Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frú forseti. Nú ríður mikið á að það sé gott samstarf í samfélaginu á milli ríkisstjórnarinnar, Samtaka atvinnulífsins og Alþýðusambands Íslands. Gerð var tilraun til að koma á svokölluðum stöðugleikasáttmála í sumar sem því miður hefur gengið illa að framkvæma af hálfu ríkisstjórnarinnar. Í gær hélt hæstv. félagsmálaráðherra áhugaverða ræðu þar sem eftirfarandi orð féllu, með leyfi forseta: „Ef sjávarútvegur og stóriðja geta ekki þolað hóflega innköllun veiðiheimilda og hóflega auðlindaskatta er spurning hvort við séum yfir höfuð að veðja á réttan hest. Verðum við þá ekki að leita annarra kosta um framtíðaratvinnuuppbyggingu?“ Síðan fylgja þessari ræðu ýmis orð um atvinnulífið sem að mínu mati eru vart eftir hafandi. En það sem er áhugavert vegna þessara ummæla hæstv. félagsmálaráðherra er að maður getur velt því fyrir sér hvort hér sé um að ræða stefnu Samfylkingarinnar, hvort um sé að ræða talsmann Samfylkingarinnar í atvinnumálum. Margir hér inni og í samfélaginu hafa verið þeirrar skoðunar, ranglega að því er virðist, að sú áhersla sem verið hefur á orkuskatta, sem nú þegar hefur flæmt frá stórar fjárfestingar í íslensku atvinnulífi, eigi rót sína hjá Vinstri grænum. Það má skilja m.a. af því að hæstv. iðnaðarráðherra hafi ekki frétt af því að slíkur skattur væri fram undan. Nú virðist það vera þannig þegar menn lesa í ummæli hæstv. félagsmálaráðherra að þetta sé jafnmikið stefna Samfylkingarinnar, það sé sama viðhorfið til atvinnulífsins og hjá Vinstri grænum og er það mikið áhyggjuefni. Það verður segjast eins og er að ég hef varla séð svona ummæli frá samfylkingarmönnum í háa herrans tíð. Þess vegna er ástæða til að spyrja, og ég beini spurningu minni 

Frú forseti. Ég þakka fyrirspyrjanda fyrir að vekja athygli á þessari ræðu hæstv. félagsmálaráðherra Árna Páls Árnasonar hjá ASÍ í gær því að að meginstofni er ég mjög sáttur við þá nálgun sem hann hafði þar. Hann tæpir þarna á mikilvægum atriðum sem ég held að sé mikilvægt fyrir okkur að hafa í huga í pólitískri umræðu í dag. Okkar pólitíska umræða í dag snýst að miklu leyti um stöðu ríkisfjármála. Við höfum orðið fyrir gríðarlegu áfalli í tekjum og gjöldum sömuleiðis. Þá fara menn að horfa til breiðu bakanna, hvar við getum sótt auknar tekjur inn í okkar ríkissjóð. Þess vegna hljómar hann ansi undarlega sá grátkór sem stóru og sterku útflutningsfyrirtækin eru með í dag. Það er alveg ljóst að sú gengisfelling sem við höfum orðið fyrir á síðustu 12 mánuðum kemur niður á heimilunum, á litlu fyrirtækjunum og meðalstóru fyrirtækjunum í landinu en það eru stóru og sterku útflutningsfyrirtækin sem njóta góðs af þeirri gengisfellingu sem er í dag. Tekjur þeirra eru að aukast. Þess vegna er ekkert skrýtið að stjórnvöld horfi til þess að ef hækka á skatta í þessu landi á að hækka þá hjá þeim sem breiðustu bökin hafa. Hins vegar er mikilvægt að ganga skynsamlega fram, virða þá samninga sem gilda en höfum í huga að skattar á auðlindir, skattar á kolefni og skattar t.d. á ferðaþjónustu með einhverjum hætti þekkjast erlendis. En ég held að það sé mjög mikilvægt að efnahags- og skattanefnd taki þær hugmyndir sem fram hafa komið, hvort sem er um krónutölur eða kílóvattstundir, og velti fyrir sér með hvaða hætti er best að fara í skattbreytingar án þess að það komi niður á þeirri erlendu fjárfestingu sem við viljum sjá í landinu á næstu missirum.

Frú forseti. Ég held að það sé alveg ljóst að það sem þingmenn Samfylkingarinnar hafa verið að segja á göngunum um að þeir séu ósáttir við ákvörðun hæstv. umhverfisráðherra, hefur bara verið hjóm eitt. Það er alveg ljóst í mínum huga eftir þessi orð hæstv. félagsmálaráðherra, vinnumálaráðherra, sem á að stuðla að því að halda stöðugleikanum áfram, að það er samhljómur í málflutningi samfylkingarmanna innan ríkisstjórnar og vinstri grænna þegar kemur að uppbyggingu í atvinnumálum, þ.e. það á setja stopp á þetta. Það á að hægja á öllum framkvæmdum. Í sjálfu sér, frú forseti, kemur mér ekki á óvart að þessi tónn skuli vera sleginn af hálfu samfylkingarráðherra. Það sem mér þykir hins vegar verra, þar sem ég kem úr Suðvesturkjördæmi, er að þetta er oddvitinn í mínu kjördæmi, þetta er fyrsti þingmaður míns kjördæmis og hann er í rauninni bara að gera lítið úr þeirri atvinnuuppbyggingu sem átt hefur sér stað m.a. heima í Hafnarfirði. Ég spyr: Mun hæstv. félagsmálaráðherra styðja stækkunina á álverinu í Straumsvík? Eða mun hann reyna að setja fótinn fyrir frekari uppbyggingu á því svæði? Mér finnst þetta stóralvarlegt mál og þetta er tónn sem sleginn hefur verið af hæstv. félagsmálaráðherra í garð atvinnulífsins, fyrirtækin eru fólkið, fólkið er fyrirtækin. Það er samhengi þarna á milli og menn eiga ekki alltaf að vera að senda fólk í einhvern stríðsleiðangur og reyna að ala á tortryggni þarna á milli. Mér finnst miður sá tónn sem sleginn hefur verið af hæstv. félagsmálaráðherra í garð atvinnuuppbyggingar hér á landi og ekki síst í hans kjördæmi, þ.e. Suðvesturkjördæmi. Það er alveg ljóst að við Hafnfirðingar munum ekki geta sótt styrk til hæstv. félagsmálaráðherra þegar kemur að atvinnuuppbyggingu, hvað þá ef við ætlum að stækka álverið í Straumsvík.

Virðulegi forseti. Ég ætla að koma aðeins inn á sama mál. Ég, eins og fleiri, hrökk verulega við þegar ég heyrði og sá ræðu hæstv. ráðherra þannig að ég las hana frá fyrsta staf til þess síðasta í gærkvöldi og verð að segja að þetta er mjög undarlegt. En ég hef hins vegar ákveðna samúð með ráðherranum. Við verðum að átta okkur á því að hann hélt eflaust að hann væri á litlum félagsfundi hjá Samfylkingunni þegar hann horfði síðan beint í augun á forseta ASÍ, sem er vitanlega eins og eitt af málverkunum inni í herbergi Samfylkingarinnar, þannig að það er ekkert skrýtið við það.  Ég krefst þess að við tökum málið upp eins fljótt og hægt er við hæstv. ráðherra. Hann verði fenginn ekki seinna en eftir næstu þingviku, þ.e. kjördæmavikuna, og látinn svara fyrir þessar ávirðingar sínar og þá staðreynd að hann hleypir með þessu, að mínu mati, öllum hugmyndum um sátt í samfélaginu á atvinnumarkaði í uppnám. Ég spyr mig: 

Virðulegi forseti. Mig langar að vekja athygli á dómi sem féll í Hæstarétti í gær og varðar uppbyggingu á Vestfjarðavegi 60. Það er kannski ekki óskylt því máli sem verið var að ræða á undan, reyndar á svolítið annan hátt. Ástæðan er fyrst og síðast sú að dómur Hæstaréttar er gríðarlegt áfall fyrir íbúa á sunnanverðum Vestfjörðum sem hafa háð áralanga baráttu fyrir uppbyggingu á Vestfjarðavegi 60 samfélaginu til heilla. Dómur Hæstaréttar staðfestir dóm Héraðsdóms sem felldi úr gildi úrskurð umhverfisráðherra frá 5. janúar 2007 sem snerist um að heimila vegalagningu um Teigsskóg og þverun tveggja fjarða og taka þar með af tvo erfiða fjallvegi á þessari leið og færa veginn niður á láglendi. Það sem er umhugsunarvert og ég vil vekja athygli á er að þessi dómur segir að úrskurður ráðherra hafi brotið gegn lögum um mat á umhverfisáhrifum, en í dóminum segir orðrétt, með leyfi forseta: „… með úrskurðinum hefði ráðherra farið út fyrir heimild sína með því að fallast á leið B með tilliti til umferðaröryggis. Mótmæltu þeir því að áhrif framkvæmdar á umferðaröryggi vega væru meðal þeirra þátta sem fallið gætu undir skilgreiningu á hugtakinu umhverfi …“ Sem sagt, úrskurður ráðherra tók tillit til ávinnings fyrir samfélag, heilbrigði og atvinnu en það er ekki tekið gilt fyrir dómi ávinningur á auknu umferðaröryggi. Ég velti því fyrir mér í fullri alvöru hvort þessi dómur kalli ekki á endurskoðun á lögum um mat á umhverfisáhrifum þar sem ég fæ ekki betur séð en að túlkun Hæstaréttar geti sett vegagerð um allt land í uppnám. Það er alveg ljóst að þessi vegagerð tefst það mikið um ófyrirséðan tíma og undirstrikar þar af leiðandi algera nauðsyn þess að ferjusiglingar yfir Breiðafjörð verði tryggðar alla daga vikunnar.

Virðulegur forseti. Ég vil einnig taka undir þau orð sem fallið hafa um hæstv. félagsmálaráðherra. Framganga hæstv. ráðherra hlýtur að vekja mikla furðu um þessar mundir. Núna fyrir stuttu stóð hæstv. félagsmálaráðherra á stórum fundi og steytti hnefana út í loftið og söng „Internasjónalinn“. Það er hægt að sjá myndir af þessu í fjölmiðlum og maður veit ekki hvort maður á að hlæja eða gráta yfir því. Síðan kemur hæstv. ráðherra fram núna á öðrum stórum fundi og hreytir þar út úr sér að setja verði viðskiptalífinu skýr mörk og við megum ekki verða ginningarfífl stóriðjuútgerðarauðvalds o.s.frv. Maður hlýtur að spyrja sig, virðulegur forseti, hvers lags orðbragð þetta er sem hæstv. félagsmálaráðherra viðhefur. Það er engan veginn við hæfi að hæstv. ráðherra tali með þessum hætti til atvinnulífsins. Ég vil setja þetta í samhengi við önnur ummæli sem hæstv. félagsmálaráðherra, þáverandi hv. þingmaður í framboði, viðhafði 15. apríl á stórum framboðsfundi í Garðabæ um sína pólitísku andstæðinga. Þar kallaði hv. þingmaður og hæstv. félagsmálaráðherra Árni Páll Árnason pólitíska andstæðinga sína fífl. Þetta var á fundi þar sem mikið var af unglingum og þeim var auðvitað öllum lokið. Það er ekki venjan að pólitískir andstæðingar kalli hver annan fífl og núna kemur það aftur fyrir að hæstv. ráðherra kallar hluta af viðskiptalífinu ginningarfífl. Virðulegur forseti. Ég vil gera alvarlega athugasemd við þetta. 

Virðulegur forseti. Ég get ekki orða bundist vegna ummæla hv. þm. Illuga Gunnarssonar og fleiri sem talað hafa úr þessu púlti varðandi lífeyrissjóði. Launafólk á Íslandi býr við þá stöðu að löggjafinn skyldar það til að leggja 12% af launum sínum í lífeyrissjóði. Þingmönnum kemur það ekkert við hvað gert er við þá peninga. Þetta eru peningar fólksins og þingmenn eiga ekki að vera að „agitera“ fyrir því að þeim peningum sé eytt í eitthvað annað en að fjárfesta varlega til að fólk geti fengið ellilífeyri þegar þar að kemur. Að forsvarsmenn lífeyrissjóða skuli velta því fyrir sér að taka þátt í einhverri stórfelldri atvinnuuppbyggingu í samkrulli við Samtök atvinnulífsins sem bera beina ábyrgð á því hruni sem varð hér í efnahagslífinu, er alveg fráleit hugmynd. Sú hugmynd að lífeyrissjóðir eigi að kaupa Landsvirkjun er alveg fráleit hugmynd. Sú hugmynd að lífeyrissjóðunum sé stjórnað af fulltrúum atvinnurekenda er fráleit hugmynd. Lífeyrissjóðirnir eru eign almennings og eign launafólks og þeim á að vera stjórnað af launafólki með hagsmuni launafólks í húfi og þingmenn eiga einfaldlega ekki að vera að skipta sér af því hvað gert er við þá peninga. Við höfum góða sögu af því hvað hefur gerst þegar þingmenn, og þá sérstaklega þingmenn Sjálfstæðisflokksins, hafa komið auga á peninga í hirslum hingað og þangað. Fé án hirðis, hét það einhvern tíma, rústaði annan hvern sparisjóð á landinu. Einkavæðing bankanna sem voru í almannaeigu rústaði bankana og svo efnahagslífið. Þetta er umræða, frú forseti, sem þingmenn eiga að láta af og þeir eiga að leyfa almenningi og eigendum lífeyrissjóðanna að ráðstafa sínum fjármunum örugglega og eftir sínum geðþótta en ekki skipta sér af því.

Frú forseti. Ég verð að játa það að ég á dálítið bágt með að skilja þá ræðu sem hér var haldin síðast af hv. þm. Þór Saari. Væntanlega er hv. þingmaður að vísa til samkomulags sem gert var á milli ríkisstjórnarinnar, aðila vinnumarkaðarins, ASÍ og SA, um þessa hluti. Það var ekki gert af minni hálfu, ég er ekki aðili að þessu samkomulagi en ég er þó þeirrar skoðunar að geri menn samkomulag eigi menn að standa við það. Þar kann að skilja á milli mín og ríkisstjórnarinnar í þessu máli sem einhvern veginn hefur talið að hún væri algerlega frí frá því máli sem hún hafði þó sjálf undirritað við þessa aðila. Það sem ég vildi gera að umræðuefni hér og held að sé miklu mikilvægara er að við höfum leiðir til að bæta upp í gatið á ríkissjóði þannig að við förum ekki þá leið sem hæstv. félagsmálaráðherra hefur því miður verið að tala fyrir, m.a. með þessari ræðu sinni að sé leið út kreppunni, að um leið og við drögum úr ríkisútgjöldunum ætlum við að skella á ofsamiklum skattahækkunum á þær atvinnugreinar þar sem er mesti möguleikinn til að búa til störf. Það eru þúsundir Íslendinga atvinnulausar og þá er það hugmynd félagsmálaráðherra, þess sem er í forsvari fyrir atvinnulaust fólk, að koma og segja: Það á að keyra upp skattana á sjávarútveginn og alla stóriðju, koma í veg fyrir að það sé fjárfest á Íslandi í stóriðju, keyra niður sjávarútveginn. Þetta er lausnin. Að sjálfsögðu, frú forseti, er þetta feigðarflan. Það er mikil gæfa fyrir okkur Íslendinga að við eigum forustumenn í Alþýðusambandinu sem eru ábyrgir menn og konur og við eigum ábyrgt fólk í Samtökum atvinnulífsins og hér og þar innan ríkisstjórnarinnar leynast ábyrgir einstaklingar. En það verður að segjast eins og er að með því að hæstv. ráðherra tali hefur hann sett sig í fullkomna andstöðu við alla þá viðleitni 

Frú forseti. Það er í raun og veru alveg ótrúlegt að verða vitni að svona málflutningi þegar sjálfstæðismenn koma hér upp og tala í fyrirsögnum. Það er enginn sem segir stopp og ég skora á menn að kynna sér viljayfirlýsingu sem gerð var norðan heiða í gær þar sem verkefnið á Bakka var tekið upp úr hjólförum stöðnunar.  Áttum okkur á því hvað sjálfstæðismenn eru í raun og veru að segja. Þeir eru að segja: Já, vissulega er stórt gat á ríkissjóði. Já, vissulega þarf að skera niður og það verður að hækka skatta. En þeir vilja hlífa álfyrirtækjunum, þeir vilja hlífa stóru fyrirtækjunum í þessu landi sem njóta góðs af lækkandi gengi krónunnar. Þeir vilja þá frekar sækja peningana í litlu og meðalstóru fyrirtækin sem búa við minnkandi eftirspurn, þeir vilja þá frekar hækka skatta á einstaklinga. Nei. 

Hæstv. forseti. Ég mótmæli þessari tilfinningaþrungnu ræðu hv. þm. Magnúsar Orra Schrams sem eitthvað virðist hafa misskilið málflutning okkar. En ég held að aðalatriðið sé að við þær aðstæður sem við búum við í dag þurfum við að koma efnahagslífinu aftur í gang. Við þurfum að tryggja að hér verði til aukin verðmæti í samfélaginu vegna þess að við sjáum samdrátt í þjóðarframleiðslu, við sjáum samdrátt í atvinnulífinu og þá veltum við fyrir okkur hvaða leiðir er hægt að fara til þess að komst upp úr þeim hjólförum. Það sem við höfum áhyggjur af og höfum margoft lýst yfir er það að allt sem ríkisstjórnin hefur sýnt frá því að hún tók við völdum er til þess fallið að draga úr möguleikum atvinnulífsins á því að auka verðmætasköpun, draga úr möguleikum atvinnulífsins á því að fjölga störfum og draga þar með úr möguleikum íslensks efnahagslífs á því að ná sér aftur á strik. Það er stóri vandinn. Hættan er sú, hæstv. forseti, að ef við förum leið ríkisstjórnarinnar og reynum að kreista sífellt meira út úr atvinnulífi og heimilum sem hafa minna úr að moða, lendum við í spíral niður á við, við dýpkum kreppuna miklu meira en þörf er á, framlengjum hana og náum okkur miklu síður upp úr þessum vondu hjólförum sem við erum í í dag. Það er hættan. Og allt það sem þessi ríkisstjórn hefur þegar gert og allt það sem hún virðist ætla að gera miðað við fjárlagafrumvarp og áform um skattahækkanir er til þess fallið að festa okkur í lægðinni í staðinn fyrir að ná okkur upp úr henni.

Frú forseti. Ég tek heils hugar undir það sem hv. þm. Birgir Ármannsson sagði áðan. Aðgerðir ríkisstjórnarinnar varðandi atvinnuuppbyggingu, varðandi skattlagningu á orkufyrirtæki og sjávarútvegsfyrirtæki eru eingöngu til þess fallnar að hægja á allri uppbyggingu sem gæti komið okkur fyrr út úr þessu erfiða ástandi. Þess vegna vil ég leyfa mér að fagna virkilega yfirlýsingunni sem var gefin fyrir norðan í gær. Það var kominn tími til þess að hreyfa sig eitthvað í þessu máli, enda eru samfylkingarmenn að einhverju leyti orðnir óþreyjufullir. En ég verð engu að síður að lýsa yfir efasemdum og vonbrigðum með þetta háttalag ríkisstjórnarinnar hvernig talað er niður til grunnatvinnuveganna, til sjávarútvegsins og til stóriðjunnar, og þar á meðal eru skilaboðin í minn heimabæ frá 1. þm. Suðvesturkjördæmis, þau eru vond. Það er svolítið merkilegt að fyrir tveimur árum síðan stóðum við Hafnfirðingar frammi fyrir íbúakosningu vegna þess að við ætluðum að stækka álverið. Gott og vel. Ég var þeirrar skoðunar að við gætum valið um hvort við ætluðum að stækka eða að segja stopp. Ég var þeirrar skoðunar að tala eindregið fyrir því að við ættum að stækka álverið. Það voru miklir hagsmunir fólgnir í því enda var fyrirtækið búið að vera starfrækt í mjög góðu umhverfi síðan 1966, það var farsælt fyrir bæinn okkar og samfélagið allt. Þá var enginn samfylkingarmaður sem treysti sér til að hafa skoðun, hvorki á sveitarstjórnarstigi eða á landsvísu fyrir utan hv. þm. Þórunni Sveinbjarnardóttur. Þess vegna er mikilvægt að draga fram að fyrsti þingmaður kjördæmisins og þingmaður Samfylkingarinnar, nú ráðherra, Árni Páll Árnason, segir í rauninni: Við ætlum ekki að styðja frekari uppbyggingu í álverinu í Straumsvík. Ég get ekki skilið orð hans á annan hátt, ég get það ekki. Hann talar niður fyrirtækið í sínu kjördæmi og mér finnst það miður. Við eigum miklu frekar að reyna að sammælast um að koma í veg fyrir galnar skattahækkanir ríkisstjórnarinnar til að reyna að koma okkur út úr þessari stöðnun sem við stöndum frammi fyrir í atvinnulífinu.

Hæstv. forseti. Fyrr í umræðunni kom hv. þm. Eyrún Ingibjörg Sigþórsdóttir upp og ræddi dóm Hæstaréttar sem kveðinn var upp í gær og stöðvaði frekari framkvæmdir við Vestfjarðaveg 60. Ég tek undir með hv. þingmanni að ég lít á þessa niðurstöðu sem gríðarlegt áfall einfaldlega vegna þess að það hefur verið mikil barátta í þessu kjördæmi að reyna að tengja þær byggðir sem þar eru, Vesturbyggð og Tálknafjarðarhrepp, við höfuðborgarsvæðið eða suðurleiðina. Og allt frá því að ég fór í framboð eða inn á þing var það augljóst að þarna er stórt svæði sem hefur alls ekki notið sömu þjónustu eða sömu fyrirgreiðslu hvað varðar innri þjónustu og önnur landsvæði í landinu. Það er því dapurlegt að fylgjast með því að nú er búið að taka allt að fimm ár að reyna að finna vegarstæði sem er ásættanlegt og þar virðast þvælast fyrir okkur þær lagasetningar sem settar hafa verið og það ferli sem þarf til varðandi þessar framkvæmdir. Það er augljóst að við þurfum að fara aðeins yfir þetta og átta okkur á hvaða forgang við ætlum að hafa varðandi heilu landshlutana eins og Vestfirðina. Þar er mikið og öflugt atvinnulíf hvort sem það er sjávarútvegurinn eða ferðaþjónustan en við búum við að við getum ekki komið þessum landshluta í eðlilegt vegarsamband einfaldlega vegna þess að regluverkið virðist standa þar í vegi. Að vísu koma til ásakanir um að þarna séu ákveðnir formgallar og það er búið að reyna að fara með málið fyrir dóm, fyrst fyrir héraðsdóm og svo Hæstarétt. Ég held að það sé ekkert annað að gera en að byrja upp á nýtt og reyna að koma þessu máli í gegn vegna þess að þetta er lífsspursmál fyrir þetta svæði. Það átti að tengja þessi svæði fyrst og síðan að klára hringinn á Vestfjörðum þannig að Vestfirðirnir yrðu inni í vegasamgöngum og þeirri þjónustu sem er almennt er boðið upp á í landinu. Á meðan þetta bíður er augljóst að við þurfum að tryggja að samgöngum með Baldri yfir Breiðafjörð verði við haldið 

Frú forseti. Mér hafa fundist árásirnar á hæstv. umhverfisráðherra ómaklegar. Þær hafa runnið mér til rifja. Það hefur líka runnið mér til rifja að menn skuli gagnrýna Hæstarétt fyrir að fara að lögum eins og gert var. Hver skyldi vera tilgangurinn með þessum árásum á umhverfisráðherra, að hún sé að stoppa framkvæmdir í Helguvík og annars staðar á landinu? 

Forseti vill minna þingmenn á hefðbundna orðræðu í þingsal og að þeir beini máli sínu til forseta í ræðustól.

Hæstv. forseti. Þetta er búin að vera fróðleg umræða í dag og síðasta ræða hv. þm. Atla Gíslasonar toppaði eiginlega allt sem hér fór fram. Við höfum í sumar verið að reyna að festa hönd á atvinnustefnu þessarar ríkisstjórnar Vinstri grænna og Samfylkingarinnar. Leyfum þúsund blómum að blómstra, segir hv. þm. Atli Gíslason, en hv. þingmaður gerir sér væntanlega grein fyrir því að það að leyfa þúsund blómum að blómstra skapar ekki nokkur einustu störf hér og það skapar ekki gjaldeyristekjur. En það gera hins vegar þau tækifæri sem hér liggja á borðinu og hér liggja í loftinu og felast í því að við nýtum orkuna okkar, sem felast í því að við leyfum og greiðum fyrir því að hér komi erlend fjárfesting inn til landsins.  Virðulegi forseti. Að halda því fram að þau áform um skattahækkanir á orkufyrirtækin hafi ekki áhrif á þá framtíðarmöguleika sem við höfum á landinu er í besta falli barnalegt vegna þess að það er algerlega ljóst að þetta hefur gríðarleg áhrif á þá aðila sem eru að velta fyrir sér að koma hingað með erlent fjármagn. Það vita menn. 

Virðulegur forseti. Fyrst vegna ræðu hv. þm. Eyrúnar Ingibjargar Sigþórsdóttur vil ég taka undir að ef ekki er tekið tillit til sjónarmiða um umferðaröryggi í veigamiklum úrskurðum er það eitthvað sem við þurfum að taka til málefnalegrar skoðunar í þinginu og endurbæta. Sömuleiðis hlýtur þessi aðgerð auðvitað að kalla á að menn skoði styrkingar varðandi ferjusiglingar yfir Breiðafjörð til að bæta aðstöðu manna á sunnanverðum Vestfjörðum eftir þennan dóm. Um hina umræðuna sem hér hefur farið fram tel ég hins vegar að hún gefi okkur, eins og ýmislegt annað, tilefni til að íhuga aðeins þennan dagskrárlið. Hann hefur einhvern veginn þróast með þeim hætti að ráðherrar taka ekki þátt í honum. Ég held að hann hafi að mörgu leyti verið miklu skarpari og skemmtilegri þegar við tókum öll þátt í umræðum undir þessum lið og hefði verið það þennan morgun líka. 
             Hv. þm. Birgir Ármannsson sagði að allt sem ríkisstjórnin hefði gert og allt sem hún ætlaði að gera væri til að dýpka hjá okkur kreppuna og ég verð að segja að mér þykir það nokkuð ofsagt. Ég held til að mynda að stöðugleikasáttmálinn hafi verið gríðarlega mikilvægur. 

Frú forseti. Það hefur verið fróðlegt að fylgjast með umræðunni enn og aftur um fyrirvarana og ríkisábyrgð á Landsbankaláninu stóra sem við sitjum uppi með eftir hrun bankakerfisins og glæfralega starfsemi bankanna á síðustu árum og missirum. Það hefur komið mér í huga við að hlýða á umræðuna að oft er það þannig í stjórnmálunum að sætaskipan ræður hlutskipti, það er létt snörun mín á enska orðtakinu „Where you stand depends on where you sit“, af því að hér hafa nokkrir þingmenn haft mikil hlutaverkaskipti í umræðunni. Og án þess að ég þurfi að fara að nafngreina einstaklingana hafa allir sem hlýtt hafa á umræðuna um Icesave síðasta sólarhringinn og í allt sumar gert sér grein fyrir hverjir voru í ríkisstjórn þegar hrunið varð og hverjir voru ekki í ríkisstjórn þá, hverjir voru í ríkisstjórn í aðdraganda hrunsins, hverjir skópu kerfið sem við bjuggum til ...

Framsóknarflokkurinn … Icesave.

Frú forseti. Gæti ég fengið frið til að tala?  
             Síðastliðið haust þegar bankarnir féllu og neyðarlögin voru sett voru íslensk stjórnvöld, eins og stjórnvöld um allan heim, að reyna að gæta brýnustu hagsmuna þjóðar sinnar. Það gerðu bandarísk stjórnvöld, það gerðu bresk stjórnvöld svo um munaði, það gerðu stjórnvöld um alla Evrópu. Munurinn var kannski sá að þar gátu menn notað ríkissjóð til að bjarga einstökum bönkum. Þar horfðust stjórnmálamenn ekki í augu við kerfishrun eins og varð á Íslandi. Það er óþarft að taka það fram og hefur auðvitað verið margítrekað í þessari umræðu að það sem gerðist hér á landi var auðvitað einstakt, fordæmalaust, við höfum verið að glíma við fordæmalausar aðstæður, um það hljótum við öll að vera sammála, hver sem skoðun okkar á lausnunum er. En auðvitað hafa líka verið gerð mörg mistök, bæði hér og annars staðar, á þessari leið, fyrir bankahrunið, eftir bankahrunið og í því að reyna að leysa þetta mál, reyna að losa okkur úr þeirri klemmu sem Íslendingar eru í. Hér hefur mikið verið talað um minnisblöð og það væri hægt að tala um gerðardóm sem við sögðum okkur frá og það væri hægt að tala um margt annað. Það vita allir hvað gerðist og það vita allir hver ber ábyrgð á hverju í því. Það er hvorki sómi af því né annað að reyna að segja sig frá þeirri ábyrgð. Við erum hér, samfylkingarmenn, við erum eini flokkurinn sem setið hefur í ríkisstjórn sl. tvö ár samfleytt, það liggur algerlega fyrir. Það þýðir ekki að þræta um þá staðreynd frekar en um hverjir það voru sem hér réðu ríkjum áður fyrr. Það liggur bara fyrir. Málið er hins vegar að við verðum að leysa þetta mál. Við þurfum að ljúka Icesave-deilunni. Við þurfum að losa íslenskt efnahagslíf úr því umsátri sem það hefur verið í síðasta árið og í þeirri stöðu höfum við því miður ekki þann styrk og þá stöðu sem mörg önnur ríki hafa. Við erum ekki stórveldi, við erum lítið ríki í Evrópu og við höfum líka lent í því að stór ríki hafa beinlínis beitt okkur bolabrögðum, beitt okkur efnahagslegum árásum og þvingunum, eins og Bretar gerðu 8. október 2008, sem var fyrirlitleg árás á sjálfstætt ríki. Ég man að ég sagði við félaga mína þennan morgun, sem er okkur öllum ógleymanlegur: Þeir gætu allt eins verið að varpa á okkur sprengjum, af því að þetta var í raun árás þótt efnahagsleg væri. En það var gert, við gátum ekki stöðvað það. Við stóðum frammi fyrir því í nóvember 2008 að öll ríki Evrópu, frændþjóðir okkar á Norðurlöndum, vinir okkar vestan hafs og þannig mætti áfram telja, sögðu við okkur það sem þau segja enn þann dag í dag: Þið verðið að leysa þetta mál. Og frammi fyrir því verkefni höfum við staðið, það er í raun stóra verkefnið þegar menn takast á um uppbyggingu efnahagslífs og endurreisn samfélagsins, að ljúka þessu leiðindaverki, ganga sómasamlega frá því, taka til við endurreisnina, byggja upp traust og orðspor Íslands erlendis þannig að við getum átt í eðlilegum samskiptum og viðskiptum við aðrar þjóðir, fengið hingað fjárfestingu og fengið lánstraust. Það er í rauninni það sem málið snýst um. Frá því kemst enginn stjórnmálamaður og gildir þá einu í hvaða flokki hann er eða hvar hann eða hún var staddur eða stödd haustið 2008. Verkefnið er eitt og hið sama og það ber okkur að leysa. Það er beinlínis pólitísk skylda okkar að leysa þetta verkefni því að annars höfum við gefist upp við að endurreisa íslenskt efnahagslíf úr hruninu haustið 2008. Ef við gefumst upp við þetta verkefni höfum við gefist upp við að gera það. Það verðum við að leysa. Lánshæfi Íslands er að öllum líkindum núna í BBB÷. Einu sinni vorum við svokölluð „triple A“, eins og sagt er á bankamannamáli, með AAA+ lánshæfi. Við römbum á brúninni og erum við það að falla í ruslflokkinn. Þá er ekkert annað að gera en að sinna tiltektinni, klára málin og reyna að tosa þjóðina upp úr hruninu, að gera lánshæfið þannig að hér sé hægt að starfrækja ekki bara ríkissjóð heldur líka fyrirtæki, stórfyrirtæki í eigu ríkis og sveitarfélaga. Lánshæfi þeirra er beintengt við lánshæfi ríkissjóðs, það verður ekki sundur skilið. Frammi fyrir því verkefni stöndum við. Ég þarf ekki að fara mörgum orðum um efni fyrirvaranna. Það hefur verið farið ítarlega yfir þá í þessari umræðu, þær skuldbindingar sem enn er deilt um og lagalegu stöðuna. Á stundum hefur mátt halda að Ísland hefði átt að semja við sjálft sig um þessi mál. Það er ekki þannig. Við höfðum tvo viðsemjendur, Breta og Hollendinga, harða, ósveigjanlega, erfiða, stóra, valdamikla viðsemjendur. Það er einfaldlega staðan sem við vorum í og erum í enn í raun þar til við klárum þetta mál og það er í þeim samningum eins og öðrum samningum að enginn fær allt sem hann vill, en við reynum eftir bestu getu. Ég trúi því að hver einasti stjórnmálamaður, hvort sem hann var í fyrri ríkisstjórn, minnihlutastjórninni eða í þeirri sem núna situr, hafi reynt sitt besta til að leysa þessi mál. Það breytir því ekki að menn gerðu mistök, það gera allir mistök. En menn verða að reyna sitt besta og menn verða að leysa þetta. Hv. þm. Guðbjartur Hannesson spurði fyrr við þessa umræðu: Hver er kostnaðurinn við að ljúka þessu máli ekki? Ég held að við gerum okkur öll grein fyrir því að hann yrði ærinn efnahagslega og hann yrði óbærilegur pólitískt. Við getum ekki sem ábyrgir stjórnmálamenn setið hér og látið sem hægt sé að láta þetta mál danka lengur. Icesave hefur staðið öllu fyrir þrifum í næstum því ár í rauninni. Það þarf að leysa þetta mál, það þarf að komast áfram. Ég ætla ekki að gera lítið úr þeim efnahagslegum byrðum sem þetta leggur á íslenska skattgreiðendur. Og ekki ætla ég að gera lítið úr ábyrgð þeirra sem brugðust, eftirlitsstofnana, stjórnvalda, löggjafans eða andvaraleysi fjölmiðla og andvaraleysi almennings þess vegna, ég ætla ekki að gera lítið úr því. En við verðum að leysa þetta mál, við höfum enga aðra kosti. Við getum svo sem alveg eytt þeim vikum sem eftir lifa fram til jóla í að þræta um þann samning sem hér liggur fyrir og fyrirvarana sem Alþingi samdi um í rauninni við sjálft sig í allt sumar  Hver eru brýnustu verkefnin? Á borðum þingmanna liggur frumvarp til fjárlaga árið 2010, mesta niðurskurðarfrumvarp sem við höfum séð langalengi. Ætlum við bara að afgreiða það eftir hendinni 23. desember þegar við erum búin að eyða haustinu í að ræða um fyrirvarana og samninginn sem við höfum rætt í allt sumar? Hvernig hyggjast þingmenn verja tíma sínum á næstu dögum og vikum til að stuðla að lausn þessa máls og til að losa Ísland úr þeirri herkví sem við höfum svo sannarlega verið í og til að stuðla að því að landið, fyrirtækin, fái aftur lánstraust, traust annarra þjóða? Til að við getum í raun og veru byggt upp efnahagslíf og endurreist samfélagið eins og við viljum gera, af því að það hlýtur að vera sameiginlegt verkefni okkar allra að gera það. Okkur mun ekki takast það nema við leysum þetta mál sómasamlega. Engum þykir það létt, enginn gerir þetta með gleði, að sjálfsögðu ekki, en það er verkefni sem við stöndum frammi fyrir og við eigum að leysa það fljótt og vel á næstu dögum og vikum. Svo eigum við að snúa okkur að því að endurreisa efnahagslíf þessa lands.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir ágætisræðu. Þótt ég væri ekki sammála öllu sem hún sagði var þetta málefnaleg ræða að mínu viti, hún færði rök fyrir skoðunum sínum og okkur ber að virða skoðanir hvers annars. Mig langar þó að spyrja hv. þingmann, af því að hún sagði að þegar hryðjuverkalögin voru sett á okkur sl. haust hefði hún orðað það þannig að það hefði alveg eins mátt henda á okkur sprengju. Því langar mig til að spyrja hv. þingmann um hvort henni finnist eðlilegt að í þessum nýju samningum sé samið um að íslenska ríkið og Tryggingarsjóðurinn eigi engar kröfur á Breta og Hollendinga gagnvart því þegar þeir settu á okkur hryðjuverkalögin. Hvort henni finnist eðlilegt að það sé inni í þessum samningi að við mundum falla frá þeim rétti, því að eins og hún kom að svo réttilega í máli sínu var þetta ekki góður gjörningur.

Frú forseti. Ég get ekki tekið undir það með hv. þingmanni að við höfum fallið frá þeim rétti af því að hann kemur fram í sameiginlegri yfirlýsingu ráðherra þjóðanna þriggja um að við áskiljum okkur allan rétt til að sækja málið og við höfum aldrei fallið frá réttinum til að sækja málið gegn Bretum, það hefur aldrei verið gert og það er ágætt að það komi hér fram. Hins vegar stóðum við, eins og ég var að reyna að lýsa fyrir þingheimi, frammi fyrir óbærilegum pólitískum og efnahagslegum vanda og hann urðum við að leysa. En menn hafa ekki gefið frá sér rétt til málsóknar, hvorki í þessu né öðru. Það hefur aldrei verið gert.

Virðulegi forseti. Eitthvað misskilur hv. þingmaður þetta vegna þess að það stendur, með leyfi forseta, orðrétt í samningnum: „Hvorki lánveitandi né breski tryggingarsjóðurinn munu verða ábyrgir fyrir neinum kostnaði, tapi eða skaða sem Tryggingarsjóður innstæðueigenda eða íslenska ríkið verða fyrir í tengslum við samning þennan eða uppgjörssamninginn eða á annan hátt í tengslum við Landsbankann fyrir undirritunardag þessa samnings“, sem er 5. júní. Það er því alveg klárlega skrifað inn í samninginn að fallið er frá þessum rétti gagnvart því að sækja skaðabætur vegna setningar hryðjuverkalaganna sem höfðu í sjálfu sér gríðarleg áhrif á eignir Landsbankans og náttúrlega eignir okkar Íslendinga allra. Það er því skýrt skrifað inn í þennan samning. Það hefur þá því miður bara farið fram hjá hv. þingmanni. Það þarf ekki að deila um það. Það stendur hérna. Það sem hún vitnar í er í sambandi við lagalega skyldu Íslendinga og það er bara allt annar hlutur. En þetta er 

Frú forseti. Það er rétt hjá hv. þingmanni, ég misskildi spurninguna. Það er rétt að Tryggingarsjóðurinn hefur gefið frá sér réttinn til að sækja skaðabætur og það er í raun ein af forsendum þess að fara í þessa samninga, en það breytir því ekki að einkaaðilar, hverjir sem það eru, geta farið í mál hvar sem er og hvenær sem er.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Þórunni Sveinbjarnardóttur fyrir ræðu hennar þótt ég sé henni hjartanlega ósammála í nærri hverju einasta orði sem sagði. Hún talar mikið um ábyrgð og þetta sé leiðindaverk en eins og kom fram í ræðum í gær eru þeir sem bera ábyrgð á þessum Icesave-samningum ekki staddir hér til að svara fyrir sig. Það eru fyrst og fremst eigendur Landsbankans. Það er kannski rétt að halda því til haga í umræðunni og við skulum minna alþjóð á að það er ekki stjórnsýslan ein sem ber ábyrgð á þessu. Það kom fram í máli hæstv. fjármálaráðherra í gær að engin efnisleg breyting hafi orðið á því frumvarpi sem nú liggur fyrir frá því sem áður var. Mig langar til að spyrja þingmanninn þessarar spurningar: Telur hv. þm. Þórunn Sveinbjarnardóttir að það sé engin efnisleg breyting á því frumvarpi sem nú liggur fyrir og þeim lögum sem Alþingi samþykkti 28. ágúst sl. og er hún sammála fjármálaráðherra um það?

Frú forseti. Það er auðvitað rétt hjá hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur að við megum ekki gleyma ábyrgð eigenda Landsbankans, þeirra sem sátu í stjórn Landsbankans og báru ábyrgð á því glæfralega ævintýri sem Icesave var, því skal haldið til haga í þessari umræðu eins og öðru. Ég er þeirrar skoðunar að efnislega séum við að ræða sama málið. Ég mundi kannski ekki taka jafndjúpt í árinni og hæstv. fjármálaráðherra og segja að það sé engin efnisleg breyting, m.a. vegna þess að hinn lagalegi áskilnaður er í sameiginlegri yfirlýsingu. En það breytir því ekki að við erum í raun að ræða sama málið efnislega samkvæmt þeim fyrirvörum sem settir voru í lögum Alþingis 28. ágúst sl.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin. Við erum alls ekki með sama málið því að nú er búið að kollvarpa þeim lögum sem Alþingi setti 28. ágúst sl. Sem dæmi má nefna að búið er að setja alla fyrirvarana inn í samninginn sjálfan og um samninginn gilda bresk lög, eins og ég benti svo margoft á í sumar, þannig að við erum með splunkunýtt mál á ferðinni. Þingmaðurinn kom inn á í ræðu sinni áðan að þetta væri leiðindaverk og að Íslendingar mundu ekki semja við sjálfa sig. Ég vil benda þingmanninum á og hún á að vita það, frú forseti, þar sem hún sat sem ráðherra í ríkisstjórn, sem hluti af framkvæmdarvaldinu, þegar bankahrunið varð, að það er Alþingi sem setur lög og ekki er hægt að semja um þau. Þegar Alþingi hefur sett lög taka þau gildi þannig að hér er um splunkunýtt mál að ræða.

Frú forseti. Enn og aftur erum við hv. þingmaður algerlega ósammála. Áhyggjur mínar í sumar lutu að því að þeir fyrirvarar sem hér voru gerðir yrðu virtir að vettugi af þeim sem við værum að semja við. Þess vegna tel ég styrk í því að þeir séu felldir inn í samninginn eins og nú hefur verið gert en ekki látnir vera þar fyrir utan. Ég tel að það sé styrkur að því fyrir stöðu okkar. Að þessu leyti erum við algerlega ósammála, við hv. þm. Vigdís Hauksdóttir. Hvað varðar hlutverk löggjafarvaldsins og framkvæmdarvaldsins held ég að ég skilji það þó að ég sé bara búin að vera hér í tíu ár. 
            

Frú forseti. Ég get að mörgu leyti verið sammála hv. þm. Þórunni Sveinbjarnardóttur um að þetta mál þarf að klára, það þarf að leysa. Þingmenn fóru í þá vegferð í sumar, nokkurn veginn sameiginlega. Þeir gerbreyttu málinu, vondum samningi sem lá fyrir. Þá sögu þekkjum við alla. Hins vegar dugar ekki að koma hingað, hvort sem það er hæstv. fjármálaráðherra eða hv. stjórnarþingmenn meiri hlutans og segja að þetta séu verulega litlar breytingar, bara svona „kosmetískar“ breytingar á frumvarpinu. Það er ekki þannig. Það er búið að kollvarpa þessu og það verður aldrei of oft sagt. Það er verið að reyna að blekkja og þreyta þingheim, þreyta þjóðina á því að setja málið í ákveðinn farveg sem blasir við okkur núna. Það er verið að þreyta þjóðina til niðurstöðu. Það sem ég vil spyrja hv. þingmann um er hvort það sé ekki alveg öruggt að hún taki undir með mér að þingið hefur alla möguleika og allt svigrúm til að breyta málinu á þann veg 

Það er rétt, frú forseti, við þurfum að klára þetta. Við fórum að einhverju leyti í sameiginlega vegferð í sumar, stjórnmálaflokkarnir á hinu háa Alþingi, við að semja fyrirvara og klára mál sem stjórnarandstaðan studdi síðan ekki afgreiðslu á, ef ég man rétt hvernig atkvæðagreiðslan fór, en látum það liggja á milli hluta. Ég er ekki sammála því að verið sé að þreyta þjóðina eða hv. þingmenn til niðurstöðu í þessu máli. Hins vegar höfum við samninga í höndunum við tvo samningsaðila. Ef við breytum fyrirvörunum og ef þingið ákveður núna, sem það getur að sjálfsögðu gert, að breyta lögunum eða gera breytingar á samningnum, höldum við auðvitað áfram samningaviðræðum. Við vitum ekki hvernig það gæti farið en það liggur alveg fyrir hvað mundi taka við. Viðfangsefnið liggur því ljóst fyrir, 

Frú forseti. Það geta verið áhöld um hvort viðsemjendur okkar Íslendinga hafi verið tveir. Það má alveg segja að viðsemjendur þingsins hafi verið þrír, Bretar, Hollendingar og íslenska ríkisstjórnin, öll í sama pakkanum. Þannig blasti þetta mál lengi vel við gagnvart mér. En mér fannst áberandi að hv. þingmaður, sem talar alla jafna mjög skýrt og skorinort, gat ekki svarað því hér hvort það væri ekki þannig að þingið hefði öll tök á málinu án þess að framkvæmdarvaldið væri að skipta sér af eða koma með bein eða óbein skilaboð, eins og hæstv. fjármálaráðherra gerði í raun í gær. Þar var óljóst sagt: Þingið hefur þetta en ekki vera að fikta allt of mikið í málinu. Þið megið ekki breyta allt of miklu, þá fer allt í loft upp. Það verður að koma alveg skýrt fram af hálfu stjórnarliða að þingið er með forræði málsins, ekki ríkisstjórnin.

Frú forseti. Að sjálfsögðu hefur þingið málið á sínu forræði, skárra væri það nú. Það verður rætt og leitt til lykta í hv. fjárlaganefnd og svo afgreitt frá hinu háa Alþingi. Það breytir því ekki að menn geta haft skoðanir á því hvaða lausnir þeir vilja eða hvort þeir vilja breytingar á málinu yfir höfuð og fer það þá væntanlega eftir því hvorum megin hryggjar menn liggja, hjá stjórnarandstöðu eða stjórnarmeirihluta. En það segir sig sjálft að þingið hefur málið í sínum höndum. Það mun þá koma í ljós í meðferð málsins og svo við afgreiðslu hér við 2. umr. hvar sá meiri hluti liggur sem á endanum þarf til að afgreiða þetta mál.

Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu. Þar færði hún ágætisrök fyrir því af hverju hún teldi að það bæri að klára þetta mál sem fyrst. Í ræðu sinni minntist þingmaðurinn á þennan svarta dag í október þegar Íslendingar voru beittir hryðjuverkalögum. Nú liggur ljóst fyrir að það voru forsvarsmenn breska Verkamannaflokksins sem tóku þessa ákvörðun og breski Verkamannaflokkurinn er eins og allir vita systurflokkur Samfylkingarinnar. Það sem mig langar til að spyrja um er: Hefur verið reynt að leiðrétta þessa ósvinnu á vettvangi t.d. alþjóðasamtaka þessara tveggja systurflokka eða með beinum samskiptum forustumanna flokkanna, sem eru þá forsætisráðherrar 

Frú forseti. Ég verð að viðurkenna að mér er ekki kunnugt um að formaður Samfylkingarinnar hafi átt fund með formanni breska verkamannaflokksins sérstaklega til að ræða þetta mál eða jafnvel af öðru tilefni þó að það hafi auðvitað verið bæði bréfleg samskipti og talað saman í síma. En ég get fullvissað hv. þingmann um það að allir þingmenn og ráðherrar Samfylkingarinnar hafa notað hvert tækifæri sem gefist hefur til að koma þessum skilaboðum og áliti okkar á framfæri við ríkisstjórn Gordons Browns til skila, hvort það er í alþjóðasamskiptum eða annars staðar. Ég er viss um að hæstv. utanríkisráðherra getur staðfest það og tekið undir það að ekkert tækifæri hefur verið látið ónotað til að koma því til skila hversu fyrirlitleg okkur þótti sú aðgerð sem Bretar beittu okkar 8. október 2008.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þetta svar. Það er algerlega ljóst og algerlega eðlilegt að það munu verða einhver samskipti þarna á milli en ég man eftir því að hæstv. forsætisráðherra minntist á það fyrir einhverju síðan að hún hefði talað við Fogh Rasmussen og hann hefði hringt í Gordon Brown fyrir hana. Hafa engin bein samskipti verið á milli forsætisráðherra Íslands og forsætisráðherra Bretlands um þessi mál þar sem talað er um hryðjuverkalögin og væri ekki rétt að taka þetta upp á vettvangi systurflokkanna að reyna einhvern veginn að leiðrétta þá ósvinnu sem þarna fór fram í október?

Hæstv. forseti. Nú verð ég að ítreka það enn og aftur að ég er ekki rétta manneskjan til að svara þessari spurningu af því að ég er ekki forsætisráðherra landsins og hef ekki staðið í þessum samskiptum. En hæstv. forsætisráðherra getur vafalítið svarað þessu skýrt og rétt. Ég vil bara ítreka það og ég held að það hafi verið og gildi þá einu í raun úr hvaða flokki þingmenn koma að við höfum öll staðið í því síðustu vikur og mánuði og í samskiptum, hvort sem það hefur verið í Evrópuráðinu eða ÖSE eða Norðurlandaráði eða annars staðar, að koma skoðunum okkar Íslendinga til skila á þessu máli og við höfum og við höfum gert það ærlega og heiðarlega, a.m.k. á þeim fundum sem ég hef verið. Ég vil líka minna á og mig minnir að það hafi verið hluti af gögnunum í svokallaðri leynimöppu í sumar að þar var útskrift m.a. af samtali þáverandi hæstv. utanríkisráðherra og Davids Milibands, utanríkisráðherra Breta, frá því í desember 2008 og þar fór ekkert á milli mála hvað var að fara á milli ríkjanna um þessi mál.

Virðulegi forseti. Ég hef fengið mikla gagnrýni á mig að undanförnu fyrir afstöðu mína til þessa frumvarps og mig langar til að reyna að gera nokkra grein fyrir því hvernig ég sé málið núna eins og það liggur. Það er margt sem við getum lært af skáklistinni, æðimargt og það var einmitt nefnt við mig í gær hvort ég vildi ekki halda skáknámskeið fyrir þingmenn og ráðherra. Það er í vinnslu. En það er tvennt sérstaklega sem við lærum af skákinni sem mér hefur verið hugsað til núna að undanförnu. Eitt er það að við erum alltaf að gera mistök, stöðugt og hver einasta skák, jafnvel okkar allra besta, byggir á samspili af afleikjum og mistökum og góðum, vel pældum, sniðugum, klókum leikjum. Sú staða sem er á borðinu hverju sinni er arfleifð af því sem á undan fer, arfleifð af afleikjum okkar og góðu leikjunum. Þá er verkefnið þetta: Að festast ekki í eigin mistökum sem á undan hafa farið, festast ekki í þeim heldur meta stöðuna eins og hún er á borðinu blákalt, ekki eins og við vildum óska að hún væri, ekki eins og hún hefði getað orðið heldur eins og hún er og reyna að finna bestu leikina út úr þeirri stöðu sem við blasir. Í þessum anda ætla ég ekki að fara að tíunda öll mistökin sem hafa verið gerð á Íslandi undanfarin ár eða í Icesave-málinu undanfarin missiri, ég ætla ekki að gera það.

Ekki gefa svar.

Icesave er og verður alltaf arfleifð hins falska góðæris og það er og verður óumflýjanlegt úrlausnarefni vegna spilaborgarinnar sem hrundi. Þá er verkefnið í stöðunni: Hvar liggja meiri hagsmunir fyrir minni? Hvar eru úrlausnarefnin og hverju verður að fórna til að ná meiru fram? Í mínum huga núna í þessu Icesave-máli eru tvær meginspurningar: Ætlum við að leiða málið til lykta með því sem þó er í hendi núna eða sprengja það í loft upp og hafa það hangandi yfir hausnum á okkur með öllu því sem mögulega fylgir? Og önnur spurning: Þegar heildarmyndin er skoðuð, heildarmyndin sem við blasir í íslensku samfélagi og þeim gríðarstóru verkefnum sem við þurfum að taka á okkur, er þá skynsamlegra að innbyrða þá ávinninga sem þó eru fyrir hendi í því frumvarpi sem hér liggur fyrir þinginu eða, eins og ég sagði áðan, sprengja málið upp? Í öllu þessu langar mig að minna á einn sameiginlegan útgangspunkt sem við megum aldrei gleyma og verðum að halda til haga. Það varðar ekki hver gerði mistök hvar eða hvernig hefði átt að gera hlutina öðruvísi þarna en ekki hinsegin heldur varðar stöðu Íslands. Í upphafi þessa máls og allar götur síðan hefur staða Íslands verið mjög þröng, staðan á borðinu hefur hvorki verið opin né auðveld heldur mjög þröng, aðþrengd, vígstaðan veik. Hvers vegna? Jú, vegna þess að hér hrundi allt, hér hrundi heilt fjármálakerfi. Í samfélögum þar sem svo mikið hrynur er vígstaðan eðli málsins samkvæmt veik. Hvert hefur í raun verið okkar verkefni eins og ég lít á málið? Það er að reyna með hverju skrefi að bæta þessa vígstöðu, bæta fyrir þau mistök sem voru gerð og hafa verið gerð, reyna að finna leiki sem gera stöðuna þó viðráðanlegri en hún var í leikjunum þar á undan. Ég lít svo á að þetta einmitt höfum við gert, hefur þingheimur gert í sumar. Í rauninni get ég bara talað af persónulegri reynslu hvað þetta mál varðar frá því í sumar vegna þess að ég kom inn á þing í vor eins og allir vita og mér fannst við ná firnagóðum árangri. Það var ekki auðvelt vegna þess að þetta mál er og verður aldrei auðvelt. Allir í öllum flokkum þurftu að leggja mikið á sig og ýmislegt að vera undir en við náðum dálítið merkilegum árangri. Við sameinuðumst um mikilvæga fyrirvara, efnahagslega og lagalega, í því hvernig ætti að leiða þetta mál til lykta. Einu er gott að halda til haga vegna þess að svo margt blandast inn í þessa umræðu, Alþingi samþykkti það og hefur samþykkt allan tímann, íslensk stjórnvöld hafa sagt alveg frá því haustið 2008 að Ísland muni borga. En allt tal núna um að Ísland borgi ekki er löngu, löngu liðið. En hvað er það svo sem einmitt er hluti af stöðunni á borðinu? Jú, það er að Ísland er ekki eitt í þessu máli. Styrkurinn af því sem núna liggur á borðinu er að mínu mati að þetta er ekki lengur einhliða yfirlýsing Íslands um hvernig leiða á málið til lykta heldur er búið að nást samkomulag sem tekur inn meginanda þeirra fyrirvara sem Alþingi samþykkti í sumar. Það ferli hefur ekki verið auðvelt. Það sagði við mig maður sem er kunnugur öllum hnútum fyrir stuttu síðan að Bretar og Hollendingar hefðu aldrei nokkurn tíma samþykkt það sem nú er á borðinu ef það hefði verið borið á borð fyrir þá í vor eða byrjun sumars, aldrei. Vígstaðan breyttist í sumar. Hún breyttist líka út á við. Hún breyttist líka úti í heimi. Umheimurinn sá miklu frekar hvað þetta var okkur erfitt. Umheimurinn, rétt eins og við sjálf, þingheimur og þjóðin sem lærði að skilja málið miklu betur, ítarlegar og velta því fyrir sér frá öllum köntum. Það sama gerðist út á við. Það varð til meiri skilningur á stöðu Íslands og þess vegna held ég að sé rétt sem þessi góði maður sagði fyrir nokkrum dögum við mig að það sem er á borðinu núna, það sem Bretar og Hollendingar hafa þó fallist á, hefðu þeir aldrei fallist á í vor eða sumar. Og hvað er það sem liggur á borðinu? Jú, það er þrátt fyrir allt þak, það er greiðsluþak til staðar. Núna er því haldið rækilega til haga að Ísland viðurkenni ekki lagalegar skyldur sínar til að greiða og þetta er líka inni í sameiginlegri yfirlýsingu landanna þriggja. Það bætir vígstöðuna enn frekar vegna þess að ég lít svo á að við vitum ekki hver afdrif þessa máls verða inn í framtíðina. Það er innifalið að það verða e.t.v. fleiri viðræður o.s.frv. en við erum að bæta vígstöðu okkar, við erum að því og höfum verið að gera það. Ragnars Halls-ákvæðið margumtalaða, sem mikið hefur verið rætt um, er núna komið þarna inn líka, inn í samninginn. Ekki sem einhliða yfirlýsing Íslands heldur komið inn. Við verðum að gera okkur grein fyrir því að það var búið að semja um þessa hluti á annan hátt. Nú er þetta komið inn. Það er að sjálfsögðu ávinningur. Friðhelgisréttindum er klárlega haldið til haga, viðræður sem ég nefndi áðan standa okkur opnar og það verður sameiginlegt verkefni ríkjanna að ná sem mestum eignum úr Landsbankanum. Þetta skiptir gríðarlega miklu máli og það skiptir líka miklu máli að við höldum þar firnavel á spilum og skipum harðsnúnu teymi fólks með mikla reynslu og þekkingu að ná einmitt sem mestu úr Landsbankanum. Hverjir eru ókostirnir, hverjir eru veikleikarnir, hvað er það sem við gefum eftir? Auðvitað er það alltaf ótal margt. Ég hefði viljað sjá þessa samninga, í fyrsta lagi hefði ég haustið 2008 viljað segja nei. Við borgum ekki krónu, látum á þetta reyna. Við getum endalaust farið yfir slík atriði, endalaust, en staðan á borðum er þessi: Miðað við það sem okkur ávannst í sumar er þetta að mínu persónulega mati ásættanleg niðurstaða. Kosturinn er sá líka að í stað einhliða yfirlýsingar er komin inn í þetta þessi þriggja landa lausn í þessari stóru og miklu milliríkjadeilu. Þá kemur að meginspurningunni: Viljum við leiða þetta mál til lykta eða ekki? Það er mitt mat í heildarmyndinni, í heildarmynd þeirra stóru og miklu verkefna sem fyrir liggja í íslensku samfélagi að það sé heillavænlegast núna með þeim ávinningum sem við höfum náð við mjög erfiðar aðstæður og þær verða líka erfiðar núna síðustu vikur. Ég minni á að ráðherra úr ríkisstjórn sagði af sér og það gerist ekki á hverjum degi, hverju ári eða hverjum áratug á Íslandi að ráðherra í ríkisstjórn segi af sér vegna þess að hann sé ósáttur við það sem er á borðinu. En það einmitt líka spilaði inn í þessa vígstöðu Íslands og hjálpaði málinu eins og hæstv. utanríkisráðherra hefur fjallað um  Það má eins og ég segi gagnrýna mig harðlega fyrir hitt og þetta og ég hef verið sökuð um uppgjöf og annað. Ég lít ekki á þetta sem uppgjöf. Ég lít á málið núna og segi: Það er mitt einlæga, heiðarlega mat að við eigum að ljúka þessu máli á þessum forsendum. Er þetta gott mál? Nei, þetta verður alltaf alveg ofsalega erfitt mál og þungur biti en ég held að það sé meira virði og minni áhætta fyrir Ísland að ganga frá því svona með þeim ávinningum sem við þó höfum miðað við alla þessa þröngu stöðu, allt það sem hefur gerst undanfarin missiri. Ég skil að sjálfsögðu og virði sjónarmið þeirra sem eru á öndverðum meiði, að sjálfsögðu. Þau eiga fullan rétt á sér. Þau sjónarmið hafa líka eins og hér hefur komið fram hjálpað til í því að bæta vígstöðu Íslands. En þá eiga þau, sem gagnrýna þetta hvað harðast og ganga hvað harðast fram gagnvart þeim sem nú segja að þeim finnist þetta ásættanlegt, ekki heldur að afbaka forsögu málsins því hún er löng og hún er erfið og þar bera margir ábyrgð. Við erum ekki að koma að taflinu í upphafsstöðu. Við komum að stöðunni í taflinu miðju en hins vegar nálgast endatafl í gríðarlega aðþregndum aðstæðum. Ég veit ekki hvort ég á að hafa þetta mikið lengra, frú forseti. Ég vildi bara skýra meginsjónarmið mín og segja að ég er stolt af því sem gerðist í sumar. Mér fannst þingheimur við erfiðar aðstæður sameinast um að reyna að finna bestu lausnina, fólk úr öllum flokkum, allir flokkar sameinuðust um það og við eigum að halda þeim ávinningum til haga, hvort heldur sem fólk vill núna hafna þessu alfarið eða segja: Nú er kominn tími til að ganga frá málinu með þeim ávinningum úr þröngri stöðu Íslands sem eru þó þarna. Það er mín afstaða, frú forseti, og ég læt máli mínu lokið.

Frú forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir ágætisræðu sem var ekki uppfull af einhverjum upphrópunum og frösum. Mér fannst hún fara mjög málefnalega yfir málið og gera grein fyrir sinni stöðu þar. Mig langar hins vegar að velta því upp, af því að hún kom inn á það að hún væri ánægð með þá samstöðu sem náðist hér í sumar og ég tek heils hugar undir með henni um það, þá langar mig að velta upp þeirri spurningu við hv. þingmann hvort við hefðum ekki átt að fylgja þeirri samstöðu eftir, þ.e. þegar lögin voru samþykkt á Alþingi 28. ágúst, hefði ekki verið skynsamlegra fyrir okkur þá að haldast í hendur áfram því að ég tel að við höfum gert mikil mistök í framhaldinu. Við hefðum átt að nýta krafta þingsins eins og við gerðum í sumar og kynna málstað okkar út á við og fara og tala við alþjóðasamfélagið, alveg sama hvar við erum í flokki eða pólitík, og að koma þessum skilaboðum betur á framfæri en mér finnst hafa verið gert. Þá velti ég því líka upp við hv. þingmann hvort við hefðum þá ekki átt að skipta um stefnu í staðinn fyrir það að setja aftur sömu samninganefndina, þó að ég sé ekki að deila á þá einstaklinga sem þar eru, heldur að það hefði verið skynsamlegra að skipa þverpólitíska nefnd sem reyndi að útfæra þetta með öðrum hætti. Það eru mjög margar þversagnir búnar að vera í þessu á undanförnum vikum eftir að niðurstaðan kom, í fyrsta lagi frá Alþingi og eins þegar menn hafa verið í samskiptum við erlenda aðila og þarf svo sem ekki að eyða tíma í að fara yfir það. Hv. þingmaður kom hér inn á lagalegu fyrirvarana og þá langar mig að velta upp vegna þessa Ragnars Halls-ákvæðis, sem að hans eigin sögn er búið að tæta í sundur en hæstv. utanríkisráðherra er ekki sammála því og telur að fyrirvararnir hafi í raun og veru styrkst. Hæstv. utanríkisráðherra segir að fyrirvararnir hafi styrkst núna, 

Virðulegi forseti. Fyrst ætla ég að svara þessu sem hv. þingmaður spyr varðandi Ragnar Hall. Það má kannski segja að það ákvæði hafi bæði veikst og styrkst eins og það er núna. Það sem er gagnrýnt er aðallega þetta með EFTA-dómstólinn. Ef maður skoðar lögin frá því í sumar er reyndar komið inn á það og ýmsir sem töluðu um að þetta hlyti að koma inn á Evrópurétt og þá EFTA-dómstólinn sérstaklega. Það sem hefur styrkst varðandi þetta er að ef niðurstaðan verður sú að svona eigi að greiða úr búi Landsbankans gerist það sjálfkrafa. Í lögunum frá því í sumar var talað um að ræða málin ef þetta yrði niðurstaðan. Nú gerist þetta sjálfkrafa þannig að hvað það varðar tel ég réttilega að fyrirvararnir hafi styrkst. Því er það eins og ég segi, þetta hefur bæði e.t.v. veikst og styrkst. Varðandi málstað Íslands út á við. Ég held að við höfum öll reynt af megni, ríkisstjórnin og þingmenn, að halda málstað Íslands á lofti úti í heimi og það hafa ráðherrar ríkisstjórnarinnar sannarlega gert í þessu máli síðustu daga og vikur þannig að mér finnst ekki sanngjarnt að segja að það hafi ekki verið gert. Varðandi samninganefndina var það auðvitað þannig að lögin frá því í sumar sögðu einfaldlega fyrir um að það ætti að kynna Bretum og Hollendingum þessa fyrirvara. Við erum síðan að fá viðbrögð þeirra og niðurstöður úr þessari kynningu og því hvað er mögulegt að allir aðilar geti sæst á og það er þetta. Ég held því að það snúist ekki um einhvers konar samninganefnd, hvernig hún hefði átt að vera, þetta er niðurstaðan út frá þeim fyrirvörum og lögum sem Alþingi samþykkti í sumar og þeim viðbrögðum sem Bretar og Hollendingar sýna nú.

Frú forseti. Ég vil fyrst spyrja um það sem hv. þingmaður var að tala um að kynna niðurstöðuna. Það er þannig í frumvarpinu síðan í sumar að það öðlast ekki gildi fyrr en Bretar og Hollendingar hafa samþykkt formlega að gangast við þeim skilyrðum sem þar eru sett og öðruvísi tekur ekki ríkisábyrgðin gildi. Það sem er að gerast núna með þessa fyrirvara, án þess að ég ætli að fara í neinar lagalegar þrætur um það, þá er verið að breyta því þannig að nú er verið að skrifa lögin að samningunum sem falla undir breska lögsögu en ekki eins og var gert í upphafi hér að þá átti að sníða samningana að frumvarpinu. Mig langar til að velta því upp við hv. þingmann hvort hún telji þetta ekki veikja stöðu málsins. Eins vil ég bara ítreka það sem ég sagði áðan að ég var ekki að saka neinn um að hafa ekki farið í einhverja vinnu og vegferð að kynna málið heldur hefði ég talið skynsamlegra að við hefðum bara skipað þverpólitískan hóp sem hefði haft það markmið að kynna alþjóðasamfélaginu 

Virðulegi forseti. Hvað það varðar að þetta sé komið inn í samningana og hvort það hafi verið skrifað inn í leiðinni í sumar að Bretar og Hollendingar yrðu að samþykkja þetta formlega. Eins og ég sagði hér áðan lít ég svo á að að meginuppistöðu sé andi þessara fyrirvara samþykktur í því frumvarpi sem nú liggur fyrir, að sjálfsögðu ekki allir. Við erum líka að gefa eftir að vissu marki en ávinningurinn er sterkur og í anda þeirra fyrirvara sem settir voru. Ég tel það vera styrk að það sé komið inn í samninga að í staðinn fyrir einhliða yfirlýsingu Íslands um hvað Ísland vill sé núna skjalfest og formlega frágengið, ef þingið samþykkir frumvarpið eins og það er, að þetta sé sameiginleg niðurstaða milli þessara þriggja ríkja. Það held ég að sé styrkur og styrkur í því að leysa málið og leiða það til lykta þannig að sátt náist.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna og tek undir með hv. þm. Ásbirni Óttarssyni að hún var málefnaleg eins og þingmanninum er háttur til. Hv. þingmaður talaði um verklagið hér í sumar, talaði um hvernig þetta hefði verið í sumar, vígstaðan hafi breyst, að málið hafi þroskast, við tókum höndum saman og náðum árangri í að ná fram betri stöðu fyrir Ísland. Þá langar mig að spyrja hv. þingmann: Er ekki öruggt að við megum breyta málinu núna í meðförum þingsins? Getur hv. þingmaður sagt mér það hvort hún sé búin að lofa því einhvers staðar að ekki megi breyta málinu í meðförum þingsins? Mig langar til að vita hvort það sé ekki öruggt að núna þegar málið fer í nefnd og kallaðir verða til allir þeir sérfræðingar sem voru kallaðir til í sumar, lögfræðingar, hagfræðingar - sem hjálpuðu okkur að bæta málið, hjálpuðu okkur og komu með sína sérfræðiþekkingu inn í þetta mál - ef þeir, þegar þeir verða kallaðir fyrir fjárlaganefnd núna koma og segja, eins og Ragnar Hall, sem hefur verið minnst á hér, hann er sá eini sem hefur tjáð sig mikið um þetta núna í fjölmiðlum, hann segir að það sé búið að tæta niður fyrirvarana - ef það verður eindregin skoðun þessara sérfræðinga að við getum gert betur og að málið sé ekki fullþroskað, er ekki öruggt að hendur þingmanna sem tilheyra stjórnarliðinu séu óbundnar þannig að við getum tekið höndum saman og gert þetta betra ef það kemur í ljós við vinnu nefndarinnar að þess þarf?

Virðulegi forseti. Ég lít náttúrlega svo á að málið sé hér inn komið til að fá þinglega meðferð eins og öll frumvörp. Má breyta því? Þingið ákveður það sjálft, hlýtur að vera. Mín persónulega afstaða liggur fyrir. Hv. þingmaður spyr: Getum við gert betur? Hvað þýðir sú spurning í raun? Getur Alþingi gert betur, hefði Alþingi getað gert betur t.d. í fyrirvörunum í sumar? Hefðu fyrirvararnir átt að vera öðruvísi en þeir voru o.s.frv.? Það sem liggur fyrir núna og hefur auðvitað legið fyrir allan tímann er að hvað svo sem Alþingi getur gert betur eru þetta tvíhliða samningar, þetta eru samningar milli ríkja. Það að gera betur snýr auðvitað líka að Bretum og Hollendingum. Ég lít svo á að einmitt það sem við gerðum svo vel í sumar var auðvitað afrakstur gríðarlegrar vinnu sem hafði farið fram á undan við að reyna að koma Íslandi í örlítið betri vígstöðu frá því sem hafði verið haustið 2008. Ég lít svo á að núna sé komið að þeim punkti að loka málinu. Við höfum gert allt sem við getum í þessu máli núna og það verði að hrökkva eða stökkva. Það er mitt persónulega mat. Alþingi getur komið aftur með einhverjar yfirlýsingar fyrir sjálft sig en á endanum er þetta milliríkjasamningur og ef við ætlum að leysa málið er það þannig sem það er leyst. Ég lít svo á að einmitt út af því að meginandi fyrirvaranna frá því í sumar er núna skjalfestur eigum við ekki að hætta á að það springi í loft upp heldur ljúka málinu á þessum forsendum.

Virðulegi forseti. Við viljum öll ljúka þessu máli. Það er enginn - og ég leyfi mér að fullyrða, ég geri það yfirleitt ekki að tala fyrir munn allrar þjóðarinnar en ég get alveg örugglega fullyrt að öll þjóðin vill ljúka þessu máli. Við viljum ljúka því þannig að við séum algerlega sátt við það að við séum komin út á enda með málið. Ég verð að segja að mér heyrist hv. þingmaður vera komin út á enda með málið. Þess vegna vil ég ítreka spurningu mína: Ef helstu sérfræðingar í þessum málum segja okkur við vinnu nefndarinnar og tjá sig um þetta með þeim hætti að þeir séu ósáttir við þetta, að málið sé ekki komið á enda, telur þingmaðurinn að Alþingi geti haft á það áhrif? Þingmaðurinn sagði: Alþingi getur komið með alls konar yfirlýsingar, en á henni mátti skilja að það mundi ekki þýða neitt þó Alþingi kæmi með alls lags yfirlýsingar. Er málið núna orðið þannig að það skiptir bara máli að loka því, við komumst ekki lengra? Eigum við ef það kemur í ljós við vinnu nefndarinnar engan kost á því að taka höndum saman og bæta það enn frekar?

Virðulegi forseti. Ég hlýt að bera virðingu fyrir þinglegri meðferð málsins. Hér liggur fyrir frumvarp og í framhaldinu þingleg meðferð málsins. Hvernig þingheimur ákveður að taka á því máli er undir honum sjálfum komið. Það er bara svo einfalt. Það er auðvitað ekki á valdi sérfræðinga, á hvaða máli sem þeir kunna að vera, heldur er málið núna á valdi þingsins. Ég lít svo á að það sé komið hingað inn í þinglega meðferð. Það er mitt persónulega mat sem þingmaður. Mitt mat er það, eins og ég hef sagt áður, að núna eigum við að loka þessu máli með því frumvarpi sem fyrir liggur og þeirri forsendu vegna þess að augljóslega ef Alþingi ætlar að taka málið upp aftur munum við horfa fram á að málið sé hugsanlega í upplausn. Það er einfaldlega mitt mat í heildarmyndinni að við eigum að ganga frá því frumvarpi sem fyrir liggur. En ég mundi aldrei mæla gegn þinglegri meðferð málsins og að það fái góða umfjöllun þar.

Virðulegi forseti. Ég vil eins og aðrir þakka hv. þm. Guðfríði Lilju Grétarsdóttur fyrir mjög málefnalega og á margan hátt skemmtilega ræðu. Hún tekur samlíkingu af þeirri list sem hún þekkir væntanlega manna best á þinginu, skáklistinni, og líkir vinnunni við Icesave-málið við skák sem stendur yfir þó hún hafi orðað það þannig að við værum komin nokkuð nálægt endatafli. Ég hef staðið í þeirri meiningu að í skákinni væru bara þrír kostir í stöðunni, sigur, tap eða jafntefli, og í þessu máli ef við tökum þessa Icesave-deilu sérstaklega hefur staða Íslands, ríkisstjórn Íslands, ekki bara eingöngu núverandi ríkisstjórn heldur fyrri ríkisstjórnir einnig, verið í þeirri stöðu gagnvart Bretum og Hollendingum að vera eins og byrjendur að tafli á móti stórmeistara. Við þá stöðu hlýtur byrjandinn að sækja sér þekkingu. Það gerðum við góðu heilli í sumar, þingmenn, við sóttum okkur þekkingu okkar færustu manna til að reyna að jafna þá stöðu sem okkur var stillt upp fyrir og stefndi bara hreinlega í heimaskítsmát, svo maður taki samlíkinguna í skáklistina. Enn og aftur erum við komin að þeirri stöðu núna að við erum við það að tapa leiknum. Þá hljótum við að sjálfsögðu að sækja enn og aftur til okkar færustu einstaklinga og fara í málið að nýju og íhuga það hvaða kost við eigum. 

Virðulegi forseti. Ég kann mjög að meta það að hv. þm. Kristján Þór Júlíusson taki sér skákmálið í munn. Ég er reyndar ekki alveg sammála honum um að það séu bara þrír kostir í stöðunni, jafntefli, sigur eða tap. Ég er heldur ekki sammála þeirri lýsingu að hér séu byrjendur að tafli móti stórmeistara. Ég held einfaldlega að það sé þannig að annar aðilinn sem kom að taflinu kom að stöðunni á borðinu svívirðilega sér í óhag með hróki, riddara og biskup undir gagnvart þeim sem hann var að tefla við. Það hefur verið staða Íslands. Við höfum öll, svo sannarlega líka fyrri samninganefndir Íslands og allt það fólk sem hefur komið að þessu máli hefur verið að reyna að vinna úr þessari ómögulegu og erfiðu stöðu, þessari þröngu stöðu. Svo sannarlega eru þetta stórveldi með miklum mun meiri styrk en við á ýmsan hátt en það er meiri styrkur í krafti valds en endilega siðferðilegs styrks skulum við segja. Það er ýmislegt líka sem leggst með okkur í þessari deilu. Sækja sér þekkingu. Já, að sjálfsögðu eigum við að gera það. Ég tel reyndar að það hafi verið gert, ekki bara í sumar. En ég verð að segja enn og aftur að staðan á borðinu er orðin þannig að það er heillavænlegast fyrir Ísland sem hefur verið að tefla þessa erfiðu stöðu að takast í hendur við andstæðinginn og sættast á þær málalyktir sem fyrir eru. Ég held að við séum búin að vefa öryggisnet Íslands eins þétt og við getum og líka vegna þess að þetta er ekki eina málið sem við verðum að leysa úr þar sem lyktir þessa máls skipta líka máli fyrir allt hitt sem við verðum að fara að ráðast í og verðum að ráðast í.

Virðulegi forseti. Í svona flókinni stöðu eru reyndar ýmsar leiðir í skákinni. Mönnum er fórnað og það er möguleiki á að gera hrókeringar og hvoru tveggja hefur verið beitt í þessari skák nú á síðustu vikum. Hæstv. fyrrverandi heilbrigðisráðherra var fórnað á þessu tafli og ég er ekki í ljósi þeirra ráða sem til hefur verið gripið tilbúinn til að gefa taflið á þessari stundu. Ég trúi því enn og treysti á það að þingmenn muni halda þeirri samstöðu í endataflinu sem nauðsynleg er og spái í þá flóknu stöðu sem á borðinu er og leggja saman í það verk að lágmarka tapið fyrir peðin á taflborði íslensku þjóðarinnar sem kunna að blæða fyrir þá gjörð sem hér stefnir í.

Virðulegi forseti. Ég skal ítreka það. Ég lít ekki svo á að við séum að gefa taflið, alls ekki. Ég lít svo á að við séum að reyna að tefla til sigurs fyrir hönd Íslands og þar sé mikilvægt að ljúka þessu máli með samkomulagi, ekki vegna þess að ég hefði helst viljað það fyrir ári síðan, svo sannarlega ekki. Ég hefði gjarnan viljað sprengja þetta allt saman í loft upp. En forsagan er eins og hún er. Við erum margsinnis búin að lýsa því yfir að við munum ganga frá þessu máli, margsinnis, til okkar sjálfra og til umheimsins. Við höfum reynt af mætti að bæta samningsstöðuna og það hefur orðið þó þessi ávinningur sem á borðinu er. Ég held að það sé hluti af því að tefla til sigurs fyrir Ísland núna að ljúka málinu. Það er erfitt og það er þungbært en ég held að það sé þess virði, að það sé minni áhætta en meiri að ljúka því á þeim forsendum sem fyrir eru vegna þess að það er líka að samkomulagið og sáttin er svo mikil í sjálfu sér.

Frú forseti. Nokkur stikkorð í lífi þessarar ríkisstjórnar sem er ekki mjög löng: Stjórnarskrárbreytingar, endurskoðun á fiskveiðistjórnarlöggjöfinni, aðildarumsóknin að ESB, orku- og auðlindaskattar, skuldavandi heimilanna, Icesave. Allt eru þetta mál sem við viljum leysa en allt eru þetta mál sem ríkisstjórnin hefur sett í loftið. Í stað þess að leita samstöðu og samheldni meðal þingsins hefur ríkisstjórnin valið að setja málin alltaf í loft upp. Það væri mjög freistandi að fara yfir allt sem hér stendur, ég mun gera það betur við 2. umr. þegar þingið er vonandi búið að fá það svigrúm sem það þarf til þess að laga þetta mál allt. Það væri mjög freistandi að fara yfir það. Að mínu mati er algjörlega búið að kollvarpa málinu frá núgildandi lögum, frá því þegar þingið tók málið í sínar hendur og bjargaði því sem bjargað varð eftir ömurlegan samning sem komið var heim með 5. júní á þessu ári. Það var til fyrirmyndar þá hvernig þingið tók fram fyrir hendurnar á ríkisstjórninni og sýndi önnur vinnubrögð sem maður hefði vonast til að á þessum tímum, á nýjum tímum, að ný ríkisstjórn mundi sjá sóma sinn í að inna af hendi, en það var ekki gert. Brussel-viðmiðin eru fokin út í vind. Brussel-viðmiðin voru einmitt í þá veru að það ætti að taka tillit til íslenskra hagsmuna og aðstöðu og erfiðleika sem væru hér heima. Það er ekki gert. Af hverju er það ekki gert? Jú, nú eru stjórnarþingmenn að reyna að telja okkur trú um að þetta séu lítils háttar breytingar. Hæstv. fjármálaráðherra talaði þannig og ýmsir stjórnarþingmenn hafa gert það. Það er verið að þæfa málið, ég talaði um að það er verið svolítið að blekkja okkur. Það er verið að þreyta þjóðina og þreyta þingið og maður finnur það. Ég var á fundi í gær þar sem var sagt: Þorgerður, er þetta ekki bara komið gott? Þetta er vont mál og allt það. Já, þetta er vont mál, en svona þreyta getur kostað okkur, með því að segja já í málinu eins og það lítur út núna mun það kosta okkur stórar fjárhæðir og erfiðar fyrir komandi kynslóðir, 270 milljarða miðað við 90% heimtur fram til ársins 2016. Það er niðurstaðan ef við þreytumst svo mikið að við gefumst upp núna. Það er hægt að fara yfir þetta, halda miklu lengra mál yfir þetta allt saman. Það er hægt að fara yfir það af hverju þessi leyndarhyggja var á undirskrift samningsins. Fjölmiðlar fengu ekki aðgang að þessari sögulegu undirskrift þegar var skrifað undir samninginn um daginn. Af hverju ekki? Það er líka hægt að fara yfir það sem Ragnar Hall hefur sagt, Ragnars Halls-ákvæðið svonefnda, sem þingið tók inn og setti inn og menn eru að reyna að segja að sé komið núna inn í samningana, það er útvatnað. Það eru ekki mín orð, það eru orð Ragnars Halls. Eigum við að taka mark á sérfræðingum eða ekki? Ég held að ríkisstjórnin ætti að ákveða sig í því efni. Ég held og er sannfærð um að þegar maður er búinn að fara vel yfir frumvarpið sem slíkt er búið að gjörbreyta því. Það þýðir að vinnubrögð þingsins frá því í sumar hafa kannski ekki eins mikla þýðingu og maður hefur vonast til. Það er líka hægt að fara yfir það í allri þessari sögu af hverju menn, eftir allar sterku og miklu yfirlýsingarnar, ekki bara síðasta árs heldur síðustu ára, þegar menn til að mynda voru að krefjast þess að við stæðum í lappirnar og tækjum okkur út m.a. af lista hinna staðföstu þjóða, að við sendum skýrar yfirlýsingar út til umheimsins, þá hefur það ekki verið gert í þessu erfiðasta milliríkjamáli síðari tíma í okkar sögu. Það voru alltaf einhver tveggja manna samtöl, þriggja manna samtöl þar sem mál okkar er sett fram, en það hefur aldrei, og það hefur greinilega komið fram hér í andsvörum, það hefur aldrei verið gefin út harðorð yfirlýsing af hálfu íslenskra stjórnvalda. Það væri mjög freistandi að fara yfir þetta. Það væri líka freistandi að fara yfir það og spyrja hæstv. fjármálaráðherra, og það verður eflaust gert í fjárlaganefndinni, hver skuldastaða íslenska ríkisins sé, hver skuldastaða þjóðarbúsins sé og hvernig hún hafi breyst frá síðasta hausti. Eru ekki margar forsendur brostnar? Verðum við ekki að vita þessa stöðu nákvæmlega áður en farið verður í það að samþykkja þann óskapnað sem hér um ræðir? Það væri hægt að fara yfir margt í kringum þetta en ég vil fyrst og fremst ræða vinnubrögðin, ég vil ræða vinnubrögðin í tengslum við málið allt. Ég tek undir það sem margir hafa sagt, bæði hv. þm. Ásbjörn Óttarsson í mjög góðri ræðu í dag og líka hv. þm. Guðfríður Lilja Grétarsdóttir hér áðan, að það hafa mörg mistök verið gerð. Ég fagna því sérstaklega að eftir að menn höfðu tekið málin í sínar hendur, núverandi ríkisstjórn, skipt um samninganefnd, ætlaði að ná í þessa glæsilegu niðurstöðu sem menn voru búnir að tilkynna um, en menn sáu að þetta var mun erfiðara en menn héldu, er ég fegin því að heyra að gamla, rispaða platan var ekki dregin fram úr skápnum í dag þar sem sjálfstæðismönnum var kennt um allt. Það var nefnilega gærdagurinn svolítið sem talaði í gær og kom fram í máli hæstv. fjármálaráðherra. Það var aðeins meiri sátta- og bjartsýnistónn í ræðu hv. þm. Guðfríðar Lilju Grétarsdóttur. Þó er það þannig að mér fannst ég greina bæði í máli hæstv. fjármálaráðherra og hv. þm. Guðfríðar Lilju Grétarsdóttur að það eigi ekki að veita þinginu þetta svigrúm. Það verður bara yfirborðskennt svigrúm sem þingið eigi að fá, það sé búið að berja menn til hlýðni. Við skulum vona að svo sé ekki og ég vona að fjárlaganefnd fái þann tíma sem þarf til að fara yfir málin með öllum þeim sérfræðingum sem hún mun kalla til. Af hverju verður mér svona tíðrætt um vinnubrögðin? Jú, það eru þessi stóru mál sem ég kom inn á áðan og hef gert áður hér, m.a. úr þessum ræðustól. Það viðurkenna allir að þetta mál er erfitt, það eru allir búnir að gera það í ræðunum hér í morgun, allir, og það er erfitt, þetta er mál sem þarf að leysa. Þess vegna hefði ég kosið, frú forseti, að þegar þingið afgreiddi málið núna í ágúst, Icesave-málið, að ríkisstjórnin hefði farið með fulltingi allra stjórnmálaflokka, hefði farið og kynnt afstöðu þingsins og talað máli okkar gagnvart helstu hagsmunaaðilum því að við höfum fundið það að þegar við höfum rætt við þingmenn, rætt við erlenda fjölmiðla, þá hefur málflutningur okkar hlotið hljómgrunn, hann hefur fengið hann. Menn skilja hvað um er að ræða þegar við höfum farið út í það að útskýra Icesave-málið allt saman. Ég hefði kosið að ríkisstjórnin hefði sýnt þann dug fyrir hönd íslensku þjóðarinnar og það líka í samræmi við margháttaðar yfirlýsingar um ný vinnubrögð, önnur vinnubrögð, að menn hefðu fylgt eftir þeirri breytingu sem var hér í þinginu í sumar, að menn hefðu fylgt þeirri breytingu eftir og kallað til liðs við ríkisstjórnina formenn allra stjórnmálaflokka. Það má kannski alveg segja það hér hreint út sagt: Af hverju voru formenn allra stjórnmálaflokka einfaldlega ekki bara lokaðir inni til þess að leysa þetta mál og stærstu málin sem við sjálfstæðismenn höfum verið að kalla eftir, m.a. skuldavanda heimilanna þar sem tillögur frá okkur og framsóknarmönnum hafa verið talaðar niður í staðinn fyrir að tala saman? Þær hafa verið talaðar niður. Af hverju hafa ekki verið kallaðir saman þverpólitískir hópar varðandi lausnina á því erfiða máli eða varðandi gengismálin og gjaldeyrishöftin, varðandi atvinnumál og framkvæmdir? Það hefði verið mjög fýsilegt að loka menn inni, formenn flokkanna, og ég segi þetta ekki út af neinni illkvittni í garð formanna Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks, að loka þá inni með forustumönnum ríkisstjórnarinnar, síður en svo. Ég undirstrika með þessum hætti að vinnubrögðin í þessu máli öllu, alveg frá upphafi, hafa ekki verið til fyrirmyndar og menn hafa dottið í gömlu skotgrafirnar þess í stað. Þingið tók allt sumarið í að reyna að laga málin. Við höfum öll hér metnað til þess að standa vörð um íslenska hagsmuni. Af hverju tók ríkisstjórnin málið ekki lengra og reyndi að fá alla stjórnmálaflokkana, alla, ekki bara stjórnarflokkana heldur alla stjórnmálaflokkana á þingi til þess að fara í þennan leiðangur að tala fyrir hönd íslensku þjóðarinnar, tala máli okkar alls staðar? Það er að mínu mati ekki boðlegt að setja málið fram með þeim hætti að það séu engir valkostir. Við áttum að fara saman í þetta, það átti að loka þá inni, formenn stjórnmálaflokkanna, til þess að komast að niðurstöðu í þessu máli. Það hefði verið miklu betra fyrir ríkisstjórnina að fá samstöðu um það að við ætluðum að standa vörð um hagsmuni okkar, að við ætluðum að standa vörð um það sem þingið breytti í sumar. Svo tala menn á stundum eins og breytingarnar hér á þinginu hafi verið þannig að við ætluðum bara ekkert að borga neitt. Það var nefnilega vel boðið í sumar, það var rausnarlega boðið. Frá 2016 til 2024 ætluðum við að greiða. Ef hagvaxtarspá Seðlabankans mundi ganga eftir, og það eru forsendur m.a. þeirra plagga sem lögð hafa verið fram, ef þær mundu ganga eftir værum við búin meira og minna að greiða upp skuldina vegna Icesave árið 2024. Hins vegar, ef við hefðum ekki burði til þess í samræmi við hagvöxt að greiða, mundum við ekki greiða. Við ætluðum bara að ganga frá málinu að við mundum greiða í samræmi við greiðslugetu. Því grundvallarprinsippi er ríkisstjórnin búin að kippa út, það er algjört grundvallarprinsipp. Það er búið að umbylta allri hugmyndafræði þingsins, löggjafarsamkundunnar, hvernig við nálgumst þetta mál. Það er búið að umbylta því þannig að það er búið að taka stærsta pakkann, sem eru vextirnir, og við eigum alltaf að greiða þá, óháð því hvernig staða ríkissjóðs, þjóðarbúsins er hverju sinni. Þess vegna segjum við: Það er búið að kollvarpa málinu. Ég spyr menn hér: Af hverju var ekki reynt að halda áfram á þessum tímum ákalls um aukna samstöðu, af hverju tók ríkisstjórnin ekki þetta frumkvæði og leiddi alla stjórnmálaflokkana áfram í málinu? Málið var nefnilega ekkert búið þegar þingið var búið að samþykkja þetta, málið var þá ekkert búið. Það þurfti að fylgja því eftir. Það hefði verið mikill styrkur fyrir ríkisstjórnina ef hún hefði farið út og sagt við samningamenn Breta og Hollendinga: Við höfum í raun ekki vald á þessu máli lengur. Það er þingið, elsta löggjafarsamkoma í heimi, sem hefur vald á málinu, það er hún sem ræður för í þessu máli. Það eru ný vinnubrögð á þingi sem stuðla að því að okkar styrkur og afl er fólgið í því að við erum með stuðning þingsins í þessu máli. Það er alveg ljóst líka af yfirlýsingum til að mynda fjármálaráðherra Hollands, Wouter Bos, að þeir gera sér grein fyrir því að þingið mun hafa forræði í þessu máli áfram. Þeir setja alla fyrirvara varðandi framgang málsins og þá skulum við nýta þá fyrirvara í þá veru að við eigum að breyta málinu þannig að það verði til sóma fyrir okkur og komandi kynslóðir. Það er mikilvægt að fjárlaganefndin fái þetta svigrúm, fái þetta tækifæri án þess að framkvæmdarvaldið andi ofan í hálsmálið á fjárlaganefndarmönnum næstu daga. Mér segir svo hugur að það eigi að klára þetta mál sama hvaða röksemdafærsla verður sett fram og lögð fram fyrir fjárlaganefndarmenn og ég vona að svo verði ekki. Ég vona að þetta sé ekki einhver sýndarmennska sem hefur verið hér í einn og hálfan dag í þá veru að þingið eigi að hafa fullt forræði en síðan hafi það það ekki. Vinnubrögðin benda til þess að framkvæmdarvaldið muni stjórna þessu öllu saman. Ég fer aftur inn í þau mál sem hafa sett þjóðina líka í uppnám núna á undanförnum mánuðum, á þessum stutta líftíma ríkisstjórnarinnar. Ég talaði um stjórnarskrárbreytingarnar, ég talaði um aðildarumsóknina að ESB, skuldavanda heimilanna, endurreisn atvinnulífsins og Icesave. Allt eru þetta mál sem ríkisstjórnin hefur sett fram með þeim hætti að það er frekar órói, það er frekar upplausn en samstaða. Við sjálfstæðismenn nálguðumst málið með þeim hætti í sumar, og ég hef sagt það að við fengum bágt fyrir hjá mörgum að við skyldum leyfa okkur að fara í þá vegferð að reyna að breyta málinu. Sumir sögðu: Þið eruð að bjarga ríkisstjórninni. Þetta mál snýst ekkert um ríkisstjórn Íslands, þetta snýst ekkert um það að við sjálfstæðismenn viljum kosningar eða að komast í ríkisstjórn. Þetta snýst um það að við hér í þessum þingsal stöndum saman um að hagsmunum Íslands til lengri tíma verði sem best borgið, og þá eiga allir að standa í lappirnar hvað það varðar. Ég vonast til þess að þingmennirnir okkar í fjárlaganefndinni finni að þeir fái allt það svigrúm sem þeir þurfa til þess að fara vel yfir málið því að málið, eins og það liggur fyrir þinginu í dag, þetta frumvarp, er ótækt. Það er ótækt fyrir þjóðina, það er ótækt fyrir þingið og það er ótækt fyrir komandi kynslóðir.

Hæstv. forseti. Ég hef fylgst með þessari umræðu og ýmislegt hefur komið fram sem máli skiptir. Mér finnst sá tónn vera gegnumgangandi hjá þeim hv. þingmönnum ríkisstjórnarflokkanna sem hér hafa talað að við séum stödd á þeim stað að við verðum að klára málið hvað sem það kostar. Og við verðum að klára málið eins og það er, hvað sem það kostar. Ég er ósammála þessu en ég tel að þeir sem þannig tala þurfi líka að átta sig á því hvað þetta kostar, hvaða afleiðingar þær breytingar sem hér er verið að leggja til á ríkisábyrgðarlögunum, hvaða áhrif þessi breyting mun raunverulega hafa. Hér hefur verið rifjað upp margsinnis í þessari umræðu að í lok sumars var samþykkt á Alþingi frumvarp sem tekið hafði verulegum og raunverulega grundvallarbreytingum í meðförum þingsins. Mjög margir þingmenn, flestir sem tjáðu sig, lýstu því yfir að þeir teldu að málið hefði batnað til mikilla muna. Sumir töldu að það hefði batnað svo mikið að þeir gátu samþykkt það. Aðrir vildu ekki leggja stein í götu þess og sátu hjá og þriðji hópurinn greiddi atkvæði gegn en allir voru sammála um að málið hefði tekið miklum og jákvæðum breytingum. Hér kepptust menn, ekki síst úr stjórnarflokkunum, við að koma í ræðustól og lýsa því sem miklum sigri fyrir þingið hvernig til hefði tekist og hvernig málið hefði verið afgreitt og hversu jákvæð og mikilvæg áhrif það hefði til að standa vörð um hagsmuni íslensku þjóðarinnar. Nú liggur hins vegar fyrir frumvarp sem felur í sér verulegar breytingar á þeim lögum sem samþykkt voru 28. ágúst, verulegar breytingar. Það er ekki óeðlilegt að hér sé gerð krafa um að þeir sem töldu að málið væri komið í gott horf 28. ágúst, að hagsmunum Íslands væri borgið með þeirri niðurstöðu sem þá varð, geri grein fyrir að hvaða leyti þeir telji að málið í þeim búningi sem það lítur út í dag fullnægi þeim markmiðum sem þeir settu sér í sumar um öfluga fyrirvara, þétta fyrirvara og annað þess háttar, svo rifjuð séu upp orð sem höfð voru uppi í þessu sambandi. Ég hef fyrr í þessari umræðu drepið á nokkra þætti sem ég tel nauðsynlegt að skoða af því að það er grundvallarforsenda þegar þingið tekur afstöðu til þessa máls að þingið skoði með sjálfstæðum hætti hvaða munur er á málinu núna og í lok ágúst þannig að menn átti sig á því hvað þeir eru að gera. Ég hef hlustað eftir því í þessari umræðu hvort skýringar hafi komið fram við mörgum af þeim atriðum sem ég hef nefnt en ég hef ekki orðið var við það. Hæstv. fjármálaráðherra á þess hugsanlega kost að koma inn á það í síðari ræðu sinni sem nú styttist í en það er mikilvægt að minnsta kosti ef það kemur ekki fram við 1. umr. að það verði lagst ofan í það í meðförum fjárlaganefndar. Ég hef nefnt t.d. muninn á lagalegu fyrirvörunum í 2. gr. frumvarpsins og þeim fyrirvörum varðandi lagalega þætti sem voru inni 28. ágúst. Það þarf að skoða nákvæmlega hvaða breyting hefur þarna orðið. Í annan stað þarf að skoða samspil við stjórnarskrána, bæði hvað varðar hugsanlegt framsal á dómsvaldi til EFTA-dómstólsins og jafnvel dómstóls Evrópusambandsins. Það þarf að skoða hvaða áhrif það hefur ef viðræður sem munu eiga sér stað undir vissum kringumstæðum leiða ekki til niðurstöðu. Það var tekið fyrir það með ákveðnum hætti í lögunum 28. ágúst en ekki í dag. Í þriðja lagi þarf auðvitað að skoða Ragnars H. Halls-fyrirvarann hvernig hann virkar. Hér hefur verið vísað til orða Ragnars sem gefur lítið fyrir þá niðurstöðu sem nú er orðin. Það þarf að skoða efnahagslegu fyrirvarana, hvaða áhrif það hefur að tveimur mikilvægum öryggisventlum varðandi hina efnahagslegu fyrirvara hefur verið kippt út. Það þarf að skoða líka hvort Alþingi hafi heimild til að veita jafnopna ríkisábyrgðarheimild og hér er um að ræða. Síðan þarf eins og við nefndum í gærkvöldi 

Forseti vill geta þess að hv. þingmenn eiga að virða ræðutímann.

Frú forseti. Ég vil þakka fyrir þá umræðu sem hefur orðið um þetta mál við 1. umr. þess og víkja að fáeinum atriðum sem ég hef þá ekki svarað í andsvörum í umræðunni á meðan hún stóð yfir. Varðandi það sem síðasti ræðumaður nefndi um möguleg lagaleg álitamál vil ég minna á að með stjórnvöldum hefur unnið í þessu máli hópur lærðra lögfræðinga. Í þeim hópi eru prófessorar og forseti lagadeildar Háskóla Íslands og margir fleiri þannig að ég treysti því að vel hafi verið farið yfir þá hluta málsins. Ég held að það sé hafið yfir allan vafa að engin áhætta er tekin gagnvart stjórnarskránni hvað varðar eitthvert framsal dómsvalds í þessum efnum. Það er fjarri því enda erlendum dómstólum ekki falið neitt vald sem tekur af íslenska dómstóla. Hitt er annað mál að samningsaðilar okkar áskilja sér tiltekinn rétt að leitað sé ráðgefandi álita eða niðurstöður dóma sem séu samrýmanlegir annaðhvort niðurstöðu EFTA-dómstólsins eða fordæmisgefandi dómum Evrópudómstólsins, ekki til að hafa áhrif á niðurstöður íslenskra dómstóla heldur hvað varðar það að víkja til hliðar ákvæðum samninga, sem er allt annað mál og hefur ekkert með lögsögu íslenskra dómstóla að gera eða framsal á dómsvaldi úr landi. Ráðgefandi álit ESA-dómstólsins byggir á EES-samningnum eins og ég veit að hv. þingmanni er kunnugt um. Hafi eitthvert framsal átt sér stað í þeim efnum sem orki tvímælis gagnvart stjórnarskránni þá hefur það átt sér stað þegar EES-samningurinn var samþykktur á sínum tíma en ekki nú. Að öðru leyti vísa ég í það að stjórnvöld hafa notið í vinnslu þessa máls aðstoðar margra af fremstu lögfræðingum landsins eða sérfræðingum í þessum efnum á sviði þjóðaréttar, stjórnsýsluréttar og þar fram eftir götunum. Menn hafa nokkuð rætt málsmeðferðina og það hvernig samskiptum við erlenda aðila hafi verið háttað í þessum efnum og þá aðallega í framhaldi af lagasetningu Alþingis 28. ágúst sl. Ég get farið aðeins yfir það. Samskiptin hafa fyrst og fremst verið í höndum ráðuneytisstjóra forsætis- og utanríkisráðuneytisins og aðstoðarmanns fjármálaráðherra en tveir af þessum einstaklingum voru jafnframt í fyrri samninganefnd. Að öðru leyti hefur hún ekki verið virkjuð í þessu ferli. Þar til viðbótar hefur sá lögfræðihópur sem vann að málinu í sumar verið virkur og aðstoðað stjórnvöld. Seðlabankinn hefur gert það sömuleiðis og aðstoðarseðlabankastjóri sótt upplýsinga- og kynningarfundinn í Haag til að fara yfir hina efnahagslegu þætti, útskýra útreikninga Seðlabankans og ræða hvernig mat á landsframleiðslu og hagvexti væri háttað. Þar hefur að sjálfsögðu verið stuðst við fagmenn á því sviði í nánari útfærslu á því. Auk þess hafa stjórnvöld haft sér til aðstoðar bresku lögmannsstofuna Ashurst sem veitti sérfræðilega ráðgjöf á því sviði. Eins og fram hefur komið skrifaði forsætisráðherra starfsbræðrum sínum í Bretlandi og Hollandi bréf þar sem niðurstaða Alþingis var útlistuð og kynnt og farið var yfir málið. Utanríkisráðherra hefur rætt þetta mál á fjölmörgum fundum með starfsbræðrum sínum og ég held að flest ef ekki öll tækifæri sem mér koma í hug hafi verið notuð til að kynna málstað okkar í alþjóðlegum samskiptum á undanförnum vikum og mánuðum. Utanríkisráðherra hefur fundað með Strauss-Kahn, ég og utanríkisráðherra höfum átt fundi með sendiherrum Bretlands og Hollands sameiginlega, ég hef fundað með samningastjórum Bretlands og Hollands til að fara sérstaklega yfir hina pólitísku þætti málsins með þeim. Ég hef fundað með fjármálaráðherra Hollands, ég hef fundað með fjármálaráðherra Svíþjóðar, ég hef átt símtöl við fjármálaráðherra Noregs, ég hef hitt aðstoðarráðherra eða embættismenn frá Þýskalandi, Hollandi, ég hef hitt efnahagsmálaráðherra Hollands, ég hef hitt fulltrúa franskra stjórnvalda, bandarískra stjórnvalda, hitt fjármálaráðherra Bretlands stuttlega, ég hef hitt framkvæmdastjóra og aðstoðarframkvæmdastjóra Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, ég átti símtal við fjármálaráðherra Hollands aftur fimmtudaginn 15. október og þar fram eftir götunum. Ekki man ég þetta nú kannski allt „på stående fod“ eins og Danskurinn mundi segja en menn hafa notað öll þau tækifæri sem gefist hafa til að kynna okkar málstað og reyna að koma honum á framfæri eins og rétt og skylt er.  Það er nú þannig að í mörg horn er að líta. Margs þarf búið við, frændi, og aðstæður íslenskra stjórnvalda hafa kannski ekki verið með auðveldasta móti til að liggja í langferðum erlendis þó mikið sé eftir því kallað. Það hefur verið handtak að vinna heima líka sem þarf að hafa í huga. Menn verða að velja um það hvernig þeir ráðstafa og nýta tímann sem best með hliðsjón af mikilvægi þeirra verkefna sem er hér að sinna. En ég held að ekki sé hægt að kvarta undan því að menn hafi ekki notað öll þau tækifæri og tilefni sem boðist hafa sem og verður að gera í framhaldinu því mikið verk er að vinna í þessum efnum að byggja upp og endurnýja tengsl Íslands við bæði stjórnvöld annarra ríkja, við stofnanir, við fjármálaheiminn, banka og fjárfestingarbanka og lánasjóði og mikilvægt að menn geti sinnt því á komandi mánuðum og missirum því þar þarf að bæta úr ýmsu sem aflaga hefur farið og greiða götu eðlilegra samskipta í þeim efnum á nýjan leik. Við eigum það örugglega sammerkt, allir hv. þingmenn og þingheimur, að vona að lausn þessa máls verði bæði nú og að lokum eins farsæl og aðstæður okkar frekast leyfa. Við þurfum væntanlega ekki að deila um það. Það má hins vegar að sjálfsögðu deila um mjög margt í þessu máli. Það er ákaflega auðvelt ef menn nálgast það og vilja finna á því fleti. Allt orkar tvímælis þá gert er. Það má deila um margt í aðdraganda þessa máls að sjálfsögðu og hefur verið gert. Það má deila um margt í málsmeðferðinni og málsferlinu, það er líka rétt. Það má deila um það hvar við erum stödd eða hvernig við erum stödd nú. Það má deila um það og hefur að hluta verið gert hvort við eigum núna að reyna að ljúka þessu máli, leiða það til lykta á þeim grundvelli sem í boði er eða gera það ekki og með hvaða afleiðingum og hvaða aðrir kostir séu þá í boði. Það stendur þá upp á þá sem telja að við eigum einhverjar vænlegri eða færari leiðir í þessu en reyna að ljúka málinu nú með hliðsjón af mikilvægi þess að gera það og komast áfram með hlutina eða hvort líklegt sé að vænlegri uppskera fáist með því að halda málinu áfram óleystu og í deilum. Eitt held ég að sé alveg ljóst og það er að að lokum snýst þetta mál og niðurstaða þess ekki um einhverja samningatækni heldur hlýtur það alltaf að verða efnisleg lausn sem máli skiptir og þær aðstæður sem Ísland er í til að knýja fram eins hagfellda niðurstöðu út úr þessum ósköpum og í boði eru. Sjálfur er ég ekki í nokkrum minnsta vafa um að það þjónar best hagsmunum Íslands að ljúka þessu máli á þeim forsendum sem í boði eru og ég tel að þær séu mun betri en þær litu lengi út fyrir að vera. Í raun er mitt mat á ferlinu það að staða Íslands og málið sem slíkt hafi batnað stanslaust frá því sem var í nóvembermánuði sl. Málið hefur batnað stanslaust síðan miðað við það sem þá gat stefnt í að yrði niðurstaðan. Svo er það auðvitað þannig, virðulegur forseti, að að lokum verður það framtíðin ein sem endanlega svarar því eins og svo mörgu öðru hvernig okkur vegnar. Þetta snýst þegar allt kemur til alls kannski dálítið mikið um það. Ætlum við ekki að hafa trú á henni og veðja á hana eða leyfa henni a.m.k. að njóta verulegs hluta vafans. Það er auðvitað mjög sjaldan þannig að menn geti keypt sér fyrir fram tryggingar fyrir óorðnum hlutum út í hið óendanlega og það gildir um þetta mál. Það er undirorpið ýmiss konar óvissu. Sérstaklega er óvissan fólgin í því að við vitum auðvitað ekki og höfum enga tryggingu fyrir því hvernig okkur vegnar eða hvernig öðrum vegnar, hvernig hagþróun og hvernig efnahagsþróun verður sem hefur áhrif á verðmæti eigna sem hér eiga hlut að máli og svo margt fleira. Þegar landnámsmenn komu til Íslands höfðu þeir ekki mikla tryggingu fyrir framhaldinu. Þeir vissu ekki mikið um það hvernig lífið mundi verða í óþekktu landi. En þeir lögðu í hann, bjartsýnir og fullir af trú á framtíðina, þeir ætluðu sér að skapa sér gott líf í nýju landi, hurfu auðvitað frá mismunandi aðstæðum, misgóðum örugglega en þeir gerðu það. Og það má að mörgu leyti segja um okkur Íslendinga að við séum í hliðstæðum sporum að því leyti að nú er að hefjast nýr kafli í sögu þjóðarinnar. Það er að byrja að skrifast smátt og smátt nýr kafli í okkar sögu, kaflinn eftir hrun. Við erum bara á fyrstu blaðsíðunum þar og svo verður það framvinda mála og sagan sjálf sem ræður því hvernig þetta skrifast. En ég held að við eigum að hafa trú á framtíðinni, vera bjartsýn og ætla okkur að láta þetta takast og þá aukast líkurnar á því að það verði. Það er þannig. Trúin skiptir miklu máli í þessum efnum, bjartsýnin og kjarkurinn og viljinn til að sigrast á hlutunum og finna farsælar lausnir.  Ég er ekki í nokkrum minnsta vafa um að nú er það mikilvægt fyrir Ísland að leysa úr stærstu óútkljáðu ágreiningsefnunum sem eftir standa til að við förum að komast í betri stöðu með okkar mál og getum farið að horfa af meiri bjartsýni fram á veginn. Okkur hefur miðað langa leið í þeim efnum. Stærsta einstaka málið í því efni í mínum huga er ef það tekst farsællega að ljúka endurreisn bankakerfisins vegna þess að takist það að uppistöðu til á grundvelli samninga og í samkomulagi við þá aðila sem þar er við að glíma þá er gríðarlega mikið fengið borið saman við það sem annars hefði getað orðið, endalaus og langvinn málaferli sem hefðu ógnað efnahagslegu sjálfstæði okkar og tilveru um langa framtíð. Þessi mál eru líka hluti af því að koma þeim í eitthvert það horf að við getum átt eðlileg samskipti og samstarf við nágrannaríki og alþjóðastofnanir. Ég er mjög bjartsýnn á það að leysist þetta mál nú á þeim grunni sem í boði er og fáum við endurskoðun samstarfsáætlunar Alþjóðagjaldeyrissjóðsins snurðulaust í gegn í miðri næstu viku þá lagist staða Íslands í þessu stóra heildarsamhengi til verulega mikilla muna. Þetta hefur óleyst staðið okkur allt saman mjög fyrir þrifum og við verðum að horfast í augu við það sem mikilvægan hluta af endurreisninni bæði okkar sjálfra vegna og þess sem er hér hjá okkur sem skiptir auðvitað mestu máli en líka vegna samskipta okkar við aðra að greiða úr þessum málum og koma þeim í eðlilegt horf. Þetta verða menn að hafa í huga sem og viðkvæma og brothætta stöðu landsins til þess að halda áfram deilum við mikilvæga aðila sem hafa þá það í för með sér sem það óumflýjanlega hefur. Er það þannig sem við sjáum framtíð Íslands áframhaldandi fyrir okkur, að hér séu endalaus vandamál og deilumál uppi, eru það skilaboðin sem við teljum heppilegt að senda frá Íslandi sem hefur dregið að sér mikla athygli umheimsins vegna atburða sem hér hafa orðið? Ég segi nei. Skilaboðin sem þurfa að koma héðan, og auðvitað þurfa þá að vera innstæður fyrir þeim, eru að Ísland sé að ná tökum á sínum málum. Við séum að komast í gegnum þetta, hér séu góðir hlutir farnir að gerast, málin séu að komast á eðlilegan grunn og eðlilegt spor og við séum komin vel á veg með að vinna okkur í gegnum og út úr erfiðleikunum. Það eru dýrmætustu skilaboðin fyrir okkur. Það mun létta róðurinn. Það mun opna dyr sem nú eru lokaðar og þar fram eftir götunum. Það er enginn minnsti vafi í mínum huga að á því þurfum við að halda að greiða úr málunum hverju á fætur öðrum og komast áfram. Við ætlum okkur að vera og verða sjálfstæð, stolt þjóð meðal þjóðanna. Það gerum við best með því að hafa okkar eigin hús í lagi, að vera með okkar mál þannig skipuð en líka með því að geta út á við átt slík eðlileg samskipti. Ég þakka svo, virðulegi forseti, fyrir þessa umræðu og hafi mér láðst að gera það í fyrri ræðu minni þá geri ég það nú að leggja til að málinu verði að henni lokinni vísað til hv. fjárlaganefndar þar sem ég veit að málið verður í góðum höndum.

Virðulegi forseti. Í dag er 23. október, dagurinn sem himnarnir áttu að hrynja yfir Íslendinga að mati ríkisstjórnarinnar og Breta og Hollendinga. Þetta var lokadagurinn í nauðungarsamningunum sem hér átti allt að fara á hvolf ef ekki væri búið að semja. Þeir ætluðu að gjaldfella Icesave-samningana í dag. Og hvað hefur komið í ljós? Málið er hér í góðum farvegi virðist vera, 1. umr. er að ljúka og ekki er enn búið að gjaldfella Icesave-samningana. Við Íslendingar verðum að átta okkur á því að við erum nýjasta auðlind Breta og Hollendinga, því frá og með þessum samningi hafa þeir af okkur 100 milljónir á dag um ókomin ár. Nýjasta útspil stjórnarliða er að spyrja stjórnarandstöðuna hvað það kostar að gera ekki neitt. Mig langar að varpa þessari spurningu til fjármálaráðherra, því hann fer með framkvæmdarvaldið hér á landi: Hvað kostar það hefðum við ekki gert neitt í Icesave-samningunum og eru einhver plön um að reikna það út fyrir okkur?

Frú forseti. Ég bendi hv. þingmanni á í sambandi við þetta og þessa spurningu að lesa bara mat fagaðila sem hefur verið gert opinbert á því, Seðlabankans og efnahags- og viðskiptaráðuneytisins. Ég hef litlu við það að bæta og það sem þar er sagt er mjög í samræmi við margt sem ég hef sjálfur haldið fram að það gæti kallað yfir okkur mjög erfiðar aðstæður, orðið okkur til mikils tjóns ef þetta mál færi á hinn verri veg og í öfuga átt, færi í upplausn aftur, þá væru afleiðingar þess alvarlegar og enn þá að hluta til kannski ófyrirséðar. Það að dagurinn í dag, 23. október, verður vonandi ekki til neinna stórra vandræða, helgast fyrst og fremst af því að málið er nú í samkomulagsfarvegi. Það er verið að leita eftir því að leiða það til lykta á grundvelli samkomulags milli aðila sem fyrir liggur og liður í því er milli aðila að sjá til þess að þessi dagsetning valdi ekki vandræðum.

Virðulegi forseti. Auðvitað vissi ég að svar hæstv. fjármálaráðherra yrði á þann hátt sem það var. Uppfullt af hræðsluáróðri. Þannig hefur ríkisstjórnin unnið þetta mál, þannig hefur Samfylkingin sérstaklega unnið þetta mál undir dyggri leiðsögn hæstv. fjármálaráðherra. Hér hefur þingmönnum og þjóðinni verið hótað trekk í trekk, með dagsetningum, með því að hér færi allt í kalda kol ef við mundum ekki undirgangast þessa Icesave-samninga. Þetta er óhuggulegt hvernig málið er komið. Alþingi setti lög 28. ágúst. Alþingi setti lög en þau lög voru notuð sem skiptimynt við Breta og Hollendinga, skiptimynt, og hér standa stjórnarliðar uppi og segja að það sé hægt að semja um lög. Frú forseti. Ég fordæmi þetta mál. Hafi þeir skömm fyrir sem eru komnir með þetta aftur fyrir þingið. Framsóknarflokkurinn heldur áfram að vera á móti þessu máli og standa með komandi kynslóðum.

Frú forseti. Ég vil þakka hæstv. fjármálaráðherra fyrir að hafa tekið rólegheitapilluna sína í dag og annars málefnalega ræðu og yfirferð hér áðan. En það sem ég vil taka undir með honum er að bankakerfið, endurreisn bankakerfisins er algjört lykilatriði til að við getum farið í að leysa ýmis önnur mál. Hins vegar veldur það mér miklum áhyggjum hvaða viðhorf við erum að heyra og hvaða tónar eru slegnir í garð fyrirtækjanna og atvinnulífsins af hálfu ráðherranna. Síðast í gær af hálfu félagsmálaráðherra. Ég hef því áhyggjur af því með hvernig hugarfari ríkisstjórnin nálgast lausnir á erfiðleikum í atvinnulífinu. Gott og vel. Trúin á þjóðina, trúin á þingið og trú þingsins á það hvernig fólk og fyrirtæki muni vinna sig út úr vandanum. Það var ákveðin nálgun í sumar með það hvernig við leystum Icesave-málið. Það var ekki þannig að við værum að bjóða Bretum og Hollendingum ekki neitt. Við mundum borga Icesave-skuldina ef hér vegnaði allt vel og gengi allt vel fram til 2024. Ég spyr í ljósi þess hvernig vinnubrögðin breyttust hér í þinginu, hvernig þingið náði ákveðinni samstöðu til lausnar, hvort ekki hefði verið farsælla fyrir ríkisstjórnina að taka málið áfram 

Frú forseti. Það er nú þannig samkvæmt stjórnskipan landsins að lög frá Alþingi ganga til framkvæmdarvaldsins sem sér um framkvæmd þeirra. Þetta veit ég að hv. þingmaður þekkir mætavel. Það er fylgt hér algerlega hefðbundinni stjórnskipun og það er reyndar þannig að ef hv. þingmaður vill lesa sig betur til um þetta, þá bendi ég henni á ræðu sem hv. þm. Bjarni Benediktsson flutti hér 5. desember sl., þar sem hann fór einmitt yfir þessa verkaskiptingu, að málið færi nú að aflokinni samþykkt þeirrar þingsályktunartillögu sem þá var samþykkt í hendur framkvæmdarvaldsins, sem færi með samninga við önnur ríki og tæki þar með við málinu. Með nákvæmlega sama hætti gerðist það í sumar að það fór í hendur framkvæmdarvaldsins að annast kynningu á niðurstöðu Alþingis. Það var gert, algerlega í samræmi við anda laganna, öll gögn málsins þýdd og þau kynnt gagnaðilum okkar. Síðan hefur verið unnið úr því með hefðbundnum hætti milli stjórnvalda ríkjanna, af æðstu embættismönnum sem að þessu máli hafa komið frá báðum hliðum, með aðstoð þeirra lögfræðinga sem ég nefndi hér til sögunnar og með því að upplýsa jafnóðum og eitthvað nýtt kom fram í málinu, þingnefndir um það, 

Frú forseti. Formaður Sjálfstæðisflokksins sagði einmitt í þeirri ræðu og lokaorðin hans voru þau „að þingið gæti eftir sem áður alltaf fellt samninginn“. Við skulum halda því til haga, gæti alltaf fellt samninginn. Við skulum líka halda því til haga og það er algjörlega rétt, að framkvæmdarvaldið á að fylgja eftir því sem þingið segir. En framkvæmdarvaldið hefur enga heimild til þess að brjóta lögin sem þingið hefur samþykkt. Og lög voru samþykkt hér í sumar, hvort sem fjármálaráðherra líkar það betur eða verr, og honum ber að fylgja þeim lögum. Þess vegna er ég að spyrja: Hefði ekki verið farsælla, fyrst ríkisstjórnin var búin að falla hvað eftir annað á vinnubrögðum í hverju stórmálinu á fætur öðru, hefði ekki verið farsælla fyrst í þessu máli, máli sem ríkisstjórnin er búin að segja að allt stoppi á, allt stoppar á Icesave, hefði ekki verið betra þá eftir allt í sumar að taka stjórnmálaflokkana, alla, alla heilu gusuna með sér, til þess að ná samstöðu, breiðri samstöðu og krafti í sínum samningaviðræðum við Breta? Þið félluð á prófinu og farið að horfast í augu við það nú einu sinni. 
            

Virðulegi forseti. Það er einhver hörgull á rólegheitapillum hérna sé ég. Ég vil gera athugasemd við eitt í ræðu hæstv. fjármálaráðherra. Það var þegar hann fór að tala um trú á framtíðina. Ég deili því með hæstv. fjármálaráðherra að við verðum að hafa trú á framtíðina. Hann sagði að við gætum ekki tryggt okkur fyrir allri óvissu framtíðarinnar. Það er vissulega rétt. Ég vil gera athugasemd við þennan málflutning að því leytinu til að það var akkúrat það sem við vorum að gera hérna í sumar. Við vorum að takmarka óvissuna og við vorum að reyna að ná utan um þá skuldbindingu sem á okkur hvíldi. En ég vildi koma hér upp í þessu stutta andsvari til að ítreka þá ósk sem ég setti fram í ræðu minni í gær og spyrja hæstv. fjármálaráðherra að því hvort það verði ekki örugglega þannig að við fáum ítarlegar fundargerðir yfir alla þá fundi sem hæstv. fjármálaráðherra hefur upplýst að hann og aðrir ráðherrar hæstv. ríkisstjórnarinnar hafa átt með erlendum kollegum sínum, hvort sem það var í Istanbúl, Haag, London eða New York, 

Frú forseti. Það er mjög ánægjuleg vending hér í þessari umræðu að nú taka allir undir það að við eigum að vera bjartsýn og hafa trú á framtíðina. Það líkar mér vel að heyra. Mér líkar miklu miður að heyra endalaus ræðuhöld um það að hér stefni í greiðsluþrot þjóðarinnar eða að hér verði kannski enginn hagvöxtur, enginn viðgangur í efnahagslífinu á mörgum árum. Menn hafa leiðst út í býsna tæpan málflutning til þess að reyna að finna á því flöt að umbúnaður þessa máls væri ekki nógu góður og efnahagslegu öryggi okkar ekki nógu vel fyrir borgið, með þeim efnahagslegu fyrirvörum og þeim umbúnaði sem nú er kominn inn í þennan samning, sem ég hef einmitt hrósað og sagt að það sé þá þrátt fyrir allt endurgjaldið fyrir hið langa og tafsama ferli, sem hefur auðvitað ekki verið án kostnaðar fyrir okkur. Ég held að okkur öllum sé ljóst að við höfum náð að fá öruggari umbúnað um málið. Varðandi upplýsingar um fundi og samskipti þá er sjálfsagt mál að reiða það fram og koma því til viðkomandi þingnefndar, en hér í þessu tilviki voru öll megingögn málsins gerð opinber  
            

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir að taka vel í þessa ósk og bendi á að þetta eru í mínum huga ein af megingögnum málsins, þannig að það er gott ef hæstv. fjármálaráðherra ætlar að beita sér fyrir þessu. Varðandi aftur trúna á framtíðina. Það er ekki nóg að við höfum trú á framtíðina, við verðum líka að hafa tryggingu fyrir því að ef eitthvað gerist, vegna þess að við erum búin að reka okkur á það og það er það sem við ættum og ætlum að læra af þessu hruni öllu saman, að það er ekki nóg að fara í gegnum lífið og segja: þetta reddast. Það var það sem vakti fyrir þinginu, það var ekki ætlun okkar sem erum að draga gæði þessa samnings í efa, það er ekki ætlun okkar að draga von og trú úr fólki. Þvert á móti. Okkar ætlun er að segja: Við ætlum að gera allt sem í okkar valdi stendur til að tryggja að þetta verði ekki Íslandi ofviða. Og við eigum að vera saman í því, hæstv. forseti, við eigum að vera saman í því að búa þannig um hnútana að íslenska 

Frú forseti. Að sjálfsögðu reynum við að tryggja stöðu okkar eins og við getum með öllum tiltækum ráðstöfunum á hverjum tíma. Það mun aldrei breyta hinu, að við róum ekki fyrir hverja vík í þeim efnum. Það er engin allsherjarlíftrygging og lífsgæðatrygging til fyrir þjóðir í hverfulum heimi, langt inn í framtíðina, ég þekki ekkert tryggingafélag sem tryggir þjóðum hagvöxt og velsæld áratugi inn í framtíðina. Það er þrotlaust og viðvarandi verkefni að reyna að vinna að því að svo verði. Það er hið dagsdaglega og sígilda viðfangsefni stjórnmálanna. Varðandi gögn þá verð ég bara hreinskilnislega að játa að ég veit ekki hvort til eru fundargerðir beinlínis eða minnisblöð af öllum fundum, stórum og smáum, sem menn hafa átt um þessi mál. Það er ekki alltaf þannig að fundir séu svo formlegir að þar séu færðar fundargerðir. Oftast taka embættismenn niður einhverjar minnisnótur sem liggja eftir slíka fundi. Það er ekki þannig að símtöl séu alltaf tekin upp þegar ráðherrar eiga kannski stutt símtöl með stuttum fyrirvara. Og ég veit ekki, ef tortryggnin  
            

Hæstv. forseti. Ég vil í upphafi þakka hæstv. fjármálaráðherra fyrir hófstillta og málefnalega ræðu en tel að hún hafi ekki upplýst margt um efnisinnihaldið, enda kannski ekki von á því í stuttu yfirliti. Engu að síður fannst mér jákvætt að hæstv. fjármálaráðherra nálgaðist málið með þeim hætti að við ættum að horfa til framtíðar en eins og hv. þingmenn vita var ræða hæstv. fjármálaráðherra í gær fremur lituð af því að hann liti reiður um öxl en bjartsýnn fram á við. Nóg um það. Ein spurning brennur á mörgum um þessar mundir og það er afstaða þingmanna Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, flokks hæstv. fjármálaráðherra. Nú hefur fjármálaráðherra lýst sinni skoðun og formaður þingflokksins, hv. þm. Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, lýst sinni skoðun, en getur hæstv. fjármálaráðherra upplýst okkur um afstöðu annarra þingmanna 

Frú forseti. Margir þingmenn hafa lýst almennum viðhorfum sínum til þessa máls, bæði úr okkar þingflokki og úr öðrum flokkum. Málið kemur hér fram sem stjórnarfrumvarp og samstaða var um að það yrði lagt þannig fram. Síðan eiga þingmenn það algerlega við sjálfa sig hvort þeir gefi upp fyrir fram afstöðu sína til mála eða hvort þeir bíði með það á meðan það fær skoðun í nefnd og þinglega meðferð. Að lokum birtist hin endanlega afstaða á hnappnum hérna. Það er það sem gildir, svo hv. þingmaður hafi það í huga. Ég get upplýst hvað mig sjálfan varðar að iðulega segi ég ekki nokkrum manni neitt um hvernig ég ætla að greiða atkvæði í máli fyrr en ég ýti á hnappinn. Það hefur meira að segja í einu tilviki átt við um stjórnarfrumvarp.

Hæstvirtur forseti. Ég virði að sjálfsögðu rétt þingmanna til þess að þegja um afstöðu sína þangað til kemur að endanlegri atkvæðagreiðslu. Ég spurði hæstv. fjármálaráðherra bara í fullkominni vinsemd hvort hann gæti upplýst okkur um afstöðu þingmanna Vinstri grænna. Við vitum að þegar málið fór í gegnum þingið á sumarþingi breytti afstaða nokkurra þingmanna Vinstri grænna töluvert miklu um framgang málsins. Þess vegna er ekki óeðlilegt að eftir því sé leitað nú við 1. umr. um málið að afstaða þingmanna þessa allstóra þingflokks liggi fyrir. Eins og ég vakti athygli á hefur enginn þingmaður flokksins tjáð sig í þessari umræðu að undanskildum þingflokksformanninum og auðvitað hæstv. fjármálaráðherra sjálfum. Þess vegna stendur sú spurning eftir hver afstaða þingmanna Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs er til málsins, þótt ég virði að sjálfsögðu rétt fjármálaráðherra til þess að svara ekki spurningunni.

Hæstv. forseti. Ég hef svarað henni áður opinberlega og þannig að ég er mjög bjartsýnn á farsælar lyktir þessa máls. Að sjálfsögðu eru þau ummæli mín ekki tekin úr tómu loftinu. Þó að hv. þingmaður hafi kannski ekki aðstöðu til að svara þá ætla ég að bera upp þessa spurningu engu að síður, henni verður þá svarað fljótlega: Er ekki alveg öruggt eins og allt er í pottinn búið að þingmenn Sjálfstæðisflokksins muni leggjast á árar og klára þetta mál með okkur og styðja það í ljósi þeirrar gríðarlegu ábyrgðar sem þeir bera á því? Má ekki treysta því að þeir vaxi nú upp í það hlutverk að vera menn með mönnum og taka ábyrga afstöðu og