi hafa ekkert frekar efni á því að kaupa sér bíla þó að tollur af þeim sé lækkaður eitthvað meira en þær höfðu fyrir tíu dögum og munu hafa í kjölfar þessara kjarasamninga. Þetta frv. tengist einnig beint málefnum öryrkja, eins og komið hefur fram í umræðunni hér áður, og styð ég það og tek undir að nauðsynlegt er að huga vel að réttlætismálum í þeim efnum.



Herra forseti. Þau svör sem ég fékk hjá hæstv. fjmrh. áðan við fyrirspurnum mínum fannst mér ekki nægilega glögg. Ég fékk engin svör um hverjar væru aðrar ástæður fyrir því að svo hefði til tekist sem raun ber vitni annað en það sem hæstv. ráðh. nefndi meginástæðu. Ég ítreka þá spurningu að ég vil gjarnan fá gleggri upplýsingar um hvað það var sem í raun og sannleika gerðist. Ég vil líka ítreka þá skoðun mína að mér þykir þessi svonefnda meginástæða, eins og hún er fram fyrir okkur borin, heldur kúnstug og ekki ganga allt of vel upp miðað við það sem maður hefur átt að venjast í þessu þjóðfélagi varðandi vísitöluútreikning og þess háttar. Í annan stað kemst ég ekki hjá því að gagnrýna að ekki skuli betur gerð grein fyrir þessu máli í fskj. en hér er gert. Ég bar fram fyrirspurn um hvort bifreiðagjald og tollur reiknaðist af sama gjaldstofni, óskaði staðfestingar á hvort svo væri. Ég varð ekki var við að því væri mótmælt sem ég hélt fram í þeim efnum. En til þess að gera þetta enn gleggra vil ég spyrja hreint út sagt: Er þá hægt að leggja saman þær ívilnanir sem verið er að gera annars vegar í bifreiðagjaldinu og hins vegar í tollum þannig að menn geti í raun og sannleika fengið nettóáhrifin af þessari breytingu út með einfaldri samlagningu? Ég sé að hæstv. fjmrh. kinkar kolli. Þá þýðir þetta væntanlega að tollur og bifreiðagjöld eru samtals að lækka um 20% með þessu frv. í ódýrasta flokki bíla, um 15% í næsta flokki, um 11% í þarnæsta, síðan um 7%, þá um 4%, en þau standa óbreytt af V. og VI. flokki, þ.e. af tveimur dýrustu tegundum bílanna. Mér finnst nefnilega, miðað við þá umræðu sem fram hefur farið að undanförnu og miðað við þá uppákomu sem í raun hefur átt sér stað varðandi þessa tollalækkun, ástæða til þess að þingið sé bærilega vel upplýst um hvað það er að gera. Ég segi þetta kannske ekki síst af tillitssemi við hæstv. fjmrh. og auðvitað líka af tillitssemi við þingið. Mér þætti heldur slæmt ef við þyrftum að leiðrétta þetta í þriðja ganginn vegna þess að menn vissu ekki nákvæmlega hvað þeir væru að gera. Ég held við séum öll af vilja gerð hér í þinginu að afgreiða þetta greiðlega og fljótt, en ég held að við höfum líka öll áhuga á því að fá sem gleggstar upplýsingar um hvað við erum að gera og þá ekki síst í ljósi þess, sem hefur gerst að undanförnu, að við stöndum frammi fyrir því að vera að framkvæma leiðréttingu á gjörðum sem eru nokkurra daga gamlar og viljum ógjarnan lenda í þeim sporum aftur. Þá hlýt ég að óska eftir nánari útlistun hæstv. fjmrh. á því hvernig hann ætli að standa að bílamálum öryrkja í þessu sambandi, eins og hér hefur verið gert eilítið að umtalsefni og eins og ég spurði um í ræðu minni við 1. umr. Þetta er þó nokkurt mál eins og aðrir hafa hér tekið undir. Nú spyr ég: Er ætlun ráðherra að sömu upphæð verði varið til lækkunar fyrir hvern flokk öryrkja á hvern bíl eftir þessa breytingu? Það væri ein leiðin, að sömu upphæð yrði varið til lækkunar fyrir hvern flokk öryrkja á hvern bíl eins og áður var veitt í lækkun eða afslætti af tollum og aðflutningsgjöldum. Þetta væri ein aðferðin við að tryggja að öryrkjarnir stæðu jafnvel og áður. Mér skilst að menn hafi áhuga á því að þeir standi jafnvel og áður. Það mætti hugsa sér að framkvæma það með þessum hætti. Menn gætu líka hugsað sér að þeir teldust standa jafnvel gagnvart öðrum hópum í þjóðfélaginu, þeim sem frískir eru, með því að bílar til öryrkja væru hlutfallslega jafnmiklu ódýrari eftir þessa breytingu og þeir voru til öryrkja fyrir breytinguna. Hér er um tvær leiðir til útfærslu að ræða sem ég vek strax athygli á og vildi gjarnan heyra hvora leiðina hæstv. fjmrh. hefur hugsað sér að fara þannig að þingdeildin geti áttað sig á því hvernig öryrkjar standa eftir þessa breytingu því að ég geri ráð fyrir að það sé ofarlega í hug margra. Herra forseti. Ég skal ekki orðlengja þetta frekar, en ég vil gjarnan fá staðfestingu á því að nettóútkoman fyrir hvern gjaldflokk útreiknist með þeim hætti sem ég hef hér gert grein fyrir þannig að við vitum það þó í fyrsta lagi. Þá tel ég nauðsynlegt að hæstv. fjmrh. svari því afdráttarlaust hvaða stefnu hann hyggst taka að því er varðar málefni öryrkjanna og þá vísa ég sérstaklega til þessara tveggja leiða sem ég hef hér gert að umtalsefni. Í þriðja lagi verð ég að segja að mér finnst hæstv. fjmrh. skulda okkur betri skýringar á því hvaða ástæður lágu til þess að svo fór sem fór og ekki bara meginástæðuna, sem mér finnst ekki nógu skýr, heldur hverjar voru hinar ástæðurnar, hvað það var annað sem fór úrskeiðis.



Herra forseti. Ég get staðfest að reikningsaðferðir hv. 3. þm. Reykn. eru réttar. Að því er varðar spurningu hans um meðferð á þeim ívilnunum sem öryrkjar hafa notið vil ég endurtaka það, sem ég sagði í svari við þessari spurningu í fyrri umræðu málsins, að það er nú til sérstakrar athugunar, en ég hef ekki enn tekið ákvörðun um með hverjum hætti við verður brugðist. Eins og fram kom í máli hv. þm. eru fleiri en ein leið til í því efni. En það mál er til sérstakrar athugunar og verður tekið til ákvörðunar mjög fljótlega og þá frá því greint.