Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ástæðan fyrir því að við stöndum í þessum sporum er einfaldlega sú að nú er brátt á enda kjörtímabil þess landsdóms sem setið hefur frá árinu 2006. Við allar eðlilegar aðstæður væri þetta mjög einfalt mál. Það hefði verið tekið á dagskrá með þeim hætti að kosinn hefði verið nýr landsdómur. Svo er ekki gert og ástæðan er einföld. Nú er hafin málsákæra á hendur Geir H. Haarde, fyrrverandi hæstv. forsætisráðherra. Það er verið núna að bregðast við þeim aðstæðum. Þetta er augljóslega beint inngrip í ákæruna og allt málið og hlýtur þess vegna að hafa veruleg áhrif á alla málsmeðferð og niðurstöðu málsins. Við sjálfstæðismenn erum að sjálfsögðu á móti þessu eins og málin eru lögð upp. Þetta er til marks um þau vondu vinnubrögð sem hafa einkennt málið frá upphafi og eru á ábyrgð hæstv. ríkisstjórnar.

Virðulegi forseti. Það er ekki annað hægt en fara yfir það hversu ósanngjörn sú málsmeðferð og þetta landsdómsmál allt saman er. Það hljóta allir að sjá hversu óréttlát sú málsmeðferð er gagnvart sakborningnum í málinu að alþingismenn gefi út ákæru eða samþykki ákæru, að sömu alþingismenn kjósi sér dómara til að dæma um sakarefni málsins, að sömu alþingismenn kjósi sér saksóknara til að flytja málið fyrir dómstólnum og þegar þær ákvarðanir hafa allar verið teknar þá reyna alþingismenn, fyrst hæstv. innanríkisráðherra og síðan hv. þingmenn í saksóknarnefnd, að breyta lögunum eftir að leikurinn er hafinn. Á sama tíma þarf sakborningurinn, Geir H. Haarde, að ganga frá Heródesi til Pílatusar til að fá sér skipaðan verjanda. Hugsið ykkur hvers konar skömm þetta er. Og að tala um réttláta málsmeðferð og réttaröryggi og að þeir sem standa fyrir þessum 

Frú forseti. Vegna atviksins áðan þegar ég var ekki nógu snöggur þá er það ekki nógu gott að tilkynnt sé um að setja ekki mál á dagskrá og síðan er bara umræðu lokið. Ég vil að menn hefji þann sið sem var einu sinni að forseti setjist niður í millitíðinni. Ég vil aftur undirstrika það að hér er verið að breyta með lögum reglum um landsdóm eftir að málatilbúningurinn er hafinn. Auk þess vil ég minna á að landsdómur hefur ekki haldið nema tvö þing. Hann er ekki búinn að taka afstöðu til málsins, enda er ekki búið að ákæra formlega. Það er því ekkert að því að hið háa Alþingi kjósi nýjan landsdóm, gæti kosið sömu mennina og þá er alla vega ekki verið að breyta lögum í miðju málinu. Ég veit ekki hvernig það lítur út seinna meir þegar þessu verður áfrýjað til Mannréttindadómstóls en þetta lítur ekki vel út í mínum huga. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Þetta sérkennilega mál er komið fram vegna einkaáhuga hæstv. forsætisráðherra. Það er alveg ljóst og hefur í raun verið upplýst í þessari umræðu að hæstv. forsætisráðherra hefur þvingað málið hingað inn eins og það er í pottinn búið. Hæstv. forsætisráðherra er á einkaferð með þetta mál. Þetta er ekki stjórnarfrumvarp eins og rækilega hefur komið fram. Það liggur t.d. fyrir að þegar málið var afgreitt út úr ríkisstjórn lýsti einn hæstv. ráðherra yfir andstöðu við það, annar hæstv. ráðherra treysti sér ekki til að standa að því. Síðan gerðist það sem er enn þá meiri tíðindi: Upplýst var í ræðu þingmanns Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs að þetta mál hefði verið afgreitt með almennum fyrirvara alls þingflokksins. Jafnframt var sagt að heimild hefði verið gefin til að leggja málið fram. Við sem erum eldri en tvævetur í stjórnmálum vitum nákvæmlega hvað það þýðir. Það þýðir að sá þingflokkur sem afgreiðir mál þannig frá sér lýsir hvorki yfir stuðningi við málið né heitir því að á bak við frumvarpið sé stuðningur þingflokksins við málið að lokum. Augljóst er að það er rangnefni í skjölum Alþingis, að um sé að ræða stjórnarfrumvarp. Þetta er þingmannafrumvarp þingflokks Samfylkingarinnar og á ekkert skylt við stjórnarfrumvarp. Þetta frumvarp er tilraun til að færa vald frá Alþingi til framkvæmdarvaldsins. Hæstv. forsætisráðherra iðkar þann leik þegar henni finnst nauðsynlegt að kenna frumvörp við afrakstur starfs þingmannanefndarinnar svokölluðu. Formaður þeirrar nefndar hefur komið inn í þessa umræðu og greint okkur frá því að það sé rangt. Formaður nefndarinnar, hv. þm. Atli Gíslason, hefur upplýst Alþingi um að sú fullyrðing hæstv. forsætisráðherra standist ekki, frumvarpið sé hvorki í samræmi við vilja þingmannanefndarinnar né niðurstöðu hennar. Þess vegna er helsta forsendan fyrir þessu frumvarpi gjörsamlega brostin. Við erum að tala um frumvarpið um Stjórnarráð Íslands. Stærsta breytingin eins og henni er lýst í athugasemdum við frumvarpið er að hverfa frá því fyrirkomulagi sem hefur verið við lýði frá árinu 1969, að kveða á um heiti ráðuneytanna í lögum. Í stað þess á að færa þetta vald til hæstv. forsætisráðherra. Það sjá allir, hvaða skoðun sem menn hafa annars á því fyrirkomulagi, að augljóslega er verið að færa valdið frá Alþingi til framkvæmdarvaldsins, til hæstv. forsætisráðherra. Lögin um Stjórnarráð Íslands voru sett árið 1969. Þá var verið að bregðast við aðstæðum sem menn sáu að voru ómögulegar. Stjórnarmyndanir fram að því höfðu m.a. einkennst af því að verið var að víla og díla og semja um skiptingu málaflokka og ráðuneyta milli flokka, jafnvel fram á síðustu stundu voru menn að ná sér í einhverja bita úr einstökum ráðuneytum til að koma saman ríkisstjórn. Þetta kölluðu menn hrossakaup. Hæstv. fjármálaráðherra, formaður Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, fór mjög rækilega yfir þetta í ræðu 4. júní 2007 þegar hann vakti athygli á því að það sem hefði knúið menn til að gera breytingarnar á stjórnarráðslögunum og búa til ný árið 1969 hefði verið að menn voru komnir út í algjörar ógöngur við að hringla með þetta skipulag án aðkomu Alþingis. Það var sem sagt verið að hverfa frá því. Nú hefur verið tekin ákvörðun af hálfu Samfylkingarinnar, ekki Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, um að hverfa til baka um 50 ár til þess ástands sem var áður en stjórnarráðslögin voru sett árið 1969. Þetta er undarlegt afturhvarf til fortíðarinnar. Þetta er sérkennilegt í ljósi þess að sitjandi ríkisstjórn talar um 

Frú forseti. Við ræðum mál sem búið er að ræða í tvo daga og um eru skiptar skoðanir. Það liggur ljóst fyrir að það nýtur ekki meirihlutastuðnings meðal ríkisstjórnarflokkanna. Það hefur einnig komið fram í umræðunni að mjög fáir innan stjórnarandstöðunnar hafa viljað styðja málið. Liður í þeirri gagnrýni sem fram hefur komið á málið er að það auki forusturæði innan stjórnsýslunnar og gefi forsætisráðherra meira vald en eðlilegt sé. Því hefur einnig verið haldið fram að þetta mál sé lagt fram til að bregðast við skýrslu þingmannanefndar um rannsóknarskýrslu Alþingis. Þegar frumvarpið er skoðað og það samráð sem haft hefur verið í þessu máli og vitnað er til, til að mynda skýrslu sem forsætisráðuneytið hefur látið gera sem reyndar var komin í gang áður en rannsóknarnefnd Alþingis skilaði af sér og þingmannanefndin, er ýmislegt mjög sláandi. Sú skoðun kemur m.a. skýrt fram í skýrslu, sem var gefin út í maímánuði af forsætisráðuneytinu og unnin af starfsfólki innan stjórnsýslunnar og forsætisráðuneytisins, að skortur sé á afgerandi forustu innan ríkisstjórnarinnar og leidd að því rök. Í umræddri skýrslu segir orðrétt, með leyfi frú forseta: „Að bæta þurfi vinnubrögð og starfsaðstöðu hinnar pólitísku forustu framkvæmdarvaldsins. Þannig þurfi að skerpa á forustuhlutverki forsætisráðherra í ríkisstjórn og skapa markvissari umgjörð í lögum og eftir atvikum í stjórnarskrá, og skapa þar markvissari umgjörð um ríkisstjórnarfundi og ráðherranefndir. Einnig þurfi að huga að styrkingu hinnar pólitísku skrifstofu ráðuneytanna.“ Sömu hugmyndir komu fram í öðrum skýrslum forsætisráðuneytisins, einni sem kom út síðar í sama mánuði og fjallar um endurskoðun laga um Stjórnarráðið og í skýrslunni Samhent stjórnsýsla frá því í árslok 2010. Skörun er í vali einstaklinga í öllum þessum vinnuhópum þar sem sami maðurinn var starfsmaður nefndar um endurskoðun laga um Stjórnarráðið og formaður nefndarinnar sem samdi skýrsluna Samhent stjórnsýsla. Þessar skýrslur hafa verið gagnrýndar, komið hefur fram að þær séu ekki í takt við niðurstöður þingmannanefndar sem fór yfir rannsóknarskýrsluna. Einn þeirra sem gagnrýndu þetta er m.a. hæstv. innanríkisráðherra Ögmundur Jónasson í blaðagrein sem birtist í DV 10. maí 2010. Þar bendir greinarhöfundur á það misræmi sem er í túlkun á rannsóknarskýrslu Alþingis og síðan þessum skýrslum sem unnar eru fyrir forsætisráðuneytið. Í þessari grein hæstv. innanríkisráðherra segir, með leyfi forseta: „Sannast sagna hélt ég að flestir sæju að skortur á gagnsæi og lýðræði ættu drjúgan þátt í efnahagshruninu. Hjarðhegðun hefur líka verið nefnd og tvíburasystir hennar, forræðishyggjan. Hvarvetna þar sem fólk kemur saman til að ræða nýútkomna rannsóknarskýrslu ber þetta hæst. Ekki þó hjá öllum. Ekki hjá starfshópi forsætisráðuneytisins sem í lok síðustu viku skilaði tillögum til ríkisstjórnarinnar um breytta og bætta stjórnsýslu með hliðsjón af efnahagshruninu og lærdómum sem af því hafa verið dregnir. […] En ekki er mikið að finna um leiðir til að komast hjá hjarðhegðun og forræðishyggju eða hvernig megi auka gagnsæi og lýðræði hjá hinu opinbera. Þvert á móti er talað um að þörf sé á að „skerpa á forustuhlutverki forsætisráðherra í ríkisstjórn“; aðrir ráðherrar eigi að sitja „í skjóli“ hans og megi ekki orka tvímælis hverjum beri „að knýja á um ábyrgð þeirra eða afsögn þegar ástæða þykir til“. Nefndin virðist ekki vera í vafa um að allt hnígi þarna í sömu átt, yfirvald beri að styrkja.“ Frú forseti. Einn ráðherra, hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra Jón Bjarnason, hefur lýst andstöðu við frumvarpið og hæstv. innanríkisráðherra gert athugasemdir við það og var með fyrirvara á því þegar það var afgreitt úr ríkisstjórn og eins hafði þingflokkur vinstri grænna fyrirvara á því þegar það var afgreitt úr þingflokki. Maður hlýtur því að spyrja sig í ljósi ummæla hæstv. innanríkisráðherra og þeirrar gríðarlegu andstöðu sem er við þetta mál hvort ekki sé eðlilegast að það verði tekið upp aftur frá grunni, umskrifað eða nýtt frumvarp komi hingað inn þar sem tekið 

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingar á ýmsum lögum vegna heildarendurskoðunar á lögum um Stjórnarráð Íslands. Frumvarp þetta er lagt fram samhliða því frumvarpi sem við höfum verið að ræða, um Stjórnarráð Íslands. Með frumvarpinu sem ég mæli nú fyrir er lagt til að afnumin verði sú löggjafarframkvæmd að tilgreina heiti ráðherraembætta og ráðuneyta í lögum um einstök málefnasvið og að verkaskipting á milli ráðuneyta verði einvörðungu ákveðin af stjórnvöldum með forsetaúrskurði eins og stjórnarskráin gerir ráð fyrir. Verður talið að sú breyting sé í fyllra samræmi við 15. gr. stjórnarskrárinnar en af því ákvæði verður ráðið að það sé hlutverk æðstu handhafa framkvæmdarvalds að ákveða verkaskiptingu á milli ráðherra. Þess í stað verði kveðið á um heiti ráðuneyta og fjölda þeirra með forsetaúrskurði, en þó með þeirri takmörkun að ráðuneyti megi ekki vera fleiri en tíu á hverjum tíma. Er þá gert ráð fyrir að nýr forsetaúrskurður um skiptingu stjórnarmálefna milli ráðuneyta í Stjórnarráði Íslands verði tæmandi heimild um þau verkefni sem ráðherrar fara með og eiga sér stoð í lögum. Þessi lagaframkvæmd breytir því hins vegar ekki að það er, samkvæmt beinu ákvæði 15. gr. stjórnarskrárinnar, á valdi forsætisráðherra með atbeina forseta Íslands að skipta verkum með ráðherrum, en ekki löggjafans. Með frumvarpi þessu, sem er lagt fram samhliða frumvarpi til laga um Stjórnarráð Íslands, er lagt til að horfið verði frá þeirri löggjafarframkvæmd að telja ráðuneyti með tæmandi hætti í lögum um Stjórnarráð Íslands og jafnframt að heiti ráðherra og ráðuneyta verði felld brott úr einstökum lögum. Þannig er lagt til að ekki verði kveðið á um það í lögum undir hvaða heiti ráðherra tiltekin málefni og málefnasvið skuli heyra heldur verði verkaskipting milli ráðherra í ríkisstjórn ákveðin alfarið með forsetaúrskurði í samræmi við ákvæði stjórnarskrárinnar. Í þessu felast þó í reynd engar breytingar frá núverandi réttarástandi enda verður talið að verkaskiptingarvaldið liggi og hafi legið, óháð fyrri lagaframkvæmd, hjá forsætisráðherra með atbeina forseta og það verði ekki af honum tekið nema með breytingum á stjórnarskránni. Virðulegi forseti. Þær breytingar sem um ræðir munu þýða að framvegis verður alla jafna unnt að breyta heitum ráðuneyta og færa málefni milli þeirra án þess að um leið þurfi að leggja fram frumvarp til breytinga á ýmsum lögum. Frumvarpið felur ekki sér neinar efnislegar breytingar á verkefnum ráðherra eða ráðuneyta og þess vegna kalla einstakar greinar þess ekki á skýringar. Ég legg til að frumvarpi þessu verði að lokinni þessari umræðu vísað til hv. allsherjarnefndar og 2. umr.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir ræðu hennar eða kynningu á frumvarpinu. Það er ýmislegt sem kemur upp í hugann, ekki síst akkúrat það sem þetta mikla frumvarp gengur út á, þ.e. að taka út öll heiti á ráðuneytum, sem er meginefni þess, en með því er að mínu mati verið að hjúpa það þoku hver gerir hvað. Í ræðu hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra í gær um fyrra frumvarpið, sem tengist þessu máli með skýrum hætti, þ.e. um breytingar á Stjórnarráðinu, kom margt athyglisvert fram - hann er jú samráðherra hæstv. forsætisráðherra í ríkisstjórninni sem nú situr. Hæstv. ráðherrar lýsti því klárlega yfir að hann er á móti þeim frumvörpum sem verið er að leggja fram og sagði meðal annars að verið væri að færa vald frá Alþingi til framkvæmdarvaldsins og taldi það ekki gott. Mig langar því að spyrja hæstv. forsætisráðherra hvort hann sé sammála samráðherra sínum, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, um að verið sé að færa völd frá Alþingi til framkvæmdarvaldsins og um leið að auka völd forsætisráðherra á hverjum tíma. - Nú vil ég taka fram að ég er vitanlega að horfa til framtíðar og tala um breytingar á þessum embættum út frá því. Í máli hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra kom einnig fram að verið væri að rýra formfestu með þessum frumvörpum. Ég spyr hæstv. ráðherra hvort hún sé sammála því.

Virðulegi forseti. Það hefur ítrekað komið fram í máli mínu að ég tel að með þeim frumvörpum sem ég hef hér mælt fyrir sé verið að styrkja formfestu í ráðuneytum, verið að gera starfið sveigjanlegra og styrkja Stjórnarráðið með ýmsum hætti í samræmi við það sem fram hefur komið hjá rannsóknarnefnd Alþingis. Sú breyting sem ég mæli hér fyrir er í „fyllra“ samræmi við 15. gr. stjórnarskrárinnar, en af því ákvæði verður ráðið að það sé hlutverk æðstu handhafa framkvæmdarvalds að ákveða verkaskiptingu á milli ráðherra. Þannig er stjórnarskráin og sú breyting sem nú er verið að gera er í miklu fyllra samræmi við það sem stjórnarskráin segir en verið hefur í framkvæmd um þetta mál. Ég tel því að þessi breyting sé algjörlega í samræmi við stjórnarskrána. Ég vil nota þetta tækifæri, af því iðulega er verið að tala um að þetta frumvarp sé ekki stjórnarfrumvarp, og vísa til 25. gr. stjórnarskrárinnar, með leyfi forseta, en þar segir: „Forseti lýðveldisins getur látið leggja fyrir Alþingi frumvörp til laga og annarra samþykkta.“ Það þýðir að þau frumvörp sem lögð eru fram í ríkisstjórn fara til forseta til undirskriftar, til þingflokka og héðan inn í þingið og þó að ekki fylgi allir ráðherrar málinu er það engu að síður stjórnarfrumvarp. Svo er ágætt að ítreka, um þessi frumvörp sem ég tel mjög til bóta fyrir starfshætti í Stjórnarráðinu, að til er forsetaúrskurður sem sú sem hér stendur gæti beitt í samráði við ríkisstjórn, forsetaúrskurður um 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svarið. Það verður að segjast eins og er að það er með öllu óljóst hvað hæstv. forsætisráðherra hyggst þá gera varðandi sameiningu iðnaðar-, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytis. Mig langar því að spyrja hæstv. forsætisráðherra hvort það sé á döfinni að sameina þessi ráðuneyti. Ef þetta frumvarp er ekki liður í því hvað á þá að gera? Hvenær verða þessi ráðuneyti sameinuð? Liggur það fyrir? Er búið að samþykkja í ríkisstjórn að gera það eftir helgina eða síðar, að sameina þessi ráðuneyti? Hvenær verður það gert? Ég spyr ef hæstv. ráðherra segir að þetta frumvarp sé algjörlega óskylt því. Mig langar líka að spyrja hæstv. forsætisráðherra hvort eðlilegt sé að frumvarp sem snýr að Stjórnarráðinu sé afgreitt af ríkisstjórninni þannig að einn ráðherra sé á móti því, hefur lýst því yfir, og eftir því sem ég best veit gerði annar ráðherra fyrirvara við málið. Er þetta eðlileg stjórnsýsla og er eðlilegt að mál komi fram með þessum hætti? Ég efast ekkert um að samkvæmt forsetaúrskurði sé frumvarp stjórnarfrumvarp komi það frá ríkisstjórninni til forsetans, þó að ekki séu allir ráðherrar á því. En ég spyr: Hvaða bragur er á því að sex eða fimm ráðherrar í tíu manna ríkisstjórn sendi frá sér frumvarp og það sé praktíserað sem stjórnarfrumvarp ef hluti ráðherranna er svo á móti frumvarpinu? Hvaða bragur er á því? Þetta mál er hreint með ólíkindum. Það er líka með ólíkindum, frú forseti, að við séum með þetta mál hér tvo og hálfan dag þegar ljóst er að mikil andstaða er við málið í öðrum ríkisstjórnarflokknum og hjá stjórnarandstöðunni og þingstörfum er haldið í heljargreipum út af þessu máli. Ég ítreka þær spurningar sem ég hef lagt fyrir hæstv. ráðherra.

Virðulegi forseti. Ég verð nú að segja eins og er að mér finnst ekki veita af því að þetta mál fái að fara til efnislegrar og málefnalegrar umræðu í nefnd þannig að hægt sé að taka málið fyrir út frá efnishlið þess, en ekki út frá því sjónarhorni sem hér er verið að setja fram, sem snýst annars vegar um það að sú sem hér stendur sé að skapa sér eitthvert einræðisvald, sem er fjarri sanni, og verið sé að setja fram tvö ítarleg frumvörp, þykkar bækur, sem séu til þess eins fallin að geta sameinað sjávarútvegs-, landbúnaðar- og iðnaðarráðuneytið. Þetta er bara fjarri öllu sanni. Þess vegna legg ég nú áherslu á það, virðulegi forseti, að málið fái sem fyrst að fara til efnislegrar umræðu í nefnd og fara út til umsagnar.  Varðandi atvinnuvegaráðuneytið sem er í stjórnarsáttmála - það er best að leggja áherslu á það, að þessi ráðuneyti verði sameinuð - kom fram hér á Alþingi, í nefndaráliti sem var lagt fram um leið og lögð var til sameining á heilbrigðis- og félagsmálaráðuneytinu og dómsmála- og samgönguráðuneytinu, að meiri hluti legði áherslu á að áfram yrði unnið að undirbúningi og samráði vegna atvinnu- og nýsköpunarráðuneytis og umhverfis- og auðlindaráðuneytis. Þannig var það orðað. Lögð var áhersla á að þetta færi í samráð milli ýmissa hagsmunaaðila. Það hefur verið gert í þó nokkrar vikur. Því samráði er nú lokið og verið er að ganga frá skýrslu um það samráð. Hún verður tekin til efnislegrar umfjöllunar í ríkisstjórn og við einstaka ráðherra sem mál þetta varðar. Að því loknu verður tekin 

Frú forseti. Í upphafi máls míns vil ég geta þess, af því að hæstv. forsætisráðherra fór inn á það að í nefndaráliti með afgreiðslu á ráðuneytisbreytingum hefði verið fjallað um það með hvaða hætti þetta skyldi gert í framhaldinu, að það liggur ljóst fyrir að Alþingi Íslendinga tók út þann kafla sem sneri að sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneyti og iðnaðarráðuneytinu og sameiningu þeirra. Þannig að Alþingi hefur svo sannarlega sýnt að ekki er meiri hluti á þinginu fyrir þeirri breytingu. Hæstv. forsætisráðherra kemur hér inn á það samráð sem verið hefur í gangi frá þessum tíma, að verið sé að vinna skýrslu í því efni. Í ljósi þess að það frumvarp sem nú er fram komið frá hæstv. forsætisráðherra, og hefur verið gagnrýnt hér í tvo heila daga á Alþingi - og miklar efnislegar og góðar athugasemdir og gagnrýni á grundvallarhugsun frumvarpsins hafa komið fram - er kannski rétt að spyrja hæstv. forsætisráðherra hvaða samráð hafi verið haft umfram það sem kemur fram í frumvarpinu sjálfu. Í frumvarpinu sjálfu kemur fram að einungis hafi verið haft samráð við þröngan hóp innan stjórnsýslunnar. Þær skýrslur sem vitnað er til í frumvarpinu hafa svo sannarlega fengið á sig gagnrýni einmitt innan úr ríkisstjórninni. Þar ber kannski að nefna hæstv. innanríkisráðherra sem gagnrýndi mjög harkalega þær skýrslur sem hæstv. forsætisráðherra vitnar til. Það er því sjálfsagt að spyrja hæstv. forsætisráðherra að því hvort ekki hefði verið eðlilegt að það frumvarp sem nú er fram komið hefði farið í eitthvert samráðsferli áður en komið var með þessar breytingar hér inn í þingið sem klárlega fela það í sér að flytja aukin völd frá Alþingi Íslendinga til hæstv. forsætisráðherra sem er þvert á það sem rannsóknarskýrsla Alþingis og þingmannanefndin benti á, enda hefur formaður hennar sagt það hér í umræðunum og fleiri þingmenn sem áttu sæti í þeirri nefnd.

Virðulegi forseti. Ég held og reyndar fullyrði að hv. þingmaður er ekki að túlka rétt þetta nefndarálit á sínum tíma þegar ráðuneytisbreytingar voru gerðar, að með því að atvinnuvegaráðuneyti var ekki samþykkt þá sé hægt að túlka það að ekki sé meiri hluti fyrir þessu máli. Þetta er auðvitað alrangt. Ég bið bara hv. þingmann að lesa sér til í þessu nefndaráliti þar sem segir, með leyfi forseta, ég ætla að fá að lesa það: „Meiri hlutinn leggur áherslu á að áfram verði unnið að undirbúningi og samráði vegna atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytis og umhverfis- og auðlindaráðuneytis, þó ekki sé lögð til afgreiðsla á þeim hluta málsins nú, þannig að allar fyrirhugaðar ráðuneytabreytingar nái fram að ganga eigi síðar en áformað var samkvæmt frumvarpinu.“ Þarna var því lögð áhersla á það að farið yrði í samráð eins og hér kemur fram, en lögð áhersla á að sú ráðuneytisbreyting mundi samt engu að síður ná fram að ganga. Við erum reyndar komin fram yfir þann tíma sem meiri hluti allsherjarnefndar lagði til að það frumvarp kæmi hingað inn og yrði að lögum. Þannig að við erum eftir á. Ég biðst bara velvirðingar á því að hafa ekki komið fram með atvinnuvegaráðuneyti fyrr í samræmi við vilja og ósk meiri hluta allsherjarnefndar sem fram kom í þessu áliti. Að halda því fram að ekki hafi farið fram samráð í þessu máli, þá bið ég nú hv. þingmann að lesa það hvernig farið var í samráðsferli með þetta mál innan stjórnkerfisins. Það voru viðtöl við 30 stjórnendur í Stjórnarráðinu, fyrrverandi ráðherra o.s.frv., sem vel ættu að þekkja til, ýmsa sérfræðinga og fræðimenn, ráðuneytisstjóra í stjórnsýslunni o.s.frv. Það var lagt fram í skýrsluformi í ríkisstjórn þannig að ráðherrar höfðu tækifæri í þónokkurn tíma til að fara yfir skýrsluna sem þetta frumvarp var grundvallað 

Frú forseti. Það liggur ljóst fyrir að Alþingi Íslendinga tók út þann þátt sem snerti sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytið og iðnaðarráðuneytið í nýtt atvinnuvegaráðuneyti. Það liggur ljóst fyrir. 

Jú.

Mig langar að minna hæstv. forsætisráðherra á blaðagrein hæstv. innanríkisráðherra þar sem segir um eina af þessum góðu skýrslum: „En ekki er mikið að finna um leiðir til að komast hjá hjarðhegðun og forræðishyggju eða hvernig megi auka gagnsæi og lýðræði hjá hinu opinbera. Þvert á móti er talað um að þörf sé á að skerpa forustuhlutverk forsætisráðherra í ríkisstjórn, aðrir ráðherrar eigi að sitja í skjóli hans og megi ekki orka tvímælis hverjum beri að knýja á um ábyrgð þeirra eða afsögn þegar ástæða þykir til. Nefndin virðist ekki vera í vafa um að allt hnígi þarna í sömu átt. Yfirvald ber að styrkja.“ Þarna er hæstv. innanríkisráðherra, sem situr í ríkisstjórninni og hefur lýst efasemdum um þetta mál, að lýsa einni af þeim góðu skýrslum sem frumvarpið er byggt á. Sá ágæti ráðherra ætti auðvitað að þekkja það eftir að hafa þurft að víkja úr ríkisstjórn vegna afstöðu sinnar til Icesave-málsins. Þannig að það er ekki hægt að segja að fram hafi farið mikið samráð um þetta mál. Þetta hefur fyrst og fremst verið haft í þröngum hópi innan Stjórnarráðsins. Ekki hefur verið haft samráð við aðra þingflokka. Ekki við hagsmunasamtök. Ekki við hópa úti í samfélaginu. Og það er einmitt nákvæmlega sú gagnrýni sem hæstv. innanríkisráðherra setur fram í þessari grein 

Virðulegi forseti. Ég veit ekki hvaða merkingu hv. þingmaður leggur í orðið samráð. Þetta var unnið í  Mér finnst að hv. þingmaður eigi nú að leggja sig svolítið fram um að fara yfir það hvað er í þessu frumvarpi. Það er ekkert foringjaræði eins og hv. þingmaður er að tala um. Það var hér foringjaræði fyrir nokkrum árum. Íraksstríðið, hvernig það var meðhöndlað hér, 

Icesave-samningarnir.

Hér er fyrst og fremst verið að koma í veg fyrir það sem hefur verið of mikið um í Stjórnarráðinu, að það eru tveir eða þrír menn sem eru að taka ákvarðanir. Við þekkjum dæmið úr hruninu að því er það varðar. Hér er verið að koma á samhæfingu og samræmingu milli ráðuneyta, koma á ráðherranefndum, t.d. í efnahagsmálum, til þess að vera alveg örugg á því að allir ráðherrar séu nú með á nótunum. 
             Ég vil síðan segja við hv. þingmann: Ef ég hefði nú haft áhuga á því að sameina þessi ráðuneyti, hefði ég einfaldlega getað gert það með forsetaúrskurði og gæti verið búin að því fyrir klukkan sex í dag. Ef ég hefði áhuga á því.

Virðulegi forseti. Umræður um stjórnarráðsfrumvarpið og fylgifisk þess, frumvarp til laga um breytingar á ýmsum lögum vegna heildarendurskoðunar á lögum um Stjórnarráð Íslands, hafa staðið nokkra hríð og haldnar tugir ræðna og andsvör flutt. Ég ætla að fullyrða, vegna þess að ég hef setið mestan part undir ræðunum, að þær hafa verið málefnalegar. Þegar fjallað er um stórt mál eins og heildarlöggjöf um Stjórnarráð Íslands er að vonum að um það séu skiptar skoðanir. Þess vegna er mjög eðlilegt að umræður fari fram eins og þær hafa gert. Fljótlega í umræðunni sagði hæstv. forsætisráðherra að hún ætlaði í lok hennar að taka saman þá gagnrýni sem hefði komið fram eins og jafnan er gert þegar ráðherrar mæla fyrir málum sínum, og svara síðan einstökum gagnrýnisatriðum þannig að menn gætu heyrt viðhorf hæstv. ráðherra til sjónarmiðanna sem fram hefðu komið. Hæstv. forsætisráðherra var mjög spör á að taka þátt í andsvörum og ég ætla út af fyrir sig ekki að ásaka hæstv. ráðherra fyrir það. Hún kaus að sitja undir umræðunni og gerði það nokkuð vel en ætlaði síðan að taka saman gagnrýnisatriðin og fara yfir þau í lok umræðunnar. Ég get að vísu ekki kvartað fyrir mína hönd og annarra vandamanna. Hæstv. ráðherra sýndi mér þann heiður að koma í andsvar við eina af mínum ræðum. En ég tek hins vegar eftir því og finnst ámælisvert að hæstv. ráðherra stóð ekki við að svara því sem fram hefur komið, í efnislegri ræðu í lok umræðunnar. Með þessu háttalagi sýnir hæstv. ráðherra mikla fyrirlitningu á umræðunni sem fram hefur farið. Það getur vel verið að hæstv. ráðherra hafi runnið í skap yfir því að við þingmenn sátum ekki og hlustuðum í andakt og hneigðum höfuð okkar til samþykkis því sem hún sagði. En hæstv. ráðherra verður auðvitað að búa við það að þegar lagt er fram stórt og umdeilt mál sem varðar eina af meginstoðum stjórnskipunar okkar, þ.e. sjálft Stjórnarráð Íslands, er ekki við öðru að búast en um það séu skiptar skoðanir. Þess vegna tel ég að að hálfu hæstv. forsætisráðherra hafi verið algjörlega fráleit framkoma að svara ekki með efnislegri ræðu í lok umræðunnar og fara yfir þau álitamál sem upp voru borin í henni. Hér komu fram sjónarmið margra stjórnarandstæðinga. Hér komu fram sjónarmið úr Vinstri hreyfingunni – grænu framboði. Hér komu fram sjónarmið formanns þingmannanefndarinnar. Hæstv. forsætisráðherra hefur verið að klessa þessu máli utan í þingmannanefndina og reynt að gera það að einhverju skilgreindu eða óskilgreindu afkvæmi hennar. Formaður þingmannanefndar Alþingis sjálfur, hv. þm. Atli Gíslason, hefur einfaldlega afbeðið sér þetta. Hann neitar að meðganga þennan króga sem honum er kenndur og er þau frumvörp sem liggja fyrir. Ég verð að segja, virðulegi forseti, að hæstv. forsætisráðherra sem hefur í gegnum tíðina viljað sýna Alþingi virðingu, gerir það ekki með þessu háttalagi. Vel getur verið að illa standi á hjá hæstv. forsætisráðherra. Ég veit að ríkisstjórnin er í miklu uppnámi. Hér koma kröfur frá einstökum þingmönnum um afsagnir einstakra ráðherra. Allir vita að hæstv. ráðherra er í miklum vanda. Fylgismennirnir hrynja úr þingliði ríkisstjórnarinnar nánast mánaðarlega þessi dægrin. Nú stendur ríkisstjórnin í þeim dapurlegu sporum að vera með minnsta mögulegan meiri hluta. Í raun og veru situr nú að völdum önnur minnihlutaríkisstjórn hæstv. forsætisráðherra, Jóhönnu Sigurðardóttur. Mér finnst því vanvirðing við þingið að hæstv. ráðherra kaus að svara hér ekki. Nema hæstv. ráðherra telji ræðurnar bara ekki svaraverðar, hægt sé að velja úr tvær, þrjár og fara í andsvör við þær og ljúka síðan þessari miklu umræðu um Stjórnarráð Íslands með þögninni einni. Hæstv. ráðherra sagðist hafa beðist velvirðingar á því að frumvarp um atvinnuvegaráðuneyti væri ekki komið fram. Hæstv. ráðherra þarf nú ekki að biðjast afsökunar á því. Allir vita að ekki er hæstv. ráðherra um að kenna að frumvarpið er ekki komið fram. Hæstv. ráðherra er í þeirri stöðu að hún hefur ekki vald á málinu, það eru aðrir í ríkisstjórninni og ríkisstjórnarflokkunum sem ráða þeirri för. Hæstv. ráðherra hefur haft að hugsjón að sameina þessi ráðuneyti, færa stóra málaflokka frá atvinnuvegaráðuneytinu til einhvers umhverfis- og auðlindaráðuneytis. Um þetta er þvílíkur ágreiningur í stjórnarliðinu að hæstv. forsætisráðherra ræður ekki við að leggja frumvarpið fram. Því segi ég: Hæstv. forsætisráðherra þarf ekki að sýna þá auðmýkt að biðjast afsökunar á því að hafa ekki komið fram með frumvarpið, það er einfaldlega ekki á hennar valdi að gera það nema hún ætli að kjósa þá leið sem er stundum farin núna í ríkisstjórnarsamstarfinu, að leggja bara fram frumvarp hvað sem einstakir ráðherrar tauta eða raula. Ég vil því að gefnu tilefni spyrja hæstv. forsætisráðherra eins og ég spurði í 1. umr. málsins: Hvenær má vænta frumvarpsins? Verður það fyrir þinglok í vor? Þinginu lýkur í byrjun júní. Má vænta þess að frumvarpið komi fram þá og verði stjórnarfrumvarp? Aðeins um það merka hugtak, stjórnarfrumvarp. Hæstv. ráðherra hefur leitað sér stuðnings í stjórnarskránni til að reyna að finna eitthvert hugtak sem hún getur stuðst við varðandi stjórnarfrumvarpið. Hæstv. forsætisráðherra þarf að svara skýrar. Ég spurði í ræðu í gær eða fyrradag við hvað væri átt. Hvað þarf marga ráðherra til að hæstv. forsætisráðherra telji að þetta sé stjórnarfrumvarp? Er ekki líka komin upp algerlega ný staða í málinu? Er staðan ekki sú núna að málið sem við vorum að ljúka umræðu um og raunar einnig þessi mikli bandormur, hefur ekki raunverulegan stuðning nema ef vera skyldi úr þingliði Samfylkingarinnar? Samfylkingin hefur að minnsta kosti ekki enn komið fram og reifað efasemdir um málið. Ég tók eftir því að einn hv. þingmaður úr Samfylkingunni, utan hæstv. forsætisráðherra, hafði kjark til að ræða það. Annar hafði kvatt sér hljóðs við lok umræðunnar en kaus að draga sig út úr umræðunni af einhverjum ástæðum. Kannski vegna þess að hæstv. forsætisráðherra er orðin óróleg. Hæstv. forsætisráðherra liggur á að koma málinu til nefndar eftir því sem hún segir sjálf. Hæstv. forsætisráðherra fór síðan út á mjög hála braut. Hún fór að tala um samráð. Nú skulum við tala saman. Ég hef einmitt tekið þátt í því samráði sem ég fram undir þetta taldi að væri það best heppnaða sem efnt hefði verið til af hálfu hæstv. forsætisráðherra eða hæstv. ríkisstjórnar. Ég tók þátt í hinni miklu sátta- og endurskoðunarnefnd á sviði sjávarútvegsmála. Sú nefnd starfaði í 18 mánuði og vann mjög vel efnislega. Hún var undir forustu tveggja mjög öflugra þingmanna stjórnarliðsins og annar þeirra er reyndar orðinn hæstv. velferðarráðherra í dag. Nefndin komst að nær samhljóða niðurstöðu í erfiðu deilumáli. En hvað hefur gerst síðan? Í átta mánuði hefur verið unnið að því leynt og ljóst innan ríkisstjórnarinnar og ríkisstjórnarflokkanna að gera sem minnst úr því samráði, reyna að eyðileggja niðurstöðuna og skrumskæla hana á alla vegu. Ég verð að segja: Þetta er auðvitað ekki samráð. Nú áttar maður sig á að nákvæmlega sama er að gerast varðandi atvinnuvegaráðuneyti. Það vantar svo sem ekki að fundir séu haldnir og fólk kallað til og hlutir sendir út og suður. En ef eitthvað á að vera að marka samráð verðum við að geta vænst þess að mark sé tekið á niðurstöðum mála. Margoft hefur komið fram, sem er auðvitað megingagnrýnin í umræðunni fram til þessa, að frumvarpið felur í sér grundvallarbreytingu á fyrirkomulaginu í Stjórnarráði Íslands. Ég rakti nokkuð í ræðum áður og kom inn á það í síðustu ræðu minni um frumvarp til laga um Stjórnarráð Íslands. Árið 1969 voru sett ný stjórnarráðslög, mjög að gefnu tilefni. Eins og hæstv. forsætisráðherra veit örugglega ekki síður en ég höfðu fram að því viðgengist margs konar vinnubrögð við myndun ríkisstjórna sem menn töldu að væru hvorki góð né æskileg. Ýmsir gamlir ráðherrar hafa sagt sögur af því hvernig háttaði til þegar ríkisstjórnir voru myndaðar. Þegar komið var að örlagastundu og skrifa þurfti undir stjórnarsáttmála kom kannski fram einhver gírugur ráðherra sem ákvað allt í einu að setja stólinn fyrir dyrnar og sagði: Ég tek ekki þátt í þessu né minn flokkur nema til okkar verði skákað einhverjum embættum eða verkefnum. Síðan var það gert meira og minna skipulagslaust og ákveðið að taka eitt verkefni og færa yfir o.s.frv. Nú má kannski segja að í lagi sé með fyrirkomulagið eins og það var fyrir árið 1969 ef í stóli situr forsætisráðherra sem vill fara varlega með vald sitt. Einhver gæti t.d. sagt að núverandi hæstv. forsætisráðherra færi svo varlega með vald sitt að hún beitti aldrei hótunum til að ná fram málum sínum. En þetta snýst ekki um einstakar persónur. Við viljum auðvitað hafa ákveðna formfestu. Var ekki krafa um aukna formfestu eitt af því sem kom fram í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis? Hæstv. forsætisráðherra kaus meira að segja í andsvörum áðan, og mér fannst það dálítil ósvífni, að frumvarpið leiddi til aukinnar formfestu og vitnaði í einhver önnur óskyld ákvæði í frumvarpinu. Blasir ekki við hverjum manni að þegar búið er að ákveða að taka í burtu það form á Stjórnarráðinu sem gert er ráð fyrir í stjórnarráðslögum í dag og setja upp - ja, bara autt blað sem er lagt fyrir hæstv. forsætisráðherra til að krota á, að það sé ekki til marks um mikla formfestu? Hæstv. forsætisráðherra á hverjum tíma getur farið yfir hvíta blaðið, auða blaðið, með tússpenna sínum og strikað út og skrifað inn á eins og hann lystir. Hér er verið að opna þá heimild. Þetta er ekki mjög flókið, forsætisráðherra hefur þetta vald. Í raun er verið að stæra sig af því á bls. 39 í athugasemdakaflanum við málið að verið sé að hverfa frá því að telja upp ráðuneytin með tæmandi hætti og ákvörðunarvaldið sé beinlínis lagt í hendur ráðherranna, ríkisstjórnarinnar og hæstv. forsætisráðherra. Ég ætla í lokin, a.m.k. formsins vegna, að koma sérstaklega að þeim mikla bandormi sem fyrir okkur hefur verið lagður. Ég rakti í ræðu á dögunum að þetta mikla frumvarp væri lengsta uppsagnarbréf Íslandssögunnar og kannski heimssögunnar, uppsagnarbréf til hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra upp á 138 blaðsíður. Nú verð ég að biðjast velvirðingar því þau eru fleiri, þetta er ekki bara eitt uppsagnarbréf heldur tvö. Annað er 138 blaðsíður en frumvarpið hér, hitt uppsagnarbréfið, er í 545 efnisgreinum. Ég tek eftir því að í því mikla frumvarpi er ekki einu sinni látið svo lítið að skrifa eitt orð í athugasemdir. Ber að líta svo á að ekki sé um að ræða sjálfstætt frumvarp? Ekki taki því að eyða á það orðum og útskýra á einhvern hátt? Þó ræðum við þetta mál sérstaklega. Hæstv. forsætisráðherra óskaði að vísu eftir því á sínum tíma að það yrði rætt í viðhengi við stóru bókina, stóra uppsagnarbréfið, en því var hafnað af Alþingi. Nú ræðum við frumvarp þar sem ekki getur að líta einn stafkrók í athugasemdum um það. Ég hef stundum sagt þegar við lesum svona bandorma að mikil guðsblessun er yfir því mikla leitarforriti, Google. Ef það væri ekki til óttast ég að jafnvel fundvísir, duglegir starfsmenn ráðuneytanna gætu ekki grafið upp 545 greinar til að breyta, svo sem eins og breytingu á lögum um útflutning hrossa sem hér má m.a. sjá í breytingarfrumvarpi þessu. 

Frú forseti. Hv. þingmaður talaði töluvert um samráð í ræðu sinni. Í umræðunum í gær var mikið fjallað um efni þessa frumvarps og hvernig það fæli í sér flutning valds frá Alþingi Íslendinga til framkvæmdarvaldsins og hæstv. forsætisráðherra og hversu mikið það gengi í rauninni gegn öllu því sem hefur verið talað um eftir hrunið sem varð hérna, gegn rannsóknarskýrslu Alþingis og niðurstöðum þingmannanefndarinnar sem fjallaði um hana og fleira. Núna snýst umræðan um samráð sem forsætisráðherra talar um að hafi verið haft um þetta frumvarp. Þegar frumvarp um að leggja niður sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytið og iðnaðarráðuneytið kom fram var lítið samráð haft enda lá ljóst fyrir að flestallir voru andsnúnir því, í það minnsta allir sem komu að sjávarútvegi og landbúnaði. En eftir á var farið í samráð, sem nú er búið að vera í gangi og hæstv. forsætisráðherra vitnar til, vegna þess að Alþingi Íslendinga tók fram fyrir hendurnar á hæstv. forsætisráðherra. Núna kemur fram frumvarp sem er miklu viðameira og felur í sér miklu stærri og róttækari breytingar. Telur hv. þingmaður ekki rétt að hafa samráð um grundvallarbreytingar á því skipulagi sem hefur verið hér í langan tíma áður en þetta frumvarp varð til? Er eðlilegt að samráð um þetta mál hafi eingöngu verið innan veggja Stjórnarráðsins? Var haft samráð við þingflokk Sjálfstæðisflokksins? Er ekki eðlilegt að svona mál séu unnin í samráði 

Virðulegi forseti. Það sem hv. þingmaður sagði er augljóst, hvaða skoðun sem menn hafa á málinu að öðru leyti. Þetta er tilfærsla á valdi enda er það í raun og veru forsendan fyrir þessu frumvarpi, þ.e. færa vald frá þinginu til framkvæmdarvaldsins og hæstv. forsætisráðherra sérstaklega. Varðandi samráðið hef ég dálítið blendinn hug gagnvart því. Samráð eins og ég hef skilið það er þannig að menn ræða saman og ná niðurstöðu sem leiðir af slíku samráði. Það er vitaskuld eðlilegt samráð. Með slíku samráði hefði væntanlega verið hægt að ná meiri sátt um frumvarpið sem snýr að einum veigamesta valdaþætti íslenskrar stjórnskipunar, Stjórnarráði Íslands. Það er samráð eins og ég hygg að við flest leggjum merkingu í það hugtak. Hæstv. ríkisstjórn er búin að snúa þessu hugtaki við eins og svo mörgu öðru. Nú merkir samráð allt annað. Það merkir að kalla saman margt fólk og halda því uppi á snakki, láta það halda að það sé að vinna mikilvæga vinnu og skrifa kannski skýrslur. Síðan þegar því öllu lýkur er þess rækilega gætt, jafnvel þótt menn komist að sameiginlegri niðurstöðu, að það skipti ekki máli, það sé aukaatriði. Ég segi fyrir mína parta að ég þakka guði fyrir að hafa ekki verið kallaður til slíks samráðs um þetta mál. Það hefði örugglega bara leitt til þess að jafnvitlaust frumvarp og hér getur að líta hefði litið dagsins ljós.

Frú forseti. Það samráð sem hæstv. forsætisráðherra vitnar til að hafi verið haft um þetta mál og er greint frá í frumvarpinu á bls. 6, að mig minnir, var mest innan veggja Stjórnarráðsins, meðal embættismanna og fólks innan stjórnsýslunnar. Það hefur verið mikið gagnrýnt enda virðist rauði þráðurinn, m.a. hjá hæstv. innanríkisráðherra og í umræðunni undanfarna tvo daga, og grundvallarbreytingin vera sú að færa vald frá Alþingi til framkvæmdarvaldsins. Það virðist hafa verið hugsunin í þessu. Þegar maður grípur niður í skýrslu sem kom út í maímánuði 2010 segir orðrétt, með leyfi forseta: „Að bæta þurfi vinnubrögð og starfsaðstöðu hinnar pólitísku forustu framkvæmdarvaldsins. Þannig þurfi að skerpa á forustuhlutverki forsætisráðherra í ríkisstjórn og skapa markvissari umgjörð í lögum og eftir atvikum í stjórnarskrá, …“ Þetta er mjög skýrt og ekki óeðlilegt að frumvarp sem þetta sé byggt á slíkum gögnum. En er þetta ekki einmitt þvert á það sem rætt hefur verið eftir bankahrunið um að mikilvægt væri að fletja út valdapýramídann og auka valddreifingu fremur en að búa til einhvern foringja á toppnum sem öllu stýrði? Ef raunverulegt samráð hefði verið um þetta mál áður en það var lagt fram, er þá ekki trúlegt að frumvarpið hefði aldrei orðið eins og það er núna? Ef haft hefði verið samráð við til að mynda fleiri alþingismenn, fólk úti í samfélaginu, hagsmunasamtök og félagasamtök, er þá ekki trúlegt að menn hefðu komist að þeirri niðurstöðu að þetta frumvarp 

Virðulegi forseti. Það þarf ekkert að deila um að ekki er verið að boða nýtt Ísland. Þetta er gamla Ísland, Ísland um miðbik 20. aldar þegar menn treystu sér ekki til að halda áfram og breyttu stjórnarráðslögunum 1969. Það er verið að taka upp gamla Ísland, Ísland hrossakaupanna í miklum meiri mæli en nokkru sinni áður. Hv. þingmaður vekur athygli á því að talað sé um það á einhverri blaðsíðu í frumvarpinu að haft hafi verið samráð innan Stjórnarráðsins. Það væri fróðlegt að vita hvernig það samráð var. Liggur t.d. fyrir hvort þeir sem þekkja best til í Stjórnarráðinu, ég tek sem dæmi skrifstofustjórar eða ráðuneytisstjórar eða aðrir starfsmenn sem hafa starfað þar lengi og hafa góða yfirsýn yfir Stjórnarráðið, hafi þennan einbeitta vilja og áhuga á að haga málum þannig að horfið sé til baka til ársins 1950 varðandi skipan Stjórnarráðsins, eins og fyrirkomulagið var þá? Ég er ekki viss um að þetta sé vilji þess hóps, enda skiptir það örugglega engu máli. Það skiptir engu máli hvað menn hafa sagt á svona fundum eða í könnunum sem gerðar hafa verið. Það yrði ekki mikið gert með það frekar en fyrri daginn þegar kæmi að samráði. Sagt er að frumvarpið sé svo óskaplega lýðræðislegt, að verið að fletja eitthvað út o.s.frv. En bíðið við, nú á að koma því fyrirkomulagi á að ekki verði lengur lögbundið hvernig ráðuneyti verði skipað, ætli þurfi þá ekki alvöru pólitíska forustu í það? Ætli þurfi ekki alvöru pólitíska forustu til að takast á við slík verkefni? Eða eru menn að segja að ofan í algjört stjórnleysi við skipan ráðuneyta þurfi engin pólitísk forusta að vera fyrir hendi? Þetta gengur ekki upp. Eitt rekur sig á annars horn. Það sjá allir.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Komið hefur fram í andvari það vald sem er verið að færa úr þinginu yfir til forsætisráðherra. Það virðist vera sem hæstv. forsætisráðherra líti svo á að hún muni ríkja um langa hríð vegna þess að sífellt er verið að mylja vald undir ráðuneytið. Hæstv. forsætisráðherra virðist ekki átta sig á því að brátt verður tíma Samfylkingarinnar lokið í Stjórnarráðinu og þá situr eftir að búið er að færa forsætisráðherra mikið vald. Það sem mér finnst vera aðalmálið í frumvarpinu er ekki einungis að í því séu 546 lagagreinar, lengsta frumvarp sem ég hef séð, heldur er því jafnframt skipt upp í 546 kafla sem er einsdæmi í lagasetningu hér á landi, að mínu mati. Svo virðist vera sem hæstv. forsætisráðherra sé búin að taka forseta Íslands í sátt því að honum er falið mikið hlutverk í frumvarpi þessu. Það eru forsetakosningar á næsta ári og hæstv. forsætisráðherra virðist ekki átta sig á því að áður gæti jafnvel komið til þingkosninga. Það er gott að hæstv. forsætisráðherra sé búin að taka forsetann í sátt eftir að hann vísaði Icesave-samningunum eftirminnilega tvisvar í þjóðaratkvæði á grundvelli ákvæðis 26. gr. stjórnarskrár. Mig langar til að spyrja hv. þm. Einar K. Guðfinnsson hvort honum þyki ekki skjóta skökku við að forsætisráðuneytið skuli hafa verið undirlagt um nokkra hríð við að hreinsa lagasafnið eins og það leggur sig til að leggja fram þær breytingar á Stjórnarráðinu að gera ráðherra andlitslausa og án heitis og ráðuneytin jafnframt án nokkurs formerkis. Hefði ekki verið betra fyrir forsætisráðherra sem stýrir þessari verklausu ríkisstjórn að sinna atvinnumálum, málefnum fjölskyldna og skuldaafskriftum en að 

Virðulegi forseti. Það segir náttúrlega alla sögu um forgangsverkefni ríkisstjórnarinnar að þetta mál sé komið fram og verið sé að ræða það við svo háskalegar aðstæður sem við búum við núna. Við vitum að ríkisstjórnin logar stafnanna á milli. Við vitum að undanfarin dægur hafa staðið yfir kjarasamningar og á lokastigi verið gert ráð fyrir verulegri þátttöku og aðkomu ríkisstjórnarinnar, og hæstv. forsætisráðherra auðvitað þar með, að því máli. Hæstv. forsætisráðherra hefur hins vegar talið brýnast af öllu við þessar aðstæður að mæla fyrir þessu frumvarpi og eftir atvikum taka þátt í umræðum um það. Hæstv. ráðherra hefur a.m.k. sýnt þinginu þá virðingu að sitja undir þessari umræðu mestan part og það bera að þakka. Ég vek athygli á því að þetta er forgangurinn. Það fer ekkert á milli mála hvernig forgangsverkefnum er raðað hjá ríkisstjórninni. Hv. þingmaður sagði að Stjórnarráðið hefði verið undirlagt í vinnu við að tína til þessar 546 greinar. Ég vakti athygli á því að það væri sennilega hinn ötuli starfsmaður forsætisráðuneytisins, leitarforritið Google, sem hefði séð um það enda efast ég um að jafnvel hinn samviskusamasti og fundvísasti starfsmaður ráðuneytanna hefði getað grafið upp allar þessar greinar ef þess forrits hefði ekki notið við. Ég sagði í ræðu á dögunum að ég vildi láta hæstv. forsætisráðherra njóta nokkurs vafa og sagði að við skyldum ræða hugmyndina sem býr að baki 2. gr. Það hafa hins vegar ekki komið nein rök fyrir því af hálfu hæstv. forsætisráðherra enda kaus hún að svara því engu í lokaræðu um þetta mál, eins og ég vakti athygli á, sem er reginhneyksli og sýnir fyrirlitningu ráðherrans gagnvart þinginu, að ljúka ekki umræðu um svo stórt mál með því að svara efnislega í ræðu heldur láta stopul andsvör nægja við ræðum 

Virðulegi forseti. Já, ég tek undir að líklega hafi herra Google verið notaður þegar verið var að semja þetta frumvarp því að hér ber að líta lög sem ég vissi ekki einu sinni að væru til og þeim er verið að breyta, eins og í CXC. kafla, breyting á lögum um réttaraðstoð við alþjóðadómstólinn sem fjallar um stríðsglæpi í fyrrum Júgóslavíu. Líka er verið að breyta lögum um réttindi eftirlitsmanna vegna samnings um hefðbundinn herafla í Evrópu og samnings um opna lofthelgi þannig að farið hefur verið ofan í allt lagasafnið. Það sem vekur athygli mína í athugasemdum við lagafrumvarpið er það sem ég kom inn á áðan, að taka eigi fagheitin út. Hér stendur, með leyfi forseta: „Í stað fagheitisins komi hugtakið „ráðherra“ eða „ráðuneyti“.“ Svo kemur það sem ég var að vísa í: „Í þeim lögum þar sem tveir eða fleiri ráðherrar koma við sögu verði vísað til þess eða þeirra ráðherra sem ekki bera meginábyrgð á framkvæmd laganna með því að tilgreina það stjórnarmálefni sem farið er með. Þegar augljóst er af samhengi viðkomandi ákvæðis hvaða stjórnarmálefni er um að ræða er látið duga að vísa til „hlutaðeigandi ráðherra“ eða „hlutaðeigandi ráðuneytis“ Þá langar mig til að spyrja hv. þm. Einar K. Guðfinnsson þar sem hann er fyrrverandi sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra: Er leiðin sem er verið að fara, með því að taka út þau heiti sem við höfum reynslu af núna, ekki akkúrat eins og þegar hæstv. utanríkisráðherra tók bréf hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra til Brussel í því aðlögunarferli sem við erum í, henti því í ruslið og skrifaði nýtt í ljósi þess að um væri að ræða að utanríkismál en ekki sjávarútvegs- og landbúnaðarmál?

Virðulegi forseti. Auðvitað er verið að opna fyrir allar slíkar heimildir með þessu frumvarpi. Þetta er galopin heimild sem veitt er framkvæmdarvaldinu og hæstv. forsætisráðherra sérstaklega og gefur möguleika á ýmiss konar misnotkun. Við erum stundum fljót að gleyma og svolítið löt að læra af sögunni. Við erum mjög upptekin af því sem gerðist í hruninu. Nú er varla lagt fram frumvarp af hálfu hæstv. ríkisstjórnar öðruvísi en að sagt sé að það sé svar við hruninu. Síðan þegar þeir sem hafa kannað þau mál hvað best í þinginu, fulltrúar úr þingmannanefnd Alþingis, bæði hv. þm. Ragnheiður Ríkharðsdóttir og hv. þm. Atli Gíslason, skoða þetta frumvarp í samhengi við vinnu sína í þingmannanefndinni þá kannast þau ekki við eitt né neitt. Væri ekki miklu eðlilegra að skoða reynsluna af því fyrirkomulagi sem verið er að boða? Menn höfðu reynslu af þessu fyrir árið 1969. Menn lærðu af þeirri reynslu. Niðurstaða ráðherra í ríkisstjórn og Alþingis þá var að skynsamlegra væri að setja meiri formfestu í kringum þetta. Auðvitað mun Stjórnarráðið síðan þróast eins og annað í tímans rás með breyttu samfélagi. Gerðar voru breytingar á Stjórnarráðinu við myndun ríkisstjórnar 1970. Það var ekki óumdeilt mál. Ég tel að það hafi mestan part verið skynsamlegt, ekki að öllu leyti. Um frumvarp á Alþingi, sem mælt var fyrir haustið 2007, varð mikil umræða og síðan fór málið í fagnefndir Alþingis þannig að Alþingi hafði mjög góðan tíma og möguleika á að setja sig inn í þær breytingar og forsendurnar fyrir þeim. Ítarleg nefndarálit komu frá meiri hluta og minni hluta þar sem var farið yfir meginsjónarmið. Það er miklu eðlilegra fyrirkomulag en gera það með þessum hætti því að enginn veit hvernig framkvæmdin 

Virðulegi forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um breytingar á ýmsum lögum vegna heildarendurskoðunar á lögum um Stjórnarráð Íslands. Ég ætla að byrja á að vísa í það sem hæstv. forsætisráðherra sagði í inngangi að umræðunni að hún skildi ekki þegar menn segðu að vinnubrögðin væru ekki vönduð. Hér væru tvær bækur sem gríðarlega mikil vinna hefði verið lögð í. Ef ég byrja á síðari bókinni sem er 93 blaðsíður, fjallar hún um ótrúlega hluti. Hún fjallar um Fjárfestingarbanka atvinnulífsins, um siglingar skipa á skipaskurðum, um ostrurækt og hitt og þetta sem er svolítið fjarlægt okkur Íslendingum. Ef við rýnum í frumvarpið sjáum við að það skiptist í gríðarlega marga kafla og margar greinar. Hvernig skyldu þessir kaflar og þessar greinar hljóða? Tökum bara I. kafla, 1. gr. Þar segir, með leyfi forseta: „Breyting á lögum um verslanaskrár, firmu og prókúruumboð, nr. 42/1903, með síðari breytingum. 1. gr. Í stað orðanna „efnahags- og viðskiptaráðherra“ í 2. mgr. 3. gr. og 5. gr. laganna kemur: ráðherra.“ Tökum síðan einhverja grein af handahófi. Á bls. 81 er kafli sem heitir CDLXXXVIII. Ég veit ekki alveg hvaða tala það er en ég get ímyndað mér að hún sé 488 miðað við greinina. Þar stendur: „a. Í stað orðanna „sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra“ í 1. mgr. 4. gr., 5. gr., 1. mgr. 6. gr., 2. og 4. mgr. 14. gr., 20. gr. og 1. mgr. 21. gr. laganna kemur: ráðherra.“ Í öllum greinum síðari bókarinnar, eins og forsætisráðherra kallaði svo, er þannig nöfnum fagráðherra breytt einfaldlega í ráðherra eða fagráðuneyti í ráðuneyti. Það er gert nákvæmlega í þeim tilgangi sem þingmenn hafa gert að umtalsefni, til að verkefni séu ekki lögbundin við tiltekin ráðuneyti heldur er hægt að færa þau á milli ráðuneyta. Eins og rakið hefur verið hefur forsætisráðherra það vald. Það vekur athygli mína að hámark á því hversu mörg ráðuneytin mega vera er algjörlega takmarkað. Þau mega að hámarki vera tíu. Þetta kemur fram í frumvarpi til laga um Stjórnarráð Íslands sem við lukum umræðum áðan en vegna þess að ég komst ekki að vil ég ræða það aðeins. Mér er spurn: Út af hverju er þetta hámark, tíu ráðuneyti? Af hverju ekki átta ráðuneyti eða tólf ráðuneyti eða að fjöldi ráðuneyta verði að standa á prímtölu eða oddatölu eða einhverju slíku? Hver er tilgangurinn með þessu? Ég skil það alls ekki. En þetta er kannski ekki aðalspurningin sem vaknar í mínum huga við þetta allt saman heldur: Af hverju er ráðist í þessa gríðarlegu fyrirhöfn og kljúfa með því í fyrsta lagi ríkisstjórnina, í öðru lagi að æsa stjórnarandstöðuna upp á móti sér og í þriðja lagi að eyða öllum þeim gríðarlega tíma sem virðist ætla að fara í þetta mál? Við erum enn þá bara í 1. umr. og þetta er þriðji dagurinn sem við ræðum þetta. Ég skil þetta ekki, hefur fólk ekkert betra að gera en að breyta hlutverki ráðuneyta og slíku núna? Ég held ég sé með svarið við þessari spurningu, út af hverju menn eru að standa í þessu. Við skulum skoða plagg sem sett var fram í svokallaðri sameiginlegri þingmannanefnd 27. apríl síðastliðinn sem í sitja þingmenn frá Evrópuþinginu og frá Alþingi. Þrátt fyrir að sá fundur hafi kannski ekki gengið alveg eins og best skyldi er hér í drögum 21 umræðupunktur sem átti að álykta um. Ef við skoðum 14. punktinn í kafla sem ber heitið, með leyfi forseta: „Iceland's capacity to assume the obligations of EU membership.“ Sem mundi útleggjast í mjög snöggri þýðingu: Möguleikar eða geta Íslands til að takast á hendur skyldur þess að vera í Evrópusambandinu. Þá segir í 14. lið: „Welcomes ongoing administrative reforms, in particular the merging of ministries in Iceland and the potential for efficiency gains that these reforms can bring about.“ Virðulegur forseti. Þetta hljómar í lauslegri þýðingu svo að þingmannanefndin fagni þeirri stjórnskipulagsbreytingu sem verið er að standa að og þá sérstaklega sameiningu ráðuneyta á Íslandi og þeim möguleikum sem þar skapast til aukinnar hagkvæmni. Þetta skýrir kannski að hluta til af hverju menn eru svona æstir í að fara í svona vinnu sem fjöldamargir þingmenn í þinginu eru búnir að vera eins og spurningarmerki yfir og sem ríkisstjórnin hefur steytt á, hún er klofin og annað slíkt. Í sama plaggi er kafli sem heitir, með leyfi forseta: „On the economic criteria of EU membership“ sem útleggst í stautþýðingu minni: „Um efnahagsleg skilyrði fyrir aðild að Evrópusambandinu“. Förum þar í punkt nr. 8. Þar segir að þingmannanefndin: „Notes the adoption by the Icelandic Government of the Pre-Accession Economic Programme in January 2011, setting economic priorities until 2013.“ Þetta hljómar kannski ekki neitt stórvægilegt nema hvað enginn virðist hafa vitað af því að Ísland væri í einhverju efnahagsprógrammi sem hafi verið samþykkt í janúar á þessu ári þar sem forgangur í efnahagsmálum er settur til ársins 2013. Af minni alkunnu forvitni fór ég að grennslast fyrir um hvað þetta ætti að fyrirstilla vegna þess að ég, eins og sumir vita, hef nokkurn áhuga á efnahagsmálum. Ég gat grafið upp skýrslu á vef efnahags- og viðskiptaráðherra sem bar þetta nákvæmlega þetta heiti Pre-Accession Economic Programme, sem þýðir hagfræðileg aðlögun, getum við sagt, frá janúar 2011. Ég fór að blaða í skýrslunni. Þar kemur fram merkilegur hlutur, að sameining ráðuneyta og umbreyting í Stjórnarráði Íslands sé eitt af markmiðum í þeirri efnahagsáætlun sem Ísland undirgekkst í janúar, án minnar vissu alla vega og margra félaga minna sem ég hef spurt út í þetta. Við erum því búin að leiða að því nokkuð góð rök hvert svarið er, að ég tel, en þó eru rökin ekki fullnægjandi. Þetta atriði vakti það mikla forvitni mína að ég bað um að kallaður yrði saman fundur um það í efnahags- og skattanefnd sem verður haldinn í fyrramálið. Af frumrannsókn minni á þessu máli, getum við sagt, lítur út fyrir að Ísland hafi gengist undir efnahagsprógramm vegna inngöngu Íslands í Evrópusambandið sem var samþykkt í janúar og verði í gangi til 2013. Þetta skýrir ýmislegt, ekki satt? Þetta skýrir af hverju þessi gríðarlega kröftugi þrýstingur er á þetta mál og af hverju menn eru tilbúnir til að setja ríkisstjórnina í uppnám eins og við höfum séð undanfarna daga. Þetta skýrir af hverju ríkisstjórnin eða forsætisráðherra er tilbúin til að eyða dýrmætum dögum í eitthvað sem virðist ekki vera mjög merkilegt mál í samhengi stóru hlutanna. Þetta skýrir yfirleitt allt málið. Ég er spenntur að vakna á morgnana en á morgun vakna ég extra spenntur, vitandi að ég sé að fara á fund í efnahags- og skattanefnd þar sem útskýrt verður fyrir mér hvaða efnahagslega prógramm það er sem gengist var undir í janúar síðastliðnum og er einhvers konar aðlögunarprógramm fyrir Evrópusambandsaðild. Þetta er að stofninum til það sem ég vildi segja í 1. umr. Það á eftir að varpa ljósi á málið í meðförum nefnda og ég kem væntanlega að þessu í 2. umr. Að lokum vil ég segja að ég tel að það hefði verið hreinlegt og heiðarlegt og það hefði verið sanngjarnt og rétt að þingið vissi af hverju þetta mál er á þeirri ferð sem það er, af hverju svona miklum þrýstingi er beitt og af hverju það virðist vera svo mikið hjartans mál fyrir forsætisráðherra og ríkisstjórnina, þ.e. einhverja hluta ríkisstjórnarinnar. Við vitum ekki alveg í hversu mörgum deildum ríkisstjórnin er. Við það læt ég staðar numið og hlakka til að vakna á morgun til að fá útskýringar á þessu máli öllu saman.

Virðulegur forseti. Það kom fram í máli hæstv. forsætisráðherra áðan að haft hefði verið samráð við hina og þessa aðila við undirbúning þessa máls. Hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson gerði hins vegar verulegar athugasemdir við það hvernig staðið hefði verið að undirbúningi. Ég velti því fyrir mér hvort eitthvert samráð hefði verið haft við hv. þingmann við undirbúning þessa máls en það sem mér þætti þó enn áhugaverðara að vita, vegna þess að ég veit að hv. þingmaður þekkir vel til fyrrverandi formanna Sjálfstæðisflokksins, er við hvaða fyrrverandi formenn Sjálfstæðisflokksins, fyrrverandi forsætisráðherra, hafi verið haft svona mikið samráð. Hæstv. núverandi forsætisráðherra sagði að margir fyrrverandi forsætisráðherrar hefðu komið að undirbúningi þessa máls. Er það frumvarp sem við ræðum hér afrakstur sameiginlegrar vinnu hæstv. forsætisráðherra Jóhönnu Sigurðardóttur og Davíðs Oddssonar eða hæstv. forsætisráðherra Jóhönnu Sigurðardóttur og Geirs H. Haardes? Hvaða fyrrverandi 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágætisspurningu en eins og ég lýsti áðan var ekki haft samráð við mig um það að sameina Stjórnarráðið eða um þessar breytingar á Stjórnarráðinu. Nákvæmlega eins og ég sagði áðan leikur mér mjög mikil forvitni á að vita hvernig þetta allt saman kemur til, þessi efnahagsáætlun og þetta sem ég lýsti hérna áðan, en ég fæ vonandi svar við því í fyrramálið. Hæstv. forsætisráðherra er hér í salnum, og það ber að virða við hana að hafa setið undir þessum umræðum, og hún getur væntanlega sjálf svarað hvort hún átti þetta mikla samráð við Davíð Oddsson eða hvort það var við Geir H. Haarde 

Ég minni hv. þingmenn á að nefna hæstv. ráðherra fullu nafni.

Frú forseti. Má sem sagt túlka svar hv. þingmanns sem svo að hann viti ekki hverjir af þessum fyrrverandi formönnum Sjálfstæðisflokksins hafi komið að vinnslu málsins? Nú hefur hv. þingmaður fært fyrir því ágætisrök að þetta geti haft ýmislegt með umsóknina um aðild að Evrópusambandinu að gera og þá veltir maður því fyrir sér hvort einhverjir aðilar þaðan hafi komið að þeirri miklu undirbúningsvinnu sem hæstv. forsætisráðherra fór hér yfir. Ef þetta mál tengist Evrópusambandsumsókninni, eins og hv. þingmaður rökstuddi hér áðan, og mikil vinna var lögð í undirbúninginn, er þá ekki eðlilegt að álykta að einhverjir fulltrúar frá Evrópusambandinu hafi komið þar að? Er þá hugsanlegt að þetta mál hafi verið unnið í sameiningu af hæstv. forsætisráðherra, fulltrúum ESB og Davíð Oddssyni, fyrrverandi forsætisráðherra?

Virðulegi forseti. Eins og ég segi er ég bara ekki alveg klár á því hversu mikið samstarf hæstv. núverandi forsætisráðherra, Jóhönnu Sigurðardóttur, og fyrrverandi forsætisráðherra, Davíðs Oddssonar, er í þessu máli en samkvæmt orðum hennar virðist það hafa verið eitthvert. 
             Hitt er aftur á móti annað mál, og kannski minna gamanmál, að svo virðist sem það efnahagsprógramm sem var sett af stað hérna í janúar hafi verið samþykkt af Evrópusambandinu þannig að svo virðist sem Evrópusambandið hafi eitthvað komið nálægt því og þá væntanlega líka um hvernig þetta ætti allt saman að líta út á endanum. Hugsanlega gæti þarna verið komin skýringin á því af hverju það eru tíu ráðuneyti að hámarki. Það er ekki sérlega 

Frú forseti. Já, þetta eru fróðlegar vangaveltur um það hvaða fyrrverandi forsætisráðherrar hafi komið að þessu. Það er rétt að hæstv. forsætisráðherra kom inn á það í ræðu sinni áðan að haft hefði verið samráð við starfsmenn Stjórnarráðsins og marga fyrrverandi forsætisráðherra þannig að fróðlegt væri að fá svar við þessu síðar í umræðunni. Það sem mig langaði að nefna er einmitt það sem hv. þingmaður kom inn á í ræðu sinni og sneri að drögum að ályktun sem átti að leggja fyrir sameiginlega þingmannanefnd, sneri meðal annars að efnahagsmálum og líka stjórnarráðsbreytingunum sem var fagnað. Finnst hv. þingmanni ekki sérstakt að varðandi mál sem ekkert tengjast þessari Evrópusambandsumsókn, að maður skyldi ætla, séu embættismenn í Brussel og í utanríkisþjónustunni að útbúa ályktanir þar sem farið er inn á málefni sem eru alls óskyld? 

Virðulegi forseti. Jú, það er náttúrlega það sem ætlunin er að gera á þessum fundi í efnahags- og skattanefnd í fyrramálið sem ég bað um, þ.e. að reyna að fá einhvers konar sýn á það hvernig þetta kom til. Það er algjörlega ljóst að ef maður skoðar bara stofnanastrúktúrinn innan Evrópusambandsins og þann stofnanastrúktúr sem hér er boðaður er verið að búa til hanska á höndina, þ.e. að láta íslenska stjórnkerfið 

Frú forseti. Varðandi það að Evrópusambandið sé greinilega - því var til að mynda haldið fram að Sóknaráætlun 20/20 tengdist ekkert Evrópusambandsumsókn Íslendinga - kemur fram í þessum pappírum að þetta eru nátengd gögn, efnahagsstefnan nátengd samkvæmt þessum pappír, stjórnarráðsbreyting nátengd. Er ekki ástæða til að ætla að hugsanlega séu víðar í stjórnkerfinu mál í meðferð sem tengist beint eða óbeint þessari Evrópusambandsumsókn? Og er ekki ástæða til að við vöktum betur á hvaða vegferð við erum í hinum ýmsu málum? Skýrir það kannski 

Virðulegur forseti. Ef maður skoðar þá pappíra sem ég minntist á áðan, skýrsluna sem var lögð fram sem þetta aðlögunarefnahagsprógramm í janúar, sem er reyndar mjög gott og upplýsandi plagg, er þar nákvæmlega sagt að þessi efnahagsáætlun, 20/20-áætlunin, sé sameining ráðuneyta og tiltekt í Stjórnarráðinu, prógramm Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og eitthvað fleira. Þetta kemur því allt heim og saman, getum við sagt, við það sem við höfum talað hérna um, að þessu virðist vera þrýst í gegn af þessari Evrópusambandsaðild.

Virðulegi forseti. Okkur er talin trú um að þetta frumvarp sé til þess að auka gegnsæi og einfalda stjórnkerfið. Það er lagt til að ráðuneytin verði án nafna og ráðherrarnir líka, heiti ekki neitt. Það er kannski ekki nema von því að það er búið að breyta svo oft um heiti á ráðuneytunum að þeir eru kannski orðnir ruglaðir sjálfir. Nú heitir það t.d. innanríkisráðherra en ekki samgönguráðherra og dómsmálaráðherra svo að dæmi sé nefnt. Í kafla 243, varðandi það þegar tveir ráðherrar eru um hvert ráðuneyti - í breytingum á lögum um Nýsköpunarsjóð atvinnulífsins - þar eru tveir ráðherrar og er talað um þann ráðherra sem fari með málefni nýsköpunar og þróunar í sjávarútvegi. Síðan segir, og þar er verið að tala um annan: 
             „Þar af skal einn maður tilnefndur af stjórn Nýsköpunarsjóðs sitja í nefndinni og fulltrúi ráðherra ásamt fulltrúum þeirra ráðherra er fara með fjárreiður ríkisins …“ 
             Virðulegi forseti. Ég spyr þingmanninn: Verður þá fjármálaráðherra héðan í frá tilnefndur 

Virðulegi forseti. Þetta er ágætisspurning hjá hv. þingmanni. Þegar ég var að lesa upp úr seinni bókinni sást að þetta snerist fyrst og fremst um að taka auðkennin af ráðherrunum, þ.e. að gera þetta almennt. Það er gert í þeim tilgangi að auðvelt sé að færa verkefni á milli ráðherra og annað slíkt án þess að breyta lögum og það eykur sveigjanleika. Það eykur líka vald þess sem situr í forsæti í ríkisstjórn á hverjum tíma. Þetta svarar kannski spurningu hv. þingmanns.

Virðulegi forseti. Jú, vissulega svarar þetta einhverju af spurningunum. Það er vissulega eitthvað annað undirliggjandi því að augljóslega er búið að kortleggja það á einhvern hátt hvar hver málaflokkur lendir. Í kafla 245 er t.d. ekki lengur talað um velferðarráðherra heldur ráðherra sem fer með heilbrigðismál. Hér er t.d. talað um landbúnaðarráðherra og þá er talað um hann sem þann ráðherra sem fari með málefni landgræðslu. Hér virðist því vera búið að kortleggja hvernig stjórnskipunin á að vera án þess að það komi sem fylgiskjal inn í frumvarpið. Þetta er því mjög einkennilegt, og ég spyr þingmanninn hvort hann sé ekki sammála því. Flækir þetta ekki mikið málin varðandi það að almenningur og landsmenn allir, og þingmenn og ráðherrar sjálfir, átti sig á hvaða málaflokkur er undir hvaða ráðuneyti? Ég gríp hérna niður t.d.: „Ráðherra sem fer með málefni menningarminja.“ Hvaða rugl er þetta eiginlega í stað þess 

Virðulegi forseti. Ég get tekið undir þetta með hv. þingmanni að mörgu leyti og ég get bætt við dæmi. Í núgildandi lögum um ostrurækt er t.d. sagt að atvinnumálaráðherra fari með þann málaflokk, en eftir breytinguna verður það ráðherra sem fer með þennan málaflokk. Það er þá örugglega til þess að hægt sé að taka þetta frá atvinnumálaráðherra og flytja það t.d. yfir til menntamálaráðherra án mikillar fyrirhafnar í að breyta lögum og annað slíkt. Ég get því tekið undir þetta.

Hæstv. forseti. Ég ætlaði að þakka hv. þm. Tryggva Þór Herbertssyni fyrir að setja efni þessa frumvarps og það sem við vorum að ræða hér fyrr í dag í samhengi við Evrópumálin, en því hefur verið neitað af hálfu hæstv. forsætisráðherra að um slík tengsl væri að ræða. Það sem hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson rakti hér, um efni þeirra draga að ályktun sem samþykkja átti á fundi sameiginlegu þingmannanefndarinnar, og þessi tilvísun til hinnar svokölluðu efnahagsáætlunar í tengslum við aðild Íslands að Evrópusambandinu, setur málið í töluvert annað ljós. Ég vildi spyrja hv. þm. Tryggva Þór Herbertsson hvort hann telji 

Virðulegi forseti. Þetta er ágætisspurning hjá hv. þingmanni, hvort það geti verið að það sé misskilningur að þetta sé tengt saman á þennan hátt eða að setja þetta svona á blað. Ég held að svo sé alls ekki heldur sé þetta gert vísvitandi og sé liður í þeirri aðlögun Íslands að Evrópusambandinu sem við höfum orðið vitni að frá því að umsóknin var samþykkt. Mér finnst þetta miklu frekar varpa ljósi á það ógagnsæi sem við búum við, að við hinir aumu þingmenn höfum ekki hugmynd um hvað er í gangi hjá framkvæmdarvaldinu, þ.e. löggjafarvaldið veit ekki 

Hæstv. forseti. Já, þetta er hárrétt hjá hv. þingmanni með gagnsæið. Ég upplifði þetta með nákvæmlega sama hætti og hv. þingmaður þegar ég rakst á þessa setningu um efnahagsprógrammið í ályktunardrögunum. Ég minntist þess ekki að hafa heyrt umræður um eitthvert sérstakt efnahagsprógramm. Svo kom í ljós, eins og hv. þingmaður rakti, að verið var að vísa til plaggs sem unnið var á vegum efnahags- og viðskiptaráðuneytisins í janúar - reyndar kallað skýrsla þar, en lítið fór fyrir kynningu á því. Mér skilst að send hafi verið út ein fréttatilkynning en ekki var mikið vægi í því, þetta fór með öðrum orðum mikið til fram hjá fólki og ekki mikið gert til að vekja athygli á því að um væri að ræða einhver tímamót í Evrópusambandsumsókninni. Varðandi þetta er 

Virðulegi forseti. Þrátt fyrir að ég sé í andsvari verð ég að gera smáathugasemd við það hvernig þingmaðurinn ber málið fram. Það stendur algjörlega skýrt í drögum að ályktun þingmannanefndarinnar að þingmannanefndin viðurkenni að búið sé að taka upp aðlögunarefnahagsprógrammið sem samþykkt var í janúar 2011 og setur þau efnahagslegu viðmið sem eiga að gilda til 2013. Ég vil því ekki nota það orðalag að þetta sé eingöngu skýrsla, þetta er tvímælalaust stefna íslenskra stjórnvalda sem er stimpluð af þingmannanefndinni og stimpluð af Evrópusambandinu.

Virðulegi forseti. Við fjöllum hér um frumvarp til laga um breytingar á ýmsum lögum vegna heildarendurskoðunar á lögum um Stjórnarráð Íslands. Það má nú alveg segja hreint út að þetta er vitanlega mjög sérstakt frumvarp að því leytinu til að þetta eru 546 greinar sem fjalla um lítið annað en breytingar á heitum á ráðuneytum og starfsemi þeirra þar sem verið er að taka út fagheiti ráðuneytanna. Ég verð að segja, frú forseti, að þetta er að mínu viti mjög óheppilegt. Ég undirstrika það sem var gagnrýnt hér í dag, gær og fyrradag að það er verið að taka út ákveðna formfestu sem ríkt hefur í þeim frumvörpum sem hér er vísað í og þeirri vinnu sem hefur einkennt Stjórnarráðið. Áður en lengra er haldið ætla ég að rifja það upp sem allir vita orðið, að að minnsta kosti einn ráðherra ríkisstjórnarinnar styður ekki þetta frumvarp og annar setur fyrirvara við stuðninginn. Líklega var það árið 1974 sem einn ráðherra studdi ekki frumvarp sem mig minnir að þáverandi forsætisráðherra hafi ætlað að leggja fram og það fór þá þannig að Ólafur Jóhannesson lagði fram þingmannamál í staðinn fyrir að leggja málið fram sem frumvarp stjórnarinnar. Ég velti fyrir mér hvers vegna í ósköpunum hæstv. forsætisráðherra geri ekki slíkt hið sama, leggi þetta mál fram í sínu nafni í ljósi þess að ekki er eining um það innan ríkisstjórnarinnar. Því má velta fyrir sér hvort það sé nokkuð komið vel fram við þann ráðherra sem er á móti málinu og hinn sem hefur fyrirvara við það. Það verður líka að segjast eins og er, frú forseti, að í ljósi þess að það er ágreiningur innan ríkisstjórnarinnar og sérstaklega annars stjórnarflokksins um málið hljótum við að þurfa að velta fyrir okkur þeirri þjónustulund sem Vinstri græn og sérstaklega forusta þess flokks sýnir flokki forsætisráðherra. Það er eins og að það sé undirstrikað, má segja, með þessum frumvörpum hið mikla vald sem forsætisráðherra hefur í ríkisstjórninni. Varðandi seinni bókina sem er nú til umfjöllunar er eins og ég sagði áðan verið að taka út öll heiti sem skilgreina ráðuneyti. Ég ætla að nefna örfá dæmi sem ég held að séu ekki til þess að auka skýrleika í lagasetningu og umfjöllun um lög í framtíðinni. Til dæmis er sagt á bls. 7, með leyfi forseta: „Í stað orðsins „innanríkisráðherra“ í 3. mgr. 7. gr. og 10. gr. laganna kemur: sá ráðherra er fer með málefni sýslumanna.“ Ég hefði haldið að það væri nokkuð gott að hafa skýrt í lögum um heiti hvaða ráðherra fer með málefni sýslumanna, svo eitthvað sé nefnt. Eins er á næstu blaðsíðu, bls. 8, talað um að það eigi að koma inn nafn þess ráðuneytis er fer með málefni landbúnaðarins. Ég velti fyrir mér af hverju ekki megi standa landbúnaðarráðuneyti eða sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneyti. Dettur einhverjum í hug að velferðarráðuneyti eða eitthvert slíkt ráðuneyti fari með málefni landbúnaðarins? Þetta er ekki til þess að bæta stjórnsýslu okkar að standa svona að málum. Síðan er það sem var minnst á áðan, frú forseti, á bls. 40 er í 243. gr. talað um þann ráðherra sem fer með málefni nýsköpunar og þróunar í sjávarútvegi. Bendir þetta til þess að það sé eitthvað óljóst hver eigi að fara með þau mál? Ætlar hæstv. forsætisráðherra sér að flytja málefni nýsköpunar og þróunar í sjávarútvegi í hendurnar á einhverjum öðrum ráðherra en sjávarútvegsráðherra? Ég fæ ekki betur séð en að þetta frumvarp veiti í það minnsta hæstv. forsætisráðherra ráðherra nákvæmlega það vald. Eins og áðan var nefnt með e-lið þessarar greinar er orðið fjármálaráðherra tekið út en í staðinn kemur „ráðherra er fer með fjárreiður ríkisins“. Svona er þetta frumvarp gegnumsneitt í 500 og eitthvað greinum þar sem verið er að taka út formfestuna, taka út skýringarnar á því hver gerir hvað. Mér sýnist að hinn stjórnarflokkurinn, Vinstri grænir, í það minnsta forusta hans, sé í því að uppfylla þær kröfur sem hæstv. forsætisráðherra gerir með bros á vör og ætli sér ekki að standa í veginum fyrir þeim. Það er svolítið sérkennilegt, frú forseti, að fjalla um þetta mál þegar sá flokkur, Vinstri græn, hefur gefið sig mikið út fyrir það að vera flokkur landsbyggðar, flokkur landbúnaðar, sjávarútvegs og atvinnumála, og stendur svo að því að þynna út og gera óskýra alla umsýslu með þeim málum þegar kemur að lagafrumvörpum og verkefnum Stjórnarráðsins. Það hlýtur að vera eðlilegt að spyrja hvað komi næst. Hvað verður næst á dagskránni hjá þessum ágæta stjórnmálaflokki? Aðeins aftur að efnisinnihaldi þessa frumvarps. Þó að það líti út fyrir að vera mjög einfalt og fyrst og fremst nafnabreytingar eru vitanlega mikil skilaboð í þessu frumvarpi. Á bls. 92 stendur í athugasemdum, með leyfi forseta: „Í samræmi við þessa stefnumörkun er með frumvarpi þessu lagt til að gerðar verði breytingar á lögum þar sem fagheiti ráðherra eða ráðuneytis kemur fyrir. Í stað fagheitisins komi hugtakið „ráðherra“ eða „ráðuneyti“. Í þeim lögum þar sem tveir eða fleiri ráðherrar koma við sögu verði vísað til þess eða þeirra ráðherra sem ekki bera meginábyrgð á framkvæmd laganna með því að tilgreina það stjórnarmálefni sem farið er með. Þegar augljóst er af samhengi viðkomandi ákvæðis hvaða stjórnarmálefni er um að ræða er látið duga að vísa til „hlutaðeigandi ráðherra“ eða „hlutaðeigandi ráðuneytis“.“ Þarna er komið að því að ef það er ekki augljóst þarf einhver að skera úr um og túlka, væntanlega þá hæstv. forsætisráðherra. Það sem mér finnst einna alvarlegast í þessum texta, þótt hann láti lítið yfir sér, er akkúrat þetta sem við erum búin að gagnrýna hér, mörg hver. Nú skal enginn leyfa sér að segja það, svo ég orði það bara þannig, að þetta sé eitthvert aukamál og ekki alvarlegt sem við erum að ræða. Við erum að ræða um Stjórnarráð Íslands. Þarna er verið að taka út fagheitin. Ég verð að viðurkenna, frú forseti, að það stendur ákaflega í mér að samþykkja og viðurkenna að það sé eðlilegt. Það kemur ágætlega í ljós þegar við lesum þessa málsgrein að hún er að mörgu leyti ekkert sérstaklega skýr. Þegar á að tilgreina hvar stjórnarmálefni eigi að vera getur það verið mjög óljóst og þá er það orðað svo að þegar augljóst er af samhengi viðkomandi ákvæðis um hvaða stjórnarmálefni er að ræða er látið duga að vísa til hlutaðeigandi ráðherra og þá veltir maður fyrir sér hvað gerist þegar það er óljóst. Frú forseti. Í umræðum í gær gagnrýndi hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra fyrri bókina mjög harkalega og í raun einnig það sem við erum hér með í höndunum. Hæstv. ráðherra gerði það í mörgum liðum. Ég náði að skrá hjá mér örfáa punkta úr ræðu hans. Ég náði niður einum átta athugasemdum sem hæstv. ráðherra hefur við framgang þessa máls. Það sem stóð hvað hæst upp úr af mörgum atriðum er að í báðum þessum frumvörpum, báðum þessum miklu bókum, er skorið á formfestuna, er verið að takmarka hlut og vægi Alþingis í þessum frumvörpum er varða breytingar á Stjórnarráðinu. Það er ekki hægt að deila um að það er alveg ljóst samkvæmt stjórnarskránni að með forsetaúrskurði er hægt að breyta Stjórnarráðinu. Það er líklega eitt af því sem var harðast gagnrýnt 2007 þegar breytingin var gerð þá, akkúrat það efni, þ.e. í 4. gr. þess frumvarps að mig minnir, þar sem áhersla var lögð á þetta. Nú er verið að undirstrika enn sterkar að svona sé í pottinn búið. Þar af leiðandi finnst mér með ólíkindum að sá góði hópur er greiddi atkvæði á móti þeim breytingum, fjölmargir þingmenn Vinstri grænna, skuli geta samþykkt að herða enn frekar á því sem var mótmælt og voru greidd atkvæði gegn í júní 2007. Ég er búinn að kíkja á nokkrar ræður er haldnar voru á þeim tíma, m.a. fyrir þá atkvæðagreiðslu. Það er alveg ljóst að það er akkúrat þetta efni, það að færa frá löggjafarvaldinu vald eða áhrif sem það hafði, sem menn voru á móti því að vitanlega er búið að praktísera það að fara með frumvarp inn í þingið þegar verið er að breyta Stjórnarráðinu. Hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra gerði það einnig að umtalsefni að verið væri að undirstrika að forsætisráðherra gæti með ákvörðun sinni fært mál á milli ráðuneyta. Ég verð að segja að það sem kemur fram í síðustu grein þessa frumvarps rennir stoðum undir málflutning hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra þegar við sjáum að í rauninni er verið að viðurkenna að upp geti komið mjög óljós mál sem þarf að úrskurða um. Í frumvarpinu sem við ræddum í gær og í dag er það að sjálfsögðu undirstrikað í fyrstu greinum þess. Sjöundi punkturinn sem ég ritaði hjá mér meðan hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra talaði er um mikilvægi þess að stjórnsýslan sé skýr. Kemur það akkúrat við þingmannanefndina svokölluðu og þá skýrslu sem við höfum séð frá henni um að stjórnsýslan þurfi að vera skýr. Það er alveg eins og með stefnur stjórnmálaflokkanna, þær þurfa að vera skýrar. Einhver hefði haldið að stefna til dæmis Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs hefði verið býsna skýr í síðustu kosningum um Evrópusambandið og ýmislegt annað en síðan hefur þoka færst yfir og ekki alveg ljóst enn þá hversu mikill skýrleiki þar er á ferð. Bent hefur verið á tengsl þessara frumvarpa og aðildarumsóknarinnar en ég ætla ekki að lengja þá umræðu núna. Frú forseti. Tími minn er senn á þrotum. Þó að þetta mál sé nú hér við 1. umr. er alveg ljóst að það er og verður mikill ágreiningur um það eins og það liggur fyrir. Hæstv. forsætisráðherra hefði átt að höggva á fyrirsjáanlegan hnút í frumvarpinu, fresta því að leggja það fram og láta ógert að keyra það hér inn. Hún hefði átt að setja af stað alvörusamráð um ferlið. Þegar umdeilt mál eins og þetta er komið inn í þingið eru vitanlega verulegar líkur á því að stjórnarmeirihlutinn beiti afli sínu, þ.e. ef það er stjórnarmeirihluti fyrir þessu frumvarpi, og hraði því í gegnum þingið. Það er óheppilegt þegar kemur að svona stóru máli því að við verðum að geta greint á milli mjög þýðingarmikilla mála sem hafa mikil áhrif til framtíðar og annarra mála sem eru smærri og eðlilegt að menn takist á um í þinginu.

Hæstv. forseti. Við ræðum hér enn eitt frumvarpið sem varðar breytingar á Stjórnarráðinu. Þetta frumvarp er, má segja, fylgifrumvarp annars frumvarps, það leiðir af frumvarpinu sem umræðu lauk um fyrr í dag. Það er lagt fram til að fylgja eftir þeirri breytingu sem felst í fyrra frumvarpinu, sem er sú að ekki verði lengur mælt fyrir um það í lögum hvaða ráðuneyti eiga að vera starfandi í landinu heldur eigi það að gerast með forsetaúrskurði samkvæmt tillögu forsætisráðherra sem hefur þá væntanlega talsvert svigrúm til að taka slíkar ákvarðanir. Með öðrum orðum er í frumvarpinu víðast hvar verið að fella út heiti einstakra ráðherraembætta og ráðuneyta og gera þetta almennt, talað er um ráðuneyti og ráðherra án þess að tilgreint sé hver á í hlut. Auðvitað má segja að ef hið fyrra þingmál verður að lögum sé ekki óeðlilegt að þetta frumvarp verði samþykkt. Nú er staðan einfaldlega sú að það atriði í fyrra frumvarpinu sem skiptir mestu máli varðandi þetta frumvarp er mjög umdeilt. Fyrir fram, í ljósi þess hvernig 1. umr. um málið hefur verið hér í þinginu, held ég að lýsa megi verulegum efasemdum um að sú breyting sem einkum hefur verið rædd í fyrra frumvarpinu nái fram að ganga, það er verulega ólíklegt eins og sakir standa að stuðningur sé við málið hér í þinginu. Einföld talning mín hér síðustu daga gefur mér vísbendingu um að meiri hlutinn sé á móti þessari breytingu, að það séu að minnsta kosti 32 þingmenn af 63 sem mundu greiða atkvæði gegn þessari breytingu ef hún kæmi til atkvæða. Ég tel jafnvel að líkurnar á því að nei-atkvæðin yrðu fleiri en 32 séu meiri frekar en það snúist á hinn veginn. Ég hef ástæðu til að ætla að fleiri séu neikvæðir gagnvart þessari breytingu en enn hefur komið fram. Það setur þetta mál í sérstakt ljós af því það vísar til eða er byggt á breytingu sem ég tel afar ólíklegt að nái fram að ganga. Nú fara þessi mál væntanlega að loknum þessum degi bæði til meðferðar í allsherjarnefnd. Það getur vel verið að í allsherjarnefnd sé meirihlutastuðningur við málið, það gæti þá ratað hér aftur inn í þingsal. Ég hygg að komi þessi mál til atkvæða hér í þinginu bendi allt til þess, skulum við segja, til að hafa eðlilega fyrirvara á, að þingmenn stjórnarandstöðuflokkanna, óháðir þingmenn og að minnsta kosti einn úr ríkisstjórnarliðinu muni greiða atkvæði gegn málinu og þar með sé það fallið. Það gerir það að verkum að fyrir fram tel ég líkurnar á því að frumvarpið nái fram að ganga heldur litlar. Um efnisatriði þessa tiltekna máls er svo sem ekki mikið að segja. Mér fannst reyndar forvitnilegt að fara í gegnum þetta, sérstaklega vegna þess að þarna hafa embættismenn ráðuneytisins, væntanlega með aðstoð tölvuforrita, fundið ýmis lög sem ég mundi ekki að voru til og vissi kannski aldrei að voru til. Vísað er til laga um ostrurækt frá 1939 og svo eru líka nýlegri lög eins og lög um Fjárfestingarbanka atvinnulífsins og lög um hlutafélagavæðingu Búnaðarbanka og Landsbanka og fleiri ágæt lög. Hér er verið að breyta lögum um heimild fyrir fjármálaráðherra að selja fasteignir Grænmetisverslunar landbúnaðarins að Síðumúla 34 og jarðhús í Ártúnsbrekku frá 1988. Það hefði nú kannski mátt nota þessa ferð, fyrst verið var að gramsa í lagasafninu með þessum hætti, til að fara í lagahreinsun, því að ýmis lög þarna eru þess eðlis að það mætti, held ég, að ósekju fella þau niður. Nóg um það. Við höfum þegar lýst breytingum í frumvarpinu og nefnt dæmi. Algengast er að fjármálaráðherra breytist í ráðherra eða forsætisráðherra breytist í ráðherra. Svo koma svolítið sérstakar setningar inn á milli. Í 227. gr. frumvarpsins er t.d. gert ráð fyrir því í b-lið að í stað orðsins „fjármálaráðherra“ í 26. gr. laga - nenni ekki að lesa þetta allt, það eru lögreglulög - standi: „sá ráðherra er fer með tekjuöflun ríkisins“. Menntamálaráðuneyti breytist í 229. gr. í „það ráðuneyti sem fer með fræðslumál“. Maður spyr sig um tilganginn með því að fara í svona leiðangur, en þarna er auðvitað verið að reyna að gæta ákveðins samræmis miðað við þá stefnu sem tekin er í frumvörpum hæstv. forsætisráðherra, en þetta verður svolítið ankannalegt. Ef vísað er til fjármálaráðherra er talað um þann „ráðherra sem fer með fjárreiður ríkisins“ og utanríkisráðherra verður „sá ráðherra sem sér um ræðisskrifstofur og sendiskrifstofur“, á einum stað alla vega. Landbúnaðarráðherra heitir „ráðherra sem fer með málefni landbúnaðarins“. Þetta er svolítið sérstakt. Nóg um það. Ég vildi, áður en ég lýk máli mínu hér í kvöld, nefna tvo þætti. Annars vegar mótast afstaðan til þessa frumvarps af sömu forsendum og afstaðan til hins fyrra máls. Ég er á móti þessu vegna þess að ég er á móti því atriði í fyrra frumvarpinu sem þessu tengist. Fyrir því er mjög skýr og einföld ástæða: Ég tel að valdið til þess að ákveða hvaða ráðuneyti eru og hvar málaflokkarnir eiga heima eigi að vera hjá Alþingi en ekki hjá ríkisstjórn eða forsætisráðherra. Þetta er tiltölulega einfalt og skýrt. Menn geta haft alls konar skoðanir á þessu. Ég geri mér alveg grein fyrir því að þarna takast á annars vegar spurning um sveigjanleika og hins vegar spurning um formfestu. Ég vel formfestuna frekar en sveigjanleikann í þessu tilviki. Ég vil að það sé lögbundið hvernig þessum málum er háttað. Ég vil að ef ríkisstjórn eða ríkisstjórnarmeirihluti á einhverjum tíma vill gera breytingar á Stjórnarráðinu þurfi viðkomandi meiri hluti að fara með slíkar hugmyndir og slíkar tillögur í gegnum þingið með þeim málsmeðferðarreglum sem hér er krafist. Það er vissulega þyngra í vöfum en ef forsætisráðherra getur farið til Bessastaða í von um að fá undirskrift forseta og forsetaúrskurð. Þetta er auðvitað þyngra í vöfum eins og þetta er nú, að mál fari í gegnum þingið og lagabreytingar þurfi til. En ég held að það sé allt í lagi vegna þess að ég er þeirrar skoðunar að þessum lögum eigi ekki að breyta oft. Ég er þeirrar skoðunar að fyrirkomulagi Stjórnarráðsins eigi ekki að breyta oft. Það má breyta því, það má endurskoða það, en það á hins vegar ekki að gera það oft. Það á að vera sæmileg festa í þessu. Ég held að óróleiki og stöðugar og miklar breytingar, ég vil leyfa mér að segja hringl, innan Stjórnarráðsins sé ekkert endilega til þess fallið að gera samfélagið betra. Ég held ekki. Eins og ég nefndi í umræðum um fyrra málið eru ýmsar tillögur þar sem má taka undir. Ég hef lýst þeirri skoðun minni að ég telji að það sé hið besta mál að vinna áfram með þær tillögur, hvort sem það yrði gert í vinnu við það frumvarp sem nú hefur verið vísað til allsherjarnefndar eða með nýju frumvarpi. Eins og ég sagði í andsvari hér í gær hef ég ekkert sterkar meiningar um hvor leiðin er betri. En ég tel að hægt sé að vinna áfram með ýmsar tillögur sem sumar hverjar eru ágætar í hinu frumvarpinu. En gagnvart þeirri meginbreytingu að færa völdin frá þinginu til ríkisstjórnar varðandi það hvaða ráðuneyti eru starfandi og hvaða málaflokkar heyra undir þau þá styð ég það ekki, ég tel að meiri hluti þingsins styðji það ekki og tel að þess vegna væri heppilegast að ýta þessum þætti málsins til hliðar, leggja það á hilluna og einbeita sér að því að vinna að þeim breytingum sem líkur eru á að samkomulag geti náðst um. Ég held það væri miklu skynsamlegra. Þar af leiðandi tel ég að þetta frumvarp eigi ekki að ná fram að ganga, enda byggist það á því að framfylgja stefnu úr hinu frumvarpinu sem ég held að njóti ekki meirihlutastuðnings hér í þinginu. Það eru auðvitað fleiri atriði og fleiri vinklar á þessu máli sem ástæða væri til að fjalla um. Í umræðum hefur verið nefnt og menn hafa velt vöngum yfir því, þegar menn hafa verið að reyna að velta því upp hvers vegna í veröldinni lögð sé áhersla á þessar breytingar núna, hvort hugsanlega sé um að ræða tengsl við aðildarumsókn að Evrópusambandinu. Við skulum orða það þannig að einhverjir hafi nefnt að slík tengsl séu fyrir hendi, en þeir sem fyrstir urðu til að búa til þau tengsl voru ekki í þessum þingsal og gerðu það ekki hér í þingræðum. Sú tenging milli þessara breytinga á Stjórnarráðinu annars vegar og Evrópusambandsumsóknarinnar hins vegar er, hygg ég, fyrst sett á blað í efnahags- og viðskiptaráðuneytinu í janúar, í þeirri efnahagsáætlun sem það ráðuneyti lagði fyrir ríkisstjórn og mér skilst að hafi verið samþykkt í ríkisstjórn í janúar og var síðan samþykkt af Evrópusambandinu, áætlun Íslands um efnahagslega aðlögun að Evrópusambandinu. Þar er fjallað um sameiningu ráðuneyta. Það er talið með þeim atriðum sem verið sé að hrinda í framkvæmd til að fylgja eftir efnahagsaðlögun að Evrópusambandinu. Þetta atriði var líka tekið upp af, hvað eigum við að segja, nafnlausum eða óþekktum höfundum ályktunardraga sem lögð voru fyrir sameiginlega þingmannanefnd ESB og Íslands í síðasta mánuði, lok síðasta mánaðar. Þeir sem sömdu þau drög, sem við vitum ekki hverjir voru, hugsanlega einhverjir embættismenn í Brussel, settu á blað þessi tengsl, töldu þessar breytingar á Stjórnarráðinu upp sem atriði sem skipti máli varðandi framgang aðildarferlisins. Það vorum ekki við, þingmenn stjórnarandstöðunnar, sem bjuggum til þessi tengsl við ESB-málið. Alls ekki, ekki eins og ráða má af orðum hæstv. forsætisráðherra sem telur fráleitt að tengja ESB og þessar breytingar á Stjórnarráðinu. En það vorum ekki við þingmenn Sjálfstæðisflokks eða Framsóknarflokks sem bjuggum þá tengingu til. Hún varð til á vegum ríkisstjórnarinnar, hvort sem þar er um að ræða meðvitaða ákvörðun ráðherra eða eitthvað sem verður til á borði embættismanna eða eitthvað þess háttar. Þannig að því  Hæstv. forseti. Ég ætla ekki að hafa fleiri orð um þetta. Ég leggst með öðrum orðum gegn frumvarpinu á þeim forsendum sem ég hef lýst 

Virðulegi forseti. Ég ætlaði að beina tveim spurningum til hv. þingmanns en er að hugsa um að breyta því plani mínu því að ég er mjög hugsi yfir síðustu orðum hv. þingmanns í ræðunni. Ég þakka fyrir hana, þetta var að sjálfsögðu mjög góð ræða, og spyr um þá efnahagsáætlun er hv. þingmaður nefndi. Ég átta mig ekki á þeirri áætlun sem hv. þingmaður er að tala um og mig langar að biðja hv. þingmann að fara á ný yfir tilurð þeirrar áætlunar sem hann nefndi og hressa upp á minnið hjá þeim er hér stendur ef það er þannig að ég er búinn að gleyma henni. Ég verð að segja að það er mjög jákvætt ef ríkisstjórnin hefur sjálf viðurkennt og bent á þau tengsl sem þarna um ræðir svo snemma sem á þessu ári - væntanlega, eða var það á síðasta ári? - um tengsl aðildarumsóknar að Evrópusambandinu og breytinga á Stjórnarráðinu. Það er mjög merkilegt ef svo er. Við hljótum hins vegar að fagna því ef efnahags- og viðskiptaráðuneytið hefur ákveðið að hafa þessi mál á hreinu og uppi á borðinu. Við sem stöndum hér og erum í þessu starfi á Alþingi höfum hins vegar að sjálfsögðu fyrir löngu áttað okkur á hinum nánu tengslum þarna á milli sem komu meðal annars fram í drögum að bókun sameiginlegrar nefndar Evrópusambandsins og Íslands.

Hæstv. forseti. Bara til að rifja það upp gaf efnahags- og viðskiptaráðuneytið út skýrslu í janúar sem hefur gagnvart Evrópusambandinu verið kölluð Economic Programme, efnahagsáætlun, í tengslum við aðildarumsóknina. Talin eru upp hin og þessi mál, hinar og þessar aðgerðir, þingmál og aðrar ákvarðanir og aðgerðir ríkisstjórnar og annarra stjórnvalda sem tengjast aðildarumsókninni efnahagslega. Þar er meðal tilgreindra atriða sameining ráðuneyta sem ráðagerðir eru um á vegum ríkisstjórnarinnar og tengjast auðvitað þeim frumvörpum sem við ræðum hér í dag. Þetta er nokkuð skýrt, þetta er plagg sem vissulega var unnið af efnahags- og viðskiptaráðuneytinu en lagt fyrir ríkisstjórn að því er mér skilst og kynnt fyrir Evrópusambandinu sem stefna ríkisstjórnarinnar, nokkurs konar stefnuplagg ríkisstjórnarinnar. Eins og hv. þingmaður þekkir er síðan í þeim dæmalausu ályktunardrögum sem tengjast þessari þingmannanefnd alveg skýrt að það eru að mati þeirra sem sömdu þann texta, hverjir sem það eru, skýr tengsl milli sameiningar ráðuneyta og Evrópusambandsumsóknarinnar. Þar eru taldir upp í kafla möguleikar Íslands til að takast á hendur skuldbindingar ESB-aðildar o.s.frv. þannig að það er alveg skýrt 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið við andsvarinu. Já, hvaðan fengu þeir þessa hugmynd? Það held ég að sé rannsóknarinnar virði að finna út. Ég þakka fyrir þessar upplýsingar varðandi Economic Programme og verð að viðurkenna að það hringir nokkrum bjöllum. Mig langar að skora á hv. þingmann, ef hann hefur einhvern tíma, að lesa gaumgæfilega athugasemdirnar í lok frumvarpsins. 2. mgr. er mjög sérstök að mínu viti og eftir því sem ég les hana oftar held ég að ég botni bara hreinlega minna og minna í henni þannig að ég ætla að hætta að lesa hana. Ég sagði hins vegar frá því í ræðu minni áðan að 1974 hefði komið upp sú staða að einn ráðherra ríkisstjórnar þess tíma studdi ekki frumvarp sem átti að leggja fram og svo fór að þáverandi forsætisráðherra - það hlýtur að hafa verið forsætisráðherra en ég er ansi gleyminn - lagði fram málið sem þingmannamál. Sjálfstæðisflokkurinn hefur líklega einna lengst farið með forsætisráðherraembættið í ríkisstjórnum, að minnsta kosti síðustu áratugina, þannig að mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hann kannist við það að mál sem ekki er sátt um í ríkisstjórn hafi verið flutt af forsætisráðherrum Sjálfstæðisflokksins þvert á ráðherra. Þekkist það að slíkt hafi verið gert á síðari tímum? Við vitum að málið frá 

Hæstv. forseti. Ég held að margt í þessu sé svolítið einsdæmi. Ég held að það sé óvenjulegt, svo ekki sé meira sagt, að mál sem jafngreinilegur ágreiningur er um innan ríkisstjórnar sé lagt fram sem stjórnarfrumvarp. Það er óvenjulegt og ég velti svo sem fyrir mér hvernig á því standi. Ég get ekki svarað því frekar en hv. þingmaður, en ég velti fyrir mér hvers vegna hæstv. forsætisráðherra kýs að fara með mál inn í þingið sem augljóst er að allt er í bullandi ágreiningi um og óvíst, jafnvel mjög ólíklegt, að stuðningur sé við í þinginu. Mér finnst það óskynsamlegt hjá forsætisráðherra. Hún kann að hafa sínar skýringar og rök fyrir því, ég þekki þau ekki, en það er óvenjulegt. Ég hygg að það sé einsdæmi sem gerðist hér í fyrradag, að ráðherra í ríkisstjórn komi í ræðustól Alþingis til að mæla gegn stjórnarfrumvarpi, frumvarpi hæstv. forsætisráðherra. Þetta er dálítið sögulegt. Það er allt í kringum þetta dálítið sögulegt og án fordæma. Satt að segja átta ég mig ekki á þeirri herkænsku eða aðferðafræði hæstv. forsætisráðherra sem felst í því að koma með mál inn í þingið sem gerir ekkert annað en að varpa ljósi á bullandi ágreining innan raða ríkisstjórnarinnar sjálfrar.

Virðulegi forseti. Stundum vinnur tíminn með þingmönnum og stundum ekki. Tíminn vann með stjórnarandstöðunni í Icesave-málinu og nú vinnur tíminn með stjórnarandstöðunni í því máli sem hér er til umræðu, þ.e. þessu frumvarpi til laga um breytingar á ýmsum lögum vegna heildarendurskoðunar á lögum um Stjórnarráð Íslands. Þetta er annað frumvarpið sem lagt er fram til að breyta Stjórnarráði Íslands. Því var hafnað að þessi frumvörp yrðu rædd saman í fyrradag og hér er þetta þá komið til umræðu. Mig langar í upphafi að fara aðeins yfir orð hæstv. forsætisráðherra, hvernig ummæli hennar hafa fallið hér og hvernig hún hefur tuktað til þingmenn. Orðrétt hefur hún sagt að þingmenn hafi verið illa upplýstir og ekki búnir að kynna sér málin, að þeir skilji jafnvel ekki málin og að málflutningurinn sé ekki boðlegur Alþingi. Frú forseti. Ég verð að reka þessi ummæli hæstv. forsætisráðherra beint heim til föðurhúsanna því að eftir lestur þessa frumvarps er ég búin að komast að því að verið er að kratavæða Stjórnarráðið, það er verið að embættisvæða það og síðast en ekki síst er verið að laga það að Evrópusambandinu. Í frumvarpinu er verið að þurrka út heiti á ráðuneytum og embættisheiti ráðherra. Mér þótti þetta frekar skrýtið og taldi upphaflega að þetta væri allt til þess að forsætisráðherra hefði hér einræðisvald. Svo er þó ekki, það hef ég fengið staðfest af starfsmanni Stjórnarráðsins sem er hér í húsinu. Ég spurði hvort ég mætti vitna til hans og hann taldi að það væri ekkert mál því að þessir pappírar væru meira og minna allir tilbúnir. Ég er alveg undrandi á að hér skuli vera komin fram frumvörp þar sem undirbúningsvinnan er á engan hátt með og ekki til umræðu á þinginu. Ég vildi jafnvel biðja hæstv. forsætisráðherra að staðfesta þetta við mig því að hér fara fram umræður á göngunum sem eru ekki í þingsal. Nú er þetta komið fram. Ég áttaði mig nefnilega á þessu og spurði þennan ákveðna fulltrúa um nokkuð. Þegar ég fór að lesa frumvarpið betur sá ég að það er búið að raða hér hinum ýmsu verkefnum á heitislausa ráðherra og það á að breyta öllu í ráðherra. Nú ætla ég, frú forseti, að nefna dæmi um hvernig ég gerði þessa uppgötvun mína. XXI. kafli heitir til dæmis „Breyting á lögum um þjóðfána Íslendinga og ríkisskjaldarmerkið …“ og þar stendur í a-lið: „Í stað orðanna „utanríkisráðuneytis Íslands“ í 1. mgr. 2. gr. laganna kemur: þess ráðuneytis er fer með utanríkismál.“ Hér stendur í b-lið: „Í stað orðanna „utanríkisráðuneytis Íslands erlendis“ í 1. málsl. 1. mgr. 5. gr. laganna kemur: fulltrúa þess ráðuneytis er fer með málefni sendiráða, fastanefnda og ræðisskrifstofa Íslands erlendis.“ XXII. kafli heitir „Breyting á lögum um framboð og kjör forseta Íslands …“ Í a-lið stendur: „Í stað orðsins „Forsætisráðherra“ í 1. mgr. 3. gr. laganna kemur: Sá ráðherra er fer með málefni embættis forseta Íslands.“ Í kafla um breytingu á lögum um bæjarnöfn og fleira segir: „Í stað orðsins „umhverfisráðuneyti“ í 1. mgr. 2. gr. laganna kemur: því ráðuneyti er fer með skipulagsmál.“ Hér er breyting á lögum um skógrækt. Í stað umhverfisráðherra kemur: Sá ráðherra sem fer með ræktun nytjaskóga á bújörðum fer með málefni sem fjallað er um í þessum kafla. Hér kemur breyting á lögum um landgræðsluna: „Í stað orðsins „landbúnaðarráðherra“ í 13. gr. laganna kemur: þess ráðherra er fer með ríkisjarðir.“ Hér stendur í breytingu á lögum um rannsóknir í þágu atvinnuveganna: „Í stað orðsins „iðnaðarmálaráðuneytisins“ í 57. gr. laganna kemur: þess ráðuneytis er fer með málefni iðnaðar.“ Frú forseti. Hér gæti ég lengi talið upp. Ég er búin að merkja þetta allt með gulum miðum því að þetta er svo víða og allt í einu rann upp fyrir mér það ljós að svona standa málin. Það er búið að kortleggja Stjórnarráðið, það er búið að afmá heiti á ráðherrum og á ráðuneytum. Það er búið að vinna þessa undirbúningsvinnu svo ótrúlega vel að allir málaflokkar eiga sér orðið vísan stað og þegar þetta frumvarp verður að lögum, ef það verður það, ef það er meiri hluti fyrir því í þinginu, skal látið til skarar skríða, hrært í pottinum og upp úr honum koma málaflokkar sem snúa að, tengjast og eru sambærilegir stjórnkerfi Evrópusambandsins. Það er alveg greinilegt að eins og til dæmis þar sem á að standa „fjármálaráðherra“ er ýmist talað um „ráðherra er fer með tekjuöflun ríkisins“ eða „ráðherra er fer með fjárreiður ríkisins“. Samkvæmt frumvarpinu gæti það alveg eins hent að þessi verkefni yrðu falin tveimur ráðherrum. Hér koma líka inn þessar breytingar sem hefur þurft að innleiða við upptöku EES-samningsins eins og til dæmis um vinnumarkaðinn, fjármálamarkaðinn eða mannréttindamál. Eins og fram hefur komið í umræðum í dag er þetta lagafrumvarp hvorki fleiri né færri en 546 greinar. Svona eru starfsmenn Stjórnarráðsins búnir að fara í gegnum lagasafn Íslands, í gegnum 546 lög, gera á þeim breytingar og afmá ráðherraheitin vegna þess að nú skal Evrópuvæða Stjórnarráðið. Mér þykir mjög miður að þessi vinnubrögð skuli vera hér viðhöfð þar sem einungis einn stjórnmálaflokkur styður inngöngu Íslands í Evrópusambandið. Það væri gaman ef einhverjir þingmenn Vinstri grænna væru í salnum svo hægt væri að beina til þeirra spurningum um hvort þeir vissu af þessu. Nú er málið orðið langtum stærra en það eitt að leggja niður sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytið, að koma hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra í burtu. Nú liggur skýrt fyrir að það er búið að umbylta Stjórnarráðinu áður en frumvarpið kemur til 1. umr. Ég skora á þingmenn að standa í fæturna þegar þetta frumvarp verður hér til afgreiðslu, frumvarp sem átti að lauma í gegnum þingið, þessar veigamiklu breytingar sem kollvarpa íslensku samfélagi og íslenskri stjórnsýslu sem hefur dugað vel hingað til ef frá er talið bankahrunið sem varð hér á haustdögum 2008 sem byggði fyrst og fremst á Evrópureglum eins og allir vita. Sú eftirlitsstofnun sem átti að fylgjast með bankakerfinu brást einnig enda var þar byggt á sömu Evrópureglum. Ég ætla að grípa niður í dæmi til að rökstyðja mál mitt. Ég hef kynnt mér ansi vel þau lög og þær reglugerðir sem Alþingi hefur þurft að taka upp vegna lögleiðingar EES-reglugerða og -laga. Í þessu frumvarpi er að finna nýja mállýsku, ef svo má segja. Hér stendur til dæmis um breytingu á lögum um atvinnuréttindi útlendinga: „Í stað orðsins „innanríkisráðherra“ í 3. mgr. 20. gr. laganna kemur: þess ráðherra er fer með málefni persónuréttinda.“ Þetta er alveg nýtt í íslensku lagamáli. Hér kemur í breytingu á lögum um tóbaksvarnir: „Í stað orðsins „umhverfisráðherra“ í 11. mgr. 8. gr. og 6. mgr. 9. gr. laganna kemur: ráðherra er fer með málefni mengunarvarna.“ Og meira úr sömu breytingu: „Í stað orðsins „innanríkisráðherra“ í 6. mgr. 9. gr. og 2. mgr. 12. gr. laganna kemur: ráðherra er fer með framkvæmd löggjafar um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald.“ Og enn meira: „Í stað orðsins „menntamálaráðherra“ í 8. mgr. 9. gr. laganna kemur: ráðherra er fer með íþróttamál.“ Frú forseti. Ég sit í allsherjarnefnd og hún kemur til með að fá þetta mál til afgreiðslu. Nú þegar ætla ég að fara fram á það við hæstv. forsætisráðherra, sem greinilega er gengin úr þingsal, að þau skjöl, þær upplýsingar og þau gögn sem liggja að baki þessu frumvarpi verði tafarlaust send allsherjarnefnd. Við þetta verður ekki búið eða unað. Hér er búið að ræða breytingar á Stjórnarráðinu í bráðum tvo heila sólarhringa og fyrst núna kemur hér upp að það sé búið að vinna þetta mál með þessum hætti. Hér á að gera lagabreytingu samkvæmt frumvarpinu með forsetaúrskurði þar sem þessum ráðuneytum verður fundið nýtt hlutverk, þar sem málaflokkunum verður fundinn nýr staður eftir uppstokkun samkvæmt uppskrift Evrópusambandsins. Frú forseti. Hér er um fullkomna blekkingu að ræða við framlagningu þessa frumvarps. Hér hefur hæstv. forsætisráðherra haft rúman tíma til að tjá sig um þessi mál og koma með upplýsingar fyrir þingið. Í stað þess að koma hreint fram, segja þingmönnum satt og rétt frá, ég fer ekki fram á meira, segja allan sannleikann en ekki hálfsannleikann, hefur hæstv. forsætisráðherra brugðið á það ráð að væna þingmenn um að vera illa upplýstir og ekki búnir að kynna sér málin nógu vel. Ég sagði við hæstv. forsætisráðherra í gær að ég væri búin að kynna mér málefni þess frumvarps sem þá lá fyrir. Í morgun og í dag hef ég kynnt mér málefni þessa frumvarps sem nú er til umræðu og þá blasir við að öll vinnan og gögnin og þau skjöl sem liggja að baki þessu frumvarpi, allur sannleikurinn, eru lokuð inni í forsætisráðuneytinu. Þetta er ámælisvert, frú forseti, og raunverulega veit ég ekki hvernig á að taka á þessum málum í þinginu, svo alvarlegt er þetta. Það er farið með mál eftir mál í gegnum þingið án þess að spyrða það við Evrópusambandið, því að það er það sem Samfylkingin er sífellt að gera, afmá fingraför Evrópusambandsins af máli eftir mál og beita til þess hálfsannleik. Svona eru vinnubrögðin og við þetta verður ekki unað. Á sameiginlegum fundi íslensku þingmannanna og Evrópuþingmannanna hér í síðustu viku kom í ljós frá þingmönnum Evrópusambandsins að til dæmis 20/20-áætlunin væri eftir uppskrift þeirra. Ég var búin að spyrja um það og benda á það en fékk sífellt nei. Það var sagt að ég væri illa upplýst að halda þessu fram. En þetta er nokkuð sem ríkisstjórnin hefur tamið sér, sérstaklega ráðherrar og þingmenn Samfylkingarinnar, að vísa til þess að aðilar og þingmenn séu illa upplýstir og illa að sér. Meira að segja er þessum rökum beitt þegar rætt er um Evrópusambandið úti í þjóðfélaginu, spunameistarar bloggsíðnanna grípa gjarnan til þeirra raka að þeir sem gagnrýna Evrópusambandið séu illa upplýstir og jafnvel illa gefnir. Ekki málefnalegt en því miður er þetta farið að færast inn í þingsal, samanber orð hæstv. forsætisráðherra frá því í gær um að við skildum ekki málið. Það er eins gott að einhverjir hér lesi þau frumvörp sem ríkisstjórnin leggur fram, frú forseti, og það sé hér eitthvert ístað í þinginu. Ef ríkisstjórnin væri einráð værum við líklega löngu komin inn í Evrópusambandið. Þetta er mjög alvarlegt mál og ég vonast til þess, frú forseti, að forseti beiti sér tafarlaust í því að þeim gögnum og því plani sem liggur að baki þessu frumvarpi, um það hvar hvaða málaflokkur á heima eða réttara sagt hvernig búið er að teikna upp málaflokkana í Stjórnarráðinu, í forsætisráðuneytinu og undir hvaða ráðherra þeir eiga að heyra, verði komið tafarlaust til allsherjarnefndar. Ekki veitir af að fara að lesa sér til um það því að um stórkostlegar breytingar er að ræða. Ég skora á þingmenn Vinstri grænna, og jafnvel ráðherra Vinstri grænna, að taka ekki þátt í þessari vitleysu sem nú liggur fyrir þinginu. Það er á ábyrgð Vinstri grænna sem lofuðu kjósendum því að þeir mundu ekki taka þátt í því að Ísland gengi inn í Evrópusambandið. Ég skora sérstaklega á ráðherrana að beita sér fyrir því að þessi ólög verði ekki samþykkt. Hér svelta fjölskyldur sem þurfa að leita sér mataraðstoðar, hér eru heimilin skuldum vafin, hér er mikið atvinnuleysi. Það er þetta, frú forseti, sem hæstv. forsætisráðherra er búin að láta starfsfólk sitt vinna að í allan vetur og allt síðasta ár, að 

Virðulegi forseti. Ég hafði ekki ætlað mér að taka aftur til máls en mátti til eftir að hv. þm. Birgir Ármannsson benti á plagg sem hefur greinilega farið fram hjá mér og var unnið í efnahags- og viðskiptaráðuneytinu í janúar og tengist Evrópusambandsumsókninni og því ferli, sem er reyndar alltaf betur og betur að koma í ljós að er ekkert annað en aðlögun að regluverki og stofnunum Evrópusambandsins. Í þessu plaggi kemur fram á bls. 57 það sem kallað er 3.1.5 og fjallar um sameiningu ráðuneyta og þýðir fyrirsögnin í rauninni „miklar skipulagsbreytingar“ en þær felast í því, eins og sagt er í þessu plaggi, að sameina eigi ráðuneyti iðnaðar, sjávarútvegs og landbúnaðar. Það er reyndar líka talað um að verið sé að útbúa frumvarp um sjávarútveginn. Við þekkjum tilurð draga að ályktun sem sameiginleg þingmannanefnd Evrópusambandsins og Íslands ætlaði að taka fyrir en gerði ekki vegna íslenskra stjórnarandstöðuþingmanna. Þar er einnig er talað um sameiningu þessara ráðuneyta. Ég fagna í sjálfu sér því að efnahags- og viðskiptaráðuneytið hafi strax í janúar tekið af skarið og sagt hlutina eins og þeir eru. Þessi sameining ráðuneyta og það frumvarp sem hér um ræðir, sá hluti þess sem lýtur að því að einfalda slíka sameiningu, er að sjálfsögðu ekkert annað en liður í aðlögun Íslands að Evrópusambandinu. Það er merkilegt að forsætisráðherra og jafnvel einstakir þingmenn - vel á minnst, frú forseti, er hæstv. forsætisráðherra í húsinu?

Hæstv. forsætisráðherra er í húsi og heyrir mál þingmanna.

Takk fyrir það. Ég geri þá ráð fyrir, frú forseti, að hæstv. forsætisráðherra komi þegar síðasta ræða er búin og dragi saman þá umræðu sem hér hefur verið og svari þeim spurningum sem til hennar hefur verið beint. Í málinu sem við ræddum fyrr var slíkt ekki gert og þykir mér það ekki gott gagnvart þingmönnum. Frú forseti. Við höfum nú fengið það upp á borð að í janúar sl. gaf efnahags- og viðskiptaráðuneytið út skýrslu varðandi inngönguna í Evrópusambandið og af fyrirhugaðri sameiginlegri yfirlýsingu þingmannanefndarinnar er ljóst að breytingar á ráðuneytunum eru liður í því að Ísland gangi í Evrópusambandið. Frú forseti. Ég skora á þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs að rifja upp ræður og atkvæðagreiðslur frá árinu 2007 þegar þeir greiddu atkvæði með þingmönnum Framsóknarflokks á móti því að ráðast í breytingar sem voru öllu veigaminni en þær sem hér er ráðist í. Ég er búinn að kynna mér nokkrar ræður sem haldnar voru þá. Margt merkilegt er þar að líta sem ég held að hljóti að verða rifjað upp þegar við köfum ofan í þetta mál. Vinstri hreyfingin – grænt framboð getur ekki látið það spyrjast um sig að hleypa málinu í gegn miðað við fyrri málflutning og í ljósi þess að þetta frumvarp er nátengt og beinlínis afleiðing af því ferli sem hafið er varðandi inngöngu eða aðlögun að Evrópusambandinu. Frú forseti. Ég er ekki viss hve margir eru enn á mælendaskrá en ég óska eftir því að hæstv. forsætisráðherra komi og ljúki þessu máli eins og venja er með því að draga það saman og svara þeim spurningum sem til hennar hefur verið beint.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarp til laga um Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn. Það frumvarp sem liggur fyrir er samið í mennta- og menningarmálaráðuneyti á grundvelli tillagna nefndar sem þáverandi hæstv. menntamálaráðherra skipaði í janúar 2006 og falið var að endurskoða lög um Þjóðskjalasafn Íslands, nr. 66/1985, annars vegar og lög um Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn, nr. 71/1994, hins vegar. Nefndin skilaði tillögum sínum að frumvarpi til nýrra laga um Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn í janúar 2008 og frumvarp í samræmi við tillögur nefndarinnar var lagt fyrir Alþingi haustið 2008 en hlaut ekki afgreiðslu. Þetta frumvarp byggir að undirstöðu til á því frumvarpi sem lagt var fram haustið 2008 en einnig hefur verið tekið verulegt tillit til þeirra athugasemda sem þá bárust hv. menntamálanefnd Alþingis við umfjöllun um málið. Ég mun því annars vegar greina frá meginatriðum frumvarpsins í stuttu máli og hins vegar þeim breytingum sem hafa verið gerðar á frumvarpinu síðan það var lagt fram síðast. Í fyrsta lagi vil ég nefna að hlutverk safnsins sem háskólabókasafn er skilgreint að nýju. Nú er því veitt heimild til að veita öðrum háskólum en Háskóla Íslands þjónustu eftir því sem nánar er kveðið á um í gagnkvæmum þjónustusamningum. Nauðsynlegt þykir að endurskilgreina hlutverk Landsbókasafns Íslands – Háskólabókasafns í samræmi við breytt hlutverk bókasafna á 21. öld en gildandi lög um Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn áttu rætur í sameiningu Landsbókasafnsins og bókasafns Háskóla Íslands. Tilgangur þeirra var að búa til eitt safn sem mundi þjóna jafnt sem þjóðbókasafn og bókasafn þjóðarháskólans, Háskóla Íslands. Frá þeim tíma hafa auðvitað orðið talsverðar breytingar á háskólaumhverfinu sem taka þarf mið af. Í öðru lagi er eitt af meginatriðum frumvarpsins að skilgreina hlutverk safnsins í upplýsingasamfélaginu m.a. með því annast framkvæmd samninga um aðgang að rafrænum gagnasöfnum og tímaritum sem flestir þekkja á vefsíðunni hvar.is í þeim tilgangi að efla aðgang að erlendum gögnum í þágu vísinda og fræða, stjórnsýslu og atvinnulífs. Undanfarin ár hefur safnið séð um þessa framkvæmd samkvæmt sérstöku samkomulagi við mennta- og menningarmálaráðuneytið en nú þykir rétt að lögfesta þetta hlutverk í frumvarpinu sem eitt af viðfangsefnum safnsins. Frá því að núverandi lög tóku gildi hefur þróun í upplýsingatækni haft mikil áhrif á samfélagið og aukið kröfur til þjónustu opinberra aðila, m.a. með tilkomu almenns aðgengis landsmanna að netinu. Mikilvægt er að löggjöf um safnið taki mið af þessari þróun þannig að hún geti stuðlað að víðtækri þjónustu með nýrri tækni. Þessi landsaðgangur að rafrænum gagnasöfnum og tímaritum sem finna má á áðurnefndri vefsíðu, hvar.is, veitir landsmönnum nú aðgengi að texta þúsunda erlendra vísindatímarita og fjölda gagnasafna auk greiningarskýrslna og rafbóka, og Landskerfi bókasafna tengir saman rafrænar skrár flestra bókasafna í landinu á gegnir.is en þar er einnig hýst þjóðbókaskrá landsins. Bæði þessi verkefni eru mikilvægar grunnstoðir undir vísinda- og rannsóknarstarfsemi í landinu og hafa víðtæk áhrif á starfsemi safnsins. Þeir sem til þekkja vita að rafrænar áskriftir og rafrænn aðgangur að fræðitímaritum eru eitt af undirstöðuatriðum fyrir vísindastarf í landinu. Það má reikna með að í raun og veru muni hlutverk bókasafna, ekki bara Landsbókasafns Íslands – Háskólabókasafns heldur allra bókasafna, þróast meira í þá átt í framtíðinni að tryggja aðgang notenda sinna að rafrænum gögnum og enn fremur að upplýsa notendur um hvernig eigi að meðhöndla rafræn gögn. Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn mun tvímælalaust gegna lykilhlutverki í þeirri þróun hér á landi. Í þriðja lagi er lagt til að stjórnskipulag, verkefni og rekstur safnsins verði sveigjanlegri en nú er í gildandi lögum. Því er lagt til að ákvæði núgildandi laga verði einfölduð um stjórnskipulag, verkefni og rekstur safnsins til að auðvelda stjórnun þess og aðlaga hana að nýjum tímum. Auk þess miða þær breytingar sem felast í frumvarpinu að því að uppfæra einstök ákvæði gildandi laga til samræmis við þær breytingar sem orðið hafa og þar með að skilgreina betur hlutverk og viðfangsefni. Eins og ég nefndi áðan hefur þetta frumvarp tekið nokkrum breytingum síðan það var lagt fram og ég mun reifa þær nú í stuttu máli. Skilgreining á safninu í frumvarpinu er að það sé rannsóknarbókasafn og þekkingarveita fyrir alla landsmenn. Þar með er rannsóknarhlutverk safnsins undirstrikað en í umsögnum um frumvarpið á sínum tíma voru gerðar sérstakar athugasemdir við það. Þessar áherslur má enn fremur sjá í verkefnum safnsins sem tíunduð eru í 4. gr. en þar er m.a. rætt í d-lið að ekki aðeins eigi safnið að varðveita handritasöfn og einkaskjalasöfn sem stofnað hefur verið til heldur enn fremur að vinna að frekari söfnun og rannsóknum á íslenskum handritum og einkaskjölum og samsvarandi efni á nýrri miðlum. Mig langar að nefna breytingu frá fyrra frumvarpi á f-lið 4. gr. sem fjallar um að vinna að rannsóknum og veita aðstoð við rannsóknir á sviði bókfræði, bóksögu og bókasafns- og upplýsingafræði og veita upplýsingar um íslenska útgáfustarfsemi. Þetta rannsóknarhlutverk er mikilvægt. Það rímar mjög við þá stefnumótun sem við sjáum almennt á þjóðbókasöfnum um heim allan, hvort sem við lítum til breska þjóðbókasafnsins, þess danska eða vestur um haf, þannig að mér fannst eðlilegt að við skilgreindum hlutverk okkar landsbókasafns út frá þessu mikilvæga rannsóknarhlutverki á nýmiðlunum en líka á hinum sögulegu miðlum. Stjórnskipanin er sú að lagt er til sjö menn verði í stjórn, þar af verði tveir tilnefndir af háskólaráði Háskóla Íslands til að undirstrika hin nánu tengsl Háskóla Íslands við safnið sem byggir á stórri uppistöðu, þ.e. bókasafn Háskóla Íslands var í raun fært undir þetta safn og þar með eru þau tengsl undirstrikuð, enn fremur er einn skipaður af samstarfsnefnd háskólastigsins, einn af vísindanefnd Vísinda- og tækniráðs, einn af Upplýsingu, einn af starfsfólki Landsbókasafns Íslands – Háskólabókasafns og einn er skipaður án tilnefningar af ráðherra. Mig langar líka að nefna að sérstaklega er kveðið á um hæfi landsbókavarðar, að hann skuli hafa háskólamenntun og staðgóða þekkingu á starfssviði safnsins. Öll þessi ákvæði hafa tekið mið af þeim athugasemdum sem komu fram við umfjöllun þingsins og hv. menntamálanefndar veturinn 2008–2009. Ekki er verið að fela safninu ný viðfangsefni í þessu frumvarpi, fremur er verið að undirstrika ákveðnar áherslur í starfsemi þess og þróun næstu árin. Lögfest er að safnið skuli annast framkvæmd samninga um aðgang að rafrænum gagnasöfnum og tímaritum. Samhliða þeirri lögfestingu verða væntanlega fjárveitingar vegna framlags ríkisins vegna kostnaðar á samningum um þær áskriftir sem um ræðir í þessum aðgangi og framkvæmd slíkra samninga. Þær fjárveitingar yrðu hluti af fjárveitingum til starfsemi safnsins en ekki sérstakur fjárlagaliður. Þá er í samræmi við reglur um ábyrgð forstöðumanna á rekstri og starfsemi ríkisstofnana kveðið nánar á um hlutverk stjórnar gagnvart ábyrgð landsbókavarðar á rekstri og starfsemi stofnunarinnar en stjórn safnsins verður eftir sem áður mjög mikilvægur tengiliður þess við Háskóla Íslands, eins og ég nefndi áðan, sem og við háskólasamfélagið allt, vísindasamfélagið og samfélag bókasafna fyrir utan að þar er gert ráð fyrir fulltrúa starfsmanna líka. Stjórninni er ætlað að vera landsbókaverði til ráðgjafar og veita honum umsagnir í einstökum málum. Ég ætla ekki að hafa fleiri orð um þetta frumvarp en að þessu mæltu vænti ég þess, virðulegi forseti, að því verði að lokinni þessari umræðu vísað til hv. menntamálanefndar. Ég vona að þar geti náðst góð sátt um málið í ljósi þess að það hefur áður verið rætt í þinginu og verulegt tillit tekið til þeirra athugasemda sem þá komu fram, enda veit ég að lengi hefur verið beðið eftir frumvarpinu af hálfu Landsbókasafnsins og vonandi gengur vel að vinna að því.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir yfirferðina á frumvarpinu. Ég verð að viðurkenna að ég hef verið að reyna að kynna mér það undir ræðu hæstv. ráðherra. Eins og ég skil frumvarpið eru þar fyrst og fremst lagðar ákveðnar áherslur varðandi Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn og hlutverk þess skýrt. Það er mjög mikilvægt og ég er ánægður með að safnið skuli halda heiti sínu, ég held að það sé mikilvægt að augljóst sé hvert hlutverk þess er. Ég hef svo sem ekki rekið augun í það enn þá í þessari yfirferð en geri ráð fyrir að ekkert hafi breyst varðandi þjónustu Landsbókasafns – Háskólabókasafns við landsbyggðina og söfn úti á landi. Það er mjög mikilvægt að sú þjónusta sé mjög góð og feli í sér aðgang allra landsmanna að þessu mikla safni og þeim fjölda bóka, greina og tímarita sem þar eru. Ég hef sjálfur mjög góða reynslu af Landsbókasafninu og verð að segja að þar er margt til fyrirmyndar. Það er mjög mikilvægt að kostnaður við rekstur safnsins og kostnaður bókasafna sem þurfa að nýta sér sérþekkingu og þjónustu safnsins sé þannig að hann íþyngi ekki öðrum minni söfnum. Víða um land eru stór og smá bókasöfn og er í raun með ólíkindum hversu vel hefur tekist að halda hinum merka menningararfi Íslendinga á lofti og lýsir það sér náttúrlega í miklum áhuga á lestri og bókum. Þar leika bókasöfnin stórt hlutverk og ekki síst hjarta bókasafnanna sem er Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn. Ég mun að sjálfsögðu fylgjast með og reyna að kynna mér betur innihald frumvarpsins en eins og ég hef náð að kynna mér það er það til þess að skýra og uppfæra hlutverk safnsins í takt við breytta tíma í kjölfar þess sem gengið hefur yfir þjóðfélag okkar. Hér er horft til framtíðar. Ég vona að ég skilji frumvarpið rétt, það verður þá bara að koma í ljós ef svo er ekki.

Virðulegi forseti. Varðandi þjónustu safnsins sem hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson nefndi verður að sjálfsögðu áfram gert ráð fyrir því að millisafnalán og annað tíðkist milli bókasafna hér á landi og auðvitað hefur hinn sameiginlegi gagnagrunnur Gegnir þjónað þar mjög mikilvægu hlutverki. Ég veit að hann hefur nýst gríðarlega vel um land allt. Það er rýmkun á gjaldtökuheimildum safnsins. Sú breyting gefur hins vegar ekki tilefni til þess að ætla auknar tekjur. Verið er að styrkja lagalegan grundvöll gjaldheimtunnar sem þótti ekki nægilega skýr í gildandi löggjöf þannig að verið er að skýra heimildir, ekki síst þann hluta sem varðar innheimtu álags- og bótagreiðslna vegna afnota fram yfir skilafrest, slæmrar meðferðar safnmuna og safnmuna sem glatast. Ég tel því að nokkur sátt ætti að vera um það og líklega ætti það að tengjast einstaklingum fremur en þeim söfnum sem eru í samskiptum við safnið. Að lokum langar mig að nefna gjaldtökuna hjá hvar.is sem mér var tíðrætt um. Það er landsaðgangur að rafrænum gagnasöfnum sem er aðgengilegur öllum notendum á landinu, þ.e. öllum íslenskum netnotendum, og hefur það verið metið sem þjóðhagslega mjög hagkvæmt mál að íslenskir netnotendur hafi aðgang að rafrænum tímaritum, gögnum og fræðigreinum. Ætla mætti að notkunin væri miklu dýrari ef einstakar opinberar stofnanir keyptu t.d. einstakar áskriftir og greinar. Kostnaðinum er skipt niður á ýmsar opinberar stofnanir, bókasöfn, háskóla, heilbrigðisstofnanir, framhaldsskóla og fleiri fyrirtæki og stofnanir sem ekki heyra undir ríkið. Notkun á upplýsingaveitunni er langmest hjá þessum aðilum. Afnotagjöld eru innheimt samkvæmt sérstöku greiðslukerfi sem þróað hefur verið í þeim tilgangi og ekki er gert ráð fyrir því að það fyrirkomulag breytist.

Virðulegi forseti. Ég geri alvarlegar athugasemdir við hvernig forseti hefur stjórnað hér fundi undir það síðasta. Ég bað um orðið áðan undir liðnum um fundarstjórn forseta þar sem ég ætlaði að gera athugasemdir við að hæstv. forsætisráðherra lokaði ekki umræðum um lagafrumvarpið sem hæstv. ráðherra flutti, sem ég veit ekki betur en sé almenn venja að sé gert þegar ráðherrar hafa flutt mál, og að þeir svari þeim spurningum sem til þeirra er beint. Virðulegur forseti ákvað hins vegar að gefa þeim er hér stendur ekki færi á því og við það geri ég alvarlega athugasemd. Ég tel að forseti hafi ekki farið rétt með vald sitt þegar að því kom. Ég vil þá, fyrst ég er kominn hingað og sé að hæstv. forsætisráðherra er í salnum, lýsa yfir furðu minni á því að hæstv. forsætisráðherra kom hvorki í fyrra frumvarpinu né í því síðara í ræðustól og lokaði umræðunni með því að fara yfir þær gagnrýnisraddir eða þær raddir sem hælt höfðu málinu með einhverjum hætti, og því að hæstv. ráðherra svaraði ekki yfir höfuð þeim spurningum sem til hennar var beint.

Virðulegi forseti. Ég hygg að það sé engin algild regla að því er varðar stjórnarfrumvörp að ráðherra loki endilega málinu í lok umræðunnar. Ég fór nokkrum sinnum í umræðuna meðan á henni stóð og svaraði fyrirspurnum sem til mín var beint þegar ég taldi ástæðu til og þegar um einhverja efnislega umræðu var að ræða sem ástæða var til að svara. Það gerði ég þrisvar, fjórum sinnum að því er varðar fyrra frumvarpið og tel mig hafa svarað þeim spurningum sem ástæða var til að svara undir 1. umr. um málið.

Virðulegi forseti. Ég get ekki annað en komið aftur upp og ítrekað þær athugasemdir sem ég gerði við málið. Ég kannast t.d. ekki við varðandi síðara frumvarpið að forsætisráðherra hafi tekið til máls, komið með andsvör eða neitt slíkt þegar það var rætt, hvað þá að þeim spurningum hafi verið svarað sem varpað var fram undir þeirri umræðu. Mér finnst það vera mjög undarlegt að forsætisráðherra skuli ekki sýna þingheimi þá virðingu að gera það, hvað þá gagnvart því máli sem hæstv. ráðherra mælir hér fyrir. Frú forseti. Ég sé að perurnar í salnum eru sammála mér enda springa þær. Ég hvet til þess að hæstv. forsætisráðherra taki upp önnur vinnubrögð þegar kemur að samskiptum hennar við Alþingi.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um hlutafélög og lögum um einkahlutafélög, sem felur í sér einföldun samruna- og skiptingarreglna. Frumvarpið felur í sér innleiðingu á tilskipun 2009/109/EB sem breytir fjórum tilskipunum á sviði félagaréttar samkvæmt samningnum um Evrópska efnahagssvæðið. Snerta breytingarnar samruna og skiptingu hlutafélaga og einkahlutafélaga. Samhliða er lögð fram á þingi þingsályktunartillaga af hálfu utanríkisráðherra varðandi málið sem gefur m.a. skýringu á texta tilskipunarinnar á þskj. 266. Aðalmarkmiðið með tilskipuninni, sem innleiða þarf samkvæmt efni hennar í íslenskan rétt fyrir lok júní 2011, er að draga úr stjórnsýslubyrðum í hlutafélögum og einkahlutafélögum en á þeim hvíla ýmsar upplýsingaskyldur. Dregið er úr þeim skyldum við vissar aðstæður hvað snertir gerð skýrslna og skjala og birtingu þeirra. Þá er aukin heimild til að nýta m.a. vef félaga. Í samræmi við þá venju að hafa sem líkastar reglur um samruna og skiptingu hlutafélaga sem einkahlutafélaga eru nú bæði lagðar til breytingar á ákvæðum laganna um hlutafélög og laganna um einkahlutafélög. Í inngangi að tilskipuninni er m.a. greint frá því að í ákveðnum tilvikum megi draga úr upplýsingaskyldum í félögum varðandi skýrslur og skjöl ef allir hluthafar samþykkja. Það merkir að fyrirhugaðar reglur munu helst eiga við í hlutafélögum og einkahlutafélögum með fáa hluthafa. Við þessa lýsingu mína á efni frumvarpsins er rétt að bæta að 1. gr. þess snýr ekki að innleiðingu EES-gerðar heldur er lögð til breyting með henni á 59. gr. laganna um hlutafélög þar eð samanburður á greininni við aðra félagaréttartilskipun EES-samningsins hefur leitt í ljós að ekki er fullt samræmi á milli tilskipunarinnar og laganna. Er því lagt til að nánar tilgreint skilyrði í lögunum verði fellt niður þannig að samningsskuldbindingum Íslands sé fullnægt. Frumvarpið var sent til umsagnar ýmissa aðila á vinnslustigi og bárust umsagnir frá ríkisskattstjóra, Samtökum atvinnulífsins og Samtökum fjármálafyrirtækja. Varðandi umsögn ríkisskattstjóra er rétt að geta þess að ráðuneytið telur eðlilegt að fylgja þeirri venju sem tíðkast hefur frá því að EES-samningurinn tók gildi að hafðar séu svipaðar reglur um hlutafélög og einkahlutafélög eins og áður greinir og fylgja fordæmum frá Evrópulöndum hvað snertir heimildir til að slaka á reglum varðandi skýrslu- og skjalagerð. Samtök atvinnulífsins telja að slíkt auki samkeppnishæfni fyrirtækja og atvinnulífs og geti sparað fyrirtækjum umtalsverðan kostnað. Það er rétt að bæta við því að ákvörðun Evrópusambandsins á árinu 2007, sem er grundvöllur þeirrar EES-gerðar sem ætlunin er að innleiða með þessu frumvarpi, miðaði að því að auka samkeppnishæfni hlutafélaga og einkahlutafélaga án þess þó að slíkt hefði neikvæð áhrif með tilliti til verndarhlutverks reglna um félögin. Þá kemur fram í kostnaðarmati að frumvarpið mun ekki hafa í för með sér aukin útgjöld fyrir ríkissjóð verði það lögfest óbreytt. Ég legg til, virðulegi forseti, að frumvarpinu verði að lokinni umræðu vísað til efnahags- og viðskiptanefndar.

Virðulegi forseti. Hér er verið að innleiða eða breyta lögum vegna tilskipunar Evrópuþingsins sem dagsett er í september 2009. Ég velti fyrir mér nokkrum atriðum varðandi frumvarpið. Það sem ég rak augun fyrst í er að í athugasemdum um frumvarpið kemur fram að það sé samið með hliðsjón af drögum að dönsku lagafrumvarpi. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra: Erum við að innleiða reglur sem Evrópusambandsþjóðin Danmörk er ekki búin að innleiða eða er með í pípunum hjá sér? Væntanlega eru Danir að undirbúa þá innleiðingu vegna þess að þarna er vísað í drög að frumvarpi. Mig langar því að vita hvort ráðherrann hafi upplýsingar um hvort Danir séu búnir að innleiða eða breyta lögum sínum. Ég verð að segja að ég hélt að Íslendingar væru búnir að átta sig á því að það er betra að fara sér hægt þegar kemur að tilskipunum Evrópusambandsins en að flýta sér í þeim málum. Ég geri ráð fyrir, og hæstv. ráðherra leiðréttir mig ef ég ruglast í vinnuferlinu varðandi þessar innleiðingar, ég verð að viðurkenna að þær rugla mann á stundum, að utanríkismálanefnd fái þetta mál síðar til umfjöllunar ef það er innleiðing á tilskipun. Líklega er ekki svo. Ég spyr líka hvort það hafi verið kannað og metið hvort ástæða sé til að fá undanþágu frá því að innleiða þessa tilskipun. Ég sé að gerðar eru nokkrar athugasemdir um frumvarpið og mér fannst hæstv. ráðherra ekki útskýra eða fara nægilega vel yfir hvers vegna ekki er tekið tillit til ábendinga ríkisskattstjóra. Ég geri ráð fyrir að hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra geri það þegar hann lokar umræðunni á eftir. Ég vonast alla vega til að hæstv. ráðherra geri það þó að forsætisráðherra sjái ekki ástæðu til að gera slíkt. Þá er talað um að fundið sé að því að verndarhlutverkið gagnvart hluthöfum minnki en svo eru færð rök fyrir því að það sé ekki vegna þess að allir hluthafar þurfi að gefa heimild til þess að skýrslugerð eða vefurinn séu notuð til að miðla upplýsingum, ef ég skil það rétt. Það streyma yfir okkur tilskipanir og því hljótum við þingmenn að velta því fyrir okkur hvort við séum nógu vel á vaktinni gagnvart því hvort allar þessar tilskipanir og breytingar sem þeim fylgja séu í raun til að bæta lagaumhverfi okkar, en ég geri ráð fyrir að efnahags- og viðskiptanefnd muni fara vel yfir það. En það verður að segjast eins og er, frú forseti, að það slær mig svolítið þegar verið er að vitna í að íslensk frumvörp séu byggð á drögum að frumvörpum í öðrum löndum. Það getur verið að það sé hefð fyrir því þegar kemur að þessum Evrópureglum, hæstv. ráðherra útskýrir það væntanlega fyrir þeim er hér stendur hvernig sá málatilbúnaður er allur. Það var ekkert fleira sem ég rak augun í, þetta er svo sem ekki langt frumvarp, og lýk ég nú máli mínu.

Virðulegi forseti. Ég vil í lok umræðunnar víkja að þeim athugasemdum sem hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson nefndi í máli sínu. Fyrst varðandi þá spurningu hvort sótt hafi verið um undanþágu frá innleiðingu þessarar tilskipunar, það var ekki gert enda mat ráðuneytisins að til þess væri ekki ástæða. Það er sjálfstætt markmið og hefur verið lengi hjá öllum stjórnmálaöflum í landinu að við reynum að halda sem best fullri aðlögun á innri markaðnum á því sem EES-samningurinn tekur til og að sérstaklega á sviði félagaréttar og reglum umhverfis félaga sé óæskilegt að búa til íslenskar sérreglur eða haga þeim öðruvísi en samrýmist grundvallarregluverkinu á hinum evrópska markaði. Við teljum einnig skynsamlegt að innleiða með þessum hætti einfaldari upplýsingamöguleika fyrir hlutafélög og einkahlutafélög og teljum þar af leiðandi markmið tilskipunarinnar æskilegt, fyrir utan allt annað. Sjónarmið umsagnaraðila eru auðvitað ólík. Þau eru hins vegar dregin fram hér í greinargerð þannig að þingmenn geti glöggvað sig á þeim og þingnefndin mun væntanlega senda erindið til umsagnar. Það er mat ráðuneytisins að kostirnir við þetta fyrirkomulag séu margfalt meiri en ágallarnir og þó að metnar séu af hálfu ríkisskattstjóra ákveðnar hættur sem feli í sér að með því að létt sé á upplýsingaskyldu félaga er líka alveg ljóst að breyting sem þessi mun auka samkeppnishæfni fyrirtækjanna vegna þess að það verður einfaldara fyrir þau að starfa. Það eru full rök að áliti ráðuneytisins til þess að sömu reglur gildi um einkahlutafélög og hlutafélög að þessu leyti, m.a. í ljósi þess að regluverkið að öðru leyti tekur að flestu leyti til beggja forma, þ.e. grunntilskipunin að baki í þessu efni. Varðandi það að leita fordæma í danskri löggjöf sem er í smíðum erum við á innleiðingarfresti samkvæmt efni tilskipunarinnar til loka júnímánaðar 2011. Það eru Danir líka og ég tel það mjög góðan sið að leita fordæma úr innleiðingu í annarri löggjöf, ekki bara er það skynsamlegt til að forðast samkeppnishindranir heldur hefur sérstaklega verið sett á fót með ærnum tilkostnaði og miklum fjárveitingum sérstakt verkefni sem heitir landamæraverkefni Norðurlandaráðs og norrænu ráðherranefndarinnar sem felur í sér að draga úr samkeppnishindrunum milli Norðurlandanna. Stór hluti af þeim samkeppnishindrunum er kominn til vegna ólíkra aðferða við innleiðingu á Evróputilskipunum. Við höfum mjög langa og góða og farsæla reynslu af lagasamvinnu við önnur Norðurlönd, sérstaklega Danmörku. Lögfræðingar af minni kynslóð lærðu allar bækur á dönsku þó að það sé nú breytt. Það er mjög mikilvægt að halda í þetta samstarf til að draga úr mun milli ríkjanna í innleiðingu löggjafar og til að tryggja sem best samfellu, og jafna og bæta samkeppnisskilyrði íslenskra fyrirtækja á norrænum markaði til að auðvelda Íslendingum að flytja búsetu milli Norðurlandanna. Þar af leiðandi hefur verið lögð á þetta mikil áhersla á vettvangi Norðurlandaráðs eins og ég rakti og þar af leiðandi er mjög jákvætt að af hálfu ráðuneytisins skuli vera haft samráð við okkar næstu nágranna um innleiðingarháttinn.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á innheimtulögum, nr. 95/2008. Það er á þskj. 1133. Í frumvarpinu eru lagðar til nokkrar breytingar á innheimtulögum og er þá höfð hliðsjón af framkvæmd laganna og athugasemdum eftirlitsaðila, einkum Fjármálaeftirlitsins. Helstu breytingartillögur snerta vernd fjár á vörslufjárreikningum, orðalag í innheimtuviðvörun varðandi næsta stig innheimtuaðgerða, hækkun starfsábyrgðartryggingar samkvæmt reglugerð, ákvæði um Lögmannafélag Íslands sem eftirlitsaðila en ekki úrskurðarnefnd lögmanna, Neytendastofu sem eftirlitsaðila með eigin innheimtustarfsemi, flutning sérstaks eftirlits með innheimtu opinberra aðila frá Fjármálaeftirlitinu til Neytendastofu, lagaákvæði varðandi fjárhagslega stöðu innheimtuaðila, afturköllun innheimtuleyfis í stað leyfissviptingar og niðurfellingu innheimtuleyfis. Þá er meðal annars gert ráð fyrir heimild til stjórnvaldssekta fyrir gróf eða ítrekuð brot gegn góðum innheimtuháttum. Að því er varðar innheimtuviðvörun samkvæmt 3. gr. frumvarpsins er ekki eingöngu vikið að því að hún skuli send eftir gjalddaga kröfu heldur er bætt við orðunum „eindaga ef síðar er“ til að taka af tvímæli um þetta atriði. Þá er með hliðsjón af ákvæðum 72. gr. víxillaga kveðið á um að gjalddagi verði næsta virkan dag á eftir gjalddaga ef gjalddagann ber upp á löghelgan dag eða dag þegar bankastofnanir eru almennt lokaðar. Kveðið er á um að greiðslu verði eigi krafist fyrr en næsta virka dag eftir löghelgan dag eða bankalokunardag og að innheimtuviðvörun sé eigi dagsett og send fyrr en næsta virkan dag þar á eftir ef hún hefur þá ekki borist. Orðalag hvað snertir innheimtuviðvörun er gert mildara þannig að ætíð sé vikið að næsta innheimtustigi, t.d. milliinnheimtu, en ekki kveðið strax á um málshöfðun eða aðrar innheimtuaðgerðir á grundvelli réttarfarslaga. Innheimtulög snerta ekki svokölluð seðilgjöld nema í undantekningartilvikum þegar unnt er að senda innheimtuviðvörun um leið og greiðslukröfur fyrir gjalddaga. Er í frumvarpinu kveðið á um að eigi skuli í þeim tilvikum krefjast greiðslu á seðilgjaldi eða samsvarandi gjaldi nema laga- eða samningsheimild sé fyrir hendi. Í 4. gr. er gert ráð fyrir skýrari ákvæðum í 10. gr. innheimtulaga um meðferð innheimtufjár á vörslufjárreikningum til að tryggja betur hag kröfuhafa. Sambærilegar reglur um vörslufjárreikninga er að finna í lögum um miðlun vátrygginga, lögum um lögmenn og lögum um sölu fasteigna, fyrirtækja og skipa, svo sem nánar er greint frá í athugasemdum við 4. gr. Í 6. gr. frumvarpsins er gert ráð fyrir breytingu varðandi starfsábyrgðartryggingu. Er þar lagt til að ákvæðið sé sambærilegt og hjá lögmönnum. Gert er ráð fyrir að efnahags- og viðskiptaráðherra kveði á um það í reglugerð til hvaða tjóns starfsábyrgðartrygging skuli taka, tryggingarfjárhæðir, heildarfjárhæð bóta innan hvers tryggingatímabils, eigin áhættu og brottfall tryggingarinnar. Í 7. gr. frumvarpsins er gert ráð fyrir breytingu á 15. gr. innheimtulaga og kveðið á um að Lögmannafélag Íslands sé eftirlitsaðili í stað úrskurðarnefndar lögmanna. Er félagið almennur eftirlitsaðili með lögmönnum en einhverjum málum kann að verða vísað til úrskurðarnefndar sem fer með agavald gagnvart lögmönnum. Í sömu grein er gert ráð fyrir að Neytendastofa verði sérstakur eftirlitsaðili með almennri innheimtu á eigin kröfum. Enginn sérstakur eftirlitsaðili hefur verið með slíkri innheimtu nema hvað efnahags- og viðskiptaráðuneytið hefur haft viss afskipti af erindum um þessi mál. Taka má fram að í Noregi er enginn eftirlitsaðili með slíkri starfsemi. Um úrræði og málsmeðferð fer samkvæmt lögum um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu sem Neytendastofa starfar eftir. Þar undir eru ákvæði um málskotsrétt aðila til áfrýjunarnefndar neytendamála. Neytendastofa mundi einnig hafa eftirlit með starfsemi opinberra aðila sem innheimta gjöld fyrir þjónustu. Í 9. gr. frumvarpsins er gert ráð fyrir fjárhagslegu eftirliti Fjármálaeftirlitsins með innheimtuaðilum sem það hefur eftirlit með. Getur eftirlitið gripið fyrr inn í en verið hefur stefni í vandræði. Í 10. gr. frumvarpsins, um breytingu á 17. gr. innheimtulaga, er gert ráð fyrir að kveðið verði á um afturköllun innheimtuleyfis í stað sviptingar þess. Í 11. gr. frumvarpsins er gert ráð fyrir nýrri grein í lögunum, 17. gr. a, sem fjallar um niðurfellingu innheimtuleyfis ef leyfið er ekki nýtt, því afsalað eða starfsemi stöðvuð. Í 12. gr. frumvarpsins er meðal annars gert ráð fyrir nýrri heimild til að Fjármálaeftirlitið geti í vissum tilvikum gripið til stjórnvaldssekta vegna brota á ákvæðum 6. gr. laganna um góða innheimtuhætti ef um gróf eða ítrekuð brot er að ræða. Í 13. gr. frumvarpsins er gert ráð fyrir breytingu á refsiákvæðum laganna þannig að möguleiki á beitingu refsingar vegna rangra eða villandi upplýsinga nái ekki einungis til upplýsinga um hagi fjármálafyrirtækja heldur annarra innheimtuaðila en fjármálafyrirtækja. Fjármálaráðuneytið gerir ráð fyrir því í kostnaðarmati að frumvarpið, verði það óbreytt að lögum, muni einungis hafa í för með sér óveruleg útgjöld fyrir ríkissjóð sem rúmist innan fjárheimilda. Er þetta nánar skýrt í kostnaðarumsögn. Virðulegi forseti. Ég legg til að að lokinni umræðu þessari verði frumvarpinu vísað til viðskiptanefndar.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir framsöguna. Í afhugasemdum við greinarnar sakna ég aðeins - það kann að skýrast síðar - að ekki séu meiri eða betri útskýringar eins og til dæmis um 2. gr., en hvað um það. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra: Í hverju fólust þær umsagnir eða athugasemdir, ef einhverjar voru, frá þeim aðilum sem svöruðu? Hér er talið upp dómsmála- og mannréttindaráðuneytið, Fjármálaeftirlitið, Intrum Justitia, Neytendastofa og Samtök fjármálafyrirtækja. Það sem ég óska eftir að fá upplýsingar fyrst og fremst um er hvort einhver gagnrýni á frumvarpið hafi falist í þessum umsögnum, athugasemdir eða eitthvað slíkt. Í því frumvarpi sem við ræddum rétt áðan um hlutafélög og einkahlutafélög, innleiðingu EES-tilskipunarinnar, var sagt í athugasemdum og greinargerð hverjar helstu athugasemdir umsagnaraðila hefðu verið. Ég held að það sé bara mjög gott að gera það. Það kann að vera að þetta sé svo lítið og sjálfsagt mál að þess sé ekki þörf með þetta frumvarp en ég hefði gjarnan viljað fá örstutt yfirlit hjá hæstv. ráðherra ef hæstv. ráðherra hefur tök á að gefa það núna. Að öðru leyti mun þetta að sjálfsögðu fram við yfirferð nefndarinnar.

Virðulegi forseti. Eins og rakið er í greinargerð var frumvarpið sent til umsagnar. Ég hef ekki haldbærar umsagnirnar hér en það ég best man voru þær almennt jákvæðar gagnvart frumvarpinu og féllu í þessa sömu átt. Eins og ég nefndi í umfjöllun um síðasta mál mun þingið senda málið til umsagnar eins og þingið hefur ávallt forræði á og það mun þá koma skýrar fram hvort umsagnaraðilar hafi einhverja frekari fyrirvara á málinu.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum nr. 45/1997, um vörumerki, með síðari breytingum. Frumvarpið felur í megindráttum í sér þrenns konar breytingar á lögum um vörumerki. Í fyrsta lagi má nefna breytingar vegna fyrirhugaðrar aðildar Íslands að Singapúrsamningnum um vörumerkjarétt frá 2006 sem snertir samræmingu á formreglum um vörumerki. Aðrar breytingar eru til samræmis við norræna framkvæmd og reglur um Evrópska efnahagssvæðið, einkum hina svokölluðu umboðsmannaskyldu. Lagðar eru til breytingar til að auka á skýrleika einstakra ákvæða. Við gerð frumvarpsins var haft samráð við Félag umboðsmanna vörumerkja og einkaleyfa. Þá var haft samráð við utanríkisráðuneytið um þýðingu að samningnum og við gerð þingsályktunartillögu varðandi heimild til fullgildingar hans. Leggur utanríkisráðherra fram tillögu um fullgildingu Singapúrsamningsins og er samningurinn fylgiskjal með henni. Alþjóðahugverkastofnunin (WIPO) hefur yfirumsjón með Singapúrsamningnum og um vörumerkjarétt. Hann var undirritaður sem fyrr segir árið 2006 og hefur Ísland undirritað hann. Samningurinn öðlaðist gildi árið 2009. Efni samningsins varðar skilyrði varðandi form og meðhöndlun vörumerkjaumsókna og skráninga. Stefnt er að samræmi í aðildarríkjum samningsins hvað snertir form umsókna um vörumerki og skráningar á þeim. Þær breytingar sem lagt er til að verði gerðar í samræmi við efni samningsins eru m.a. ívilnandi úrræði þegar tímamörk eru ekki virt og möguleiki á hlutun umsókna og skráninga. Í ársbyrjun 2011 höfðu 57 ríki undirritað samninginn og 23 ríki fullgilt hann. Hvað snertir norræna framkvæmd eru lagðar til tvenns konar breytingar að fyrirmynd dönsku og norsku vörumerkjalaganna. Annars vegar er um að ræða heimild Einkaleyfastofunnar til að fella niður skráningu vörumerkja í ákveðnum tilvikum. Hins vegar er um að ræða breytingu hvað varðar umboðsmannaskyldu. Er það talið stríða gegn reglum Evrópska efnahagssvæðisins og reglum um frjálsa þjónustu milli ríkja þess ef í lögum er kveðið á um skyldu umboðsmanns vörumerkis til búsetu hér á landi. Lýtur breytingin að því að það nægi að umboðsmaður sé búsettur á Evrópska efnahagssvæðinu, í aðildarríki stofnsamnings Fríverslunarsamtaka Evrópu eða í Færeyjum. Samskipti umsækjenda og eigenda vörumerkja við Einkaleyfastofuna munu áfram vera á íslensku en í undantekningartilvikum hefur stofan tekið við skjölum á erlendum tungumálum, svo sem framsölum, og er gert ráð fyrir að framkvæmdin verði óbreytt að því leyti. Í ákvæðum sem auka skýrleika gildandi lagaákvæða má nefna að tekið er fram berum orðum að ákvæði laganna taki ekki einungis til vöru heldur líka til þjónustu. Þá er gjaldtökuheimild gerð ítarlegri og skýrari svo sem venja er með gjaldtökuheimildir í ýmsum öðrum lögum, t.d. lögum um einkaleyfi og lögum um hönnun en þau lög eru á starfssviði Einkaleyfastofu. Hvað athugasemdir við einstakar greinar frumvarpsins varðar má vekja athygli á nokkrum atriðum: Í athugasemd við 1. gr. er tekið fram að krafan til sérkennis og aðgreinanleika vörumerkja taki einnig til þjónustu, ekki aðeins vil vöru. Í athugasemdum við 2. gr. er m.a. fjallað um að sönnunarbyrði um að umsækjandi hafi verið í vondri trú hvíli á þeim sem andmælir skráningu. Í athugasemdum við 3. gr. greinir frá því að umsækjandi eigi möguleika á að tjá sig um synjun um skráningu umsóknar eða lagfæra umsókn innan tiltekins frests. Jafnframt er þar vikið að því að ákvæði um endurupptöku séu nýmæli er tengist Singapúrsamningnum. Í athugasemdum við 4. gr. er vikið að andmælum við skráningu vörumerkis innan tiltekins frests frá birtingu skráningar. Í athugasemdum við 5. gr. er greint frá möguleika á hlutun umsókna og skráninga með tilliti til Singapúrsamningsins. Þá er í athugasemdum við 6. gr. vikið að þeim nýmælum að Einkaleyfastofan geti samkvæmt frumvarpinu auk dómstóla fellt skráningu úr gildi. Þannig er stuðlað að því að vörumerkjaskráin hafi ekki að geyma fjölda skráðra vörumerkja sem ekki eru í notkun. Er það í samræmi við dönsk og norsk vörumerkjalög. Í athugasemd við 13. gr. er fjallað um að vörumerkjaskrá skuli ekki aðeins vera aðgengileg almenningi eins og er í gildandi lögum heldur skulu umsóknir og önnur móttekin gögn jafnframt vera aðgengileg almenningi, að undanskildum gögnum er varðar viðskiptaleyndarmál eins og upplýsingar um greiðslu vegna kaupa á vörumerki. Í kostnaðarmati kemur fram það mat að frumvarpið muni ekki hafa áhrif á kostnað ríkissjóðs verði það lögfest óbreytt. Virðulegi forseti. Ég legg til að frumvarpinu verði að lokinni þessari umræðu vísað til viðskiptanefndar.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um greiðsluþjónustu á þskj. 1190. Með frumvarpinu er lagt til að innleidd verði í íslenskan rétt ákvæði Evróputilskipunar nr. 64/2007 sem ætlað er að skapa heildstætt samræmt og nútímalegt regluverk um greiðsluþjónustu innan Evrópska efnahagssvæðisins. Með samþykkt frumvarpsins mun öðlast gildi fyrsti heildstæði lagabálkurinn um greiðsluþjónustu en hugtakið greiðsluþjónusta nær m.a. yfir notkun greiðslukorta, færsluhirðingu, greiðslur sem framkvæmdar eru í heimabönkum og svonefndar peningasendingar. Í samræmi við ákvæði tilskipunarinnar er með frumvarpinu lagt til að greiðsluþjónustuveitendum verði einum heimilt að veita greiðsluþjónustu hér á landi enda hafa þeir tilskilin leyfi stjórnvalda hér á landi eða í öðru aðildarríki. Hugtakið greiðsluþjónustuveitandi er skilgreint í 7. gr. frumvarpsins og falla m.a. undir það eftirtaldir aðilar: Fjármálafyrirtæki með starfsleyfi til móttöku innlána og annarra endurgreiðanlegra fjármuna frá almenningi og veitingar útlána fyrir eigin reikning, í annan stað rafeyrisfyrirtæki, í þriðja lagi póstrekendur með rekstrarleyfi samkvæmt lögum um póstþjónustu og í fjórða lagi greiðslustofnanir, en greiðslustofnanir eru ný starfsleyfisskyld tegund þjónustuveitenda á sviði fjármálaþjónustu sem nánar er skilgreind í II. kafla frumvarpsins. Gert er ráð fyrir að greiðslustofnanir sinni takmarkaðri og sérhæfðari starfsemi en fjármálafyrirtæki sinna samkvæmt núgildandi lögum. Tilskipun 64/2007/EB er ætlað að efla samkeppni í greiðsluþjónustu á sama tíma og leikreglur um skilyrði til veitinga slíkrar þjónustu innan Evrópska efnahagssvæðisins eru gerðar skýrari. Eitt af markmiðum tilskipunarinnar er að efla réttarstöðu neytenda. Með ákvæðum frumvarpsins er gert ráð fyrir að ítarleg lagaákvæði verði sett um upplýsingagjöf og gagnsæi við veitingu greiðsluþjónustu. Þannig verði notendum greiðsluþjónustu tryggðar ákveðnar lágmarksupplýsingar um framkvæmd gjaldtöku, réttarstöðu aðila ef framkvæmd greiðslu misferst o.fl. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að sett verði ítarleg efnisákvæði um réttindi og skyldur aðila, þ.e. annars vegar greiðsluþjónustuveitenda og hins vegar notenda greiðsluþjónustu. Þeirra á meðal eru ákvæði um framkvæmd greiðslu- og framkvæmdatíma, meðferð greiðslumiðils og nauðsynlegar varúðarráðstafanir til að tryggja persónubundna öryggisþætti greiðslumiðils svo og um ábyrgð aðila þegar óheimilaðar og ranglega framkvæmdar greiðslur eru annars vegar. Ákvæði 6. gr. frumvarpsins, um þátttöku í greiðslukerfum, felur í sér nýmæli að því leyti að ekki hafa áður verið sett í almenn lög ákvæði um greiðslukerfi önnur en þau sem lög nr. 90/1999, um öryggi greiðslufyrirmæla í greiðslukerfum, gilda um. Það eru kerfislega mikilvæg grundvallarkerfi, einkum stórgreiðslukerfi Seðlabankans. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að Fjármálaeftirlitinu verði falið eftirlit með framkvæmd laga um greiðsluþjónustu í samræmi við önnur lög á sviði fjármálaréttar. Fjármálaeftirlitið mun jafnframt veita greiðslustofnunum, samkvæmt II. kafla frumvarpsins, starfsleyfi og hafa eftirlit með starfsemi þeirra. Í ljósi þess að um flókið og sérhæft svið er að ræða verður að gera ráð fyrir fjölgun stöðugilda hjá stofnuninni með tilheyrandi kostnaðaraukningu verði henni falið aukið hlutverk samkvæmt frumvarpi þessu. Hins vegar er lagt til að Seðlabanka Íslands verði sérstaklega falið eftirlit með áðurgreindri 6. gr. um þátttöku í greiðslukerfum. Í 4. gr. laga nr. 36/2001, um Seðlabankann, er honum falið almennt hlutverk að því er varðar greiðslukerfi og hefur Seðlabankinn á grundvelli þessarar 4. gr. sett reglur um greiðslukerfi. Loks ber þess að geta að í frumvarpinu er gert ráð fyrir að notendur greiðsluþjónustu geti skotið ágreiningi er varðar fjárhagslegar kröfur og einkaréttarlega hagsmuni til úrskurðarnefndar um viðskipti við fjármálafyrirtæki. Í ljósi þeirra helstu aðila sem samkvæmt frumvarpinu munu teljast til greiðsluþjónustuveitenda og eiga nú þegar aðild að þessari úrskurðarnefnd þykir hvorki réttlætanlegt að setja á fót sérstaka úrskurðarnefnd um greiðsluþjónustu né skynsamlegt út frá kostnaðarsjónarmiðum. Æskilegt þykir og raunar gerir Evróputilskipunin um greiðsluþjónustu beinlínis ráð fyrir að slíkum ágreiningi sé hins vegar unnt að skjóta til sjálfstæðrar úrskurðarnefndar utan dómstóla. Virðulegi forseti. Að lokinni þessari umræðu legg ég til að frumvarpinu verði vísað til viðskiptanefndar.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breyting á lögum nr. 3/2006, um ársreikninga, með síðari breytingum, á þskj. 1217. Frumvarp þetta er lagt fram til að koma til framkvæmdar hér á landi þeim þáttum tilskipunar Evrópuþingsins og Evrópuráðsins nr. 2006/46 er fjalla um góða stjórnarhætti skráðra félaga á skipulegum verðbréfamarkaði og reglugerðar framkvæmdastjórnar nr. 1569/2007/EB, um eftirlit ársreikningaskrár með félögum utan EES-ríkjanna sem skrá verðbréf sín á skipulegum verðbréfamarkaði hér á landi. Með frumvarpinu er lagt til að félög sem hafa verðbréf sín skráð á skipulegum verðbréfamarkaði skuli árlega birta yfirlýsingu um stjórnarhætti sína í ársreikningum. Verslunarráð Íslands, Nasdaq OMX Iceland hf. og Samtök atvinnulífsins hafa gefið út leiðbeiningar um stjórnarhætti fyrirtækja og hafa því flest félög á markaði hér á landi birt yfirlýsingu um stjórnarhætti sína í ársreikningi hingað til. Í reglugerð framkvæmdastjórnarinnar nr. 1569/2007/EB er kveðið á um skilmála sem reikningsskilareglur þriðju ríkja þurfa að uppfylla til að vera jafngildar alþjóðlegum reikningsskilastöðlum sem Evrópusambandið samþykkir. Reikningsskilareglur þriðju ríkja er hægt að leggja að jöfnuði við alþjóðlegar reikningsskilareglur sem Evrópusambandið samþykkir ef ársreikningur félags er saminn eftir viðurkenndum reikningsskilareglum þriðja ríkisins þannig að það geri fjárfestum kleift að komast að sambærilegri fjárhagslegri stöðu þess sem semur ársreikninginn. Frumvarpið leggur til að ársreikningaskrá, sem fer með eftirlit með alþjóðlegum reikningsskilastöðlum, meti í samræmi við reglur Evrópusambandsins hvort tiltekið þriðja ríki uppfylli þessa skilmála. Þessar breytingar á lögum um ársreikninga voru lagðar fram með öðru stærra frumvarpi um breytingar á lögum um ársreikninga á 138. löggjafarþingi. Ekki komu fram neinar athugasemdir frá umsagnaraðilum varðandi þessar tilteknu greinar. Það frumvarp hlaut hins vegar ekki afgreiðslu. Er því farin sú leið að leggja fram frumvarp um þá þætti sem voru óumdeildir í því frumvarpi. Borist hafa formlegar athugasemdir eða svokallað „letter of formal notice“ frá Eftirlitsstofnun EFTA vegna þess að frestur til að innleiða tilskipun 46/2006/EB rann út 1. ágúst 2010. Því blasir við samningsbrotamál ef fullnægjandi innleiðing verður ekki fljótlega að veruleika. Virðulegi forseti. Ég mælist til þess að frumvarpinu verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og viðskiptanefndar.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um sölu fasteigna, fyrirtækja og skipa á þskj. 1218. Í frumvarpinu er lagt til að gjaldtöku eftirlitsgjalds fasteignasala verði frestað til ársins 2012. Í 2. mgr. 19. gr. laga nr. 99/2004, um sölu fasteigna, fyrirtækja og skipa, er kveðið á um skyldu fasteignasala til að greiða árlegt eftirlitsgjald til að standa straum af kostnaði við störf eftirlitsnefndar Félags fasteignasala. Kostnaður við eftirlit með störfum fasteignasala hefur reynst mun lægri en áætlað var auk þess sem fasteignasölum fjölgaði mikið á tímabili. Hefur því myndast nokkur innstæða í sjóði vegna eftirlitsgjaldsins og af þeim sökum var eftirlitsgjaldið ekki innheimt á árunum 2009 og 2010. Í frumvarpi til nýrra heildarlaga um sölu fasteigna, fyrirtækja og skipa sem lagt var fram á 138. löggjafarþingi voru lagðar til breytingar á eftirlitsgjaldinu. Meðal annars var lagt til að eftirlitsgjaldið yrði lækkað og væru fleiri en einn fasteignasali starfandi á starfsstöð yrði eingöngu greitt eitt gjald. Frumvarpið hlaut ekki afgreiðslu en vinna við frumvarp til nýrra heildarlaga hefur haldið áfram og er gert ráð fyrir að frumvarp til nýrra heildarlaga um sölu fasteigna, fyrirtækja og skipa verði lagt fram í upphafi næsta þings. Því var farin sú leið að flytja sérstaka breytingartillögu um þetta tiltekna atriði hér. Ég mælist til þess, virðulegi forseti, að frumvarpinu verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. viðskiptanefndar.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um bókhald á þskj. 1219. Með frumvarpi þessu eru lagðar til breytingar á 43. gr. bókhaldslaga um viðurkenningu bókara til að fella niður þá kvöð að ráðherra hlutist til um að haldin séu námskeið fyrir þá sem óska eftir að kalla sig viðurkenndan bókara. Ráðherra skal einungis hlutast til um að próf séu haldin í þeim tilgangi. Með þessari breytingu er lögð til sú kerfisbreyting að fleiri menntastofnunum verði gefið tækifæri til að bjóða upp á slík námskeið. Breytingin skapar möguleika fyrir þá sem unnið hafa sem bókarar í fleiri ár til að ganga beint að prófborði til að öðlast slíka viðurkenningu ef þeir telja sig ekki þurfa námskeiðs við heldur treysta sér til að þreyta prófið án undanfarandi námskeiðs. Samkvæmt ákvæðum frumvarpsins munu þeir sem óska eftir því að fá viðurkenningu sem bókari þreyta til þess sérstakt próf en kostnaður vegna þessara prófa er greiddur af þeim sem prófin taka með próftökugjaldi. Er því ekki gert ráð fyrir að frumvarp þetta hafi í för með sér viðbótarútgjöld fyrir ríkissjóð. Þessi breyting á lögum um bókhald var lögð fram með öðru stærra frumvarpi um breytingar á lögum um bókhald og breytingar á lögum um ársreikninga á 138. löggjafarþingi. Ekki komu fram neinar athugasemdir frá umsagnaraðilum um þessa grein. Það frumvarp hlaut hins vegar ekki afgreiðslu og eru aðrir efnisþættir þess til frekari athugunar í ráðuneytinu. Var því farin sú leið að flytja einfalt breytingarfrumvarp um þessa óumdeildu þætti. Virðulegi forseti. Ég mælist til að frumvarpinu verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. viðskiptanefndar.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um ökutækjatryggingar á þskj. 1230, 711. mál. Með þessu frumvarpi er lagt til að sett verði sérlög um ökutækjatryggingar og bótaábyrgð vegna tjóns af völdum vélknúinna ökutækja. Hér er um að ræða heildarlög og er frumvarpið allnokkurt að lengd, þ.e. 27 greinar. Hér er um að ræða þá nýbreytni að sett séu sérlög um ökutækjatryggingar og bótaábyrgð vegna tjóns af völdum vélknúinna ökutækja. Ákvæði um þessi atriði er nú að finna í XII. kafla gildandi umferðarlaga og í reglugerð um lögmæltar ökutækjatryggingar. Ég tel að svo hafi reyndar alltaf verið. Fyrir Alþingi liggur nú frumvarp til nýrra umferðarlaga og er þar ekki gert ráð fyrir sérstökum ákvæðum um ökutækjatryggingar. Meginmarkmið frumvarpsins er aukið umferðaröryggi vegfarenda og sú meginregla sett og skýrð að í gildi sé ávallt ábyrgðartrygging vegna ökutækja. Einnig er markmið frumvarpsins að tryggja að þeir sem vátryggingarskylda beinist að hafi ávallt í gildi vátryggingu til að lágmarka þann kostnað sem ella lendir á þeim sem slíka vátryggingu hafa. 1. júlí 2008 skipaði þáverandi viðskiptaráðherra nefnd sem falið var það verkefni að semja frumvarp til laga um ökutækjatryggingar sem kæmi í stað XII. kafla umferðarlaganna. Var þetta hluti af endurskipulagningu þar sem löggjöfin um fjármálamarkaðinn og tryggingaþættina var sérgreindari í viðskiptaráðuneytinu í stað þess að þessi tryggingakafli væri inni í hinum almennu umferðarlögum. Í nefndinni sátu meðal annars sérfræðingar á grundvelli tilnefninga frá Félagi íslenskra bifreiðaeigenda, Samtökum fjármálafyrirtækja og Fjármálaeftirlitinu Meginverkefni nefndarinnar var að færa reglur XII. kafla umferðarlaganna í sérstök lög og semja ný lagaákvæði sem af þeirri breytingu leiddu. Vegna tengsla við ákvæði umferðarlaga, bæði hvað varðar skilgreiningar, fyrirkomulag skráningar og skoðunar ökutækja, voru haldnir sameiginlegir fundir með þeirri nefnd sem vann á sama tíma að heildarendurskoðun umferðarlaga. Nefndin sem falið var að semja frumvarp til laga um ökutækjatryggingar skilaði niðurstöðum sínum til ráðherra í frumvarpsformi og voru drögin birt á heimasíðu ráðuneytisins til að gefa almenningi kost á því að koma á framfæri athugasemdum. Að teknu tilliti til ábendinga sem fram komu, svo og þess að Evrópusambandið hefur gefið út nýja tilskipun um ökutækjatryggingar, nr. 103/2009, hafa verið gerðar nokkrar breytingar á frumvarpsdrögum nefndarinnar sem nánar eru rakin í almennum athugasemdum við frumvarpið. Eru þær helstar að tilskipun 103/2009 leggur þá skyldu á herðar aðildarríkjum að sjá til þess að þeir sem verða fyrir tjóni af völdum ökutækja fái bætur og er enginn greinarmunur gerður á því hvort viðkomandi ökutæki er skráningarskylt eða ekki. Frumvarpið fylgir framsetningu tilskipunarinnar að þessu leyti. Mikilvægt er að í frumvarpi til nýrra umferðarlaga verði það skilyrði að öll ökutæki sem valdið geta tjóni séu skráningarskyld svo unnt sé að fylgjast með því að þau séu ábyrgðartryggð. Án skráningarskyldu er allt eftirlit með þessu útilokað. Lagðar eru jafnframt til miklar breytingar á ákvæðum um vanskil og úrræði vátryggjenda. Í umferð munu vera yfir 5.000 óvátryggð ökutæki miðað við tölur frá því í janúar sl. Ásamt því að þessi tæki séu óvátryggð er stór hluti þeirra jafnframt óskoðaður enda gild vátrygging forsenda skoðunar. Óverjandi er að sá meiri hluti ökutækjaeigenda sem hefur sín ökutæki vátryggð skuli þurfa að greiða hærri iðgjöld sem leiðir af kostnaði vátryggingafélaga við að standa undir greiðslu bóta til þeirra sem orðið hafa fyrir tjóni af völdum óvátryggðra ökutækja. Í frumvarpinu er lagt til að Umferðarstofa hafi heimild til að láta kyrrsetja eða fjarlægja óvátryggð ökutæki og þau sem iðgjald hefur ekki verið greitt af. Jafnframt er gert ráð fyrir því að Umferðarstofa hafi heimild til að fela viðkomandi tryggingafélagi eða öðrum aðila að framkvæma þessi úrræði. Þá er lagt til að vátryggingafélag beri ábyrgð gagnvart þriðja manni á tjóni sem fellur undir ábyrgðartryggingu ökutækis í tiltekinn tíma frá því að hún fellur úr gildi en slíkt eigi ekki við um slysatryggingu ökumanns. Þær breytingar sem felast í frumvarpinu frá núverandi fyrirkomulagi eru ekki víðtækar þrátt fyrir að formbreytingin sé umtalsverð þegar sett eru sérlög í stað þess að ákvæði um ökutækjatryggingar sé að finna í XII. kafla umferðarlaga. Breytingarnar byggjast að mestu á ökutækjatryggingatilskipun Evrópusambandsins. Í fyrsta lagi er gildissvið reglna um skaðabótaábyrgð og vátryggingarskyldur rýmkað þannig að það nái til ökutækja eins og þau eru skilgreind í ökutækjatilskipun Evrópusambandsins. Tilskipunin tekur enga afstöðu til skráningarskyldu ökutækja en leggur þá skyldu á aðildarríkin eins og fyrr var rakið að þau tryggi að ökutæki séu tryggð ábyrgðartryggingu sem bæti bæði líkams- og munatjón. Skilgreining á hugtakinu ökutæki er nokkuð víðtækari en skilgreining umferðarlaga. Eins og áður sagði er til meðferðar í þinginu frumvarp til umferðarlaga, flutt af innanríkisráðherra, og er í því fjallað um skráningarskyldu ökutækja. Mikilvægt er að tryggt verði eins og rakið var áður að þau ökutæki sem vátryggingarskyld eru samkvæmt tilskipuninni verði með einhverjum hætti gerð skráningarskyld í nýjum umferðarlögum. Samgöngunefnd Alþingis er með frumvarp til umferðarlaga til umfjöllunar og hefur ráðuneytið sent nefndinni athugasemdir um þetta atriði. Er vert að vekja athygli á því að mikilvægt er að samgöngunefnd gæti að þessu við meðferð þessa frumvarps til nýrra umferðarlaga sem nú er til vinnslu og meðferðar í nefndinni. Í öðru lagi er lagt til að í lögunum verði reglur um atriði sem nú eru eingöngu í reglugerð en rétt þykir í ljósi seinni tíma sjónarmiða um réttaröryggi að þau verði felld inn í lögin. Það er eðlilegt að lagastoð sé skýr og að sum efnisákvæði séu frekar í lögum en í reglugerð og full ástæða til að gera slíka breytingu þegar færi gefst nú við setningu nýrra heildarlaga. Hér má nefna reglur um lok vátryggingar og tjón af völdum óvátryggðra og óþekktra ökutækja. Í þriðja lagi eru lögð til öflugri úrræði vegna óvátryggðra ökutækja. Verður Umferðarstofu veitt heimild til að kyrrsetja eða fjarlægja ökutæki á kostnað eiganda eða umráðamanns ökutækis hafi vátryggingariðgjald ekki verið greitt innan tilskilins frests. Eru úrræði þessi nauðsynleg viðbrögð við þeirri miklu aukningu óvátryggðra ökutækja í umferð sem áðan var vikið að. Eins og rakið var hljóta óvátryggð ökutæki ekki skoðun og því er ekki unnt að ganga úr skugga um að vegfarendum stafi ekki hætta af notkun þeirra. Í fjórða lagi er lögð til rýmkun á fyrningarreglum. Lagt er til að núgildandi fjögurra ára fyrningarfrestur vegna krafna um bætur vegna líkamstjóns verði lengdur í tíu ár. Rökin fyrir þessu eru sú óvissa sem er til staðar um mat á upphafi fyrningarfrests í þeim málum. Á undanförnum árum hefur málum fjölgað fyrir dómstólum þar sem deilt hefur verið um upphaf þessa frests. Virðist ekki hafa verið fullt samræmi í niðurstöðum dóma hvað þetta álitaefni varðar. Eins og segir í greinargerð um 22. gr. frumvarpsins er lögð til breyting á fyrningarreglum. Í 99. gr. núgildandi umferðarlaga er mælt fyrir um tvenns konar fyrningarfrest, annars vegar fjögurra ára frest og hins vegar tíu ára frest. Um upphaf fyrningarfrestsins gilda tvær reglur, fjögurra ára fresturinn byrjar að líða við lok þess almanaksárs sem kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar en tíu ára fresturinn er hins vegar óháður mati á vitneskju kröfuhafa. Hann byrjar að líða þegar tjónsatburður verður. Í frumvarpinu er lagt til að fjögurra ára fresturinn gildi ekki um kröfur um bætur vegna líkamstjóns. Um þær kröfur gildi alfarið tíu ára fyrningarfrestur sem byrji að líða þegar tjónsatburður verður. Tíu ára fyrningarfestur framlengist ekki. Rökin fyrir tillögu um breytingu á fyrningarreglum eru einkum eðli líkamstjónsmála og sú óvissa er varðar mat á upphafi fjögurra ára fyrningarfrests í þeim málum. Eins og ég rakti áðan virðist ekki hafa verið fullt samræmi í niðurstöðum dóma hvað þetta álitaefni varðar í einstökum málum og má því telja að nokkur réttaróvissa ríki sem sé mjög óheppilegt. Með því að miða upphaf fyrningarfrests við tjónsatburði er þessari óvissu eytt. Virðulegi forseti. Ég hef rakið þær breytingar sem gert er ráð fyrir að verði á efnisreglunum um ökutækjatryggingar með þessu nýja frumvarpi sem verður, eins og ég rakti, ef að lögum verður, fyrstu heildarlögin um ökutækjatryggingar. Ég legg því til að að lokinni þessari umræðu verði málinu vísað til 2. umr. og hv. viðskiptanefndar.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir vandaða og góða yfirferð yfir frumvarpið. Um tíma varð mér að vísu hugsað til auglýsingarinnar um að sé maður syfjaður við akstur þurfi maður að leggja sig, það á vel við í þessu sambandi, en ræða ráðherrans var ákaflega yfirgripsmikil og ítarleg. Ég er því eingöngu með eina spurningu til hæstv. ráðherra eða athugasemd réttara sagt. Ég velti því fyrir mér hvers vegna Umferðarstofu er veitt sú heimild sem hér er talað um. Þetta minnir mig á ákvæði í umferðarlögum sem líklega varðar Vegagerðina. Ég held að það sé betra að lögreglan hafi þessar heimildir en þetta mun kannski skýrast betur við meðferð málsins. En ég þakka ráðherra fyrir góða ræðu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni hrós fyrir ítarlega og góða framsöguræðu. Það var samt þannig að ég taldi mig því miður ekki hafa tíma til að gera hinu sögulega ágripi skil sem full ástæða hefði verið til að víkja að enda bótareglur umferðarlaga farnar að nálgast það að verða 90 ára gamlar, þeim hefur einungis tvisvar verið breytt í grundvallaratriðum, 1958 og 1987. Að því er varðar heimildina sem er í lögunum, sem hv. þingmaður spyr sérstaklega um, þess efnis að Umferðarstofa hafi heimild til að láta kyrrsetja eða fjarlægja óvátryggð ökutæki og þau sem iðgjald hefur ekki verið greitt af, eða geti falið viðkomandi tryggingafélagi eða öðrum aðilum framkvæmd þeirra úrræða, þá er ástæðan tengd þeirri hættu sem óvátryggð ökutæki skapa og vandanum sem því fylgir. Það er mjög mikilvægt fyrir alla vátryggingartaka að tekið sé á því. Það er skelfilegt fyrir þá sem verða fyrir alvarlegu tjóni af völdum óvátryggðs ökutækis en hinn samfélagslegi kostnaður er líka mikill því að heildarkostnaðurinn af tjóninu öllu saman og tjóni vátryggingafélaganna vegna óvátryggðra ökutækja leggst á alla tryggingartaka.

Virðulegi forseti. Ég vil taka fram að ég er algerlega sammála hæstv. ráðherra um það að taka þarf mjög fast á óvátryggðum ökutækjum og öllu sem að því snýr. Það eina sem ég vil koma á framfæri er að ég hef efasemdir um að um Umferðarstofa eigi að hafa þetta hlutverk - ég segi ekkert meira um það að þessu sinni en ég hef ákveðnar efasemdir um það.

Virðulegi forseti. Það er sjálfsagt að nefndin kanni það og fari yfir það við meðferð málsins. Þetta er verkefni sem lögreglan hefur sinnt hingað til en ekki getað sinnt, þ.e. hefur átt að sinna en ekki haft mannafla eða liðsafla til. Við gerum ríkari og ríkari kröfur til lögreglunnar um að gegna margþættu öryggishlutverki og þá var það niðurstaðan að það lægi þokkalega beint við að fela aðilanum sem fer með utanumhaldið um skráningu ökutækjanna það tiltekna verkefni.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum nr. 100/2007, um almannatryggingar, lögum nr. 99/2007, um félagslega aðstoð, og lögum nr. 129/1997, um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða, með síðari breytingum. Frumvarp þetta sem samið hefur verið í samvinnu við fjármálaráðuneytið og Landssamtök lífeyrissjóða er lagt fram í samræmi við yfirlýsingu ríkisstjórnar Íslands og Landssamtaka lífeyrissjóða frá 3. desember sl. um víxlverkun örorkulífeyris almannatrygginga og lífeyris úr lífeyrissjóðum og hækkun frítekjumarks ellilífeyrisþega í áföngum. Þá er vísað til samkomulags félags- og tryggingamálaráðherra og Landssamtaka lífeyrissjóða frá 30. desember sl. sem gert var á grundvelli þeirrar yfirlýsingar en bæði þessi plögg eru lögð fram sem fylgiskjöl með frumvarpinu. Frumvarpið lýtur að samspili örorkugreiðslna almannatrygginga og lífeyrissjóða en markmiðið er að koma í veg fyrir þá víxlverkun sem verið hefur um árabil í samspili örorkubóta frá almannatryggingum og örorkulífeyris úr lífeyrissjóðum og hefur vægast sagt mælst illa fyrir og meðal annars orðið tilefni til dómsmála. Það má í raun segja að þessi víxlverkun sé lögbundin í dag því að samkvæmt lögum um almannatryggingar lækka greiðslur til lífeyrisþega frá Tryggingastofnun ríkisins í mörgum tilfellum vegna greiðslna úr lífeyrissjóðum. Þetta gerist þegar greiðslur úr lífeyrissjóði eru komnar yfir ákveðið frítekjumark sem er misjafnlega hátt eftir því um hvaða bótaflokka almannatrygginga er að ræða. Að sama skapi er mælt fyrir um það í lögum um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða að sjóðfélagi í lífeyrissjóði eigi rétt á örorkulífeyri úr viðkomandi sjóði hafi hann orðið fyrir tekjuskerðingu af völdum orkutapsins. Ákvæðið hefur verið útfært nánar í samþykktum lífeyrissjóða þar sem fram kemur að heildartekjur örorkulífeyrisþega eftir orkutap megi ekki verða hærri en þær tekjur sem hann hafði fyrir orkutap. Við þennan samanburð á tekjum lífeyrisþega fyrir og eftir orkutap líta sjóðirnir meðal annars til greiðslna almannatrygginga sem oft hefur leitt til þess að greiðslur til lífeyrisþega úr lífeyrissjóðum hafi lækkað eða jafnvel fallið niður. Við þessa tekjulækkun öðlast síðan þessir sömu einstaklingar aukin réttindi innan almannatryggingakerfisins sem aftur leiðir til enn frekari lækkunar á greiðslum frá lífeyrissjóðunum og síðan koll af kolli. Það er þessi gagnkvæma tekjutenging almannatrygginga og greiðslna úr lífeyrissjóðum sem hér er lagt til að verði komið í veg fyrir enda hefur þetta fyrirkomulag fyrst og fremst komið þeim illa sem síst skyldi, þ.e. örorkulífeyrisþegunum sjálfum. Frumvarpið gerir ráð fyrir því að á tímabilinu 1. janúar 2011 til og með 31. desember 2013 muni greiðslur örorkulífeyris, örorkustyrks, aldurstengdrar örorkuuppbótar og tekjutryggingar samkvæmt lögum um almannatryggingar og greiðslu heimilisuppbótar, uppbótar á lífeyri vegna kostnaðar og uppbótar vegna reksturs bifreiðar samkvæmt lögum um félagslega aðstoð ekki lækka vegna almennra hækkana lífeyrisgreiðslna úr lífeyrissjóðum. Hér er með öðrum orðum lagt til að breytingar sem verða á greiðslum lífeyrissjóða vegna vísitöluhækkunar eða hækkunar á hámarki viðmiðunartekna fyrir orkutap lífeyrisþega lækki ekki örorkubætur frá Tryggingastofnun. Frumvarpið tekur því til almennra hækkana á greiðslum lífeyrissjóðanna en ekki þeirra breytinga sem eiga rót að rekja t.d. til endurmats á starfsorku lífeyrisþega. Á sama hátt er lagt til að greiðslur úr lífeyrissjóðum lækki ekki vegna almennra hækkana sem verða á örorkulífeyri almannatrygginga. Ég hygg að flestir ef ekki allir séu sammála um mikilvægi þess að framkvæmdin gangi snurðulaust fyrir sig á gildistíma samkomulagsins og er frumvarpi þessu ætlað að tryggja að svo verði. Þá hafa einstakir þættir yfirlýsingarinnar og samkomulagsins frá því í desember á síðasta ári einnig verið útfærðir nánar með ákveðnum verklagsreglum sem settar hafa verið um framkvæmdina í samvinnu ráðuneytisins, Tryggingastofnunar ríkisins og lífeyrissjóðanna. Þess er síðan vænst að innan þessara þriggja ára verði búið að finna skynsamlega lausn á samspili lífeyrissjóða og almannatrygginga sem bindi enda á þetta vandamál til frambúðar. Í kostnaðarumsögn fjármálaráðuneytisins kemur fram að kostnaður ríkisins á gildistíma laganna verði um 1,2 milljörðum kr. hærri frá því sem hann annars hefði orðið, enda um beinan fjárhagslegan ávinning að ræða fyrir hlutaðeigandi öryrkja. Á hitt ber þó að líta að í umsögninni er ekki sérstaklega litið til þess sparnaðar sem frumvarpið kann að leiða til fyrir hið opinbera. Nú er stefnt að því að bæta úr, almannatryggingar hækki í kjölfar kjarasamninga og að öllu óbreyttu mundu þessar hækkanir á bótum öryrkja í mörgum tilfellum leiða til þess að lífeyrissjóðsgreiðslur þeirra lækkuðu. Það mundi síðan leiða til enn frekari hækkana á bótum almannatrygginga og svo koll af kolli. Þarna mundu hinar illskeyttu víxlverkanir einmitt sýna sitt rétta andlit, fyrst og fremst með tilheyrandi óvissu og óþægindum fyrir öryrkjana sjálfa en einnig í formi hærri útgjalda fyrir ríkissjóð vegna hækkaðra bótagreiðslna frá Tryggingastofnun. Með frumvarpi þessu verður þannig komið í veg fyrir að þetta gerist og mun það leiða til sparnaðar hjá hinu opinbera sem mun koma á móti áðurnefndum kostnaði. Hækkanir lífeyrisgreiðslna, hvort sem þær eru af hálfu lífeyrissjóðanna eða ríkisins, fara því í vasa lífeyrisþeganna en ekki til ríkisins eða lífeyrissjóðanna í formi lækkana annars aðilans á móti almennum hækkunum hins. Það er sérstaklega ánægjulegt að fá að tala fyrir þessu frumvarpi. Þó að það sé svolítið seint komið fram miðað við samkomulagið í desember, þá er sérstaklega ánægjulegt að fá að tala fyrir þessu frumvarpi í dag. Í dag eru einmitt 50 ára afmæli Öryrkjabandalags Íslands og ég óska þeim samtökum innilega til hamingju með daginn. Það eru samtök sem hafa ekki þreyst á að minna stjórnvöld á að gæta hagsmuna þessa hóps og það er gríðarlega mikilvægt að við reynum að gera það þrátt fyrir að erfiðleikar steðji að í samfélaginu, að við gætum þess að afleiðingar hrunsins verði ekki þær að hópar lendi illa utan kerfis. Það er athyglisvert fyrir mig sem var einmitt að koma af fundi með félagsmálaráðherrum OECD-ríkjanna að fylgjast með hvaða vandamál menn eru að glíma við í löndunum í kringum okkur og raunar um allan heim. Þar er atvinnuleysið sá ógnvaldur sem raskað hefur afkomu fjölmargra fjölskyldna. Sumir hafa búið við það í lengri tíma en aðrir hafa verið að sjá þar verulega aukningu. Raunar kemur hrunið í framhaldi af auknu misrétti. Eins merkilegt og það kann að virðast þá sjáum við það á Íslandi og við sáum það líka erlendis, við sjáum það á þessum skýrslum sem eru að koma fram, að alls staðar jókst misréttið á þessum bólutímum, eða uppvaxtartímum eins og það hét þá, og það kemur mjög skýrt fram hjá þessum OECD-löndum að þau telja eitt af mikilvægustu verkefnunum að hindra að misréttið aukist, minnka það. Það sé hreinlega spurning um velferðarkerfið að menn gæti þess að enginn verði út undan í samfélaginu. Bent er á að það eru þeir sem eru atvinnulausir eða í atvinnuleit í dag sem eru áhættuhópurinn. Það er veruleg fátækt í flestum þessum löndum og við höfum líka séð hana hér. Það þarf að fylgjast sérstaklega vel með ákveðnum hópum sem verða gjarnan út undan í svona kreppu eða í framhaldi af henni og það verður verkefni okkar í framhaldinu. Ég vona að frumvarpið verði að minnsta kosti til að bæta ástandið hvað þetta varðar, að ef við náum einhverjum árangri á öðrum hvorum staðnum, hjá lífeyrissjóðnum eða hjá ríkinu, þá leiði það ekki til þess að það sé tekið af með einhverjum öðrum hætti. Við fáum síðan það verkefni nú í framhaldi af nýgerðum kjarasamningum að skila árangri kjarasamninganna yfir til bótaþega og inn í lífeyriskerfið okkar. Ég vona að við náum góðu samstarfi og góðum árangri í þeirri vinnu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir framsögu hans. Ég óska einnig, eins og hæstv. ráðherra, Öryrkjabandalagi Íslands til hamingju með 50 ára afmælið. Betra er seint en aldrei, segir gott máltæki. Ég fagna því að þetta frumvarp skuli vera komið fram og þakka hæstv. ráðherra fyrir það. Ég er í raun bara með eina einfalda spurningu á þessu stigi málsins. Mér sýnist á öllu að frumvarpið sé mjög gott og til þess fallið að bæta hag þeirra sem það viðkemur. Það kann að vera að það komi fram í frumvarpinu en mér hefur þá yfirsést það, ég er að velta fyrir mér því sem stendur í yfirlýsingu þeirri sem minnst var á að á þeim tíma verði fundin viðvarandi lausn á vandanum. Er sú vinna í gangi og hvernig er þá staðan á þeirri vinnu?

Hæstv. forseti. Varðandi það að finna viðvarandi lausn þá lá það einmitt fyrir og þess vegna er gefinn býsna langur tími þarna. Þetta er ekki alveg einfalt og mikilvægasta forsendan til að ná utan um þetta er í raun að fara í grundvallarendurskoðun á almannatryggingakerfinu. Sá vinnuhópur er kominn í gang, þverpólitískur hópur með fagaðilum sem mun vinna að þeirri endurskoðun. Það liggur mjög mikið fyrir af góðu efni, skýrslur undanfarinna ára frá forverum mínum í starfi í félags- og tryggingamálaráðuneytinu. Við þurfum að draga þá vinnu saman og reyna að koma henni í ákveðinn farveg og endurskoða kerfið í heild. Við höfum sett okkur það markmið í þeirri vinnu að henni verði lokið í lok ársins og væntanlega munum við leggja fram tillögur fyrir næsta ár. Ég var formaður félags- og tryggingamálanefndar á tímabili og fylgist með hvernig kerfið virkar, hvernig eftiráreikningarnir koma inn í þessu kerfi en mér finnst það samt sem áður flókið. Það er býsna flókið mál bara að innleiða kjarasamningana t.d. með eingreiðslum og öðru slíku þannig að maður setji ekki 50 þús. kr. sem eingreiðslu til einhvers aðila sem er með fulla örorku og það verði þá tekið af með einhverjum öðrum hætti jafnvel innan sama kerfis. Þannig hefur kerfið þróast og það kom ágætlega fram á afmælisfundi Öryrkjabandalagsins í kvöld að það er orðið þannig að það skilur eiginlega enginn orðið hvernig kerfið virkar. Ég var einmitt að leita eftir því og þarf á því að halda núna. Það þarf ákveðinn tíma til að vinna úr kjarasamningunum og koma þeim yfir í bótakerfin þannig að þeir skili sér beint til þeirra sem við, örugglega allir þingmenn, viljum að þeir nái til. En svar mitt er að verið er að leita að viðvarandi lausn með endurskoðun á kerfinu í heild þannig að við höfum þarna ákveðinn tíma en þá erum við í skjóli gagnvart þessum víxlverkunum á meðan.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi um breytingu á lögreglulögum, nr. 90/1996. Markmið frumvarpsins er að gera lögregluna betur í stakk búna að sinna lögbundnum skyldum sínum þrátt fyrir þann niðurskurð sem hún hefur gengið í gegnum á undanförnum árum og fyrirsjáanlegu aðhaldi í ríkisfjármálum á næstu árum. Með stærri rekstrareiningum undir stjórn lögreglustjóra sem sinnir eingöngu stjórn lögreglunnar innan síns umdæmis er unnt að ná meiri samlegð og hagkvæmni í rekstri en raunhæft er að miða við í mjög fámennum lögregluliðum. Fækkun og stækkun lögregluliða skapar forsendu til að lögreglustjórar vinni saman með miklu nánari hætti en nú í þeim tilgangi að stuðla að meiri samhæfingu lögregluliða um allt land. Við erum því að bregðast við bæði skammtímavanda sem rekja má til hrunsins og nauðsynlegs niðurskurðar á útgjöldum ríkisins en einnig að horfa til lengri tíma. Við stefnum að skilvirkari starfsemi innan lögreglunnar. Í frumvarpinu er lagt til að lögregluumdæmi verði átta í stað 15 eins og nú er. Í fyrri útgáfu frumvarpsins sem lagt var fram á síðasta löggjafarþingi var lagt til að lögregluumdæmi yrðu sex talsins. Í frumvarpi því sem nú var lagt fram hefur við fjölda umdæma og skiptingu þeirra verið horft til svæðaskiptingar innan fyrirhugaðrar sóknaráætlunar fyrir landshlutana almennt eins og ríkisstjórnin hefur lagt fram og er stundum kennd við 20/20. Á undanförnum áratugum hafa verið gerðar viðamiklar breytingar á skipulagi löggæslunnar, nú síðast með fækkun og sameiningu lögreglustjóraembætta úr 25 í 15 árið 2007. Ábendingar hafa komið fram m.a. um að breytingin á skipulagi lögreglunnar 2007 hafi ekki verið nægilega róttæk til að tryggja besta nýtingu mannafla innan lögreglunnar alls staðar á landinu. Sum lögreglulið væru mjög fámenn, hlutfall stjórnenda væri í velflestum liðum hátt og markmið um sérstakar rannsóknardeildir hafa ekki fyllilega gengið eftir. Var talið að frekari stækkun lögregluembætta gæti enn aukið slagkraft lögregluliða til að markmiðum sem sett voru með breytingunum 1. janúar 2007 yrði náð. Ég er hins vegar fylgjandi því að fara hægt í sakirnar þannig að ég gagnrýni ekki þær ráðstafanir sem gripið var til á árinu 2007 hvað það snertir. Það var sem sagt skref í þá átt sem við erum að halda áfram við nú. Í ljósi góðrar reynslu af fækkun lögregluumdæma á árinu 2007 var ákveðið á árinu 2009 að fara yfir stofnanauppbyggingu innan lögreglunnar ásamt umdæma- og verkefnaskiptingu. Slík endurskoðun þótti brýn í ljósi erfiðara aðstæðna í fjármálum ríkisins og leita þurfti leiða til að þeir fjármunir sem veittir væru til löggæslunnar nýttust sem allra best. Markmið endurskoðunarinnar var ekki síst það að komast hjá því að vegið yrði að grunnþjónustu lögreglunnar með því að leita skynsamlegra leiða til að mæta lægri fjárveitingum til hagræðingar fremur en niðurskurði í þjónustu. Skipaður var starfshópur á árinu 2009 til að vinna að því verkefni og var það eindregin niðurstaða starfshópsins að stækka þyrfti lögregluumdæmi frá því sem nú er. Í frumvarpinu er lagt til að lögregluumdæmi verði eftirfarandi: Höfuðborgarsvæðið, Suðurnes, Vesturland, Vestfirðir, Norðurland vestra, Norðurland eystra, Austurland og Suðurland. Lagt er til að ráðherra verði heimilað að fela sýslumanni að fara með daglega lögreglustjórn í umboði lögreglustjóra í viðkomandi umdæmi enda sé það heppilegt og skynsamlegt í ljósi aðstæðna í landshluta. Þannig verði unnt að taka tillit til aðstæðna í einstökum landshlutum þar sem samgönguerfiðleikar og ákveðin einangrun gera að verkum að heppilegt kann að þykja að halda í það fyrirkomulag að dagleg verkstjórn sé í höndum sýslumanns. Kunna slíkar aðstæður t.d. að vera fyrir hendi í Vestmannaeyjum. Það er mikilvægt að menn geri sér grein fyrir þeim möguleika sem fólginn er í frumvarpinu að þessu leyti. Í frumvarpinu er lagt til að umdæmismörk verði ekki lögbundin heldur ákveðin með reglugerð að höfðu samráði við Samband íslenskra sveitarfélaga. Rökin fyrir því að lögbinda ekki umdæmismörk eru einkum þau að fjöldi sveitarfélaga í landinu hefur tekið breytingum undanfarin ár og gæti verið nauðsynlegt að hnika umdæmum til t.d. vegna sameiningar sveitarfélaga eða jafnvel vegna eindreginna óska heimamanna í einstökum byggðarlögum um að tilheyra öðru lögregluumdæmi. Þá er talið rétt að kenna embættin ekki við tiltekna þéttbýliskjarna eða sveitarfélög eða taka með öðrum hætti afstöðu til þess í lögunum hvar starfsstöðvar og varðstofur innan umdæmisins eru staðsettar. Gert er ráð fyrir að ný, sameinuð embætti taki til starfa 1. janúar 2012. Fyrir þann tíma verði skipuð sérstök verkefnisstjórn sem hafi með höndum innleiðingu breytinganna. Miðað er við að ný embætti lögreglustjóra taki við öllum réttindum, eignum og skyldum þeirra lögregluembætta sem þau leysa af hólmi. Þar á meðal taki ný embætti við öllum starfsmönnum eldri lögregluembætta á sömu starfskjörum að undanskildum lögreglustjórum eldri embætta, en störf þeirra verði lögð niður. Í frumvarpinu er lagt til að samstarf lögreglu og sveitarstjórna verði eflt með því að sveitarstjórar sem hafa tiltekið stöðuumboð í sveitarfélögum sitji í samstarfsnefnd um málefni lögreglunnar í stað sveitarstjórnarmanna sem tilnefndir eru af hálfu sveitarstjórna. Er talið skilvirkara að hafa sveitarstjórana sem hafa ákveðið stöðuumboð innan sveitarfélagsins í nefndunum. Í samræmi við fækkun lögregluumdæma samkvæmt frumvarpinu er lagt til að breyta þeirra skipan sem nú er, að rannsókn alvarlegra og stærri brota fari fram innan sérstakra rannsóknardeilda innan átta lögregluembætta. Er samkvæmt frumvarpinu miðað við að rannsóknir fari fram í því umdæmi þar sem brot er framið, kveði ráðherra ekki á um annað. Er lagt til að ráðherra setji samkvæmt tillögu ríkissaksóknara nánari reglur um stjórn lögreglurannsókna og samvinnu lögreglustjóra við rannsókn sakamála. Í frumvarpinu er lagt til að lögreglustjórar sinni framvegis alfarið lögreglustjórn og gegni ekki jafnframt sýslumannsembætti eins og nú er í 13 af 15 lögregluumdæmum. Eru rökin fyrir því þau að kröfur til löggæslu hafa aukist verulega á undanförnum árum og því þarf lögreglustjóri að geta sinnt óskiptur verkefnum lögreglustjóra til að standa undir þeirri ábyrgð sem hann ber lögum samkvæmt. Er miðað við að þeir sem skipaðir eru lögreglustjórar skuli njóta forgangs til skipunar í hin nýju embætti lögreglustjóra og er heimilt að flytja þá í hin nýju embætti á grundvelli 36. gr. starfsmannalaga. Þeim lögreglustjórum sem ekki hljóta skipun í embætti lögreglustjóra skulu boðin störf í hinum nýju lögregluembættum. Þá leiðir það af aðskilnaði embætti sýslumanna og lögreglustjóra að lagt er til að ýmiss konar leyfisveitingar verði fluttar til embætta sýslumanna frá lögregluembættum. Eru ýmsar leyfisveitingar faldar sýslumönnum með þessum breytingum en raunin hefur verið sú að mikill fjöldi leyfa sem krefst aðkomu lögreglustjóra samkvæmt lögum hefur í reynd ekki verið afgreiddur af lögreglumönnum heldur af almennum starfsmönnum sýslumannsembætta. Ekki er lagt til að breyting verði gerð á hæfisskilyrðum lögreglustjóra frá því sem nú er en þó er lagt til að kveðið verði með skýrum hætti á um að lögreglustjóri megi ekki hafa gerst sekur um refsivert athæfi sem telja má svívirðilegt að almenningsáliti né sýnt af sér háttsemi sem geti rýrt það traust sem starfsmenn lögreglu verða almennt að njóta. Sams konar hæfisskilyrði er sett um lögreglumenn almennt. Til þess að staðreyna þetta er lögreglu heimilt að afla upplýsinga úr sakaskrá og málaskrám lögreglu. Í frumvarpinu er lagt til að lögreglustjóri skipi yfirlögregluþjóna og aðstoðaryfirlögregluþjóna í stað ráðherra eins og nú er og að lögreglustjórar skipi aðra lögreglumenn, en samkvæmt núgildandi lögum skipar ríkislögreglustjóri lögreglumenn. Því er eðlilegt að skipan starfa innan lögreglunnar sé ekki í höndum ráðuneytisins. Í frumvarpinu er dregið úr þeirri áherslu sem var að finna í fyrra frumvarpi á að færa verkefni frá ríkislögreglustjóra til einstakra lögreglustjóra. Er talið skynsamlegra að breyta skipulagi lögreglunnar í áföngum og taka ekki til við endurmat og hugsanlega uppstokkun á verkaskiptingu innan lögreglukerfisins fyrr en reynsla hefur fengist af nýrri umdæmisskiptingu. Til að skapa meira svigrúm við innra skipulag lögreglunnar er lagt til að í stað skyldu til að skipa aðstoðarríkislögreglustjóra og aðstoðarlögreglustjóra við embætti lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu og á Suðurnesjum komi heimild til slíkrar skipunar. Hæstv. forseti. Ég hef gert grein fyrir efnisatriðum frumvarpsins. Ég legg því til að frumvarpinu verði að lokinni þessari umræðu vísað til allsherjarnefndar og 2. umr.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi um breyting á lögum um embætti sérstaks saksóknara, nr. 135/2008. Í frumvarpinu er lagt til að auk þeirra verkefna sem embætti sérstaks saksóknara fer með í dag verði embættinu falin rannsókn þeirra mála sem í dag eru rannsökuð hjá efnahagsbrotadeild ríkissaksóknara. Með þessu er stigið fyrsta skrefið til að sameina undir einum hatti rannsókn og saksókn svonefndra efnahagsbrota. Efnahagsbrotadeild ríkissaksóknara annast í dag rannsókn og saksókn vegna alvarlegra afbrota á sviði fjármála og viðskipta. Hafa brot þessi verið nefnd einu nafni skatta- og efnahagsbrot en til þeirra teljast meðal annars alvarleg auðgunarbrot, brot sem lúta að löggjöf um tekjuöflun hins opinbera, brot er varða gjaldeyrismál, verðlags- og samkeppnismál, verðbréfaviðskipti, umhverfisbrot, stjórn fiskveiða og önnur brot sem eðli máls samkvæmt teljast til efnahagsbrota. Hjá embætti sérstaks saksóknara, sem sett var á fót í kjölfar hins svonefnda bankahruns, fer einnig fram rannsókn og saksókn viðamikilla efnahagsbrota en sú starfsemi er takmörkuð við refsiverða háttsemi sem tengst hefur starfsemi fjármálafyrirtækja. Mikil samlegð er með þeirri starfsemi sem fram fer hjá efnahagsbrotadeild ríkislögreglustjóra og embætti sérstaks saksóknara og hjá báðum embættum hefur byggst upp mikil sérþekking og sérhæfing á þessu sviði. Þykir því einboðið að leggja saman starfskrafta þessara tveggja rannsóknareininga í eina sterka rannsóknareiningu í stað þess að dreifa kröftunum á tvo staði. Rannsókn og saksókn skatta- og efnahagsbrota fer þó ekki eingöngu fram hjá þessum tveimur embættum. Þeim er einnig sinnt hjá öðrum stofnunum eins og lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu, skattrannsóknarstjóra, tollstjóra, Fjármálaeftirlitinu, Samkeppniseftirlitinu og ríkissaksóknara. Hefur komið fram gagnrýni á þessa skipan mála sem þykir flókin, ógegnsæ og óhagkvæm og einnig þykir hætta á tvíverknaði og jafnvel sakarspjöllum fyrir grunaða, auk þess sem almannahagsmunum sé stefnt í hættu. Oft og tíðum fer fram hjá einni af þessum stofnunum rannsókn á afmörkuðum þáttum í háttsemi lögaðila og einstaklinga sem er í raun hluti af mun víðtækari brotastarfsemi. Jafnvel eru teknar skýrslur af sömu einstaklingum vegna sömu háttsemi með skömmu millibili. Nauðsynlegt er að skoðað verði hvernig rannsókn og saksókn þessa málaflokks er almennt háttað og fá þannig heildarsýn yfir málaflokkinn. Er því í frumvarpi þessu lagt til að sett verði á fót nefnd sérfróðra manna til að endurskoða skipulag og tilhögun rannsókna og saksóknar í efnahagsbrotamálum og gera tillögur að heildarskipulagi slíkra rannsókna innan einnar stofnunar í þeim tilgangi að gera þær skilvirkari, markvissari og tryggja sem besta nýtingu fjármuna sem ætlaðir eru í þessu skyni. Verði slík nefnd sett á fót í samráði við viðkomandi ráðuneyti en mismunandi ráðuneyti fara með málefni þeirra stofnana sem standa að rannsókn efnahagsbrotamála. Embætti sérstaks saksóknara var upphaflega ákvarðaður tiltekinn starfstími og tek ég fram að eftir 1. janúar 2011 hefði ráðherra getað tekið þá ákvörðun að leggja embættið niður og fela verkefni þess viðkomandi lögregluembætti eða ákæranda eftir almennum ákvæðum lögreglulaga og laga um meðferð sakamála. Vegna þeirra breytinga sem hér eru lagðar til, að færa embættinu enn frekari verkefni sem og að skoða hvernig efnahagsrannsóknum verði best fyrir komið í framtíðinni, þykir rétt að leggja til að starfstími embættisins verði framlengdur til 1. janúar árið 2013. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að embættismönnum og öðrum starfsmönnum efnahagsbrotadeildar verði boðið starf hjá embætti sérstaks saksóknara. Þeim sem ekki þiggja slíkt starf skuli boðið annað starf innan lögreglunnar. Ég legg áherslu á að þær breytingar sem hér er verið að leggja til, bæði til skamms tíma og lengra fram í tímann, eru sprottnar af hugmyndum úr þessum embættum sjálfum. Það er víðtækur vilji innan kerfisins almennt til að ráðast í þessar breytingar, bæði hvað varðar sameiningu þessara tveggja embætta sem frumvarpið byggist á en einnig er vilji til að samhæfa rannsóknirnar fram í tímann í svipuðum dúr og Norðmenn hafa gert hjá sér, undir regnhlíf sem kallast „økokrim“. Það er verkefni sem við munum vinna að á komandi mánuðum en eins og getið er um í þeim orðum sem ég hef haft um þetta þá byggist það á víðtæku samráði innan stjórnsýslunnar og á milli þeirra ráðuneyta sem hlut eiga að máli. Ég hef gert grein fyrir helstu atriðum frumvarpsins og legg til að því verði að lokinni þessari umræðu vísað til hv. allsherjarnefndar þar sem það mun fá góða skoðun og síðan til 2. umr.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi um breytingu á lögum um íslenskan ríkisborgararétt, nr. 100/1952, með síðari breytingum. Í frumvarpinu eru meðal annars lagðar til þrenns konar breytingar sem fyrst og fremst snúa að því að lagfæra agnúa sem fram hafa komið við framkvæmd laganna. Í fyrsta lagi eru lagðar til minni háttar breytingar á ákvæðum í 8. gr. laganna er varða búsetu hér á landi og búsetuleyfi. Í öðru lagi eru lagðar til breytingar á 6. tölulið 9. gr. þar sem eru ákvæði um heimild til að veita íslenskan ríkisborgararétt ef umsækjandi hefur sætt sektum eða fangelsisrefsingu. Í þriðja lagi er lagt til að tekið verði inn í lögin ákvæði sem var til bráðabirgða í fjögur ár, á árunum 2003–2007, um heimild til handa þeim sem misst hafa íslenskan ríkisborgararétt að fá hann endurveittan. Ég vil gera nánari grein fyrir þessum breytingum. Í 1. gr. frumvarpsins eru lagðar til þrenns konar breytingar á 8. gr. laganna. Í 2. tölulið 1. mgr. 8. gr. laganna er að finna það skilyrði fyrir íslenskum ríkisborgararétti þegar umsækjandi er í hjúskap með íslenskum ríkisborgara að umsækjandi hafi verið búsettur hér á landi í þrjú ár frá giftingu enda hafi hinn íslenski maki haft íslenskan ríkisborgararétt ekki skemur en fimm ár. Í frumvarpi þessu er lagt til að við ákvæðið verði bætt að umsækjandi hafi á þeim tíma verið samvistum við maka sinn. Er lagt til að kveðið verði skýrt á um þetta skilyrði í lögum sem er í samræmi við þá túlkun sem verið hefur á ákvæðinu í framkvæmd. Þá er lögð til lítils háttar breyting á 3. tölulið 1. mgr. 8. gr. þar sem lagt er til að tekin verði út orðin „og bæði eru ógift“ þar sem sambúð verður ekki skráð í dag í Þjóðskrá nema uppfyllt séu sömu lagaskilyrði og þegar fólk gengur í hjúskap og orðalag ákvæðisins eins og það er nú á ekki lengur við. Í 3. mgr. 8. gr. laganna er tekið fram að umsækjandi um íslenskan ríkisborgararétt skuli uppfylla þau skilyrði sem gerð eru í útlendingalögum fyrir búsetuleyfi útgefnu af Útlendingastofnun og að hann skuli jafnframt hafa slíkt leyfi þegar umsókn er lögð fram nema hann sé undanþeginn skyldu til að hafa dvalarleyfi hér á landi. Ákvæðið hefur verið túlkað á þann veg að allir umsækjendur verði að uppfylla skilyrði sem sett eru í útlendingalögum fyrir útgáfu búsetuleyfis, líka þeir sem eru undanþegnir því skilyrði að hafa dvalarleyfi á Íslandi. Er hér einkum um að ræða norræna ríkisborgaraútlendinga sem öðluðust íslenskan ríkisborgararétt við fæðingu en hafa misst hann eða afsalað sér honum, þá sem eiga íslenskan ríkisborgara að öðru foreldri og útlendinga í hjúskap eða skráðir í sambúð með íslenskum ríkisborgara. Þar sem lög um íslenskan ríkisborgararétt gera í sumum tilvikum ráð fyrir skemmri búsetutíma fyrir þá einstaklinga sem undanþegnir eru dvalarleyfi en krafist er vegna búsetuleyfis hefur skapast misræmi milli ákvæða útlendingalaga og laga um íslenskan ríkisborgararétt. Þykir því rétt að kveða skýrt á um að þeir einstaklingar sem ekki þurfa dvalarleyfi hér á landi samkvæmt útlendingalögum þurfi ekki að uppfylla skilyrði fyrir búsetuskilyrði samkvæmt útlendingalögum. Er talið rétt að undanskilja frá kröfunni um skilyrði fyrir búsetuleyfi þá einstaklinga sem ekki þurfa dvalarleyfi hér á landi. Í 2. gr. frumvarpsins eru lagðar til nokkrar breytingar á 6. tölulið 9. gr. laganna sem lögfest er með lögum nr. 81/2007. Þá er ráðherra veitt heimild til að veita íslenskan ríkisborgararétt að liðnum tilteknum biðtíma, þó svo að umsækjandi hefði hlotið sekt eða verið dæmdur í fangelsi. Í frumvarpi þessu er lagt til að biðtími varðandi sektir sem eru lægri en 50 þús. kr. verði felldur niður en hingað til hafa mjög lágar sektir getað frestað veitingu ríkisborgararéttar um eitt ár. Rök fyrir því eru meðal annars hækkanir sektarrefsinga frá setningu ákvæðisins. Einnig er lagt til að ráðherra verði heimilað að veita ríkisborgararétt að liðnum biðtíma þrátt fyrir að umsækjandi hafi endurtekið brotið af sér ef samanlögð fjárhæð sekta er lægri en 101 þús. kr. Í 3. gr. er að lokum lagt til að ný grein bætist við lögin sem er efnislega samhljóða bráðabirgðaákvæði sem sett var í lögin með lögum nr. 9/2003 og var í gildi til 1. júlí 2007. Ákvæðið fjallar um heimild til að endurveita íslenskan ríkisborgararétt þeim sem misst hafa íslenskt ríkisfang sitt við það að fá annað ríkisfang. Nokkur fjöldi manna nýtti þessa heimild á sínum tíma en reynslan hefur sýnt að margir sem hefðu getað nýtt sér bráðabirgðaákvæðið vissu ekki um þennan möguleika. Er því hér lagt til að ákvæðið verði fest í sessi og að þeir sem á sínum tíma misstu íslenskt ríkisfang við að fá annað ríkisfang geti endurheimt íslenskt ríkisfang. Virðulegi forseti. Ég hef gert grein fyrir helstu atriðum frumvarpsins og legg til að því verði að lokinni þessari umræðu vísað til hv. allsherjarnefndar og 2. umr.

Forseta hefur borist eftirfarandi tilkynning frá þingflokksformanni Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs um mannabreytingar í nefndum þingsins, samanber 16. gr. þingskapa: Lilja Rafney Magnúsdóttir tekur sæti í menntamálanefnd í stað Þráins Bertelssonar.