Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég þarf víst ekki að taka það fram, að reynsla mín í þingstörfum er ekki mikil, þar sem þetta er aðeins annað þingið, sem ég sit. Það vekur þess vegna furðu mína, að menn skuli flytja till. sem þessa, sem hér er til umr., - till. um mál, sem með þinglegum hætti var afgreitt hér á hv. Alþ. á s.l. vori af þeim sömu mönnum sem nú eiga setu á þingi. Við höfum séð fyrr á þessu þingi, að atkvgr. hafa verið endurteknar, eftir að svo hefur virzt sem till. stjórnarandstæðinga hafi verið samþykktar, - þær hafa verið endurteknar á þeim forsendum, að atkvgr. hafi verið óljós, og önnur og geðþekkari niðurstaða þar með fengizt. Í grg. með þessari þáltill. og í ræðu hv. 1. flm. er beitt þeim rökum, að samþykkt Alþ. frá í fyrra þurfi endurskoðunar við, þar sem margir alþm, hafi ekki greitt atkv., þegar málið kom til afgreiðslu, og ekki hafi verið um meirihlutafylgi að ræða við afnám veggjaldsins. Í fyrra féllu atkv. þannig, að 27 þm. voru meðmæltir afnámi veggjaldsins, en 25 á móti, 7 greiddu ekki atkv. og 1 var fjarverandi. Hafa hv. flm. þessarar till. gert könnun á því, hve margar af till., sem samþ. hafa verið á yfirstandandi þingi, njóta meirihlutafylgis? Stundum hefur orðið að viðhafa nafnakall til þess að koma hér málum í gegn, einfaldlega vegna þess, hve illa er mætt á þingfundum. En í þeim tilvikum hefur ekki þótt vera til skaða, þótt mál hafi verið afgreitt með fylgi minni hl. þm., aðeins ef málið hefur komizt í gegn og verið ákveðnum þm. þóknanlegt. En hér gengnir öðru máli. Í fyrra urðu flm. þessarar till. undir í atkvgr., og það verður ekki þolað. Er því nokkur furða, þótt spurt sé, hvort þetta séu þau vinnubrögð, sem stuðningsmenn núv. hæstv. ríkisstj. ætla sér að viðhafa, ef svo fer, að einhver till. þeirra kann að falla, ýmist vegna þess, að stjórnarliða kann að vanta á þingfund, eða þá einhver úr þeirra hópi hafi einurð í sér til að greiða atkv. gegn slíkri till. Ég fékk á s.l. þingi samþykkta brtt. við eitt stjfrv. með eins atkv. mun. Þá voru tveir ráðh. fjarverandi, og einn þm. úr hópi stuðningsmanna stjórnarinnar greiddi atkv. með brtt. Má kannske vænta frv., til þess að bætt verði fyrir þessi mistök? Ég segi, að svona vinnubrögð séu hv. flm. til lítils sóma, þótt ekki sé ákvæði í þingsköpum, sem meini þeim þessi vinnubrögð. Ég sný mér þá að efnisatriðum þessa máls, sem eru vissulega mikilvægari en víxlspor hv. flm., - fyrst nokkur atriði, sem nefnd eru í grg. með till. Flm. segja, eftir að hafa rætt um forréttindi þeirra, sem aka á vegum með varanlegu slitlagi, að það verði að teljast eðlilegt, að þeir leggi nokkuð af mörkum til þess að hraða vegaframkvæmdum annars staðar á landinu. Við þessa umsögn hef ég ýmislegt að athuga. Í fyrsta lagi felur hún það í sér, að þeir, sem eru því fylgjandi að hætta innheimtu hins sérstaka vegaskatts, séu með því að berjast gegn uppbyggingu vegakerfisins úti um land eða í dreifhýlinu. Í öðru lagi er talað um einhver sérstök forréttindi þeirra, sem um hraðbrautir aka, og því skuli þeir leggja nokkuð af mörkum, eins og það er orðað, til þess að hraða vegaframkvæmdum annars staðar á landinu. Auðvitað höfum við, sem höfum barizt fyrir afnámi hins sérstaka veggjalds á Reykjanesbraut, ekkert á móti uppbyggingu vegakerfisins annars staðar á landinu. Þvert á móti eru vitanlega allir því fylgjandi. Það verður ekki heldur sagt með fullnægjandi rökum, að þeir, sem njóta hraðbrautanna, hafi svo sérstæð forréttindi sem talað er um. Það er nefnilega arðbær fjárfesting að leggja slitlag á veg, sem kominn er með mikla umferð. Og ég vil benda á það, að sá, sem aka hefur þurft um Reykjanesbrautina daglega, hefur greitt um 12 þús. kr. á ári aukalega fyrir. Vissulega hafa allir hagræði af því að aka eftir hraðbrautum. Það er hins vegar ekkert réttlæti í því að miða álagningu veggjalds við það eitt, að varanlegt slitlag sé komið á veg. Kostnaður við slitlagið sjálft er nefnilega í flestum tilfellum aðeins lítill hluti af heildarkostnaði við gerð vegarins, þótt það fari að sjálfsögðu eftir aðstæðum. Hagræði fyrir vegfarendur fæst með ýmsum öðrum framkvæmdum í vegagerð, en í mörgum tilfellum miklu dýrari framkvæmdum en að leggja slitlag á veginn. Ég nefni sem dæmi göngin um Strákafjall, veginn um Ólafsfjarðarmúla, vegina um Ólafsvíkurenni og Búlandshöfða og göng þau, sem nú er unnið að undir Oddsskarð. Það dettur víst engum í hug að innheimta veggjald af þessum vegum, sem ég nefndi hér, ekki einu sinni þeim, sem flytja þessa till. En af hverju ekki? Jú, ástæðan er sú, að umferðin er allt of lítil um þá, til þess að innheimta geti borgað sig. En það sér heldur enginn ofsjónum yfir því, að þessar framkvæmdir hefur verið í ráðizt. Þær voru nauðsynlegar til þess að koma á eðlilegum samgöngum milli hinna ýmsu staða, og þær eiga sinn ríka þátt í, að viðkomandi staðir þróist með eðlilegum hætti og fólk vilji eiga þar heima. Sem sagt, veggjald verður ekki innheimt af þessum vegum, um það eru menn víst sammála, og ástæðan er sú, að innheimta svarar ekki kostnaði vegna þess, hve umferð er lítil. En þar með er horft fram hjá hagræðinu, sem þeir, sem þessa vegi nota að staðaldri, hafa af þessum framkvæmdum. Það er horft fram hjá sparnaðinum, sem verður við styttingu vega, og mörgu fleira. Það má kannske ætla, að 1. flm. þessarar till., hv. þm. Vilhjálmur Hjálmarsson, ætli að beita sér fyrir því, að veggjald verði lagt á göngin um Oddsskarð. Það má e.t.v. búast við því, að hæstv. fjmrh. ætli að beita sér fyrir veggjaldi á væntanlega brú yfir Borgarfjörð. 287 millj. kr. eru ætlaðar til þeirra framkvæmda á vegáætlun 1974–1975. Og þessi brú verður með slitlagi, væntanlega varanlegu slitlagi. Rök þeirra, sem vilja innheimta veggjald af hraðbrautum, þegar þær teljast gjaldbærar, eins og það er orðað, byggjast eingöngu á því, að svo mikil forréttindi fylgi því að aka á vegum með varanlegu slitlagi, að krefjast skuli sérstaks veggjalds. Þetta þarf athugunar við. Í fyrsta lagi er nauðsynlegt að setja slitlag á vegi, sem komnir eru með mikla umferð, segjum 1000 bíla á dag að meðaltali, vegna þess einfaldlega að nær því ógerlegt er að halda malaryfirborði við vegna kostnaðar, svo að sæmilegt geti talizt, þegar umferðin er orðin svona mikil. Það er því þjóðhagslega hagkvæm og arðbær framkvæmd. Hún hefur í fyrsta lagi í för með sér minna slit á bílum, en það, sem þar skiptir máli, er, að það kemur ekki viðkomandi bifreiðaeigendum einum við eða einum til góða. Í öðru lagi sparar þetta viðhald, sem þýðir í raun, að meira framkvæmdafé verður fyrir aðrar vegaframkvæmdir. Þannig kemur það landsbyggðinni beint til góða, að slitlag er lagt á hina fjölförnustu vegi í nágrenni þéttbýlissvæðanna. Á eitt atriði vil ég leggja áherzlu. Það er, að rétt byggðir malarvegir geta verið ágætir og auðvelt og kostnaðarlítið er að halda þeim við, ef umferð fer ekki yfir ákveðið mark. Þess vegna þarf ekki endilega að þýða eitthvert sérstakt slit á bílum, þótt um malarvegi sé að ræða úti um land, og því alveg óþarfi fyrir þá aðila, sem slíka vegi nota, að sjá ofsjónum yfir því, þótt slitlag sé lagt á hina fjölförnustu vegi í nágrenni þéttbýlissvæðanna. Og meira um þetta atriði, sem nefnt er í grg., að eðlilegt sé, að þeir, sem einkum aka hina fullkomnustu vegi, leggi nokkuð af mörkum til þess að hraða framkvæmdum annars staðar á landinu, eins og það er orðað. Ég held, að mönnum væri hollt að gera sér grein fyrir, hvað bifreiðaeigendur hafa þegar lagt af mörkum til vegamála - og ekki aðeins til vegamála, heldur til margs konar annarra og óskyldra þarfa ríkissjóðs. Það er einnig nauðsynlegt, að menn átti sig á því, hvaðan vegasjóður hefur helzt tekjur sínar, þ.e. af hvaða vegum á landinu. Það má færa að því rök, að af hverjum eknum km fái ríkissjóður í sinn hlut 2.88 kr. í sköttum af benzíni, hjólbörðum og bílasliti. Þannig gefur vegur með 500 bíla umferð á dag ríkinu árlega rúmlega 525 þús. kr. í tekjur á hvern km vegar. Vegur með 1000 bíla umferð gefur 1 millj. 61 þús. liðlega. Og vegur með 17 þús. bíla umferð gefur rúmlega 17.8 millj, árlega. Ef við lítum á Reykjanesbrautina, þá gefur sá vegur af sér rúmlega 71 millj. kr. á ári, en Suðurlandsvegurinn um Hellisheiði rúmar 86 millj. Hafnarfjarðarvegurinn, kafli af honum, gefur ríkinu 89 millj. Það eru engir vegir í landinu, sem gefa ríkissjóði aðrar eins tekjur, svo sem ekki er von, þar sem umferð á þessum vegum er miklu meiri en annars staðar. Þeir, sem aka þessa vegi og hafa ekið þá undanfarin ár, eru því þegar búnir að borga þá og því alger fjarstæða að vera að skattleggja notendur þeirra sérstaklega, eftir að komið er varanlegt slitlag. Þá er ástæða til að benda á, að ekki greiða allir jafnt til vegamála. Bændur, sem við verðum að telja, að búi að mestu utan þéttbýlissvæða, fengu endurgreitt af benzíngjaldi árið 1969 15.2 millj. kr., og í vegáætlun 1972 var gert ráð fyrir endurgreiðslu um 22 millj. Ég veit ekki, hvort þessi endurgreiðsla er til komin vegna þess, að bændur séu álitnir aka eingöngu um tún sín og móa og noti þjóðvegakerfið ekki neitt, eða hvort verið er að greiða þeim fyrir aukið slit á bílum, ef þeir skyldu koma út á þjóðvegina. En hvort sem er heldur, verður ekki annað séð en nokkrum hluta þeirra bifreiðaeigenda í þjóðfélaginu, sem lítið nota hraðbrautir, hafi að einhverju leyti verið bættur skaðinn. Þessum reglum hefur að vísu verið breytt að nokkru með breytingu á vegal. nú fyrir jólin af þeim sömu mönnum, sem nú þykjast bera hag dreifbýlisins svo mjög fyrir brjósti sem á að sýna sig með flutningi þessarar till. Af því, sem ég hef hér talið, er alveg ljóst, að það eru vegirnir, sem mesta hafa umferðina, sem mestar gefa tekjurnar í vegasjóð. Slíkt er eðlilegt. Jafnframt má benda á, að góðir vegir laða að sér aukna umferð og þar með auknar tekjur í ríkissjóð. Umferðin um þessa vegi þarf því engan aukaskatt að greiða, enda auðveldar hún framkvæmdir annars staðar, eins og ég þykist hafa sannað. Til frekari glöggvunar á því, hverju tekjur ríkissjóðs af bifreiðum og rekstrarvörum þeirra hafa numið á 10 ára tímabili, 1960–1969, er rétt að upplýsa, að þær námu 6270 millj. kr. Af þeirri upphæð var varið 2640 millj. til vegamála, en 3626 millj. til annarra óskyldra mála. Þetta þýðir, að aðeins 42.2% af þessum tekjum ríkissjóðs hafa farið til vegamála. En nóg um þetta atriði. Ég kem þá að einni fullyrðingunni enn í grg. með till. Þar segir, með leyfi hæstv. forseta: „Þess má einnig geta, að af þeim ástæðum, sem nú hafa verið raktar, er það algeng regla erlendis að afla fjár til vegagerðar með töku veggjalds eða brúargjalds, eftir því sem við þykir eiga á hverjum stað. Þessar þjóðir hafa þó flestar margfalt fullkomnara vegakerfi en við Íslendingar.“ Það er rétt, að þessar þjóðir hafa flestar margfalt fullkomnara vegakerfi en við Íslendingar. Hitt er rangt, að það sé algeng regla erlendis að afla fjár til vegagerðar með töku veggjalds. Það heyrir til hreinna undantekninga, nema þar sem forsendur eru allt aðrar en hér. Engir ríkisvegir í Evrópu eru skattlagðir, nema að litlu leyti þekkist það í Noregi og um örfá fjallaskörð í Austurríki. Í Þýzkalandi, Hollandi og Belgíu, þar sem bílabrautir liggja um þver og endilöng löndin, eru svona vegatollar algerlega óþekktir. Sama gildir um Bretland. Í Austur-Evrópu eru hvergi tollvegir nema á tiltölulega stuttum köflum milli Berlínar og Vestur-Þýzkalands, og menn geta getið sér til um ástæðurnar. Þær eiga ekkert skylt við áhuga á uppbyggingu vegakerfisins. Á Ítalíu eru hins vegar ýmsar bílabrautir tollaðar. En það er sammerkt með þeim, að þær eru byggðar af einkaaðilum og í eigu þeirra, fjármagnaðar af þeim, en ekki af skattgjaldi af bifreiðum og rekstrarvörum þeirra. Eigendur þessara bílabrauta hafa því ekki aðrar tekjur en veggjaldið. Flestar munu þessar bílabrautir vera í eigu Páfagarðs. Hér á páfinn hins vegar engar bílabrautir og samlíking því út í hött. Þá nefna menn gjarnan Bandaríkin sem dæmi um land, sem taki toll af bílabrautum. Það er rétt, að í Bandaríkjunum er nokkuð um tollvegi og tollbrýr. En það er ekkert sambærilegt með þeim og ríkisvegunum hér. Þeir eru allir í eigu einstaklinga, fyrirtækja eða hinna einstöku ríkja. Í Bandaríkjunum er það algert skilyrði fyrir framlagi alríkisins til hraðbrauta, að þær verði ekki skattlagðar, og þá leggur alríkið fram 90% kostnaðar við gerð þeirra. Ef menn hins vegar vilja hafa eitthvað svipaða reglu hér og í Bandarfkjunum, gæti hún verið þannig t.d., að sýslurnar sæju um vegalagninguna hver á sínu svæði og tækju gjald af þeim, sem um veginn færu. Sama mætti raunar gilda um einstök sveitarfélög. Það væri t.d. vel hugsanlegt, að Reykjavíkurborg hefði hlið hér inn í borgina og hleypti engum inn akandi án borgunar. Götur hér hafa þó verið malbikaðar og steyptar fyrir fé Reykvíkinga. Ég held, að ég hafi nú nefnt það helzta, sem ég tel athugavert við grg. þá, sem fylgir þessari till. En fjölmargt fleira mætti nefna, sem mælir gegn innheimtu veggjalds. Ég skal ekki lengja mál mitt miklu meira, en vil þó nefna þetta: 1. Gjald verður ekki innheimt nema á þremur vegum út frá Reykjavík, þ.e. á Reykjanesbraut, Suðurlandsvegi og Vesturlandsvegi. Inn í borgina kemst því enginn nema greiða gjald til ríkissjóðs eða þá út úr henni, eftir því í hvora áttina mönnum hugkvæmist að snúa innheimtumönnum, og það getur í sjálfu sér orðið talsverður höfuðverkur. 2. Innheimta gjaldsins verður óhæfilega dýr vegna tiltölulega lítillar umferðar. En kannske hugkvæmist mönnum að taka upp aðrar ódýrari innheimtuaðferðir. Þær eru nefnilega til. Þær þýða hins vegar færri menn á ríkisjötuna og eru þess vegna kannske óhugsandi. 3. Allir flutningar á afurðum og yfirleitt öllum vörum að og frá Reykjavík verða dýrari en ella. Þetta gildir t.d. um alla mjólkurflutninga, um flutninga á efni til byggingariðnaðarins og margt fleira. 4. Þá nefni ég það, sem hv. þm. Steinþór Gestsson nefndi í umr. í vor um þetta sama mál, að mikill fjöldi bifreiða hér á höfuðborgarsvæðinu er á stöðugum akstri innan tollmúranna og greiðir þess vegna ekkert gjald. Ég legg áherzlu á það, að vegagerð í þessu landi, hvort sem um er að ræða gerð jarðganga, uppbyggingu vega í dreifbýli eða lagningu slitlags hvar sem er, hlýtur að vera sameiginlegt átak allra. Ef einhver framkvæmd er unnin í stærri mæli þetta árið á ákveðnum vegkafla en annars staðar, þá er ekkert réttlæti í því að innheimta sérstakt veggjald þess vegna. Við verðum að gera okkur grein fyrir því, að Ísland er eitt allra vanþróaðasta land veraldar í vegamálum. Enginn skilji þó orð mín svo, að ekkert hafi verið gert hér á undanförnum árum. Þvert á móti höfum við langt vegakerfi miðað við íbúa, ef við berum okkur saman við t.d. Noreg og Svíþjóð, með 36.1 km pr. íbúa móti 18.9 km í Noregi og 12.3 í Svíþjóð. Lengd vega á ferkm lands er hér hins vegar miklu minni en í nefndum löndum. Og ef við berum saman bundið slitlag í þessum þremur löndum, kemur í ljós, að í Svíþjóð er það 46% af vegakerfinu, í Noregi 33%, en á Íslandi aðeins 1.5%. Þessar tölur sýna okkur, hversu langt að baki öðrum þjóðum við stöndum í þessum efnum. Alþm. verða að skilja nauðsyn bættra samgangna og sýna það í verki með auknum fjárveitingum til framkvæmda í vegamálum. En hafa verður í huga, að fjár til þeirra framkvæmda verður ekki aflað með frekari skattlagningu á bifreiðar og rekstrarvörur þeirra. Þar er mælirinn þegar fullur. Þrátt fyrir öll þau rök, sem hafa verið tíunduð gegn þessari veggjaldsinnheimtu, kann vel að vera, að þess till. njóti stuðnings meiri hl. hér á Alþ. En ég fullyrði, að meiri hl. kjósenda er þessari till. andvígur. Ég læt mér að sjálfsögðu í léttu rúmi liggja, þótt hv. flm. þessarar till. verði fyrir einhverjum skakkaföllum á sínum atkvæðaveiðum, en vegna þeirra mörgu, sem hér eiga hagsmuna að gæta, og það eru aðilar um allt land, þá vona ég, að þessi till. verði felld.



Herra forseti. Það hefur vakið athygli og undrun, a.m.k. á Suðurnesjum, að nokkrir hv. alþm., stuðningsmenn hæstv. ríkisstj., skuli hafa tekið sig til og flutt þá till. til þál., sem hér er til umr., svo stuttu eftir að Alþ. hefur gert ályktun varðandi þetta mál, án þess að forsendur hafi í nokkru breytzt, að því er bezt verður séð. En eins og kunnugt er og hefur komið fram í þessum umr., var við afgreiðslu þál. um vegáætlun fyrir árin 19721975 á síðasta Alþ. samþykkt að fella burt veggjald úr tekjuáætlun vegasjóðs á árunum 1973–1975, veggjald, sem lagt hafði verið um árabil á alla umferð til Suðurnesja um Reykjanesbraut, og samkv. því hefur innheimtu þessa gjalds nú verið hætt. Suðurnesjabúar og aðrir, sem um Reykjanesbraut aka, þurftu þannig að greiða sérstakt gjald fyrir að fara um veg, sem tengir hið fjölmenna Reykjanessvæði við höfuðborgarsvæðið, á sama tíma sem ekkert slíkt gjald var lagt á umferð á öðrum vegum hér á landi, sem lagðir eru varanlegu slitlagi eins og Reykjanesbrautin. Skiljanlegt er, að íbúar Suðurnesja hafi átt erfitt með að sætta sig við þetta og oft mótmælt því misrétti, sem þeir þannig urðu fyrir. Rökin með og móti veggjaldi hafa margoft verið rakin hér á hinu háa Alþingi, svo að ég mun ekki lengja þessar umr. nú með því að ræða þær í einstökum atriðum, en vil þó við þetta tækifæri leggja áherzlu á, að það mun með öðru hafa ráðið úrslitum um fjármögnun og framkvæmd á byggingu Reykjanesbrautarinnar á sínum tíma, að sú hraðbrautarframkvæmd var knýjandi vegna nauðsynjar á greiðum samgöngum við Keflavíkurflugvöll. Og það er vafasamt, að unnt hefði verið að hrinda því máli í framkvæmd á þeim tíma, sem það var gert, ef ekki hefði þrátt fyrir brýna nauðsyn af öðrum ástæðum verið til staðar hin aðkallandi þörf á hraðbraut milli Keflavíkurflugvallar og Reykjavíkur. Það liggur auðvitað í augum uppi, að þessi vegur hefur verið Suðurnesjamönnum mikið hagræði. En með hliðsjón af því, hvernig hann er til komin; eins og ég hef bent hér á, er ekki sanngjarnt, að íbúum Reykjaness, sem mest hafa þurft að nota þennan veg, skuli hafa verið íþyngt í gjöldum til hins opinbera með greiðslu veggjaldsins samtímis því, að ekki hefur þurft að greiða veggjald af umferð um aðra vegilandsins, sem lagðir eru varanlegu slitlagi. Sveitarstjórnarmenn í Reykjaneskjördæmi hafa mótmælt þáltill., sem hér er til umr. og gerir ráð fyrir, að sú ákvörðun, sem tekin var fyrir nokkrum mánuðum um að fella niður veggjald af umferð um Reykjanesbraut, verði nú numin úr gildi og aftur lagður á slíkur skattur. Ég fæ ekki séð, að aðstæður hafi breytzt í þessu máli frá því, sem var, þegar það var afgreitt hér á hinu háa Alþ. fyrir nokkrum mánuðum. Út frá því sjónarmiði er ekki ástæða til að ætla, að hv. alþm. hafi breytt um skoðun. En hvort stjórnarsinnum, sem áhuga hafa á álagningu veggjalds, hefur tekizt að snúa mönnum á öðrum forsendum til fylgis við það áhugamál sitt, - mönnum, sem áður voru málinu andsnúnir eða tóku þá ekki afstöðu til þess, skal ósagt látið. Það kemur að sjálfsögðu í ljós á sínum tíma. En það er erfitt að trúa því að óreyndu, að menn láti hafa sig til að skipta um skoðun í slíku máli sem hér er um að ræða á svo stuttum tíma, sem síðan er liðinn. Annars er það athyglisvert og segir sína sögu, að eitt helzta áróðusmál framsóknarmanna gegn fyrrv. ríkisstj. fyrir síðustu alþingiskosningar í Reykjaneskjördæmi var einmitt þetta veggjaldsmál. Þá var ráðizt allharkalega á þáv. ríkisstj. út af því og gefið í skyn, að framsóknarmönnum væri bezt treystandi til að fá hinn óréttláta skatt afnuminn. Þegar málið kom svo til umr. og afgreiðslu á síðasta þingi, reyndist mikill meiri hluti alþm. Framsfl. meðmæltur því, að veggjaldinu yrði haldið áfram. Og slíkur er áhugi þeirra á álagningu þessa vegskatts, að þeir virðast ekki una þeirri ákvörðun, sem þá var tekin í því efni, en eftir því sem bezt verður séð, virðast þeir nú hafa forustu um flutning þeirrar till., sem hér er til umr. og gerir ráð fyrir, að veggjald verði tekið upp á ný á Reykjanesbraut og lagt á umferð um Suðurlandsveg, svo og aðrar þær hraðbrautir, sem lagðar verða með varanlegu slitlagi, þegar þær teljast gjaldbærar. Rétt og skylt er að geta þess, að það, sem ég hef hér sagt um afstöðu meiri hluta þm. Frarmsfl. til þessa máls, á alls ekki við um hv. þm. Jón Skaftason, 2. þm. Reykn., sem á undanförnum árum hefur verið tíðrætt um þennan skatt og gagnrýnt. álagningu hans. Í því sambandi rifjast upp fyrir mér harðar deilur í Reykjaneskjördæmi milli frambjóðenda Sjálfstfl. og hv. þm. Jóns Skaftasonar fyrir síðustu Alþingiskosningar út af veggjaldinu á Reykjanesbraut, þar sem sjálfstæðismenn héldu því fram, að í raun og veru hefði hv. þm. verið fyrstur framámanna til að koma fram með hugmyndina um veggjald á Reykjanesbraut og lýsti sig fylgjandi henni á sínum tíma, þótt síðar hafi hann skipt um skoðun. Þessar staðhæfingar töldu sjálfstæðismenn sig geta sannað með orðréttum tilvitnunum í ræður og skrif hv. þm. Ég hef ekki blandað mér inn í þessar deilur framsóknar- og sjálfstæðismanna og ætla mér ekki að gera nú. En ég verð að segja, að mér hefur fundizt, að allt málaþras framsóknarmanna út af veggjaldinu hafi einkennzt af pólitískum skollaleik fyrst og fremst, sem nú nær hámarki í bili með flutningi þeirrar furðulegu till., sem hér er verið að ræða, því að furðuleg er hún vissulega, þegar haft er í huga, hvað á undan er gengið í þessu máli.



Herra forseti. Arið 1965, þegar við Íslendingar höfðum eignazt okkar fyrstu hraðbraut, sem svo hefur verið nefnd, var ákveðið að setja þar á veggjald. Helzti málsvari þess, að svo skyldi gert, var þáv. hæstv. samgrh., hv. 1. þm. Sunnnl. Þótt ég væri ekki á þingi þá, sá ég þó víða eftir honum haft sem hv. þm. og ráðh., að slíkt væri eðlilegt og sjálfsagt, því að ekki mætti draga frá því litla fé, sem í vegáætlun er, til greiðslu vaxta og afborgana af þessum vegum, sem sköpuðu íbúum viðkomandi svæða algjörlega sérstöðu. Þetta sýnast mér rök, sem eru í gildi enn í dag. Við samþykkt vegáætlunarinnar á s.l. þingi urðu u.þ.b. 40 millj. kr. að meðaltali til skiptanna til þeirra landshluta, sem við erfiðastar vegaaðstæður búa. Er nokkuð meira réttlæti í því í dag en þá, að vexti og afborganir af þessum ágætu vegum, sem við öll fögnum, að hér eru komnir, séu dregin af þessari lús? Mér þótti satt að segja ekkert undarlegt, að hv. 1. þm. Sunnl. þóttu rök 1. flm. góð. Ég hugsa, að þau hafi verið nokkurn veginn þau sömu og hann notaði á sínum tíma. Því miður get ég ekki sagt það sama um þau rök, sem fylgdu á eftir í ræðu þess hv. þm. Sýndist mér satt að segja ríkja þar hinn furðulegasti misskilningur, eins og t.d. í sambandi við fullyrðingar hans um það, að óeðlilegt væri, að Austfirðingur greiddi gjald, þegar hann ekur þessa ágætu vegi inn í borgina okkar. Þetta er notendagjald, en ekki gjald á íbúa viðkomandi svæðis. Það er ætlun okkar og hefur eflaust verið ætlun hans, þegar hann gerðist forsvarsmaður þessa veggjalds, að notendur þessara ágætu vega, hvar sem þeir búa á landinu, leggi nokkurn hlut af þeim verulega sparnaði, sem þeim ávinnst með þessum góðu vegum, til þess að standa undir vöxtum og afborgunum af lánum til þessara sömu vega. Mér finnst satt að segja ekki, að forsendur hafi á nokkurn máta breytzt frá því, sem þær voru, þegar veggjald var ákveðið á Reykjanesbraut. Helzt mátti skilja af ræðu þessa hv. þm., að það væri hin mesta firra að láta bændur greiða veggjald, þegar þeir aka hinn ágæta veg, sem nú er fenginn austur yfir fjall, en hins vegar má þá draga þá ályktun af því, að slíkt hafi verið talið eðlilegt fyrir sjómenn á Suðurnesjum. Ég held fyrir mitt leyti, að það væri æskilegra og að öllu leyti manndómslegra fyrir þennan hv. þm. að halda sig að þeim ágætu rökum, sem hann hafði í frammi, er hann mælti fyrir veggjaldi og var aðalhöfundur þess á árinu 1965. Áður en ég kom til fyrri hluta þessara umr. blaðaði ég nokkuð í ýmsum gögnum frá F.Í.B. og hugðist nota þau til rökstuðnings máli mínu. En þá brá svo einkennilega við, að hv. 2. þm. Reykn. notaði nákvæmlega sömu rökin fyrir sínum málflutningi. Hv. þm. gat þess alveg réttilega samkv. upplýsingum frá F.Í.B., að talið er, að ökumaður spari u.þ.b. helminginn af viðhaldskostnaði bifreiðar með því, að aka þessa góðu vegi. Ég sé satt að segja ekki betur, þrátt fyrir málflutning þessa hv. þm., en að þetta séu ein meginrökin fyrir því, að þessir ökumenn greiði nokkurn hluta af þessum sparnaði til þess að standa undir vöxtum og afborgunum af þessum ágætu vegum. Ég hef hugleitt þetta nokkuð, síðan ég hlustaði á málflutning hv. 2. þm. Reykn., og hef á engan máta getað breytt skoðun minni að þessu leyti, og í mínum huga eru þetta satt að segja veigamesti rökstuðningurinn fyrir því að þeir, sem aka þessa vegi, greiði nokkurn hluta í vegasjóð. Vitanlega má færa þennan rökstuðning töluvert lengra. Það er talað um, að ökumenn í þessum landshluta hafi þegar greitt 67.2% af tekjum ríkissjóðs af umferðinni og bifreiðum, en það má þá segja jafnframt, að með þessum sparnaði á benzínnotkun, gúmmíi og jafnvel á varahlutum eru þeir farnir að greiða að sínum hluta langtum minna en þeir, sem um hina lélegu vegi aka. Minnir það á það, sem hæstv. samgrh. sagði við umr. um þetta mál á síðasta þingi, að hæsta vegskattinn greiða þeir, sem verstu vegina aka. Þetta held ég, að sé staðreynd og kannske mergur málsins. Hæsta veggjaldið eða skattinn greiða örugglega þeir, sem verstu vegina aka. Þeir greiða mest til vegasjóðs, mest til ríkisins af bifreiðum sínum. Það er að mínu viti hin mesta skekkja að tala um heildina. Við erum að leggja gjald á einstaklinginn. Við erum að leggja gjald á hvern þann einstakling, sem þessa vegi ekur, en ekki á heildina. Hv. 11. landsk. þm. er nýliði hér í þingsölum eins og ég, en ég verð að segja fyrir mitt leyti: Ekki mundi ég undrast það, þó að brtt. kæmi fram af hans hálfu við eitthvert mál, sem hann hefur ekki fengið hér fram, ef með svipuðum hætti hefði verið og það mál, sem er til umr. nú. Menn eru að undrast, að flutt skuli vera sú till., sem hér er til umr. Við atkvgr. á síðasta þingi sátu hjá allmargir þm., m.a. þm. úr dreifbýlinu, sem ég fyrir mitt leyti vil endilega veita tækifæri til að endurskoða afstöðu sína. Ég er ekkert hræddur um skakkaföll í atkvæðaveiðum okkar flm. Ég er miklu hræddari um skakkaföll í atkvæðaöflun hinna, sem sátu hjá við síðustu atkvgr., þó að ég telji ekki slíkan málstuðning við hæfi. Hv. 1. þm. Sunnl. furðaði sig á því og taldi jafnvel vafasamt, að heimilt væri samkv. þingsköpum að bera fram brtt. við vegáætlun, sem samþ. var á síðasta þingi. Ég vil benda hv. þm. á, að hér er um brtt. við tekjuhlið vegáætlunarinnar að ræða, og ég vil einnig benda hv. þm. á það, að við afgreiðslu fjárl. samþykktu þessir sömu hv. þm., a.m.k. þeir, sem greiddu fjárl. atkv. sitt, verulega breytingu einmitt á tekjuhlið vegáætlunarinnar, svo að ég get alls ekki séð, að hér sé um neitt einsdæmi að ræða. Ef mér reiknast rétt, þá var þar um 250 millj. kr. breytingu að ræða á tekjuhlið vegáætlunar. Mér sýnast því öll þessi andmæli gegn flutningi þessarar till. falla mjög svo um sjálf sig. Hv. 11. landsk. þm. kom einnig með fróðlegar upplýsingar um tekjur ríkissjóðs af hverjum km sem ekinn er, 2.88 kr. Ég læt nægja að minna á það, sem ég sagði áðan, að tekjur ríkissjóðs af hverjum km sem ekinn er úti í dreifbýinu á hinum lélegri vegum, eru að sjálfsögðu langtum meiri en á hinum betri vegum. Ég get tekið undir það með hv. þm. og vona, að það verði tekið til athugunar, þegar þessi till. hefur náð fram að ganga, að beita ódýrari innheimtuaðferðum, og vonandi verður þá kleift að heimta slíkt veggjald af fleiri vegum, þegar þeir ná þessu stigi. Hv. þm. taldi vel koma til greina að innheimta veggjald af göngum gegnum fjöll eða öðrum meiri háttar framkvæmdum þess háttar. Ég get út af fyrir sig vel fallizt á það. En það er gjörbreyting á þeirri stefnu, sem áður var mörkuð og ég satt að segja leyfi mér að fullyrða, að flestir hafi verið farnir að sætta sig við. Samkvæmt áliti F.Í.B. er stærsta stökkið tekið í sparnaði viðhalds á bílum og aksturskostnaði fyrir hvern einstakling, þegar varnalegt slitlag er fengið. Þetta held ég, að sé óumdeilanlegt, og það er af þessari ástæðu að mínu viti, sem mörkin um veggjald eru eðlilega sett, þegar þeim áfanga er náð. Ég sé ekki ástæðu til að fjalla um innanríkisdeilu þeirra í Reykjaneskjördæmi, sem einkenndi mjög ræðu hv. 5. landsk. þm., en vil ljúka máli mínu með því að minna á það, að hér í sölum hins háa Alþ. hefur hvað eftir annað og ítrekað í gegnum árin verið lögð áherzla á jafnvægi í byggð landsins, og menn hafa talað af mikilli fegurð um það, að við, sem í þéttbýlinu búum, þurfum að leggja eitthvað af mörkum til þess að jafna hlut þeirra, sem í dreifbýlinu búa. Því miður hefur ekki fengizt mikið með þessu tali. Í mínum huga reynir hér enn einu sinni á þetta mál. Það reynir á það, hvort við, sem fleytum rjómann ofan af erfiði þeirra, sem í dreifbýlinu búa, að ýmsu leyti, fleytum rjómann ofan af erfiði þeirra, sem leggja grundvöllinn að okkar meginatvinnuvegum, viljum greiða til baka smáhlut til þess að gera auðveldara að veita þeim betri vegi.



Herra forseti. Ég vil ógjarnan lengja mikið umr. um þessa till, nú við þessa umr., en ég verð þó að víkja örfáum orðum að nokkrum andmælum þeirra hv. þm., sem hér hafa talað gegn till. Hv. 11. landsk. byrjaði ræðu sína á að blöskrast yfir því, að við skyldum flytja þessa till., af því að málið hefði fengið aðra afgreiðslu á þingi í fyrra heldur en hér er lagt til, að hún fengi. Þegar ég var á Laugarvatni, var sá ágæti maður Ólafur Ketilsson vanur að segja við okkur skólapilta, þegar honum blöskraði fáfræði okkar: Hvar hefur þú alizt upp? sagði hann. Og ég vil nú segja við þennan hv. þm., þó að hann hafi ekki verið á þingi nema tvö ár: hvar hefur hann þá verið hin árin? Það er svo algengt, að menn flytji ár eftir ár mál, þó að þau séu felld fyrir þeim eða afgreidd með öðrum hætti en þeir kjósa, að það er ekki umtalsvert. Þetta er ákaflega algengt. Af því að hv. 3. þm. Norðurl. e. situr hér fyrir framan ræðustólinn í sæti sínu, þá kemur mér t.d. í hug, að hann flutti a.m.k. á 4 þingum till. um athugun á jöfnun námskostnaðar þeirra, sem þurfa að senda börn sín að heiman. Hann og þeir, sem með honum voru, fluttu það mál aftur og aftur, þangað til það var samþykkt. Nei, þessi aðfinnsla er alveg fráleit. Ég er alveg hissa á, að nokkur skuli láta þetta heyrast hér á hv. Alþ. - Ég get svo bent á eitt eða tvö atriði önnur í ræðu þessa hv. þm. Hann sagði t.d., að maður, sem ekur daglega um Reykjanesbraut, hefði borgað á ári 12 þús. kr. í vegtoll. En hvað hefur hann sparað mikið með því að fara hraðbrautina í staðinn fyrir gamla malarveginn 7 Það var talað um, að eftir erlendum töflum og skýrslum hefði veggjaldið á sínum tíma átt að nema helmingi af sparnaðinum við að aka hraðbrautir. Síðan er mikið vatn runnið til sjávar, og mikil verðbólga hefur átt sér stað, svo að það er óhætt að segja, að þarna sé um miklu hærri fjárhæðir að ræða, þannig að hafi hann borgað 12 þús. á ári fyrir að aka brautina, þá hefði hann eigi að síður jafnframt sparað sér á því að hafa hraðbrautina undir hjólunum a.m.k. 15–20 þús. kr. á ári. Það er alveg gefið mál, ef nokkuð má marka þessa útreikninga, sem ég út af fyrir sig hef ekki heyrt neinn vefengja. Það kom fram í ræðu hv. 1. þm. Vestf., að það er staðreynd, að þeir, sem aka þessar ágætu hraðbrautir, sem betur væru komnar um allt landið, greiða minna til ríkisins í ýmsum gjöldum heldur en hinir. Það er óvefengjanlegt. Þeir eyða minna benzíni, þeir slíta minni gúmmíum, og þeir þurfa að kaupa minna af varahlutum og greiða því minni toll af þessu, þannig að þetta er ekki vefengjanlegt. Þetta er svona.  Svo sagði hv. þm. líka, að það mundi stórhækka kostnað við alla vöruflutninga hér að höfuðstaðnum, þegar menn ækju hér orðið hraðbrautirnar, ef þeim væri gert að greiða eitthvert gjald. Þetta er auðvitað alveg öfugt. Sýnt hefur verið fram á, að þótt einhver hluti af hagnaðinum sé tekinn í veggjald, þá náttúrlega lækkar flutningskostnaður eftir hraðbrautunum samt sem áður, þó að hann lækki ekki eins mikið og ef ekki væri neitt veggjald borgað, að er rétt. Hv. 2. þm. Reykn. er iðinn við kolann að því leyti, að hann heldur sínu striki allt frá 1965 a.m.k., ég hef ekki kynnt mér það lengra aftur í tímann. Hv. þm. sagði í ræðu sinni hér um daginn, að Bretar spöruðu helming rekstrarkostnaðar bifreiða sinna með því að aka malbiki stað malar. Þetta er það, sem alltaf er verið að segja hér. En ég hef bent á það hins vegar, að hér er munurinn bara miklu meiri. Og ég vil nú spyrja í fullri einlægni og alveg kalt og rólega: Er það ósanngjarnt, að þeir, sem spara svona mikið í rekstrarkostnaði bifreiða sinna, leggi einhvern hluta, t.d. 1/2, af hagnaðinum, beina peningahagnaðinum, í vegasjóðinn til þess m.a. að flýta fyrir því, að hraðbrautirnar geti lengzt og að framkvæmdum verði hraðað? Er það ekki nóg fyrir þessa ágætu menn að halda t.d. 2/3 af fjárhagslegum beinum ágóða? Er það ekki nóg að viðbættum þeim herlegheitum, sem það eru vissulega að aka höggfrítt, ef svo mætti segja? Mér sýnist þetta sanngjarnt. En annars langar mig mest til þess að svara ræðum þessara hv. þm. úr Reykjaneskjördæmi, sem hér hafa talað, bara með einni setningu, þannig: „ég býst við því, að ýmsir landsmenn væru þakklátir, ef þeir mættu greiða veggjald fyrir að eiga nú þegar jafnágætan veg og Reykjanesbrautina!“ Ég vildi helzt svara þessu svona einfaldlega: „Ég býst við því, að ýmsir landsmenn væru þakklátir, ef þeir mættu greiða veggjald fyrir það að eiga nú þegar jafnágætan veg og Reykjanesbrautina!“ En um leið og ég svara á þennan hátt, þá er mér skylt að geta þess, að höfundaréttinn að þessari setningu á ég ekki. Hann á hv. 1. þm. Sunnl., fyrrv. hæstv. samgrh. Og hann beindi einmitt þessari setningu til þessa sama þm., hv. 2. þm. Reykn., fyrir nokkrum árum, þegar þeir voru að ræða um þetta fræga veggjald. Það er leiðinlegt, að hv. 1. þm. Sunnl. er ekki hér við.  Mér var það satt að segja alltaf efst í huga, meðan ég hlustaði á hans ágætu ræðu, að hann vur maðurinn, sem beitti sér fyrir setningu vegal. með ákvæði um heimild til þess að taka veggjald, og hann var maðurinn, þá í sæti samgrh., sem beitti sér fyrir því að leggja þetta gjald á í fyrsta sinni og eina skiptið, sem það hefur innheimt verið. Þetta var mér efst í huga, meðan ég hlýddi á hans ræðu. Hv. þm. þóttist vera að leiðrétta mig og gaf það í skyn; að ég hefði farið rangt með staðreyndir, þegar ég vék að afgreiðslu vegáætlunar 1972.  „Á síðasta Alþ. var við meðferð vegal. og vegáætlunar gerð mjög veruleg almenn hækkun á því fé, sem varið er til vegamála. Það er unnið af fullum krafti við hraðbrautir samkv. vegáætluninni. Það er haldið áfram framkvæmd sérstakrar Austurlandsáætlunar, það hefur verið hafin framkvæmd á Norðurlandsáætlun, og það eru hafnar framkvæmdir við að opna hringveg umhverfis landið. Allt þetta var ákveðið á síðasta löggjafarþingi og þess vegna alveg ástæðulaust að hafa mörg orð um þetta atriði, um fjárþörf vegasjóðs, í áheyrn þeirra hv. þm., sem réðu þessum ráðum aðeins fyrir nokkrum mánuðum.“ Þetta var það, sem ég sagði. Og ég hygg, að hver maður, a.m.k. hver hv. þm., sjái, að með þessum ummælum er einungis átt við þær ákvarðanir um fjárgreiðslur, sem í vegáætluninni frá 1972 felast, og ekkert annað. Og ég vísa öllum umvöndunum þessa hv. þm. út af þessum ummælum mínum algerlega heim til föðurhúsanna. Hitt er svo annað mál, að ég neyðist til þess að vanda um við þennan hv. þm., ég neyðist til þess, - og eins þótt hann sé fjarstaddur, í fyrsta lagi fyrir ósamkvæmni í málflutningi, í öðru lagi fyrir ábyrgðarleysi hreint og beint og í þriðja lagi fyrir skort á óhlutdrægni. Árið 1963 beitir þessi hv. þm. sér fyrir heimildarákvæði í 95. gr. vegal., og þá segir hann m.a., að hann geri ráð fyrir því, að enginn ágreiningur verði um gr., orðrétt, „að hv. þm. telji það sjálfsagt, að þar sem því yrði við komið, væri þessi háttur upp tekinn, enda er það algengt erlendis, þar sem umferð er mikil, að taka vegtoll eða brúartoll til þess að fá nokkuð upp í kostnað og viðhald vega og brúa“. Þetta sagði þessi hv. þm. þá orðrétt. Árið 1965 grípur hann sem samgrh. fyrsta tækifæri til að beita þessari heimild á Reykjanesbraut. Í umr. á Alþ. þá mælir hann sterklega með þessari tekjuöflunaraðferð og, eins og ég vitnaði til áðan, sagði, að aðrir landsmenn mundu þakka fyrir að fá að gjalda vegtoll. Og þá segir hann enn fremur orðrétt í sambandi við umr. um fsp. haustið 1965: „Með tilliti til þess, að varanleg vegagerð er fjárfrek, gæti ég vel trúað því, að hv. Alþ. teldi eðlilegt að taka umferðargjald af vegum, sem kynnu að verða byggðir sambærilegir við Reykjanesbraut.“ En menn taka eftir, að hann er aðeins farinn að draga í land frá því 1963, - aðeins, en þó lítið. Nú aftur á móti, á þingi 1972 og aftur núna, finnur þessi hv. þm. þessari leið allt til foráttu. Þetta kalla ég ósamkvæmni í málflutningi í hæsta máta, ef ekki hreinan hringlandahátt, því að ekkert hefur breytzt í þá stefnu, að óþörf sé þessi gjaldheimta fyrir vegasjóðinn. Fjárþörf hans hefur ekki minnkað, og það hefur síður en svo dregið úr kröfum landsmanna um betri vegi og um að hraða vegaframkvæmdum, síður en svo dregið úr þeim kröfum. Ég verð að segja það líka, að mér finnst framkoma þessa hv. þm. við afgreiðslu þeirra breytinga, sem gerðar voru á vegáætlun nú fyrir áramótin og þýddu aukna tekjuöflun fyrir vegasjóð, - mér finnst hún bera vott um hreint ábyrgðarleysi, og það því fremur þegar þess er gætt, að hv. þm. er nýstiginn upp úr sæti samgrh. og þekkir þess vegna betur en nokkur annar þarfirnar. Þar að auki hafði hann æ ofan í æ notið eindregins stuðnings stjórnarandstöðunnar, nálega allrar og stundum allrar, við að afgreiða nauðsynlega tekjuöflun vegasjóðs. Mér finnst það líka satt að segja alls ekki sæmandi að beita sér fyrir töku veggjalds af hraðbraut í nágrannakjördæmi og gefa í skyn, raunar segja með berum orðum, að það sé sennilegt, að reikna megi með slíkri gjaldtöku víðar, - og þá vissu allir eða gerðu a.m.k. ráð fyrir því, að Suðurlandsvegurinn yrði næstur í röðinni, - en snúast svo öndverður, þegar hraðbraut er komin á heimaslóðir. Það getur vel verið, að einhverjum sýnist þetta allt í lagi, en ég kann ekki við svona vinnubrögð hjá hv. þm., sem ég hef sjálfur unnið með oftar en einu sinni ásamt mínum flokksbræðrum og fleirum utan hans flokks við að afla vegasjóði tekna og auðvitað unnið með honum að ýmsum öðrum gagnlegum málum, eins og gengur. Hv. þm. gaf í skyn í sinni ræðu, að það væri vafasöm heimild til þess að fara að endurskoða vegáætlunina núna. Þetta er náttúrlega ekki nein endurskoðun á vegáætlun út af fyrir sig. En ég get ekki fundið neitt í vegal., sem hannar það að hreyfa við vegáætluninni, að afla vegasjóði aukinna tekna á milli þess, sem hin formlega endurskoðun fer fram. Þar er ákvæði um, að ráðh. skuli undirbúa endurskoðunina með sínum mönnum á tilteknum tíma, en ég get ekki fundið neitt ákvæði, sem bannar það að líta eftir þessum hlutum þar á milli, enda hefur það vissulega verið gert, og sú lagahreyting, sem gerð var á vegal. núna fyrir áramótin, er með vissum hætti breyting á vegáætlun. Hún snertir vegáætlunina og tekjuöflunina til vegasjóðs alveg eins og þessi till. gerir nú. Hv. þm. segir, að það hafi verið gengið frá áætluninni endanlega í fyrra. En það sést strax, að þetta er ekki alls kostar rétt, þegar það er haft í huga, að fyrir Alþ. nú liggur frv. um framkvæmdaáætlun ríkisins, þar sem gert er ráð fyrir tiltekinni upphæð, 75 millj. kr., sem varið skuli til vegasjóðs. Þetta er enn þá aðeins frv. og hefur ekki verið afgr. nú þegar, þannig að það er ekki heldur rétt, að innheimta veggjaldsins sé út af fyrir sig óþörf fyrir vegasjóðinn, því að enn er eftir að ganga endanlega frá fjáröflun á þessu ári. Það má einnig til viðbótar þessu, að þarna eru óafgreiddir stórir hlutir, er vegasjóðinn verða, minna á, að kostnaður við vegaframkvæmdir hækkar meira núna á milli ára 1972 og 1973 heldur en ráð var gert fyrir, þegar vegáætlunin var sett 1972. Þá var sá háttur á hafður í fyrsta lagi, að framlögin 1972 voru reiknuð með áætluðu kostnaðarverði. Síðan var miðað við áætlaða kostnaðarhækkun um upphæðirnar 1973, og eins og ég sagði áðan, er þegar ljóst, að sú hækkun verður meiri en þar er gert ráð fyrir. En síðan var miðað við þá tölu áfram með tilliti til þess, að 1974 eru þau tvö ár, sem þá eru eftir, tekin til endurskoðunar og þá væntanlega tölum breytt í samræmi við það, sem þá liggur fyrir um vegagerðarkostnaðinn. Og þannig er það margt, fyrir utan að það er laus endi þarna í framkvæmdaáætluninni, sem bendir til þess, að þarna sé þörf aukins fjármagns, þótt ekki sé nema til þess að halda í horfinu. Það voru ekki miklu fleiri atriði í ræðu hv. 1. þm. Sunnl., sem ég vildi víkja að. Hann var með smágamansemi þarna, hún er náttúrlega alltaf vel þegin, og virtist bera fyrir brjósti hag Austfirðinga, sem yrðu eitthvað hart úti, eftir að hringvegurinn opnaðist. Aftur á móti taldi hann, að Reykvíkingar mundu sleppa vel, því að það væri bara ein ferð um árið, sem þeir færu út úr bænum austur fyrir fjall Þetta kom mér nú eiginlega skemmtilega á óvart, að jafnvel hann, þessi hv. þm., geti verið svona gamansamur. En um þetta ætla ég þó ekki að ræða. En ég get ekki stillt mig um að vekja athygli á öðrum slíkum gamansömum punkti, sem mér þótti alveg frábær. Hann sagði, hv. þm., að „þessi skattheimta er óréttlát einnig vegna þess, að sú skattlagning kemur helzt niður á þeim, sem sízt gætu eða ættu að bera þessa skatta. Hún kemur niður á framleiðslunni, og hún kemur niður á þeim, sem helzt nota vondu vegina!“ Þetta stendur í þessu nýútkomna hefti. Svo ætla ég þá að ljúka máli mínu með því, að það er mín skoðun, að við eigum alveg hiklaust að halda við þá stefnu í þessu máli, sem mörkuð var undir forustu hv. 1. þm. Sunnl., þáv. hæstv. samgrh., árið 1963, þegar heimildin um töku veggjalds var sett inn í vegalög og síðan framkvæmd af sama manni frá 1965. Mér finnst það fráleitt að hverfa frá henni nú, þegar búið er að greiða þessi ár af þessum eina vegi, jafnvel þótt vegur sá, sem næst kemur til gjaldtöku, liggi austur yfir heiði, inn í kjördæmi hv. 1. þm. Sunnl. Mín stefna er sú, að halda beri þessari stefnu, sem þarna var mörkuð. Og ég legg enn og aftur áherzlu á þessi tvö atriði: Það er þörf landsmanna fyrir hraðar framkvæmdir í vegamálum og þörf vegasjóðsins fyrir aukið fé til þess að geta orðið við þessum þörfum og þessum óskum. Og hins vegar það, að ég fæ með engu móti séð, að það sé neitt ósanngjarnt, þó að þeim, sem nota hraðbrautirnar, sé gert að greiða hluta af sínum beina peningalega hagnaði til vegasjóðs.



Herra forseti. Ég þarf ekki að tala hér langt mál, því að þeir félagar mínir, sem eru flm. að þessari till., eru búnir að taka til meðferðar flest það, sem ástæða er til að svara úr ræðum þeirra hv. þm., sem hafa talað hér á móti þessari þáltill. En það er ýmislegt fleira, sem hv. 1. þm. Sunnl. sagði í sínum ágætu ræðum 1963 og 1965, heldur en það, sem 1. flm. las hér upp áðan, t.d. þetta, með leyfi forseta: „Ég vil taka það fram, að þetta ákvæði verður áreiðanlega notað mjög varlega,“ - þ.e.a.s. vegtollurinn. - „Ég vil enn fremur taka það fram, að áður en sú ákvörðun er tekin að innheimta slíkan toll, þá þarf að gera ýmsar athuganir, áður en slíkt getur átt sér stað, til þess að koma í veg fyrir, að það verði unnt að halda því fram, að níðzt sé á einu byggðarlagi frekar en öðru.“ Það fer ekki á milli mála, að hv. þm., sem þá var samgrh., leit þannig á, að ef aðeins væri settur slíkur tollur á einn veg en ekki annan, þá væri verið að níðast á því byggðarlagi. Og það var það, sem hv. 2. þm. Reykn., eftir því sem kemur fram í ræðum hans frá þeim tíma, grunaði alltaf samgrh. um, að aldrei yrði lagður vegtollur á annan veg eða a.m.k. ekki á veginn til Sunnlendinga. Annars var mjög athyglisverð og skemmtileg ræða, sem hv. 2. þm. Reykn. flutti hér 1. febr. Hann kom þar fram með mjög veigamikil rök fyrir því, að bifreiðaeigendur væru misjafnlega skattlagðir eftir því, við hvernig vegi þeir byggju, þó að niðurstaðan væri dálítið skrýtin. Ég sagði, að hv. þm. hefði komið fram með mjög veigamikil rök fyrir því, að bifreiðaeigendur væru misjafnlega skattlagðir eftir því, við hvernig vegi þeir byggju. Hann sagði t.d. í sinni ræðu, að það hefði komið fram í athugun, sem hefði verið gerð í Bretlandi, að viðhaldskostnaður og eyðsla væru helmingi minni hjá þeim bílum, sem ækju eftir malbikuðum vegum, en þeim, sem ækju eftir malarvegum. Hvað skyldi þá munurinn vera mikill hér á okkar landi, þar sem sumir menn verða að brjótast áfram á bílum sínum og eru kannske með öndina í hálsinum, hvort þeir komist næstu metrana eða ekki, en við slíkar aðstæður búa því miður margir bæði vor og vetur? Sú þjónusta, sem hið opinbera lætur þessum mönnum í té, er allt önnur en t.d. hér í kringum aðalþéttbýlið. Hvers vegna skyldu menn þá ekki fara að eins og hv. þm. sagði í sinni ræðu? Hann sagði eitthvað á þá leið, að grundvallarforsenda réttlátrar skattlagningar væri, að menn borguðu sömu gjöld við sambærilegar aðstæður. Ég er alveg sammála honum um þetta. En það eru ekki sambærilegar aðstæður, t.d. hvort er alltaf tekið föl af vegi, jafnóðum og það kemur, eins og hér er, eða hvort menn þurfa að brjótast áfram í ófærð. Viðhaldskostnaðurinn verður þá margfaldur og eyðslan, miðað við þá, sem búa við vegi eins og eru hér í grenndinni. Ég þekki þetta hvort tveggja. Hv. þm. sagðist ekki leyna því, enda þýðir það ekki fyrir neinn, að það væri allt annar viðhaldskostnaður t.d. á Suðurnesjum fyrir þá, sem þar búa, eftir að þessi varanlegi vegur var tekinn í notkun Menn eru nú flestir farnir að tala um, að það þurfi að vinna að jafnvægi í byggð landsins og halda hinum dreifðu byggðum uppi. Það var glott að því hér fyrstu árin, sem hv. 1. þm. Norðurl. e. var með till. um þetta efni. En hver er það nú, sem a.m.k. í orði kveðnu vill ekki hafa riðið á vaðið í þessu efni? En þegar er farið að ræða þessi mál, þá má ekki vinna að því á nokkurn hátt, heldur þarf að viðhalda óréttlætinu. Það er alveg rökrétt, sem kom fram í ræðu hv. 1. flm. áðan og hv. 1. þm. Vestf., að auðvitað kostar aksturinn langtum meira fyrir þann, sem fer sömu vegalengd á hinum vondu og erfiðu vegum. Þeir borga langtum meira, jafnvel þótt þessi skattur væri álagður eða einhver sambærilegur skattur. Annars verð ég að segja það, eftir að hafa hlustað á þessar umr. og sérstaklega á ræður þeirra, sem fluttu hér mál sitt 1. febr., hv. 1. þm. Sunnl. og hv. 2. þm. Reykn., að það er vel hugsanlegt að athuga það að skattleggja þetta á annan veg en þessi þáltill. ber með sér. En ég vil bara minna á, að við erum hér að fara í troðna slóð 1. þm. Sunnl. Það var hann, sem var upphafsmaður og talsmaður að þessari aðferð í sambandi við þessa skattheimtu, þó að hann segi nú, að það séu ekki haldgóð rök að benda bara á þessa einu hlið og horfa bara á þessa stuttu hraðbrautarspotta, eins og hann komst að orði. Ég held, að það gæti vel komið til greina að setja á slíkan skatt, að þeir, sem búa á þeim svæðum, sem þessir varanlegu vegir eru komnir á, borgi meiri skatt, og vegirnir séu eitthvað flokkaðir, þannig að þeir, sem búa við versta þjónustu að þessu leyti, borgi langminnst. Það er hægt að prófa það í raun og veru, hvernig væri hægt að skipta þessu, þannig að það kæmi réttlátlega út. Hvað haldið þið, að það kosti að fara langar vegalengdir, t.d. á Norðausturlandi, þar sem er mokað einu sinni í mánuði, brjótast áfram í ófærð marga tugi eða jafnvel hundruð km? Hvað haldið þið, að það kosti? Eiga þessir menn að borga sama skatt af bifreiðum sínum eins og þeir, sem hafa allt aðra þjónustu? Er það réttlætið, sem hv. þm. eru að berjast fyrir, t.d. hv. 11. landsk. þm? Er það þetta, þessi byggðastefna, sem þið eruð að ræða um og stefnið að? Viljið þið viðhalda og auka óréttlætið í þjóðfélaginu? Eða er það í raun og veru það, sem verið er að vinna að, að reyna að koma þessum byggðum á kné? Það er ákaflega eðlilegt, að það fólk, sem er í hinum dreifðu byggðum og finnur, að það býr við allt önnur kjör og allt önnur skilyrði, fari hingað. Það er ákaflega eðlilegt. Að þessu er líka unnið leynt og ljóst, þó að menn séu kannske feimnir við að kannast við það hér í þingsölunum. Ég er alls ekki að halda því fram, að það sé rétta leiðin í þessu að setja á vegtolla. Það getur ýmislegt annað komið til greina. Og ég vil endurtaka það, að það þarf að athuga þetta allt saman. En hitt legg ég áherzlu á, að það á að reyna að jafna þarna bilið og menn eiga að borga miðað við þá þjónustu, sem þeir fá.



Herra forseti. Ég hélt nú satt að segja, að það þyrfti ekki að eyða löngum tíma til umr. um jafnsjálfsagðan hlut og jafnsjálfsagt réttiætismál og sú þáltill., sem hér er til umr., gerir ráð fyrir. Eigi að síður hefur það sýnt sig, að hér á hv. Alþ. er að vísu tiltölulega fámenn sveit ungra, en vaskra þm., sem tekið hefur upp málstað óréttlætisins í þessum efnum, með sjálfan fyrrv. samgrh. í broddi fylkingar. Hv. 1. þm. Sunnl., sem í raun og veru ber höfuðábyrgðina á þessu óréttlæti, ef um óréttlæti er hægt að tala, er nú búinn að söðla um. Og svo furðuleg sem sú umsöðlun var hjá þessum hv. þm., þá er það þó enn furðulegra, að þm. Reykn., þeir sem vilja halda fast við afnám skattsins, - það er furðuleg afstaða þeirra þm., sem eru búnir að láta kjósendur sína í a.m.k. 6 ár borga þennan skatt, að heimta nú, að hann verði afnuminn, þegar annar hliðstæður vegur kemur, sem ætti raunverulega að setja skattlagningu á. Það er vissulega svo, að það hafa fleiri ruglazt í réttlætiskenndinni en hv. 1. þm. Sunnl., fyrrv. samgrh. En hver er orsökin fyrir því, að hv. 1. þm. Sunnl. hefur svo gersamlega snúið við blaði sem raun ber vitni, með tilliti til þess málflutnings, sem hann hefur hér haldið uppi varðandi þessa þáltill.? Jú, hún er sú og sjálfsagt eingöngu sú, að nú kæmi inn í dæmið sambærilegur vegur, sem greiða ætti af, þ.e.a.s. Suðurlandsvegur, sem er í kjördæmi þessa hv. þm. Ekkert annað getur réttlætt þessi skoðanaskipti þessa hv. þm., ef hægt er um réttlætingu að tala. Ég sagði áðan, að svo furðuleg sem afstaða hv. 1. þm. Sunnl. væri í þessu máli nú, sé litið til fortíðar hans í þessum efnum, þá væri enn furðulegri að mínu mati afstaða þeirra hv. þm. Reykn., sem vilja nú og stuðluðu að því á síðasta Alþ., að þetta óréttlæti væri upp tekið, að láta þá, sem við mestu vegleysurnar búa, borga þyngstu skattana. Ég sagði, að þessi afstaða væri furðufeg, nema því aðeins, eins og heyrzt hefur, að upp ætti að taka það fyrirkomulag að endurgreiða öllu því fólki, sem borgað hefur, og kannske bæði með vöxtum og vaxtavöxtum, það fé, sem það hefur látið af hendi vegna veggjaldsins á Reykjanesbraut. Hv. 1. þm. Sunnl. lýsti því yfir, að vegtollur þessi væri ósanngjarn, þar sem hann kæmi niður á þeim, sem sízt skyldi. Það er fróðlegt að heyra þetta eftir 6 ár, sem þessi hv. þm. hefur stjórnað þessum skatti, að heyra þá þennan dóm. Hann er óréttlátur, vegna þess að hann kemur niður á þeim, sem sízt skyldi. Þá sagði hv. 1. þm. Sunnl. einnig, að veggjaldið mundi koma þyngst niður á bændum, sennilega í Suðurlandskjördæmi, ef væri tekið upp veggjald á Suðurlandsvegi. Það mætti kannske spyrja þennan hv. þm. og aðra, sem eru svipaðs sinnis í þessum efnum, hvað væri þá með það fólk víðs vegar um landið, sem æki mánuðum og árum saman svo til eingöngu á holóttum vegum, enda orðaði hv. 11. landsk. þm., Ólafur G. Einarsson, það svo hér áðan, að rétt byggðir malarvegir gætu verið ágætir. Hann veit sem sagt, að þeir eru það ekki, enginn af þeim. Þetta er vægt til orða tekið, enda ekki gott að fullyrða meira í þessum efnum heldur en þessi hv. þm. gerði með tilliti til reynslunnar, sem fyrir er. En þetta fólk, sem ég hygg, að a.m.k. allir flm. þessarar þáltill. hafi í huga, þarf svo sannarlega að borga og borga meira fyrir það, að afnuminn hefur verið vegtollurinn af Reykjanesbrautinni og ekki tekinn upp á Suðurlandsvegi. Ég held, að hv. 1. þm. Sunnl. og skoðanabræður hans hér á hv. Alþ., sem vonandi verða fáir, þegar þetta mál verður afgreitt, ættu að kynna sér viðhorf þess fólks, sem við verstar aðstæður býr í þessum efnum víðs vegar um landið, þ.e.a.s. ef réttlætiskenndin ristir það djúpt, að þeir vilji taka tillit. til þess, sem staðreyndir sýna fram á. Hv. 1. þm. Sunnl. hélt áfram og segir, að öllum muni ljóst, að mælirinn sé orðinn fullur, að sjálfsögðu undir hans stjórn rúm 6 ár í þessum efnum, og reyndar farið að fljóta út yfir, en það eigi bersýnilega að reyna á þolrifin í mönnum í þessum efnum. Þarna kemur fram annar dómur þessa hv. þm. nú um það, sem hann hefur afrekað á stórum hluta síns ráðherradóms. En svo kemur rúsínan í pylsuendanum hjá þessum hv. þm., þegar hann fer að bera fram óskir og vonir og segir, að samkv. þingaköpum fari till. nú í n., og vonist hann til, að hún eigi ekki afturkvæmt þaðan. Hann vonast til, að hún eigi ekki afturkvæmt þaðan. Hvað á þessi margreyndi hv. þm. við með þessum orðum? Er hann farinn að óttast, að augu æ fleiri hv. alþm. hafi opnazt, frá því að þetta mál var hér til umr. á síðasta þingi, á þann veg, að það sé raunverulega meiri hl. alþm. hér, sem líti þetta mál sem réttlætismál, að innheimt sé veggjald á þessum hraðbrautum? Það ber vissulega - a.m.k. geri ég það - að taka orð þessa hv. þm. svo, að hann óttist, að það rúmist raunverulega engin réttlætiskennd innan skoðana þeirra hv. alþm., sem halda því fram, að það eigi að afnema veggjald af hraðbrautum. Og ég er alveg hissa á hv. 1. þm. Sunnl., að hann skuli láta sér þau orð um munn fara, að hann óski eftir því, hvort sem það er þetta eða annað mál, að mál fái ekki þinglega meðferð. Það getur ekki verið neitt annað, sem þarna býr á bak við, en það, að hann telur, að málstaðurinn sé ekki svo traustur, að það sé neitt á að byggja, að hann náist fram, ef málið fær eðlilega meðferð hér í þinginu. Samkv. áætlun, sem gerð var um innheimtu veggjalds á síðasta þingi, þegar vegáætlun var afgreidd, sem náði yfir tímabilið frá árinu 1972–1976, var gert ráð fyrir því, að nettótekjur af innheimtu veggjalds á Reykjanesbraut og Suðurlandsvegi, þegar það kæmi til, næmu á þessu tímabili 162.8 millj. kr., - nettótekjur af innheimtu veggjalds, - og það hefði skipzt þannig, að á Suðurlandsvegi hefði verið um að ræða 55.3 millj. og á Reykjanesbraut 107.5 millj. Það var sem sagt gert ráð fyrir álíka upphæð í nettótekjur af innheimtu veggjalds á þessu tímabili og var sett á fjárl, ársins 1972 í allar hafnir ú Íslandi. Við þetta er svo því að bæta, að hefði veggjald fylgt verðlagi frá þeim tíma, sem það var á sett, þá ætti það raunverulega að vera 100% hærra. Og það væri eina réttlætið að hækka veggjaldið á Reykjanesbraut og setja veggjald á Suðurlandsveg, sem væri 100% hærra en það gjald var, sem var fellt niður. Það væri það eina réttláta, sem ætti nú að gera í sambandi við þetta mál. Og hefði það verið gert, sem var sjálfsagt, hefði a.m.k. verið um drjúgan tekjustofn að ræða, nettótekjur af innheimtu veggjalds upp á 325 millj. á þessu tímabili samkv. áætlun frá vegamálaskrifstofunni, og það munar vissulega um minna. En þetta eru ekki peningar, sem er verið að taka að óþörfu af þeim aðilum, sem um þennan veg fara. Þeir eru að borga til baka aðeins lítinn hluta af þeim sparnaði, sem þessir vegir veita bifreiðaeigendum vegna þess, hvernig þeir eru byggðir. Það er stórgróði að því að aka þá, þótt borgað sé 100% hærra gjald en áður var. Það er enginn vafi á því, að aðstöðumunur þeirra bifreiðaeigenda, sem aka um hina fullkomnu vegi annars vegar, og hinna, sem aka um gömlu malarvegina, er gífurlegur. Og það er aðeins brot af þeim sparnaði, bæði á eldsneyti og í viðhaldi á bifreiðum, svo að ekki sé talað um þægindi, sem væri borgað með því, þó svo það væri innheimt veggjald af þessum vegum. Hv. 5. landsk. þm., sem talaði hér áðan, sagði, að því hefði verið haldið fram, að mér skilst á framboðsfundum og í kosningaumr. fyrir síðustu kosningar í Reykjaneskjördæmi, að hv. 2. ]nn. Reykn., Jón Skaftason, hefði haft aðra skoðun fyrir - ég vissi ekki hvað löngum tíma, enda tilgreindi þm. það ekki. En hann taldi fram á of mikið farið að gefa þeim hv. þm., sem ákvörðun tóku í þessu máli fyrir ári, færi á að skipta um skoðun, ef þeir vildu slíkt viðhafa. Hann taldi, að þessi tími væri allt of stuttur, eitt ár. Ég hygg nú, að margur hv. þm. innan Alþfl. hafi skipt um skoðun á styttri tíma en heilu ári, og það er vissulega vel frambærilegt að gefa þessum hv. þm. ásamt öðrum tækifæri til þess að skipta um skoðun, þó að ekki sé lengri tími liðinn, síðan þetta var gert, heldur en eitt ár. Ég er ekki viss um, að hv. 5. landsk. þm. fari með algerlega rétt mál, þegar hann segir, að meiri hl. íbúa á Suðurnesjum sé andvígur því að borga til baka með veggjaldi tiltölulega lítinn hluta þess sparnaðar, sem leiðir af lagningu hraðbrautarinnar. Ég er ekki viss um það. Ég veit, að margt af því fólki, sem býr á Suðurnesjum, er alið upp við dreifbýlissjónarmið og hefur þar af leiðandi miklu ríkari og meiri skilning í þessum efnum heldur en kannske margir hv. þm. hafa, þannig að það er varlegast að fullyrða sem minnst um það, hversu mikill hluti kjósenda eða íbúa í tilteknu kjördæmi sé meðmæltur eða móti hinum ýmsum aðgerðum, sem verið er að gera á hverjum tíma. Þessi hv. þm. sagði líka, að þessi þáltill. hefði vakið athygli. Vissulega vona ég, að svo sé, því að lítið er varið í að flytja mál, sem enginn vill skipta sér af og enginn vill gefa gaum. En ég hygg, að þetta sé rétt mat hjá hv. þm. Og það verður vissulega tekið eftir því, - verði hv. 1. þm. Sunnl. ekki að ósk sinni, að málið verði drepið í n., þú verður vissulega tekið eftir því, hverjir hv. alþm. það verða, sem greiða atkv. á móti jafnsjálfsögðu réttlætismáli og þessi þáltill. gerir ráð fyrir. Ég vona það og vænti þess, að sem flestir hv. alþm. ljái þessari till. atkv. sitt, þegar hún kemtir hér til ákvörðunar. Með því væri þó á einu sviði gengið til móts við það fólk, sem byggir hinar dreifðu byggðir og a.m.k. margir, ef ekki allir hv. alþm. hafa haft á vörum, að þyrfti að gera betur við en verið hefði á undanförnum árum og áratugum. Það er vissulega nógur að stöðumunur þessa fólks, miðað við það, sem þéttbýlissvæðin hafa upp á að bjóða, þó að ekki væri bætt við í þessum efnum.



Herra forseti. Ég hafði nú eiginlega ekki hugsað mér að blanda mér í þessar umr., því að sannast sagna eru umr. af þessu tagi, þar sem einn talar í austur og annar í vestur, býsna tilgangslausar, að manni finnst, þegar jafnvel gengur svo langt, að sömu tölurnar eru notaðar til rökstuðnings sitt á hvað. En þetta er nokkuð, sem gerist oft. Og ég játa það, að þegar svo margir af hinum ágætu samflm. mínum að þessari till. hafa komið upp og lýst áliti sínu, þá gat ég eiginlega ekki setið lengur eins og áhugalaus maður um þetta okkar hugsjónamál og vildi aðeins segja örfá orð um þetta frá sjónarmiði mínu, hvers vegna í raun og veru við erum að þessu, hvers vegna við erum að flytja þessa till., hverjar meginorsakir liggja þar til. Að vísu er það svo, að hér fara rök manna svo mjög á mis, að þess er ekki að vænta, að þeir, sem andstæðir eru í þessum efnum, skilji frekar rök okkar en ég t.d. get skilið rök þeirra. Ég fæ t.d. ekki skilið þau rök, þegar farið er að tíunda margvíslegar tölur um bifreiðaeign landsmanna og annað því um líkt. Mér finnst þetta hreinlega út í hött, þegar þess er gætt, að skilningur minn á þessu er sá, að hér sé aðeins um ákveðna greiðslu á þjónustu að ræða og hana mjög óverulega meira að segja miðað við gildi hennar. Hér skiptir sem sé engu máli, hvaða einstaklingar það eru eða hvaðan í veröldinni þeir eru, sem greiða þetta gjald eða greiða þessa þjónustu, út af fyrir sig, heldur aðeins að þeir, sem njóta þeirrar þjónustu, sem slíkir vegir óneitanlega eru, greiði fyrir það sitt réttláta gjald. Af því leiðir auðvitað, að því fleiri ferðir sem menn fara á þessum góðu vegum, því meiri gróði verður af þjónustunni og því hærri greiðslu inna þeir vitanlega af hendi. Mér er það líka afveg óskiljanlegt, hvernig þm., sem sjálfur hefur staðið að því að koma á sérstöku veggjaldi, skuli nú telja till. um veggjald nánast setta fram í einhverju ógáti eða óráði, eins og skilja mátti af ummælum hv. 1. þm. Sunnl. Ég vona, að þetta sé ekki almennt álit hans um ýmsar aðgerðir þeirrar ríkisstj., sem hann átti sæti í, ef miðað er við þetta álit hans á þessari aðgerð, sem ég er þó algerlega ósammála, því að af tiltektum viðreisnarstjórnarinnar yfirleitt, held ég, að ég hafi einna helzt fagnað því, að þessi réttláta gjaldheimta var upp tekin. Fólk úti á landsbyggðinni furðaði sig hreinlega á því, þegar þetta veggjald var afnumið. Það var ekki fyrir neina reiði eða neitt því um líkt. Það var aðeins undrandi á því, að nokkrum skyldi þykja hér of langt gengið, og það var greinilegt, að fólki þótti það hart, ef þau forréttindi, sem þetta hraðbrautarfólk, sem ég vil svo kalla, - þau forréttindi, sem það nýtur, ættu ekki að vera það mikils metin, að þau væru metin til nokkurs gjalds. Það er búið að ræða í umr. bæði nú og áður um þann þungbæra vegtoll, sem þeir greiða, sem við slæmu vegina búa, og fólkið úti á landsbyggðinni þekkir mætavel. Ég sá það í dagblaði stuttu fyrir jólin, að Selfyssingar voru að kvarta undan því og segja, að þeim þætti það hart aðgöngu, ef þeir ættu nú að fara að greiða veggjald af hraðbraut sinni austur, hafandi svo lengi hossazt á malarvegum og eytt í það fjármunum í ríkum mæli í benzíni, hjólbörðum og viðhaldi. Vissulega var þetta rétt, þ.e.a.s. þeir höfðu áður búið við þessa slæmu vegi og þótt það býsna þungbært. Þetta ástand búa menn við enn í dag á Norður-, Austur- og Vesturlandi og Vestfjörðum, og ég satt að segja hef aldrei getað skilið þann hugsunarhátt, sem liggur að baki þessum kveinstafakennda barlómi, sem hefur heyrzt öðru hverju frá íbúum þeirra staða, sem hafa fyrst og fremst haft not af t.d. Reykjanesbrautinni. Ég segi fyrir mig, eins og hv. 1. flm. vék hér að áðan, að ég mundi vera þakklátur fyrir hönd okkar Austfirðinga, ef við mættum fyrir sáravægt gjald aka hlemmibraut, sem gerði allt í senn að spara stórar upphæðir í rekstri bifreiðarinnar, flýta för þeirra og gera alla ferðina þægilegri og auðveldari. Það væri t.d. gaman að vita, hver vildi skipta á þeirri braut, sem Reykjanesbrautin er, og meðalvegi á Norður- og Austurlandi t.d. Ég hygg, að það sé ekki hægt að finna haldbetri rök fyrir réttmæti veggjaldsins en einmitt það, að vitanlega mundi enginn vilja skipta. Það hefur nú komið til allmikillar umræðu meðal þeirra þm. úr Reykjaneskjördæmi um þetta mál, og mér heyrist, að velflestir séu þeir andvígir og hafi verið andvígir þessari gjaldtöku. En ekki virðast þeir hafa verið að neinu leyti í betri takt við sína kjósendur en t.d. hv. formaður fjvn., Geir Gunnarsson, sem ég veit ekki betur en hafi haft allt aðra afstöðu í þessu máli og staðið jafnréttur eftir og kannske einmitt þess vegna. Ég veit líka, að þetta hraðbrautarfólk kemur oft, oftar en einu sinni á ári, út á þessa vondu vegi, og þá finnur það áreiðanlega samanburðinn og þá finnur það líka, hve sanngjarnt það er að greiða smágjald fyrir að aka margfalt betri braut. Ég ætla ekki að fara að orðlengja þetta frekar. Hér eru svo margir búnir að tala á undan mér sem hafa gert þessu máli góð og jafnvel fullnægjandi skil, að ég þarf þar litlu við að bæta. En hitt er annað, að forgangur þéttbýlissvæðanna hér suðvestanlands yfirleitt í öllum málum er það mikill og hefur verið það yfirþyrmandi á undanförnum árum, ekki hvað sízt einmitt í vegamálum og samgöngumálum, að mér finnst fullkomin ástæða til þess að þm. landsbyggðarinnar rísi upp í þessu efni, þegar um svo augljóst réttlætismál er að ræða eins og hér um ræðir og reyni þó a.m.k. að þoka málunum ögn í réttlætisátt. Það er grundvallarástæða þess, að ég stend að till. um þetta efni, að ég tel þetta réttlætismál. Hér er ekkert frá neinum tekið. Það er aðeins greitt fyrir þá þjónustu, sem ekki er völ á annars staðar. Ég get svo látið máli mínu lokið, því að það er til lítils að mínu viti að fara hér út í furðulegar deilur um þessi mál, svo einföld sem mér þykja þau. Ég vildi aðeins gera stutta grein fyrir því, af hvaða ástæðum ég hef staðið að þessari till. og af hvaða ástæðum ég óska þess einlæglega, að hún stöðvist ekki í n., heldur haldi áfram og verði samþykkt hér á hinu háa Alþingi.



Herra forseti. Ég ætla ekki að blanda mér í deilur um þetta mál, en ég fór tvisvar, þrisvar suður í Keflavík, áður en vegurinn var steyptur, og satt að segja hef ég sjaldan farið lakari veg eða veg, sem ég álít, að hafi farið verr með bílinn. Við skulum því ekkert vera að blekkja okkur. Það er þjóðarhagur með fjölfarna vegi, að þeir séu gerðir þannig, að þeir séu vel ökuhæfir, og það er mikill gjaldeyrissparnaður fyrir þjóðina, að vegirnir batni. Vitanlega er ekki hægt að leggja alls staðar varanlega vegi í einu, og þetta er þannig í öllum löndum. Ég var t.d. einu sinni suður á Nýja-Sjálandi og ferðaðist töluvert um. Auðvitað voru þar steyptir vegir út frá borgunum, en svo þegar við þurftum að fara heim á sveitabæina, þá voru bara troðningar. Og þetta er svona alls staðar. Þróunin verður þannig. Það er ekki af því, að það sé neinn vilji fyrir hendi hjá okkur að hafa neitt horn í síðu þeirra, sem búa þar sem byggðin er dreifðari, en þetta er bara eðlileg afleiðing af afstöðunni. Ég var aldrei sérstaklega áhugasamur um þennan skatt, vegaskatt þarna suður eftir, hafði aldrei mikinn áhuga á honum, því að mér var það ljóst, að Suðurnesjamenn voru búnir að borga ærna peninga beint og óbeint í þjóðarbúið og áttu fullkomlega skilið, að það væri almennilega ökufær vegur, sem þeir færu eftir. Og við skulum ekkert vera að vanþakka það, sem í dreifhýfinu búum. Það er dýrt að leggja veg heim á hvert einasta sveitabýli, og okkur hefur líka verið hjálpað mikið, þó að vegirnir séu ekki eins góðir hjá okkur og þessir steyptu vegir. Um þetta er verulega mikill ágreiningur. Hér hafa verið færð skynsamleg rök á báðar hliðar og haldnar góðar ræður. Það er náttúrulega tvær hliðar á hverju máli, og báðar hafa ýmislegt til síns máls. En það er svo mikill ágreiningur um þennan skatt, eins og hann var greiddur, að ég hef ekki trú á, að hann verði tekinn upp aftur. Það var ekki af því, að Suðurnesjabúar sæju svo eftir þessum 50 kr., sem þeir þurftu að borga. Og það er alveg rétt hjá hv. 7. landsk, þm., Karvel Pálmasyni, sem hann var að tala um, að skatturinn lækkaði í raun og veru um helming við gengisbreytingar, þessar 50 kr., þetta var orðið helmingi minna verðmæti en upphaflega, svo að ef skatturinn hefði átt að vera hliðstæður, þá átti hann að vera a.m.k. 100 kr., og tók því varla að vera að rukka hann inn, ef hann var minna. En þá verðum við bara að gera okkur ljóst, að þegar vegir koma í allar áttir út frá Reykjavík, þá verður líka að fara að innheimta þar skatt. Og hvar á að stinga við fótum? Þegar brú kemur yfir Borgarfjörð, væri ekki ósanngjarnt, að Mýramenn og Snæfellingar borguðu einhverja þóknun fyrir vegarstyttingu. Svo koma göng undir Oddsskarð og komin göng hjá Siglufirði. Það má endalaust deila um þetta. Og þá eiga mörkin sennilega að vera þannig, að menn eigi að sleppa við skatta af þessum umbótum, ef umferðin er svo lítil, að það borgi sig ekki að innheimta þá. Ég held, að ef við viljum eitthvað gera til að skapa jöfnuð í þessu, ef menu eru á annað borð að fjasa yfir ójöfnuði um þessa hluti, þá verði miklu frekar að leggja fast gjald á þær bifreiðar, sem skrásettar eru á þeim svæðum, þar sem þessir varanlegu vegir eru, eða þá láta hina búa við betri kjör eða minni skatta, sem hafa lakari vegi. Það var fyrst og fremst þetta, held ég, með Suðurnesjamenn, að það fór í taugarnar á þeim að þurfa að stanza á leiðinni til að borga þessar krónur. Ég held það a.m.k. Við skulum gera okkur það líka ljóst, að það var þannig, að bændur þurftu ekki að borga þungaskatt af bílunum sínum. Nú kemur það meira niður á bændum en nokkrum öðrum mönnum, að vegir eru slæmir í dreifbýlinu. Þeir fara miklu oftar en þeir, sem búa í kauptúnunum, eftir vegunum. Kauptúnabúarnir fara út á vegina, en þeir fara um þá fyrst og fremst, þegar vegirnir eru í þolanlegu lagi, en ekki þegar þeir eru ófærir eða illfærir, eins og þeir eru oft á vorin. Þá eru þeir yfirleitt rólegir heima hjá sér. Svo er þegar farið er að verja miklu fé til að bæta göturnar í minni bæjunum og kauptúnunum og gera þær úr varanlegra efni, þannig að þetta kemur fyrst og fremst niður á bændunum. Nú er það svo með bændurna, að þeir sluppu við þungaskattinn. Við höfum gert það þangað til núna. Þessu var breytt um áramótin. M.ö.o.: sama árið, sem felldur er niður vegaskattur á Reykjanesbrautinni, eiga bændur að fara að borga þungaskatt. Ég hef heyrt mjög mikla óánægju hjá þeim með þetta. Nú er það svo, að það er meira en að bændur aki á sínum bílum, þegar þeir þurfa í kaupstaðinn til að sækja nauðsynjar sínar og reka sín erindi, það eru líka mjólkurbílarnir og það eru allar þær vörur, sem þeir flytja til og frá verzlunarstöðunum. Þetta verða þeir beint eða óbeint að borga. Ég dreg það ekki í efa, sem hér hefur verið bent á, að viðhald er helmingi dýrara á bílum, sem er ekið eftir malarvegum, heldur en eftir þeim vegum, sem eru sléttir, hvort sem þeir eru steyptir eða malbikaðir, og sennilega er munurinn miklu meiri hjá okkur. T.d. í Englandi eru malarvegirnir miklu betri en hér á Íslandi. Þetta var gert hvort tveggja í einu, lagður þungaskattur á jeppana hjá bændunum, sem þeir höfðu sloppið við áður, - þeir voru taldir atvinnutæki og eru það, því að þeir eru notaðir mjög mikið við bústörf, aka inn heyi og annað slíkt, - en sama árið er afnuminn þessi vegaskattur suður á Reykjanes. Ég held, að við getum farið einhvern miðlunarveg, annaðhvort látið þá borga lægri þungaskatt, sem við vondu vegina búa, og jafnvel hvað bændajeppana snertir sleppt þeim, eða þá í öðru lagi, að þeir borgi sinn þungaskatt og væri þá tekið upp eitthvað hærra fast gjald af bílum þeirra, sem eru búsettir við betri vegi. En ég held, að það sé mikill ágreiningur um þetta gjald, það fari í taugarnar á fólkinu, og ég hef ekki trú á, að það verði tekið upp aftur. Þó að hægt sé að merja slíkt fram með eins eða tveggja atkv. mun, og það getur kannske verið sitt á hvað á þinginu, þá verður það ekki varanleg lausn á málinu. En hinu skulum við ekki blekkja okkur á, að við erum ein þjóð og þær umbætur, sem við gerum í okkar landi, verða fyrr eða síðar til hagsbóta fyrir heildina. En vitanlega er ekki hægt að gera allt í einu.



Herra forseti. Ég held, að það hafi verið á fyrsta þingi, sem ég sat, að vegal. komu til umr. og afgreiðslu, en þau voru sett 30. des. 1963. Í 95. gr. þeirra laga segir, að ráðh. sé heimilt að ákveða með reglugerð, að greiða skulu sérstakt umferðargjald af bifreiðum, sem fara um tiltekna vegi eða brýr. Við setningu vegal. og þar með samþykkt þessarar gr. lá það á bak við, að langt var komið lagningu Reykjanesbrautar svokallaðrar, sem var sérstætt mannvirki í vegagerð og fyrsta sinnar tegundar hér á landi, og þá þótti flestum þm. og raunar alveg örugglega yfirgnæfandi meiri hl. þjóðarinnar eðlilegt, að þeir, sem ækju um þennan ágæta veg, þyrftu eitthvað fyrir það að greiða. Höfuðrökin fyrir því að setja slíkan skatt á voru þau, að hér væri um betri veg að ræða, það væri fjárhagslegur sparnaður fyrir þá, sem ækju slíkan veg, umfram aðra hvað snertir viðhald og eyðslu ökutækis, og því væri ekki nema eðlilegt, að á einhvern hátt greiddu þeir samfélaginu það til baka í því skyni að létta byrðar samfélagsins af þessum dýru vegum eða á þann hátt að standa að því, að hægt væri að fara í fleiri slíkar framkvæmdir á öðrum stöðum. Eins og þm. almennt muna, var þessu veggjaldi mjög illa tekið af ákveðnum mönnum á þessum tíma, og fögnuðurinn yfir því að fá þennan ágæta veg í notkun hvarf alveg fyrir óánægjunni yfir að greiða smávegis veggjald, eins og menn muna. En þó að þá hafi gerzt atburður, sem var öllum til leiðinda, þá held ég, að hann hafi orðið til happs að vissu leyti, því að öfgamaður eða öfgamenn tóku sig til og brenndu vegskýlið, sem búið var að reisa við þennan veg, og ég held, að allir skynsamari menn hafi ekki viljað halda uppi mótmælum á eftir, því að þeir vildu ekki láta telja sig til hóps þeirra öfgamanna, sem á þann hátt mótmæltu þessum sanngjarna og eðlilega skatti á sínum tíma. Þessi mótmæli hjöðnuðu niður nema hjá nokkrum nöldursskjóðum, sem hafa haldið áfram allt fram á þennan dag. Afstaða mín eftir 10 ár er algerlega óbreytt frá því, að ég greiddi atkv. með þessari gr. vegal., þrátt fyrir tilburði ákveðinna þm. á s.l. vori og samþykkt þeirrar till., sem þá náði fram að ganga. En þó að sumir þeirra hafi í miklum fögnuði fagnað samþykkt þessar till., þá vil ég minna þá ágætu menn á, að sú till, fékk ekki meirihlutafylgi á Alþingi Íslendinga. Og eitt er víst, að þeir sömu menn hafa ekki síðan flutt frv. um að fá fellda niður 95. gr. vegal. Hygg ég alveg ákveðið, að þeir væru fyrir löngu búnir að gera það, ef þeir hefðu talið möguleika á því að fá þá grein fellda niður. Það hefur áður verið reynt og var reynt á síðasta þingi að flytja slíkt frv., en það dagaði uppi, að því er ég bezt man, enda var mikil andstaða við þetta frv. Hins vegar þykir mörgum gaman að ræða um snúninga alþm. á þessu tímabili og jafnvel skemmra tímabili, og kom það sérstaklega fram hjá einum flm. þessarar þáltill., að honum fannst snúningur Alþfl: manna taka nokkuð langan tíma, því að hann ætlar þeim minna en ár til þess að snúast, sennilega í þessu máli og þá jafnvel fleirum. Ég læt svona fjölskyldumál alveg liggja á milli hluta, hvað fyrrv., núv., verðandi og væntanlegum Alþfl.- mönnum dettur í hug í. þessu sambandi. Það er aukaatriði í þessu máli. En mér finnst rétt að rifja lítillega upp, hvað gerðist, þegar þáltill. um vegáætlun var lögð fram af hæstv. samgrh. síðla á síðasta þingi. Þar var gert ráð fyrir tekjum af veggjaldi á Reykjanesbraut. En í raun og veru lá engin till. fyrir um veggjald, eftir að liðið var árið 1972, um þann veg, sem sjáanlegt var, að yrði tekinn í notkun, og var auðvitað eðlilegt og í fullu samræmi við þær skoðanir, sem haldið var fram við setningu vegáætlunar 1983, að þetta veggjald væri ekki sett á Reykjanesbraut eina, heldur eingöngu vegna þess, að þá var hún eina dýra og ágæta hraðbrautin, sem hafði verið byggð. En það var alveg ótvírætt látið að því liggja og kom fram hjá fjölda þm. í þeim umr., að þegar aðrar hraðbrautir kæmust í notkun, þá væri eðlilegt að leggja veggjald eða vegaskatt á þær. Hins vegar kom það fram, sem oft hefur komið fram síðar, að þó að smáspottar séu teknir fyrir umferð, þar sem vegir eru byggðir úr varanlegu efni, þá eru auðvitað takmörk fyrir því sett, hvort hægt er að innheimta veggjald, fyrr en það er orðinn nokkuð langur vegur. Og þá hef ég í huga Vesturlandsveginn, sem innan nokkurra ára, ef þróun verður sú sama í vegamálum, mundi vera eðlilegt og sanngjarnt, að vegaskatturinn verði lagður á. Hitt er svo annað mál, sem má hafa um mörg orð og mismunandi skoðanir, hvort þessi tegund vegaskatts sé sú eina rétta, og þó að hún hafi verið tekin upp 1963, þá er það eins með þetta mál og flest önnur, að það má endurskoða það, ef mönnum þætti eðlilegt að fara inn á skattlagningu á einhvern annan hátt. Þegar strjálbýlið fær einhverjar varanlegar úrbætur, - og víst hefur strjálbýlið fengið margar góðar úrbætur í vegamálum á undanförnum árum, en ef það verður tekið til og gerður vegur úr varanlegu efni einhvers staðar úti á landi, sem auðvitað stendur til, þá væri mjög æskilegt, að það væri einnig hægt að leggja veggjald á þann kafla eins og aðra, þannig að við, sem í strjálbýli búum, greiðum skatta og skyldur nákvæmlega eins og aðrir. En þá kemur aftur að því vandamáli, hvað innheimtan er dýr. Þegar fjvn. gekk frá sínum till. til vegáætlunar, skrifuðu 4 fjvn: menn undir álit n. með fyrirvara. Og það kom af því, að þá hafði verið flutt till. á Alþ., brtt. við vegáætlun, um það, að niður félli veggjald á vegáætluninni nema árið 1972 og kæmi árin 1973–1975 framlag úr ríkissjóði í staðinn fyrir veggjald. Innan fjvn. voru menn, sem voru samþykkir þessari till., a.m.k. 3, en 4 fjvn.- menn skrifuðu undir nál. með fyrirvara, en það var vegna þess, sem segir í niðurlagi nál., en það er svo hljóðandi: „Á þskj. 833 flytur n. sameiginlega brtt, við vegáætlun. Um till. varðandi innheimtu veggjalds í áætlun um fjáröflun er þó ekki samkomulag í n. Áskilja nm. sér því rétt til þess að flytja brtt. eða fylgja brtt., sem fram kunna að koma“ 4 af þessum 5 nm., sem skrifa undir nál. án fyrirvara, eru stjórnarsinnar og einn stjórnarandstæðingur. Ég var eini stjórnaandstæðingurinn, sem skrifaði undir nál. án fyrirvara, vegna þess að ég var samþykkur því, sem er framhald af því, sem ég áður hafði samþ. við atkvgr við vegal. Hins vegar líkaði mér það mjög illa, þegar þessi till. kom hér fyrir þingið, að einn af okkar ágætu fjvn: mönnum, sem skrifaði undir nál., hafði sig í það að flytja brtt. við þessa brtt. þeirra Reykn. og Sunnl., sem ég lýsti hér áðan, að í stað orðanna „framlag úr ríkissjóði" komi „af benzíngjaldi“. Mér fannst eðlilegt og sjálfsagt að láta reyna á þessa till. velflestra þm. úr þessum tveimur kjördæmum og var staðráðinn í því að greiða atkv. gegn henni. En svo kemur það til, að stjórnarliðið sameinast allt í einu um þessa till. fyrsta flm. þeirrar þáltill., sem hér liggur fyrir til umr., að í stað orðanna „framlag úr ríkissjóði“ komi „af benzíngjaldi“. Þá fannst mér, að stjórnarliðið ætti að afgreiða þetta mál eitt, fyrst það fór að handjárna liðið í sambandi við þessa orðalagsbreytingu, ég greiddi því ekki atkv. um till. Ég skal játa, að ég hugsaði sem svo: Innheimta veggjalds af Reykjanesbraut heldur áfram til áramóta. Austurvegurinn eða vegurinn austur að Selfossi verður tekinn í notkun fyrir þennan tíma. Og ég hugsaði sem svo: Það er ágætt. Vegal., það eru þau, sem blífa, og ráðh. er með veggjaldi. Hann fer aldrei að hætta við vegaskattinn, þó að þessi tillöguómynd hafi verið samþ. Hann hefur þetta í hendi sér. Það er ekki hægt að taka fram fyrir hendur ráðh. í þeim efnum nema afnema 95. gr. eða breyta henni. Ráðh. stendur alveg hnarreistur fyrir því að halda áfram innheimtu á veggjaldi. Og ég var staðráðinn í því, ef hann yrði fyrir árásum í því sambandi, að standa drengilega við hlið hans í þeim efnum.  Svo fara af stað ágætir stuðningsmenn veg. gjalds með þáltill., sem hér liggur fyrir, og henni er útbýtt hér í nóv. Forseti tekur hana á dagskrá samvizkusamlega fund eftir fund, og það er alltaf komið að till. fund eftir fund, en enginn af þessari vösku sveit, sem var að raða sér hér í pontuna áðan hver á fætur öðrum, virtist hafa tíma til að fylgja máli sínu úr hlaði. Hún er á dagskrá Sþ. 28. nóv., hún er aftur á dagskrá 30. nóv., hún er á dagskrá 5. des., 7, des. og 12, des. Og ég veit, að forseti Sþ. er svo lipur við þm. almennt, hvað þá við vildarvini sína, að hann hefði alls ekki neitað þeim um að fylgja þessari till. úr hlaði, þannig að þessi till. hefði fengið afgreiðslu Alþ., því að það hefði vafalaust hresst hæstv. samgrh. Hann hefði þá ekki flutt skýlið af Reykjanesbrautinni strax 3. eða 4. jan., ef þessi till. hefði verið samþ. En einhvern tíma hefur kjarkur hans verið meiri en það, að hann hefði þurft að bíða eftir samþykkt þessarar till. Hann hefði einhvern tíma, á meðan hann var og hét, lagt á veggjald, hækkað þetta verulega á Reykjanesbrautinni og sett veggjald á Austurveg, hvað sem fyrirrennari hans í starfi hefði sagt og þeir aðrir úr þeirri stóru fjölskyldu í Suðurlandskjördæmi og Reykjaneskjördæmi.

Má ekki bíða eftir, að þm. rétti upp höndina? Forseti: Ég vil spyrja hv. þm., hvort hann eigi langt eftir af ræðu sinni.

Nei, ég á örstutt eftir, forseti. Ég tek alveg undir það, sem talsmenn þessarar till. hafa sagt hér. að þeir vonist til þess, að till. fái afgreiðslu. Og ég furða mig mjög á því, sem hv. 1, þm. Sunnl. sagði í lok ræðu sinnar. Hann sagðist vonast til þess, eftir að vera búinn að tala föðurlega til 1. flm. till. um, að hann hefði sennilega flutt till. af einskærum misskilningi, - að hann vonaðist þá til, fyrst till. væri komin til umr., að hún færi til n. og fengi þar hægt andlát. Ég tek alls ekki undir svona vinnubrögð. Hvort sem menn eru með eða móti máli, þá eiga mál að fá afgreiðslu þingsins og láta þá reyna á, hvernig þau verða afgreidd. Og ég vona, að sú n., sem fær till. til meðferðar, afgreiði þessa till. fljótt og vel, þó að hafi staðið svona lengi í flm. till. að mæla fyrir henni. Hitt er svo annað mál, og skal ég þá ekki orðlengja þetta miklu meira, að ég tel, að þeir, sem fá góða vegi, þeir, sem aka um þá, hvort sem þeir eiga heima við þessa vegi eða ekki, eigi að borga fyrir það, því að þeir njóta þess í öðru. Og jafnvel þeir, sem hossast, eins og sagt var hér um daginn, frá Austfjörðum og Vestfjörðum og koma á góðan veg og keyra km eftir km á sléttum vegi, megi borga fyrir það, þegar þeir hætta að hossast. Og ég skal segja þessum ágætu mönnum það, - eins og ég sagði í upphafi er ég búinn að vera 10 ár á þingi, - ég held, að 3 haust af þessum 10 hafi ég lent í hrakningum á leið til þings 8. og 9. okt. og það síðast á þessu hausti í 10–11 tíma á heiðum uppi. Ég hefði glaður viljað borga - ekki 50 kr., heldur 2000–3000 kr. fyrir að vera laus við þá hrakninga. Þetta ætla ég að biðja þá menn, sem gráta yfir veggjaldi árum saman, að hafa í huga.