Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir áliti og tillögum kjörbréfanefndar sem lagt hefur verið fram. Kjörbréfanefnd hefur haft til athugunar kjörbréf þau sem landskjörstjórn gaf út 20. maí 2007 í samræmi við úrslit alþingiskosninga sem fram fóru 12. maí sl. Nefndinni barst bréf dómsmálaráðuneytis, dags. 18. maí 2007. Bréfinu fylgdu í lokuðu umslagi sjö ágreiningsseðlar ásamt endurriti úr gerðabók yfirkjörstjórnar Reykjavíkurkjördæmis suður en yfirkjörstjórnin hafði úrskurðað kjörseðlana ógilda og umboðsmaður stjórnmálasamtaka gert ágreining um þann úrskurð. Í samræmi við ákvæði 104. gr. kosningalaga voru ágreiningsseðlanir sendir Alþingi til úrskurðar. Við rannsókn kjörbréfanefndar kom í ljós að allir seðlarnir voru með sams konar frágangi. Strikað hafði verið yfir nafn eins eða fleiri frambjóðenda á lista en ekki merkt við listabókstafinn. Ekki hafði verið átt við aðra lista á kjörseðlinum eða önnur merki gerð. Nefndin telur ágreiningsatkvæðin ekki fara augljóslega í bága við 101. gr., samanber 100. gr. laga um kosningar til Alþingis. Niðurstaða nefndarinnar er því sú að meta ætti gild þau sjö ágreiningsatkvæði í Reykjavíkurkjördæmi suður sem send voru Alþingi til úrskurðar. Atkvæðin skiptast þannig milli framboða: Eitt atkvæði greitt B-lista Framsóknarflokks, fimm atkvæði greidd D-lista Sjálfstæðisflokks og eitt atkvæði greitt S-lista Samfylkingarinnar. Nefndin hefur gengið úr skugga um að þessi ákvörðun hafi ekki haft áhrif á niðurstöðu kosninganna. Aðrir ágreiningsseðlar hafa ekki borist og engar kosningakærur hafa heldur borist. Nefndin leggur til í samræmi við 46. gr. stjórnarskrár og 2. mgr. 1. gr., samanber 5. gr. laga um þingsköp Alþingis, að kjörbréf aðalmanna og varamanna verði samþykkt eins og þeir eru tilgreindir í áliti og tillögum nefndarinnar sem lagt hefur verið fram. Undir þetta álit rita hv. þingmenn Arnbjörg Sveinsdóttir, Lúðvík Bergvinsson, Bjarni Benediktsson, Ásta R. Jóhannesdóttir, Birgir Ármannsson, Helgi Hjörvar, Atli Gíslason, Magnús Stefánsson og Jón Magnússon.



Samkvæmt 2. gr. þingskapa ber þeim alþingismönnum sem nú taka sæti á Alþingi í fyrsta sinn að undirrita drengskaparheit að stjórnarskránni. Af hinum 24 nýkjörnu alþingismönnum hafa sjö áður setið á Alþingi sem þingmenn eða varaþingmenn. 16 nýir þingmenn undirrita drengskaparheit á þessum fundi en þeir eru: Ármann Kr. Ólafsson, Árni Páll Árnason, Árni Þór Sigurðsson, Bjarni Harðarson, Björk Guðjónsdóttir, Gunnar Svavarsson, Guðbjartur Hannesson, Guðfinna S. Bjarnadóttir, Höskuldur Þórhallsson, Illugi Gunnarsson, Katrín Jakobsdóttir, Kristján Þór Júlíusson, Ólöf Nordal, Ragnheiður E. Árnadóttir, Ragnheiður Ríkharðsdóttir, Steinunn Valdís Óskarsdóttir. Auk þess eru varamennirnir sem áður er getið, Guðfríður Lilja Grétarsdóttir og Ingibjörg Inga Guðmundsdóttir. Einn hv. þingmaður, Jón Gunnarsson, er forfallaður og vinnur sitt heit þegar hann kemur til þings. Ég vil biðja skrifstofustjóra að færa þingmönnum eiðstafinn til undirskriftar.

Þeir hv. alþingismenn og varaþingmenn sem nú taka sæti á Alþingi í fyrsta sinn hafa undirritað drengskaparheit að stjórnarskránni. Ég vil bjóða þá alla sérstaklega velkomna til starfa á Alþingi.

Nú fer fram kosning forseta Alþingis. Samkvæmt 1. mgr. 3. gr. þingskapa eru þeir einir í kjöri sem tilnefndir eru. Mér hefur borist ein tilnefning, um 1. þm. Norðvesturkjördæmis, Sturlu Böðvarsson. Eru aðrar tilnefningar? Aðrar tilnefningar hafa ekki borist. Sturla Böðvarsson er því einn í kjöri. Þar sem aðeins einn er í kjöri er það ætlun forseta að láta kosninguna fara fram með atkvæðagreiðslukerfinu eins og á undangengnum þingum. Ef ekki eru athugasemdir fer atkvæðagreiðslan fram með þessum hætti. Kerfið er þannig stillt að jafna má við leynilega atkvæðagreiðslu. Töflurnar á veggjum munu aðeins sýna hverjir hafa neytt atkvæðisréttar síns en ekki hvernig þeir greiddu atkvæði og sama gildir um geymsluminni tölvunnar. Þeir sem kjósa Sturlu Böðvarsson ýti á já-hnappinn en þeir sem skila vilja auðu ýti á hnappinn sem merktur er: Greiðir ekki atkvæði. Gult ljós kviknar við miðhnappinn þegar atkvæði hefur verið greitt, sama á hvorn hnappinn er ýtt, og eins kviknar aðeins gult ljós á veggtöflunni. Hefst nú atkvæðagreiðslan. [Gengið var til forsetakosningar. Atkvæði féllu þannig að Sturla Böðvarsson, 1. þm. Norðvest., hlaut 54 atkvæði, 4 þingmenn greiddu ekki atkvæði.]

Samkvæmt þessu er Sturla Böðvarsson, hv. 1. þm. Norðvesturkjördæmis, rétt kjörinn forseti Alþingis. Ég óska honum til hamingju með kosninguna og allra heilla í starfi og bið hann að taka við fundarstjórn.

Ég þakka hæstv. starfsaldursforseta, Jóhönnu Sigurðardóttur félagsmálaráðherra, árnaðaróskir í minn garð og alþingismönnum þá virðingu sem þeir sýna mér með því að kjósa mig forseta Alþingis. Ég mun leggja mig fram sem forseti við að sem best samstarf takist milli allra hv. alþingismanna um þau störf sem þjóðin hefur falið okkur í nýafstöðnum kosningum. Ég vænti einnig góðs samstarfs við hið ágæta starfsfólk Alþingis. Ég lít svo á að það sé meginhlutverk Alþingis að sjá um að löggjafarstörfin, sem eru meginkjarni þinghaldsins, fari fram samkvæmt þeim reglum sem stjórnarskrá og þingsköp mæla fyrir um og svo sé búið að Alþingi og alþingismönnum að viðhlítandi sé. Til þingsins og okkar alþingismanna eru gerðar miklar kröfur en til þess að við þeim megi verða þarf öll aðstaða og starfskjör að vera eins og best verður á kosið. Þótt saga þjóðarinnar sé nær okkur á Alþingi en víðast hvar annars staðar í þessu landi og þann merka arf eigi að heiðra og rækta verðum við þó ávallt að fylgja þróuninni og búa þeim fulltrúum sem hingað eru kjörnir jafngott starfsumhverfi og almennt tíðkast í samfélaginu. Þannig hlýtur það m.a. að vera eitt aðalviðfangsefni þeirrar forustu sem nú verður kosin á Alþingi að leggja drög til frambúðar um aðstöðu þingsins á Alþingisreitnum og undirbúa þær framkvæmdir sem þar eru nauðsynlegar. Það er vinsælt nú um stundir, eins og okkur stjórnmálamönnum er í fersku minni, að kanna skoðanir fólks og viðhorf til ýmissa hluta, þar á meðal til Alþingis. Þar kemur fram að staða þingsins í huga landsmanna er ekki nægilega traust. Ég tel raunar að það sé vandasamt að túlka þær niðurstöður sem fyrir liggja um þetta efni og þar geti deilur um grundvallaratriði stjórnmálanna mótað þá mynd af Alþingi og að það hafi goldið fyrir í hugum almennings. Eigi að síður tel ég að umræðuhættir á Alþingi eigi hér nokkra sök en það er sá þáttur þingstarfanna sem er sýnilegastur okkur. Ég hvet til þess að við öll tökum saman höndum og bætum hér um. Það á að vera hlutverk okkar að setja þann svip á löggjafarsamkomuna að hún njóti virðingar með þjóðinni og hafi trúverðugleika. Sem betur fer hafa kosningarannsóknir sýnt að áhugi á stjórnmálum virðist ekki minnka meðal þjóðarinnar þrátt fyrir neikvæðar umræður og misvísandi mynd sem oft er gefin af starfi stjórnmálamanna. Það er þrálátt viðhorf að sterk stjórnarandstaða feli það í sér að halda margar ræður og langar í þessum sal. Ég held að tími sé kominn til að endurskoða skipulag umræðu um þingmál. Alþingi er einn meginvettvangur stjórnarandstöðunnar í hinu pólitíska starfi. Hún þarf því, hver sem hana skipar hverju sinni, á því að halda að þingið hafi sterka stöðu, það njóti trausts og að vel sé að því búið, þannig að málflutningur stjórnarandstöðu og hið mikilvæga aðhaldshlutverk hennar fái hér þann búning og styrk sem bestur kostur er á. Ég er ekki að kalla eftir styttri umræðum heldur skýrari skoðanaskiptum, betra skipulagi og betri undirbúningi umræðna en oft hefur verið. Með sama hætti þarf ríkisstjórnin og þingflokkar stjórnarflokkanna að skipuleggja starf sitt þannig að nefndir þingsins fái það svigrúm til starfa sem nauðsyn krefur svo vanda megi alla málsmeðferð á Alþingi og skapa eðlilegt rými fyrir umræður. Umræður á Alþingi um mál eru lykill að umræðum í þjóðfélaginu og því geysilega mikilvægar. Við þurfum að gera meiri kröfur til okkar sjálfra í þessum efnum en verið hefur um sinn. Að þessu vil ég vinna sem forseti í eins góðri sátt við þingmenn og kostur er, úr hvaða þingflokki sem þeir eru. Nú er að hefjast annað kjörtímabilið eftir að kjördæmaskipan var breytt. Þeir þingmenn sem sátu á Alþingi síðasta kjörtímabil og höfðu áður unnið í gömlu kjördæmunum geta talað af reynslu af því að starfa í kjördæmunum eftir þá miklu breytingu. Öllum má ljóst vera að aðstæður þingmanna til að rækja hlutverk sitt eru mjög ólíkar. Þingmenn í Norðvesturkjördæmi, Norðausturkjördæmi og Suðurkjördæmi búa við þær aðstæður að ferðast hundruð kílómetra til þess að komast milli kjördæmamarka og sinna eðlilegri og nauðsynlegri vinnu sinni við að halda tengslum og skynja og skilja kjör og aðstæður íbúanna og halda þeirri pólitísku tengingu við kjósendur sem nauðsynleg er. Í þessum þremur landstóru kjördæmum er mest af náttúruauðlindum þjóðarinnar nýtt af íbúunum sem eiga allt undir sól og regni og því að löggjöf og allar aðstæður til búsetu séu hagstæðar og að þingmenn viðkomandi kjördæma skynji og skilji aðstæður fólksins. Það verður ekki gert nema með því að þingmönnum verði sköpuð betri skilyrði til þess að rækja hlutverk sitt gagnvart hinum dreifðu byggðum. Ég tel það eitt af mikilvægustu verkefnum forsætisnefndar Alþingis á næstunni að efna til umræðu og standa fyrir úrbótum sem stuðlað geta að því að þingmönnum þessara þriggja kjördæma verði skapaðar hagfelldari aðstæður til að gegna hlutverki sínu við að halda tengslum við íbúa kjördæmanna og tryggja þannig hagsmuni fólksins. Það væri óheillavænleg þróun ef íbúar dreifbýlisins teldu sinn hlut sitja eftir vegna þess að þingmenn hafi ekki starfsaðstöðu og geti ekki sinnt samráði og haldið sambandi við kjósendur. Ég býð alla alþingismenn velkomna til starfa á 134. löggjafarþingi. Sérstakar hamingjuóskir færi ég þeim alþingismönnum sem nú setjast á þing í fyrsta sinn og bið þeim velfarnaðar í störfum þingsins. Að þessu sinni eru nýkjörnir alþingismenn, þeir sem ekki sátu á síðasta þingi, 24 talsins og hafa aðeins einu sinni áður verið fleiri. Það er gangur lýðræðisins að hér í þingsölum verði endurnýjun, hingað komi nýtt fólk með nýja reynslu, fjölbreytta menntun og fersk viðhorf. Ný ríkisstjórn er sest að völdum. Ég óska henni velfarnaðar í störfum og vona að samstarf hennar og Alþingis verði farsælt. Sérstaklega óska ég þeim þingmönnum sem stíga nú sín fyrstu spor í ráðherraembætti allra heilla. Meiri hlutinn að baki ríkisstjórninni er óvenjulega stór og það mun væntanlega setja mark sitt á þingstörfin. En þess ber jafnan að minnast að sjónarmið sem taka þarf tillit til fara ekki alltaf eftir þingsætafjölda eða fjölda íbúa í einstökum kjördæmum. Þingstörf að þessu sinni munu standa í skamman tíma. Í haust bíður nýkjörins þings að takast á við þau verkefni sem úrlausn þurfa að fá, þar á meðal nýrra fjárlaga. Ég endurtek þakkir til þingheims fyrir að fela mér þetta embætti. Það er von mín að ég megi eiga gott samstarf við alla hv. alþingismenn.

Ég óska varaforsetum til hamingju með kjörið og velfarnaðar í starfi. Ég vænti þess að eiga góða samvinnu við varaforsetana um fundarstörfin og önnur verkefni í forsætisnefndinni.

Þá hefst kosning fastanefnda. Mér hefur borist ósk frá formönnum þingflokka stjórnarflokkanna um að kosningu til efnahags- og viðskiptanefndar, sjávarútvegsnefndar og landbúnaðarnefndar verði frestað því að það eru áform stjórnarflokkanna að gera nú þegar á þessu þingi breytingar á þingsköpum sem varða þessar þrjár nefndir. Ég leita því afbrigða frá 13. gr. þingskapa um að kosning til þessara þriggja nefnda fari ekki fram á þessum fundi heldur síðar á þinginu þegar þingskapafrumvarpið hefur hlotið afgreiðslu.

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á því að óska forseta til hamingju með kjörið og við væntum að sjálfsögðu góðs samstarfs við hann. Ég hlýt að gera þær athugasemdir við þá atkvæðagreiðslu sem á að fara að hefjast að eins og það mál snýr að okkur í stjórnarandstöðunni þá kynntu formenn stjórnarflokkanna þetta sem tiltölulega óljós áform fyrir þremur dögum og síðan hefur ekki meira verið um það rætt við okkur. Eins og forseti tók fram byggir þetta á áformum stjórnarflokkanna um að breyta lögum um Stjórnarráð Íslands, sameina og skipta upp ráðuneytum og eftir því sem við höfum skilið á sú skipan mála að taka gildi um næstu áramót. Engu að síður á að fara að leggja til við Alþingi að það kjósi ekki í þingnefndir sínar samkvæmt gildandi lögum og að engar nefndir verði starfandi á þessu þingi hvað varðar landbúnaðarmál, sjávarútvegsmál og efnahags- og viðskiptamál. Ég fæ ekki alveg séð hvernig þetta á að geta gengið eðlilega fyrir sig og maður spyr: Hvað verður ef óskað verður eftir fundum í viðkomandi þingnefndum, ef hér verða flutt þingmál á þessu þingi sem eðlilegt væri að vísa til viðkomandi nefnda? Getur það talist eðlilegur framgangsmáti að engar þingnefndir starfi hér, þess vegna viku, hálfan mánuð eða hvað lengi sem þetta þing kann að vera að störfum sem hafi umboð á viðkomandi sviðum? Hvert ætlar hæstv. ríkisstjórn að vísa frumvörpum sem hún hefur sjálf boðað að verði flutt og heyra undir efnahags- og viðskiptanefnd ef engin nefnd er starfandi á meðan þingið situr fyrr en þá í lok þess? Ég tel að þetta sé fullkomlega óeðlilegur framgangsmáti og eðlilegast væri að hæstv. ríkisstjórn legði áform sín fyrir með skýrum hætti, að við hefðum hér þau frumvörp sem eiga að breyta verkaskiptingu ráðuneyta saman í einum pakka og þá gæti Alþingi tekið ákvarðanir og afstöðu til þess hvernig það vill skipa sínum störfum með hliðsjón af áformuðum breytingum í Stjórnarráðinu. Það er ekki þannig þó að hæstv. ríkisstjórn kunni að telja það eðlilegt að framkvæmdarvaldið í sjálfu sér eigi að hafa frumkvæðisskyldu og skipa innri málum þingsins. Hér er verið að boða breytingar á þingsköpum Alþingis sem venjan er að þingið sjálft hafi með höndum en ekki framkvæmdarvaldið. Það er að vísu hefð fyrir því og hefur ágerst á síðari árum að menn líti á það sem formsatriði að virða verkaskiptingu löggjafarsamkomunnar og framkvæmdarvaldsins. En mér finnst þetta ekki byrja sérstaklega vel og ég get ekki séð að hæstv. ríkisstjórn hafi með nokkrum hætti lagt málin þannig skýrt fyrir Alþingi að það sé eðlilegt að ætlast til þess að við veitum nú afbrigði við þessa skipan mála. Ég teldi að annaðhvort ætti að fresta allri nefndaskipan þangað til málin liggja ljósar fyrir eða kjósa samkvæmt gildandi lögum í allar fastar nefndir þingsins. Við getum því ekki greitt atkvæði með þessum afbrigðum, herra forseti.

Hæstv. forseti. Ég tek undir hamingjuóskir til forseta með kjörið. Ég vil síðan í tilefni af því að beðið hefur verið um þessi afbrigði taka fram að það er fullkomlega eðlilegt að standa svona að málum þegar fyrir liggur að nú á að breyta málefnum Stjórnarráðsins og þar af leiðandi að breyta líka þingsköpum Alþingis. Þessi frumvörp hafa verið samþykkt í þingflokkum stjórnarflokkanna og verður væntanlega dreift á Alþingi í dag þannig að ég tel þetta fullkomlega eðlilega málsmeðferð. Þingnefndir eru kjörnar fyrir allt kjörtímabilið í einu en þegar fyrir liggur að innan mjög skamms tíma verður væntanlega samþykkt frumvarp um þingsköp og um breytingu á nefndum Alþingis þá er eðlilegt að bíða eftir því. Sú töf er eingöngu á meðan þetta frumvarp er afgreitt á Alþingi. Það þarf ekki að taka mjög langan tíma og þess vegna er eðlilegt að staðið verði svona að málum. Ef upp kemur að nauðsynlegt sé að þessar nefndir starfi er auðvitað eðlilegt að kjósa til þeirra en engin sérstök nauðsyn kallar á að gera það núna og því eðlilegt að hafa þetta allt í samhengi. Ég legg til, hæstv. forseti, að við samþykkjum þessi afbrigði.

Hæstv. forseti. Ég tel að hér sé óeðlilega að verki staðið og það geti ekki samræmst þingsköpum, þeim reglum sem Alþingi starfar eftir. Ég held að það sé best að ég fari fram á það við forseta að haldinn verði fundur í sjávarútvegsnefnd þingsins á mánudag til að ræða stöðuna sem uppi er í byggðum landsins. Ég vænti þess að hæstv. forseti muni verða við þeirri bón minni. Hún er sjálfsögð og eðlileg en það sýnir í hnotskurn í hvaða fúafen er verið að fara með þá tillögu sem hér er lögð til, ef nefndir eru ekki til sem eiga að fjalla um mál sem við eigum rétt á að fjalla um. Þessari ósk minni er hér með komið á framfæri. Ég vænti þess að hæstv. forseti leysi úr henni eftir þingsköpum.

Virðulegur forseti. Ég minni á það sem ég sagði áðan, að venjan er sú að Alþingi sjálft hafi hönd í bagga með og sjái um skipan sinna innri mála. Ég minnist þess tæpast að frumkvæði að breytingu á þingsköpum hafi borið að með þeim hætti sem hér virðist eiga að stefna í, að tilkynning komi frá hæstv. ríkisstjórn um að hún hrókeri verkefnum í Stjórnarráði Íslands, hún hyggist leggja til breytingar á þingskapalögum í samræmi við það og ætli síðan þingi, hafandi nánast engar upplýsingar í höndum aðrar en munnlegar lýsingar á ákaflega óljósum áformum meiri hlutans, að bregðast við í framhaldi af því. Í 13. gr. þingskapa eru taldar upp þær tólf fastanefndir sem starfa á Alþingi og síðan segir, með leyfi forseta: „Fastanefndir skal kjósa á fyrsta fundi hvers þings og skal kosið hlutbundinni kosningu, sbr. 68. gr. Kosning fastanefnda gildir til upphafs næsta þings.“ Þetta eru reyndar gömlu þingsköpin sem ég er með í höndunum og breytir ekki öllu þó að það sé kosið sé til kjörtímabilsins í heild núna. Þessu má einungis víkja frá ef tveir þriðju hlutar alþingismanna sem þátt taka í atkvæðagreiðslu samþykkja það. Því kann að reyna á það fyrr en maður ætlaði hvernig hæstv. ríkisstjórn ætlar að fara aukinn meiri hluta sinn á Alþingi. Ætlar hún í andstöðu við stjórnarandstöðu að beita afli sínu og þvinga fram afbrigði til að víkja frá gildandi þingskapalögum, sem eru alveg skýr í þessu efni, um að það eigi að kjósa í nefndirnar á fyrsta fundi hvers þings? Ég teldi rétt að hæstv. forsvarsmenn ríkisstjórnarinnar veltu fyrir sér hvort þeir hafi gert upp hug sinn um að beita afli sínu á þingi með þeim hætti. Ég minni á að ekkert samráð var haft við okkur um þetta annað en að tilkynna okkur um áformin hjá stjórnarliðinu snemma í þessari viku. Ég endurtek það og tek undir það sem hv. þm. Guðjón Arnar Kristjánsson sagði, að það er auðvelt að sýna fram á að reynt geti á hvort þingnefndir séu starfandi með umboð, ég tala nú ekki um ef tíma tekur að gera þær breytingar sem ríkisstjórnin boðar okkur að gera eigi, ef óskir koma fram um fundi í þingnefndum eða verði flutt mál sem eðli máls samkvæmt ættu að ganga til viðkomandi þingnefnda. Stenst þá að þær séu ekki starfandi og ekki með umboði? Ég held að það sé ákaflega fátækleg viðbára að mönnum sé að vanbúnaði að kjósa fyrst í nefndir samkvæmt gildandi skipan og breyta því svo þegar niðurstaða er fengin í verkaskiptingu í Stjórnarráðinu, þegar þingskapalögum hefur verið breytt og öðrum þeim lögum sem hljóta að leiða af endurskipulagningunni. Það væri eðlilegasti kosturinn. Allt tæki það þá gildi um næstu áramót.

Virðulegur forseti. Ég vil byrja á því að óska forseta innilega til hamingju, virðulegur forseti, með kjörið. Ég og við þingmenn Framsóknarflokksins eigum von á að eiga mjög gott samstarf við hæstvirtan forseta. Ég tel að hér sé óeðlilega að verki staðið. Það er ljóst að það er í hæsta máta óeðlilegt að fresta hluta þeirrar kosningar sem kveðið er á um í þingsköpum og síðan eigi að bjarga málum seinna ef eitthvað kemur upp á á sumarþinginu. Þetta er auðvitað ekki boðlegt. Það á að breyta verkaskiptingu í ráðuneytum og þess vegna ætlar stjórnarmeirihlutinn að fresta þessum kosningum. Ég vil bara spyrja virðulegan forseta: Hvað ætlar virðulegur forseti að gera nú þegar búið er að biðja um að sjávarútvegsnefnd komi saman, ef hún er ekki til? Það er auðvitað réttur þingmanna að fá að ræða mál í nefndum, þrír þingmenn geta beðið um fund í viðkomandi nefnd. Nú þegar er komin fram ósk um það. Hvernig ætlar virðulegur forseti að bregðast við því? Ég vil líka spyrja, af því að það er búið að boða frumvarp um kauphallir, sem hæstv. viðskiptaráðherra Björgvin G. Sigurðsson taldi mikilvægt að kæmist hér í gegn, eins og fram kom í fjölmiðlum, í hvaða nefnd á það mál að fara? Það er ekki til nein efnahags- og viðskiptanefnd. Á að bíða með það mál þangað til í blálokin og fara þá að vinna í málinu? Þetta er auðvitað óeðlilegt að standa þannig að málum, virðulegur forseti. Hvað ef það koma fram önnur mál frá stjórnarandstöðunni? Við höfum okkar rétt, eins og ofurmeirihlutinn. Við höfum okkar rétt til að flytja mál. Ef þau mál eru á vettvangi landbúnaðarnefndar, sjávarútvegsnefndar eða efnahags- og viðskiptanefndar, hvert á að vísa þeim málum? Ekki neitt? Virðulegur forseti. Hér er óeðlilega að verki staðið og við getum ekki stutt þessa gjörð. Það væri eðlilegra að skipa í allar nefndirnar eins og þingsköp gera ráð fyrir og endurskipa síðan þegar búið er að breyta þingsköpunum. Það er alveg hægt að gera það. Það er í okkar valdi. Það er ekki þannig að við þurfum að fara eftir þeim reglum um aldur og ævi sem nú gilda. Það á að breyta þeim. Þá getum við líka breytt nefndum og skipað í nýjar nefndir. Virðulegur forseti. Ég tel að hér sé ekki eðlilega að verki staðið. Við framsóknarmenn teljum að ágætt væri að heyra hvernig virðulegur forseti ætlar að snúa sér í þessu, með að kalla saman sjávarútvegsnefnd og hvert boðuð frumvörp ríkisstjórnarinnar eiga að fara, t.d. kaupahallafrumvarpið. Mér finnst eðlilegt að við þingmenn fáum að vita það.

Forseti þakkar góðar óskir í sinn garð. Ég sé að hv. þingmenn koma galvaskir til leiks á hinu háa Alþingi og er það vel.

Virðulegi forseti. Það er vissulega óvenjulegt að hefja fyrsta þingfund á því að taka ákvörðun um það að fara ekki að þingsköpum. Það er ekki bara ósk stjórnarmeirihlutans að ekki verði kosið í þessar þrjár þingnefndir heldur jafnframt ákvörðun sama þingmeirihluta að svo verði ekki gert vegna þess að þingmeirihlutinn sé það stór að hann geti vikið frá þingsköpum hvenær sem honum sýnist, á hvaða veg sem honum sýnist. Ég vil vekja athygli á því að þessi ákvörðun ríkisstjórnarinnar er orðin bein stjórnun ríkisstjórnarinnar á Alþingi um innri málefni Alþingis, tekin í viðræðum tveggja forustumanna í íslenskum stjórnmálum. Það er verið að aftengja hefðbundna þinglega meðferð á málum. Þingmenn eru sviptir möguleikanum á að mál sem þeir kunna að leggja fram fái þinglega meðferð, mál sem lúta að sjávarútvegi, að landbúnaði, sköttum og efnahagsmálum. Þau frumvörp eða þau mál sem kunna að verða lögð fram á þessu þingi verða aðeins á borðum þingmanna og komast ekki lengra vegna þess að engin nefnd verður til að taka við þeim og fjalla um þau á þinglegan hátt. Það er ákvörðun stjórnarmeirihlutans að aftengja þinglega meðferð mála að þessu leyti. Ég verð að segja, virðulegi forseti, að þessi fyrsta för Samfylkingarinnar inn í ríkisstjórn og þaðan inn í þingsali kemur á óvart. Ég átti ekki von á að menn yrðu svo fljótir að aðlagast valdinu að menn næðu þessum hæðum, sem óþekktar eru í þingsögunni. Ég minni á að þingsköp eru viðfangsefni þingflokka og síðast breyttum við þingsköpum í vor með samkomulagi allra þingflokka. Nú hefur verið ákveðið að þingsköp séu viðfangsefni ríkisstjórnar og þingforseti hefur minnt okkur á að hann vilji takmarka umræður á þinginu. Núverandi ríkisstjórn hefur styrk til að stöðva umræður um þingmál hvenær sem henni sýnist, takmarka umræður um hvaða mál sem er eða jafnvel banna umræður um mál. Núverandi ríkisstjórn getur t.d. ákveðið að ekki fari fram nein umræða um fjárlög íslenska ríkisins ef henni dettur það í hug. Sjá menn ekki í hvaða fen við erum að stefna, virðulegi forseti, ef svo er komið að jafnvel hæstv. iðnaðarráðherra, sem jafnan hefur mjög gaman af því að taka þátt í umræðum, 

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að taka undir heillaóskir með kjörið og óska forseta velfarnaðar í starfi. Umræðan sem hér fer fram er athyglisverð. Efnislega snýst hún um að seinka um nokkra daga kjöri í tilteknar nefndir og breyta þingsköpum. Það er í raun efni umræðunnar og hún er dramatíseruð svo í þingsalnum að menn velta því jafnvel upp hvort fjárlög komi til umræðu í þinginu. Það er orðið innihald umræðunnar. Maður spyr: Hver er tilgangurinn með slíkum málflutningi? Kjarni málsins er að þingflokkar stjórnarflokkanna hafa lagt til þessar breytingar. Það eru ekki tilmæli utan úr bæ. Það er verið að tala um breytingar á þingsköpum og að fresta um nokkra daga kjöri í nefndir. Komi hins vegar upp að það ástand í þessu samfélagi að ekki megi bíða með að kalla saman fundi í tiltekinni nefnd, eins og til að mynda hv. þm. Guðjón Arnar Kristjánsson óskaði eftir því að ein nefnd yrði kölluð saman vegna sjávarútvegsmála, væri sjálfsagt og eðlilegt að kjósa sérnefnd til að taka á því máli, ef það má ekki bíða í tvo, þrjá daga. Þetta er þannig mál og þess eðlis að mér finnst það umhugsunarvert að við getum ekki á þessum degi staðið saman að því að seinka kosningu um nokkra daga og virt orð forseta Íslands, sem hvatti þingið eindregið til þess að vera samtaka í sinni vinnu en ekki sundrað.

Hæstv. forseti. Ég vil eingöngu ítreka það sem hér hefur komið fram, að það er ákvörðun þingflokka stjórnarflokkanna að leggja fram frumvarp til breytinga á þingsköpum. Það hefur verið sagt frá því og ég votta að það er búið að samþykkja það frumvarp í þingflokki sjálfstæðismanna. Mér þykir það nokkuð sérkennileg uppákoma ef ekki er hægt að ljúka afgreiðslu með þeim hætti sem við höfum lagt til. Við erum hér með þingræði. Mér þykir hv. þingmaður Kristinn H. Gunnarsson gera heldur lítið úr því að á bak við ríkisstjórnina, bak við stjórnarmeirihlutann, eru 43 þingmenn á þessari skoðun. Það er skoðun þessara þingmanna að svona beri að standa að málum. Mér koma verulega á óvart þau gífuryrði sem hér hafa komið fram. Ég vil enn og aftur ítreka að við samþykkjum þessi afbrigði og göngum til kosninga um þær nefndir sem tillaga er um að kjósa til á þessum þingfundi.

Hæstv. forseti. Mér þykja það hálfgerð leiðindi á þingsetningarfundi að hann skuli fara í þessar deilur. Það er rétt sem hér hefur komið fram að hæstv. forsætisráðherra og foringjar stjórnarflokkanna fóru yfir þetta með okkur formönnum flokkanna. Við vöruðum við þessu og töldum mjög óeðlilegt að ganga þennan veg. Okkur fannst það vera óvirðing bæði við þingsköpin og Alþingi sjálft og okkur fannst það óvirðing við höfuðatvinnuvegi Íslendinga, sjávarútveg og landbúnað. Okkur finnst það líka ógæfa ef hingað fara að koma mál frá hæstv. ráðherrum sem þeir vilja jafnvel afgreiða á þessu þingi og nefndin er ekki til staðar. Þetta skoðun mín af því að ég ber virðingu fyrir Alþingi og ég ber virðingu fyrir stórum og miklum meiri hluta á Alþingi. Ég geri eina kröfu til hans og hún er sú að hann sýni stjórnarandstöðu og minni hluta sóma í því að hlusta. Valdið er gilt og valdið er gott en valdið skemmir fyrr en varir. Þess vegna er þetta ógæfulegur þingsetningardagur. Nú höfum við eignast nýjan forseta, hæstv. forseta Alþingis sem ég treysti til góðra verka. 

Virðulegi forseti. Ég held að nauðsynlegt sé að árétta það að þingsköp hafa verið viðfangsefni þingmanna sjálfra og þingflokkanna sem þeir eru í. Þau hafa verið afgreidd með samkomulagi. Menn hafa sest niður, rætt um breytingar á þingsköpunum, náð niðurstöðu og síðan flutt málið saman. Breytingin er sú að ríkisstjórnin hefur farið út úr þessum farvegi, það er orðið ríkisstjórnarmál hvernig menn hafa þingsköpin í þessum sal. Það er mikil breyting. Hún grundvallast á hinum mikla styrk stjórnarsamstarfsins, þetta er ríkisstjórn hins mesta meiri hluta sem getur gert það sem honum sýnist í krafti þess að varnaglaákvæðið í þingsköpunum segir að víkja megi frá þeim ef tveir þriðju þingmanna eru því samþykkir. Það töldu menn nauðsynlegt til að tryggja að samkomulag væri um breytingar á þingsköpum og tryggja það að stjórn og stjórnarandstaða næðu saman um breytingar. Nú eru þær óvenjulegu aðstæður að stjórnin er svo stór að hún er komin yfir þetta varnaglaákvæði. Þá kemur í ljós að freistingin að beita meiri hlutanum er of mikil til þess að ný ríkisstjórn standist hana. Mig langar að spyrja hv. þm. Lúðvík Bergvinsson: Hvað hefði hann talið hæfilega umræðu um Ríkisútvarpið ohf. hér í þingsölum á síðasta kjörtímabili? Hvenær hefði Samfylkingin talið nóg rætt ef hún hefði verið í ríkisstjórn þá við þær aðstæður sem hún er núna að geta stöðvað umræðuna hvenær sem er með einfaldri samþykkt í þingsalnum? Hvenær hefði Samfylkingin talið nóg rætt um vatnalögin? Það hefði kannski verið seint. Ég man ekki betur en að menn hafi rætt um Ríkisútvarpið í 100 klukkutíma og að Samfylkingin hafi lagt langmest til í þeirri umræðu, ágætar ræður sem voru mjög fróðlegar. En nennir hv. stjórnarmeirihluti að sitja í 100 klukkutíma undir umræðum ef hann veit að hann þarf þess ekki? Er þá ekki freistandi að segja sem svo: Við höfum ákveðið að umræður um þetta mál standi í 10 klukkutíma? Ég verð að segja, virðulegi forseti, að þegar ríkisstjórnin fer að beita þessu ákvæði strax í svona litlu máli hrannast upp grunsemdirnar um að freistingin verði svo mikil og hún standist það ekki í erfiðari málum.

Hæstv. forseti. Ég vildi áður en gengið verður til atkvæða leggja það til við hæstv. forseta, ef það gæti orðið til að leysa þetta mál, að kosningu í nefndir yrði frestað til mánudags og menn reyndu þá að ná samkomulagi um málið. Það var fyrst og síðast þetta sem ég vildi beina til forseta og ég hef ekki meira um málið að segja.

Atkvæðagreiðslu er lokið, afbrigðin eru samþykkt og er því frestað kosningu til efnahags- og viðskiptanefndar, landbúnaðarnefndar og sjávarútvegsnefndar eins og gert var ráð fyrir. Verður þá gengið til þess verks að kjósa fastanefndir.

Leita þarf afbrigða frá þingsköpum, þ.e. lokamálsgrein 3. gr. þingskapa um hvernig hluta skal um sæti þingmanna, þannig að hv. þm. Helgi Hjörvar geti fengið sæti sem hentar fyrir þann búnað sem hann þarf að hafa í þingsalnum meðan þingfundur stendur. Þetta er sæti 32 fyrir hv. þm. Helga Hjörvar. Enn fremur hefur orðið samkomulag milli forseta og formanna þingflokka að leggja til að tekin verði frá sæti næst inngangi í salnum fyrir formennina en þeir dragi innbyrðis um þessi sæti. Skoðast þau afbrigði samþykkt ef enginn hreyfir andmælum.