Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það er hér á þskj. 93 borið fram stjórnarfrv., sem er frv. til l. um breyt. á l. nr. 20 frá 31. jan. 1952, um landnám, nýbyggðir og endurbyggingar í sveitum, en þau lög eru að stofni til frá 1947. Þá voru samþ. hér á hinu háa Alþingi lög um þetta efni, sem nokkrar breytingar voru gerðar á aftur 1952, og þetta frv. hér er um breytingar við það. Þessar breytingar eru í raun og veru ósköp einfaldar, og þarf því ekki langa framsögu til þess að skýra þær, en ég vil þó leyfa mér að fara örfáum orðum um þetta mál hér við 1. umr. málsins í hv. deild. Hér er um tvær breytingar að ræða, og er önnur við 4. gr. laganna, þar sem svo er ákveðið, að næstu 10 ár skuli ríkissjóður greiða til þeirra framkvæmda, sem þar er um rætt, en það eru nýbýlamál, undirbúningur nýbýlahverfa og styrkur til einstakra nýbýla, minnst 2.5 millj. kr. á ári í þessu skyni. Nú er mjög farið að líða á þennan 10 ára tíma, eins og kunnugt er. Að vísu verða samkv. núgildandi lögum greidd framlög árið 1955 og 1956, en þá er því lokið. Og þótt segja megi, að það hefði kannske mátt bíða eitt ár að framlengja þessi ákvæði, þannig að ekki stöðvuðust framkvæmdir, þá lítur ríkisstj. svo á, að það sé að öllu leyti heppilegt og sjálfsagt, að þeir, sem ávaxta þetta fé og ráða yfir því, viti, að áfram verði haldið á sömu braut um framkvæmdir eins og þarna er gert ráð fyrir. Þótti ríkisstj. því sjálfsagt, að nú yrðu framlengd um önnur 10 ár sömu framlög. Þess vegna er þetta frv. fram borið. Ég ætla að leyfa mér að gefa örfáar upplýsingar um framkvæmdir varðandi landnám og nýbýli, eins og það nú liggur fyrir, til þess að hv. þdm. geti gert sér því ljósari grein fyrir, að hér er um hið mesta nauðsynjamál að ræða, sem ekki kemur til mála að stöðvað verði. Fyrst má geta þess, að af því fé, sem landnámið hefur nú fengið til umráða, sem eru átta ára framlög, samkv. lögunum frá 1947, þá er til að vísu enn kringum 31/2 millj. kr. í reiðu fé. Fyrstu árin, sem samkv. þessum lögum var starfað; safnaðist nokkurt fé saman, - var ekki unnið fyrir það allt, - en nú hin síðustu árin hefur aftur verið unnið meira en fyrir árlegt framlag, og hefur því mjög gengið á þann sjóð, sem einu sinni var til, og með þeim framkvæmdum, sem nú er unnið að varðandi landnámið, bæði einstök nýbýli og eins nýbýlahverfi, þá er auðséð, að sá sjóður, sem nú er til, ézt algerlega upp, þó að sama framlag verði lagt fram hin allra næstu árin, og er þetta í raun og veru nægilegur rökstuðningur fyrir því, að sjálfsagt sé að halda áfram á þessu sviði. Það hefur gengið nægilega erfiðlega að fá fólk til þess að halda áfram starfi í sveitum, og víða hafa mörg byggðarlög goldið mikið afhroð vegna fólksflutninga burt. Þó má í þessu sambandi geta þess, að á þessum árum, þó að við tökum ekki nýbýlalöggjöfina nema frá 1947, hafa verið reist í kringum 80 nýbýli á ári að meðaltali síðustu árin. Eitthvað var það minna fyrstu árin. En þetta sýnir, að þarna er um verulega miklar framkvæmdir að ræða. Ef þetta hefði ekki verið gert, þá hefði að sjálfsögðu hlutfallslega miklu fleira fólk farið úr sveitunum, því að fólk það, sem á nýbýlunum situr, mætir vitanlega brottflutningi, hvort sem er í sömu héruðum og nýbýlin eru reist eða þá annars staðar. Ég vil líka geta þess, að þessi ár hefur verið unnið að undirbúningi að stofnun nýbýlahverfa, sem svo eru kölluð, þ.e.a.s. þar sem skipulega er unnið að framkvæmdum af hálfu nýbýlastjórnar og landnámsstjóra og þar sem síðar á svo að reisa nýbýli í skipulegu hverfi og þangað séu þá lagðar skólpleiðslur, vegir og vitanlega sími og raforka sem allra fyrst í hverfin. Nú er búið að stofnsetja 10 slík hverfi víðs vegar um landið, og þó í raun og veru búið að tryggja sér land undir hið 11. Framkvæmdum er mjög misjafnlega langt komið á þessum stöðum. Í nokkrum hverfanna er farið að reisa býli á því landi, sem undirbúið er. Í öðrum er enn unnið einungis að framræslu, vegalagningu og öðrum slíkum framkvæmdum. En í þessum 10 nýbýlahverfum munu sennilega verða upp undir 80 býli, þegar búið er að fullgera þau og koma þeim á stofn. Það er nú ljóst, að það þarf miklu meira fé til þessara framkvæmda í nýbýlahverfum heldur en að koma fótum undir menn með einstöku nýbýlum, þar sem oft er þá að einhverju leyti stuðzt við eldri jarðir, svo sem t.d. þar sem tveir bræður skipta jörð sinni, annar býr á gömlu jörðinni og hinn tekur nýbýli í landi hennar og nýtur þá að einhverju leyti jarðarnytja og aðstoðar meðan hann er að reisa býlið. Þetta er auðsjáanlegt, og hefur alltaf verið vitað, að þetta er að vissu leyti ódýrasta leið til þess að reisa nýbýli. En fullur vilji er og hefur verið fyrir því að reyna hina leiðina til fullnustu, þ.e. að stofna til skipulegra hverfa, þar sem nokkur nýbýll væru reist eftir ákveðnu, föstu skipulagi. Það er að vísu enn of snemmt að dæma af þeirri reynslu, sem þar er fengin, því að fyrstu býlin eru nú nýlega fullgerð í þessum hverfum; nokkur býli komin, eins og t.d. í nýbýlahverfinu í Ölfusinu, sem er elzta nýbýlahverfið. En viðar eru nýbýli nú að rísa, svo sem í Hornafirði, norður í Skagafirði, Húnavatnssýslu og víðar, en þetta er enn í svo smáum stíl, að það má segja, að það sé ekki fengin full reynsla fyrir þessu. En ég hygg, að Alþingi sé, eins og það var fyrir átta árum og hefur verið síðan, sammála um að halda þessu áfram og reyna þessa nýjung í landbúnaði okkar til fullnustu. Landnámsstjórnin eða nýbýlastjórnin, eins og hún heitir raunar, er einhuga um, að sjálfsagt sé að halda þannig áfram. Það orkar því ekki tvímælis, að það verður að veita a.m.k. sama fé til þessara framkvæmda næstu árin eins og gert hefur verið, og á þessum grundvelli er það, sem þessi breyting er hér fram flutt, að það sé vitað með nokkurn veginn hæfilegum fyrirvara, að ekki verði kippt fyrir það fjármagn, sem til þessa hefur verið ætlað að undanförnu. Í þeim upplýsingum, sem ég fékk frá landnámsstjóra, sést, að á árabilinu frá 1947–53 hefur verið samþ. stofnun 460 einstaklingsnýbýla, en eins og gefur að skilja eru allinörg af þeim, eða í kringum 160, enn þá á því stigi, að það er verið að vinna að þeim, fólk að vísu flutt á mörg þeirra, en önnur ekki einu sinni komin það langt, að fólk sé komið þangað. En þetta ber það með sér, hve sterkur þáttur í því að halda fólki í sveitum landsins þessi löggjöf er og hve nauðsynlegt það er að gera slíkt. Þarna er að ræða um allt að því 500 býli á þessum árum, og ef við reiknuðum með, að fimm menn væru til jafnaðar á hverju býli, þá er þarna um 2500 manns að ræða, sem á þennan hátt hefur fest rætur í sveitum, en búast hefði mátt við að öðru leyti, að a.m.k. margt af því hefði horfið þaðan burt og til annarra starfa. Ég held nú, að ég láti þetta nægja sem rökstuðning fyrir því, að framlengt verði þetta 21/2 millj. kr. framlag til landnámsins í önnur 10 ár frá því að tímabilið rennur út 1956. Þá kem ég að síðari breyt., sem er við 13. gr. sömu laga og fjallar um framlag til byggingarsjóðs. En byggingarsjóður er, eins og allir hv. þm. vita, sjóður, sem veitir lán ettir föstum reglum til byggingar íbúðarhúsa í sveitum, og hefur sá sjóður nú starfað um aldarfjórðungsskeið eða í 25 ár. Að sjálfsögðu hafa verið gerðar ýmsar breytingar, frá því að slíkt frv. varð fyrst að lögum hér, en meginhugsunin er þó algerlega óbreytt, og hún er sú að veita ódýr lán til endurbygginga á íbúðum í sveitum, og hefur þessi sjóður gert alveg ómetanlegt gagn fyrir uppbyggingu sveitanna. Ef til vill eru húsakynnin eitt af því, sem útlendingar athuga fyrst og fremst, þegar þeir koma hingað og fara út um sveitir, en hafa álitið, að hér væri að mestu leyti búið í lélegum torfkofum, sem menningarþjóðum væru algerlega ósamboðnir, en hafa svo rekið sig á það, að í mörgum sveitum má nú segja að slíkir bústaðir sjáist varla, heldur mjög myndarlegar íbúðarhúsabyggingar, svo að við þurfum engan kinnroða fyrir því að bera að sýna mönnum, sem koma frá öðrum menningarríkjum, byggingar hér á landi og bera saman við þau híbýli, sem þar tíðkast. Nú er hér farið nákvæmlega fram á sömu breytingu á lögunum um byggingarsjóð og um lagaákvæðin um framlag til landnáms og nýbyggða. Í upphafi, þegar lög þessi voru sett, var gert ráð fyrir, að 21/2 millj. kr. yrðu næstu 10 ár árlega lagðar til byggingarsjóðs. Í frv. þessu er gert ráð fyrir að framlengja þetta um næstu 10 ár, nákvæmlega á sama hátt og með framlagið til landnámsins. Byggingarsjóður hefur alltaf veitt lán með mjög vægum vaxtakjörum, og sérstaklega eru það nú, þegar athuguð eru önnur vaxtakjör, geysilega vaxtalág lán, það eru 2%, eins og við vitum. Hins vegar hefur lánsupphæðin verið mjög takmörkuð, hún er aðeins 60 þús. á hvert býli, og eins og nú er með byggingarkostnað, þá vita allir, að þetta er ekki nema nokkur hluti og tiltölulega lítill hluti af því, sem sæmilegt íbúðarhús í sveit kostar, sem aldrei getur kostað minna, ef allt væri reiknað, þó að ekki sé stórt, en milli 200 og 300 þús. kr., þannig að segja má, að þessi lán, sem fást samkvæmt þessum kjörum, séu afskaplega lág og þyrftu vitanlega að hækka, en þessir lágu vextir hjá]pa þarna mikið; því er ekki að neita. En það er eins með þetta og hitt atriðið, að ríkisstj. lítur svo á, að sjálfsagt sé að framlengja þessi ákvæði nú strax, þannig að vitað sé, að byggingarsjóðurinn í Búnaðarbankanum haldi þessari sömu fjárveitingu eftir 1956 eins og verið hefur s.l. 8 ár. Byggingarsjóðurinn verður að sjálfsögðu að miklu leyti að fá fé að láni til útlána. Það er í kringum 17 millj. kr., sem byggingarsjóðurinn skuldar nú, - það er náttúrlega ekki mjög stór upphæð, ég skal viðurkenna það. En þessi lán eru sum með mjög háum vöxtum, allt upp í 7%, og verður því að sjálfsögðu vaxtamismunurinn mjög mikil upphæð. Árlegir vextir af þeirri fjárhæð, sem Búnaðarbankinn nú skuldar vegna byggingarsjóðsins, eru eitthvað rúm 1/2 millj. kr. Sjóðurinn á í útlánum aftur í kringum 50 milljónir. Og vaxtatekjur af því eru þá, þar sem vextirnir eru 2%, í kringum 1 milljón, en svo verður bankinn að standa straum af teiknistofu landbúnaðarins, sem gerir uppdrætti að húsum, veitir leiðbeiningar, og er sá kostnaður nú mjög farinn að nálgast 1 millj. kr. Og enginn vafi er á því, að bankinn verður á næstu árum að taka mjög verulega mikil lán til starfsemi sinnar til þess að geta fullnægt því, sem óskað er eftir og þörf er á að veita á þennan hátt. Bankastjórinn telur, að það verði að taka kringum 10 millj. kr. lán árlega næstu ár, og hefur þar reiknað með 61/2% ársvöxtum, en þar sem útlánsvextirnir eru aðeins 2%, þá verður vaxtamismunurinn geysilega mikill, eða í kringum 450 þús. á ári, ef reiknað er með 10 milljónum. Þessi lán eru löng, eins og við vitum, til 42 ára, þannig að lánin koma mjög seint inn, en þetta er hins vegar feikilegt hagræði fyrir lántakendur. En það eru þessi tiltölulega mjög góðu kjör, sem hafa gert það að verkum, hve sveitirnar hafa byggzt ört upp á undanförnum árum, þó að hver bóndi sem byggir hús yfir sig hafi ekki fengið hærri upphæð en hér er um að ræða, 60 þús. kr. nú upp á síðkastið og miklu lægri upphæð náttúrlega áður fyrr. Þetta eru þær breytingar á þessari löggjöf, sem ríkisstj. leggur nú til að gerðar verði, og eru þær gerðar nú, eins og ég tók fram áðan, til þess að tryggja það, að þær stofnanir, sem með þetta fara, viti, að ekki verði um neina brotalöm að ræða, þegar árið 1956 kemur. Ég vil taka það fram, að þó að hér sé aðeins farið fram á að framlengja þau ákvæði, sem nú eru í lögum, sem er bráðnauðsynlegt að gera, þá geri ég ráð fyrir því, að framvinda hlutanna sýni, að það verði að hækka þessi framlög og það allverulega. En ríkisstj. hefur talið rétt að bera ekki fram till. um það að þessu sinni, m.a. vegna þess, að það er ekki alveg bráð nauðsyn vegna starfsemi þessara deilda, hvorrar sem er, hvort sem það er landnámið eða byggingarsjóðurinn, að gera það. Þeir geta vonandi starfað nokkurn veginn áfram, a.m.k. næsta ár. En ég er ekki í neinum vafa um, að það mun sýna sig, að það þarf að hækka þessi framlög allverulega, til þess að segja megi, að þessi mál verði í viðunandi horfi og komi að fullu gagni fyrir það fólk, sem á að njóta þessara lánsstofnana. Þetta vildi ég nú leyfa mér að taka fram, og veit ég, að þetta er ekki eingöngu skoðun mín, heldur flestra hv. þingmanna, að þessi nauðsyn muni verða fyrir hendi mjög fljótlega. En þetta frv. fjallar ekki um önnur atriði en þau, sem ég hef hér nefnt, og sé ég ekki ástæðu til að lengja þessa framsögu, en leyfi mér að leggja til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Herra forseti. Þetta frv. á þskj. 92, um breyt. á l. um ræktunarsjóð, sem eru lög frá 1947, er mjög hliðstætt því frv., sem ég áðan lýsti, varðandi landnámið og nýbyggðirnar og byggingarsjóðinn. Það framlag, sem ákveðið er í 3. gr. laganna til ræktunarsjóðs, 500 þús. kr. á ári í tíu ár og er því úti á sama tíma og hitt, eða 1956, er hér lagt til að verði framlengt um tíu ár eins og hitt. Ræktunarsjóðnum er ætlað að veita lán til ræktunarframkvæmda í sveitum, jafnt framræslu, ræktunar, útihúsabygginga og ýmislegs annars, og þar að auki til iðnfyrirtækja, er snerta landbúnað, eins og sláturhúsa, mjólkurbúa og margs fleira slíks, þannig að hlutverk sjóðsins er geysilega víðtækt og mikið. Hefur hann á þennan hátt veitt allmikið fé til ýmissa þessara framkvæmda og orðið á þann hátt að geysilegu liði. Ég vil taka það fram nú, að ræktunarsjóðurinn varð um síðustu áramót að standa skil á vöxtum og afborgunum af 32–33 millj. kr. Það eru lán, sem tekin hafa verið handa honum, en Búnaðarbankinn verður að sjá um. Vextir af lánum ræktunarsjóðs eru 21/2%, en árleg vaxtagreiðsla af þessum lánum, sem bankinn stendur undir nú, er 1.1 millj. kr. Ræktunarsjóðurinn átti um síðustu áramót í útlánum um 54 millj. kr., og eru vaxtatekjur af því fé fyrir bankann í kringum 1.3 milljónir, þannig að þær vaxtatekjur, sem bankinn hefur með framlagi ríkissjóðs, eru í kringum 250 þús. kr. En svo verður hann að taka þátt í kostnaði við teiknistofu landbúnaðarins og aðra leiðbeiningarstarfsemi, sem nemur allt að 1/2 millj. kr., þannig að hér er auðséð, að í raun og veru er alltaf halli á rekstri ræktunarsjóðsins eins og nú er. Það verður að teljast sennilegt, að hann verði að fá árlega næstu árin 10–20 millj. kr. af nýju láni til þess að geta dælt því út, eftir því, hvað eftirspurnin er mikil nú, þannig að með þeim vöxtum, sem nú eru á fé, sem tekið er að láni, er auðséð, að þarna er um geysimikinn halla að ræða. Þetta sýnir, að það er enn meiri nauðsyn fyrir ræktunarsjóðinn að halda sínu tillagi, þó að ekki sé farið fram á meira, heldur en fyrir byggingarsjóðinn. Er ég því viss um, að allir hv. þdm. munu vera sammála um það, að sjálfsagt sé að framlengja þetta framlag nú. Ég get haft sömu orð um það og ég hafði um byggingarsjóðinn og landnámið, að þó að hér sé aðeins um framlengingu að ræða nú á þessu gjaldi, þá mun það enn fremur koma fram vegna starfsemi ræktunarsjóðsins, að gera verður einhverjar ráðstafanir á allra næstu árum og þó helzt á þessu þingi til þess að gera ræktunarsjóðnum fært að halda uppi lánastarfsemi með þeim kjörum, sem nú eru, án þess að of mikið halli á hag bankans í sambandi við það. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að hafa lengri framsögu um þetta, en leyfi mér að lokum að óska eftir, að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Herra forseti. Frv. á þskj. 82, um Iðnaðarmálastofnun Íslands, hefur nú legið hér fyrir í d. og hv. þdm. gefizt tækifæri til að kynna sér málið nokkuð. Eins og kunnugt er, hefur Iðnaðarmálastofnunin starfað á annað ár og er nú þegar búin að geta sér gott orð og þýðingarmikið á ekki lengri tíma en þeim, sem liðinn er. Stofnunin hefur fram að þessu starfað undir þriggja manna stjórn, sem fyrrverandi iðnmrh., Björn Ólafsson, skipaði. En stofnunin hefur ekki starfað eftir lögum eða reglum, því að lög um Iðnaðarmálastofnun Íslands eru ekki fyrir hendi. Það út af fyrir sig getur vitanlega ekki gengið til lengdar, og þess vegna hefur verið unnið að því að semja frv. um stofnunina, sem byggðist á samkomulagi hinna ýmsu iðngreina í landinu. Það var ljóst, að þriggja manna stj. náði ekki svo víðtækum áhrifum sem nauðsyn bar til. Það voru ýmsir aðilar innan iðnaðarins, sem óskuðu eftir því að hafa aðild að stofnuninni, og með því að stj. væri aðeins skipuð þrem mönnum, var það ekki hægt. Það var þess vegna á s. l. vetri, að ég skipaði sjö manna nefnd til þess að semja lög um Iðnaðarmálastofnunina. N. var skipuð með það fyrir augum, að takast mætti að ná fullkomnu samkomulagi um aðild að stofnuninni. Og það ánægjulega hefur nú gerzt, að fullkomið samkomulag virðist hafa náðst um stofnunina. Það út af fyrir sig er afar þýðingarmikið um svo mikilsverða stofnun sem Iðnaðarmálastofnunin hefur þegar orðið og mun verða fyrir íslenzkan iðnað. Íslenzkur iðnaður er nú orðinn það umfangsmikill og þýðingarmikill í íslenzku atvinnulífi, að það er vitanlega þess vert að gefa honum rækilega gaum. Hins vegar er þessi atvinnugrein það ung hér á landi, að ekki er nema eðlilegt, að ýmsir barnasjúkdómar geri vart við sig og að þessi atvinnugrein þurfi leiðbeiningar við á ýmsan hátt. Og það er það, sem Iðnaðarmálastofnun Íslands er sérstaklega ætlað að gera, að hafa með höndum leiðbeininga- og ráðleggingastarfsemi við hinar ýmsu iðngreinar, stuðla að því, að iðnaðurinn geti orðið samkeppnisfær við erlendan iðnað, að iðnaðarframleiðslan verði góð, að það verði góðar vörur, sem eru framleiddar, og að verðlagið geti orðið samkeppnisfært, - stuðla að því, að hér megi framleiða iðnaðarvörur ekki aðeins fyrir innlendan markað, heldur einnig fyrir erlendan markað. Í 1. gr. frv. er getið sérstaklega um tilganginn með stofnuninni. Það er gert ráð fyrir, að stofnunin verði ríkisstjórninni til ráðuneytis í tæknilegum vandamálum, er iðnaðinn varða, öðrum en fiskiðnaði. Fiskiðnaðinum er ekki sérstaklega ætlað að vera undir þessari stofnun, og kemur það til af því, að Fiskifélag Íslands hefur sérstaka stofnun, sem mun annast leiðbeiningar fyrir fiskiðnaðinn í landinu. Hins vegar er ekkert því til fyrirstöðu, að fiskiðnaðurinn, ef hann óskar eftir, leiti einnig til Iðnaðarmálastofnunarinnar um fyrirgreiðslu eða ráðleggingar, ef svo býður við að horfa. Iðnaðarmálastofnunin hefur fengið styrk frá Bandaríkjunum á þessu ári, á þriðja hundrað þúsund krónur, og var það gott í byrjun, auk þess sem allmyndarleg fjárhæð er á fjárlögum yfirstandandi árs til að standa undir starfrækslu stofnunarinnar. Á frv. því til fjárlaga, sem nú liggur fyrir fyrir næsta ár, er gert ráð fyrir 650 þús. kr. framlagi úr ríkissjóði. Og þá má geta þess, að það standa vonir til, að áfram fáist styrkur á svipaðan hátt og þegar hefur fengizt erlendis frá. Er það í samræmi við það, sem gert hefur verið fyrir slíkar stofnanir í nágrannalöndunum, sem hafa einnig notið styrks erlendis frá, frá Bandaríkjunum, á meðan verið er að byggja upp iðnaðinn í viðkomandi löndum. Það er gert ráð fyrir með frv. þessu, að stjórn stofnunarinnar verði framvegis skipuð átta mönnum. Sjö þeirra verða skipaðir samkv. tilnefningu, og einn verður skipaður af ráðherra. Einn verður skipaður eftir frv. samkv. tilnefningu Félags ísl. iðnrekenda, einn samkv. tilnefningu Landssambands iðnaðarmanna, einn samkv. tilnefningu S. Í. S., einn samkv. tilnefningu Vinnuveitendasambands Íslands, einn samkv. tilnefningu iðnsveinaráðs Alþýðusambands Íslands, tveir samkv. tilnefningu Alþýðusambands Íslands, og skal annar vera fulltrúi iðnverkafólks. Því er ekki að leyna, að það eru ýmsir fleiri aðilar. sem hefðu viljað eiga fulltrúa í stjórn stofnunarinnar, og kom vitanlega vel til álita, hvort stj. ætti að vera skipuð átta mönnum eða fleiri. Það er t. d. Verkfræðingafélag Íslands, sem hefur gert háværar kröfur um að fá aðild að stofnuninni, og verð ég nú að segja, að það út af fyrir sig er ekkert óeðlilegt, því að það er nú svo, að vel menntaðir verkfræðingar hér á landi leggja sinn drjúga skerf til iðnaðarins og þeirra framfara, sem vonazt er til að verði í þessari atvinnugrein í framtíðinni. Það er þess vegna ekkert óeðlilegt, þó að þeir vilji hafa beina aðild að, og það liggur náttúrlega opið fyrir og til athugunar, hvort þeir verði með eða ekki. Út af fyrir sig sýnist mér ekki það skipta verulegu máli, hvort stjórnin verði skipuð átta mönnum eða níu. Ég mundi þó ekki vilja raska því samkomulagi, sem gert hefur verið, og breyta aðildinni að stofnuninni, ef það væri á kostnað þess samkomulags, sem þegar hefur fengizt, heldur mundi ég leggja til, að slíkar breytingar, bæði þessi og aðrar breytingar, sem kynnu að koma fram á frv., væru bornar undir þá nefnd, sem samdi frv. Væri það eðlilegt framhald á því, sem áður hefur gerzt í þessu, að skapa frið um þessa stofnun og leggja grundvöllinn að því, að hún geti náð þeim árangri, sem henni er ætlað, þ. e. að byggja upp og endurbæta íslenzkan iðnað og gera hann enn veigameiri þátt í íslenzku þjóðlífi en verið hefur, þótt iðnaðurinn hafi þegar á svo fáum árum sem liðin eru síðan iðnaðurinn náði hér fótfestu náð undraverðum árangri. Ég tel ekki ástæðu til að fara öllu fleiri orðum um þetta mál að sinni. Ég efast ekkert um, að frv. verði vel tekið hér í deildinni og að lög verða sett um Iðnaðarmálastofnunina á þessu þingi, enda má svo ekki lengur ganga, að stofnunin starfi án laga og reglugerðar, eins og verið hefur fram að þessu. Ég legg til, að frv. að lokinni þessari umr. verði vísað til hv. iðnn. hér í hv. deild og 2. umræðu.



Herra forseti. Hæstv. ráðh. sagði í sinni framsöguræðu fyrir þessu máli, að um það hefði nú tekizt fullt samkomulag á milli þeirra aðila, sem það snerti, og ber sjálfsagt að skilja það á þann hátt, að það sé þegar komið í þær skorður, sem það endanlega á að fá, þannig að líkur fyrir breytingum á því eru kannske ekki miklar. En mig langar þó til að láta. nokkur orð fylgja því þegar við þessa 1. umr. Ég vil þá fyrst geta þess, að mér þykir ástæða til þess að lýsa ánægju yfir því, að þetta frv. er fram komið, ekki síður en yfir því, að þessi stofnun, sem hér um ræðir, Iðnaðarmálastofnunin, hefur verið sett á laggirnar, því að ég efast ekki um það, að hennar bíður mikið og merkilegt verkefni í framtíðinni. Eins og ráðh. sagði, hefur iðnaðurinn og iðjustarfsemin í landinu vaxið mjög ört á síðustu árum og áratugum, og þróunin í þeim málum hefur kannske að sumu leyti orðið svo ör, að það er ekki laust við, að það hafi orðið vart við ýmsa barnasjúkdóma, sem ástæða væri til að reyna að hjálpa þessum atvinnuvegi yfir. Ég tel þess vegna, að stofnun eins og þessi eigi þýðingarmikið verk að vinna, líka með hliðsjón af því, að ég tel ákaflega líklegt, að einmitt þessi atvinnuvegur, iðnaðurinn, muni í framtíðinni, eins og hann hefur gert nú upp á síðkastið, taka við kannske megninu af þeirri fólksfjölgun, sem verður í landinu. Það er engin launung á því, að mest atvinnuaukning hefur orðið í þessari atvinnugrein að undanförnu, og ég sé ekki ástæðu til þess að efast um, að svo geti einnig orðið í framtíðinni. Það er líka öllum hugsandi mönnum ljóst, að setuliðsvinnan eða varnarliðsvinnan verður ekki eilíf í þessu landi, og einhver þarf að taka við því fólki, sem þar hefur nú sitt uppihald. Hver stoð, sem rennt er undir þennan atvinnuveg, hefur þess vegna mikla þýðingu, og ég tel þessa stofnun vera eina slíka, og þess vegna fagna ég henni. Ráðherra lýsti því yfir, enda er það beinlínis sagt í grg. fyrir frv., að hann hafi skipað sjö manna n. í febr. s. l. til þess að semja þetta frv. Og á grg. sést, að þessi nefnd hefur tekið til starfa 26. febr. og starfað, að því er virðist, að miklu leyti óslitið síðan og fram í september. En mér þykir bara árangurinn af þessu starfi harla magur, því að þetta frv., sem hér er lagt fram, er eiginlega lítið annað en upphaf og endir. Það er átta greinar. Fyrsti kaflinn er ein grein, annar kaflinn er ein setning, fjórði kaflinn er ein setning, og fimmti kaflinn er ein setning. Mér finnst, að þegar um svo merkilegt mál er að ræða eins og þetta, þá hefði mátt koma fleiri atriðum inn í þetta frv. og gera það öllu ýtarlegra. Það má segja, að það sé kannske æskilegt, að frumvörp séu stuttorð og gagnorð, en mér finnst það þá næstum ofrausn að kalla þetta kafla, þegar um eina setningu er að ræða, eða þrjá kafla með þremur setningum. 1. gr., sem jafnframt er fyrsti kafli, fjallar um tilgang frv., og er þar lýst, í stuttu máli og greinargóðu sjálfsagt, því, sem er undirstaða þessa máls, eða því, sem stofnuninni er ætlað að starfa. Ég sakna þar þó ýmislegs. Ég sakna þar t. d. þess, að þessari stofnun sé ætlað það verkefni að gera áætlanir eða athuga möguleika fyrir nýjum iðnfyrirtækjum. Það er svo mikið atriði í sambandi við starf þessarar stofnunar, að ég tel, að það eigi hiklaust að koma fram í lögunum. Mér er líka kunnugt um það, að stofnunin, á þeim tíma sem hún þegar hefur starfað, hefur einmitt nokkuð starfað í þá átt að athuga möguleika á nýjum iðnfyrirtækjum. Hér eru, ég vil ekki segja óendanlega margir, en afar margir möguleikar til star£a á ýmsum sviðum iðnaðarmála. Og ég teldi það alveg fráleitt, að stofnun , eins og þessi hefði ekki mjög ofarlega á sinni stefnuskrá að vinna einmitt að rannsókn nýrra viðfangsefna, leggja niður fyrir sér, hvort þessi eða hin iðnaðarstarfsemin, sem komið hefur til greina að hafa hér um hönd, sé raunhæf, hvort hún beri sig og hvort æskilegt sé í hana að leggja. Þá er annað atriði. sem mér finnst líka að hefði átt að taka skýrar fram í þessum fyrsta kafla, og það er það verkefni, að þessari stofnun yrði falið að hjálpa mönnum með skipulag og uppbyggingu sinna iðjuvera eða verksmiðja. Það má að vísu segja, að það fellst kannske í einum töluliðnum í 1. gr., en kemur þó ekki eins greinilega fram þar og ég teldi rétt að það gerði. Hins vegar er mér kunnugt um það persónulega, að í ýmsum þeim iðnfyrirtækjum, sem nú starfa, er verksmiðjureksturinn, vinnugangurinn í verksmiðjunni, ekki á þann hátt, sem bezt yrði á kosið. Þar mætti mjög bæta um víða. Og ég teldi það eitt mjög veigamikið verkefni þessarar stofnunar, að hún tæki sér fyrir hendur beinlínis að kanna, annaðhvort ótilkvödd eða tilkvödd, hvernig þessum málum er skipað hjá ýmsum verksmiðjustofnunum, og gerði tili. til breytinga og úrbóta. Þetta er það veigamikið atriði, að ég tel, að það ætti að setjast a. m. k. greinilegar en það kemur fram í greininni. Fleiri atriði mætti nefna, sem þarna ætti að taka fram, að ég vildi skjóta því til þeirrar n., sem fær frv. til athugunar, að lesa ekki einungis þessa gr. heldur hinar greinarnar líka, með athygli, sérstaklega þær greinar, ef ég svo má segja, sem eru ekki í frv., því að mér finnst vanta í það æði mikið. Um annan kafla, fjórða kafla og fimmta kafla frv. hef ég ekki mikið að segja. Hver þessara kafla er aðeins ein setning, og það getur vissulega ekki minna verið, úr því að það er kallað kafli a. m. k. En ég teldi, að þar mætti að skaðlausu nokkru við auka. Það, sem mig vantar þó helzt í frv., eru ákvæði um starfshætti stofnunarinnar. Þar er ekkert um það, hvernig hún skuli starfa. Þar er aðeins, að hvaða verkefnum hún skuli vinna og hver skuli stjórna henni. Þetta eru tveir þeir kaflar, sem sýnilega hefur verið lögð nokkur vinna í, en annað er nauðalítið. Ég teldi það t. d. hafa mjög mikla þýðingu, að það væri tekið fram í frv. eða lögunum, þegar þar að kemur. hvort einstaklingar eiga aðgang að þessari stofnun, hvort þeir eiga að geta snúið sér til hennar og beðið hana um að vinna ákveðin verk, og þá eftir hvaða reglum, - á þetta er ekkert minnzt í frv., - eða hvort stofnuninni er ætlað að vinna aðeins að eigin frumkvæði, þannig að hún ákveði sjálf að öllu leyti, hvaða verkefni hún tekur sér fyrir hendur, og aðrir komi þar ekki nálægt. Sem sagt: starfshætti verksmiðjunnar og starfsfyrirkomulag teldi ég að þyrfti að ákveða miklu betur en gert er, úr því að lög um stofnunina eru sett á annað borð. Þessari stofnun er ætlað ekki svo lítið fé til umráða. Eins og ráðh. sagði, þá eru á fjárlagafrv. ársins 1955 ætlaðar 650 þús. kr. í þessu skyni. Og hann upplýsti í viðbót, að hún fengi fé annars staðar að, frá Bandaríkjunum, sagði hann, sem á þessu ári mundi nema hátt á þriðja hundrað þús. kr., að mér skildist, og líkur fyrir því, að þetta mundi halda áfram og sízt minnkandi. Virðist því svo sem þessi stofnun muni hafa til umráða um eina millj. kr., og er það vitaskuld mjög ánægjulegt. En þá verður líka að gera þá kröfu um leið, að starfsemi hennar sé felld í fastar skorður og að henni séu fengin þau verk að vinna, sem virkilega koma að gagni fyrir íslenzkan iðnað. Og ég efast ekkert um, að þau geri það, þegar þar að kemur, ef tryggilega er frá þessum hnútum gengið, enda sé ég það t. d., að þessi stofnun, þó að ríkisstofnun sé, hefur einhvern veginn haft ráð á því að hafa í sinni þjónustu verkfræðinga, þó að eldri ríkisstofnanir hafi orðið að vera án þeirra hluta nú um hálft s. l. ár. - Mér þætti það ekki ófróðlegt, að hæstv. ráðh. vildi í þessu sambandi skýra frá því hér á þinginu, hvað hann borgar eða lætur borga þeim verkfræðingum, er við þessa stofnun vinna, svo að á þann hátt gætum við hinir, sem höfum orðið að vera án þessara starfskrafta núna síðasta missiri, fengið að vita, hvernig að þessum mönnum er búið í þessari ríkisstofnun. Ég játa það að vísu, eins og ég sagði í upphafi, að þetta er ákaflega þýðingarmikil stofnun og nauðsynleg. En ég vil halda því fram líka, að t. d. vegamálaskrifstofan, póstur og sími og vitamálaskrifstofan séu ekki óþarfar stofnanir fyrir ríkissjóð, þannig að það sé ekki sama, hvort þær séu reknar starfskraftalausar eða litlar eða ekki. Og þar sem hér er um ríkisstofnun að ræða, sem að vísu er ætlað mjög þýðingarmikið og vandasamt verk, sem hefur fengið leyfi ríkisstj. til þess að hafa þessa menn í þjónustu sinni, þá langar mig til að vita, hvað þeim er borgað í kaup, og sé þá ekkert undan dregið, þar sé talið kaup og hlunnindi og allt, sem þessir menn hafa til þess að við getum fengið það til samanburðar, þegar við förum, ef einhvern tíma verður, að ræða við þá verkfræðinga, sem einu sinni voru í okkar þjónustu, ef einhver þeirra vill koma til okkar aftur. Ég sem sagt tel, að þetta sé þörf stofnun, sem eigi mikið verk að vinna í framtíðinni fyrir íslenzka atvinnuvegi. Mér þykir frv., sem um hana hefur verið samið, losaralegt og finnst, að það sé lítill árangur sjö manna vinnu í hálft ár, eins og kemur fram í grg. Og ég vil að síðustu óska eftir því, að hæstv. ráðh., ef hann getur, nú eða síðar, gefi mér upplýsingar um, með hvaða kjörum þeir verkfræðingar, sem stofnunin hefur í þjónustu sinni, eru ráðnir.



Herra forseti. Ég vil byrja á að svara því, sem hv. síðasti ræðumaður spurði um áðan, og það er í sambandi við laun verkfræðinga hjá Iðnaðarmálastofnuninni. Á s. l. vetri spurðist ég fyrir um það, með hvaða kjörum verkfræðingar hjá Iðnaðarmálastofnuninni væru ráðnir, því að þeir voru ráðnir þar áður en ég varð ráðherra. Ég fékk þær upplýsingar, að það væru sömu kjör og Reykjavíkurbær borgaði sínum verkfræðingum, og mér vitanlega hefur engin breyting orðið á þessu síðan, enda ekki hægt að gera breytingar á launum við stofnunina nema bera það undir ráðherra. Hv. ræðumaður talaði um, að þetta frv. væri stutt og það væri losaralegt, það væri lítill árangur eftir hálfs árs starf sjö manna. Það er nú víst óhætt að draga nokkurn tíma frá, sumartímann, sem n. starfaði ekki. Ég vil hins vegar segja: Það er enginn mælikvarði á gæði frv., hvort það er stutt eða langt. Frv. getur verið því betra sem það er styttra og minni málalengingar í því. Hitt getur svo verið rétt, að það þarfnist einhverra endurbóta, og eins og ég sagði áðan, þá er eðlilegt, ef nauðsyn þykir bera til að gera breytingar á því, að bera það undir þá n., sem samdi frv., og efast ég ekki um, að ef eitthvað kemur fram, sem sýnilega er til bóta á frv., þá fæst það sett inn í frv. Hv. ræðumaður talaði um, að það vantaði ýmislegt hér í 1. gr. frv., þar sem talað væri um tilgang, t. d. það, hvort ekki væri meiningin að greiða fyrir nýjum fyrirtækjum og leiðbeina þeim, sem vildu setja á stofn ný fyrirtæki. Ég held nú, að ef 1. gr. er lesin, þá blandist engum hugur um, að í henni felist einmitt þetta, t. d. að stuðla að umbótum á vinnslu og meðferð iðnaðarframleiðslunnar með því að kynna þeim, er iðnað stunda, tæknilegar nýjungar og veita þeim leiðbeiningar, er miði að auknum afköstum og verknýtingu og vöruvöndun, rannsaka mikilvægi einstakra þátta í framleiðni iðnaðarins og kynna árangurinn, svo að notum komi fyrir iðnfyrirtækin og tæknifræðsluna í landinu, - og þá alveg jafnt þá, sem hafa ekki iðnaðarfyrirtæki sjálfir, því að ef þetta er á annað borð kynnt með ritum og á annan hátt, þá er það vitanlega opið fyrir öllum. Ræðumaður spurði að því, hvort það væri meiningin, að einstaklingar gætu snúið sér til stofnunarinnar og fengið upplýsingar þar, ef þeir vildu. Enda þótt það sé ekki tekið fram í 1. gr. frv., þá leiðir það af sjálfu sér, að ætlazt er til þess, og það er auðvitað meiningin. að eftir þessum lögum verði samin reglugerð, ýtarleg reglugerð, sem farið verður eftir í sambandi við stofnunina. Ég held þess vegna,. að út af fyrir sig sé nóg í 1. gr. um tilganginn og að það geti ekki verið blandað neitt málum um það, að það, sem ræðumaður var að tala um, felist í 1. gr. frv. En það, sem á kynni að vanta, yrði vitanlega tekið fram nánar í reglugerð. En aðalatriðið var nú það, að þessi hv. ræðumaður fagnaði því, að frv. er fram komið, og hann tók undir það, að Iðnaðarmálastofnunin væri þörf stofnun, sem ástæða væri til að ætla að gæti komið að miklu gagni fyrir iðnaðinn í landinu. Það er vitanlega kjarni málsins, en ekki það, þótt jafnvel væri eitthvað í frv., sem þyrfti að lagfæra og endurbæta. N., sem fær þetta frv. til athugunar, hefur það á sínu valdi að bera fram brtt., ef nauðsyn þykir til þess bera. En ég vil endurtaka það, að ég óska eftir því, að sú n., sem samdi frv., fái að fylgjast þar með og segja sitt álit á þeim brtt., sem fram kynnu að koma.



Herra forseti. Ég vil mjög taka undir það, sem fram hefur komið í þessum umr., að stofnun sú, sem hér er til umr., Iðnaðarmálastofnun Íslands, er mikil nauðsynjastofnun, og því ber mjög að fagna, að í það skuli hafa verið ráðizt að koma henni á fót. Ég tel það einnig fagnaðarefni, að ríkisstj. skuli hafa lagt fram lagafrv. um þessa stofnun, þannig að starfsemi hennar hangi ekki framvegis í lausum þræði, heldur fái fastan lagagrundvöll. Hins vegar vil ég einnig taka undir það, sem fram hefur komið af hálfu hv. 5. landsk. þm., að mér finnst frv. þetta í raun og veru ekki að öllu leyti sóma þeirri stofnun, sem hér er um að ræða, og ekki vera í fullu samræmi við mikilvægi hennar. Það er sérstaklega fyrsti kaflinn eða 1. gr., sem á að fjalla um tilgang stofnunarinnar, sem ég tel vera nokkuð ábótavant, þ. e., ég tel henni ekki vera markað þar nógu víðtækt starfssvið. Hv. 5. landsk. þm. benti á nokkur atriði, sem hann taldi vanta í 1. gr. sem æskilegt starfssvið stofnunarinnar, og nefndi þar til leiðbeiningastarfsemi varðandi nýjar iðngreinar í landinu. Hæstv. ráðh. sagði, að hann teldi það felast í 1. tölulið 1. gr., að stofnunin ætti að annast slíka leiðbeiningastarfsemi. Ég tel vafasamt, að hægt sé að túlka hana þannig, en auðvitað er hægur vandi að ráða bót á því, ef það er raunverulegur vilji hæstv. ríkisstjórnar og hæstv. iðnmrh., að starf stofnunarinnar skuli einnig taka til þeirra atriða. Hv. 5. landsk. þm. nefndi einnig nauðsynina á því, að stofnunin aðstoðaði fyrirtæki við skipulagsmál sín. Þetta atriði vildi ég undirstrika alveg sérstaklega. Það vantar algerlega í gr., að það skuli vera hlutverk þessarar mikilvægu stofnunar að aðstoða iðnfyrirtæki við að haga skipulagsmálum sínum á sem skynsamlegastan og hagkvæmastan hátt. Mér virðist, að í orðalagi 1. gr. um tilgang stofnunarinnar sé fullmikil áherzla lögð á tæknihlið iðnaðarvandamálanna, en skipulagshliðinni sé að verulegu leyti gleymt. Þetta sjónarmið er varhugavert og langt frá því að vera í samræmi við nýtízku sjónarmið þeirra, sem iðnaðarmálum eru kunnugastir annars staðar a. m. k. Það hefur til skamms tíma verið algengur misskilningur, að yfirburðir t. d. þeirra iðnaðarþjóða, sem lengst eru komnar í iðnaðarmálum, svo sem Bandaríkjanna og Þýzkalands, svo að ég nefni eitt Evrópuríkjanna, eigi rót sína að rekja til þess, að sú tækni, sem iðnaður þessara þjóða hefur yfir að ráða, sé fullkomnari en sú tækni, sem tíðkast í iðnaði annarra þjóða. Það er viðurkennd staðreynd, að það, sem ekki skiptir minna máli, heldur jafnvel enn meira máli í þessu sambandi, er, hvert er skipulag iðnfyrirtækjanna í þessum löndum. Það, sem bandarískur iðnaður hefur fyrst og fremst yfirburði í umfram iðnað Evrópuþjóðanna yfirleitt, er ekki tækni, ekki fullkomnari tækni í sjálfu sér. Bandaríkin hagnýta tiltölulega fá tækniatriði, sem aðrar þjóðir þekkja ekki. Það, sem bandarískur iðnaður hefur fyrst og fremst fram yfir evrópskan iðnað, er betra skipulag. Skipulagning bandarísks iðnaðar er fullkomnari en skipulagning evrópsks iðnaðar yfirleitt. Þetta mætti rökstyðja miklu nánar, ef ástæða þætti til. En ég tel ekki nauðsynlegt að gera það hér á þessum vettvangi, enda hér um að ræða staðreyndir, sem eru viðurkenndar af öllum, sem til þekkja. Með tilliti til þessa sakna ég þess alveg sérstaklega, að ekki skuli lögð áherzla á það í þeirri gr., sem fjallar um rekstur stofnunarinnar, að hún skuli helga sig sérstaklega því að stuðla að sem hagkvæmustu og skynsamlegustu skipulagi í íslenzkum iðnrekstri. Í þessu sambandi má minna t. d. á skýrslu og ummæli iðnaðarsérfræðings þess, sem var hér fyrir nokkrum árum á vegum Marshallstofnunarinnar, en hann lagði einmitt sérstaka áherzlu á þetta atriði í þeim skýrslum, sem hann gerði, og í mörgum þeim viðtölum, sem hann átti við menn hér um þessi atriði. Þá er einnig þess að geta, að æskilegt væri, að stofnunin leiðbeindi iðnfyrirtækjum um meðferð fjármála sinna, um fjáröflun sína og ráðstöfun fjárins. Það er einnig mjög mikilvægt atriði varðandi framleiðni eða „produktivitet“ iðnaðarins, að þeim málum sé rétt og skynsamlega hagað. Og síðast en ekki sízt ætti það einnig að vera verkefni þessarar stofnunar að leiðbeina iðnfyrirtækjum um fyrirkomulag reikningshaldsins, því að á því sviði er ýmsu í íslenzkum iðnrekstri mjög ábótavant. Tilhögun kostnaðarreiknings eða „kalkúlationa“ hjá íslenzkum iðnfyrirtækjum er enn á mjög frumstæðu stigi. Enn kveður allt of lítið að því, að íslenzk iðnfyrirtæki hafi hagnýtt sér nýjustu verktækni eða reikningshaldstækni, að því er snertir sundurgreiningu á kostnaðarliðum sínum, og aðferðir við það að sundurgreina afkomu sína til þess að komast að raun um, til hvers hagnaður eða halli á rót sína að rekja. Á þessu sviði hefur á allra síðustu áratugum geysimikið verk verið unnið með öllum þjóðum, þar sem iðnaður hefur mikla þýðingu. Það, sem ég sakna því alveg sérstaklega í 1. gr., eru ákvæði um, að stofnunin skuli leiðbeina varðandi skipulag iðnfyrirtækjanna, varðandi fjármál þeirra og varðandi reikningshald þeirra. Í greininni eru auk þess þrjú atriði, sem í raun og veru má segja að hafi almenna efnahagslega eða hagfræðilega þýðingu. Það eru ákvæðin um verkefnin í 2., 4. og 5. liðnum. Með tilliti til þessa má á það benda, að samsetning stjórnar stofnunarinnar er ef til vill ekki að öllu leyti æskileg. Eins og hæstv. ráðh. gat um í frumræðu sinni, þá hafa verið óskir uppi um það af hálfu Verkfræðingafélagsins, að það ætti aðild að stjórn stofnunarinnar, þar sem það væri eðlilegt, að í stjórn stofnunarinnar væri ávallt einhver sérmenntaður maður í verkfræðilegum efnum. Með tilliti til þess, sem þegar er í 1. gr., væri það vissulega mjög eðlilegt. En við það vildi ég bæta, að með tilliti til þess, sem sumpart er þegar í gr., svo sem t. d. í 5. liðnum, að stofnunin á að vinna að því í samráði við Hagstofu Íslands, að ár hvert sé gefin út heildarskýrsla um iðnaðarmálin í landinu, og í 4. liðnum, að stofnunin á að leggja grundvöll að viðurkenndum mælikvörðum eða fyrirmyndum (standards) fyrir íslenzka iðnaðarframleiðslu og stuðla að því, að komið verði á fót gæðamati iðnaðarvara, og þó einkum með tilliti til þess, að verksviðið ætti að víkka þannig, að það tæki tillit til skipulagsmála iðnfyrirtækjanna og fjármála þeirra og reikningshalds, þá væri ekki óeðlilegt, að í stjórn stofnunarinnar gætti einhverrar hagfræðilegrar sérmenntunar. Mér finnst, að við samsetningu á stjórn stofnunarinnar hafi fyrst og fremst verið tekið tillit til þeirra hagsmunaaðila, sem hér eiga hlut að máli, en aftur á móti ekki tryggt, að þar sé fyrir hendi bæði verkfræðileg og hagfræðileg sérþekking. En hvort tveggja hlýtur að teljast mikilvægt, þegar um stjórn slíkrar stofnunar sem þessarar er að ræða. E. t. v. má segja, að þetta yrði tryggt á þann hátt, að starfsmenn stofnunarinnar hefðu bæði verkfræðilega og hagfræðilega þekkingu, en eðlilegast er, að trygging fyrir því, að slíkra sjónarmiða gætti, væri þegar fyrir hendi í skipulagi sjálfrar stjórnar stofnunarinnar. Þetta vildi ég gjarnan láta koma fram þegar við 1. umr. málsins og mun, ef tilefni gefst til, rökstyðja þessi sjónarmið nánar við síðari meðferð málsins. - Að síðustu vil ég svo aðeins benda þeirri n., sem fær þetta mál til meðferðar, á, - það er til að undirstrika það, að frv. virðist að sumu leyti ekki hafa verið nægilega vel undirbúið, - að mjög andkannalegt orðalag er á einni setningu í fyrstu greininni. Þar þarf nauðsynlega að bæta málfar setningarinnar. Annaðhvort er þar um prentvillu að ræða af hálfu þeirra, sem gengið hafa frá prentuninni, eða óvandaðan frágang af hálfu þeirra, sem samið hafa frv. Ég á við setninguna, að stofnunin skuli vera „ríkisstjórninni til ráðuneytis í tæknilegum vandamálum, er iðnaðinn varða, öðrum en fiskiðnaði“. Augljóst er, að þessari setningu er eitthvað ábótavant.