Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Í fjarveru frsm. allshn. vil ég gera grein fyrir þessu nál. í örstuttu máli. Hér er um að ræða fullgildingu á alþjóðasamþykkt um lágmark félagslegs öryggis. Allshn. hefur athugað þetta mál og aflað sér upplýsinga um það hjá viðkomandi opinberum stofnunum. En það er helzt, sem við viljum benda á í sambandi við þessa alþjóðasamþykkt, að þegar núverandi tryggingalöggjöf var undirbúin, var þessi samþykkt athuguð með tilliti til hinnar nýju löggjafar, og nefndin, sem undirbjó þá löggjöf, var ekki aðeins þeirrar skoðunar, að Ísland gæti og ætti að fullgilda þessa alþjóðasamþykkt, heldur er beinlínis gert ráð fyrir því í tryggingalöggjöfinni. Fullgilding á þessari alþjóðasamþykkt hefur þýðingu, töluvert alvarlega þýðingu bæði fyrir Tryggingastofnun ríkisins og erlenda ríkisborgara, sem nú eru búsettir hér á landi. Skv. þeim upplýsingum, sem Tryggingastofnunin gaf allshn., er nú svo háttað með útlendinga, sem dveljast hér á landi og hafa hér fastar tekjur, að Tryggingastofnunin verður skv. lögum að taka af þeim tryggingagjöld, en hún má hins vegar ekki greiða þeim bætur nema mönnum frá þeim þjóðum, sem við höfum gert við sérstaka gagnkvæma samninga viðkomandi tryggingarmálum. Hér eru því staddir í landinu, að því er Tryggingastofnunin hefur tjáð nefndinni, nokkur hundruð útlendingar, sem eru krafðir um tryggingagjöld, en ekki geta fengið neinar af þeim bótum, sem tryggingalöggjöfin gerir ráð fyrir, fyrr en fastir alþjóðlegir samningar hafa verið gerðir um það. En fullgilding á þessari alþjóðasamþykkt mundi nægja til þess, að Tryggingastofnunin gæti látið þetta fólk njóta fullkomins og sjálfsagðs réttlætis. Það er fyrst og fremst með tilliti til þessarar raunhæfu þýðingar, sem allshn. mælir með því, að hæstv. Alþ. samþykki fullgildingu á þessari alþjóðasamþykkt.



Herra forseti. Því hefur verið hreyft hér á undanförnum þingum, að breyta þyrfti þjóðvegakerfinu á Þingvöllum, þannig að þjóðvegurinn hætti að liggja um Almannagjá, en yrði lagður annars staðar. Rökin fyrir þessu eru fyrst og fremst tvenn: annars vegar það, að sú mikla umferð, sem um þennan veg er að sumarlagi, hefur mjög truflandi áhrif og gerir næðislaust á þessum fornhelga stað, en hin ástæðan er sú, að sem samgönguæð er þetta mjög óheppilegt vegarstæði, og hefur það oftsinnis sýnt sig að vetrinum, að þá er Almannagjá mjög snjóþung, og á öllum Þingvallaveginum milli byggðanna austan fjalls og byggðanna hér við Faxaflóa er Almannagjá stundum eini staðurinn af veginum, sem er ófær bifreiðum. Þessi till., sem hér er til umr., hefur um skeið verið til athugunar hjá fjvn., og er fjvn. sammála um það, að breyta beri vegakerfinu á þessum slóðum. Í samráði við vegamálastjóra hafa verið gerðir uppdrættir af því, hvernig hinn nýi vegur ætti að liggja, sá sem leysti Almannagjárveginn af hólmi, en það er fyrirhugað, að hann liggi út af þjóðveginum rétt hjá Brúsastöðum, en komi niður á vellina nokkuð innarlega eða nálægt Leirulæk. Það hefur verið lauslega áætlað hjá vegamálaskrifstofunni, að vegagerð þessi mundi kosta um 900 þús. kr., en auk þess þyrfti að brúa Öxará, og mundi sú brú kosta nálægt hálfri milljón króna. Á yfirstandandi ári er engin sérstök fjárveiting á fjárlögum í þessar framkvæmdir. Hins vegar lítur fjvn. svo á, að það megi skoða þennan veg að verulegu leyti sem veg milli byggðarlaga, og kæmi þar af leiðandi til mála að veita til hans fé af benzínskatti þeim, sem annars á að renna til millibyggðavega um þessar slóðir. Nú hafa auk þess nýlega verið samþ. lög, sem gera ráð fyrir dálitið auknum benzínskatti til vegagerðar, og væri ekki fráleitt að ætla, að þessi vegur, svo nauðsynleg sem gerð hans virðist vera, gæti notið þar af einhverra fjárveitinga, Fjvn. hefur gert brtt. við þá till., sem fyrir liggur, og liggur sú brtt. fyrir á þskj. 512 og er á þessa leið: „Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að undirbúa og hefjast handa - í samráði við vegamálastjóra og Þingvallanefnd - um vegagerð á Þingvöllum, svo fljótt sem auðið er, þannig að unnt verði að hætta allri bilaumferð um Almannagjá.“ Þannig orðaða leggur fjvn. til, að Alþ, samþykki tillöguna.



Herra forseti. Ég get búizt við því, að það sé alveg rétt stefna að breyta til um veginn á þennan hátt eða taka hann úr Almannagjá, eins og hv. frsm. tók fram, Ég skal ekkert um það segja, hvort hægt er að taka í þetta fé af þeim sjóðum, sem vegamálaráðuneytið hefur yfir að ráða, svo sem hv. þm, drap á. Ég er ekki nógu kunnugur þeim málum til þess að segja neitt um það, en þó er mér kunnugt um, að þar er fullkomlega setinn bekkurinn og mikill þrýstingur að koma þar inn vegum, t.d. í sambandi við það fé, sem ætlað er til vega á milli héraða. Ég lít þannig á, að það sé tekin stefna um þetta vegagerðarmál með þessari þáltill. En ég geri ráð fyrir því, að þetta verði þannig, að ef úr framkvæmdum á að verða, svo að nokkuð geti heitið, þá yrði að taka á næstu fjárlög fúlgur í þennan veg og þá sömuleiðis til brúargerðarinnar. Þætti mér ekki ólíklegt, að þessi yrði niðurstaðan. Ég stóð ekki upp til að mæla á móti till., heldur til þess að benda á þetta.



Herra forseti, Með því að ég varð ekki var við, að neinn annar kveddi sér hljóðs af þeim, sem standa að flutningi þessarar till., vildi ég, að það heyrðist einhver rödd af þeirra hálfu til að þakka hv, fjvn. fyrir jákvæða afgreiðslu málsins, eins og fyrir liggur. Í viðbót við þau rök, sem hv. frsm, fjvn. taldi hér, eru það ákaflega rík rök í hugum margra, sem óska eftir, að akstur um Almannagjá leggist niður, og ekki sízt þeirra, sem þeim eru kunnugastir, þeirra, sem annast þennan akstur, að það er talin nokkuð mikil slysahætta af grjóthruni úr berginu við Almannagjá, og sýnir raunar umhverfið, að það hafa hrotið þar björg niður á ýmsum tímum, og hættan á því er ekki minni, heldur meiri, síðan bifreiðar stækkuðu og þungi þessara flutningatækja varð meiri. Ég vildi aðeins benda á þetta, sem ef til vill gæti skoðazt sem ekki veigaminnstu rökin fyrir því, að þörf er á, að þessu máli sé kippt í lag og á þann veg, sem hv. fjvn, hefur lagt það fyrir Alþ. og ég þakka fyrir mitt leyti, og ég ímynda mér, að aðrir hv. flytjendur að þessari þáltill. muni vera þakklátir n. fyrir að hafa lagt lið þessu mikla nauðsynjamáli. Hvað hæstv. fjmrh, áhrærir, þá vildi ég óska þess, að það kæmi til að vega nokkuð lóð í hans huga, þegar hann á að hafa afskipti af þessu máli, fjárhagsleg afskipti, einmitt slysahættan, sem er yfirvofandi á Þingvöllum, ef áfram verður haldið eins og hingað til hefur verið með akstur í gegnum Almannagjá. Ég ætla að vona það, að hæstv. ráðh. gleymi ekki þeim rökum, sem eru fyrir því, að þessu máli er hreyft, og að ég hygg verður tekið undir það af öllum þingmönnum.



Herra forseti. Í framhaldi af því, sem ég sagði hér áðan um þetta mál, get ég aðeins tekið það fram, að n. með þessari afstöðu sinni lítur ekki svo á, að till. skuldbindi endilega vegamálastjórnina til þess að ljúka þessari vegagerð á þessu ári. En till. að sjálfsögðu eins og fjvn. skilur við hana og eins og hún er vafalaust meint af flm. upphaflega, miðar að því, að hafizt verði handa hið fyrsta um þessa vegarlagningu, hversu langt sem henni kynni að geta miðað á þessu yfirstandandi ári. Varðandi það, sem hæstv. fjmrh. sagði hér um fjárveitingar á fjári. til þessarar vegagerðar, þá get ég getið þess, að í umræður bar í fjvn., þótt ekki komi það beinlínis fram í nál., að a.m.k. að því er varðar brúna á Öxará, sem þessari vegagerð er samfara, þá sé líklegt, að þegar ákvarðað verður á næsta ári um fé til brúa, þá komi þessi fyrirhugaða brú þar til álita. Þetta vildi ég sérstaklega taka fram. Auk þess má geta hins, að það hefur verið og er árlega nú varið allmiklu fé af benzínskatti til þess að tryggja sem bezt vegasambandið á milli byggðanna á Suðurlandsundirlendinu og aftur hér við Faxaflóa, og n. þykir sem ekki sé frágangssök að hugsa sér það, að því fé, er verja á til vegagerðar á þessum slóðum, verði að einhverju varið einmitt í þennan veg, því að hann hefur sýnt sig í því að vera allmikil samgöngubót að vetrinum, stundum þegar Hellisheiði er teppt, á milli þessara byggða.



Herra forseti. Flm. till. þessarar, hv. þm. N-Þ., gerði rækilega grein fyrir henni, er hann lagði hana fram. Ég get því verið stuttorður um efni hennar. Tilgangur með henni er að kalla fram með endurskoðun athugun á því, hvar heppilegast sé, að aðsetur ríkisstofnana sé og embættismannanna í landinu. Menn hafa áhyggjur af ójafnvægi í byggð landsins. Mörg fjárveiting af opinberu fé hefur verið gerð á seinni árum til þess að draga úr ójafnvæginu, Þetta hefur verið til mikilla bóta, en samt ekki hrokkið. Vissir staðir og þá fyrst og fremst höfuðborgin draga til sín fólkið með ómótstæðilegu afli frá minni máttar stöðum. Í þessu er hætta fólgin fyrir framtíðarhagsæld og hamingju þjóðarinnar. Um það munu ekki almennt skiptar skoðanir. Aðsetur ríkisstofnana og embættismanna hafa í þessu sambandi mikla þýðingu. Dreifing valds og fjár og verkefna á vegum hins opinbera vinnur á móti því, að þjóðin hnappist saman og nytji ekki land sitt svo sem vera ber og hagfelldast er. Ríkisstofnanir og góðir embættismenn eru aflgjafar umhverfi sínu og auka byggðaröryggi og búsetufestu í grennd sinni. Mikilsvert er að slíkum aflgjöfum séu rétt valdir aðsetursstaðir. Á það auðvitað að ráða við aðsetursstaðaval, að aðstaða sé fullkomin til þess, að stofnunin eða embættismaðurinn geti notið sín, en einnig að öðru jöfnu, að þjóðfélagslega sé heppilegt að efla staðinn með aðsetrinu. Miklar breytingar hafa orðið í landinu seinustu ár: Samgöngur allt aðrar og betri en áður, póstgöngur sömuleiðis, sími tiltækur, svo að segja eftir þörfum. Þessar breytingar gera eðlilega endurskoðun aðsetursstaðanna nú, miðað við breytingar, sem kynni að vera rétt að gera á því, sem er, en jafnframt ætti endurskoðunin að geta orðið grundvöllur fyrir viðbætur framtíðarinnar. Um það verður að minnsta kosti varla deilt, að umrædd endurskoðun er réttmæt viðleitni til þess að reyna að hafa áhrif á þróun í þessum efnum. Fjvn. mælir með till. óbreyttri í meginatriðum. Einn nm., hv. þm. Borgf. (PO), var þó ekki viðstaddur, þegar málið var afgreitt í n. N. sendi till. til stjórnar Sambands íslenzkra sveitarfélaga til umsagnar. Stjórn sambandsins lagði till. fyrir fulltrúaráð sambandsins til athugunar og umræðu. Bæði stjórn sambandsins og fulltrúaráð þess tjáðu sig síðan einróma meðmælt tili. með lítils háttar breytingu, sem fjvn. telur rétt að taka til greina. Er sú breyting í því fólgin, að Samband ísl. sveitarfélaga verði ásamt þingum landsfjórðunganna gefinn kostur á að láta fulltrúa frá sér taka þátt í endurskoðuninni. Má það teljast bæði sanngjarnt og eðlilegt. Ætlazt er til, að fjórðungsþingin svonefndu fái að láta einn fulltrúa hvert taka þátt í endurskoðuninni, en þau eru starfandi austan-, norðan- og vestanlands. Sunnlendingar geta vitanlega stofnað sitt fjórðungsþing, ef þeim þætti ástæða til, og öðlazt með því aðild að þessari endurskoðun. Gera verður ráð fyrir, að ríkisstj. láti einhverja úr hópi reyndustu og víðsýnustu starfsmanna sinna vinna að endurskoðuninni. Ætti þess vegna að vera með till. sæmilega fyrir því séð, að verkefna- og staðháttaþekking geti verið fyrir hendi hjá þeim, er endurskoðunina gera. Að öðrum kosti væri endurskoðunin líka þýðingarlítil. Og auðvitað dettur mér ekki í hug, að hægt sé fyrir fram að vera víss um, að umrædd endurskoðun verði að stórfelldu gagni. En hitt liggur ljóst fyrir, að hún er réttmæt og rökrétt tilraun til þess að hafa áhrif til mótspyrnu óheppilegri þróun í búsetumálum þjóðarinnar, og þess vegna mælir fjvn. með samþykkt hennar að tilskilinni þeirri litlu breytingu, sem er að finna á þskj, 511 og ég hef gert grein fyrir.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að þakka hv. fjvn. fyrir afgreiðslu þessa máls, og ég get verið samþykkur þeirri brtt., sem n. flytur á þskj. 511.



Herra forseti. Ef gerður er samanburður á fjárl. nú og fyrir 10–15 árum, þá er það ljóst, að inni á fjárl. er mikið af útgjaldaliðum og það af háum útgjöldum, sem ekki var til á þeim í þann tíð. Kröfur til ríkisins hafa farið mjög ört vaxandi, bæði um það, að ríkið aðstoðaði menn og hreppa með tryggingum og veitti þeim margs konar þjónustu. Þessi stefna hefur leitt til þess, að ríkið hefur og orðið að sækja til þegnanna þær tekjur, sem þarf til þess að standa straum af þessum útgjöldum. En þegar sú leið hefur verið farin, hefur og komið önnur krafa, og hún er sú að létta nú af þegnunum aftur þeim álögum, sem á þá hafa verið lagðar, og m.a. er á ferðinni hér ein till., sem gengur í þá átt, um það að afnema tekjuskattinn. Á þskj. 278 er till. til þál. um afnám tekjuskatts. Sú till. gerir að vísu ráð fyrir því, að það séu athugaðir möguleikar á því, að þetta sé gert. En það kom fram í 1. umr. þessa máls hér á hv. Alþ., að hugsað var, að þetta væri framkvæmanleg leið. Fyrir því, að farið er fram á það eða hugsað er til þess að hverfa að því ráði, að tekjuskattur verði afnuminn, voru aðallega fjögur atriði, sem fram voru talin í fyrstunni: Í fyrsta lagi, að tekjuskatturinn hefði ekki reynzt sá skattstofn, sem hugsað hafði verið, þegar hann var á lagður, framtöl manna væru ekki eins rétt og þyrfti að vera, til þess að þeir bæru byrðarnar í hlutfalli við tekjur sínar, eins og hugsað væri, mikil vinna væri samhliða því að leggja skattinn á og sumir menn hættu störfum, vegna þess að laun þeirra væru orðin það há, að skatturinn tæki mikinn hluta af þeim. Um fyrsta atriðið er það að segja, að enda þótt tekjuskatturinn sé ef til vill ekki eins mikill hluti af ríkistekjunum og gert var ráð fyrir í fyrstu, þá er hann þó rösklega áttundi hluti af þeim samkvæmt núgildandi fjárl., og ég hygg, að hann verði kannske rúmlega það. Það er rétt, að framtölin eru ekki sem skyldi. En ég tel, að það sé varasöm stefna, þegar þannig er ástatt, að þegnarnir bregðast því, sem til er ætlazt, að leysa þá, þá af hólmi með því að afnema lögin - í þessu tilfelli skattinn vegna þeirra, sem hafa svikið hann. Ég held, að það væri betra að reyna að koma þeim málum fyrir á þann veg, að menn fölsuðu ekki eins skattframtöl sín og nú er reiknað með að gert verði. Fjvn., sem fékk þetta mál til athugunar, fékk skattstjórann í Reykjavík á sinn fund. M.a. var þar rætt um það, hversu mikil vinna væri samhliða skattframtölum. Það kom í ljós, sem vitað var, að þó að ríkið hætti að innheimta tekjuskatt, þá mundi verða að láta fram fara skattframtöl, þar sem bæjar- og sveitarfélög yrðu að byggja sína tekjuöflun á þeim. Þess vegna var það að dómi skattstjórans í Reykjavík ekki víst, að hér yrði um mikinn mun að ræða á vinnu, þó að ríkið hætti að innheimta tekjuskatt. Það er þá líka til staðar möguleiki til þess að reyna að falsa sitt framtal, þar sem bæirnir héldu áfram að leggja sín útsvör á samkvæmt framtölum manna. Það virðist vera eðlileg leið til þess að forða frá því, að menn hætti að vinna vegna tekjuskattsins, að tekjuskattinum væri breytt frá því, sem nú er, og það er mín persónulega skoðun, að það ætti að gera. Það er t.d. mjög óeðlilegt að leggja tekjuskatt á þurftarlaun manna, og ég held, að með persónufrádrættinum hafi það verið hugsað, að svo væri ekki gert. Ég hef drepið á þau helztu atriði, sem mér virðast hafa verið dregin fram þessu máli til stuðnings. Eins og fram kemur á þskj. 573 og 590, var fjvn. ekki á eitt sátt um afgreiðslu málsins. Minni hl. vildi samþ. till. óbreytta, en við, sem meiri hl. skipum, teljum það ekki rétt og viljum vísa málinu til ríkisstj. Við álitum, að það sé ekki hægt að órannsökuðu máli að leggja til, að tekjuskatturinn verði felldur niður, án þess að vitað sé, hvernig ætti að brúa það bil, sem ríkið mundi missa í tekjum sínum með því. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að ríkið hefur heldur vantað tekjur heldur en hitt, og við sjáum ekki, að það mundi finnast heppilegri leið til tekjuöflunar fyrir ríkið, heldur en þó tekjuskatturinn, þótt gallaður sé vegna framkvæmdanna. Það er líka skoðun meiri hl., að það sé eðlilegt, að ríkisstj, marki á hverjum tíma stefnu um það, á hvern hátt eigi að afla þess fjár, sem þarf til þess að annast ríkisreksturinn, og a.m.k. eigi ríkisstj. að hafa forustu um það, ef eigi að hverfa frá fyrri stefnu um tekjuöflunina. Samkvæmt framansögðu leggjum við í meiri hl, til, að þessari till. verði vísað til ríkisstj.



Herra forseti. Ég hygg, að það muni flestir vera sammála um það, að tekjuskattar séu í sjálfu sér réttlátir og hafi ýmsa kosti sem tekjustofn fyrir ríkissjóð. A.m.k. ætla ég, að það sé skoðun flutningsmanna þáltill., sem nú er á dagskrá. En þetta eitt út af fyrir sig nægir ekki. Fyrir hendi þarf að vera hæfilega greiður möguleiki til þess að framkvæma tekjuskattslögin og tekjuskattsheimtuna, þannig að sú hlið málsins valdi því ekki, að tekjuskatturinn verði svo ranglátur að lokum, að hvergi verði við unað. Reynslan hefur leitt það í ljós um hálfan fjórða áratug, sem tekjuskattar hafa verið í lögum á landi hér í þeirri mynd, sem þeir eru nú, eða a.m.k. samsvarandi mynd, að örðugleikar við framkvæmd skattaálagningarinnar eru slíkir, að tekjuskattslögin eru að verulegu leyti sniðgengin af hálfu skattgreiðenda, sem æði margir hafa aðstöðu til slíks. Þetta er raunar ekki aðeins talin staðreynd hér á landi, heldur mun vera svipað ástatt um þetta í öðrum löndum. Ýmsir hópar manna - jafnvel heilar stéttir - hafa þannig aðstöðu, að engin leið er að komast að raun um tekjur þeirra, og þetta eru í ýmsum tilfellum hópar manna með mjög háar tekjur. Skattayfirvöldin hafa ekki aðstöðu til að staðreyna sannleiksgildi framtala þeirra. Þetta ætla ég að öllum sé kunnugt um og þurfi ekki að fjölyrða öllu frekar um. Í þessu sambandi vil ég þó aðeins minna á það, að það er talið mjög algengt í húsaleigusamningum manna á milli, a.m.k. hér í Reykjavík og ef til vill víðar, að leigusali áskilur sér í samningnum, að leigutaki gefi ekki upp til skatts nema einhvern hluta af leigunni, og vafalaust er unnt að tilfæra eða benda á misferli í sambandi við framtal tekna á mörgum fleiri sviðum. Fróðir menn telja, að fimmti til fjórði hluti þjóðarteknanna komi ekki fram í skattframtölum, og þar er um að ræða mörg hundruð milljónir króna. Ég skal að vísu ekki staðhæfa, að þetta sé rétt, en hvað sem því líður, þá er vafalaust hér um að ræða mjög háar fjárhæðir. Af þessu stafar biturt ranglæti gagnvart skattgreiðendum, sem telja rétt fram tekjur sínar, nauðugir eða viljugir. Og þar sem þetta er á almenningsvitorði, stafar einnig af því beiskja og gremja þessara skattgreiðenda út af augljósu ranglæti, sem þeir verða að þola, og þeim, sem æði oft hafa lægri tekjur, svíður það eðlilega, að þeir eru óbeinlínis látnir greiða skatt fyrir þá, sem svíkja undan skatti. Þetta verður væntanlega til þess, að þegar þeir, sem telja, að með sig sé þannig farið, fá tækifæri til að fela einhvern hluta af tekjum sínum, þá þykjast þeir hafa rétt til þess. Og þannig hefur hin misheppnaða framkvæmd skattalaganna spillt öllu skattgreiðendasiðferði. Með þessu er ég að sjálfsögðu ekki að halda því fram eða staðhæfa það, að allir séu með þessu marki brenndir, en ég held því miður, að þeir séu allt of margir. Það vill svo til, að ég hef verið rúm 20 ár formaður skattanefndar eða yfirskattanefndar, og auk þess hef ég verið um 13–14 ár innheimtumaður ríkissjóðs um beina og óbeina skatta. Ég hef því ekki komizt hjá því að hafa beint samband við fjölda manna um þessi efni og kynnast viðhorfi þeirra og þykist því ekki með öllu ófróður um þetta. Hér höfum við með öðrum orðum lög, sem mikill fjöldi manna - a.m.k. drjúgur hluti skattþegnanna - virðir ekki og sniðgengur meira eða minna og framkvæmdavaldið ræður ekki við, því að það hefur engin tök á að hafa hendur í hári þeirra, sem lögin brjóta. Jafnan þegar svo ber við um ákveðna löggjöf, er full ástæða til að staldra við og athuga, hvernig við skuli bregðast. Slíkt ástand er til þess fallið að brjóta niður fjárhagslegt siðferði og ábyrgðartilfinningu, og þegar um skattalög er að ræða, er það því varhugaverðara sem það varir lengur. Hér er að sjálfsögðu ekki um að ræða neina nýja uppgötvun. Mönnum hefur árum og áratugum saman verið ljóst, að hér voru vankantar á, sem hættulegir og hvimleiðir voru. Hvað eftir annað hefur verið gerð tilraun til þess að ráða bót á þessu með meira eftirliti í skattendurskoðuninni. Fjöldi manna vinnur við það verulegan hluta úr árinu að endurskoða skattframtöl og reikna út skatta, og kostar slíkt að sjálfsögðu háar fjárhæðir. Að sjálfsögðu vinna þessir menn þarft verk og halda ýmsu til skila, sem ella kæmi ekki fram. En þrátt fyrir það hafa þeir enga aðstöðu til að gera verkefni sínu þau skil, sem duga, og enn hefur ekki, að ég ætla, verið bent á fullnægjandi leið til þess, að slíkt sé framkvæmanlegt. Þetta ástand, sem ég hef nú lítils háttar rætt um, teljum við, sem skipun minni hl. fjvn, og stöndum að nál. á þskj. 573, fullnægjandi rök fyrir því, að nú sé staldrað við og rannsakað í fullri alvöru, hversu við eigi að bregðast. Engar líkur eru til þess, að hægt sé að ráða bót á framkvæmd laganna, enda væri það löngu búið, ef unnt væri talið, og þegar svo er háttað, er eðlilegur hlutur, að næst verði hugleitt, hvort ekki sé hægt að afnema lögin með öllu eða a.m.k. fella niður tekjuskatta. Hér er um að ræða tekjustofn fyrir ríkissjóð nokkuð yfir 100 millj. kr., þ.e.a.s. tekju- og eignarskatturinn mun nema þeirri upphæð, en tekjuskatturinn einn væntanlega ca. 100 millj. Nú er það vitað mál, að eins og er, þá þarf ríkissjóður á þessu fé að halda, og verður tekjuskatturinn því ekki að svo stöddu felldur niður, án þess að aflað sé samsvarandi upphæðar í ríkissjóð í staðinn með einhverjum hætti. Ef þessa þyrfti ekki með, væri þáltill. óþörf. Þá mætti leggja fyrir Alþ. frv. til laga um afnám tekjuskattsins. En þar sem slíkt nægir ekki og fjárins þarf að afla, sýnist eðlilegast, að ríkisstj. fái kunnáttumenn til þess að rannsaka, hvernig skynsamlegast sé að afla samsvarandi fjárhæðar í ríkissjóðinn, - hverjar leiðir séu líklegastar í því efni. Það hefur annars verið að því fundið, að ekki hefur verið bent á leiðir til þess að afla fjár í ríkissjóð í stað tekjuskattsins, til þess að hægt verði að fella hann niður. Ég held, að þessar aðfinnslur séu ástæðulausar. Þó að þáltill. yrði samþ., nægir það eitt ekki til þess að afnema tekjuskattinn, enda verður slíkt ekki gert með þáltill. Það, sem í till. felst, er einungis það, að ríkisstj. láti kanna möguleika til þess, að svo verði gert. Slíkir möguleikar yrðu að sjálfsögðu bezt kannaðir af kunnáttumönnum um beina og óbeina skatta, en skattkerfi okkar er flókið og margþætt og ekki hverjum og einum sem opin bók. Með þeim hætti gæti hæstv. ríkisstjórn markað stefnuna um það, á hvern hátt fjárins yrði aflað, sem ríkissjóður þarfnast, eins og hv. meiri hl. fjvn. telur rétt og eðlilegast að ríkisstj. geri. Minni hl. fjvn., sem stendur að nál. á þskj. 573, hefur ekki talið ástæðu til að benda sérstaklega á ákveðnar leiðir, sem farnar skuli til þess að afla fjár í stað tekjuskattsins, ef hann yrði lagður niður. Um það efni er eðlilegt að kunnáttumenn og sérfræðingar, sem ríkisstj. fengi þar til, létu í té álit og tillögur, en að sjálfsögðu er gert ráð fyrir því, að þá yrðu valdar þær skattlagningaraðferðir, sem vekja mundu minnsta tortryggni og andúð, þar sem fullkomnustu eftirliti yrði við komið og á sem ódýrastan hátt. Þáltill. fer aðeins fram á, að þessir möguleikar séu rannsakaðir gaumgæfilega, og þegar slík könnun hefur farið fram, yrði að sjálfsögðu tekin afstaða til málsins, hvort tekjuskatturinn skyldi lagður niður eða ekki. Um slíkt er ekki að ræða í dag, heldur aðeins mælzt til þess, að Alþ. álykti að fela ríkisstj, að láta kanna þessa hluti gaumgæfilega. Í þáltill. er einnig farið fram á, að kannaðir verði möguleikar til þess, að opinber gjöld verði innheimt af launum, jafnóðum og þau eru greidd, þ. e. að tekin verði upp „pay-as-you-go“-reglan um skattheimtu, sem tíðkast sums staðar erlendis. Á þessari innheimtuaðferð eru nokkrir framkvæmdaerfiðleikar, en kostirnir eru svo augljósir, að vert er, að þetta mál verði vandlega athugað. Meiri hl. fjvn, hefur lagt til, að þáltill. verði vísað til ríkisstj. Í því felst það raunverulega og samkvæmt viðteknum skilningi, að málið yrði fellt. Í því felst það að mínum dómi, að meiri hl. fjvn. er ánægður með tekjuskattinn og framkvæmd tekjuskattslaganna og telur enga ástæðu til, að rannsókn verði á því gerð, hvort ekki sé tiltækilegt að finna nýjar leiðir í þessum efnum, sem ekki eru eins hrópandi ranglátar og sú, sem nú er farin. Í því felst það einnig, að meiri hl. fjvn, telur enga ástæðu til þess, að athugun fari fram um það, hvort ekki sé rétt að taka upp „pay-as-you-go“-regluna í skattheimtu yfirleitt, ef það þætti koma í ljós, að með því yrði skattheimtan öruggari og betur við hæfi skattgreiðenda, en nú tíðkast. Slík er afstaða meiri hl. fjvn. Ég held, þó að nokkrir mánuðir séu liðnir síðan þessu máli var vísað til fjvn., hafi þessi hv. meiri hl. n. ekki kynnt sér eða ekki hugsað málið nægilega vel. Málið er vissulega stórt og þýðingarmikið, en ekki á þann veg, að það sé ástæða til að skeifast það. Við, sem skipum minni hl. fjvn., hv. þm. Borgf., hv. þm. V-Sk., hv. 2. þm. Eyf: ásamt mér, teljum fulla ástæðu til að gefa málinu frekari gaum og leggjum til, að þáltill. verði samþ.



Herra forseti. Ég ætla nú ekki að tala hér langt mál í sambandi við þetta, en ég dreg í efa, að það væri heppileg stefna að afnema löggjöf fyrir það, að það hefur ekki tekizt reglulega vel að framkvæma hana. Því var haldið hér fram á Alþ. fyrir stuttu í sambandi við annað mál, að það væri hægt að forða mönnum frá vanskilum með því að gefa þeim eftir skuldir. Nú er hægt að forða mönnum frá skattsvikunum með því að innheimta engan skatt hjá þeim. Og ég er ekki alveg viss um, að það mundi verða heppilegt og þjóðfélagið mundi þola það, ef þannig væri á málum tekið, að ef einhverjum hópum manna tækist að svíkjast aftan að lögunum, þá ætti bara að afnema lögin, en ekki gera annað. Ég held, að það, sem þyrfti frekar að gera í þessu, væri að gera þessi lög auðveldari í framkvæmd, en verið hefur og með því móti að koma í veg fyrir, að skattsvik ættu sér stað, en ekki afnema þau. Ég er heldur ekki búinn að sjá það, að við mundum finna annað form, sem betur hentaði og ekki væri þá hægt að sniðganga einnig. Eins og fram kemur í áliti meiri hl., er það skoðun hans, að málið sé ekki á því stigi, að það sé þess vegna ástæða til að fá neina viljayfirlýsingu frá Alþ. um það og ríkisstj, geti haft forustu í málinu, ef henni sýnist svo, og þess vegna sé eðlilegt, að hún fái að fjalla um það.



Herra forseti. Fjvn. fékk til athugunar till. um rannsókn á brúargerð yfir Borgarfjörð. N. leitaði umsagnar vegamálastjóra um málið, og skilaði hann áliti um það. Það kom fram í áliti vegamálastjóra, að mikil nauðsyn ber til þess að vinna að því, eins og tök eru til, að stytta landleiðir, þar sem flutningar á þeim fara mjög ört vaxandi og eru dýrir. Hins vegar benti vegamálastjóri á það, að nauðsyn væri að athuga fleiri möguleika til þess að stytta landleiðina til Borgarfjarðarhéraðs og Vestur- og Norðurlands. Það kom hér fram við fyrri umr. þessa máls hjá hv. 1. þm. Eyf. (BSt), að hann benti á, að nauðsyn bæri til að athuga þetta mál á nokkru breiðari grundvelli en till, gerði ráð fyrir í upphafi. Fjvn. hefur fallizt á þessa skoðun bæði hv. 1. þm. Eyf. og vegamálastjóra og hefur því breytt till. í samræmi við það. Hún er sammála um að mæla með því, að till. verði samþykkt með þeirri breytingu, sem gerð er á þskj. 474, en sú breyting er á þá leið, að tillgr. orðist svo: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að hlutast til um, að vegagerð ríkisins láti fram fara rannsókn á því, á hvern hátt unnt sé að stytta landleiðina frá Reykjavík til Borgarfjarðarhéraðs og Vestur- og Norðurlands. Skal í því sambandi m.a. athuga möguleika á framkvæmd og kostnaði við endurbót á veginum um framanverðan Svínadal og Geldingadraga, brúargerð yfir Borgarfjörð milli Seleyrar og Borgarness og að komið yrði á ferju yfir Hvalfjörð milli Hvalfjarðareyrar og Kataness.“ Fjvn. stóð öll að því að leggja til, að till. verði samþykkt svo breytt, nema einn nm., Karl Kristjánsson, var fjarstaddur, þegar málið var afgr.



Herra forseti. Fjvn. hefur athugað tili. þessa og er henni efnislega meðmælt. Það er augljós nauðsyn þess að endurskoða núgildandi löggjöf um stjórnarráð Íslands. Sú löggjöf er orðin mjög úrelt, og ýmis ráðuneyti hafa síðar verið sett á laggirnar, sem raunverulega er ekki lagaheimild fyrir, og allt mjög á huldu um fyrirkomulag í einstökum atriðum í skipan stjórnarráðsins. Það er tvímælalaust nauðsyn, að það sé sem mest festa í þessari yfirstjórn landsins og sem bezt skipulag á stjórnardeildum og ráðuneytum og starfaskiptingu milli þeirra, og vill því fjvn. fyrir sitt leyti mæla með því, að sú athugun fari fram, sem till. gerir ráð fyrir. Hins vegar varð samkomulag um það í n. að leggja til, að sú breyting yrði gerð á till., að í stað þess að Alþ. kysi sérstaka nefnd til þess að annast þessa endurskoðun, yrði ríkisstj. falið að láta endurskoðun þessa fara fram.



Herra forseti. Um alllangt skeið hefur flóabáturinn Baldur annazt vöruflutninga á milli Breiðafjarðar og Reykjavíkur. Hefur rekstur hans jafnan verið með miklum myndarskap og dugnaði, því að hér er oft um erfiða leið að fara, því að innfirðir Breiðafjarðar eru oft ísi lagðir, og hefur báturinn kappkostað þjónustu við fólkið, þó að við slík erfið skilyrði hafi verið að etja. Á s.l. hausti varð báturinn fyrir því tjóni að fá áfall á sig hér í Faxaflóa, sem varð mjög alvarlegt, og munaði litlu, að það ylli slysi, en sem betur fer varð hjá því komizt. Síðan varð hann fyrir öðru áfalli, og þegar hann var svo tekinn til viðgerðar í skipasmíðastöðinni í Stykkishólmi, var það að áliti ráðamanna eðlilegt að láta fara fram á bátnum gagngerða endurbót samhliða því, sem gert var við sjótjónið. Ráðamönnum var það hins vegar ljóst, að það var ofurefli fyrir þá að koma því í framkvæmd, að þessi endurbót yrði gerð, nema fengin yrði aðstoð einhvers staðar frá í sambandi við þá framkvæmd. Það var því leitað til ríkisstj. og Alþ. um að fá sérstakan styrk til þess að framkvæma þessa endurbót. Þm. Breiðafjarðarbyggða ásamt 10. landsk. þm. (PP) og 11. landsk. þm. (FÞ) fluttu till. hér á Alþ., sem vísað var til hv. fjvn. N, hefur athugað þetta mál og hefur í því sambandi kynnt sér aðstæður og afkomu útgerðarfélagsins og það, að hér er verið að gera gagngerða endurbót á bátnum. Það er kunnugt, að fjárhagur útgerðarfélagsins er með þeim hætti, að því er um megn að standa straum af þessum kostnaði, eins og ég áður sagði, en þar sem fyrir því eru fordæmi, að flóabátum hefur verið veittur sérstakur styrkur vegna aðgerða, þá féllst fjvn, á að mæla með því, að svo yrði gert í þetta sinn. N. leggur því til, að till. verði samþykkt með þeirri breytingu, sem er á þskj. 510, að tillgr. orðist svo: „Alþingi ályktar að heimila ríkisstjórninni að greiða útgerðarfélagi flóabátsins Baldurs SH-106 kr. 100.000.00 sem viðbótarstyrk vegna endurbóta.“



Herra forseti. Ég vil aðeins þakka hv, fjvn. fyrir afgreiðslu þessa máls. Það mun að vísu verða nokkuð erfitt fyrir útgerðarfélag flóabátsins Baldurs að koma því í kring að endurbæta og gera við fyrir þessa upphæð, en allt um það eru vonir til, að verkið takist, og ég vil þakka nefndinni fyrir.



Herra forseti. Þáltill. á þskj. 560, sem hér er til umr., skýrir sig að mestu með grg. þeirri, er henni fylgir. Ég get því verið stuttorður, en vil þó reyna að draga fram enn skýrari mynd af nauðsyn málsins, en fram kemur í grg. Það er álit Austfirðinga og flestra sjómanna, sem síldveiðar stunda að sumri, að verksmiðjuskortur sunnan Langaness hafi á undanförnum árum valdið þjóðarbúinu tugmilljónatjóni. Hv. Alþ. og hæstv. ríkisstj. sýndu það í verki á s.l. vori, að fullur vilji var á að leysa úr þessum vanda. Á s.l. sumri var reist á Seyðisfirði 2.500–3.000 mála síldarverksmiðja. Þegar á fyrstu sólarhringunum, eftir að nokkur möguleiki var á, að verksmiðjan gæti unnið síld, var allt orðið fullt af hráefni, og mátti segja, að frá því og til loka síldarvertíðar sæi verksmiðjan ekki fram úr verkefnum sínum. Sökum fjárskorts í fyrra, var þó ekki hægt að ljúka að fullu endurbyggingu verksmiðjunnar, og dró það mjög úr afköstum hennar og varð síldarflotanum til mikils tjóns. Mjölhús er ekkert með verksmiðjunni og lýsisgeymar aðeins fyrir ca. þriðja hluta þess magns, sem varlega er áætlað að geti til hennar borizt í meðalsíldarvertíð. Einnig vantar mjög tilfinnanlega þrær við verksmiðjuna. Forráðamenn hennar hafa nú tryggt sér efni til þess að geta hafizt handa um þessar nauðsynlegu framkvæmdir. Það er hér eins og víðar, að það stendur á fjármagni. Telja forráðamenn verksmiðjunnar nauðsynlegt að fá ríkisábyrgð fyrir 1.8 millj. kr., til þess að þessar framkvæmdir séu mögulegar. Hv. Alþingi hefur fyrr á þessu þingi sýnt vilja sinn í því að leysa úr hinum tilfinnanlega verksmiðjuskorti sunnan Langaness með því að veita Vopnafjarðarhreppi og Neskaupstað verulegar ríkisábyrgðir til að byggja síldarverksmiðjur þar. Eins og ég tók fram áðan, fékk Seyðisfjarðarkaupstaður ríkisábyrgð til sams konar bygginga á síðasta þingi. Ég veit, að hv. alþm. skilja hina brýnu nauðsyn, sem er á því, að unnt verði að ljúka við síldarverksmiðjuna á Seyðisfirði fyrir næstu síldarvertíð. Það getur munað millj. króna í gjaldeyristapi og minnkað verulega afkastamöguleika síldarflotans og verkað þannig sem tekjumissir fyrir íslenzka fiskimenn, ef ekki verður hér úr bætt. Ég leyfi mér svo að lokum að gera það að till. minni, að till. verði vísað að lokinni þessari umr. til hv. fjvn.



Það munu vera þrjú ár síðan að minnsta kosti, að núverandi eigandi Hótel Borgar tilkynnti þáverandi ríkisstj., að hann væri ráðinn í því að selja Hótel Borg. Hann taldi rétt að greina ríkisstj. frá þessu, ef hún kynni að vilja fylgjast með málinu. En ástæðan til þess, að hann vildi tilkynna ríkisstj. þetta, þannig að hún gæti fylgzt með málinu, var sú, að hann sagðist ekki hafa orðið var við neina kaupendur að eigninni, sem væru ráðnir í að reka þar áfram hótel. Á hinn bóginn væru nokkuð margir kaupendur, sem vildu eignast húseignina til annarra nota. Ríkisstj. hefur haft þetta mál til athugunar alla tíð síðan og látið fylgjast með því. Mönnum hefur verið ljóst, að það væri mikið áfall, ef svo tækist til, að Hótel Borg yrði tekin til annarra nota, en hótelrekstrar. Það er óþarfi að færa ástæðu fyrir þeirri skoðun. Það mundi verða hið mesta vandræðaástand. Ríkisstj. hefur, bæði sú fyrrverandi og sú, sem nú starfar, verið mjög treg til að hugsa sér þann möguleika, að ríkið færi að eiga þátt í því að reka hótel. Það hefur einnig í þessu sambandi verið rætt við bæjaryfirvöld Reykjavíkur, og ríkisstj. hefur skilizt, að þau væru sömu skoðunar, að þau væru mjög treg til þess að eiga þátt í því að reka hótel. Þá hefur verið talað við félagssamtök, eins og Eimskipafélag Íslands t.d., og það hefur heldur ekki haft áhuga fyrir því að eiga hlut að hótelrekstri. Þetta mál hefur þannig staðið nokkuð langa hríð, og gekk svo mjög lengi, að engir gáfu sig fram, sem vildu kaupa hótelið til þess að reka það áfram, þangað til loks nú ekki alls fyrir löngu, að menn hér í Reykjavík, sem eru vanir hótelrekstri og eiga ásamt fleiri mönnum hótel hér í bænum, fóru að spyrjast fyrir um þetta mál og kynna sér það. Kom þá í ljós, að þeir vildu ráðast í að kaupa Hótel Borg með það fyrír augum að reka þar áfram hótel, og ríkisstj. skilst, að þetta séu einu aðilarnir, sem hafa falazt eftir eigninni með þetta fyrir augum. Það hafa farið fram viðræður að sjálfsögðu á milli eiganda Hótel Borgar og þessara aðila um málið, og enn fremur hafa þessir aðilar snúið sér beint til ríkisstj. og greint henni frá því, að þeir eigi þess engan kost að eignast Hótel Borg nema með þeirri fyrirgreiðslu, að hægt væri að fá ríkisábyrgð á talsverðu láni, sem þeir gætu notað til þess að standa undir útborgun þeirri, sem þarf að verða við eigendaskiptin, og til þess að stækka Hótel Borg. Þeir telja höfuðnauðsyn að fjölga þar gistiherbergjum og aðstöðu góða til þess að gera það. Eins og segir í grg., eru það þeir Pétur Daníelsson hótelstjóri og Ragnar Guðlaugsson veitingamaður, sem standa fyrir þessum eftirgrennslunum eða samningum og mundu hafa forustu í þessum fyrirhuguðu kaupum. Eftir að ríkisstj. hefur íhugað þetta mál og haft trúnaðarmenn starfandi í því, hefur hún tekið ákvörðun um að flytja þáltill. þá, sem hér liggur fyrir, þar sem ríkisstj, er heimilað gegn þeim tryggingum, sem hún mæti gildar, að veita hlutafélagi, sem fyrirhugað er að stofna til að kaupa og reka Hótel Borg í Reykjavík, ríkisábyrgð á láni, allt að 10 millj. kr., til kaupanna og stækkunar á hótelinu. Ég veit ekki, hvort það er ástæða til að fara um þetta fleiri orðum; ég geri ráð fyrir, að svo sé í raun og veru ekki. Ég býst við, að öllum hv, þm. sé ljóst, að það væri mikið áfall, ef Hótel Borg yrði tekið og notað í öðru skyni, en til hótelrekstrar, og það megi ekki koma fyrir. Það mun ekki vera um margar leiðir að velja til þess að koma í veg fyrir það, og eins og stendur, sýnist ríkisstj., að þessi leið, sem hér er stungið upp á, að veita væntanlegu félagi þessa fyrirgreiðslu og þennan stuðning, sé í raun og veru eina leiðin til þess að leysa málið. Það mætti segja, að til væri önnur leið, sem sé sú, að ríkið hefði beinlínis forgöngu um að kaupa hótelið, og þá vafasamt, að nokkur aðili annar mundi vilja vera í félagi við ríkið um það, en þá leið telur ríkisstj. ekki færa. Ég vil leyfa mér að óska eftir því, að málinu verði vísað til hv. fjvn. að lokinni þessari fyrri umr.



Herra forseti. Till. sú, sem fyrir liggur á þskj. 105, um uppeldisskóla fyrir ungar stúlkur, var flutt snemma á þessu þingi, og er orðalag till. sýnilega við það miðað, að hún yrði afgr., áður en fjárlagaafgreiðsla færi fram, því að með till. er skorað á ríkisstj. að hefjast þegar handa um starfrækslu uppeldisskóla fyrir stúlkur. Nú var fjárveiting til slíks skóla ekki tekin í fjárl. fyrir þetta ár og af þeim sökum á þessu stigi málsins raunverulega ekki um það að ræða, að auðið sé að afgr. till., án þess að fyrir liggi þá um leið fjárveiting. Þetta mál hefur verið alllengi á döfinni, og hafa verið gerðar um það hér á Alþ. ákveðnar samþykktir, m.a. árið 1955, breyt. á l. nr. 29 frá 1947, um vernd barna og ungmenna, og er sú breyting þess eðlis, að þar er beinlínis ákveðið, að hefja skuli þegar undirbúning að stofnun og rekstri vistheimilis fyrir stúlkur, og er ríkisstj. heimilt að leita eftir hentugu húsnæði fyrir slíkt vistheimili. N. var skipuð til þess að gera till. um staðarval fyrir slíkt heimili. Síðari hluta ársins 1955 skilaði sú n. ákveðnum till. um það efni, en úr framkvæmdum varð þó ekki. Næsta stig málsins var það, að samþykkt var við afgreiðslu fjárl. fyrir 1957 að heimila ríkisstj. að festa kaup á landi undir slíkt vístheimili, en sú heimild mun heldur eigi hafa verið notuð. Þegar fjvn. tók að kanna þessa till. og ræddi hana á fundum sínum, kom í ljós í viðræðum við menntmrn., að á s.l. hausti hefði enn verið skipuð n. til þess að gera till. um rekstur slíks skóla og staðarval fyrir hann og hefði sú n. ekki enn þá lokið störfum. Það virtist því í rauninni ekki geta orðið um að ræða aðra afgreiðslu málsins en þá, með hliðsjón af þessum aðstæðum, að till. yrði afgr. á þann hátt, sem fjvn. leggur til, með rökst. dagskrá, sem byggð væri á því, að nú ynni n. að undirbúningi málsins, og í trausti þess, að starfi þeirrar n. yrði hraðað, svo sem verða mætti, svo að hægt væri að taka endanlegar ákvarðanir um rekstur slíks heimilis, þá yrði ekki gerð frekari ályktun um málið að þessu sinni. Fjvn. er sammála flm. þessarar till. um mikilvægi þess að koma slíku heimili upp. Það er birt sem fskj. með till. vottorð frá lögreglunni í Reykjavík, eða kvenlögreglunni hér, þar sem lögð er mikil áherzla á það með hliðsjón af, hvernig ástatt er í þessum málum, að slíkt heimili geti tekið sem fyrst til starfa, og ég hygg, að naumast geti verið ágreiningur um það, þó að af ýmsum ástæðum hafi þetta dregizt í framkvæmdinni meir, en góðu hófi gegnir. Fjvn, væntir því þess, að hv. þm. geti fallizt á með hliðsjón af þessum atvikum málsins að afgr. málið á þann hátt, sem hin rökstudda dagskrá á þskj. 529 getur um.



Herra forseti. Fjvn, hefur yfirfarið þá till., sem flutt hefur verið um þetta mál, og leggur til, að henni verði vísað frá með svofelldri rökstuddri dagskrá: „Þar sem upplýst er, að atvinnudeild Háskóla Íslands og atvinnumálanefnd ríkisins vinna að athugun á þang- og þaravinnslu og að atvinnumálanefndin muni beita sér fyrir fullnaðarathugun málsins, og í trausti þess, að slíkri fullnaðarathugun verði hraðað svo sem kostur er á, tekur Alþ. fyrir næsta mál á dagskrá.“ Ég vil aðeins taka það fram f.h. nefndarinnar, að við hv. flutningsmenn till. var haft samráð um þessa afgreiðslu, eftir að umsagnir höfðu um hana borizt frá fyrrgreindum aðilum.



Herra forseti. Þáltill. um sjálfvirka símstöð í Vestmannaeyjum, sem snemma á þessu þingi var flutt af hv. þm. Vestm. (JJós) og mér, fjallar um það að skora á ríkisstj. að hlutast til um, að landssíminn komi upp sjálfvirkri símstöð í Vestmannaeyjum hið fyrsta, er verða má. Fjvn. hefur haft þessa till. til athugunar að undanförnu og hefur beðið landssimann um upplýsingar um málið, og fyrir nokkru hafa nefndinni borizt upplýsingar og áætlanir landssímans um bæði þessa framkvæmd og nokkrar aðrar hliðstæðar framkvæmdir. Í þeirri áætlun gerir landssíminn ráð fyrir, að sjálfvirk símstöð geti tekið til starfa í Vestmannaeyjum árið 1962, og með tilliti til þess, sem í þeirri framkvæmdaráætlun segir, finnst n. eðlilegt að fallast á þá áætlun og telur, að ef sú áætlun stenzt í framkvæmd, sé í rauninni efni till. þar með fullnægt. Fyrir því leggur n. til, að málið verði hér á Alþingi nú afgr. með svofelldri rökstuddri dagskrá: „Með því að landssíminn hefur gert áætlun um að koma upp í Vestmannaeyjum sjálfvirkri símstöð, sem tekin verði í notkun á árinu 1962, og í trausti þess, að sú áætlun standist, tekur Alþingi fyrir næsta mál á dagskrá.“



Herra forseti. Það er sama að segja um þessa till. og um þá till., sem verið var að afgr., að fjvn. hefur spurzt fyrir um það hjá póst- og símamálastjórninni, hvað fyrirhugað sé um framkvæmdir í þessu efni, og hefur n. borizt grg., þar sem frá því er skýrt, að kostnaðaráætlun hafi verið gerð um framkvæmdir þær, sem þáltill. fjallar um, þ.e.a.s. sjálfvirka símstöð fyrir Ísafjörð og nærlggjandi kauptún, og er samkvæmt framkvæmdaáætlun þessari gert ráð fyrir, að sjálfvirk símstöð verði sett upp á Ísafirði árið 1963 og síðar verði kauptúnin þar á eftir við hana tengd. Fjvn, er sammála um nauðsyn þess, að símstöð þessari verði komið upp svo fljótt sem verða má, því að það liggur fyrir eftir áætlun póst- og símamálastjóra, að þessi símstöð muni spara landssímanum allverulega í rekstrarkostnaði. Hins vegar telur n. ekki fært, að Alþingi fari beinlínis að hagga þeirri áætlun um röð framkvæmda, sem hér er gert ráð fyrir, svo sem átti sér einnig stað varðandi sjálfvirku símstöðina í Vestmannaeyjum, og því leggur n. til, að till. þessi verði afgr. með svo hljóðandi rökstuddri dagskrá: „Þar sem þegar hefur verið gerð kostnaðaráætlun um sjálfvirka símstöð fyrir Ísafjörð og kauptúnin við Ísafjarðardjúp, sem tiltækilegt þykir að tengja við þá stöð, og í trausti þess, að umræddri stöð verði komið upp eigi síðar en gert er ráð fyrir í áætlun póst- og símamálastjórnarinnar, tekur Alþingi fyrir næsta mál á dagskrá.“



Herra forseti. Það eru nú liðnar meir en 30 vikur, frá því að þetta mál kom hér fyrir hæstv. Alþ. Ég ætla nú að falla frá orðinu að öðru leyti, en því að mælast til þess, ef fleiri eru á mælendaskrá, að þeir geri það sama, svo að atkv. geti nú loksins gengið um málið eftir allan þennan tíma, áður en þingi lýkur.



Herra forseti. Ég tel það af sanngirni mælt, sem hér hefur sagt verið, að það sé eðlilegt, að þeir, sem flytja þessa till. og bera hana fyrir brjósti, telji sig eiga rétt til að fá úrskurð Alþ. eftir 30 vikur. Og ég vil heldur ekki eiga neinn þátt í því, að vilji þingsins komi ekki fram í þessu. Mér finnst hins vegar, að æskilegt væri, að þingið, nokkurn veginn fullskipað, gæti um það greitt atkv. Ég sé t.d., að hér er hvorki viðstaddur hæstv. forsrh, né hæstv. utanrrh. Þetta eru nú þeir menn, sem fyrir hönd þjóðarinnar koma fram gagnvart bæði erlendum og innlendum gestum þjóðarinnar. Ég álít ekki rétt, að atkvgr. fari fram um málið þannig, að þeir séu ekki viðstaddir. Ég hefði þess vegna viljað mælast til þess við hæstv. forseta, að hann frestaði atkvgr., enda þótt umr, væri lokið, þar til svo stæði á, að menn vissu fyrir fram og væru öruggir um það, að málið ætti að koma undir atkv. Hér hafa verið á dagskrá í dag ein 20 mál, ef ég man rétt, og afgreiðsla gengið ágætlega. Þetta er 18. málið, er það ekki? Og menn hafa kannske ekki gert sér grein fyrir, að tími ynnist til að ræða það eða skera úr um það. Ég hef sjálfur staðið í svipuðum sporum og þessir hæstv. ráðh., sem ég nefndi, og ég fer ekkert dult með það, að ég tel það ekki koma til neinna mála, meðan ríkið sjálft rekur heildsölu og smásölu með allar tegundir af víni, - allar, - að þá sé umboðsmönnum þjóðarinnar meinað að bjóða það erlendum gestum, sem eru vanir að hafa það um hönd á siðprúðan hátt, ekki síður en við Íslendingar, og er þó sizt að lasta okkar meðferð á áfengum drykkjum. Ég fer engan veginn dult með þá skoðun mína, segi ég, að það er að gera okkur hjákátlega í augum annarra þjóða og sennilega mikils meiri hluta okkar eigin manna, ef þessi forboðni ávöxtur, sem ríkið hefur af verulegan hluta sinna tekna og alþm. svelgja í sig eins og hundar lepja vatn úr polli, ef þeir eiga kost á því, einkum frítt, - að það sé nú bannað að bjóða það eða bera á borð, þegar menn gerast gestir okkar. Ég er á móti till., en ég vil ekki gera neitt til að tefja umr. um hana. Gefist mér skemmtilegt yrkisefni af öðrum ræðumönnum hér, þá skal ekki standa á mér að taka þátt í umr., þó að ég - eins og ég segi - vilji engum spjöllum valda um þetta, en mundi leyfa mér að biðja hæstv. forseta, ef hann telur, að málinu sé ekki stofnað í neina hættu um, að þingviljinn komi fram, að fresta atkvgr., þar til þingið yrði nokkurn veginn fullskipað.

Forseti (EmJ): Umr. er nú ekki lokið. En ég vildi segja það fyrst út af tilmælum hv. þm. G-K., að til þess að atkvgr. geti farið fram, þarf fyrst og fremst umr. að vera lokið. En æskilegt væri mjög, að sem flestir gætu verið þar viðstaddir. Og ég vildi fyrir mitt leyti, ef hv. flm. hafa ekki á móti því, að málsmeðferðin yrði sú, að þegar umr. væri lokið hér nú, þá yrði atkvgr. frestað þangað til í upphafi næsta fundar, sem ég tryggi að verði, og ætti það ekki að muna miklu, hvort atkvgr. færi fram þá eða nú.