Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. menntmn. (Eiður Guðnason) Herra forseti. Menntmn. hefur fjallað um frv. til laga um Listskreytingasjóð. Leggur nefndin til að frv. verði samþykkt eins og það liggur nú fyrir. Í nál. kemur fram að nefndarmenn leggja á það áherslu að mikilvægt sé að lögbundin framlög til sjóðsins verði ekki skert í fjárlögum. Undir þetta nál. rita allir nefndarmenn í menntmn. hv. deildar.

Frsm. heilbr.- og trn. (Stefán Guðmundsson): Hæstv. forseti. Ég tala hér fyrir nál. heilbr.- og trn. um frv. til laga um breytingu á lögum nr. 41/1975, um félagsráðgjöf. Nefndarálitið hljóðar svo: ,,Nefndin hefur fjallað um frv. en það er unnið í samvinnu heilbr.- og trmrn. og Stéttarfélags íslenskra félagsráðgjafa. Leggur nefndin til að frv. verði samþykkt óbreytt.`` Undir nál. rita Stefán Guðmundsson, Salome Þorkelsdóttir, Valgerður Sverrisdóttir, Guðmundur H. Garðarsson, Margrét Frímannsdóttir, Guðrún Agnarsdóttir og Karl Steinar Guðnason með fyrirvara.

Karl Steinar Guðnason Hæstv. forseti. Ég skrifa undir þetta frv. með fyrirvara eins og öll frumvörp sem fjalla um sama efni, þ.e. um löggildingu starfsheita. Einstaka stéttir eru að skapa sér sérréttindi sem verða að mínu mati á kostnað annarra. Ég hef áður gert grein fyrir skoðunum mínum í þessu efni og ætla því ekki að gera það nú en ég tel að gera þurfi gangskör að því að afnema þessi forréttindi víðast hvar í þjóðfélaginu. Það hefur verið gert í Evrópu og er verið að gera annars staðar. Í Ameríku hefur þessa lítið gætt. Mér finnst ástæðulaust að taka eitt mál út úr og greiða atkvæði gegn því. Þetta verður að renna sitt skeið. Ég geri samt fyrirvara vegna þessara skoðana minna.

Frsm. landbn. (Egill Jónsson) Virðulegi forseti. Landbn. hefur lagt fram nál. um frv. til laga um breyting á lögum um varnir gegn plöntusjúkdómum. Nefndin varð sammála um afgreiðslu málsins. Nefndarálitið er svohljóðandi, með leyfi forseta: ,,Nefndin hefur athugað frv. Fjallar það um innheimtu sérstaks gjalds af öllum innfluttum plöntum til að standa straum af kostnaði við eftirlit með slíkum innflutningi. Komu eftirtaldir á fund nefndarinnar: Sigurgeir Ólafsson og Þorsteinn Tómasson frá Rannsóknastofnun landbúnaðarins, Bjarni Helgason og Kjartan Ólafsson frá Félagi garðyrkjubænda, Sigurður Moritzson frá Blómamiðstöðinni hf., Bjarni Finnsson frá Brum hf., Valdimar Jónasson frá Sölufélagi garðyrkjumanna, Kolbeinn Ágústsson frá Hagkaupum hf. og Þórarinn V. Þórarinsson frá Vinnuveitendasambandi Íslands. Nefndin leggur til að gildistökuákvæði þessa lagafrv. verði frestað til 1. jan. 1991. Jafnframt leggur nefndin áherslu á að við álagningu eftirlitsgjalds þess, er frv. fjallar um, þann 1. jan. 1991, verði kappkostað að halda gjaldinu í lágmarki til þess að það hafi ekki áhrif á þróun vöruverðs í landinu. Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt með breytingu sem gerð er tillaga um á sérstöku þingskjali.`` Einn nefndarmanna, Þorv. Garðar Kristjánsson, var fjarverandi við afgreiðslu málsins.

Frsm. allshn. (Jón Helgason) Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nál. frá allshn. um frv. til laga um skipan prestakalla og prófastsdæma og um starfsmenn þjóðkirkju Íslands. Nefndin hefur rætt um þetta frv. á mörgum fundum. Auk þess var það sent til athugunar allra prófasta, Prestafélags Íslands og leikmannaráðs þjóðkirkjunnar. Einnig bárust nefndinni ýmsar athugasemdir og ábendingar frá Fjárlaga- og hagsýslustofnun, Fjórðungssambandi Norðlendinga og sóknarnefndum nokkrum og einstaklingum. Eins og kom fram í framsöguræðu hæstv. dómsmrh. er þetta frv. búið að vera lengi í undirbúningi á vegum kirkjunnar, ræðast á kirkjuþingum og fara til athugunar og umræðu á héraðsfundum vítt um land. Frv. hefur þó verið að taka breytingum í þessari meðferð og jafnvel allt fram undir það að það var lagt fram á þessu þingi. Þær breytingar sem síðast voru gerðar voru misjafnlega vel kynntar þeim aðilum sem hlut áttu að máli. Nefndin leggur til að nokkrar breytingar verði gerðar á frv. Í kjölfar þróunar, sem orðið hefur í þjóðfélaginu, hafa nokkrum sinnum verið gerðar breytingar á lögum um skipan prestakalla og prófastsdæma á þessari öld. Þær breytingar hafa verið misjafnlega róttækar og alllangur tími liðið á milli þeirra. Með þessu frv. er verið að gera slíkt einu sinni enn. Jafnframt er tekin upp í ríkari mæli en áður sú stefna að gera skipulag þjóðkirkjunnar í málefnum prestakalla og prófastsdæma sveigjanlegra en áður. Er þá auðveldara fyrir safnaðarfólk, presta, biskup og ráðherra að gera æskilegar breytingar án þess að slíkt útheimti lagabreytingar á Alþingi. Brtt. nefndarinnar ganga í þá átt að undirstrika þetta sjónarmið og gera það enn auðveldara að slíkar skipulagsbreytingar verði gerðar með undangengnu samkomulagi. Í brtt. felst það að nokkuð er dregið úr breytingum sem frv. gerir ráð fyrir frá núgildandi lögum. Hins vegar er þá hægt síðar, ef vilji er fyrir hendi, að ganga þar lengra eins og ég sagði áðan. Í 1. gr. frv. eru talin upp prestaköll og prófastsdæmi landsins. Þar hafa verið gerðar nokkrar breytingar á nöfnum prestakalla sem nefndinni finnst ástæðulaust að gera, þ.e. að fella niður gömul og söguleg nöfn prestakalla þótt aðsetur prests hafi verið fært til. Slíka tilfærslu á prestssetrum hefur verið og er enn, samkvæmt frv., hægt að gera með ákvörðun ráðherra að undangengnum umsögnum viðkomandi aðila. Því eru prestssetrin ekki svo fast staðbundin, þó þau séu nefnd í frv. eins og í núgildandi lögum um mikinn hluta landsins. Nefndin gerir þá brtt. í sambandi við þessi heiti að í stað orðsins ,,Egilsstaðaprestakall`` í Múlaprófastsdæmi komi: Vallanessprestakall, eins og það heitir nú. Enn fremur að Bjarnanessprestakall í Skaftafellsprófastsdæmi haldi heiti sínu en verði ekki breytt í Hafnarprestakall. Sama er að segja um Garðaprestakall á Akranesi, að það haldist og enn fremur Búðardalsprestakall og Hvolsprestakall í Snæfellsness- og Dalaprófastsdæmi. Og að lokum að Suðureyrarprestakall í Ísafjarðarprófastsdæmi verði áfram Staðarprestakall í Súgandafirði og Breiðabólsstaðarprestakall í Húnavatnsprófastsdæmi haldi enn fremur sínu heiti en verði ekki breytt í Hvammstangaprestakall. Þá gerir nefndin enn fremur tillögu um nokkrar efnisbreytingar við þessa 1. gr. Í fyrsta lagi að Ásaprestakall í Skaftafellsprófastsdæmi haldist áfram óbreytt eins og það hefur verið. Þá verði einnig Klaustursprestakall fært til fyrra horfs og nafni þess reyndar breytt í Kirkjubæjarklaustursprestakall. Þá er í Árnessprófastsdæmi gerð tillaga um að Stóra-Núpsprestakall haldist áfram en við það bætist Hraungerðis- og Villingaholtssóknir og þær færast frá Selfossprestakalli, eins og frv. gerir reyndar ráð fyrir. Hins vegar leggur nefndin til að Hrunaprestakall verði óbreytt. Þá leggur nefndin til að skipan prestakalla í Skagafjarðarprófastsdæmi verði óbreytt frá því sem er í núgildandi lögum. Í 1. gr. er enn fremur breytt nöfnum á prófastsdæmum hér í Reykjavík þannig að í stað XV. liðar í 1. gr., þar sem er nafnið ,,Reykjavíkurprófastsdæmi`` komi Reykjavíkurprófastsdæmi vestra og í stað XVI. liðarins ,,Holta- og Vogaprófastsdæmi`` komi Reykjavíkurprófastsdæmi eystra. Að öðru leyti verði skipan þeirra óbreytt. Nefndin fékk ábendingu um að neikvætt gæti verið að skipta Reykjavíkurprófastsdæmi þannig í tvennt þar sem það gæti gert samstarf að einhverju leyti erfiðara innan þessa svæðis alls þegar það væri orðið tvö prófastsdæmi heldur en á meðan það er eitt. Stærð þess er hins vegar orðin svo mikil að það hefur þótt eðlilegt að gera þessa skiptingu. Þá er gerð breyting á 2. gr. vegna þessara nafnabreytinga. Í 4. gr. er lagt til að síðustu orðin, ,,sbr. 2. gr.`` falli niður. Heimild ráðherra til að stofna nýtt prestakall eða breyta mörkum prestakalla eftir tillögu biskups og að fengnum umsögnum héraðsfundar, safnaðarráðs og aðalsafnaðarfundar viðkomandi sókna gildi þannig um landið allt en ekki aðeins þau svæði sem 2. gr. fjallar um. Þar með vill nefndin við undirstrika að vilji heimamanna og kirkjunnar geti ráðið með samþykki ráðherra ef þeim sýnist að skipan geti farið betur en ákvæðið er samkvæmt lögum þessum. Á þetta vill nefndin við leggja mikla áherslu. Eins og ég sagði áðan bætir nefndin inn einu prestakalli aftur í 1. gr. frv. Til þess að standa þó ekki í vegi fyrir eðlilegum breytingum er gerð tillaga um að aftan við 6. gr. bætist orðin: enda hafi það verið prestlaust í a.m.k. tvö ár. Ef ekki fást prestar til að gegna fámennum prestaköllum um nokkurt skeið þá hafi kirkjan og ráðherra heimild til þess að sameina þau öðrum prestaköllum. Þannig verði það þróunin sem hafi slíkar breytingar í för með sér en ekki valdboð frá Alþingi. Í 8. gr. er felld niður næstsíðasta mgr. sem hljóðar svo: ,,Nú er prestssetur selt, þar sem prestakall er lagt niður samkvæmt lögum þessum, og skal þá andvirði þess renna í Kristnisjóð.`` Ríkissjóður hefur kostað byggingu prestsseturshúsa á undanförnum áratugum, þeirra húsa sem nú eru í notkun. Því er eðlilegt að andvirðið renni í ríkissjóð þar sem reiknað er með að þá þurfi að byggja prestssetur á öðrum stað í staðinn, því ákvæði er í frv. um að prestum skuli ekki fækka í heild. Þá er komið að IV. kafla frv. Þar gerir nefndin brtt. um upphafsorð 21. gr. Í stað orðanna ,,Samstarf presta innan hvers prófastsdæmis skal einkum lúta að`` komi: Prestum ber að hafa samstarf um kirkjulega þjónustu innan hvers prófastsdæmis undir stjórn prófasts. Samstarf presta skal m.a. lúta að. Með þessu vill nefndin leggja áherslu á að æskilegt sé að samstarf presta innan hvers prófastsdæmis sé sem fjölbreyttast. Það er sums staðar komin allgóð skipan á þessi mál. Prófastar halda reglulega fundi með prestum og ræða um samstarf og skipta með sér verkum. Fyrir nokkrum árum kom upp sú hugmynd innan kirkjunnar að búa til nokkurs konar prestamiðstöðvar en hún fékk ekki hljómgrunn. Skoðun okkar er sú að með nánu samstarfi sé hægt að ná fram þeim ávinningi sem hefði hlotist af því að þeir væru á miðstöðvum. Hins vegar héldu þeir betur samstarfi og sambandi við söfnuði sína með því að sitja í hverju prestakalli. Til þess að undirstrika þetta og auðvelda er 22. gr. breytt þannig: Biskupi er heimilt að fela sóknarpresti, er þjónar í prestakalli þar sem íbúafjöldi er innan við 700 íbúa og aðstæður að öðru leyti leyfa, að annast bæði tiltekin verkefni og þjónustu í einstökum sóknum utan prestakalls síns að tillögu prófasts, án viðbótarlauna en gegn greiðslu kostnaðar. Þar með er nefndin við að undirstrika að þetta samstarf og þjónusta í öðrum prestaköllum, þar sem um fámennari hluta prestakallanna er að ræða, sé, má segja, sjálfsagður liður í starfi prestanna og ekki greitt fyrir annað en þann aukakostnað sem prestur verður fyrir. Þess vegna er vísað í þetta ákvæði 22. gr. með því að bæta aftan við 23. gr.: sbr. þó 22. gr. Í 29. gr. þar sem fjallað er um verkefni prófasta komi einnig: Prófastur skipuleggur samstarf presta innan prófastsdæmis, sbr. 21. gr., og afleysingarþjónustu presta í sumarleyfum og öðrum samningsbundnum leyfum þeirra. Þá er það 42. gr. sem fjallar um vígslu biskupa og aðsetur þeirra. Nefndin leggur til að síðasta mgr., þar sem ráðherra er veitt heimild til þess að ákveða annan stað, falli niður. Kirkjan hefur lengi óskað eftir því að vegur hinna fornu biskupssetra yrði gerður meiri og lagt það til að vígslubiskupar sitji þar. Því telur nefndin sjálfsagt að slíkt sé afdráttarlaust ákveðið. Einnig er fellt niður ,,í Skagafjarðarprófastsdæmi`` í næstsíðustu mgr. þar sem fjallað er um aðstoð við vígslubiskupinn á Hólum. Þar er kveðið á um að hann njóti aðstoðar nágrannapresta sinna, og þá þeirra sem aðstöðu hafa til en ekki eins ákveðins, eins og var gert ráð fyrir í breytingu á 1. gr. frv. þar sem lagt var til að Mælifellsprestur yrði sérstakur aðstoðarmaður vígslubiskups. Þá er að lokum breytt gildistökuákvæði laganna þannig að þau öðlast gildi 1. júlí 1990 í stað þess að öðlast þegar gildi. Það er m.a. vegna þess að nú stendur yfir kosning til kirkjuþings. Það mundi rugla kosningu ef hin breytta skipan prófastsdæma hér í Reykjavík væri búin að taka gildi þó að þetta hafi ekki áhrif á fjölda kirkjuþingsmanna þar sem nú eru tveir prestar og tveir fulltrúar leikmanna frá Reykjavíkurprófastsdæmi en koma svo sitt úr hvoru prófastsdæminu eftir skiptingu þá sem kveðið er á um í frv. Þá vil ég að lokum geta þess að við frv. hefur einnig komið brtt. frá tveimur hv. þm. Ed. um að færa Strandasýslu ásamt einum hreppi í Húnavatnssýslu úr Húnavatnsprófastsdæmi til Barðastrandarprófastsdæmis. Þarna er um allróttæka breytingu að ræða fyrir þetta svæði sem ég tel að þurfi frekari athugunar við en nú er tóm til. Flm. munu gera grein fyrir viðhorfum sínum til þessarar brtt. Einnig var til umræðu í nefndinni nú síðast ákvörðun um prestssetur í Bjarnanessprestakalli. Prestur þar situr nú á Höfn og í samræmi við það kveður frv. á um að prestssetrið verði á Höfn. Um þetta eru eitthvað skiptar skoðanir heima fyrir, en nefndin treystir sér ekki í heild að taka afstöðu til þess máls sem er viðkvæmt á þeim stað. Með þeim breytingum sem ég hef hér gert grein fyrir mælir nefndin með því að frv. verði samþykkt.

Þorv. Garðar Kristjánsson Herra forseti. Við ræðum nú hér hið merkasta frv. um skipan prestakalla og prófastsdæma og starfsmenn þjóðkirkju Íslands. Eins og kom fram hjá hv. frsm. allshn. þá hefur legið mikið starf að baki þessu frv. sem við nú ræðum. Það hefur lengi verið á undirbúningsstigi og á vegum kirkjunnar. Það er þannig að kirkjan hefur haft fyrir sið að undirbúa mjög vel og rækilega þau mál sem til hennar kasta hafa komið og varða hana. Ég vil meina að það sé til fyrirmyndar og það gerir störf Alþingis líka auðveldari þegar það fjallar um slík mál sem þetta frv. hér er. Frv. er víðtækt eins og fyrirsögnin gefur til kynna. Það er um skipan prestakalla og prófastsdæma í landinu, ákvæði um sérþjónustu presta, ákvæði um skipun og setningu í prestsembætti og embættisgengi presta, ákvæði um réttarstöðu presta og starfsskyldu þeirra, ákvæði um skipun og starfsskyldu prófasta, svo eitthvað sé nefnt. Eru þetta meginatriði fyrir utan þau ákvæði sem varða biskupsembættið sjálft. Ég ætla ekki að fara að ræða þessi atriði. Það hefur verið gerð rækilega grein fyrir þeim af hæstv. kirkjumrh. þegar hann mælti fyrir þessu frv. En ég vil sérstaklega lýsa ánægju minni á því atriði sem varðar vígslubiskupa og embætti þeirra. Það er lagt til að vígslubiskupar verði tveir, eins og nú er. Hins vegar er lagt til að embætti þeirra verði efld verulega og þannig gert ráð fyrir að vígslubiskupsembættið verði fullt starf. Þá er lagt til að vígslubiskupar hafi aðsetur á hinum fornu biskupssetrum, Skálholti og Hólum. Ég vil lýsa sérstakri ánægju minni með þetta. Þó er ekki að mínu viti fullgert í þessu efni. Ég hef oftar en einu sinni lýst þeirri skoðun minni, varðandi þessi mál, að hin rétta skipan væri sú að við tækjum upp hina fornu skipan og hefðum tvo biskupa í landinu. Annars vegar Skálholtsbiskup og hins vegar Hólabiskup. Þó að þetta frv. leggi það ekki til þá sýnist mér að þetta sé í áttina að því að viðurkenna það sjónarmið sem ég hef ítrekað haldið fram hér á Alþingi. Mér kæmi ekki á óvart að það mundi verða svo í framtíðinni að tekin verði upp algjörlega hin forna skipan í þessu efni. Ég ætla ekki að fara að ræða það sérstaklega núna og ekki ætla ég að bera fram neinar brtt. í þessu efni. Ég lýsi ánægju minni með þessa þróun. Ég hef ekki að athuga við þær brtt. sem allshn. hefur gert við frv. og skal þess vegna ekki fjalla um það. En mig langar til þess að víkja nokkrum orðum að nokkrum atriðum sem varða sérstaklega mitt kjördæmi, Vestfjarðakjördæmi. Það eru nokkur atriði sem ég vildi aðeins víkja að og það eru nokkrar breytingar sem varða fólkið sem býr þar. Með þessu frv., ef að lögum verður, er lagt til að Múlasókn í Barðastrandarprófastsdæmi sameinist Gufudalssókn í sama prófastsdæmi. Enn fremur er lagt til að Staðarsókn í Grunnavík í Ísafjarðarprófastsdæmi sameinist Hólssókn í Ísafjarðarprófastsdæmi. Ég vík aðeins að þessu til þess að lýsa yfir að ég tel að þetta sé sjálfsögð ráðstöfun og ekkert frekar um það að segja. Samkvæmt frv. er eitt prestakall í Vestfjarðakjördæmi lagt niður og eitt prestakall stofnað. Sauðlauksdalsprestakall er lagt niður og stofnað Tálknafjarðarprestakall. Í Sauðlauksdalsprestakalli hafa verið Sauðlauksdalssókn, Saurbæjarsókn, Brjánslækjarsókn, Hagasókn og Breiðavíkursókn. Samkvæmt frv. er gert ráð fyrir að af þessum sóknum falli Sauðlauksdalssókn, Breiðavíkursókn og Saurbæjarsókn undir Patreksfjarðarprestakall. Ég minnist á þetta, ekki til þess að gagnrýna þetta, ég held að þetta sé rétt ráðstöfun. Þó að okkur sé sárt um að lagt sé niður prestakall þá kemur á móti að það er stofnað nýtt prestakall þar sem er Tálknafjarðarprestakall. Það er í alla staði eðlilegt að stofna prestakall, þar sem ekki er prestakall fyrir á þessum þéttbýlisstað sem er mjög vaxandi. Til þessa nýja prestakalls er gert ráð fyrir að falli, auk Stóra-Laugardalsprestakalls í Tálknafirði, Haga- og Brjánslækjarsóknir í Sauðlauksdalsprestakalli. Ég hef aðeins heyrt ávæning af því að það eru til menn í þessum sóknum á Barðaströndinni sem telja eðlilegra að þessar sóknir hefðu verið sameinaðar Patreksfjarðarsókn. Það eru ástæður fyrir því samgöngulega og fleiri atriði sem hafa verið nefnd við mig. En ég vil að það komi hér fram, ég hef ekki orðið var við mikinn baráttuvilja eða sókn í þessa átt af hálfu fólksins á þessum stað. Það eru auðvitað sterk rök fyrir því að hafa þá skipan sem frv. leggur til. Þá vil ég aðeins víkja að Prestsbakkaprestakalli vegna þess að það hafa verið uppi hugmyndir um það að leggja þetta prestakall niður. Það er tekið fram í grg. með frv. að nefndin sem upphaflega samdi frv. hafi lagt til að Prestsbakkaprestakall yrði lagt niður. En frv. gerir ekki ráð fyrir því. Frv. gerir ráð fyrir því að Prestsbakkaprestakall standi áfram og það eru gild rök fyrir því. Við þm. Vestf. höfum verið áminntir um það. Í bréfi frá oddvita Bæjarhrepps, Þorsteini Elíssyni, um þetta efni segir m.a., með leyfi hæstv. forseta: ,,Ég vil vekja athygli ykkar, þingmenn góðir, á því að dreifbýlið á mjög í vök að verjast og hefur raunar átt undanfarið. Fólki fer jafnt og þétt fækkandi, að sjálfsögðu fækkar um eina fjölskyldu þar sem prestssetur verða aflögð. Það hefur löngum verið vandi landsbyggðarinnar hve langskólagengið og vel menntað fólk hefur lítið sest þar að sem hefur ekki einvörðungu stafað af því að atvinnu vanti.`` Okkur eru öllum kunn þessi sjónarmið. Ég vil þakka hæstv. ráðherra fyrir að leggja fram frv. þar sem tekið er tillit til þessara sjónarmiða og ekki gerð tillaga um að leggja þetta prestakall niður. Ég sagði hér áðan að ég ætlaði ekki að ræða sérstaklega um brtt. allshn. sem hv. frsm. nefndarinnar hefur gert grein fyrir. Ég hef ekki athugasemdir fram að færa. Ein brtt. varðar prestakall í mínu kjördæmi þar sem er Suðureyrarprestakall. Lagt er til að því prestakalli verði gefið annað nafn og kallað Staðarprestakall. Ég hygg að það séu gild rök fyrir því og mæli ekki gegn því. Ég vil þá hér víkja að brtt. sem ég, ásamt 3. þm. Vestf., hef lagt fram á þskj. 1006. Það er brtt. sem felur í sér að nafngift Barðastrandarprófastsdæmis verði breytt og tekið verði upp nafnið Barðastrandar- og Strandaprófastsdæmi með því að lagt er til að þrjú prestaköll með sjö sóknum í Strandasýslu verði lögð undir Barðastrandarprófastsdæmi. Það er ekki út í hött eða að tilefnislausu sem þessi tillaga er fram borin. Það er vegna þess að sú skipan sem nú er verður að teljast í hæsta máta óeðlileg og raunar lítt skiljanleg hvernig hún hefur komið til, að það skuli vera ákveðið í lögum að þessi prestaköll og þessar sóknir sem eru í Skálholtsstifti skuli tilheyra prófastsdæmi sem er í Hólastifti. Þó hafa prestar í Strandasýslu ekki atkvæðisrétt um vígslubiskup að Hólum, eins og þeir aðrir prestar sem eru í Húnavatnsprófastsdæmi. Prestunum í Strandasýslu er fyrirmunað að starfa með félögum sínum í prófastsdæmi Húnavatnssýslu þó að þeir séu þar aðilar að því prófastsdæmi. Þeir verða að vera í öðrum félagsskap. Þeir verða að vera í Prestafélagi Vestfjarða og starfa þar. Ég sagði að þeir yrðu að vera í öðrum félgsskap. Ég orða þetta ekki þannig að það sé eitthvað lakari félagsskapur en hinn félagsskapurinn. Sannleikurinn er sá að prestarnir í Strandasýslu vilja vera í félagsskap annarra presta á Vestfjörðum og þeir vilja vera í því prófastsdæmi sem er í því biskupsstifti sem þeir eru í. Ég skal ekki fjölyrða frekar um þetta svo augljóst og einfalt sem þetta mál er. Ég ætla, með leyfi hæstv. forseta, að lesa upp bréf sem við þm. Vestfjarða höfum fengið frá prestunum í Strandasýslu um þetta efni. Bréfið er svohljóðandi: ,,Við undirritaðir sóknarprestar í Strandasýslu beinum þeim tilmælum til yðar að þér hlutist til um þegar frv. til breytinga á prestakallaskipuninni kemur til umræðu og atkvæðis Alþingis að brauðum verði ekki fækkað á Ströndum og að Strandaprófastsdæmi sem var lagt niður með lögum 1970 verði endurreist eða hvort heldur lagt til Ísafjarðar eða Barðastrandarprófastsdæmis. Leyfum við okkur að benda á þá skipun að á Vestfjörðum yrðu þá tvö prófastsdæmi og allt Vestfjarðakjördæmið innan þeirra, en Strandasýsla eigi sett þar hjá og vísað til prófastsdæmis í öðrum landsfjórðungi, öðru biskupsdæmi samkvæmt fornri venju, öðru kjördæmi og ólíku félags- og þjónustusvæði. Leggjum við áherslu á að okkur þykir við vera afskiptir í Húnavatnsprófastsdæmi á flesta grein og eigum t.d. ekki félagsskap í Prestafélagi Hólastiftis, sem þeir Húnvetningar, heldur í Prestafélagi Vestfjarða. Þá kusu Strandaprestar vígslubiskup Skálholtsstiftis á sl. vori en eiga ekki atkvæðisrétt í Hólastifti þó að prófastsdæmi þeirra tilheyri því umdæmi. Mætti þannig lengi telja en skal ekki gert að sinni nema bent á að með þeim greiða og góða vegi um Steingrímsfjarðarheiði eru öll samskipti við Ísafjarðardjúp tiltölulega auðveld. Einnig er vegurinn yfir Tröllatunguheiði vel fær sjö mánuði á ári og auðveldar það samskipti í þá áttina.`` Undir þetta bréf rita Ágúst Sigurðsson, prestur á Prestsbakka, og Baldur Örn Sigurðsson, prestur á Hólmavík. Ég sagði að við þingmenn Vestfirðinga hefðum fengið þetta bréf. Við hv. 3. þm. Vestf. höfum borið þetta undir samþingmenn okkar á Vestfjörðum. Við erum allir samþykkir þessu. Við erum allir samþykkir því að verða við óskum prestanna í Strandasýslu. Þessi brtt. er líka flutt í samráði við prófastinn í Barðastrandarprófastsdæmi sem er samþykkur þessu einnig. Í raun og veru er hér um leiðréttingu að ræða. Þetta er ekki flóknara en það. En svo segir hv. frsm. nefndarinnar að þetta sé svo róttæk breyting að það sé ekki hægt að átta sig á málinu á þeim tíma sem við höfum. Mig rekur í rogastans yfir slíkum fullyrðingum sem þessum. Ég held að hvert mannsbarn átti sig á þessu á augabragði og það sé eðlilegt að afgreiða þetta umsvifalaust nú við 2. umr. En ef hv. frsm. nefndarinnar þyrfti eitthvað lengri tíma til að átta sig á þessu þá hef ég ekki á móti því að það yrði ekki gengið til afgreiðslu tillögunnar fyrr en við 3. umr. En ég vona að til slíks þurfi ekki að koma. Ég heiti nú á hæstv. kirkjumrh., sem hefur sýnt lofsverðan skilning á málum sem ég hef hér áður drepið á, að styðja eindregið að gerð verði þessi leiðrétting sem hér er farið fram á.

Salome Þorkelsdóttir Hæstv. forseti. Ég verð að segja það sem einn af nefndarmönnum í hv. allshn. sem hafði afgreitt þetta frv. úr nefndinni ásamt brtt., eins og fram kom í framsögu hv. 2. þm. Suðurl., formanns nefndarinnar, að það kom okkur mjög á óvart þegar við komum af nefndarfundi í allshn., þar sem við vorum að fjalla um eitt atriði í þessu frv., að málið skyldi vera komið á dagskrá og frsm. farinn að mæla fyrir málinu. Við höfðum komið okkur saman um það í nefndinni að málið kæmi ekki á dagskrá núna vegna þess að við ætluðum okkur að reyna að komast að sameiginlegri niðurstöðu um það mál sem við vorum að fjalla um. Ég ætla ekki nú að fara nánar út í efnisatriði þess sem við vorum að ræða. En það kom enn þá meira á óvart þegar formaður í lok ræðu sinnar sagði að nefndin í heild væri ekki tilbúin að standa að brtt. sem þetta atriði fjallar um. Við höfum tekið málið upp í nefndinni vegna þess að umsögn hafði borist eftir að nefndin hafði afgreitt málið. Ég held að allir séu sammála um að þetta frv. er fyrir marga vítt og breitt um landið mjög viðkvæmt. Þess vegna er það mjög æskilegt að hægt sé að ná sem bestri og breiðastri samstöðu um flest og helst allt í þessu frv. Þetta vildi nefndin reyna til þrautar, áður en frv. yrði tekið á dagskrá til 2. umr. Þess vegna fer ég fram á það nú að þessari umræðu verði frestað þangað til nefndin hefur fengið að fjalla endanlega um þetta mál og ljóst er að hvaða niðurstöðu hún kemst sem slík.

Danfríður Skarphéðinsdóttir Virðulegur forseti. Ég ætlaði aðeins að segja örfá orð, þó ekki varðandi efnisatriði þessa máls. Við höfum fjallað um þetta frv. nokkuð lengi í hv. allshn. Það kom fram í umsögnum að innan prestastéttarinnar og meðal prófasta hafði náðst eitthvað sem e.t.v. mætti kalla bærilega sátt. En auðvitað vitum við að fólk út um allt land er misánægt eða jafnvel óánægt með þetta og samþykkir þessar breytingar á skipan prestakalla með semingi. Ég vil taka undir orð síðasta hv. ræðumanns. Það kom mér á óvart að hv. formaður skyldi lýsa svo afdráttarlaust yfir að nefndin hefði ekki treyst sér til að flytja brtt. varðandi Bjarnanessprestakall vegna þess að þegar hann vék af fundi höfðu ekki allir tjáð sig. Ég segi fyrir sjálfa mig að ég tel mér skylt að kanna málið nánar í framhaldi af fundi okkar nú í dag. Sjálf þekki ég ekki mjög vel til aðstæðna þarna fyrir austan, en eins og við vitum spila bæði tilfinningaleg og söguleg rök inn í þegar um þessi mál er fjallað. Þau eru auðvitað ekki verri en hver önnur rök. Ég veit að ég má vænta þess af hæstv. forseta, sem er formaður hv. allshn., að hann verði við beiðni okkar um frestun þessa máls í bili þar til við höfum gert upp hug okkar. Ég veit að ég þarf ekki að búast við sams konar yfirgangi af hans hálfu og mér sýnist við fá yfir okkur í blöðum. Hér er ég með Tímann frá því í dag þar sem haft er eftir hæstv. forsrh. að menn megi tala sig rauða og bláa um kvótann. Það kann auðvitað ekki góðri lukku að stýra þegar slíkur yfirgangur og hroki, liggur mér við að segja, er sýndur þeim þm. sem eru að rækja sín skyldustörf hér af þeirri alúð sem þeim er unnt. Það virðist vera nokkur agablær á öllu því sem hér á að gerast næstu dagana. Það vakti dálitla athygli að einmitt á forsíðu Tímans í dag stærir hæstv. fjmrh. sig af því að hafa betri aga á efnahagsmálum en járnfrúin. Mér þykir það vægast sagt hættulegt hugarfar sem birtist í báðum þessum fyrirsögnum, sem eru fyrirsagnir í þessu blaði sem telur sig hafa boðað frjálslyndi og framfarir í sjö tugi ára. Ég held að þetta sé ekki rétt aðferð í átt til frelsis og framfara. Við þingmenn erum að reyna að taka störf okkar hér alvarlega en mér sýnist reyndar að e.t.v. geri það ekki allir jafnt. Þó að svo hátti til að hæstv. fjmrh. hafi ekki atkvæðisrétt á þingi þá rakst ég á auglýsingu í DV í dag þar sem hann boðar fundi um landið til þess að kynna hversu góðan aga hann hefur í efnahagslífinu. Hann hefur boðað fundi á morgun og mér skilst að þá sé fundur hér í báðum deildum og sömuleiðis á mánudagskvöldið. Mér þykir líklegt að einhverjir hv. þm. kunni e.t.v. að óska eftir nærveru hæstv. fjmrh., hefðu e.t.v. til hans einhverjar fyrirspurnir. Því við erum svo sannarlega að fjalla um mjög viðamikil mál í báðum deildum sem snerta ráðuneyti hans eins og ráðuneyti annarra hæstv. ráðherra. Eins og ég sagði ætlaði ég ekki að fara út í efnisatriði frv. en ég fer fram á að þessari umræðu verði frestað, eins og fram kom reyndar í máli síðasta ræðumanns, hv. 6. þm. Reykn.

Ég vil heyra hvað ráðherrann sagði orðrétt, áður en ræðumaður lýkur máli sínu.

Er ekki hægt að lesa þriðju síðuna líka?

Hæstv. forsrh. sagði í Tímanum í gær svo að ég vitni beint, með leyfi forseta: ,,...að þinghald yrði að standa yfir þar til frumvarp um úreldingu fiskiskipa og um stjórn fiskveiða yrðu afgreidd. Hann telur sjálfsagt að þinghald standi þá eitthvað lengur en gert hafði verið ráð fyrir ef menn vilja taka sér lengri tíma í að ræða málið.`` Þar læt ég lokið minni tilvitnun, þetta er efni þess sem hæstv. forsrh. sagði. Ég er auðvitað alveg sammála honum. Það þarf að taka tíma til þess að ræða þessi mál, en það skín í gegnum þetta að þau eigi að ræða þau í þeirri mynd sem þau eru núna og þar megi engu breyta. Þar kemur enn og aftur þessi agi sem hæstv. ríkisstjórn virðist ætla að hafa hér og sýna þannig ákveðinn yfirgang í garð þingmanna.

Forseti (Jón Helgason) Ég mun að sjálfsögðu verða við þeirri ósk sem hér hefur fram komið frá tveimur hv. nefndarmönnum allshn. um að ljúka ekki þessari umræðu nú. Ég tók þannig til orða áðan að nefndin í heild gæti ekki staðið að breytingu vegna þess að ég vildi ekki útiloka að einstakir nefndarmenn gerðu það en taldi mig geta talað þá fyrir mig sjálfan þannig að ég mundi ekki geta staðið að slíkri brtt.

Sjávarútvegsráðherra (Halldór Ásgrímsson) Herra forseti. Ég ætla að tala um málið þó mér væri ljúft að stuðla að frekari útbreiðslu Tímans og sé ánægður með að fyrrv. ritstjóri Morgunblaðsins skuli sýna því ágæta blaði slíkan áhuga, þá var það nú ekki það sem ég ætlaði að ræða hér um, heldur það mikilvæga mál sem hér er til umfjöllunar í deildinni. Það er svo með þetta mál að að því hefur verið unnið í mjög langan tíma og ég leyfi mér að fullyrða að um það ríkir góð samstaða innan kirkjunnar og á þeim tíma sem ég gegndi starfi kirkjumálaráðherra var ánægjulegt að koma að því starfi. Ég þakka hæstv. núv. kirkjumálaráðherra fyrir hans góðu störf að þessu mikilvæga máli og ég veit að allir starfsmenn Þjóðkirkjunnar og sóknarnefndir leggja mikla áherslu á að þessu máli verði lokið. Hins vegar verður auðvitað aldrei hægt að vinna þannig að slíkum málum að allir séu sammála. Það eru mismunandi skoðanir innan sóknanna í landinu. Það eru t.d. mismunandi skoðanir á því hvað prestaköllin eigi að vera stór og það hefur verið mikil andstaða oft og tíðum gegn því að sameina prestaköll. Hins vegar er ljóst að það eru önnur sjónarmið sem segja okkur að eðlilegt sé að gera það í ljósi breyttra samgangna. Ég bað um orðið vegna þess að hér var vikið að einu tilteknu máli sem er Bjarnanessprestakall. Ég hlýt því að gera nokkra grein fyrir því máli og lýsa afstöðu minni í því. Um langan tíma hefur prestur í Bjarnanessprestakalli setið á Höfn og það má segja að um langan tíma hafi þeir prestar sem þar hafa gegnt viljað sitja á þeim stað af margvíslegum ástæðum sem ég ætla ekki að rekja. Þar hefur verið húsnæðisvandi og menn hafa staðið frammi fyrir því hvort byggt skyldi upp á nýjan leik í Bjarnanesi. Sá prestur sem hefur setið á Höfn á þeim tíma taldi nauðsynlegt að fjarlægja þær byggingar sem þar eru fyrir, sem er líka viðkvæmt mál því þar hafa bændur búið um langan tíma, fengu þar ábúð þegar prestur sat þar fyrir mjög löngu síðan. Það er nauðsynlegt í tilfellum sem þessum, að mínu mati, að sóknarnefndirnar ráði mestu um það hvað gera skuli í svo viðkvæmum málum. Ég tel það á allan hátt óeðlilegt að Alþingi ákveði það með löggjöf hvar prestar skuli sitja, heldur eigi fólkið sjálft að hafa mest um það að segja, koma því áliti til biskups, biskups að úrskurða um það og kirkjumrh. síðan að staðfesta það. Í þessu máli liggur það fyrir að sóknarnefnd í Nesjum er andvíg því að prestur sitji á Höfn. Sóknarnefnd á Höfn vill hins vegar að prestur sitji þar og sóknarnefnd í Bæjarhreppi í Lóni vill jafnframt að presturinn sitji á Höfn. Og þeir prestar sem starfað hafa þar að undanförnu, í alllangan tíma, hafa fremur kosið að vera þar. Þessi vilji liggur fyrir og biskup hefur skrifað bréf um þennan vilja og ég úrskurðaði það sem þáv. kirkjumrh. að að þessum vilja skyldi farið. Nú kann sumum að finnast að í tilfelli sem þessu eigi minni hluti að ráða af ýmsum öðrum ástæðum, eins og sögulegum o.s.frv. En hver er færari um að gæta þessarar sögu en fólkið sjálft sem þarna býr? Ég er hlynntur því að kirkjan hafi sem mest sjálfstæði og sjálfstæði hennar hlýtur m.a. að felast í því að þeir sem í sóknunum búa hafi mest um það að segja hvernig þessum málum er fyrir komið. Það er að mínu mati algjörlega óeðlilegt að Alþingi Íslendinga gangi á móti slíkum meirihlutavilja og þá þurfi það að vera mögulegt í ljósi breyttra aðstæðna að breyta þessari skipan ef meiri hlutinn vill það. Ég get nefnt mörg önnur dæmi sem eru hliðstæð. Ég get t.d. nefnt að það situr prestur á Valþjófsstað í Fljótsdal, í mínu kjördæmi, alveg í endanum á sókninni. Það er alveg ljóst að þegar fram líða stundir mun verða þar breyting á ef meiri hluti sóknarinnar kýs svo og ég tel að sóknirnar eigi að hafa þennan rétt. Á þetta vildi ég leggja áherslu og vænti þess að hér sé hægt að afgreiða þetta mál. Ef menn telja eðlilegt að þetta sé ákveðið með lögum og vilji meiri hlutans í sóknunum ekki virtur, þá er það auðvitað skoðun út af fyrir sig. En henni er ég mjög andvígur.

Eyjólfur Konráð Jónsson : Herra forseti. Ég ætla ekki að vera langorður en svo vel ber í veiði að hæstv. forsrh. birtist hér. Hér áðan var verið að lesa upp úr dagblaðinu Tímanum sem boðað hefur frjálslyndi og framfarir í sjö tugi ára, hvorki meira né minna, en menn þekkja nú allt frjálslyndið og framfarirnar sem þeir hafa barist fyrir. Þetta er hins vegar hin merkasta forsíða sem hér birtist og mjög fögur mynd af hæstv. forsrh. og yfirskriftin er þessi: ,,Forsrh. segir þingið sitja þar til kvótamálið er afgreitt. Mega tala sig rauða og bláa um kvótann``. Það segir hann nú. Það eru hv. alþm. sem forsrh. er að ávarpa með þessum hætti. Úr því að ég var nú að biðja um orðið hér núna um þingsköp leyfi ég mér að geta þess að hér var upplýst áðan að varðandi frv. sem um prestaköllin fjallar hefði hv. allshn. verið á fundi þegar hæstv. forseti hóf hér framsögu án þess að við vissum af, hin sem vorum á fundi í nefndinni til að fjalla um það mál. Við höfðum ekki ætlað að blanda einstökum ágreiningsefnum, eða álitaefnum skulum við frekar segja vegna þess að ég vil ekki tala um ágreining í nefndinni, við höfum reynt að leysa málin í bróðerni, þá bregður svo við að hæstv. sjútvrh., áður hæstv. dómsmrh. og kirkjumrh., fer að taka einstakt dæmi hér í ræðustól og útmála það af hæversku sinni að það sé nú fólkið í landinu sem öllu eigi að ráða í þessum efnum og nefnir þar sérstaklega til ákveðna sóknarnefnd, einmitt það mál sem við erum að fjalla um og reyna að leysa í bróðerni. Hann gat þess svo sem ekki að það mun hafa verið tveim dögum áður en hann lét af embætti dómsmrh. sem hann hafði síðast afskipti af þessu máli. Hvort þau afskipti hafi verið af hinu góða eða ekki skal ég náttúrlega ekki ræða nú, en ég held að hann hefði átt að hlífast við að fara að nefna þau afskipti sín af þeim málum, að það hafi verið til þess að vilji fólksins kæmi fram og lýðræðisástin hafi verið svo mikils ráðandi í gjörðum hans þar. Ég held að þau orð hefðu betur verið ósögð, en við höfðum ekki ætlað okkur að ræða það mál efnislega fyrr en síðar og það mun þá væntanlega gert eftir helgi.

Salome Þorkelsdóttir : Hæstv. forseti. Ég get ekki stillt mig um að lýsa því hér yfir að það hefur valdið mér vonbrigðum að hæstv. núv. sjútvrh., fyrrv. kirkjumrh., skuli einmitt fara með í ræðustól þær umræður sem við ætluðum að reyna að koma í veg fyrir og ég er honum sammála um að eiga helst ekki að fara fram hér í þinginu. Svo viðkvæm mál ber að leysa í nefndarstörfum en ekki hér í umræðum. Það var það sem ég var að reyna að gera grein fyrir, að við vildum fá tíma til að leysa málin, til þess að þurfa ekki að fara með slíkar umræður hér inn í þingsalinn. Beiðni mín um frestun á þessu máli beindist einmitt að því að gera það ekki. Nú hefur hæstv. sjútvrh. og fyrrv. hæstv. kirkjumrh. hins vegar gefið tilefni til þess að slík umræða fari hér fram sem ég ætla samt sem áður ekki að stunda.

Forsætisráðherra (Steingrímur Hermannsson) Herra forseti. Aðeins af því að hv. þm. Eyjólfur Konráð gerði að umræðuefni það ágæta blað Tímann sem hann lýsti réttilega sem frjálslyndu og framfarasinnuðu þá kemur mér á óvart að svo lífsreyndur maður og fyrrv. ritstjóri skuli láta rauða og bláa fyrirsögn fara eitthvað fyrir brjóstið á sér. Fyrirsögnin er eflaust ritstjórans eins og gengur og gerist og engir þekkja betur en hv. þm. Hins vegar sýnist mér það sem segir í greininni vera efnislega nákvæmlega það sama og ég sagði hér niðri í Nd. Það væri ekki rétt af mér að meina þingmönnum einhverja daga til viðbótar ef þeir vilja ræða betur svo mikilvægt mál. Það er það sem ég sagði. Ég álít að þarna eigi að gæta lýðræðislegra vinnubragða. Á fyrirsögninni tek ég því enga ábyrgð. Hún má vera svört og hvít eða hvað sem er. Því verða aðrir að ráða.

Eyjólfur Konráð Jónsson Herra forseti. Gulur, rauður, grænn og blár, þeir litir geta gengið í fyrirsagnir, en það er nú meginskylda góðs blaðs og góðra blaðamanna að falsa ekki fréttir með fyrirsögnum. Það er einn mesti glæpurinn af öllum glæpum, að leiða fólk í villu með því að hafa fyrirsögnina alls ekki í samræmi við það sem viðkomandi maður segir. Það sýnir að þetta blað --- ég held nefnilega að það sé rétt sem hæstv. forsrh. sagði, ég held hann hafi aldrei sagt þetta með þessum orðum hér í umræðunni. Það sýnir að þetta blað, Tíminn, er sorpblað. Það falsar fréttir vísvitandi í fimm dálka fyrirsögn. Það er sorpblað.

Frsm. heilbr.- og trn. (Stefán Guðmundsson): Virðulegi forseti. Ég tala hér fyrir nál. um frv. til laga um breytingu á lögum nr. 59/1983, um heilbrigðisþjónustu, með síðari breytingum, frá heilbr.- og trn., en nál. hljóðar svo: ,,Nefndin hefur fjallað rækilega um þetta frv. Eftirtaldir menn hafa komið á fund nefndarinnar til viðræðna um efni þess: Páll Sigurðsson ráðuneytisstjóri, Ingimar Sigurðsson skrifstofustjóri og Dögg Pálsdóttir, deildarstjóri í heilbr.- og trmrn., Logi Guðbrandsson, framkvæmdastjóri Landakotsspítala, Ólafur Örn Arnarson, yfirlæknir Landakotsspítala, Magnús Skúlason, aðstoðarframkvæmdastjóri Borgarspítalans, Páll Gíslason, formaður stjórnar sjúkrastofnana Reykjavíkurborgar, Vilhjálmur Þ. Vilhjálmsson, varaformaður stjórnar sjúkrastofnana Reykjavíkurborgar, Sigurgeir Sigurðsson, formaður stjórnar Sambands íslenskra sveitarfélaga, Ólafur Magnússon, formaður Félags sjálfstætt starfandi heimilislækna, Skúli Johnsen borgarlæknir, Sigþrúður Ingimundardóttir, formaður Hjúkrunarfélags Íslands, og Ásta Möller, formaður Félags háskólamenntaðra hjúkrunarfræðinga. Nefndinni bárust erindi og umsagnir um frv. frá: borgarlækni, Félagi forstöðumanna sjúkrahúsa, Félagi íslenskra heimilislækna, Félagi sjálfstætt starfandi heimilislækna, Félagi yfirlækna, Fjórðungssjúkrahúsinu á Akureyri, Friðriki J. Friðrikssyni héraðslækni, Geðlæknafélagi Íslands, Geðverndarfélagi Íslands, heilbr.- og trmrn., heilbrigðisráði Reykjavíkurborgar, Stefáni Þórarinssyni héraðslækni, Halldóri Jónssyni héraðslækni, Ísleifi Halldórssyni héraðslækni, Hjúkrunarfélagi Íslands, Félagi háskólamenntaðra hjúkrunarfræðinga, Húsavíkurkaupstað, Jóhanni Ág. Sigurðssyni héraðslækni, landlækni, Landssambandi sjúkrahúsa á Íslandi, Læknafélagi Austurlands, Læknafélagi Íslands, Læknafélagi Reykjavíkur, læknum á höfuðborgarsvæðinu, nefnd landshlutasamtaka sveitarfélaga um stjórn heilbrigðismála, Ólafi F. Magnússyni lækni, Ólafi H. Oddssyni héraðslækni, ríkisspítölum, Samtökum sunnlenskra sveitarfélaga, St. Jósefsspítalanum í Hafnarfirði, St. Jósefsspítalanum í Landakoti, starfsmannaráði Borgarspítalans, starfsmannaráði Sjúkrahúss Suðurlands og Öryrkjabandalagi Íslands. Frv. var lagt fram á haustþingi og var upphaflega stefnt að afgreiðslu þess fyrir jól. Um það tókst ekki samstaða en eftir veigamiklar breytingar á frv. náðist að afgreiða málið úr nefndinni. Helstu breytingar, sem lagt er til að gerðar verði á frv., varða skipan heilbrigðismálaráðs, stofnun nýrra heilsugæsluumdæma og breytingu á skipan heilsugæslustöðva í Reykjavík. Einnig er gert ráð fyrir því að sjúkraþjálfarar starfi við allar H2-heilsugæslustöðvar og í hverju heilsugæsluumdæmi í Reykjavík og að aldraðir verði einnig vistaðir á hjúkrunarheimilum eins og langlegusjúklingar. Bætt er við heimild fyrir heilbrrh. til að skipa héraðslækni í fullt starf við önnur læknishéruð en þau sem getið er í 3. gr. frv. Ný ákvæði eru sett um kostnað við viðhald og tækjakaup heilsugæslustöðva, einnig um stjórnir heilsugæsluumdæma í Reykjavík og sjúkrastofana Reykjavíkur og gert er ráð fyrir að heilbrrh. geti samið við aðra aðila um rekstur heilbrigðisstofnana. Nefndin telur rétt að ágreiningur um valdsvið sérmenntaðs starfsliðs á heilbrigðisstofnunum verði leystur með sama hætti og verið hefur. Nefndin bendir sérstaklega á breytingu á 10. gr., um að þrátt fyrir skiptingu í heilsugæsluumdæmi geti íbúar borgarinnar jafnan valið sér heilsugæslu- eða heimilislækni utan heilsugæslustöðva. Nefndin tekur skýrt fram að nauðsynlegt sé að þróa heilsugæslukerfið í Reykjavík en leggur jafnframt áherslu á að réttur sjálfstætt starfandi lækna sé tryggður. Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt með breytingum sem gerð er tillaga um á sérstöku þingskjali.`` Undir nál. rita Stefán Guðmundsson, formaður nefndarinnar, Salome Þorkelsdóttir, með fyrirvara, Karl Steinar Guðnason, Guðmundur H. Garðarsson, með fyrirvara, Margrét Frímannsdóttir, Valgerður Sverrisdóttir og Guðrún Agnarsdóttir sem ritar einnig undir nál. með fyrirvara. Við þetta frv., eins og ég vék að áðan, eru fluttar brtt. á þskj. 1053 frá heilbr.- og trn. Lagt er til að 3. gr. orðist svo: ,,2. og 3. mgr. 6. gr. laganna orðist svo: 6.2. Ráðherra skipar héraðslækni í Reykjavík, í Norðurlandshéraði eystra og Reykjaneshéraði til fjögurra ára í senn. Ráðherra er heimilt að skipa héraðslækna til fjögurra ára í senn í öðrum héruðum sé það talið nauðsynlegt vegna umfangs héraðslæknisstarfsins. Skulu héraðslæknar samkvæmt áðurgreindu vera sérmenntaðir embættislæknar eða hafa jafngilda menntun til starfsins. Þar sem ekki eru skipaðir sérstakir héraðslæknar skipar ráðherra einn af starfandi heilsugæslulæknum héraðsins sem héraðslækni til fjögurra ára í senn. 6.3. Ráðherra skipar héraðshjúkrunarfræðing í Reykjavík, í Norðurlandshéraði eystra og Reykjaneshéraði til fjögurra ára í senn. Ráðherra er heimilt að skipa héraðshjúkrunarfræðinga til fjögurra ára í senn í öðrum héruðum sé það talið nauðsynlegt vegna umfangs starfsins. Þar sem ekki eru skipaðir sérstakir héraðshjúkrunarfræðingar er ráðherra heimilt að skipa einn af starfandi heilsugæsluhjúkrunarfræðingum héraðsins sem héraðshjúkrunarfræðing til fjögurra ára í senn.`` Við 4. gr.: ,,1. málsl. 1. efnismgr. orðist svo: Heilbrigðismálaráð skal skipað héraðslækni, héraðshjúkrunarfræðingi og einum fulltrúa tilnefndum af stjórn hverrar heilsugæslustöðvar og sjúkrahúss í héraðinu.`` Lagt er til að 10. gr. orðist svo: ,,2. mgr. 14. gr. laganna orðist svo: 14.2. Í Reykjavík skulu starfrækt fjögur heilsugæsluumdæmi sem hér segir: 1. Vesturbæjarumdæmi, þar sem starfa þrjár heilsugæslustöðvar sem hér segir: 1.1. Garðastræti H2, starfssvæði: Sóleyjargata, Fríkirkjuvegur og Lækjargata að austan og Hringbraut til sjávar að sunnan. 1.2. Heilsuverndarstöðin við Barónsstíg H2, starfssvæði: Sóleyjargata, Fríkirkjuvegur og Lækjargata að vestan, flugvöllur að sunnan og Snorrabraut að austan. 1.3. Drápuhlíð H2, starfssvæði: Hlíða-, Norðurmýrar- og Túnahverfi sem markast af Snorrabraut og flugvallarsvæði að vestan og Kringlumýrarbraut að austan. 2. Miðbæjarumdæmi, þar sem starfa þrjár heilsugæslustöðvar sem hér segir: 2.1. Laugarnes H2, starfssvæði: Kringlumýrarbraut að vestan, Miklabraut austan Kringlumýrarbrautar að sunnan, Grensásvegur, Holtavegur, Sunnuvegur, Laugarásvegur og Dalbraut að austan. 2.2. Borgarspítalinn H2, starfssvæði: Kringlumýrarbraut að vestan, Miklabraut austan Kringlumýrarbrautar að norðan, Breiðholtsbraut að austan og Kópavogur að sunnan. 2.3. Voga- og Heimahverfi H2, starfssvæði: Grensásvegur, Holtavegur, Sunnuvegur, Laugarásvegur og Dalbraut að vestan, Elliðaár að austan og Miklabraut að sunnan. 3. Austurbæjarumdæmi syðra, þar sem starfa tvær heilsugæslustöðvar sem hér segir: 3.1. Breiðholt I og II H2, starfssvæði: Elliðaár að norðan, Reykjanesbraut að vestan, landamerki við Kópavog að sunnan og Arnarbakki að austan. 3.2. Breiðholt III H2, starfssvæði: Elliðaár að norðan og austan, Arnarbakki og Höfðabakki að vestan og Breiðholtsbraut að sunnan. 4. Austurbæjarumdæmi nyrðra, þar sem starfa tvær heilsugæslustöðvar sem hér segir: 4.1. Árbær og Seláshverfi H2, starfssvæði: Grafarvogur að norðan, Elliðaár að vestan og sunnan og Lækjarbotnar að austan. 4.2. Grafarvogshverfi H2, starfssvæði: Grafarvogur að sunnan, landamerki Reykjavíkur og Mosfellsbæjar að austan. Starfssvæði heilsugæslustöðvar á Seltjarnarnesi nær frá Hringbraut að norðan að flugvelli að austan. Þrátt fyrir skiptingu Reykjavíkur í heilsugæsluumdæmi geta íbúar borgarinnar jafnan valið sér heilsugæslulækni eða heimilislækni utan heilsugæslustöðva og leitað læknishjálpar sem þeir eiga auðveldast með að ná til hverju sinni.`` Lagt er til að 15. gr. orðist svo: ,,1. mgr. 17. gr. orðist svo: 17.1. Ráða skal sjúkraþjálfara til starfa við heilsugæslustöðvar H2. Í Reykjavík skal vera a.m.k. einn sjúkraþjálfari í hverju heilsugæsluumdæmi.`` Á eftir 15. gr. er lagt til að komi ný grein er orðist svo: ,,Við 1. mgr. 18. gr. laganna bætast fjórir nýir málsliðir er orðist svo: Hvorugur aðili á kröfur á hinn um leigu vegna eignar eða eignarhluta. Meiri háttar viðhald og tækjakaup skulu teljast til stofnkostnaðar. Almennur viðhaldskostnaður fasteigna og tækja greiðist sem rekstrarkostnaður. Heilbrrh. setur með reglugerð nánari ákvæði um hvað telst til meiri háttar viðhalds.`` Lagt er til að 16. gr., er verði 17. gr., orðist svo: ,,Eftirtaldar breytingar verða á 20. gr. laganna: a. Síðari málsliður 1. mgr. falli brott. b. 2. mgr. greinarinnar orðist svo: 20.2. Ráðherra setur gjaldskrá fyrir veitta þjónustu heilsugæslustöðva og skal hún vera í samræmi við hliðstæðar gjaldskrár samkvæmt lögum um almannatryggingar.`` Lagt er til að 17. gr., er verði 18. gr., orðist svo: ,,Í stað 2. mgr. 21. gr. laganna komi tvær nýjar málsgreinar er orðist svo: 21.2. Þegar heilsugæslustöð er í starfstengslum við sjúkrahús fer stjórn þess, sbr. 30. gr., með málefni allrar stofnunarinnar. Læknaráð og starfsmannaráð skulu vera sameiginleg fyrir alla stofnunina. Séu fleiri en ein stöð í sama sveitarfélagi skulu þær vera undir einni sameiginlegri stjórn. 21.3. Stjórnir heilsugæsluumdæma í Reykjavík skulu skipaðar fimm mönnum. Einn stjórnarmanna skal skipaður af ráðherra og skal hann vera formaður; hann skal vera búsettur í umdæminu. Þrír skulu skipaðir samkvæmt tilnefningu borgarstjórnar og einn samkvæmt tilnefningu starfsmanna heilsugæslustöðvanna í umdæminu. Ráðherra setur reglur um kjör fulltrúa starfsmanna. Í Reykjavík ráða stjórnir heilsugæslustöðva framkvæmdastjóra þeirra og hafa þeir sömu skyldur og framkvæmdastjórar sjúkrahúsa skv. 29. gr. Fer um mat á hæfni hans skv. 30. gr. Ráðherra setur reglugerð í samráði við héraðslækni um fyrirkomulag á samvinnu heilsugæslustöðva innan Reykjavíkurhéraðs. Þar skal m.a. kveðið á um ráðningu framkvæmdastjóra.`` Lagt er til að 18. gr., er verði 19. gr., orðist svo: ,,22. gr. laganna orðist svo: 22.1. Stjórnir heilsugæslustöðva ráða starfslið stöðvanna og fer um laun þeirra samkvæmt kjarasamningum við hlutaðeigandi stéttarfélög.`` Lagt er til að 4. tölul. 20. gr., er verði 21. gr., orðist svo: ,,4. Hjúkrunarheimili. Vistheimili fyrir aldraða og sjúklinga sem búið er að sjúkdómsgreina en þarfnast vistunar og meðferðar sem hægt er að veita utan almennra og sérhæfðra sjúkrahúsa.`` Lagt er til að 22. gr., er verði 23. gr., orðist svo: ,,Eftirtaldar breytingar verða á 30. gr. laganna: a. 2. mgr. orðist svo: 30.2. Stjórn sjúkrastofnana Reykjavíkurborgar skal skipuð fimm mönnum. Borgarstjórn Reykjavíkurborgar kýs þrjá fulltrúa í stjórnina og starfsmannaráð tvo. b. Á eftir 2. mgr. bætast við tvær nýjar málsgreinar er orðist svo: 30.3. Sjúkrahúsum (öðrum en þeim sem um getur í 1., 2. og 4. mgr. þessarar greinar) skal stjórnað af fimm manna stjórnum sem ráðherra skipar. Starfsmannaráð sjúkrahúsa tilnefna einn mann, hlutaðeigandi sveitarstjórn eða stjórnir þrjá og ráðherra einn og skal hann vera búsettur á starfssvæði sjúkrahússins; er hann jafnframt formaður stjórnarinnar. 30.4. Einkasjúkrahúsum og sjálfseignarstofnunum skal stjórnað af fimm manna stjórnum þar sem í eiga sæti þrír kosnir af eigendum, einn fulltrúi kosinn af starfsmannaráði og einn tilnefndur af heilbr.- og trmrh. Stjórnir einkasjúkrahúsa og sjálfseignarstofnana skipta sjálfar með sér verkum. c. Við greinina bætist ný málsgrein er verði 8. mgr. og orðist svo: 30.8. Stjórnir sjúkrahúsa ráða starfslið sjúkrahúsanna og fer um laun þeirra samkvæmt kjarasamningum við hlutaðeigandi stéttarfélög.`` Lagt er til að 23. gr. falli brott. Lagt er til að 24. gr. orðist svo: ,,Eftirtaldar breytingar verða á 34. gr. laganna: a. 2. mgr. orðist svo: 34.4. Sveitarfélögum er skylt að taka þátt í framkvæmdum í samræmi við ákvörðun Alþingis um fjárveitingar á hverjum tíma. Ráðherra getur gert samkomulag við aðra aðila en þá sem falinn er rekstur heilbrigðisþjónustu samkvæmt lögum þessum, um framkvæmdir eða rekstur heilbrigðisstofnana innan ramma áætlana 33. gr. b. Við 3. mgr. bætast fjórir nýir málsliðir er orðist svo: Hvorugur aðili á kröfu á hinn um leigu fyrir eign eða eignarhluta. Meiri háttar viðhald og tækjakaup skal teljast til stofnkostnaðar. Almennur viðhaldskostnaður fasteigna og tækja greiðist sem rekstrarkostnaður. Heilbrrh. setur með reglugerð nánari ákvæði um hvað telst til meiri háttar viðhalds. c. Síðari málsliður 4. mgr. falli brott.`` Lagt er til að 25. gr. falli brott, svo og 27. gr. Lagt er til að 29. gr., er verði 27. gr., orðist svo: ,,Lög þessi öðlast þegar gildi. Þegar lögin hafa hlotið staðfestingu skal fella þau inn í meginmál laga nr. 59/1983, um heilbrigðisþjónustu, með síðari breytingum, og gefa þau út svo breytt.`` Í stað 1. og 2. tölul. ákvæðis til bráðabirgða komi nýr töluliður sem orðist svo: ,,1. Heilsuverndarstarf í Reykjavík samkvæmt lögum nr. 44/1955, sbr. lög nr. 28/1957, skal haldast óbreytt frá því sem er við gildistöku laga þessara þar til heilsugæslustöðvar hafa verið skipulagðar til þess að annast það en þó ekki lengur en til ársloka 1991. Ráðherra skal skipa þriggja manna stjórn Heilsuverndarstöðvarinnar í Reykjavík. Formaður skal skipaður án tilnefningar, einn skal skipaður samkvæmt tillögu Reykjavíkurborgar og einn samkvæmt tillögu tryggingaráðs. Stjórnin skal í umboði heilbr.- og trmrh. annast rekstur Heilsuverndarstöðvar Reykjavíkur og í samráði við héraðslækni og stjórnir heilsugæsluumdæmanna í Reykjavíkurhéraði undirbúa að starfsemi stöðvarinnar leggist niður eigi síðar en 1. jan. 1992. Frá þeim tíma falla lög um heilsuverndarstarf, nr. 44/1955, sbr. lög nr. 28/1957, úr gildi.`` Lagt er til að 3. tölul., er verði 2. tölul., orðist svo: ,,2. Stjórnir heilsugæslustöðva í Reykjavík, sbr. 21. gr., og stjórnir sjúkrahúsa, sbr. 30. gr., skulu kosnar eftir næstu reglulegar sveitarstjórnarkosningar en fram að þeim tíma skulu þær vera óbreyttar. Tilflutningur starfsmanna, annarra en starfsmanna Borgarspítala, einkasjúkrahúsa og sjálfseignarstofnana, fer fram þegar nýjar stjórnir hafa tekið við og skal lokið fyrir árslok 1990. Um réttindi þeirra starfsmanna fer skv. lögum nr. 38/1954, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins.`` 4. tölul. falli síðan brott. Hér er um umfangsmiklar breytingar að ræða og ég vona að hv. þm. hafi nú áttað sig á þessum lestri öllum. Hann er allumfangsmikill og flókinn. Tekist hefur, að ég held, mjög gott samstarf í nefndinni og ég vil nota tækifærið og þakka nefndarmönnum fyrir að hér hefur verið leitað leiða til þess að sættast í annars kannski nokkuð viðkvæmu máli og þakka nefndarmönnum fyrir samstarfið.

Guðrún Agnarsdóttir Hæstv. forseti. Ég vil gera grein fyrir þeim fyrirvara sem ég hef við samþykkt þessa frv. Meginefni frv. tel ég vera það að nú er loksins verið að koma á heilsugæslustöðvum á höfuðborgarsvæðinu eins og hefði átt að gera fyrir löngu. Það hefur jafnan frestast um hver áramót og hef ég yfirleitt verið andvíg þeirri frestun þar til alveg síðast þegar lofað var að þessi breyting stæði fyrir dyrum. Það er sam sagt meginefni þessa frv. sem mér finnst vera mikilvægt. Síðan eru ýmsar aðrar breytingar sem eru til bóta, en frv. er flutt ekki síst vegna breytinga á verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga. Það eru ýmsar stjórnunarbreytingar eða breytingar á stjórnsýslu heilbrigðisþjónustunnar sem koma hér til og hafa verið gerðar talsverðar breytingar á frv. frá því það var lagt fram fyrst, eins og kom fram í máli hv. framsögumanns nefndarinnar. Ég mun nú gera grein fyrir helstu fyrirvörum sem ég hef. Það er þá í fyrsta lagi að ég tel að 1. gr. sé í raun óþörf og hún hefði mátt vera eins og hún var. Ég sé ekki ástæðu til þess að breyta greininni eins og hún er í núgildandi lögum um heilbrigðisþjónustu þar sem kveðið er á um að landlæknir skuli annast útgáfu heilbrigðisskýrslna í samvinnu við deildir ráðuneytisins. Í öðru lagi er það þá 3. greinin. Ég er ekki sannfærð um að í raun og veru sé þörf eða grundvöllur fyrir starf héraðslækna sem eru embættislæknar, bæði í Norðurlandshéraði eystra og þó sérstaklega í Reykjaneshéraði, og enn síður er ég sannfærð um að heimild þurfi til að ráða slíka héraðslækna víðar. Ég tel að það hefði hreinlega átt að vera heimildarákvæði um aðra héraðslækna en þann sem er í Reykjavík, þ.e. að um sérmenntaðan embættislækni væri að ræða. Síðan held ég að mjög mikilvægt sé að sá læknir sem gegnir embætti héraðslæknis, eins og getið er um í 3. gr. nú, sé starfandi læknir á svæðinu, ekki endilega heilsugæslulæknir, heldur almennt starfandi læknir, og haldi þessum starfrænu tengslum sínum. Ég held að það sé nauðsynlegt. Síðan hef ég athugasemd við 5. gr. Ég held að þar hefði mátt koma inn að ráðherra setti héraðslæknum erindisbréf að fengnum tillögum landlæknis og umsögn Læknafélags Íslands til að fá aðra faglega umsögn. Það er þó ekki meginatriði. Hins vegar er það 9. gr. Þar hefur vissulega á metnaðarfullan hátt verið aukið við menntuðu starfsliði þegar heilsugæslustöð er skilgreind. Nú eru allar heilsugæslustöðvar, H2, H1 og H-stöðvar skilgreindar sem heilsugæslustöðvar einungis ef þar er læknir og hjúkrunarfræðingur eða, í tilvikinu um H-stöðina, að læknir hafi aðsetur varanlega eða um tiltekinn tíma eða vitji stöðvarinnar. Ég er ekki á móti því að landsbúum sé boðið upp á heilbrigðisþjónustu sem best menntaðs starfsfólks. Hins vegar tel ég að það gæti komið til erfiðleika víða úti á landsbyggðinni, sérstaklega varðandi H1 stöðvarnar og kannski líka H-stöðvarnar, að manna þær eins og hér stendur. Það er hins vegar mál hæstv. heilbrrh. Eins og ég sagði áðan hafa bæst ýmsar breytingar við frv. frá því að það var fyrst flutt. M.a. við 10. gr. frv. sem varðar 14. gr. laganna. Þar kemur í lok þeirrar greinar ákvæði um að þrátt fyrir skiptingu Reykjavíkur í heilsugæsluumdæmi geti íbúar borgarinnar jafnan valið sér heilsugæslulækni eða heimilislækni utan heilsugæslustöðva og leitað læknishjálpar sem þeir eiga auðveldast með að ná til hverju sinni. Þarna er komið til móts við óskir borgaranna um að geta leitað til þeirra lækna sem þeir ævinlega hafa haft og að sú ráðstöfun að koma á fót heilsugæslustöðvum í Reykjavík verði ekki í einu vetfangi og ryðji burtu því kerfi sem hér hefur verið heldur verði þessu leyft að þróast eftir því sem eftirspurn og óskir fólksins kveða á um. Til þess að þetta ákvæði geti í raun orðið val fyrir almenning var stungið upp á því að við 8. gr. frv., sem varðar 12. gr. laganna, komi áhersluákvæði sem kveði svo á að læknum sé þó heimilt að stunda heimilislækningar og sérfræðistörf á eigin stofum til að veita þessu vali starfsgrundvöll, ef svo mætti að orði komast. Það hefur þó verið tekið fram sérstaklega í nál. að sá skilningur ríki að þetta sé raunverulegur valkostur fyrir borgarana og vona ég að hæstv. heilbrmrh. staðfesti það hér á eftir. Síðan vildi ég aðeins nefna í tengslum við 15. gr. frv. sem varðar 17. gr. laganna. Þegar 13. gr. laganna var breytt, eins og stendur í 9. gr. frv., var jafnframt fellt niður að sjúkraþjálfarar skyldu starfa við heilsugæslustöðvar, H2. Ég tel að starf sjúkraþjálfara við heilsugæslustöðvar sé mjög mikilvægt í fyrirbyggjandi tilgangi og þeirri tegund sjúkraþjálfunar verði varla sinnt svo að vel sé á öðrum stöðum í Reykjavík þar sem mikið annríki er við önnur verkefni. Ég tel því brýnt að taka það sérstaklega fram í lögum að þeim sé ætlað að starfa við heilsugæslustöðvar og þá einkum við fyrirbyggjandi störf. Síðan er það 27. gr. frv. sem varðar 47. gr. laganna. Þar hafði verið breyting í frv. Ég tel til bóta að sú breyting hafi verið felld niður. Ég tel eðlilegt að fólk leitist við að leysa þann ágreining sem upp kemur í starfi, einnig um valdsvið sérmenntaðs starfsliðs, á sínum eigin starfsvettvangi. Það eru ákvæði í lögum sem leyfa að þessi ágreiningur sé tekinn til stjórnar heilsugæslustöðvarinnar eða jafnvel til landlæknis, ef fólkið treystir sér ekki til að leysa hann sjálft á vettvangi sem ég tel þó vera æskilegast. Þess vegna fannst mér eðlilegt að þessi grein félli út úr frv. og er sátt við að hún geri það. Síðan er það eitt í viðbót sem er í ákvæði til bráðabirgða og varðar starfsemi Heilsuverndarstöðvarinnar. Ég er ekki sátt við það að starfsemi hennar eigi að leggjast niður frá og með 1. jan. 1992. Ég tel að hún hafi hlutverki að gegna og það verði að sjá hvernig þróun heilsugæslustöðvanna leysir af hendi þá heilsugæslu sem þörf er á í Reykjavík. Ég held að það verði áfram þörf fyrir ýmsa starfsemi Heilsuverndarstöðvarinnar og er því ekki sátt við að hún verði lögð niður eins og þarna stendur. En mér skilst og ég vil spyrja hæstv. ráðherra að því hvort það er rétt skilið hjá mér, að það eigi að fara fram heildarendurskoðun á lögum um heilbrigðisþjónustu, jafnvel í sumar og þá verði e.t.v. endurskoðuð fleiri ákvæði ásamt þeim sem hér eru. Að sjálfsögðu þarf að endurskoða þau síðar til að sjá hvernig framkvæmd þeirra reynist. Eins og ég sagði áðan, hæstv. forseti, tel ég að þarna sé meginefni að verið er að koma á heilsugæslustöðvakerfi í Reykjavík sem hefði átt að vera komið á fyrir löngu og hef því ákveðið að styðja þetta frv. með þeim fyrirvara sem ég hef lýst.

Salome Þorkelsdóttir Hæstv. forseti. Þar sem ég hef skrifað undir nál. sem frsm. nefndarinnar, hv. 3. þm. Norðurl. v., hefur nú gert grein fyrir þótti mér rétt að gera aðeins grein fyrir því. Það má segja, og þar get ég einnig talað fyrir munn hv. 14. þm. Reykv., að fyrirvari okkar sé í raun sá sami og kom fram í máli hv. 6. þm. Reykv. þegar hún gerði grein fyrir sínum fyrirvara við frv. Ég ætla þess vegna efnislega ekki að fara út í einstakar greinar eða brtt. Eins og fram hefur komið hér þá hefur þetta frv. legið í nefndinni. Það fékk mikla umfjöllun fram að jólum en hefur svo legið lengi óhreyft. Vegna þess að það bárust það miklar athugasemdir við frv. frá ýmsum aðilum var útilokað að afgreiða það eins og það var lagt hér fram upphaflega. Það var ljóst að þetta frv. hefði aukið miðstýringu að mörgu leyti og ég ætla ekki að fara út í þær einstöku greinar. Eins og það liggur nú fyrir með þeim brtt. sem nefndin stendur að teljum við að það sé ásættanlegt, enda hafði verið unnið ítarlega að því að ná fram samstöðu þeirra hagsmunaaðila um frv. sem kannski eiga hvað mestra hagsmuna að gæta. Þá er ekki síst um að ræða það sem snýr að Reykjavíkurborg, heilsugæslunni þar og sjúkrastofnunum. Það sem mér fannst upphaflega vera ástæða til að gera athugasemdir við var það að réttur sjúklinga hér í borginni var óljós hvað varðaði það að sjúklingar ættu valkosti um hvert þeir leituðu læknisþjónustu, hvort það væri á væntanlegar heilsugæslustöðvar eða til sjálfstætt starfandi heimilislækna eða heilsugæslustöðva og hver framtíð þeirra yrði. Það hefur nú komið fram, bæði varðandi þær brtt. sem gerðar hafa verið við frv. og eins í framsögu hv. 3. þm. Norðurl. v. þegar hann gerði grein fyrir þeim brtt., að réttur sjúklinga að þessu leyti hefur verið tryggður. Þeir geta áfram þrátt fyrir skiptingu Reykjavíkur í heilsugæsluumdæmi valið sér heilsugæslulækni eða heimilislækni utan heilsugæslustöðva og leitað læknishjálpar sem þeir eiga auðveldast með að ná til hverju sinni. Við töldum skipta miklu máli að ná þessu fram í nefndinni. Þess vegna fagna ég því að það hefur tekist og vænti þess að hæstv. heilbrrh. staðfesti það hér á eftir að sá skilningur sé réttur hjá okkur að áfram geti sjálfstætt starfandi heimilislæknar starfað á heilsugæslustöðvum og veitt þessa þjónustu eins og verið hefur. Eins og ég sagði ætla ég ekki að fara í einstök atriði, hvorki brtt. eða frv. umfram það sem ég hef nú gert, en mér þótti nauðsynlegt að láta koma fram hvers vegna ég skrifaði undir nál. með fyrirvara.

Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra (Guðmundur Bjarnason): Herra forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þm. sem sæti eiga í heilbr.- og trn. deildarinnar fyrir þeirra miklu vinnu í sambandi við þetta frv. Mér er kunnugt um að það hafa verið haldnir margir langir og strangir fundir, bæði fyrir áramótin og svo aftur nú í þessum önnum sem þingstörfin eru í svo að það er fyllilega ástæða til þess að þakka þeim fyrir þeirra ágætu störf. Ég veit ekki hvort það eru mörg frv. sem hafa fengið eins marga undirskriftalista með eins mörgum nöfnum og athugasemdum og þetta frv. fékk fyrir áramótin. Fannst mér reyndar sumt af því kannski meira unnið af kappi en forsjá, en hvað um það. Um málið hefur núna náðst samkomulag sem ég vil þakka nefndarmönnum enn fyrir og hvernig þeir hafa staðið að afgreiðslu málsins. Nefndinni bárust fjölmargar athugasemdir og umsagnir sem reynt hefur verið að taka tillit til að verulegu leyti. Það hafa verið gerðar breytingar á frv. sem taka mið af þeim umsögnum og sem ég fyrir mitt leyti a.m.k. get mjög vel sætt mig við. Auðvitað kann að vera að einhver áherslumunur sé og er alltaf þegar leitað er samkomulags. Einhverjir vildu kannski hafa hlutina örlítið öðruvísi, en ég tel að hér sé um mjög ásættanlegt frv. að ræða, eins og það væntanlega verður ef þær brtt. verða samþykktar sem nefndin hefur sameinast um að flytja. Það er e.t.v. ástæða til að ræða örlítið um það mál sem mér heyrist að hafi a.m.k. nú í seinni lotunni verið umræðuefni nefndarmanna, þ.e. starfsemi heimilislækna utan heilsugæslustöðva, svo og starfsemi annarra sérfræðinga í læknastétt sem reka eigin læknastofur. Ég vil fyrir mitt leyti láta það koma fram að ég er mjög ásáttur við brtt. í 3. lið á þskj. 1053. Í seinasta málsl. segir: ,,Þrátt fyrir skiptingu Reykjavíkur í heilsugæsluumdæmi geta íbúar borgarinnar jafnan valið sér heilsugæslulækni eða heimilislækni utan heilsugæslustöðva og leitað læknishjálpar sem þeir eiga auðveldast með að ná til hverju sinni.`` Ég er mjög ásáttur við þessa breytingu eins og hún hljóðar hér. Það var aldrei, hafi það ekki verið nægilega skýrt í upphaflegu frv., meiningin þó höfuðborginni væri skipt niður í heilsugæslumdæmi og niður á einstök starfssvæði heilsugæslustöðva að menn ættu ekki aðgang að hvaða heilsugæslustöð sem þeir kysu sér og gætu ekki áfram leitað til þeirra heimilislækna sem starfa utan heilsugæslustöðva. Í dag munu vera um 30 læknar sem þannig starfa hér í Reykjavík. Sumir þeirra eru með skráða samskiptaaðila kannski tvö þúsund. Ef þeir væru allir með tvö þúsund væri hér um að ræða tugi þúsunda borgarbúa. Það hlýtur því að vera langt í að sú starfsemi verði af lögð og ekki hafa verið uppi neinar hugmyndir um það að ganga í það með byltingarkenndum hætti. Ég vil hins vegar láta það koma fram sem mína skoðun að við eigum að halda áfram að byggja markvisst upp heilsugæslustöðvarnar hér í Reykjavík. Um það held ég að sé enginn ágreiningur í sjálfu sér. Þar eru mörg og dýr verkefni fram undan því að ný hverfi rísa svo skjótt að það hefur ekki verið hægt að fylgja því eftir að byggja heilsugæslustöðvar í þessum hverfum. Nýjasta dæmið er auðvitað Grafarvogurinn en sama má segja um Breiðholtshverfin. Þó að þau geti nú varla lengur talist ný er enn eftir að reisa þar heilsugæslustöðvar þó svo að við höfum nýlega náð þeim ánægjulega og mikilvæga áfanga að opna þar nýja heilsugæslustöð. Ég hef hugsað mér að setja í gang vinnu við áætlunargerð þar sem fram komi hvernig staðið verður að því á næstu árum að reyna að fullnægja þessari þörf. Ég hef rætt það við suma heimilislækna sem starfa utan heilsugæslustöðvanna að það væri mín stefna og skoðun. Um það er í sjálfu sér enginn ágreiningur. Þá verður þessum læknum boðið að koma til starfa á þeim heilsugæslustöðvum ef þeir kjósa það. Það er ekki meiningin að stöðva á einn eða annan hátt þeirra starfsemi að öðru leyti. Eins og ég sagði áðan sé ég ekki fyrir mér að slíkt væri framkvæmanlegt af hálfu neins aðila með skjótum hætti hvernig svo sem hugur hans og vilji kann að vera í því efni. Er ég þá að hugleiða um það að þó að í ráðherrastól heilbrrn. settist maður með einhver önnur sjónarmið hvað þetta varðar eru ekki tök á því að gera neinar slíkar byltingarkenndar breytingar. Varðandi sérfræðingana sem hafa starfað utan stofnana er auðvitað líka ljóst að það eru ekki fyrirhugaðar neinar breytingar hvað varðar starfsemi eða starfssvið eða starfsvettvang þeirra. Hv. 6. þm. Reykv. nefndi hlutverk Heilsuverndarstöðvar Reykjavíkur og vitnaði til ákvæðis til bráðabirgða þar sem segir m.a. svo, með leyfi hæstv. forseta: ,,Stjórnin`` þ.e. væntanleg stjórn Heilsuverndarstöðvarinnar ,,skal í umboði heilbr.- og trmrh. annast rekstur Heilsuverndarstöðvar Reykjavíkur og í samráði við héraðslækni og stjórnir heilsugæsluumdæmanna í Reykjavíkurhéraði undirbúa að starfsemi stöðvarinnar leggist niður eigi síðar en 1. jan. 1992.`` Hér er átt við það að við gerum breytingar á starfi Heilsuverndarstöðvarinnar eins og það er nú rekið. Auðvitað gerist það ekki öðruvísi en aðrar stofnanir í einhverri mynd taki við þeirri starfsemi sem þar er nú rekin, að heilsugæslustöð, annaðhvort í húsnæði Heilsuverndarstöðvarinnar eða hugsanlega í væntanlegri heilsugæslustöð á horni Vesturgötu og Garðastrætis, taki við hlutverki heilsugæslustöðvarinnar sem þar er nú rekin. Annarri starfsemi sem þar er nú í gangi verður auðvitað að finna farveg. Þar rekur t.d. Reykjavíkurborg að hluta til langlegudeild. Þar er veitt ýmiss konar sérþjónusta sem ástæðulaust er að telja hér upp tímans vegna. En ég vil leyfa mér að fullyrða það og það er svar mitt til hv. þm. að það er ekki meiningin að leggja allt þetta starf sem þar er í gangi af og ekkert taki við heldur er hér fyrst og fremst verið að hugsa um það að lög um heilsuverndarstarf, sem hér eru tilgreind, nr. 44 frá 1955, sbr. lög nr. 28/1957, falla úr gildi og við taka þessi lög um heilbrigðisþjónustu með þeim ákvæðum sem þau hafa að geyma. Ég man ekki hvort aðrar beinar spurningar voru til mín í ræðum hv. þm.

Endurskoðun á lögum.

Já, það var spurt um heildarendurskoðun á lögunum. Við höfum nú reyndar ekki verið með það í umræðu eins og er, þannig að þó það hafi flogið fyrir í nefndarstarfinu eða annars staðar þá hefur ekki verið rætt um það að taka slíkt starf upp, a.m.k. ekki nú í sumar. Hér hafa verið gerðar, ef þetta frv. verður að lögum, veigamiklar breytingar á lögum um heilbrigðisþjónustu sem ég tel rétt og reyndar nauðsynlegt að fái nokkuð að sýna sig og sanna, sérstaklega hvað varðar ýmsa skipulagshætti. Eru þær afleiðingar af verkaskiptalögunum sem samþykkt voru á seinasta þingi og margsinnis hefur komið fram í umræðum um þetta frv. Ég hef því ekki verið með það í huga að setja nú þegar eða fljótlega í gang heildarendurskoðunarstarf, en vafalaust er ástæða til þess að skoða það og fylgjast vel með því hvenær það væri tímabært. Mér finnst þó rétt að láta eitthvað af þeim veigamiklu breytingum sem nú er verið að takast á við koma til framkvæmda og láta það koma í ljós hvernig þær reynast. Varðandi þann ágreining sem einkum fyrir áramótin var uppi varðandi stjórnunarform einstakra heilbrigðisstofnana þá var sá ágreiningur kannski fyrst og fremst við borgaryfirvöld vegna Borgarspítalans. Með frv. eins og það liggur hér fyrir og viðræðum sem ég hef átt við borgarstjóra og fulltrúa úr borgarstjórn Reykjavíkur tel ég að náðst hafi samkomulag um að leggja þau deilumál til hliðar um sinn og leita eftir samkomulagi um það hvernig þeim málum skuli skipað í framtíðinni. Deilurnar risu einkum vegna þess að Reykjavíkurborg hefur sjálf kostað að öllu leyti sumt af því húsnæði sem Borgarspítalinn rekur nú starfsemi sína í. Fallist var á það sjónarmið að ekki væri eðlilegt að gera breytingar á stjórnun Borgarspítalans meðan svo háttaði. Ef hins vegar næst samkomulag og ríki og borg ná saman um kostnaðarskiptingu hvað varðar þetta húsnæði er líka samkomulag um það, álít ég, milli mín og borgarstjóra að þessi mál komi þá aftur til skoðunar. Ég vænti þess, hæstv. forseti, að frv. fái hér skjótan framgang og veit reyndar að héðan af muni það gera það í þessari hv. deild en vænti þess að það muni gera það í þinginu. Því ég álít afar mikilvægt og brýnt að fá frv. endanlega samþykkt og lögfest, þannig að við getum unnið að verkefninu í samræmi við ákvæði verkaskiptalaganna milli ríkis og sveitarfélaga. Meginhlutinn af þeim brtt. sem hér voru lagðar fram í upphafi voru til komnar vegna þeirra laga, en síðan hefur ýmsum öðrum þáttum verið bætt hér inn sem tvímælalaust mega verða til bóta.