Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Umr. frestað.

Flm. (Héðinn Valdimarsson) Mér þótti vænt um það, að hv.þm. Borgf. sagði frá meðferð samskonar máls á þinginu 1923. Þá var lagt fram frv. á sama grundvelli og nú er gert, þannig að ekki hafði náðzt samkomulag við Seltjarnarneshrepp. Málið var þá sett í n. og fyrir milligöngu hennar náðist samkomulag. Við, sem þetta frv. flytjum, væntum þess einmitt, að hið sama verði gert nú. Ég hygg, að ekki sé til neins að reyna að ná samningum við Seltjarnarneshrepp fyrirfram. Og ég held, að ekki sé nauðsynlegt, að slíkir samningar séu gerðir fyrir þing. Heppilegast mun vera að reyna að ná þeim meðan á þingi stendur, og þá fyrir milligöngu allshn., en til þeirrar n. var máli þessu vísað þá. Hv. þm. rifjaði upp þessa leið, sem þá var farin, og er ég honum þakklátur fyrir það. Ég þarf naumast að geta þess, að það er samkv. margyfirlýstum vilja bæjarstj. hér, að við flytjum frv. þetta nú. Og ég get bætt því við, að það mun vera að vilja svo að segja hvers einasta mannsbarns hér í þessum bæ. Þá talaði hv.þm. um það, hvernig þingið hefði farið að, er Ísafjarðarkaupstaður óskaði eftir að fá landauka. Meðferð þess máls var svipuð og 1923. Málið var sett í n. Að það var svo fellt síðar, við 2. eða 3. umr., kemur ekki málinu við á þessu stigi þess. Fyrst ég stóð upp, þá skal ég víkja að einu atriði, er ég man eftir úr ræðu hv. 2. þm. G.-K. frá fyrra fundi. Hv. þm. talaði um það, hvaða tekjur verkamenn úr Reykjavík fengju af atvinnu sinni í Seltjarnarneshreppi og gagnkvæmt. Nú er ekki farið fram á að fá allan hreppinn, heldur aðeins Skildinganes og Þormóðsstaði. Nú eru þar einmitt búsettir efnuðustu menn hreppsins, en þeir hafa flestir sínar atvinnutekjur í Reykjavík. En annars er rétt að athuga, hvernig um þetta fer í framtíðinni. Þegar Skildinganes telur 300 manns, og þess verður ekki langt að bíða, þá hefir það rétt til að verða sérstakur hreppur. En þá tapar líka Seltjarnarneshreppur þeim hag, er hann hefir nú af Skildinganesi. Mundu þá myndast tveir kaupstaðir. Í Skildinganesi yrðu búsettir efnamenn, sem rækja atvinnu sína hér. Þeir myndu nota vinnukraft héðan, án þess að bera nokkra ábyrgð á fátækrabyrði bæjarfélagsins hér. Væri það ekki hollt að kljúfa þannig Reykjavík. Annarsvegar yrði bær hinna efnameiri, hinsvegar bær hinna fátæku. - Hv. þm. Mýr. sagði, að Kjósarsýsla myndi tapa á þessu. Það getur verið, en það atriði er sjálfsagt að athuga í nefnd.

Pétur Ottesen * Af því ég get búizt við því að þurfa máske að tala síðar í þessu máli, þá vona ég, að hæstv. forseti reikni mér þetta sem stutta aths. Hv. 1. flm. vildi telja sér til tekna það, sem ég sagði um meðferð frv. á þingi 1923. En ég vil benda honum á, að þá var nokkuð öðru máli að gegna. Þá voru slíkar umleitanir Reykvíkinga fluttar í fyrsta sinn inn á þingið. Var því þá ekki ástæða til að taka mjög hart á yfirgangi þeirra. En nú er þetta flutt í 3. sinn, án þess að sjálfsögðum skilyrðum sé fullnægt, og þess vegna er einmitt ekki rétt að leyfa það. Refsiákvæði löggjafarinnar hniga öll að því, að þyngri hegning er lögð við síðari brotum. Hér á við að fara sömu leið. Og þótt séð væri gegnum fingur í fyrsta sinni, þá var það ekki gert í annað sinn. Og því síður á að gera það, þegar brotið er ítrekað í þriðja sinn. Á því að fella þetta frv. við 1. umr.

Magnús Torfason Ég get lýst því yfir að ég er fyrir mitt leyti yfirleitt heldur á móti því, að kaupstöðunum sé veitt leyfi til að ganga á rétt nærliggjandi sveita. Ég verð að líta svo á, að ekki sé rétt að gera slíkt, nema nærliggjandi sveit fái fullkomlega greitt og goldið það tap, er það má valda, að jörð eða jarðarhluti er frá henni tekinn. Ég get því vel skilið aðstöðu hv.þm. Borgf. og get verið þakklátur honum fyrir það, hvað vel hann hefir haldið á máli sveitanna í þessu efni, bæði fyrr og síðar. - En um hitt atriðið, hvort málið á að ganga til n. eða ekki, og eins um það, hvort það er ólöglega flutt hér eða ekki, get ég ekki verið hv.þm. samþykkur. Ég hefi ekki getað skilið 19. og 42. gr. sveitarstjórnarlaganna svo, að verið sé með þeim að setja Alþingi skorður um það, hvað það megi gera. Ég held, að réttur skilningur á þeim greinum sé sá, að þær fjalli aðeins um það, hvað framkvæmdarvaldið megi gera í þessu efni. Þar er því heimtað samþykki viðkomandi sveitarfélaga. Og ég held, að þessi skoðun mín sannist af síðari málsgr. 19. gr. nefndra laga. Þar er sagt, að hreppsnefnd megi að fyrra bragði senda ráðherra till. um hvað eina, er verða megi sveitinni til gagns. Ef hér væri verið að setja Alþingi reglur, þá væri það vitanlega tekið fram, að hreppsnefndirnar mættu senda löggjafarvaldinu slíkar till. Ég veit heldur eigi betur en að slíkum málum hafi verið til lykta ráðið án þess að til kasta viðkomandi hrepps kæmi. T. d. um kaup á kirkjujörðum, er lágu nálægt kaupstað. Slíkt hefir verið samþ. á Alþingi án þess samþykki viðkomandi hrepps hafi verið leitað.

Hvar hefir það verið gert?

. Það var samþ. hér á árunum, að nokkur hluti jarðarinnar Tungu yrði seldur Ísafjarðarkaupstað. Þá er eitt atriði enn, sem mér virðist ekki hafa verið lögð nógu mikil áherzla á í umr. um þetta mál, en er þó atriði, sem miklu hlýtur að ráða um það, hvernig það verður til lykta leitt. Það er, hvernig á þetta er litið af þeim mönnum sjálfum, sem að þessu eiga að búa. Það er spurningin um það, hvað þroskavænlegast sé fyrir þessi byggðarlög, er flytja á milli sveitarfélaga. - Er þroskavænlegra fyrir þessi hverfi að vera sameinuð Reykjavík heldur en fylgja Seltjarnarneshreppi svo sem nú er? Ég kann ekki um þetta að dæma, en um þetta atriði þarf að afla upplýsinga. Ég tel því rétt, að þetta mál gangi til n. og verði að fengnum upplýsingum metið þar. Annars vil ég geta þess, að þegar um svo mikið verðmæti er að tefla og hér mun vera, þá er erfitt að meta það réttlátlega, og heppilegast, að úr því verði leyst með samkomulagi aðilja. Hv. þm. Borgf. vill, að á þessu gefist kostur, að allir aðiljar geti játið í ljós álit sitt og að málið verði sem bezt upplýst frá sjónarmiði allra. Ég tel þetta rétt. Og þetta má allt að einu gera, þótt málið gangi til n.

Ólafur Thors Ég hefi aðeins leyfi til stuttrar aths. Ég sé því enga ástæðu til að svara hv. 1. flm. þessa frv., enda höfum við áður um þetta mál deilt. En það var viðvíkjandi því, sem hv. 2. þm. Árn. sagði um formshlið þessa máls. Jafnvel þótt fyrirmæli 19. og 42. gr. sveitarstjórnarlaganna fjalli aðallega um þá hlið, er að framkvæmdarvaldinu veit, þá stendur það þó óhaggað, að löggjafinn hafi ætlazt til, að í svona málum skuli fylgt ákveðnum fyrirmælum, sem ennþá hefir ekki verið gert. Og mér finnst, að Alþingi ætti sjálft að virða þær reglur, er það hefir sett. Og því ætti það ekki að leyfa, að jafnilla undirbúið mál og þetta er, væri lagt fyrir Alþingi.

Jón Ólafsson Ég þarf í raun og veru ekki miklu að svara, því fátt hefir fram komið, sem mælir gegn réttmæti þessa frv. - Hv. þm. Borgf. og hv. 2. þm. G.-K. hafa viljað sanna það, að við höfum ekki haft lagalegan rétt til að bera þetta frv. fram á þingi. En nú hefir hv. 2. þm. Árn. sýnt fram á það, að þessir tveir hv.þm. fari hér með hinar mestu lögvillur og að þeir rugluðu saman umboðsvaldinu og löggjafarvaldinu. Og það er vitanlegt, að löggjöfin setur framkvæmdarvaldinu reglur, sem það verður að fara eftir. En löggjafarvaldinu er hvergi bannað - og ekki hægt að hanna - að grípa inn í um öll mál, og ekki sízt ef um hagsmuni margra manna er að ræða, enda þótt þeir kunni að einhverju leyti að rekast á hagsmuni sárfárra manna. Í þessu tilliti er þetta svo. Hér er um skipulagsatriði að ræða, sem getur, ef þessu máli fæst ekki framgengt, orðið stórkostlegur fjármunaspillir síðar meir, eins og ég hefi áður lýst. Hv. þm. Borgf. kallar það með endemum, að við skulum flytja hér þetta mál. Ég held, að sá hv.þm. athugi það ekki nógu vel, að við erum hér að reka erindi fjölda manna, sem trúað hafa okkur fyrir þessu máli. Og ég hygg, að hv.þm. Borgf. muni reka erindi sinna kjósenda eigi ósleitilegar en við höfum gert. En þeir, sem reka erindi sinna kjördæma vel, ættu þó líka að geta litið með sanngirni á þarfir annara og erindisrekstur umboðsmanna þeirra. En það er nú einmitt oft svo, að þeir, sem eru duglegastir fyrir sína kjósendur, eru ósanngjarnari og einsýnni á þarfir annara. Hér er gert ráð fyrir, að komi fullar bætur fyrir. Þannig hefir það einnig verið, þegar Reykjavík hefir fengið skika af nærliggjandi sveitahéruðum. Og ég er í engum efa, að þessi hreppur fengi svo ríflegar bætur, að hann mundi máske ekki þurfa miklu að bæta við vexti af þeirri upphæð til þess að hafa nóg í sín útgjöld. En þó er ég sannfærður um, að bænum verður létt að bera þá upphæð, móti því að það dragist lengi, að bærinn fái yfirráð yfir þessum skika. Því að það er bæði illt og kostnaðarsamt að þurfa að rífa niður og breyta ýmsu síðar. Þetta vildi ég benda hv.þm. á að athuga með fullri ró og skynsemi. Hér er um mál að ræða, sem hlýtur að fá framgang fyrr eða síðar. Menn mega alls ekki láta neina hreppapólitík villa sér sýn, eins og því miður hendir suma hv.þm. Hv. 2. þm. G.-K., sem því miður er ekki viðstaddur, hélt því fram, að hreppsbúar veittu Reykvíkingum svo mikla atvinnu. En ég vil þá minna á, að það eru Reykvíkingar, sem á einum stað færa atvinnu inn í hreppinn fyrir 160 þús. kr. Annað félag færir þangað sennilega sömu upphæð. Þarna á nesinu hafa menn enga atvinnu af sínum eigin rammleik, nema af litlum jarðargróða af einstöku skæklum. Það er svo þýðingarlaust að koma með þá fjarstæðu, að Seltirningar veiti Reykvíkingum atvinnu. Sú atvinna, sem þeim stafar frá Reykjavík að hálfu leyti, er á því svæði, sem farið er fram á að lagt verði undir lögsagnarumdæmi Reykjavíkur. Sú þörf og þau fleiri rök, sem koma frá hálfu Reykvíkinga, er hvorttveggja það þungt á metunum, að það vegur langsamlega móti því, sem komið hefir á móti. Hitt má máske kalla eðlilegt, að þeir, sem á þessum bletti búa, kæri sig ekki um að komast undir lögsagnarumdæmi Reykjavíkur. En reyndar skil ég það ekki; því að það er alveg gefið, að þeir hafa mikil þægindi af því. Það verður miklu betri samvinna um þau mál, sem þeir eiga sameiginleg við Reykjavík. Hv. 2. þm. G.-K. minntist á vatnið síðast, að þeir ættu heimtingu á því. En það er þeim takmörkum bundið, að bærinn sé aflögufær. Hvað er um Skólavörðuholtið og aðra hærri staði? Fyrst eiga þeir rétt á nægu vatni.  (Rödd af þingbekkjum: Vex vatnið nokkuð við það, að sameining fari fram?)  . Rétt er það, að vatnið vex ekki, en samúðin milli staðanna og sameiginlegur áhugi fyrir að sjá sameiginlegu héraði fyrir nauðsynjum sínum í þessu sem öðru. Það mundi sennilega strax verða unnið að því að auka vatnsveituna, svo að Reykjavík gæti fullnægt öllum sínum borgurum, eins og bærinn hefir orðið að gera á hverjum tíma hingað til. Það er alveg þýðingarlaust að vera að þrátta um þetta mál. Ég vonast eftir þeirri sanngirni, að það verði látið fara í nefnd, til þess að hinar ýmsu hliðar þess verði athugaðar gaumgæfilega. Það stendur að vísu til, að hefja samninga um þetta mál við hreppinn, og má búast við, að það verði nokkuð þungur róðurinn. En þá er það löggjafans að taka í taumana og líta á það, sem er praktískt og nauðsynlegt, bæði í bráð og lengd.

Pétur Ottesen * Ég skal út af ummælum hv. 2. þm. Árn. og þeim lögfræðilegu skýringum, sem hann var að draga hér fram, benda á það, hvernig ég lít á þetta ákvæði. Ég er auðvitað ekki lögfræðingur, en ég hefi þá skoðun á lögunum, að þau eigi alveg eins að gilda fyrir okkur, sem ekki erum löglærðir. Í 3. gr. sveitarstjórnarlaganna er sem sé gert ráð fyrir, að skipti á hrepp geti farið fram, án þess að þurfi að koma til kasta löggjafarvaldsins, og gerist þá með þeim hætti, að ef báðir aðilar, sem hlut eiga að máli, koma sér saman um skiptin, þá þarf ekki annað en fá ráðherrastaðfestingu fyrir því. Þar með er það mál klappað og klárt. Ég vil biðja menn að athuga það, hvaða grundvöllur er þarna lagður undir skiptin. Hann er sá fyrst og fremst, að báðir aðilar komi sér saman. Svo er tiltekið nánar í sveitarstjórnarlögum um þetta, þessar ástæður færðar út á víðara svið. Alltaf er sá rauði þráður í gegnum allt, að grundvöllurinn undir öllum slíkum skiptum sé samkomulag viðkomandi hreppsfélaga. Þar sem nú löggjöfin leggur þennan grundvöll skýran og ótvíræðan, þá hlýtur löggjafinn æfinlega og í öllum tilfellum að gera þá kröfu, þegar tilmæli um þetta kunna að koma fyrir þingið, að þessum grundvallarskilyrðum verði að fullnægja, er það sjálft setti. Ég vil líka benda á, hvernig þingið hefir litið á þetta undanfarið. Það hefir í öll skipti, nema aðeins eitt, vísað málinu frá sér skilyrðislaust, af því að þessum grundvallarlögum var ekki fylgt. Það er því fenginn dómur þess þings, sem samdi lögin, og þeirra þinga, sem hafa haft með slík mál að gera síðan. Hv. 3. þm. Reykv. talaði um það og lagði áherzlu á, að af því að fjölmennari aðilinn teldi sér þetta nauðsynlegt, ætti þar með að vera skorið úr um það mál, enda þótt fámennari aðilinn teldi sér þetta til óþurftar og skaða. Út af þessu vil ég benda hv.þm. á það, að þessir aðilar eru báðir nákvæmlega jafnréttháir, enda þótt þeir séu ekki jafnfjölmennir. Hv. þm. tók fram nokkuð af sínum ástæðum fyrir frv., þegar það var síðast til umr. Annars er það svo að eins og þetta mál er borið fram, þá er það aukaatriði að tala um ástæður fyrir þessu frv. En þar sem hv.þm. endurtók nú ástæður sínar, væri ekki úr vegi að drepa aðeins á 2–3 af þeim. Ein er sú, að það eigi að koma fullar bætur fyrir þetta. Þegar þessar bætur eru metnar, þá er vitanlega miðað við það ástand, sem er, þegar þær bætur eru greiddar. Hinsvegar er ómögulegt að geta nokkuð í eyðurnar, hvað framtíðin her í skauti sínu um breyt. á þessum stað. Því er þýðingarlaust í þessu sambandi að vera að tala um fullar bætur. Þá talaði hv.þm. um það, að Seltirningar rækju alla sína atvinnu í Reykjavík. Þetta er náttúrlega ekki alveg rétt, því að það er töluverð útgerð við sunnanverðan Skerjafjörð. Þar er þó nokkur hrognkelsaveiði og auk þess er töluvert stundaður sjór á opnum bátum, þegar þeir hafa nokkurt viðnám fyrir ágangi togaranna. Ég veit það, að í sveitinni er það talið hið mesta mein, ef vinnukraft vantar. Og mér þykir það dálítið undarlegt, ef það er ekki stór vinningur fyrir Reykjavík, þar sem svo mikill atvinnurekstur er og þörf á vinnukrafti, að geta fengið þarna nærtækan vinnukraft. Ég sé því ekki, að hv. 3. þm. Reykv. hafi getað talið afstöðu til atvinnunnar sem ástæðu fyrir sínu máli, heldur þvert á móti. Hv. 3. þm. Reykv. talaði m. a. um vatnið. Það hefir nú verið upplýst, að Seltirningar hafa samið við Reykjavík um vatn og rafmagn. Og ég veit, að Reykjavíkurbær, eins og aðrir heiðarlegir samningsaðilar, stendur við sinn samning, þó eitthvað beri á milli um annað. Því er skotið fram, að ef til vill yrði erfitt að fullnægja þörf þeirra fyrir vatn, af því vatnsmagn Gvendarbrunna væri ef til vill af skornum skammti. En hv.þm. virtist álita, að úr þessu rættist við samningana, og datt mér þá í hug, hvort það mundi stafa af því, að eitthvert ógurlegt táraflóð yrði á því rigningasvæði, sem leggur vatn til Gvendarbrunna, og þannig mundi fást hin heppilegasta lausn þessa máls.

Jón Ólafsson Nýlega er fallinn dómur í undirrétti, sem hljóðar á þá leið, að Reykjavíkurbær sé skyldur að láta af hendi vatn, sé hann aflögufær.

Enn er eftir hæstaréttardómur í málinu

. Alveg rétt. Þess vegna er óþarft að tala um samningsrof frá bæjarins hendi, meðan málið er óleyst. Ekki er það rétt, að Seltirningar sæki verulegt bjargræði í sjóinn. Það eru nokkrir hrognkelsabátar og fimm til sex opnir bátar, eða svo.

Miklu, miklu fleiri

. En alla daglaunavinnu sækja þeir til okkar.

Það ganga þrír togarar frá Viðey

. Ég held mig við nesið, og hv. 2. þm. G.-K. átti aðeins við nesið, þegar hann var að tala um, að þeir hefðu 300 þús. kr. atvinnutekjur við ýmsa vinnu. Ég veit ekki betur en hann leggi sjálfur þar til helminginn og ég hinn helminginn, eða kringum 160 þús. kr. atvinnu. Svo að það er alveg skakkt að tala um, að þeir hafi verulega bjargræðisvegi öðruvísi en sækja þá til okkar á einhvern hátt. Hv. þm. Borgf. sagði, að allar ástæður væru aukaatriði. Nú skil ég ofurvel, að það er ekki til neins að færa fram ástæður við hv.þm. Þær verða allar að aukaatriðum fyrir honum. Þessi hv.þm. vill ekki opna nema annað augað, og ekki nema til hálfs.

Frsm. (Jón Þorláksson) Efni þessa frv. hafði þessi hv. deild til meðferðar í fyrra í frv. um menntaskóla og gagnfræðaskóla í Reykjavík og á Akureyri. Nú hefir hæstv. stj. tekið upp ákvæðin um Menntaskóla í Reykjavík og borið þau fram í þessu frv. N. taldi enga ástæðu þess að semja langt nál., því að deildinni eru kunn meginatriði frv. eins og það var samþ. hér í fyrra, og afstaða n. er óbreytt frá því þá. Brtt. n. eru því mjög fáar og efnislitlar. Fyrsta brtt.n. fer fram á að breyta orðalagi 4. gr., sem þó er nálega óbreytt eins og hún var samþ. hér í d. í fyrra. Segir í greininni, að skipta skuli bekkjum Menntaskólans í tvær deildir, máladeild og stærðfræðideild. Hér merkir „bekkur“ sama og ársdeild, og mætti því ef til vill líta svo á, að skipta ætti öllum fjórum ársdeildum skólans í tvær deildir eftir námsgreinum. En þetta er tæplega tilætlunin, enda virðist óþarft að binda hendur kennslumálaráðh. í þessum efnum, heldur láta hann skera úr, hversu mörgum bekkjum skuli skipta. Sennilega er ætlunin að skipta 3 ársdeildunum, enda virðist það sönnu næst. Önnur brtt.n. er við 5. gr. og leggur til, að í stað orðsins „trúarbragðafræði“ komi trúarbrögð. Er þá greinin færð til sama forms og á þinginu í fyrra. Trúarbragðafræði merkir aðeins frásögn um það, sem felst í hinum ýmsu trúarbrögðum, en n. vill láta kenna trúarbrögð, og á hún þar vitanlega við hin kristnu trúarbrögð, því að önnur trúarbrögð verða auðvitað ekki kennd í ríkisskóla í kristnu landi. Nefndin var nokkurnveginn sammála um að leggja þetta til. Þykist ég svo ekki þurfa að færa frekari rök fyrir þessari brtt., nema andmæli komi fram. Að lokum leggur n. til, að 19. gr. verði orðuð um. Greinin mælir svo um, að allir kennarar skólans skuli sækja kennarafundi, en stundakennarar hafi ekki atkv.rétt þar. N. vill láta orða greinina þannig, að stundakennarar séu ekki skyldir að mæta á kennarafundum, nema þeir sjálfir óski þess eða skólameistari kveðji þá til sérstaklega. Aðrar efnisbreyt. felast ekki í till.n. Ég hefi svo ekki meira að segja fyrir hönd n., en ef til vill segi ég eitthvað siðar frá eigin brjósti.

Dómsmrh. (Jónas Jónsson) Ég hefi ástæðu til, eins og í fyrra, að þakka .hv. menntmn. þessarar deildar fyrir ágæta afgreiðslu þessa máls. Ég tel brtt. hennar hiklaust til bóta, sérstaklega brtt. við 4. gr. um skipting ársdeildanna. Er ágætt að gefa nemendum eins til tveggja vetra frest til þess að gera upp við sig, í hvora deildina, máladeild eða stærðfræðideild, þeir vilji fara. Ég tel yfirleitt sjálfsagt að samþykkja brtt.n. og hefi því ekki ástæðu til þess að segja meira.

Frsm. (Ingvar Pálmason) Ég ætla aðeins að segja örfá orð fyrir hönd allshn. Fyrir síðasta þingi lá frv. sama efnis og þetta, og lagði allshn. þá til, að það yrði samþ. Afstaða n. er óbreytt frá því í fyrra, enda hefir málið engum breyt. tekið að efni til síðan, nema nú liggja fyrir skýlaus meðmæli viðkomandi sóknarprests. Óskar hann að hafa skipti á þessum hlunnindum og íbúðarhúsi, og hefir sett það að skilyrði fyrir samþykki sínu. N. vill því leggja til, að frv. verði samþ.

Magnús Guðmundsson Ég ætlaði aðeins að fara fram á það við hæstv. stj., að þetta mál verði tekið út af dagskrá, vegna þess að ég hefi fengið að vita, að símað hafi verið til sendiherra okkar í Kaupmannahöfn viðvíkjandi lausn á þessu máli, og að menn úr bankaráði bankans álíti, að það geti spillt fyrir þeim málaleitunum, ef málið fer út úr deildinni hér. Ég sé heldur ekki, að þetta skipti neinu fyrir málið, en sennilegt er, að enginn hafi löngun til að spilla fyrir því, að bankinn verði opnaður. Ég vona, að hæstv. stj. verði við þessari beiðni, enda hefi ég skilið hæstv. fjmrh. svo, að hann fari ekki að neyða okkur til þess að greiða atkv. á móti undanþágu frá þingsköpum.

Frsm. meiri hl. (Héðinn Valdimarsson) Áður en hæstv. stj. svarar þessu, vil ég aðeins láta í ljós þá skoðun mína, að þetta er framhald á þeim drætti, sem Sjálfstæðisflokkurinn hefir reynt að hafa á þessu máli frá því, er það fyrst kom til nefndar, og stöðugt síðan. Því að þetta símskeyti frá nokkrum hluta bankaráðs Íslandsbanka gerir enga breyt. á því, sem við vitum um skoðun Sveins Björnssonar, og hefir því engin áhrif á málið. Í öðru lagi myndi símskeyti, frá Sveini Björnssyni áreiðanlega koma áður en málið væri til lykta leitt, og er því ekkert til fyrirstöðu að halda því áfram. En svo virðist, sem það vaki fyrir hv. 1. þm. Skagf. og flokki hans, að ef bankinn stöðvast á annað borð, þá verði það með sem mestu tapi fyrir bankann, því að því lengri sem drátturinn verður, því meira verður tapið.

Fjmrh. (Einar Árnason) Jafnvel þó að mér þyki það heldur slæmt, að dráttur verði á þessu máli, vil ég verða við beiðni hv. 1. þm. Skagf. um að málið sé tekið út af dagskrá í þetta sinn, en vænti þess, að það komi á dagskrá á morgun og fái þá greiða afgreiðslu hér úr deildinni.

Frsm. minni hl. (Ólafur Thors) Ég vil aðeins beina þeirri ósk til hæstv. ráðh., hvort hann sæi sér ekki fært að gera þessa frestun á málinu meinlausa, með því að gera nú þegar ráðstafanir til að framkvæma rannsókn á bankanum, því að þá væri þessi frestur undir öllum kringumstæðum óskaðlegur.

Haraldur Guðmundsson Ég vildi leyfa mér að beina þeirri fyrirspurn, ég veit ekki til hverra, hvort það er virkilega svo, að Íslandsbanki haldi áfram starfsemi sinni, þótt hann sé lokaður fordyramegin, hvort hann sé opinn bakdyramegin og að bankastjórarnir taki við innheimtufé, framlengi víxla í 2, 3 eða 6 mánuði fyrir ýmsa viðskiptamenn, og ennfremur sé unnið að margháttaðri bókfærslu. Ég veit ekki, hvert ég á að beina þessari fyrirspurn. Bankaráðið hefir gefizt upp og bankastjórnin hefir gefizt upp, en hver stjórnar þá bankanum? Vona ég, að hæstv. ríkisstjórn treystist að svara þessu. Forsrh. mun enn teljast formaður bankaráðsins. Hann ætti því að geta skýrt frá því, hvort svo er til ætlazt, að þetta millibilsástand, sem öllum er jafnt til bölvunar: bankanum og viðskiptamönnum hans, haldist lengi enn.

Forseti (BSv): Þar sem hæstv. fjmrh. hefir tjáð sig því samþykkan, tek ég málið hérmeð út af dagskrá, en er á hinn bóginn fús til að taka málið á dagskrá, hvenær sem óskað er, og skjóta jafnvel á fundi, ef þurfa þykir.

Fjmrh. (Einar Árnason) Þessi till. er shlj.þáltill., sem afgr. var hér í þinginu í fyrra, um dýrtíðaruppbót á laun embættis- og starfsmanna ríkisins. Þá var ákveðið, að þó að vísitala hagstofunnar sýndi, að ekki ætti að greiða embættismönnum nema 34% dýrtíðaruppbót, yrðu þó greidd 40% árið 1929. Þetta þótti sanngjarnt vegna þess, að í raun og veru virtist, sem dýrtíðin hefði ekkert minnkað, þó að útreikningarnir virtust sýna það. Nú reyndist svo við útreikninga hagstofunnar síðastl. haust, að dýrtíðaruppbótin verður 36%, aðeins hærri en árið áður, en þar sem fjárl. reikna með 40% dýrtíðaruppbót og þingið hafði ákveðið þetta síðastl. ár, sýndist sanngjarnt að halda áfram í sama horfi og var árið sem leið og árið þar á undan. Þess vegna er þessi till. flutt. Hún hefir gengið í gegnum Ed. og ekki sætt mótmælum, og var ekki einu sinni sett í n. Ég vildi mega vona, að till. mæti sömu viðtökum hér og fái greiðan gang gegnum þessa deild. Ég fyrir mitt leyti sé ekki sérstaka ástæðu til þess að leggja til, að till. fari í n.; það yrði aðeins til þess að tefja málið.