Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Framsögum. Steingr. Jónsson: Nú við þessa síðustu umræðu um fjárlögin hér í deildinni vildi eg fara örfáum orðum um, hver áhrif háttvirt neðri deild hefir haft á fjárlögin, síðan þau fóru frá okkur. Í 20. gr. stendur að tekjuhallinn sé áætlaður kr. 389,767,34, en þetta er skakt. Tekjuhallinn er 419,767,34, eða 30 þús. kr. meiri en þarna stendur. Við eina umræðu í neðri deild komust að hækkunarbreytingartillögur, sem námu netto 106,150,00 krónum. Mest var hækkunin til hraðskeytasambands og í sambandi við það, 71 þúsund. Þá hækkun til vita um 14 þúsund. Lækkanir hafa aftur orðið á 15. og 16. grein á svo kölluðum bitlingum. Breytingartillögur nefndarinnar á þingskjölum 951 og 957 fara fram á nokkra lækkun eða rúmar 42600 krónur, og verður tekjuhallinn, ef tillögur hennar verða samþyktar, nálægt 380 þús. krónur. Deildarmenn geta sagt sér það sjálfir, að það er forsvaranlega mikið. Þá vil eg með nokkrum orðum geta hinna helztu breytinga, og er þá fyrst að geta þess, að nefndin sér ekki ástæðu til að bæta nú 4. lækninum við í hið gamla Ísafjarðarhérað. Aukalækninum á Ísafirði er ekki vorkun að sitja í Bolungarvík, þegar hann fær 1400 króna laun, eða nær því fullkomin héraðslæknis laun. 4. breytingartillagan er um athugasemdina við 13. gr. A 2. Þar hefir neðri deild sett inn ákvæði um að Thorefélagið skuli fá 6000 kr. fyrir að flytja póst. Þetta getur meiri hluti nefndarinnar ekki séð að sé rétt og hefir hún nú hinar sömu ástæður og þegar frumvarpið var hér áður til meðferðar í deildinni. Þá er Borgarfjarðarbrautin. Hún verður komin langt á leið, ef þetta fé er veitt, sem nefndin leggur til. Ef að eins eru veittar 10 þúsund krónur, kemst brautin að Þverá, en ekki yfir hana, og verður þá stórkafli gagnslaus, þar sem endað er við torfæru. Aftur vill nefndin ekki etja kappi við neðri deild um Skagafjarðarbrautina og lofar henni að standa. Þá koma tveir gamlir gestir, sem feldir hafa verið hér í deildinni, en það er B III 2 til viðgerðar og framhalds á þjóðveginum úr Hrútafjarðarbotni í Gilsfjarðarbotn og B III 9 til þjóðvegarins í Austur-Skaftafellssýslu. Eg veit ekki, því ætti að taka þessa þjóðvegi fram yfir aðra þjóðvegi á landinu, og virðist mér það gersamlega ranglátt. Nefndin leggur til að þessir tveir liðir séu feldir burt. Þá er 13. B IX, framlagið til Hvammstangavegarins. Við höfðum sett þar 1000 krónur, gegn jafnmiklu annarstaðar frá, en neðri deild hefir fært það upp í 2000 krónur, og felt burtu skilyrðið. Hér má ekki ganga inn á þá braut nú, að fara að kosta sýsluvegi að öllu leyti úr landsjóði, og leggur nefndin til að skilyrðum um jafnmikið fé annarstaðar frá sé bætt inn í. Þá er 13 B. XI Keflavíkurvegurinn. Af honum er ekki eftir að leggja nema 14 kílometra, og óeytt er enn af fé til hans 15 þúsundum. Ef hér við er bætt öðrum 15 þúsundum, er með því héraðsbúum gefið undir fótinn að vegurinn megi vera talsvert dýr, en sérstakt tillit verður einnig að taka til þess, að vegur þessi stendur ekki beinlínis undir landstjórninni, heldur yfirfer að eins landsverkfræðingurinn vegareikninginn. Það er víst um það, að vegurinn er góður og gagnlegur, hann er nú kominn suður undir Voga-stapa og talið miklu greiðara að leggja það sem eftir er af honum, svo það er nokkuð mikið í lagt að ætla meira en 3 þúsund krónur á röstina í 5 álna breiðum vegi. Þá er 13. gr. C I. Meiri hluti nefndarinnar gerði nákvæmlega grein fyrir því við 2. umr. fjárlaganna, hversvegna honum virtist óviðeigandi að fjárveiting þessi sé bundin við ákveðinn samning og nafn. Það er ekki heimild til að nota féð, ef samningurinn einhverra orsaka vegna fellur burt. Eg skil ekki, hvaða kapp er lagt á að koma með þessa vanhugsuðu tillögu. 11. og 12. breytingartillögu tekur nefndin aftur. Nefndinni virtist, þá er hún athugaði frumvarpið, að rétt væri að fella niður þessa liði. Síðan hefir það komið fram, sem gerir að nefndinni virðist að rétt sé að þetta standi í fjárlögunum. Það er auðvitað, að þetta fé verður ekki notað. En svona hefir staðið áður í fjárlögunum. Þannig stóð um nokkur ár fjárveiting 35 þúsund krónur til símasambands milli Íslands og Danmerkur, án þess að það væri notað. Í einhverjum tilgangi stóð það þó. (Lárus H. Bjarnason: Hver er ástæðan?) Nefndin getur ekki verið í vafa um að brotin hafi verið þingsköp við umræðu fjáraukalaganna í sameinuðu þingi á laugardaginn var. Ef þessir liðir eru feldir burt, er sama forseta gefið tækifæri til að gera hið sama. Þá er 13. gr. E. IX, til að reisa vita á Bjargtöngum. Nefndin leggur til, að þessi liður sé feldur burt af þeim ástæðum, að þessi vitabygging er óundirbúin. Eigi að reisa vita á Vesturlandi, á að reisa hann á Öndverðarnesi og ætti það að vera stór viti. Þá er 14. greinin. Þar hefir nefndin gert breytingartillögu við B III a, laun til gagnfræðaskólans á Akureyri. Þessi háttvirta deild hafði samþykt að auka við þau 400 krónum, sem launaviðbót til séra Jónasar Jónassonar, en það var felt í neðri deild. Nefndin veit ekki um ástæður fyrir því, að þetta var felt burt, og tekur fjárveitinguna upp aftur. Þá er 16. breytingartillagan við 14. gr. VI a 4, að liðurinn falli burt, tekin aftur, þar sem nefndin hefir komið með aðra breytingartillögu viðvíkjandi þessum lið á þingskjali 957. Nefndinni virðist rétt að þar sem skólann á að byggja aftur, að þá fái hann svipaðan styrk og Reykjavíkur skóli, og leggur til að honum séu veittar 3000 krónur á ári gegn að minsta kosti 750 króna framlagi annarstaðar frá. Hér er ekki tekið fram, hvaðan sá styrkur kemur. Hann má vera hvaðan sem vill. Hvort hann er frá sýslunefndinni eða úr einhverju legati eða það er kenslugjöld námsmeyja, gerir ekkert til, að eins að féð fáist. Svo er skólanum ætlaðar 40 kr. styrkur fyrir hverja námsmey og er ekki búist við að þær verði fleiri en 35 alt árið. Þá hefir nefndin lagt til orðabreytingu á lið B VI h. Henni virðist ekki rétt að kalla Flensborgarskóla gagnfræðaskóla, þar sem hann er það ekki í sama skilningi og hinir tveir, sem við höfum, gagnfræðaskólinn á Akureyri og gagnfræðadeildin við mentaskólann. Og aðra orðabreytingu leggur nefndin til við 15. gr. 5, að í stað Mentasafnið komi Landsbókasafnshúsið. Landsbókasafnið stendur letrað yfir dyrum húss þess sem um er að ræða, en til þess að ekki sé litið svo á, að fjárveitingin sé til safnsins sjálfs, er lagt til að hér komi til Landsbókasafnshússins. Þá er 19. breytingartillaga við 16. gr. 26. lið, að í athugasemdinni um iðn- og kveldskólana komi 4/5 í stað 3/4. Vill meiri hluti nefndarinnar gera þessa breytingu og færir til sömu ástæður og áður, að skólunum muni ekki fært að afla sér meira fjár. Eg er ósamdóma háttvirtri nefnd. Eg álít að iðnskólar eigi ekki heimting á að fá styrk úr landsjóði, ef þeir geta ekki fengið ¼ á móti honum annarstaðar frá. 21. breytingartillaga fellur burt, þar sem hún var röng. Þessu hafði aldrei verið breytt í neðri deild. En viðvíkjandi 20. breytingartillögu er það að segja, að neðri deild hefir felt burt styrkinn til Páls Jónssonar og sett í staðinn styrk til straumferju Helga Valtýssonar. Nefndin vill ekki fara fram á að fella styrkinn til Helga Valtýssonar, en vill ekki heldur láta fella styrkinn til Páls Jónssonar, þar sem hún lítur svo á, að atkvæðavél hans geti orðið til góðra nota og rétt sé að styðja hann til að fá einkaleyfi á henni. Hún leggur því til, að liður þessi verði tekinn upp aftur. Þá kemur 22. breytingartillaga við 31. lið. Þegar fjárlögin fóru héðan úr deildinni, var veitt 12000 krónur á ári til viðskiftaráðunauta, eins og þessi upphæð stóð í fjárlögunum fyrir 1910 -1911. Svo hefir neðri deild breytt þessu, lækkað fjárveitinguna og bundið hana við nafn, handa einum manni. Nefndin lítur svo á, að núverandi ráðherra verði að hafa frjálst val um manninn í þessa stöðu og einnig ráða erindisbréfi hans, þar sem hann ber ábyrgð á störfum hans. En þar sem ekki fæst samkomulag um þetta, telur nefndin rétt að liðurinn sé feldur. Loks er 23. breytingartillaga um að eftirlaun til séra Matthíasar Jochumssonar séu hækkuð úr 2000 kr. í 2400. Eg sé ekki ástæðu til að skera svo við neglur sér styrkinn til góðskálds þessa. Þá er 2. breytt. á þskj. 957, um fjárveitingu til eftirlits með silfurbergsnámunni í Helgustaðafjalli, 1000 kr. hvort árið. Það eru meðlimir bankarannsóknarnefndarinnar í efri deild, sem hafa mælst til þess, að nefndin tæki upp þessa breytingartillögu. Eg geri ráð fyrir, að formaður rannsóknarnefndarinnar eða skrifari geri nánari grein fyrir tillögunni. Aðalástæðan er, að þeir telja silfurbergsnámuna svo dýrmæta þjóðareign, að það sé nauðsynlegt að hafa nánara eftirlit með því, hvernig náman er unnin, heldur en stjórnin getur haft aðstoðarlaust. Þá kem eg að breytingartillögum einstakra þingmanna, og er þá fyrst brtill. á þskj. 952 frá þm. Strandamanna, um 800 kr. handa manni, er ráðinn sé af stjórninni til að afrita erlendis skjöl handa Landsskjalasafninu. Þessi tillaga kom fram í neðri deild, en var feld þar, og nefndin sér ekki ástæðu til að taka hana upp hér og ræður hv. deild til að fella tillöguna. Þá er breytt. frá þm. Skagf., þskj. 953, um 6000 kr. til byggingar leikfimishúss úr steinsteypu á Hólum. Þessi fjárveiting stóð á frv., þegar það fór frá Ed. síðast, og var nefndin henni meðmælt. Það er ekki ástæða til að gera upp á milli skólanna á Hólum og Hvanneyri að þessu leyti, en hins vegar vill nefndin að gætt sé sparnaðar við bygging hússins. Næst eru breytt. hv.þm. Vestur-Skaft. á þskj. 945. Nefndin hefir ekki tekið neina afstöðu gagnvart fyrri tillögunni. En um síðari breytt. um að setja upp loftskeytastöðvar í Rvík og Vestmannaeyjum, þarf ekki að fjölyrða. Nefndin er þeirri tillögu mótfallin. Eg vil líka benda á að eftir tillögunni kæmi þessi nýi liður á rangan stað á fjárlögunum, nfl. undir 13. gr. D III um reksturskostnað, í stað þess að liðurinn ætti að koma undir D II. En hvað sem því líður, ræður nefndin til að fella tillöguna. Þá er tillaga frá hv. 1. kgk. þm., þskj. 956, um 500 kr. árlegan styrk til unglingaskóla Ásgríms Magnússonar í Reykjavík. Nefndin hefir ekki tekið neina ákvörðun um þessa tillögu. Þá er breytingartillaga frá mér á þskj. 955. Aðaltillagan er að 14. liður 22. gr. frv. falli burt. Þar er gert ráð fyrir að sýslufélögunum í Barðastrandarsýslu og Vestur-Ísafjarðarsýslu sé gefinn eftir ¼ hluti af framlagi þeirra til símalagninga. Eg lýsti því yfir um daginn, að nefndin er mótfallin þessari eftirgjöf af þeirri ástæðu, að með slíku eru opnaðar dyr, sem erfitt getur orðið að loka aftur. Þar munu fleiri á eftir koma og biðja um hið sama, og gæti niðurstaðan orðið, að landssjóður yrði að gefa eftir öll tillög sýslufélaga til símalagninga. Og jafnvel er ekki víst, að þar yrði staðar numið, heldur má búast við að farið yrði að biðja um eftirgjöf á lánum viðlagasjóðs til ýmissa annara fyrirtækja, t. d. tóvinnuvéla o. fl. Það þarf ekki nema að benda á fjárlögin og umræðurnar um þau, til þess að sjá að þetta liggur nærri dyrum. En fari svo, að þessi eftirgjöf á 14. lið 12. gr. verði látin standa, þá eiga þeir sem hafa lagt meira til símalagninga líka kröfu til samskonar eftirgjafar, t. d. Suður-Þingeyjarsýsla. Hún hefir lagt til 33% kostnaðar við Húsavíkursímann, þar sem Vestur-Ísafjarðarsýsla hefir að eins lagt til 28%. Þessvegna kem eg með þessa varatillögu á þskj. 955. En helzt kýs eg að fyrri tillagan verði samþykt, nfl. að fella niður 14. liðinn, og þá mun eg taka varatillöguna aftur.

Eiríkur Briem Það er að eins ein breytt., sem eg vildi minnast á, fyrri breytt. hv.þm. Vestur-Skaftf. á þskj. 954. Tillagan sýnist meinleysisleg, að eins að ferðaáætlanir gufubáta séu gerðar „eftir tillögum hlutaðeigandi sýslunefnda“. Það var áður fyrir samskonar ákvæði um áætlun fyrir bátaferðirnar í Borgarnes. Og þar varð reynslan sú, að það voru hrein vandræði að ná samkomulagi milli hlutaðeigandi bæjarstjórnar og sýslunefndar. Og svo er annað; hverjar eru þessar „hlutaðeigandi sýslunefndir“ ? Það eru t. d. margar sýslur, sem gætu komið til greina, að því er snertir Borgarnesbátinn, fyrst og fremst Mýra- og Borgarfjarðarsýsla, en auk þess margar fleiri sýslur, sem nota bátinn til muna, t. d. Dalasýsla, Strandasýsla og Húnavatnssýsla o. fl. sýslur. Hv. þm. Akureyrar talaði um það áðan, að það væri nauðsynlegt að koma á samræmi milli allra skipaferða, sem njóta styrks af landssjóði, bæði millilandaferða og strandferða. Þetta er öldungis rétt og á einnig við um þessar bátaferðir. En þetta getur verið útilokað, ef þessi till.hv.þm. Vestur-Skaftf. verður samþykt. Bæði geta skoðanirnar orðið mjög mismunandi og eins hitt, sem hv. framsm. gat um áðan, að það er nauðsynlegt að búið sé að gera áætlanir fyrir millilandaferðirnar áður en strandferðaáætlanir eru gerðar. Þetta á eins við um bátaferðirnar, en þá yrði að vinda svo bráðan bug að því að semja áætlanir þeirra, þegar hinar væru fullgerðar, að það yrði enginn tími til að leita ráða sýslunefndanna. Af þessum ástæðum vil eg skjóta því til hv. flutningsmanns, hvort hann vill ekki taka þessa tillögu aftur.

Gunnar Ólafsson Það blæs ekki byrlega fyrir breytt. mínum, fremur en vant er, þar sem þær hafa báðar mætt andmælum. Eg skal taka það fram viðvíkjandi fyrri tillögunni, að mér er ekkert kappsmál að koma henni fram. Eg kom fram með hana af því að mér sýndist hentugra að sýslunefndirnar ættu nokkurn þátt í samning ferðaáætlananna. En þar sem hv. 2. kk. þm. hefir bent mér á ýms vandkvæði á þessu, bæði nú í ræðu sinni og áður í samtali, þá hefi eg sannfærst af því, og skal lýsa því yfir, að eg tek þessa breytingartillögu aftur. En þá er hin breytt. á sama þskj. Um hana er öðru máli að gegna, enda varðar hún meiru. Eins og nú stendur, sé eg ekki betur en að Vestmannaeyjar fái ekkert samband, hvorki loftskeyti eða síma. Þetta eru illar búsifjar fyrir Vestmannaeyjar, því fremur sem þingið 1909 taldi nauðsynlegt og sjálfsagt að koma eyjunum í samband sem allra fyrst. En þeir sem voru sem ákafastir þá, berjast nú á móti því að nokkurt samband fáist. Eins og kunnugt er, hefir þessi deild felt allar tillögur neðri deildar í þessu efni, og ekki sett neitt í staðinn. Því hefir verið barið við, að fjárhagurinn væri slæmur, sérstaklega þar sem ætlast var til að Skaftafellssýslu yrði komið í loftskeytasamband jafnframt. Þessvegna hefi eg slept þeirri tillögu, en fer að eins fram á samband við Vestmannaeyjar, það kostar miklu minna og er aðgengilegra að því leyti. Það er að eins farið fram á 40 þús. kr. síðara ár fjárhagstímabilsins. Eg skal ekki fara að rekja þetta mál eða orðlengja um það, því að það er margrætt bæði í þessari deild og neðri deild. En þar sem svoleiðis andar á móti þessari tillögu, að eg býst varla við að hún gangi fram hér í deildinni, þá verð eg að geta þess, að mér þykir afstaða hv. mótflokks einkennileg og ósamræm sjálfri sér, þar sem hann vill fella þessa till. um stofnun loftskeytastöðva, en vill þó hins vegar taka aftur tillögurnar 11 og 12 á þskj. 951 og láta standa á fjárlögunum fjárveitingu til reksturs loftskeytastöðva í Vestmannaeyjum, Vík og Hornafirði. Þetta er einkennileg stefna og verður ekki annað séð en þetta sé hreinn og beinn skrípaleikur. Hv. frsm. færði þá ástæðu, að það mætti ekki hrófla við þessum liðum, af því að forseti sameinaðs þings gæti brotið þingsköpin, ef það væri gert. Eg ætla að forseti sameinaðs þings hafi ekki brotið þingsköpin í neinu og því engin ástæða að óttast þingskapabrot af honum framvegis. En þar sem hv.frsm. gaf svona fáránlega ástæðu fyrir því, að hann tæki aftur breytingartillögurnar 11 og 12 á þskj. 951, þá lýsi eg því yfir, að eg tek þessar breytingartillögur upp aftur. Úr því að þær hafa verið bornar fram, er rétt að deildinni gefist kostur á að greiða atkvæði um þær, enda get eg ekki séð neina ástæðu til að veita fé til starfrækslufyrirtækis, sem þingið ætlast ekki til að verði komið á stofn.

Julíus Havsteen Hv. framsm. gat um breyttill. frá mér á þingskj. 956, en gat þess jafnframt, að nefndin hefði ekki tekið hana til íhugunar. Tillagan fer fram á 500 kr. styrk hvort árið til unglingaskóla Ásgríms Magnússonar. Þessi fjárveiting stóð á fjárlögunum, þegar þau fóru héðan úr deildinni um daginn, og eg man ekki betur en það væri samkvæmt tillögum fjárlaganefndarinnar, og fjárveitingin var samþykt með þorra atkvæða. En svo var þessi fjárveiting feld í neðri deild með litlum atkvæðamun. Þessi skóli er góður og gerir mikið gagn. Sérstaklega þar sem svo stendur á eins og hér, að barnaskólahúsið er orðið of lítið, getur ekki tekið alla þá sem að skólanum sækja. Mér sýnist því full ástæða til að taka þessa fjárveitingu upp aftur, og vil mæla með því að hún verði samþykt.

Steingrímur Jónsson Eg ætlaði ekki að tala meira, en ræða hv.þm. Vestur-Skaftfellinga gerir það, að eg verð að segja nokkur orð til svars. Hann sagði, að það værum við Heimastjórnarmenn, sem berðumst móti því að Vestmannaeyjar fengju hraðskeytasamband. Þetta er staðleysa. Það vorum við, sem börðumst fyrir því á þingi 1909, að Vestmannaeyjar fengju síma. Og það var hv.þm. Vestur-Skaftf., sem þá var ákafastur að skera málið niður, og tókst það. Það vorum við, sem tókum það upp aftur á þessu þingi, að leggja síma til Vestmannaeyja. Og það var hv.þm. Vestur-Skaftf., sem tókst að drepa það, hann hafði enga Heimastjórnarmenn með sér í því, að eins einn milliflokkamann. Þetta vil eg undirstrika, úr því að þessi hv.þm. er að fara með þessa staðleysu hvað eftir annað. Ástæður okkar eru margteknar fram, fyrst að síminn er gagnlegri en loftskeyti, og í öðru lagi að hann er billegri. Þetta er margtekið fram, en þessi hv.þm., hinn 3. stærsti kaupmaður í Vestmannaeyjum, vill endilega láta eyjarnar vera sambandslausar. Aðferð þessa hv.þm. hér í deildinni í dag í þessu máli er skringileg, en hún er skiljanleg, þegar þess er gætt, að hann er að undirbúa það sem á að gerast í sameinuðu þingi á morgun. Þetta kom óvart fram áðan, þegar hann tók upp breytingartillögurnar um að fella niður fjárveitingarnar til starfrækslu lofskeytasambandsins til Vestmannaeyja. Aðferð okkar í þessu máli er enginn skrípaleikur, en hinsvegar skal eg játa, að það er ekki skemtilegt að þurfa að hafa þessa aðferð. Það er að sínu leyti eins og þegar maður fær sér traustan skáp og aflæsir honum vandlega. Það er kannske ekki skemtilegt, en það getur verið nauðsynlegt til þess að verjast því að það verði eyðilagt, sem í skápnum er geymt. Oss virðist réttast að læsa þessum lið fjárlaganna svo vandlega, að ekki verði í hann komist. Og hirðum þá minna um það, þó sumt sé þar sem við heldur kysum að ekki væri innilæst. Viðvíkjandi breytt. hv. 1. kgk. þm. skal eg geta þess, að fjárveitingin var feld í neðri deild með 13 atkvæðum, en margir sátu, svo að það var meira en eins atkvæðis munur. Eg get sagt fyrir mitt leyti, að eg hefi ekki viljað taka þessa fjárveitingu upp aftur, af því að eg tók eftir því í Nd., að allmargir þingmenn búsettir hér í Reykjavík greiddu atkvæði á móti henni.

Kristinn Daníelsson Eg ætla að eins að segja örfá orð út af tillögu nefndarinnar um Keflavíkurveginn. Eg sé að nefndin ætlar ekki að gera endaslept við þennan veg, sem sýslubúar hafa lagt á sig að kosta að helmingi, með dæmalausri sjálfsafneitun, enda þó að svo standi á, að vegurinn hefði átt að kostast af landssjóði að öllu leyti, þar sem þetta er gegnumvegur um héraðið. Enda hefir það staðið til boða að vegurinn væri tekinn í tölu þjóðvega, en héraðsbúar vildu heldur fá veginn strax, þó að þeir yrðu að vinna það til að kosta hann að helmingi móti landssjóði. En nú er verið að þrykkja niður þessu framlagi til vegarins hvað eftir annað. Hv. frsm. sagði, að það væru til óeyddar 15 þús. kr. af veittu fé til þessa vegar. Það er ekki nema 13 þús. kr. og verður unnið fyrir það fé í sumar. Eg skal leyfa mér, hinni hv. deild til upplýsinga, að geta þess, að sýslan er þegar búin að leggja miklu meira fé til þessa vegar - Keflavíkurvegarins, heldur en landssjóður hefir fram lagt. - Landssjóður hefir lagt fram 32 þús. og 100 kr., en sýslan 40 þúsundir króna; og þrátt fyrir þetta er verið að reyna að klípa utan af þessari fjárveitingu til vegarins. Hv. frsm. sagði, að vegurinn stæði ekki undir umsjón landsverkfræðingsins; það er að miklu leyti rétt, því að í skýrslu hans voru allar sýslur upptaldar, nema Kjósar- og Gullbringusýslu - en hversu sanngjarnt það er, ætla eg að leggja undir dóm hinnar hv. deildar og annara skynbærra manna. Það er að vísu satt hjá hv.frsm., að töluvert auðveldara er að leggja veginn, er kemur suður fyrir Stapa; þar er nokkuð hægra með ofaníburð. En eg þykist hafa áður rökstutt það, að hvorki sé rétt né sanngjart að spyrna á móti þessum vegi lengur. Þá vil eg leyfa mér að minnast á það, sem hv.frsm. sagði um eftirgjöfina á láninu til Barðastrandar og Vestur-Ísafjarðarsýslu; og eg vil enn taka það fram, að landssjóður hefði hiklaust átt að greiða alt féð, sem til símans þurfti. Og þetta er í raun og veru alls ekki eftirgjöf, heldur þvert á móti, að eins farið fram á, að staðið sé við áður gerðan samning.

Steingr. Jónsson: Eg ætla ekki að halda neina ræðu, að þessu sinni, heldur að eins lýsa yfir því, að flest það, sem hv.þm. Vestur-Ísfirðinga sagði í sambandi við Keflavíkurveginn, var annaðhvort tómur misskilningur eða algerlega rangt. Eins og eg hefi áður tekið fram hér í deildinni, þá álít eg 20,000 krónur fullkomlega nógu mikið fé til þess að ljúka þessum vegi algerlega.

Kristinn Daníelsson Eg held að ummæli hv.frsm. viðvíkjandi þessum vegi hljóti einmitt að vera bygð á misskilningi - eg vil ekki segja hlutdrægni. En eg vil enn þá einu sinni taka það fram, að það kemur ekki upp á, hvað vegirnir eru nefndir, heldur hvað nauðsynlegir þeir eru.

Steingr. Jónsson: Það var kórvilla hjá hv.þm. Vestur-Ísf., að það skifti litlu hvað vegirnir hétu. Við verðum einmitt fyrst og fremst að taka tillit til þess, hvað vegalögin kalla þá.

Forseti: Þar sem þessi er hinn síðasti fundur háttvirtrar efri deildar á þessu þingi, bið eg háttvirta deildarmenn virðulega kvadda og bið þá heila að lifa. Segi eg svo fundinum slitið.

Ari Jónsson Eg ætla að leyfa mér að fara nokkrum orðum um brtill. á þskj. 952, sem fer fram á það, að veittar séu manni 800 kr. hvort árið til þess að afrita handa Landsskjalasafni merk skjöl erlendis, snertandi Ísland og sögu þess. Það er alkunnugt, að allvíða erlendis, einkum í söfnum, er mikið af merkum skjölum, er snerta sögu vora og þjóðerni - aðallega þó í ríkisskjalasafni Dana, sem mikils væri um vert fyrir menningu vora að geta fengið í vorar hendur. Það stendur og svo á um mörg slíkra skjala, að enginn vegur er til þess að fá þau léð. Einstök skjöl ýms þora söfnin ekki að missa burt til afskriftar; og sumt er innfært í „protókolla“, sem óhugsandi er að söfnin láti frá sér. En það þori eg að segja, að mörg slík sköl, er okkur áhræra, í ríkisskalasafninu danska og mörgum öðrum söfnum erlendis, eru miklu dýrmætari en margt af því, sem hér er safnað heima hjá okkur, með ærnum tilkostnaði. Eg vil leyfa mér að benda á það, að t. d. hafa Norðmenn veitt manni styrk nú í hálfa öld til sama starfs; og nú er svo komið, að styrkur er þar veittur tveimur mönnum, til þessa starfa. - Þá vil eg einnig fara örfáum orðum um aðra tillögu, sem sé um fjárveitinguna til vegarins úr Hrútafjarðarbotni til Gilsfjarðarbotns. Hv. fjárlaganefnd vill ekki fallast á þá tillögu, og það þykir mér mjög undarlegt, eins sanngjörn og hún er í alla staði. Það virðist furðu hart að fella fjárveitingu til þessa vegar nú, þar sem hún hefir verið á fjárlögunum áður, og viðurkent er, að mikil þörf sé á því að halda áfram vegagerð á þessum stað. Annars tel eg óþarft að skýra frekar frá nauðsyninni á vegagerð þessari en eg hefi gert fyr við umræðurnar hér í deildinni, en treysti mörgum háttv. deildarmönnum til þess að fallast á þessa styrkveitingu.

Framsögum. Steingrímur Jónsson: Eg geri ráð fyrir, að eg þurfi ekki að vera langorður um þessa tillögu, því að í nefndarálitinu er gerð gerð grein fyrir aðalástæðunum, þó að það sé styttra en það hefði þurft að vera. Eg skal taka það fram, að nefndin hefir leitt hjá sér ágreininginn um það, að hve miklu leyti Thoresamningurinn sé löglegur. Nefndin hefir ekki tekið það atriði til umræðu og hefir álitið það sér óviðkomandi. Aðalumræðu og athugunarefni nefndarinnar hefir verið hin almenna óánægja um land alt út af því, hvernig ferðunum 1910 og 1911 er hagað. Og þegar leitað er að orsökunum, þá var nefndin samdóma um það, að aðalástæðuna sé að finna í því, hvernig ferðunum er hagað skv. áætlunum skipanna, en ekki eins mikið í hinu, að ferðirnar séu of fáar. Það verður ekki séð að neitt samband eigi sér stað milli þessara tveggja félaga, sem njóta styrks til ferðanna. Það lítur út fyrir, að ferðaáætlanirnar séu gerðar alveg á sama hátt og áður, á meðan samkepni átti sér stað milli félaganna. Ferðunum er hagað svo ruglingslega, að þó að fjöldi ferðanna sé töluvert mikill, þá eru ferðirnar jafnvel óhentugri en þær hafa verið undanfarin ár, og þóttu þær þó ekki góðar þá. Þegar litið er á sambandið við útlönd eða ferðirnar milli Kaupmannahafnar, Englands og Íslands, þá eru ferðirnar í sjálfu sér viðunandi margar, 64 alls, fyrir utan Hamborgarferðirnar, en samt líður stundum heill mánuður eða jafnvel meira milli ferða. En svo koma aftur á móti stundum margar ferðir í sömu vikunni. Nefndin fær ekki séð, að neinir örðugleikar gætu verið á því, að fá reglubundnar ferðir einu sinni í viku eins og líka hafði verið lofað af málgagni stjórnarinnar í fyrra. Og þegar þingið veitti heimild til að gera samninga um ferðirnar fyrir mörg ár, þá var öllum hugfast, að með því kynnu að fást umbætur á samgöngunum, sérstaklega að ferðirnar yrðu reglubundnar. Það má vera, að eftir samningunum við félögin verði þess ekki krafist, að þetta verði lagað fullkomlega. En eftir ákvæðum þingsins 1909 var alveg sjálfsagt að heimta þetta, og virðist mér líklegt að félögin viðurkenni það. Það má byggja þessa kröfu á 2 ástæðum. Fyrst, að þegar samið er til 10 ára, þá liggur það í sjálfu sér, að það á að vera pláss fyrir þær umbætur á ferðunum, sem framfarir og aukin viðskifti á þessum 10 árum útheimta. Annars væri óforsvaranlega samið, ef það væri sleginn slagbrandur fyrir öllum kröfum um auknar ferðir, eftir því sem þörfin kynni að heimta. Það þarf ekki annað en gæta að, hve mikið ferðirnar hafa aukist á næsta 10 ára tímabili á undan. Hin ástæðan er sú, að tillag til ferðanna var aukið úr 40 þús. kr. í 60 þúsund. Þetta er aðalástæðan til að krefjast umbóta og samþykkja tillöguna, sem hér liggur fyrir. Nefndin fær ekki séð, að með því sé gengið nærri stjórninni eða félögum þeim sem í hlut eiga. Stjórnin er skyld að kippa þessu í lag sem bezt hún getur, og það hlýtur að vera í interesse félaganna, að uppfylla kröfur landsmanna, til þess að geta haldið hylli þeirra og viðskiftum. Þá er annað atriði, ef til vill ekki minna vert, hvernig skipin eru. Þegar rætt var um þetta mál á þingunum 1907 og 1909, þá var einna mest talað um það, að við þyrftum að fá betri skip, hraðskreiðari skip, og útbúin með þeim þægindum, sem svöruðu til kröfu tímans, ekki sízt með tilliti til þess að ætla má að Ísland eigi framtíð fyrir höndum sem túristaland. Eg skal fyrst snúa mér að sameinaða félaginu. Það hefir nálega eingöngu gömul skip, nema Botnía er nýleg. Skipin voru góð og sterk, en eru að verða of gömul. Þó að þau séu sem stendur viðunandi, þá verða ekki mörg ár þangað til þau geta ekki talist það lengur. Ekkert þeirra er gott til frambúðar nema Botnía; hún er gjaldgeng enn til nokkurra ára. En þegar litið er til Thorefélagsins, þá hefir það enn þá lakari skipakost. Það verður ekki sagt, að félagið hafi nema eitt reglulegt farþegaskip, nfl. Sterling. Það er látið heldur vel af þessu skipi, sagt að það sé gott skip og þægilegt. En það er mikið spursmál, hvort það er til frambúðar, enda er það þegar orðið kringum 25 ára gamalt, að því er sagt er. Eg þekki ekki þetta skip. En hin Thoreskipin þekki eg öll, og þau geta alls ekki heitið viðunandi farþegaskip. Ingólfur var þangað til í fyrra aðeins flutningaskip, en er sterkt skip. Þá var sett káeta í hann fyrir nokkra menn og liggur það í hlutarins eðli, að slíkt skip getur ekki svarað til tímans kröfu sem farþegaskip. Þó er þetta eina skipið frá þessu félagi, sem Norðurland fær að sjá sem farþegaskip. Um strandferðaskipin er það að segja, að þau eru ekki í fullu samræmi við þau loforð, að bátarnir skyldu ekki síðri en „Skálholt“ og „Hólar“, en það er enginn vafi á því að bátar þessir eru lakari, bæði minni skip og farrými annars og þriðja flokks langtum minni og ver fyrir komið en var á hinum skipunum. Annars eru bátar þessir laglegir útlits, að minsta kosti sá þeirra, „Austri“, sem eg þekki. Hvort þeir eru eins sterk og örugg skip og „Skálholt“ og „Hólar“, get eg ekki borið um. Loks er báturinn, sem gengur fyrir Suðurlandi. Hann fullnægir vafalaust ekki þeim kröfum, sem áskilið var eftir samningnum. Það er lítið flutningaskip, og seint í förum og auk þess farþegarúm þar af skornum skamti. Eg álít það lífsskilyrði, að áskorunum til stjórnarinnar í þessu efni verði fylgt, og félögunum ættu engin vandkvæði að vera að því, að bæta úr þessum göllum, ef þau vilja standa við samninga þá, sem þau hafa gjört. Allir vita að sameinaða gufuskipafélagið er svo skipum búið, að þar þarf ekki að leggja fingurna á milli, og ef Thorefélagið hefir sótt eftir þessum ferðum, hefir séð sér hag í að annast siglingarnar, þá hefir það hlotið að sjá fram á, að það yrði að bæta um skipakost. Hið þriðja atriði, sem nefndin hefir fundið ástæðu til að athuga, eru ferðirnar kringum landið. Út á ferðir strandferðabátanna hafði nefndin ekkert verulegt að setja. Ferðum þeirra 1910 var hagað eftir gamla laginu. Þó telur nefndin það æskilegt, að ferðir þeirra byrjuðu dálítið fyr. Samningurinn virðist ekki vera neitt í vegi fyrir því, en þetta er aðeins bending til stjórnarinnar frá nefndinni. Til stórra bóta álítur nefndin hafa verið hringferðir þær kringum land, sem „Austri“ fór í fyrra, og henni er það áhugamál að þeim verði haldið í sama horfi og ekki spilt, eins og nú lítur út fyrir að eigi að fara að gjöra. Á áætluninni í ár hefir verið skotið inn ýmsum viðkomustöðum, en á alt annan hátt en nefndin hafði hugsað sér. Þannig hefir verið skotið inn 3 stöðum á Austfjörðum nálægt Seyðisfirði og gjört ráð fyrir viðkomustað á Húnaflóa, og auk þess Sauðárkrók. Ef báturinn á að fara að koma við hér og hvar, þá fer ekki að verða sama gagn og áður að ferðunum, sem sé það, að fá fljótar ferðir kringum landið. Nefndin vildi að sama fyrirkomulag hefði haldist og í fyrra með 2-3 viðkomustöðum í viðbót, þeim sem fjarlægastir væru frá aðalviðkomustöðunum, sem lengdi þó ekki umferðatímann mjög mikið. Nefndin í þessari deild hefir lagt mesta áherzlu á þetta, en ekki á viðkomustaði strandbátanna yfirleitt; um þá hefir verið rætt í háttv. neðri deild. Svo eru hinar ferðirnar kringum landið. Við þær hafði nefndin margt að athuga. Fyrst og fremst samband Reykjavíkur við Norðurland. Samkvæmt ferðaáætlun hins sameinaða 1911 fara skip þess 8 ferðir norðan um land á leið frá Kaupmannahöfn til Reykjavíkur, en ekki nema 4 ferðir norðan um land til Kaupmannahafnar, og allar þessar 4 ferðir eru farnar síðari hluta ársins, en millilandaskip Thore fara aldrei kringum land til Reykjavíkur frá Kaupmannahöfn og aldrei þá leið tilbaka. Þetta þótti nefndinni afar aðfinsluvert og verra en það hefir nokkurntíma verið á síðasta áratug. Mönnum í Norðurlandi þykir hart að geta ekki komist til Reykjavíkur svo mörgum mánuðum skifti, eða þá að þurfa að njóta til þess norskra skipa. Þar að auki hlýtur það að vera óþolandi fyrir félögin sjálf að norsk skip, eins og t. d. Flora, taki farþega frá þeim svo hundruðum skifti og flutning. Að því er snertir Thorefélagið, þá veit eg að það muni hafa ætlað að hafa skiftistöð á milli Reykjavíkurferðanna annarsvegar og Norðurlandsferðanna hinsvegar á Ísafirði. En þá varð gap þar á milli ferðanna, svo að ómögulegt var að nota þær, þær stóðust ekki á. Þetta þarf bóta með og það er hægðarleikur að koma þeim á. Það er meginatriðið, að félögin semji ferðaáætlanir sínar saman undir umsjón stjórnarráðsins, svo að samræmi sé í þeim. Það verða þau að gjöra, í stað þess að keppa og eyðileggja hvort annað, það var ekki meiningin með þessum 100 þús. kr., sem lögð eru til þeirra frá Íslandi og Danmörku. Þá hefir enn verið fundið að því, að í ferðaáætlunum skipanna kringum landið og áætlunum strandferðabátanna sé ekki tekið tillit til þess, að á vissum tíma þurfi menn sérstaklega að komast ferða sinna, svo sem er um námsfólk í mentaskólann í Reykjavík, gagnfræðaskólann á Akureyri og kvennaskólana. Þingmenn þurfa að komast til og frá Alþingi, en fyrir því er ekki séð. Sjómenn og kaupafólk þarf á vissum tímum að fara af Suðurlandi til Austfjarða og til baka aftur. Það hafa komið fram kvartanir um það, að minna tillit hafi verið tekið til þessara þarfa árið 1910 og 1911, en áður hafi verið. Það sem einmitt vakti fyrir mönnum á síðasta þingi með kröfunum um Suðurlandsbátinn var það, að þá yrði bætt úr þessari þörf, en það hefir ekki orðið sem skyldi. Þá væri æskilegt að Suðurlandsbáturinn byrjaði ferðir sínar ¼ eða heilum mánuði fyr en nú. Eg gat þess áðan, að ferðir millilandaskipanna væru óaðgengilegar að því er snertir sambandið við útlönd, en þær eru líka óaðgengilegar hvað snertir ferðir þeirra milli Reykjavíkur og Vestfjarða. Það mátti segja, að Vestfirðir hefðu áður góðar og tíðar ferðir. Nú er ekki því að heilsa lengur. Thoreskipin ganga nú oftast nær ekki lengra en til Stykkishólms, en ekki til Ísafjarðar, svo að oft líða langir tímar milli ferða héðan til Ísafjarðar; þannig var engin ferð þangað frá því í byrjun Desember og þangað til í byrjun Febrúarmán. Þetta má ekki svo til ganga með Ísafjörð. Enn vil eg benda á, að það er hrapallegt að það skuli ekka vera nein miðsvetrarferð norðurfyrir landið, til eða frá útlöndum. Slík ferð mundi spara póstsjóði ekki litla peninga, auk þeirra þæginda sem er að því fyrir menn útum land að komið sé á hafnirnar fyrir norðan í Desember, í stað þess að fá póstinn allan með landpóstunum í janúar, eða láta senda hann til Austfjarða. Þá var eitt atriði úr þingsályktunartillögu háttv. þingm. V.-Skaftfellinga, um viðkomu skipanna í Vestmannaeyjum, sem eg vildi minnast á. Eg er honum ekki sammála um það, að millilandaskipin eigi endilega að koma við í öllum ferðum í Vestmannaeyjum, en eg álít sanngjarnt að í Vestmannaeyjum, sem hafa mikla verzlun, væru fastákveðnar hæfilega margar viðkomur árið um í kring. Það er auðvelt fyrir stjórnina að sjá um það. Eg skal svo ekki fjölyrða meira um þetta mál, vona að það sem eg hefi sagt nægi til að fylla út nefndarálitið og skýra hvað hefir vakað fyrir nefndinni, þegar hún kom með þingsályktunartillögu þá sem prentuð er á þingsk. 931. Aðalatriðið er þetta, að úr þeim ferðum, sem nú höfum við, verði gjörðar reglubundnar ferðir á viku hverri milli Reykjavíkur og útlanda, og í sambandi við það haganlegar hringferðir umhverfis landið. Með tillögum þessum álítum við, að ekki neitt sé gjört á hluta félaganna, eða stjórnar þeirrar sem nú er við völd, og alls ekki heldur stjórnar þeirrar sem frá fór. Annað lífsskilyrðið er, að skipin verði bætt á þá leið, sem eg hefi bent á.

Sigurður Hjörleifsson Eg vil taka það strax fram, að eg mun greiða atkvæði með tillögum þeim sem hér liggja fyrir. Eg sé ekkert að athuga við þær, og reyndar ættu allir að geta verið sammála um þær. Hitt er annað mál, hvaða gagn verði að því að samþykkja þær. Hér er við ramman reip að draga, að koma máli þessu í það horf, sem æskilegt er. Aðalatriðið er það, að fá félögin til að vinna saman, að fá félögin til að haga ferðum sínum hvort eftir öðru. Það sem mig aðallega vantaði í framsöguna var það, að það væri ekki nóg að hugsa fyrir ferðunum til landsins, heldur þyrftum við að koma á réttu sambandi milli millilandaferðanna, strandferðanna og flóabátanna, koma í veg fyrir að þau elti hvert annað. Það sýnist svo sem að við þyrftum að hugsa út eitthvert system, og hygg eg þá að aðaldrættirnir í því yrðu þessir, að við yrðum að koma á samræmi milli innanlandsferðanna, flóabátanna og strandbátanna, því þegar það er búið, kemur hitt af sjálfu sér, en fullkomið samræmi kemst á þegar strandferðabátarnir hafa vissar stöðvar út af fyrir sig, og þurfa ekki að flækjast inn á hverja vík og vog; þar eiga flóabátarnir að taka við og flytja vörurnar í strandferðabátana. Þegar þessu væri komið í gott og skynsamlegt lag, gætum við komið á miklu betra og fljótara póstsambandi við útlönd. Þá mætti fá velútbúin, stór og hraðskreið skip til að sigla á aðalhafnirnar, Ísafjörð, Akureyri, Seyðisfjörð og Reykjavík. Með því að þessi skip færu hratt yfir, væru þau aðallega fyrir farþega og póst. Þau ættu ekki að taka vörur annarstaðar en á þessum 4 aðalstöðvum, en strandferðabátarnir eiga að flytja og safna vörunum saman í þessi skip, og flytja vörur úr þeim á þá viðkomustaði, sem þeim eru ætlaðir.

Framsögum. (Ólafur Briem) Reikningslaganefndin hefir athugað frv. þetta. Á því hefir að eins verið gerð sú breyting, að breyting, sem hér í neðri deild var gerð á útgjaldalið 6 A., er færð yfir á gjaldlið 6 B. og er þetta að eins nauðsynleg leiðrétting. Nefndin fann ekkert annað athugavert, og býst við að frumvarpið verði samþykt.

Framsögum. (Ólafur Briem) Tolllaganefndin hefir athugað frumv. þetta. Breytingar þær, sem efri deild hefir gert á því eru að eins orðabreytingar. Í staðinn fyrir orðið »tvípund« vill hún nota kílógram, og í staðinn fyrir »mæli« komi lítri. Breytingar þessar eru þess eðlis, að eg hygg, að frumv. geti ekki strandað á þeim hér í deildinni, heldur verði nú samþykt óbreytt.

Jón Jónsson 1. þm. S.-Múl.: Með því að vér erum nú að skilja í þetta sinn og ekki víst, eins og hæstvirtur forseti tók fram, að vér hittumst allir hér á næsta þingi, þykir mér hlýða, fyrir hönd flokks míns og væntanlega allra þingmanna, að þakka hæstv. forseta fyrir dugnað hans og drengilega framkomu, og góða samvinnu á þessum tveim þingum, sem hann hefir setið í forsetastóli. Vænti eg, að hv.þm. vilji lýsa samhug sínum með þessu, er eg hefi sagt, með því að standa upp.

Forseti: Störfum deildarinnar er þá hér með lokið og mun svo fara um þau eins og önnur mannleg verk, að þau verði fyrir misjöfnum dómum. Af ópólitskum málum tel eg hafnarmál Reykjavíkur eitthvert hið þýðingarmesta. Þjóðin mun nú með nýjum kosningum kveða upp dóm yfir starfsemi fulltrúa sinna og þeim dómi verða allir að hlíta. Mikil líkindi eru til, að talsverðar breytingar verði á skipun deildarinnar á ýmsan hátt, þótt enginn geti vitað, í hverja átt þær breytingar muni fara. Eg vil óska þess eins, að á næsta þing komi ekki einungis ákveðnir flokksmenn, heldur einnig stefnufastir menn, menn í orðsins bezta og sannasta skilningi, menn, sem eru »nee prece nec pretio mobiles«, því á slíkum mönnum þarf þjóð vor að halda. Eg vil svo að lokum þakka öllum fyrir góða samvinnu og óska þeim þingdeildarmönnum góðrar heimferðar, er heimili eiga utanbæjar.

Pétur Jónsson Á frv. þessu er að eins lítilfjörlegur formgalli, sem ekki getur orðið því til fyrirstöðu, að það verði samþykt.

Forseti: Eg þakka hin hlýju og vingjarnlegu orð, er til mín hafa verið töluð og segi svo fundi slitið.

Framsögumaður (St. J.) Háttv. þm. Akureyrar minti mig á eitt, sem mér láðist að geta um áðan, að ferðaáætlanir skipanna þurfa að vera komnar hingað svo snemma, að áætlanir flóabátanna verði sniðnar eftir þeim. Fyr er ekki hægt að kippa þessu í lag. Stjórnarráðið ætti að sjá um þetta, því ef að flóabátaáætlanirnar eru ekki sniðnar eftir hinum, þá má segja, að þeim 40 þús. kr , sem veittar eru til þeirra, sé kastað á glæ.

Ari Jónsson Eg ætla að leyfa mér að tala fáein orð af því, að eg hefi skrifað undir nefndarálitið með fyrirvara. Sá fyrirvari gildir þó ekki um tillögurnar sjálfar, eg er þeim alveg samdóma og greiði þeim atkvæði. En eg er ekki sammála öllum þeim ástæðum, sem í nefndarálitinu standa. Eg lít svo á, að skipaferðir þær, sem vér höfum haft undanfarið ár, hafi verið til stórbóta, en að áætlun skipanna hafi verið óhaganleg og því ekki ferðafjöldinn komið að fullum notum. Eftir þeim ferðafjölda, sem vér nú höfum, bæði að því er snertir millilandaferðirnar og strandferðirnar, þá yrðu samgöngurnar góðar, ef hægt væri að koma á betra samkomulagi um ferðirnar hjá félögunum. Skipin fara svo oft nú frá báðum félögunum nálega samtímis í ferðirnar, en svo líður aftur langur tími á milli ferða. Þetta þyrfti að jafna. Stjórnarráðið þarf fyrst að búa til áætlan um ferðirnar og fá svo félögin til þess að fara sem mest eftir því. Eg er sammála nefndinni um það, að sum skip eru ófær, t. d. Perwie. Aftur á móti eru sum góð, eins og t. d. Botnía, skip sameinaða félagsins og Sterling, skip Thore. (L H. B.: Sterling!) Já, Sterling, eg þekki það skip sjálfur, og tel það alveg eins gott farþegaskip og Botníu. Enda mun vart nokkurt skip flytja eins marga farþega milli Íslands og útlanda eins og einmitt Sterling. Eg álít að eg geti fullkomlega hlutdrægnislaust dæmt um farþegaskip beggja félaganna. Eg er samþykkur því, að nauðsynlegt sé að fá áætlun skipanna út um landið fyr en hingað til hefir verið. Það kemur oft fyrir, að margir landsmanna hafa ekki haft not af janúarferðunum fyrir það, hvað áætlanirnar hafa komið seint Þær þyrftu að komast til landsmanna í október eða snemma í nóvember, til þess að fyrstu ferðirnar eftir nýárið geti orðið að fullum notum.

Sigurður Gunnarsson Mér þykir ástæða til að taka undir með háttv. 1. þm. S.-Múl. (J. J.), tel það almenna kurteisisskyldu, að þakka forseta góða samvinnu og árna honum alls góðs, þar sem orð hans áðan áttu við alla þingdeildarmenn án tillits til flokka. Og sérstaklega tek eg undir þá ósk forseta, að næsta þing megi sitja menn orðsins sönnustu merkingu, það er hreinskilnir og sannir ættjarðarvinir. Með þessum orðum lýk eg forseta þakkir fyrir samvinnuna.