Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Gunnar Thoroddsen) Allshn. hefur athugað frv. og leggur til, að það verði samþ. óbreytt. - Ég vil um efni frv. vísa til grg., en að meginefni er það á þá leið að breyta nokkuð um skipun byggingarn. í Reykjavík, þannig að betur verði tryggð sérþekking í n., - í öðru lagi að veita heimild til þess, frekar en nú er, að rýma burtu ólöglegum byggingum í bænum. Ég þarf ekki að fara fleiri orðum um frv., n. mælir með því óbreyttu.



Þessu máli var vísað til allshn., sem hefur athugað það og mælir með, að það verði samþ. óbreytt. Ástæðan til þess, að þetta frv. er borið fram, er sú, að Ólafsfjarðarhreppur hefur ákveðið að gera þar nokkur hafnarmannvirki eftir till. og teikningum vitamálastjórnarinnar. Það hafa síðan verið samþ. hafnarl. fyrir Ólafsfjörð, og í þeim l. er heimilað að ábyrgjast fyrir hreppinn verulega upphæð, en svo var tilskilið í hafnarl., að til þessa þyrfti ábyrgð sýslunefndar. Þegar til kom, að fá átti ábyrgð sýslun., neitaði hún að samþ. þetta, og þess vegna gat Ólafsfjarðarhreppur ekki fengið ríkisábyrgðina, sem er nauðsynleg til þess, að hreppurinn gæti fengið lán. Í vor, á s.l. Alþ., stóð málið svo, að búið var að fá leyfi til kaupa á efni í Ameríku til hafnarmannvirkja í Ólafsfirði, og stóð þá ekki á öðru en því, að þessi ábyrgð fengist, til þess að , vörurnar fengjust útfluttar. En þegar sýslun. hafði neitað um ábyrgð, stöðvaðist málið, og þá var það, sem Alþ. heimilaði ríkisstj. að kaupa þetta efni í Ameríku, flytja það inn og selja Ólafsfjarðarhreppi efnið. Ólafsfjarðarhreppur hefur útvegað sér lán til þess að kaupa efnið fyrir, en þetta er aðeins lítill hluti af því láni, sem hreppurinn þarf að fá til þess að reisa þetta mannvirki. Þess vegna er það, að hreppurinn er í vandræðum með að geta útvegað ríkisábyrgð, og er nú um tvær leiðir að velja til þess að koma þessu í sæmilegt horf. Önnur er sú að breyta hafnarl. og fella þetta skilyrði burtu, að ábyrgð sýslun. þurfi, til þess að ríkissjóður ábyrgist þetta lán, hin leiðin er að veita Ólafsfjarðarhreppi þessi réttindi. Eftir að þessar leiðir hafa verið athugaðar, sést, að á því eru miklir annmarkar að fá þessu breytt, því að eins og stendur er svo ákveðið í öðrum hafnarl., að bakábyrgð sýslun. þurfi gagnvart ríkissjóði fyrir lánum til slíkra hafnarmannvirkja. Ólafsfjarðarhreppur hefur leitað fyrir sér til sýslun. um fjárskipti við sýsluna, og eins og sést á þskj. 332, hefur orðið samkomulag milli sýslun. og Ólafsfjarðarhrepps um skipti á eignum og sjóðum sýslunnar. Ef þetta frv. nær samþykkt, þarf að breyta hafnarl. og fella þetta ákvæði burt, en fyrir því er fordæmi, þar sem er Akranes. Þegar Akranes fékk bæjarréttindi, var fellt burt skilyrðið um ábyrgð Borgarfjarðarsýslu. Það er lífsskilyrði fyrir Ólafsfirðinga að fá þessu mannvirki lokið; höfnin grynnist óðum, svo að einungis smæstu bátum er þar fært. Að dómi verkfræðinga verður á þessu ráðin bót með þessari aðgerð. Ég vænti þess, að hv. d. samþ. frv. eins og n. leggur til.

Frsm. (Garðar Þorsteinsson) Allshn. hefur athugað frv. og mælir með því, að það verði samþ. óbreytt. Eina breyt. frá því, sem er í l., er sú, að ábyrgð ríkissjóðs hækki frá 50 í 100 þús. kr., og er frv. borið fram af sérstöku tilefni. Ég vil aðeins upplýsa, í viðbót við það, sem ég gat um við 1. umr., að það munu ekki vera nema 1–2 mál, sem fyrir dómstólana hafa komið til þess að gera gild þessi ákvæði, þannig að áætlað fé úr ríkissjóði er hverfandi lítið. Reynslan hefur sýnt, að eftir að þessi l. gengu í gildi, hefur herstjórnin verið fúsari til þess að binda endi á málin með samkomulagi. N. mælir því með því, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Til allshn. Nd. hafa borizt nokkur erindi frá dómsmrn. um að veita hér búsettum mönnum íslenzkan ríkisborgararétt. N. hefur því eftir ósk ráðuneytisins flutt frv., sem er 171. þingmál, um að veita ríkisborgararétt sex mönnum, og eru það þessir: Christensen, Evald Mads Karl, fæddur 21. maí 1905 í Danmörku, Jensen-Brand, Svava Andrea, fædd 7. marz 1920 í Kanada, Petersen, Johan, fæddur 11. júní 1906 í Noregi, Kristensen, Aksel, fæddur 24. febr. 1893 í Danmörku, Sen, Jón, fæddur 9. febr. 1924 í Kína, og Torgilstveit, Martin Hansen, fæddur 19. febr. 1905 í Noregi. Þessir menn allir uppfylla skilyrði laganna um að hafa verið búsettir hér á landi í 10 ár, nema Martin Hansen. Hann hefur dvalizt hér í meir en 10 ár, en ekki samfleytt, því að árin 1937–38 dvaldist hann í Noregi, og hann gefur þá skýringu á því, að hann hafi farið þangað í kynnisför og dvalizt hjá ættingjum sínum með konu sína og börn. Það hefur ekki verið hægt að fullnægja því ákvæði l., að menn útvegi sér hegningarvottorð frá heimalandi sínu, eins og þeim ber að gera, enda hafa ekki verið möguleikar til sambands við heimalöndin vegna stríðsástæðna. Ég vil geta þess, að það hefur verið siður frá því stríðið brauzt út árið 1939 að veita mönnum ríkisborgararétt með l., þó að þessu ákvæði hafi ekki verið fullnægt. Í l. frá 1934 stendur, að l. geti ekki komið til framkvæmda og menn fái ekki ríkisborgararétt, nema þessu skilyrði sé fullnægt. Ég hef kynnt mér það hjá dómsmálaráðuneytinu, að þrátt fyrir þetta ákvæði l. hafa verið gefin út ríkisborgarabréf til þeirra manna, sem þess hafa óskað, þó að þessu ákvæði l. hafi ekki verið fullnægt. Hins vegar vil ég benda á það, til þess að það mætti vera til athugunar síðar, að sjálfsagt er og rétt, þegar veita á ríkisborgararétt undir eðlilegum kringumstæðum og menn ná til heimalandsins, að þá sé þessu ákvæði l. fullnægt, og mætti ákveða, að l. falli úr gildi, ef þessu ákvæði er ekki fullnægt innan 12 ára. Þeir aðrir menn, sem sent hafa umsóknir, fullnægja ekki ákvæðum l. hvað snertir búsetu hér á landi, og einn er sem stendur í skuld, sem varnar því, að hann fái ríkisborgararétt.



Ég vil leyfa mér að beina þeirri fyrirspurn til hæstv. forseta, hvort fyrir liggi tilkynningar frá öllum þeim hv. þm., sem fjarstaddir eru, um að þeir séu forfallaðir eða hvort þeir hafa fjarvistarleyfi, og hlýtur það að vera, þar sem svo mikinn hluta deildarmanna vantar, að þeir hafi annaðhvort boðað lögleg forföll eða fengið fjarvistarleyfi. Ég leyfi mér að spyrja hæstv. forseta um þetta.

Forseti (SigfS): Það er aðeins einn hv. þm., forseti þessarar deildar, sem hefur tilkynnt mér forföll, en það má vera, að fyrsta forseta hafi verið tilkynnt forföll.