Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Áður en ég ber fram fsp. mína til hæstv. heilbr.- og trmrh. vil ég aðeins gera athugasemd varðandi heiti fsp., Forvarnir gegn bjórdrykkju. Hér er að sjálfsögðu átt við forvarnir gegn áfengisdrykkju almennt, en í tilefni þess að bjór var lögleiddur hér á landi þann 1. mars 1989. Fsp. er að finna á þskj. 635 og hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: 1. Hvernig hefur verið staðið að átaki í forvörnum sem boðað var í kjölfar lögleiðingar bjórs á Íslandi þann 1. mars 1989? 2. Hve miklu fé var varið til slíks átaks árin 1989--1993? 3. Hverjir sáu um framkvæmd þessa átaks? 4. Hefur verið lagt mat á árangurinn og ef svo er, hver er hann þá talinn vera? Svo hljóðar fsp. Það ætti öllum að vera ljóst hvers vegna þessi fsp. er borin fram. Það var margítrekað í umræðu sem átti sér stað á vordögum árið 1988 og reyndar árið áður líka að yrði bjór lögleiddur hér á landi, þá ætti og væri nauðsynlegt að fylgja því eftir með góðu forvarnastarfi. Margir vildu ganga frá tryggilega slíku og með skipulegum hætti, en það varð ofan á að almenn fyrirheit voru gefin. Ég vil m.a. vísa til ummæla hæstv. þáv. heilbr.- og trmrh. þann 23. mars í lok 2. umr. um þetta frv. í neðri deild og afgreiðslu þar. Þar segir hann, með leyfi hæstv. forseta: ,,Hlutverk heilbrigðisyfirvalda er að halda uppi öflugri fræðslu og forvarnastarfi um hvers konar heilsusamlegt líferni sem dregið getur úr sjúkdómum og slysum. Það eiga yfirvöld m.a. gera með því að efla ábyrgð einstaklingsins á eigin heilsu með markvissu upplýsinga- og fræðslustarfi. Ég tel markvisst forvarnastarf ekki felast í því að banna einstakar neysluvörur sem þó kunna að vera minna skaðlegar en aðrar sem neysla er leyfð á. Í slíkri afstöðu finnst mér felast tvískinnungur. Ég mun leggja þunga áherslu á aukið fræðslu- og upplýsingastarf um hættuleg og skaðleg áhrif áfengis og tóbaks á heilsufar fólks og styðjast í því sambandi við markmið Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar og íslenskrar heilbrigðisáætlunar.`` Hæstv. núv. heilbrrh. er hér með beðinn um að upplýsa það hvort þessum fyrirheitum hafi verið framfylgt og þá á hvern hátt. Það er ljóst, og hefur komið fram m.a. hjá fræðslumiðstöð í fíknivörnum, að áfengisneysla meðal íslenskra barna og ungmenna fer vaxandi og munstrið er að breytast nokkuð. Um þetta eru til allmiklar tölur sem ég hef ef til vill möguleika á að tíunda í seinni ræðutíma mínum í þessari fsp. En ég bið hæstv. heilbr.- og trmrh. að upplýsa það sem beðið er um í fsp.

Virðulegi forseti. Í fyrsta lagi: Hvernig hefur verið staðið að átaki í forvörnum sem boðað var í kjölfar lögleiðingar áfengs bjórs á Íslandi 1. mars 1989? Auk lögboðinna starfa Áfengisvarnaráðs og sjálfboðaliðavinnu áhugamannasamtaka, svo sem átaks gegn áfengi, vímulausrar æsku og Rauða krossins svo eitthvað sé nefnt, tók fyrrv. heilbr.- og trmrh., Guðmundur Bjarnason það ráð að skipa sérstaka nefnd um Átak í áfengisvörnum þegar árið 1988 vegna komu bjórsins hinn 1. mars 1989. Sú nefnd beindi forvörnum sínum til allra hugsanlegra áhættuhópa, svo sem æskunnar, eftirlaunafólks auk heimavinnandi og þungaðra kvenna. Ýmis útgáfustarfsemi var innt af hendi og fé beint til þeirra sem líklegastir voru til að vinna forvörnum gagn, eins og menntmrn. vegna Lions Quest-efnisins sem nú er eitt hið bitastæðasta sinnar tegundar í skólakerfinu. Þá sem síðar voru margir áfengismálasjóðir ráðuneytisins notaðir til að styrkja meira og minna alla þá sem þessum málum sinna, sýna verðugan áhuga og líklegir eru til að vinna gagn. Átaksnefndin vegna bjórkomunnar starfaði í eitt ár frá nóvember 1988 og veitti 6,6 millj. kr. til ýmissa verktaka í forvörnum, bæði þeirra sem fyrir voru og annarra sem störfuðu tímabundið. Þá var stofnað til sérstakrar auglýsingaherferðar það ár. Í nefndinni sátu Hafsteinn Þorvaldsson, Aldís Ingvadóttir, Höskuldur Jónsson, Ólafur Walter Stefánsson og Óttar Guðmundsson en starfsmaður hennar var Árni Einarsson. Í öðru lagi er spurt: Hve miklu fé var varið til slíks átaks árin 1989--1993? Því er til að svara að 1989 var það 21 millj. kr., 1990 20,6, 1991 21,7, 1992 21,2 og 1993 21,5 millj. Rétt er að vekja athygli á því að árið 1992 var hætt að veita fé í gæsluvistarsjóð og áfengismálum komið fyrir með öðrum hætti á fjárlögum. Í þriðja lagi er spurt um það hver árangur hafi verið og beðið um að lagt verði á það mat. Það er út af fyrir sig huglægt hvernig menn nálgast þetta mat. En ef horft er á sölu Áfengis- og tóbaksverslunar ríkisins frá 1993 er augljóst að neyslumynstrið hefur breyst verulega hvað varðar áfengisneysluna. Það er ljóst að dregið hefur mjög verulega úr neyslu sterkra vína. Ef horft er á tölur frá 1988, sem er síðasta heila árið fyrir tilkomu bjórsins, var um að ræða heildarneyslu sem lítra á mann 15 ára og eldri upp á 9,11 lítra en er nú í 5,68 lítrum. Þar hefur verulega dregið úr neyslu. Í annan stað var heildarneysla á mann 15 ára og eldri 8,16 lítrar 1988 í léttum vínum en hefur farið niður í 6,31 lítra. Ef horft er á bjórinn sérstaklega, þá liggur það fyrir að fyrsta árið frá 1. mars til ársloka 1989 seldust 36,65 lítrar á mann 15 ára og eldri en í dag er þessi sala á 12 mánuðum 1993 29,58 þannig að þar hefur einnig brugðið út frá því sem í upphafi var. Þegar þetta er saman vegið og reiknaðir eru út alkóhóllítrar á mann 15 ára og eldri samkvæmt sölutölum Áfengis- og tóbaksverslunar ríkisins, þá kemur í ljós að alkóhóllítrar 1988 voru 4,48 en eru núna 1993 4,45. Ég minni á að 1988 er ártalið fyrir tilkomu bjórsins. Þegar allt er í saman dregið, þá virðist í heild og breidd a.m.k. ekki vera um umtalsverða heildaraukningu að ræða, aukin heldur hefur dregið úr neyslu sterka drykkja. Ýmsir geta haft á því ólíkar skoðanir hvort þessi þróun sé góð eða vond en þessar tölur tala þó engu að síður sínu máli.

Virðulegi forseti. Það segir kannski mest um það hvað heildarmagntölur segja í raun litla sögu og hvað mat manna er misjafnt að í skýrslu félmrh. um velferð barna og ungmenna sem liggur fyrir þinginu á þskj. 567 segir m.a., með leyfi hæstv. forseta: ,,Nýleg rannsókn hefur sýnt að neysla áfengis er mikil hjá unglingum hér á landi. Margar rannsóknir hafa einnig sýnt að ofbeldi er nátengt áfengisnotkun. Til að ná tökum á ofbeldi unglinga telur nefndin að einfaldast væri að byrja á því að taka drykkjuvandamálið fastari tökum. Nefndin telur að áfengis- og vímuefnavarnir gagnvart unglingum hafi brostið og telur að það ætti að vera eitt af forgangsverkum opinberra aðila að hrinda af stað öflugu forvarnastarfi gegn neyslu áfengis og vímuefna.`` Af því að ég gat um upplýsingar um mynstrið í áfengisneyslu barna og ungmenna, þá vil ég taka það fram að í upplýsingum frá fræðslumiðstöð í fíknivörnum kemur fram að áfengisneysla meðal íslenskra barna er almenn og fer vaxandi og nær til sífellt yngri barna samkvæmt könnunum. Þarna eru geigvænlegar tölur eins og þær að rúmlega 20% barna í 8. bekk grunnskóla neyta áfengis og tæplega 10% þar af mánaðarlega eða oftar. Tölurnar eru hærri eftir því sem ofar kemur í skólastigann og þegar að framhaldsskóla er komið, þá eru 84% framhaldsskólanema sem neyta áfengis og þar af 56% mánaðarlega og oftar. Þetta og ummælin í skýrslu hæstv. félmrh. tel ég að sýni að það þarf að gera betur. Lions Quest-verkefnið hefur sýnt að það er ýmislegt hægt að gera með góðri fræðslu en tölurnar sem hæstv. heilbr.- og trmrh. las fyrir okkur sýna að það hefur ekki verið veitt til þessa málaflokks það fjármagn sem ástæða væri til.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka fyrirspyrjanda fyrir þessa fyrirspurn sem er vissulega þörf. Öll höfum við áhyggjur af áfengisneyslu unglinga og ungmenna en ég vil leyfa mér að benda á eina leið til þess að auka forvarnastarfið og gera það enn virkara en það er í dag og það er sú leið að veita aukið fjármagn til íþróttahreyfingarinnar því að þar fer fram hið mesta og besta forvarnastarf sem til er gegn neyslu vímuefni hvaða nafni sem ber að nefna. Þetta vildi ég að kæmi fram. En mig langar einnig að bæta við einni spurningu til hæstv. ráðherra. Ég hlustaði á þær tölur sem hann fór með áðan og kannast reyndar við þær flestar. Ég hef aldrei skilið það hvers vegna ÁTVR tekur saman sölutölur á grundvelli þess að neyslan sé frá aldrinum 15 ára og upp úr. Þar sem menn þurfa að vera orðnir tvítugir til að mega kaupa áfengi þá hef ég aldrei skilið þessa úttekt þar sem gert er ráð fyrir 5 ára bili undir lögaldri í neyslu og vildi gjarnan, ef ráðherra hefur þau svör hvers vegna er svona staðið að upplýsingaöfluninni, fá það fram.

Virðulegi forseti. Í fyrsta lagi vegna 15 ára viðmiðunar, þá get ég því miður ekki svarað fyrir um það. Ég vil hins vegar, vegna orða fyrirspyrjanda í þá veru að það mætti skilja orð mín þannig að þær tölur sem ég rakti hér áðan væru þess eðlis að nú gætu menn sest rólegir og látið þróunina sjá um sig sjálfa, taka fram að það má alls ekki skilja orð mín þannig. Og til viðbótar vil ég nefna það og rifja enn á ný upp að í umræðum um fjárlög í desember sl. þá lagði ég einmitt mikla áherslu á nauðsyn þess að breyta áherslum í okkar áfengispólitík og auka stórkostlega fjármagn til forvarna, en draga kannski að sama skapi eða að litlu eða einhverju leyti úr fjármunum til meðferðar því að það liggur ljóst fyrir að 500 millj. kr. fara til þessa málaflokks eða þar um bil. Langstærsti hlutinn eða á 5. hundrað millj. fer til að lækna, fer til að bregðast við afleiðingum þessarar drykkju og ég tek undir með hv. fyrirspyrjanda í þá veru að unga fólkið í landinu nýtur ekki þeirra fjármuna. Þar þurfa forvarnir að koma til, fræðsluprógramm, taka á málinu á frumstigi. Ég verð hins vegar að lýsa því yfir að það olli mér nokkrum vonbrigðum hversu lítill áhugi var hjá ýmsum hv. þm. um það einmitt að fara í þetta forvarnastarf en héldu fast við hin gömlu úrræði sem að mörgu leyti eru ágæt með en eiga auðvitað ekki að taka til sín þennan stóra þátt áfengismálaumræðunnar eins og raun hefur borið vitni um. Þess vegna get ég tekið undir það að meðaltalstölur eins og þær sem ég rakti hér áðan eru vísbending. Þær segja okkur að hér sé ekki allt í öfuga átt þó að hér séu sértækir hópar sem við þurfum að gefa miklum mun meiri gaum og ég vil taka undir með hv. fyrirspyrjanda í þá veru.

Hæstv. forseti. Í þeirri orrahríð sem átti sér stað í þingsölum fyrir jól var það ógæfuspor stigið að setja á tvö virðisaukaskattsþrep og jafnframt var ákveðið að skattleggja hluta ferðaþjónustunnar með því að leggja 14% virðisaukaskatt á sölu gistinga. Ferðaþjónusta hefur verið ört vaxandi atvinnugrein hér á landi og einn af fáum vaxtarbroddum í atvinnulífi síðari ára. Víst er þó að markaðurinn þolir ekki verðhækkanir og því er ljóst að þessi skattlagning verður tekin úr vösum þeirra sem selja þjónustuna og rýrir þar með afkomu þeirra. Hugsanlega breytir hún einnig grundvelli þeirrar fjárfestingar sem lagt hefur verið í á síðustu árum. Vegna baráttu stjórnarandstæðinga var í lokaumræðu um virðisaukaskattslögin samþykkt að heimila hæstv. ráðherra að endurgreiða hluta af innskatti og því spyr ég hæstv. fjmrh.: ,,Hvenær og með hvaða hætti hyggst ráðherra nýta sér heimild í lögum nr. 122/1993 til að leiðrétta innskatt vegna fjárfestingar á árunum 1990--1992 í fasteignum og búnaði í gistirými sem notað er til skattskyldrar starfsemi eftir 1. jan. 1994?``

Hæstv. forseti. Hv. 1. þm. Austurl. ber fram fyrirspurn sem hv. þm. gerði grein fyrir hér áðan. Í máli hv. þm. kom fram að gisting sem ekki bar virðisaukaskatt ber nú 14% skatt en það þarf að geta þess jafnframt að innskattur verður þá frádráttarbær og innskattur gistingar er oftast 24,5% þannig að verðáhrifin eru ekki eins mikil og sýnist. Það var hv. efh.- og viðskn. sem breytti að sjálfsögðu í fullu samráði við fjmrn. lagafrv. þannig að inn í lögin kom ákvæði til bráðabirgða þar sem þessi heimild var gefin sem hv. þm. vitnar til. Nýting umræddrar heimildar mun koma fram í reglugerð sem kveður nánar á um endurgreiðslur og endurgreiðslurétt. Reikna má með að sú reglugerð verði gefin út í næsta mánuði. Þess skal getið að fulltrúar Samtaka veitinga- og gistihúsaeigenda komu á fund ráðuneytisins í janúar þar sem farið var yfir þetta mál og um það fjallað í einstökum atriðum. Þegar setja þarf reglugerð um þetta mál þarf að hafa til skoðunar ýmsa þætti og vil ég geta um nokkra þeirra hér til þess að sýna að málið er ekki alveg einfalt. Í fyrsta lagi þarf að átta sig á því hvernig á að haga endurgreiðslubeiðnum. Á t.d. að láta alla aðila skila inn endurgreiðslubeiðnum áður en endanlegar reglur um úthlutun hámarksfjárhæðar liggja fyrir og hvaða formskilyrði þurfa að koma fram í umsókninni? Í öðru lagi þarf að ákveða hve hratt eigi að greiða til baka og hvenær endurgreiðsla eigi að fara fram, en í lögunum er tiltekið að hún skuli eiga sér stað á árunum 1994, 1995 og 1996 og vera að hámarki 75 millj. kr. Þá er ástæða til að velta fyrir sér hvernig túlka eigi ákvæði laganna sem kemur fram í 2. mgr. bráðabirgðaákvæðis III við lögin um 6% veltuþak. Ábendingar Samtaka veitinga- og gistihúsaeigenda lúta að því að það sé ósanngjarnt gagnvart smáum aðilum og af ýmsum fleiri ástæðum að láta þakið skerða endurgreiðslurétt hvers og eins. Hugsunin var sú þegar þetta ákvæði var sett inn í lögin að takmarka hugsanlegar greiðslur úr ríkissjóði við það að fyrirtæki í litlum rekstri fengju ekki fulla endurgreiðslu. Segja má að þessu skilyrði hafi mátt sleppa þegar sett var inn í heimildina krónutöluþak sem var upp á 75 millj. kr. Það mætti hugsa sér samkvæmt orðanna hljóðan að nota 6% þakið á heildarupphæðina en ekki á hvert fyrirtæki fyrir sig. Þetta er eitt af því sem þarf að athuga við gerð reglugerðarinnar. Þá hafa komið fram fyrirspurnir um hvort þeir sem kaupa eða leigja gistirými af viðkomandi fjárfesti hafi endurgreiðslurétt. Lagatextinn gerir ekki ráð fyrir því að svo verði, a.m.k. ekki að svo stöddu. Til þess þyrfti að mínu mati að breyta lögunum. Í lagaheimildinni er kveðið á um að fjmrh. setji m.a. reglur um hlutfall af fjárfestingarkostnaði eins og sést á texta laganna. Þessi atriði eru einmitt til skoðunar nú. Ég geri ráð fyrir því að í næsta mánuði verði reglugerðin gefin út en um reglugerðina er fjallað í lok greinarinnar til bráðabirgða og hugmyndin er að eftir að skattframtöl og skil og niðurstaða liggur fyrir í ágúst verði hægt að greiða fyrirtækjunum sem í hlut eiga út fyrsta skammtinn og síðan tvo þá næstu á tveimur næstu árum, á árunum 1995 og 1996. Því miður get ég ekki verið nákvæmari að svo stöddu því að endanleg gerð reglugerðarinnar liggur ekki fyrir.

Virðulegur forseti. Mér er ljóst að þetta er alls ekki einfalt mál en hins vegar eins og hæstv. ráðherra bendir á eiga endurgreiðslur að hefjast á þessu ári. Því tel ég mjög mikilvægt mál að þetta skýrist sem fyrst og ég vil þakka hæstv. ráðherra fyrir svarið.

Virðulegur forseti. Allt frá því að sú sem hér stendur fór að fylgjast með stjórnmálum og sjálfsagt mikið lengur hefur eitt aðalbaráttumál dreifbýlisþingmanna verið hvers kyns jöfnun á aðstöðumun dreifbýlis og þéttbýlis. Árangurinn hefur að sjálfsögðu orðið misjafn og í tíð þessarar ríkisstjórnar hefur heldur sigið á ógæfuhliðina í þeim málum. Nærtækt er að vitna í þá snilldarhugmynd að leggja virðisaukaskatt á húshitunarkostnað en sú ráðstöfun kemur að sjálfsögðu harðast niður á dreifbýlinu, þ.e. hinum köldu svæðum. Annar nærtækt dæmi er í burðarliðnum hjá ríkisstjórninni en það er afnám á flutningsjöfnunargjaldi til olíufélaganna. Sú niðurfelling mun hafa í för með sér að verðmunur á bensíni og olíu milli einstakra staða mun nema allt að 6--8 kr. á lítra. Þetta er því og verður dreifbýlisfjandsamleg ráðstöfun. Dreifbýlisbúar sækja mikla þjónustu til höfuðborgarsvæðisins. Í því sambandi má nefna að flestar ríkisstofnanir eru staðsettar hér á höfuðborgarsvæðinu og þrátt fyrir yfirlýsta stefnu ríkisstjórnarinnar um flutning ríkisfyrirtækja út á land hefur eins og svo oft áður minna orðið um efndir. Í ljósi þess að sú þjónusta sem dreifbýlisbúar sækja til höfuðborgarinnar er ærin og í síauknum mæli stunda fyrirtæki viðskipti og flutning gagna símleiðis, vaknar sú spurning hvort ekki sé tímabært að jafna símkostnað landsmanna með því að sama gjald sé greitt fyrir símþjónustu hvar sem notandinn er staðsettur á landinu. Því spyr ég hæstv. samgrh.: ,,Eru áform uppi um að jafna til fullnustu símkostnað landsmanna í kjölfar þeirra breytinga sem gerðar verða á símanúmerakerfinu um mitt ár 1995?``

Hæstv. forseti. Það er rangt hjá hv. fyrirspyrjanda að það hafi hallað á einhverja ógæfuhlið í sambandi við símkostnað á langlínum eða öðru slíku. Það er ekki rétt. Á hinn bóginn er það rétt að síðan ég varð samgrh. hefur verið lögð meiri áhersla á að lækka símtöl til annarra landa sem er mjög brýnt mál eins og hv. þm. á að vera kunnugt og nauðsynlegt vegna þeirrar alþjóðlegu samkeppni sem komin er upp í sambandi við símtöl á milli landa. Vegna þessarar fsp. er þetta að segja. Sú breyting sem verður á símanúmerakerfi landsmanna á árinu 1995 er gerð til að einfalda númerakerfið og að opna möguleika á að hafa sérstök númer fyrir nýja þjónustu. T.d. er ekki unnt að taka upp neyðarnúmerið 112 fyrr en eftir breytinguna en öll Evrópulönd ætla að sameinast um það númer. Númerabreytingin hefur hins vegar ekkert með gjaldamál að gera og hafa engar ákvarðanir um breytingar á gjaldskrá verið teknar í tengslum við númerabreytinguna. Af tæknilegum ástæðum væri raunar óheppilegt að láta gjaldskrárbreytingu og númerabreytingu fara saman þar sem númerabreytingin er mjög viðamikil og því ástæðulaust að framkvæma aðrar breytingar sem tengjast henni samtímis. Ég vil að lokum segja að eins og nú standa sakir eru ekki uppi áætlanir um að jafna símkostnað á öllu landinu til fullnustu.

Virðulegi forseti. Ég sagði aldrei að það hefði hallað á ógæfuhliðina í sambandi við símkostnað heldur almennt á jöfnun milli dreifbýlis og þéttbýlis. En í sambandi við þetta nýja fyrirkomulag á númerum þá sögðu þeir mér hjá Pósti og síma að það væri ekkert því til fyrirstöðu að stíga skrefið til fulls og jafna símkostnað á milli dreifbýlis og þéttbýlis í leiðinni.

Hæstv. forseti. Það sem er því til fyrirstöðu að jafna símkostnað til fulls eru annars vegar tæknileg atriði og hins vegar er ástæðan sú að til þess vantar fjármagn. Þetta sígur alltaf í rétta átt og er minni munur nú en áður á slíku. Ég vil taka fram að það er verið að stækka þau svæði sem eru undir sama númeri sums staðar þar sem þannig stendur á og það er alltaf verið að draga úr þessum mismun og gengur vel vil ég segja en við getum ekki fengið allt í einu.

Virðulegi forseti. Umræðan síðustu ár og missiri hefur öðru fremur snúist um hvers kyns hagræðingu og sameininu, m.a. sameiningu sveitarfélaga, þar sem ýmsar aðgerðir, svo sem úrbætur í vegamálum, hafa verið notaðar sem nokkurs konar gulrót á fólkið. Einn er sá hlutur sem virðist þó hafa gleymst í þessari umræðu, sérstaklega á þeim svæðum þar sem vetrarsamgöngur eru erfiðar, að þrátt fyrir stórbætt vegakerfi og afkastamiklar vinnuvélar hafa snjómokstursreglur ekki verið færðar til nútímalegra horfs með það fyrir augum að mæta auknum kröfum og aukinni þörf fyrir tíðari opnun vega. Ef ég tek dæmi úr þeim fjórðungi sem ég bý í, Austurlandsfjórðungi, þá hljóða núverandi snjómokstursreglur upp á opnun þrisvar sinnum í viku um Oddsskarð og Fjarðarheiði, tvisvar sinnum í viku um Vatnsskarð, hringvegurinn um Breiðdalsheiði er ekki á áætlun um opnun en það má teljast furðulegt að svo sé. Sama gildir um veginn yfir Hellisheiði til Vopnafjarðar. Mig langar í þessu sambandi til að vitna í skýrslu sem m.a. var gerð um snjómokstur á Austurlandi og kom út í mars 1992. Þar er sýnt fram á að miðað við þær endurbætur sem gerðar hafa verið á helstu vegum er sáralítill munur á þriggja daga opnun vega fyrir endurbætur og svo sjö daga opnun eftir þær endurbætur sem þegar hafa verið gerðar hvað kostnað varðar. Þar er einnig sýnt fram á að tíðari opnun vega er hlutfallslega ódýrari kostur fyrir Vegagerðina miðað við þá auknu þjónustu sem hún veitir íbúum slíkra svæða. Því spyr ég hæstv. samgrh.: ,,Eru uppi áform um að auka vetrarþjónustu í snjómokstri með það fyrir augum að opið verði alla daga vikunnar milli byggðarlaga?``

Hæstv. forseti. Það er rétt sem hv. þm. segir til að mynda um Hellisheiði. Vegurinn yfir Hellisheiði var ekki hannaður sem heilsársvegur og við það verður að sitja sem komið er. Sú ákvörðun var tekin áður en ég kom í embætti samgrh. Nýr vegur hefur ekki verið lagður yfir Breiðdalsheiði og það er laukrétt hjá hv. þm. að það er svo um ýmsar þær heiðar þar sem gömlu vegirnir eru enn að ákvörðun hefur verið tekin um það og ég held að menn hafi í stórum dráttum unað við það að snjómokstur sé ekki þar með sama hætti og á uppbyggðum og góðum vegum. Það má nefna ýmsa vegi aðra en þá sem eru í Austurlandskjördæmi sem ég heyri að hv. þm. er mjög kunnugur. Við getum talað um Öxarfjarðarheiði, við getum talað um Lágheiði, við getum talað um veginn eftir Barðaströndinni. Það má svo sem tína ýmsa vegi til. Við getum líka talað um veginn yfir Öxi. Það eru svo sem ýmsir vegirnir. Um þessa fsp. er það að segja að nú hittist svo á að endurskoðun á snjómokstursreglum er rétt að ljúka og hefur raunar verið tekin ákvörðun um að nýjar reglur taki gildi í lok þessa mánaðar, þ.e. fyrir páska. Þar verði gert ráð fyrir því að fjölga snjómokstursdögum á aðalleiðum og einnig innan samgöngusvæða. Það er unnt að gera þetta vegna þess að vegakerfið er að verða fullkomnara en áður. Auðvitað þýðir það um leið að vegfarendur gera meiri kröfur en áður. Gott dæmi um þetta er auðvitað leiðin milli Akureyrar og Reykjavíkur. Það má líka minna hv. þm. á að eftir þær vegabætur sem gerðar voru á Mývatnsheiði nú á sl. ári hefur versti snjóakaflinn á því svæði verið byggður upp. Á hinn bóginn er ekki hægt að horfa fram hjá því að víða þarfnast vegakerfið verulegra endurbóta áður en hægt er að búast við því að unnt sé að moka þar reglulega og tryggja þannig samgöngur. Hv. þm. nefndi þar tvö dæmi. Ég bætti við nokkrum dæmum sem sýnir að við erum ekki komin jafnlangt í vegamálunum og við höfum kosið en allt er þetta á réttri leið.

Virðulegur forseti. Það er ánægjulegt að heyra að nýjar snjómokstursreglugerðir munu nú líta dagsins ljós og ég er viss um að Austfirðingar munu fagna því að það eru hugmyndir uppi um aukna þjónustu og kannski helgarþjónustu þar inni. Hæstv. samgrh. minntist á að vegurinn yfir Hellisheiði væri ekki byggður uppi sem heilsársvegur en hann er töluvert mikið notaður líka að vetri til og hefur reynst ein besta samgöngubót sem við Austfirðingar höfum fengið núna á síðari árum og þess vegna teldi ég nauðsynlegt að fylgjast með því hvort ekki væri möguleiki að opna hann oftar eða nokkrum sinnum í viku. En eins og staðan er í dag þá er ekki um neitt slíkt að ræða. Ég þakka hæstv. samgrh. fyrir svörin.

Virðulegi forseti. Það var í tíð síðasta samgrh. að hafin var rækileg endurskoðun á snjómokstursreglum og hrint í framkvæmd þeirri endurskoðun að hluta til og ég fagna því að hæstv. samgrh. skuli hafa haldið áfram á sömu braut og taki næsta áfanga fyrir og hrindi honum í framkvæmd nú fyrir páska. Mig langar til að forvitnast aðeins nánar um það hjá hæstv. ráðherra í hverju þessar nýju reglur eru fólgnar, hvað þær þýða, hversu oft verður opnað eða mokað í vikunni, hvort það verður fjórum sinnum í viku eða fimm daga í viku. Hins vegar vil ég láta í ljós ánægju mína með að ég hjó eftir því að hæstv. ráðherra talaði um þessar reglur og endurskoðun þeirra sem almennan rétt sem íbúarnir mundu eiga og fá án tillits til þess hvort sveitarfélög hefðu verið sameinuð eða ekki. Og ég fagna því að hæstv. ráðherra skuli taka svo málefnalega á málinu.

Hæstv. forseti. Varðandi það sem hv. fyrirspyrjandi sagði áðan um Hellisheiði þá er það svo að vegurinn fyrir Hellisheiði er ekki fullnægjandi fyrir þungaflutninga að vetrarlagi milli Norðurlands og Austurlands og það er augljóslega líka rétt að Vopnfirðingar hljóta að óska eftir því að leiðir þangað séu opnar eftir öðrum vegum. Maður áttar sig ekki alveg á því eftir að búið er að byggja upp vegakerfið milli Norðurlands og Austurlands, ef það fer um Háreksstaðaleið, hvert verður hlutverk vegarins yfir Hellisheiði í framtíðinni en það er greinilega góður ferðamannavegur yfir sumarið. Á þessari stundu er ekki tímabært að tala nánar um það í hverju breytingarnar á snjómokstursreglunum verða fólgnar. Þetta mál verður afgreitt á allra næstu dögum og tilkynnt í næstu viku.