Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Með hliðsjón af gengisbreytingunni, sem samþ. var hér á hv. Alþingi, gekkst ríkisstj. fyrir því, að fjárveiting til íslenzkra námsmanna erlendis var hækkað verulega eða í 5 millj. 195 þús., en sú fjárveiting nam 2 millj. kr. s.l. ár og 1 millj. 275 þús. 1958,. og . er því ,fjárveitingin nú liðlega fjórum sinnum hærri en hún var á því ári. Fjárveitingin nær til styrkja og námslána. Gert er ráð fyrir, að námsstyrkir hækki sem svarar gengisfellingunni, en jafnframt verði hægt að verja til námslána 3 millj. 250 þús. kr. eða margfalt hærri upphæð en verið hefur. Með frv. er ætlað, svo sem í grg, segir, að koma fastari skipan á námslánamál íslenzkra námsmanna erlendis en verið hefur fram að þessu. Í Nd. voru gerðar á frv. nokkrar breytingar, sem ég tel að allir geti orðið sammála um að til bóta horfi. Með frv., eins og það nú liggur fyrir, er m.a. lagt til, að lögfest verði vaxtakjör og greiðslutími námslánanna og einnig lágmark árlegs framlags ríkissjóðs til námslánasjóðsins, sem sé 3 millj. 250 þús. kr., og enn fremur að vextir og afborganir námslána, sem veitt hafa verið á árunum 1952 –59, skuli renna í sjóðinn. Í grg. með frv. er svo gerð áætlun fram í tímann um afkomu sjóðsins og möguleika til aukningar á útlánum. Ég ætla, að hv. þm. geti verið á einu máli um það, að með frv, sé stigið stórt spor til hagsbóta fyrir íslenzkt námsfólk erlendis. Menntmn. hefur haft frv. til athugunar, og eins og fram kemur í nál. á þskj. 315, hefur nefndin orðið sammála um að leggja til, að frv. verði samþykkt óbreytt, en flytur ekki við það neinar brtt.



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur fjallað um frv. það, sem hér liggur fyrir, og orðið sammála um að leggja til, að það verði samþ. með einni breyt„ eins og frá greinir í nál. á þskj. 314. Sú breyt. er við b-lið 3. gr. frv. Í frv., eins og það nú liggur fyrir, er í b-lið 3. gr. vitnað til ákveðinnar greinar, sem er í frv. til laga um bráðabirgðabreyt. á útsvarslögunum, en það frv. er nú til meðferðar í hv. Nd. Alþ. og hefur ekki enn verið lögfest. Bæði þessi frv., það frv., sem hér er til meðferðar, og frv. um bráðabirgðabreytingu á útsvarslögunum, voru samin af einni og sömu nefnd og samtímis, og nefndin hafði vitanlega ekki aðstöðu til þess að vita, hvort frv. yrði fyrr afgr. sem lög frá Alþ. En nú má hins vegar telja, að það sé öruggt, að þetta frv., sem hér er til umr., hljóti fullnaðarafgreiðslu á undan útsvarslagafrumvarpinu, og því telur heilbr: og félmn., að breyta beri niðurlagi b-liðar 3. gr., sem vitnar, eins og ég áður sagði, í grein, sem enn þá liggur aðeins fyrir í frumvarpsformi, og leggur n. því til, að b-liður 3. gr. orðist svo: Að greiða aukaframlag til þeirra sveitarfélaga, sem ekki fá nægileg útsvör á lögð samkv. lögum um útsvör. Þegar nú hefur verið lögfest, að hluti af söluskatti skuli renna til sveitarfélaganna, og þar með verið komið til móts við ítrekaðar óskir þeirra í því efni, þótti óhjákvæmilegt að breyta gildandi ákvæðum um jöfnunarsjóð sveitarfélaga og fella jafnframt niður ákvæði framfærslulaganna um jöfnun framfærslukostnaðar, sem þegar eru orðin úrelt. Er með frv. þessu lagt til, að þetta verði gert, sem sé að breytt verði ákvæðum um jöfnunarsjóðinn og afnumin ákvæði framfærslulaga um jöfnun framfærslukostnaðar. Í grg., sem frv. fylgdi, segir enn fremur, að þótt með því sé lagt til, að sett verði sjálfstæð löggjöf um jöfnunarsjóð sveitarfélaganna, sé þó gert ráð fyrir, að ákvæði frv. verði felld inn í löggjöfina um sveitarstjórnarmál, sem nú er í endurskoðun. Og einnig segir í grg., að líta beri á frv. sem bráðabirgðalausn, sem ætla megi, að ýmsar breytingar verði gerðar á í sambandi við lokatillögur um þessi efni. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um frv. eða einstakar greinar þess.



Herra forseti. Eins og nál. hv. heilbr.- og félmn. ber með sér, kemur þar fram fyrirvari frá minni hendi og einnig frá hendi hv. 9. þm. Reykv. um það, að við mælum með samþykkt frv. sem bráðabirgðalöggjafar. Ég vil nú gera lítils háttar grein fyrir því, hvaða afbrigði það er í frv., sem ég tel að ekki megi vera nema til bráðabirgða. Ég er fullkomlega meðmæltur, að sveitarfélögin fái nýjan tekjustofn, þeim veitir sannarlega ekki af því. Ég tel eðlilegt, að þau fái hlutdeild í söluskatti, sem ríkið leggur á og innheimtir, og ég tel, að það hefði átt fyrr að vera. Að vísu tel ég athyglisverðar þær aths., sem hv. 1. þm. Vesturl. gerði við 1. umr. hér í gær, þegar hann benti á það, að spara hefði mátt skriffinnsku og létta þó undir með sveitarfélögunum með því að fella niður framlög sveitarfélaga, sem ríkið hefur gert þeim að skyldu að inna af höndum, t.d. til almannatrygginganna og sjúkrasamlaga. Þá hefði ekki þurft að setja upp þá skriffinnsku, sem alltaf hlýtur að verða í sambandi við jöfnunarsjóðinn. Og það er rétt, sem hann sagði, að meginþungi í álögum sumra fámennra sveitarfélaga og sveitarfélaga, sem hafa litla umsetningu, liggur í því að inna af hendi gjöld til Tryggingastofnunar ríkisins og sjúkrasamlagsins heima fyrir. Nefna má líka í þessu sambandi kostnað við skólahald. Öllu þessu hefði mátt létta af og leggja þannig lið getulitlum sveitarfélögum, en sá annmarki er þó þar á, að með því að upphefja þátttöku sveitarfélaganna í starfsemi trygginganna og sjúkrasamlaganna og skólahaldsins með framlögum, þá væri líka í raun og veru létt af þeim áhyggjunum af því, að þetta þyrfti að bera sig sem bezt, og það er alls ekki lítils vert, að heima fyrir hjá þessum aðilum sé ráðdeildarsjónarmiðið haft í fullum heiðri. Ég hef þess vegna hallazt að því og verið því fylgjandi, að sveitarfélögunum væri veittur nýr tekjustofn og það með hlutdeild í söluskatti, og því til sönnunar er það, að á Alþ.1951 var ég fyrsti flm. að frv. til l. um, að sveitarfélögin fengju hluta af söluskatti. Ég hugsa, að það sé sú fyrsta till., sem komið hefur fram á Alþ. í því efni. Meðflm. mínir að þessari till. voru Jóhann Jósefsson, Hannibal Valdimarsson og Finnbogi R. Valdimarsson. Við fluttum þarna frv., sem stjórn sambands sveitarfélaganna hafði samið og beðið að flytja hér á Alþ. Við fluttum það þó ekki óbreytt, eins og það kom frá stjórn sambandsins. Ég beitti mér fyrir því, að sú breyt. var gerð á, að skerðingarákvæðið, sem sveitarfélagasambandsstjórnin setti inn í frv., væri ekki 40% , heldur 50%. Lengra komst ég ekki með samkomulag. Og þaðan er þetta skerðingarmark komið, sem sett er inn í það frv., sem hér liggur fyrir. Nú er það skoðun mín, að skerðingarmark þetta sé of lágt, og það byggist á því, að ég tel, að lítil sveitarfélög víðs vegar um land verði ranglega fyrir skerðingu á framlaginu af söluskatti af þessum ástæðum. Og ég hef aflað mér upplýsinga um það, að n. sú, sem vann að því að semja frv., sem hér liggur fyrir, gerir líka ráð fyrir því, að það séu einmitt þau sveitarfélögin, sem verði fyrir skerðingunni, og þar tel ég að niður komi frádráttur, sem sízt skyldi. Ég heyrði það áðan á fulltrúaráðsfundi Sambands ísl. sveitarfélaga, að n. hefði áætlað, að það mundu verða einar 2 millj., sem féllu til jöfnunarsjóðsins sjálfs til þess að framkvæma fyrirmæli, sem lögð eru honum á herðar samkv. 3. gr., með þessari skerðingu, og þannig á að aura saman hjá þeim, sem ég tel að sízt ættu til þess að leggja. Og ég byggi þessa skoðun mína á því, að fjölmennari sveitarfélög og þá sérstaklega þéttbýlissveitarfélög gera svo miklu meira fyrir meðlimi sína en hin fámennu útskagasveitarfélög og dalasveitarfélög. Það, sem sveitarfélögin gera í ýmsum efnum, hækkar náttúrlega útsvarsfúlguna, en eykur um leið gjaldgetu fólksins. Og svo kemur enn það til greina, að þéttbýlið hefur miklu fleiri stóra gjaldendur, sem lyfta fúlgunni, svo að skerðingarákvæðið nær ekki til þeirra. Ýmis hin fámennu hafa engan stóran gjaldanda. Og þegar ég tala um það, að gert sé fyrir fólkið ýmislegt, sem auki gjaldgetuna hjá því, en hækkar útsvarsfúlguna og fjarlægir það, að skerðingarákvæðin nái til þess fólks, þá á ég t.d. við, að ýmis bæjarfélög og kauptúnasveitarfélög hafa útgerð, og þau þurfa að leggja á útsvör til þess að bæta halla þessarar útgerðar. Það hækkar útsvarsfúlguna. En með útgerðinni er aukin atvinna í þorpinu og tekjuöflun almennings, og fyrir það getur almenningur greitt hærri útsvör. Það má nefna annað dæmi. Í kaupstöðunum eru t.d. verkamannabústaðir, sem sveitarfélögin leggja fé til að komist upp. Þetta er til þess að gera það að verkum, að ýmsir þeir, sem húsanna njóta, fá húsaleigu með vægum kjörum. Þar af leiðandi verða þeir betri gjaldendur. Ég nefni nú ekki ýmiss konar þægindi, sem fólkið í þéttbýlinu fær og kannske ekki hægt að segja að geri það gjaldsterkara, en eykur álögur sveitarfélaganna, svo sem gangstéttir og alls konar samveitur. Þetta er ekki gert í dreifbýlinu, og þetta getur ekki orðið gert í dreifbýlinu, en samt sem áður hvíla útsvörin eins þungt á atvinnulífi sveitarfélaganna og oft þyngra, eins og kemur greinilega líka í ljós, þegar litið er á frv. um útsvör og þá útsvarsstiga, sem þar er lagt til að upp verði teknir í Reykjavík, í öðrum bæjum og í sveitum. Það er einmitt blátt áfram gengið út frá því, að tekjuöflunin úti um landið sé örðugri fyrir sveitarfélögin en í bæjum. Ég álít þess vegna, að það sé rangt, alveg rangt, að skerða hlut hinna fámennu og atvinnurýru sveitarfélaga. En það á að gera, eins og frv. er nú upp byggt. Og ég tel enn annað athugavert við þetta. Þó að ég telji þetta nóg til þess að gera það að verkum„ að út af fyrir sig er ég á móti skiptingarreglunum á söluskattinum, þá er annað, sem er líka stórt atriði í þessu sambandi og lá ekki fyrir, eins og málin stóðu, þegar við lögðum fram frv. 1951. Þá var gengið út frá því að vísu, að jöfnunarsjóður tæki við fénu og dreifði því, en það er gert ráð fyrir því, að hann hafi aðrar tekjur en söluskattstekjur og starfi með þeim tekjum að því að jafna á milli sveitarfélaga framfærslukostnað og hlaupa undir bagga með þeim, sem örðugast eiga. Nú er þannig gengið frá, að jöfnunarsjóður á ekki að fá neinar aðrar tekjur en skerðingartekjurnar til þeirra verka, sem honum eru falin, til þess að hjálpa þeim, sem erfitt eiga, og hlaupa á ýmsan hátt undir bagga. Það er tekið fram í 3. gr., að þar eru töluverð verkefni, sem hann því aðeins getur unnið, að skerðingartekjurnar, tekjurnar frá fámennu sveitarfélögunum, komi inn. En þegar þannig er upp sett, að sveitarfélögin eiga ekki að fá fulla hlutdeild, miðað við mannfjölda, nema mannfjöldaskiptingin verði ekki hærri fúlga en svo, að helmingur eða minna af útsvörunum greiðist með þeim, þá er enginn vafi á því, að þau sveitarfélög, sem verða fyrir skerðingunni, fara að hagræða sínum útsvarsmálum þannig, að skerðingarákvæðin nái ekki til þeirra. Það er í fleiri efnum, sem menn hagræða hlutunum en við framtal tekjuskatts. Þau fara ýmist kannske að taka upp ýmsa eyðslu, sem þau annars hefðu forðazt, og það er ekkert æskilegt að ýta undir slíka þróun, og þau fara líka blátt áfram - ég er viss um það - að stunda það að færa milli gjaldandans og sveitarsjóðsins, til þess að útsvarsfúlgan sé nógu há, til þess að þau fái fulla hlutdeild miðað við höfðatölu úr jöfnunarsjóði. Og hvernig fer þá um tekjur jöfnunarsjóðs til þess að standa straum af þörfunum, sem 3. gr. gerir ráð fyrir? Það er enginn vafi á því, að innan stundar fer þannig, að sú tekjulind þornar. Ég tel þess vegna, að frv., eins og það er, reglurnar, eins og þær eru settar upp, beri það mein í sjálfum sér, sem eyðileggi framkvæmdina innan stundar, og þetta geti því alls ekki orðið nema til bráðabirgða, að þessar reglur gildi. Og ef þetta bráðabirgðatímabil yrði dálítið, er það búið að skemma töluvert, vegna þess að það er búið að kalla fram þá þróun í sveitarfélögunum, hagræðingarþróun, sem ég tel óheppilega. Ég tel, að það hefði átt að byggja þessa löggjöf þannig upp, úr því að jöfnunarsjóðurinn á að hafa hlutdeild beint sjálfur til starfsemi sinnar í söluskattstekjunum, að ætla einhverja vissa prósentu af óskiptu til þeirrar starfsemi. Ef það eru 2 millj., sem gert er ráð fyrir að komi inn af skerðingarfé nú, þá er það tæplega 4%. Við skulum segja, að það væru tekin 5% eða jafnvel 10% til þarfa sjóðsstarfseminnar samkv. 3. gr. Ég hef nú ekki frv. fyrir mér, en ég held, að það sé rétt, að það sé samkv. 3. gr., þar sem segir, að greiða eigi fram úr fjárhagserfiðleikum sveitarfélaga samkv. III. kafla laga nr. 90 14. maí 1940, um eftirlit með sveitarfélögum, að leggja út greiðslur þær á milli sveitarfélaga, sem ríkissjóður ber ábyrgð á samkv. framfærslulögunum. Til þess þarf sjóðurinn vitanlega að hafa fé, þótt hann fái það endurgreitt, og fé til að greiða aukaframlag til þeirra sveitarfélaga, sem fá ekki nægileg útsvör á lögð samkv. útsvarslögum, og að styrkja eftir ákvörðun ráðh. tilraunir til þess að koma betra skipulagi og meira samræmi í framkvæmdir sveitarmálefna og samstarf sveitarfélaga. Til þessa tel ég að hefði átt að taka vissa prósentu af óskiptri fúlgu, en skipta síðan hinu eftir höfðatölu milli sveitarfélaganna. Ég er viss um, að þetta stenzt ekki, eins og það er hér upp sett, nema til bráðabirgða. En af því að málið er nú komið á síðasta stig hér á Alþ., þegar það kemur til okkar, og það er sett í þá afgreiðslukreppu, sem það er sett, með því að það á að afgreiðast í dag vegna páskaleyfisins, sem á að byrja í kvöld, fer ég ekki út í það að flytja brtt., sem ég hefði gert, ef málið hefði nú verið t.d. á fyrsta stigi, en mun greiða því atkv., þó með þessum fyrirvara, að ég tel, að þessi löggjöf geti ekki staðizt nema til bráðabirgða.

Alfreð Gíslason læknir: Herra forseti. Mér hefur fundizt einkenni á vinnubrögðum hæstv. ríkisstj. vera helzt fljótfærni og óðagot, og mér finnst þetta stjórnarfrv. ekki skera sig úr að því leyti. Í des. s.l. skipaði hæstv. fjmrh. nefnd manna til að undirbúa þetta frv. ásamt öðrum störfum, þ. á m. að undirbúa frv. til bráðabirgðaútsvarslaga og jafnvel fleiri. Að vísu voru ágætir menn skipaðir í þessa nefnd, og þó hygg ég, að hún hafi ekki verið skipuð nægilega vel til þess, að hin ýmsu sjónarmið í þjóðfélaginu fengju að njóta sín. Þessari nefnd er gert að skila tillögum sínum innan tveggja til þriggja mánaða í stórum og vandasömum málum og viðkvæmum, og þessi nefnd gerir sér grein fyrir því, að ekki er um annað að ræða frá hennar hálfu á svo skömmum tíma en það, sem hún kallar bráðabirgðalausn. Verkið er sem sagt rifið út úr höndunum á henni af hæstv. ríkisstj., svo mikið liggur við, og því dembt hingað inn á Alþingi. Þar tekur sama flaustrið við. Það er rekið á eftir, þannig að hv. alþm. fá lítinn tíma til athugunar mála. Í þessu tilfelli er hv. heilbr.- og félmn. Ed. ekki veitt neitt tóm til að athuga efni frv., og er efni þess þó mikilsvert og að ýmsu leyti viðkvæmt mál. Hin ýmsu ákvæði þess skipta sveitarfélögin, stór og smá, miklu máli, og því er þess mikil þörf, að þau séu athuguð frá öllum hliðum, áður en frv. verður samþ. En þess er nú sem sagt enginn kostur. Hv. heilbr.- og félmn. fékk ekki svigrúm til að halda nema einn fund um þetta mál, og af þessari hv. d. er þess nú krafizt, að hún noti ekki nema einn sólarhring til fullnaðarafgreiðslu frv. Þannig virðist hæstv. ríkisstj. lítt hirða um sómasamleg þingræðisleg vinnubrögð. Hún heimtar málið hespað af í flaustri. Þó að ég sé samþykkur frv. í heild og nauðsyn þess, að það fái afgreiðslu á þessu þingi, hef ég ekki að svo stöddu haft tækifæri til að mynda mér skoðun á öllum einstökum atriðum þess. Ég efast t.d. um, að skerðingarákvæðið í 2. gr. frv. muni reynast happasælt, þegar til framkvæmda kemur. E.t.v. getur það ákvæði leitt til óæskilegra áhrifa á álagningu útsvara á ýmsum stöðum í landinu, leitt m.ö.o. til þess, að gert verði í því að ná sem mestu út úr jöfnunarsjóði. En slíkt væri auðvitað mjög óheppilegt og óæskilegt. E.t.v. væri heilbrigðast að miða úthlutun við íbúatöluna eina án nokkurs fyrirvara þar um. Þetta er eitt atriði af fleirum, sem ég hefði viljað fá tækifæri til að athuga betur og heyra álit annarra á. En til þess er nú hvorki gefinn tími né tóm. Það er í raun og veru einkennilegt, að þess skuli nú krafizt af hæstv. ríkisstj., að þetta frv. verði afgr. endilega í dag hér á hinu háa Alþingi. Það væri þó eðlilegt, að afgreiðsla þess og afgreiðsla brbl. um útsvör hefði fylgzt að. Ákvæði eru náskyld í báðum þeim frv., og hefði verið eðlilegast, að þau hefðu nokkurn veginn fylgzt að hér á Alþ. Nú skal þessu frv. hespað af í dag, en útsvarslagafrv. fær að bíða fram yfir páska a.m.k., og skil ég satt að segja ekki samhengið í þeim vinnubrögðum. En eins og fram kemur í áliti hv. n., er ég samþykkur frv. í heild með þeim fyrirvara, sem ég hef nú gert grein fyrir, að ég tel undirbúning málsins og athugun hér á Alþingi ekki nándar nærri nógu góða.



Herra forseti. Það voru aðeins nokkur orð, sem ég ætlaði að segja nú við þessa umr. Í 10. gr. þessa frv., sem hér er til umr., er svo ráð fyrir gert, að VII, kafli framfærslulaga, nr. 80 5. júní 1947, falli úr gildi. En sem kunnugt er, fjallar hann um jöfnun framfærslukostnaðar í landinu, og er nokkuð greinilega kveðið á um, hver háttur skuli á hafður, þegar um jöfnun á milli sveitarfélaga er að ræða, því að samkv. þessum lögum frá 1947 og þessum VII, kafla framfærslulaganna er svo ráð fyrir gert, að hvert og eitt sveitarfélag í landinu beri það, sem kallað er meðaltalsframfærslukostnaður í landinu. En eftir að kemur fram yfir þennan meðalframfærslukostnað, sem talað er um í l., endurgreiðir jöfnunarsjóður eða ríkið 2/3 hluta af þeim kostnaði, sem fram yfir er þennan meðaltalsframfærslukostnað. Þetta er í þeim lögum, sem nú skal úr gildi fella. Ég skal fyllilega játa, að ég hef ekki haft aðstöðu til þess að kynna mér þetta frv. til hlítar, en þess vegna kem ég með fsp., ef vera kynni, að sú nefnd, sem hefur fjallað um þetta mál, gæti gefið frekari upplýsingar en þegar liggja fyrir í máli þessu. Það er ráð fyrir gert í þessu frv., að öll sveitar- og bæjarfélög á landinu fái eigi minna en 56 millj. kr. á ári úr jöfnunarsjóði. Þessu er fyrst og fremst úthlutað eftir höfðatölureglunni, en þó með þeim takmörkunum, að ekkert sveitarfélag í landinu fái yfir 50% af álögðum útsvörum s.l. árs. Þetta er hin almenna regla, sem á að úthluta þessum söluskatti eftir. En nú vitum við það, að þarfir sveitarfélaganna í landinu eru ákaflega misjafnar, og þó að þessi regla hafi að vísu þann kost, að fámenn sveitarfélög með miklar byrðar eða mikil gjöld fái tiltölulega meira á íbúa en önnur, þá geta að vísu verið þær aðstæður til staðar, að þetta framlag hrökkvi ekki til og það jafnvel, þó að einnig sé notað það ákvæði útsvarslaganna, að hækka megi útsvör um 30% frá því, sem þau voru s.l. ár. En þá skilst mér, að við taki d-liður 3. gr. þessa frv., sem nú er til umræðu. Það eru svokölluð aukaframlög til sveitarfélaganna. En það liggur ekkert hér fyrir um það, á hvern hátt og eftir hvaða reglum skuli fara með þessi aukaframlög, því að mér skilst, að þau komi í meginatriðum í staðinn fyrir það ákvæði, sem nú skal úr lögum fella um jöfnunarsjóð sveitarfélaga, þ.e.a.s. að bæta úr því, sem framfærsluþörfin og framfærslukostnaðurinn fellur þyngra á sveitarfélögin en hann féll áður. Almenna reglan gildir ekki um þetta atriði, og sú regla, sem verið hefur, er numin úr gildi. En mér skilst, að það liggi ekkert fyrir í þessu frv. um, eftir hvaða reglum skuli fara við úthlutun á þessum aukaframlögum, ef þeirra þurfi með. En að sjálfsögðu sé ég fram á það, að jöfnuður þarf eftir sem áður þrátt fyrir þetta að verða á milli hinna einstöku bæjarog sveitarfélaga í landinu, engu síður en verið hefur til þessa. Grundvöllurinn að þessu frv., sem hér liggur fyrir, er í raun og veru útsvarslögin og það frv., sem hér liggur fyrir Alþ. um breytingar á þeim lögum, og skal ég ekki fara langt út í að ræða það frv. En þó vil ég drepa á nokkur atriði, sem mér finnst vera mjög vafasöm í því frv., og ekki sízt það, að þegar maður fer að bera saman hina einstöku skala fyrir Reykjavík og aðra kaupstaði í landinu og sveitarfélögin, er þar mikill greinarmunur á gerður um það, hvað menn skuli greiða hátt útsvar, miðað við sömu tekjur. Ef maður tekur t.d. einstakling í Reykjavík, sem á að greiða útsvar af 25 þús. kr. tekjum, greiðir hann 940 kr. Væri þessi einstaklingur staðsettur í einhverjum öðrum kaupstað annars staðar á landinu, mundi hann greiða 2150 kr. Væri hann í einhverju litlu sveitarfélagi, mundi hann af sömu tekjum greiða 2630 kr. Hann greiðir því, ef hann væri í kaupstað, um 129% hærra útsvar af sömu tekjum en ef hann væri í Reykjavík, og væri hann í einhverri sveit, mundi hann greiða sem næst 180% hærra útsvar af sömu tekjum. Þetta finnst mér ákaflega óréttlátt, og ég held, að a.m.k. að því er varðar einstaklinga mundu þeir smám saman flýja land, þar sem þeir þurfa að greiða tiltölulega miklu hærra útsvar, og fara til þeirra staða, þar sem útsvörin væru lægri, og þetta hlýtur því að gera hinum fámennari sveitarfélögum mjög erfitt fyrir um að halda því fólki til heimilis innan síns sveitarfélags, sem það að sjálfsögðu mundi annars geta. Þetta finnst mér ákaflega vafasamt, og að sjálfsögðu verður þetta tekið nánar til athugunar, þegar útsvarsfrv. kemur til umr. hér í þessari deild, en þar sem útsvörin eru raunverulega grundvöllurinn að því frv., sem hér liggur fyrir, vildi ég drepa á þetta atriði. Það er líka annað atriði í því frv., sem er mjög vafasamt, og það er, að það skuli mega breyta þeim grundvelli, sem tekinn er gildur, þegar á að leggja á tekju- og eignarskatt fyrir ríkið, en ef niðurjöfnunarnefnd líkar ekki þessi grundvöllur, getur hún kollvarpað honum eins og henni sýnist og jafnað niður útsvörum eftir eigin höfði. Þetta er ákaflega vafasamt ákvæði, því að ég tel, að á meðan framtalsskylda er af tekjum og eignum í landinu, beri að leggja það framtal til grundvallar hvort tveggja í senn tekju- og eignarskatti og einnig að hafa það sem megingrundvöll við útsvarsálagninguna. Það getur verið mjög hættulegt að leyfa niðurjöfnunarnefnd að skapa sér sjálf þann grundvöll, sem hún á að jafna niður eftir lögskipuðum útsvarsskölum, eins og nú á að lögleiða í landinu, og ekki sízt þegar maður rekur augun í það, að þessir útsvarsskalar eru ákaflega mismunandi eftir því, hvar menn eru staðsettir. Ég er ekki í neinum vafa um það, að því er áhrærir hin fámennari sveitarfélög í landinu, að þá er gamla og sígilda reglan, sem þar hefur verið notuð, og ég vil halda því fram, að það hafi gengið mjög árekstralítið og árekstralaust að jafna niður útsvörum eftir þeirri meginreglu að fara eftir ástæðum og efnum manna. Ég tel, að hún mundi vera farsælust einnig í framtíðinni, þótt hins vegar sveitarfélögin geti sjálf skapað sér skala, en þau hafi leyfi til að bregða út frá þeim skölum eftir þeirri gömlu sígildu reglu. Það má vel véra, að þetta geti ekki gilt fyrir hin fjölmennari bæjarfélög, það hef ég ekki kunnugleika um að dæma. En hins vegar finnst mér sú regla, sem hér á að skapa, að mega breyta grundvelli þess, sem skattaskalinn á að reiknast eftir, þ.e.a.s. framtölunum, vera ákaflega varhugaverð. Ég vænti þess, að sú nefnd, sem hefur fjallað um þetta frv., geti gefið mér upplýsingar um það, á hvern hátt jöfnuður fer fram á milli bæjar- og sveitarfélaga í landinu, þegar almenna reglan, sem á að úthluta söluskattinum eftir, hrekkur ekki til, þ.e.a.s. þegar búið er að úthluta milli bæjar- og sveitarfélaganna þessum 1/5 hluta söluskattsins eða 56 millj. eftir höfðatölureglunni með skerðingarákvæðinu 50%, og einnig með því ákvæði, að leyfilegt er að hækka útsvör um 30%, og í hvorugu tilfellinu dugir það fyrir því, sem sveitar- eða bæjarfélagið þarf, hvaða regla tekur þá við, samkv. 3. gr. frv., d-lið, til að jafna þar á milli sveitarfélaganna? Almenna reglan, sem gilt hefur til þessa, er afnumin, um leið og þetta frv. verður samþ. En liggur nokkuð fyrir um það, hvaða reglur verði notaðar í framtiðinni, þegar þarf að viðhafa jöfnuð á milli sveitarfélaganna? Það væri fróðlegt að fá upplýsingar um þetta nú við þessa umræðu málsins.