Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Rannveig Guðmundsdóttir : Virðulegi forseti. Ég vil nota þetta tækifæri til að þakka öllum hlutaðeigandi fyrir störf þeirra að því máli sem hér er til afgreiðslu og fagna þeirri samstöðu sem náðst hefur í nefndinni og reyndar í deildinni í þessu máli og um afgreiðslu frv. til þingskapa. Auðvitað hlýtur það að gerast í svo stóru máli að einstakar greinar kalla á umræðu eða tillögur komi fram um sérstök ákvæði frá þeim þingmönnum sem ekki eiga sæti í nefndinni. Þannig afgreiddum við þingmannatillögur við 2. umr. og nú við 3. umr. leyfi ég mér að mæla fyrir brtt. á þskj. 10 sem hefur verið dreift hér í deildinni. Ég mæli fyrir brtt. sem ég flyt ásamt Sigríði A. Þórðardóttur, en tillagan hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,Við 14. gr. 1. málsl. 1. mgr. orðist svo: Í fjárlaganefnd skulu kosnir ellefu þingmenn en í aðrar fastanefndir níu þingmenn.`` Rökin fyrir því að fjölga nefndarmönnunum í fjárlaganefnd eru m.a. þessi: Verkefni fjárlaganefndar verða talsvert umfangsmeiri en verkefni fjvn. voru. Hún fær nú viðbótarverkefni svo sem lánsfjárlög og ríkisreikning sem áður voru hjá fjh. - og viðskn. Þar sem starfstími við fjárlaga - og lánsfjárlagagerð lengist ekki að sama skapi, mun nefndin þurfa í enn ríkari mæli en áður að skipta með sér verkum við undirbúning og athugun mála. Fjölgun í nefndinni gefur því færi á meiri verkaskiptingu innan nefndarinnar. Það er ekki óeðlilegt við þær aðstæður sem hér er bent á að fjölga nefndarmönnum í ellefu, m.a. í því skyni að tryggja þingflokkum aðild að þýðingarmestu undirnefndum fjárlaganefndarinnar. Að lokum má benda á þá staðreynd að aukin viðfangsefni varðandi eftirlit með framkvæmd fjárlaga krefjast jafnframt meira vinnuálags og verkaskiptingar. Með tilliti til þess að rétt þótti að fjölga nefndarmönnum almennt í nefndum þannig að þeir verði eftirleiðis níu, og það er gert með hliðsjón af auknu vægi og fjölgun verkefna í nefndum, tel ég að þingmenn í hv. deild hljóti að sameinast um fjölgun fulltrúa í fjárlaganefnd úr níu í ellefu.

Hjörleifur Guttormsson : Virðulegur forseti. Ég hafði við 2. umr. lýst fylgi við þá hugmynd sem kynnt var af frsm. þingskapanefndarinnar að fjölga í fjvn. í ellefu þingmenn og lýsi því stuðningi við fram komna tillögu. En erindi mitt hér í ræðustól var það að vekja athygli á einu því ákvæði sem samþykkt var við 2. umr. Mér hafði láðst að spyrjast nánar fyrir um viðkomandi brtt., en það er við 30. gr. eins og hún hefur verið ákvörðuð við 2. umr. þar sem segir í a - lið, með leyfi forseta: ,,Mæli nefnd með samþykkt lagafrumvarps eða þingsályktunartillögu skal hún láta prenta með áliti sínu áætlun um þann kostnað sem hún telur ný lög eða ályktun hafa í för með sér fyrir ríkissjóð.`` Þarna er á ferðinni nýmæli í þingsköpum. Ég hefði nú ekki verið talsmaður þess að taka ákvæði af þessu tagi inn í þingsköp, en ég ætla ekki að fara að flytja brtt. varðandi þetta nú við 3. umr. málsins því að það má út af fyrir sig segja að það sé ekkert óeðlilegt að það liggi fyrir kostnaðaráætlun varðandi tillögur og samþykktir sem sýnilega leiða af sér verulegan kostnað. Hitt tel ég hins vegar vera óeðlilegt í raun að það skuli vera skylda að láta gera slíka ályktun og prenta hana með nefndaráliti varðandi hvaða áætlun sem gerð er. Ég er ansi hræddur um það að þetta verði kannski notað til þess að bremsa af ýmis góð mál sem flutt eru hér í þinginu, t.d. þáltill. sem geta haft einhvern kostnað í för með sér, athuganir á málum og annað þess háttar sem vísað er til framkvæmdarvaldsins og það verði fært fram sem rök gegn því að samþykkja slík mál sem annars eru góðra gjalda verð. En ég ætla ekki að ræða málið á þeim grundvelli frekar þó að ég veki athygli á þessu, heldur vil ég spyrjast fyrir, og þá beini ég því til frsm. þingskapanefndar, þó hann hafi nú skilað sínu áliti við 2. umr., og spyr hvort nefndin hafi um það fjallað með hvaða hætti staðið yrði að framkvæmd þessa ákvæðis. Ég teldi það ekki rétt að fara að senda ályktanir þingsins á færibandi t.d. til framkvæmdarvaldsins upp í Fjárlaga - og hagsýslustofnun eða upp í fjmrn. til að biðja framkvæmdarvaldið um áætlun á kostnaði að þeirra mati. Það teldi ég ekki skynsamlega að farið og ekki þinginu sæmandi að standa þannig að máli. Annað mál er það að það er auðvitað vel hægt að afla slíks álits eftir því sem þurfa þykir en ekki sem meginreglu. Í lögum nr. 13/1979, sem eitt sinn voru býsna rómuð og mikið um rædd, kölluð Ólafslög, er ákvæði sem ekki hefur nú alltaf verið fylgt mjög stíft eftir. Í 13. gr. þeirra laga segir að eitt af verkefnum Fjárlaga- og hagsýslustofnunar skuli vera, eftir því sem nánar verður ákveðið í reglugerð, ,,kostnaðarmat á tillögum frumvarpa sem hafa í för með sér kostnaðarauka fyrir ríkissjóð. Skal slíkt mat liggja fyrir áður en ákvarðanir eru teknar, enda sé því skilað til þingnefndar á tilskildum tíma.`` Þetta varðar frumvörp. En hér er gengið lengra. Hér er verið að setja í lög einnig varðandi ályktanir, að gera það að skyldu. Ég tel að það hljóti þá að verða verkefni þingsins að hafa starfslið sem geti sinnt þessu verkefni á vegum þingsins þannig að sú regla verði ekki sköpuð að það eigi að fara að leita til ríkisstjórnar eða framkvæmdarvalds að meta það hvaða kostnað samþykktir af hálfu Alþingis kynnu að hafa í för með sér, sem getur nú oft verið býsna teygjanlegt. Og ég vil spyrja hv. 8. þm. Reykv. hvort nefndin hafi rætt framkvæmd á þessu ákvæði á vegum Alþingis.

Páll Pétursson : Herra forseti. Vegna ræðu síðasta ræðumanns vil ég segja það að ég held að ekki komi til greina annað en að þetta mat sem beðið er um að fylgi þskj., eða nál., verði unnið á vegum þingsins. Það væri óhæfa að ætlast til þess að það væri gert á vegum ráðuneyta. Þingið á að hafa afl, vald og starfslið til að láta framkvæma svona mat. Ég held hins vegar að það sé mjög mikilvægt að þingheimur viti hvað hann er að gera og hvað það kostar sem hann er að gera í það og það skiptið, þannig að það liggi fyrir í stórum dráttum hvaða kostnaður hlýst af þeim samþykktum sem hér eru gerðar. Ég stend fyrst og fremst upp vegna brtt. á þskj. 10 sem hér liggur fyrir og nýbúið er að veita afbrigði fyrir. Það er rétt hjá fyrra flm. þeirrar tillögu að samstaða hefur verið um þetta mál í þinginu, mjög góð og breið samstaða. En með því að samþykkja þessa tillögu þá væri hún rofin. Ég lýsi mig andvígan þessari tillögu. Ég vil halda mig við þær brtt. sem nefndin hefur gert og þá afstöðu sem tekin var af nefndinni sem hafði málið til meðferðar. Það eru engin efnisleg, haldbær rök fyrir þessari brtt. Það er rangt sem fyrri flm. hélt hér fram að um aukna vinnubyrði yrði að ræða í fjárlaganefnd frá því sem verið hefur í fjvn. Þessi nefnd fær til meðferðar og yfirsjónar að vísu fleiri mál en fjvn. hafði en á hinn bóginn þá kemur hún til með að vísa grunnvinnu til annarra nefnda þingsins, þar á meðal til efnahags- og viðskn. tekjuhlið fjárlaganna og lánsfjárlögum. Þannig að að sjálfsögðu verður ekki þarna um aukna vinnubyrði að ræða og þau rök eru fallin. Réttur smáflokka er prýðilega tryggður með því að hafa níu manna nefndir og það er engin ástæða til að teygja þær út í meiri stærð til þess að tryggja rétt smáflokka. Og það er engin ástæða til þess að hversu lítill hópur sem væri skyldi hann ætíð eiga fulltrúa. Það yrði þá að vera 63-manna nefndir ef menn ætluðu að sigla út fyrir öll þau sker að svo lítill minni hluti megi ekki verða að hann eigi ekki fulltrúa í fjárlaganefnd. Það er sem sagt óþarft og ástæðulaust að hafa fleiri í fjárlaganefnd heldur en í ýmsum öðrum nefndum þingsins, ég nefni efnahags- og viðskn., sem að mörgu leyti fer með a.m.k. jafnvandasamt og kannski vandasamara starf, samkvæmt þessum þingsköpum heldur en fjárlaganefndin. Ég nefni utanrmn., sem hefur líka ákaflega veigamiklum og vandasömum störfum að gegna. Svo vandasömum að samkvæmt þingsköpum hefur það verið ákveðið og viðgengist um langan tíma að í þá nefnd væru kosnir varamenn. Og þar fyrir utan hefur sú nefnd verið það mikilvæg að hún hefur verið að störfum allt árið. Þetta er nú um efni tillögunnar. Ég vil líka átelja harðlega vinnubrögð aðstandenda þessarar tillögu. Það var samkomulag í þingskapalaganefndinni og undirskriftir manna voru þar fyrirvaralausar með einni undantekningu. Anna Ólafsdóttir Björnsson skrifaði undir með fyrirvara og er henni þar með samkvæmt þingvenju eðlilegt og heimilt að flytja eða fylgja brtt. Engir aðrir boðuðu það í nefndinni að þeir mundu flytja eða fylgja brtt. frá öðrum. En það er hlaupið frá þessu og mér sýnist að hér sé verið að brjóta allar þingvenjur. Það kom fram í ræðu frsm. nefndarinnar að hann hafði fallið fyrir þeirri freistingu að vilja styðja þetta mál. Ég sá hér áðan í meðförum manna þessa brtt., að vísu með öðrum flm. en nú eru komnir á hana. Og það er nú alveg til að bíta höfuðið af skömminni þegar hv. þm. hörfa með undirskriftir sínar eða fá aðra til að flytja fyrir sig brtt. þegar þeir sjá að þeir komast ekki upp með það nema með því að verða sér til ævarandi skammar að standa að brtt. Skömmin er söm því þó að hendurnar séu Esaús þá er náttúrlega röddin Jakobs. Og því miður hefur þetta farið svona. Það var vilji þessarar þingskapalaganefndar og ákvörðun að breyta nafni nefndarinnar. Í staðinn fyrir fjárveitinganefnd ákváðum við að skíra hana heldur fjárlaganefnd. Okkur þótti það ábyrgara nafn og líklegt til þess að bæta vinnumóral nefndarinnar enn og álit það sem menn hafa á nefndinni. Því miður hefur hagsmunapot gripið suma þingmenn og þeir fara að reikna sig inn í nefndina. Það væri fróðlegt að fylgjast með því næstu daga, ef þessi tillaga yrði nú samþykkt, hverja Alþfl. kæmi til með að velja til setu í nefndinni. Það væri dálítið fróðlegt að fylgjast með því. Ég bið hv. alþm. að minnast orða minna þegar farið verður að kjósa í þessa nefnd. Nú menn fara að reikna sig inn í þessa nefnd, reikna sig inn með hrossakaupum. Svo virðist sem einhverjum einstaklingum þyki mjög eftirsóknarvert að eiga sæti í þessari nefnd. Með því að hafa í henni ellefu fulltrúa þá er það að sjálfsögðu orðinn hortittur í þingskapalögunum og það er ólykt af allri þessari málsmeðferð. Hún er ekki til að auka virðingu Alþingis. Og eins og ég sagði í upphafi: Ef þessi tillaga verður samþykkt þá er sú samstaða rofin sem verið hefur um þessi þingskapalög og sem ég að öðru leyti tel mjög vel heppnuð og góð.

Össur Skarphéðinsson : Virðulegi forseti. Ég skal fúslega játa það að ég hefði vel kosið að láta minn jómfrúrdóm fallerast af öðru tilefni heldur en þessu. Ég kemst hins vegar ekki hjá því að koma hér upp og skýra mína afstöðu og míns flokks í þessu máli sem hv. 11. þm. Reykn. hefur lagt fram tillögu um og hæstv. 1. þm. Norðurl. v. fjallaði hér um í nokkrum orðum og stórum. Ég verð að segja það að ég tel það mér til happs að mér áskotnaðist sú auðna að fá að starfa með hæstv. 1. þm. Norðurl. v. í þeirri þingskapanefnd sem við unnum í saman. Ég hef ævinlega litið svo á að þar færi gamall Lappi og vitur sem gæti kennt okkur sem erum blautir á bak við eyrun margt það sem miður hefur farið. Og kennt okkur að draga dám af fortíðinni til þess að byggja framtíð. Þess vegna þykir mér það nokkuð miður að þurfa að koma hér upp og fara að kenna hæstv. 1. þm. Norðurl. v. nokkra undirstöðukafla í sagnfræði. Hv. þm. sagði til að mynda að það væri alveg klárt að réttur smáflokka væri prýðilega tryggður með þeim nýju mönnum sem nú er gerð tillaga um að verði í fjárlaganefndinni. Mér veitist sá heiður að upplýsa hv. 1. þm. Norðurl. v. um það að aftur og aftur hefur sagan sýnt okkur að það hefur reynst nauðsynlegt að fjölga í fjvn. til þess að tryggja rétt smáflokka. Og svo ég seilist eilítið lengra aftur í sögunni þá veit ég að ég þarf ekki að minna hæstv. 1. þm. Norðurl. v. á hvernig ástandið var t.d. í þessari nefnd árið 1934. Þá var það svo að í öðrum deildanefndum voru fimm og síðar sjö manns en 1934 eða allar götur síðan þá hefur verið talin ástæða til að hafa fleiri menn í fjvn., þá voru þeir níu. Ég veit líka að ég þarf ekki að minna hv. 1. þm. Norðurl. v. á það að árið 1974 --- og veit ég nú ekki hversu lengi hv. þm. hefur verið í þessum sölum --- en mér býður í grun að hann hafi verið að skríða hér inn fyrir dyr í þann mund. Hvað gerðist þá? Þá var akkúrat fjölgað úr níu í tíu. Hvers vegna? Til þess að tryggja rétt smáflokka sem þá voru að koma inn. Þessi skipan var, eins og ég þarf ekki að minna hv. þm. á, til 1978. Ég ætla nú ekki að minna hann á mikið fleira en samt ætla ég að minna þingheim á það að 1983 var enn talin ástæða til að fjölga í þessari nefnd úr níu í tíu. Sú skipan stóð að vísu ekki út allt kjörtímabilið, einungis til ársins 1986. Það er því alveg ljóst, og ég þarf ekkert að flytja hér langar sögulegar upprifjanir út af því máli, að það eru hefðir í þessu þingi. Ég kem hér auðvitað sem fulltrúi hefðanna og sakna þess að hæstv. 1. þm. Norðurl. v. skuli ekki gerast talsmaður þeirra með mér. Ég bendi á að það hafa yfirleitt, og er enn þann dag í dag, verið fleiri fulltrúar í fjvn. en í öðrum nefndum. Ég er búinn að vera hér í tvær vikur og vissi lítið um hefðir og siðvenjur þessa þings þegar ég kom hér. Þó hef ég lært það að það eru sjö menn í venjulegum þingnefndum, í einni eru níu. Í fjvn. eru níu. Með öðrum orðum er hefð fyrir því að það séu fleiri í fjvn. en í öðrum nefndum. Ég get svo algjörlega fallist á það að þetta mál kann að bera að með ekki nægilega heppilegum hætti og ég skal vera fyrsti maður til að viðurkenna það að má vera að sú væta sem ég hef að geyma á bak við eyrun enn þá sem nýbakaður þingmaður hafi gert það að verkum að e.t.v. var ekki nógu fast að þessu máli kveðið. Þó vil ég upplýsa það að þegar ég sat í hópi viturra og góðra Lappa og fjallaði um þessi mál í þingskapalaganefndinni þá kom upp hugmynd um að fjölga ekki bara í ellefu heldur í þrettán. Sem talsmaður mundangshófsins og meðalhófsins þá tók ég það upp og lét það ljóst vera að ég vildi gjarnan að fjölgað yrði í ellefu. Ég gerði það hins vegar ekki að svo föstu máli sem ég e.t.v. hefði átt að gera. En ég vil bara draga það upp hér að það er alveg ljóst að sagan sýnir nauðsyn þess að fjölga oft í þessari nefnd umfram aðrar til þess endilega og enn fremur að tryggja rétt smáflokka sem hæstv. 1. þm. Norðurl. v. telur eigi að síður að hafi ævinlega verið tryggður með þeirri tölu sem nú er lagt til að verði í fjárlaganefndinni. Það er sem sagt alveg klárt að tveimur sinnum hefur þótt ástæða að fjölga úr níu í tíu til þess að tryggja þennan rétt. Og ég vísa því einfaldlega á bug í ljósi hefðar, á grundvelli sögu að það sé hægt að merkja þetta sem hortitt í þingskapalögum. Það er aldeilis fráleitt. Það er alveg ljóst að það hlýtur að hafa verið einhver ástæða fyrir því að sagan sýnir okkur að allt frá 1934 hefur verið talin ástæða til að hafa fleiri í fjárlaganefndinni en öðrum nefndum. Hver er þessi ástæða? Ég var ekki búinn að vera lengi í þessari þingskapalaganefnd og hlusta mikið á menn sem höfðu setið afar lengi í fjvn., einkum og sér í lagi hv. 2. þm. Norðurl. v., þegar mér varð ljóst að það er engum blöðum um það að fletta að engin nefnd í þinginu sætir jafnmikilli vinnunauð, sætir jafnmiklum gestakomum, sætir jafnmiklu álagi og einmitt þessi. Þannig að á þessum tímum tegunda sem eru í hættu --- stundum er nú talað um að þingmenn séu að verða óvinsælasti hópur þjóðarinnar þó þeir séu ekki beinlínis í útrýmingarhættu --- má segja að það sé hér með vissum hætti verið að fylgja verndunarsjónarmiðum. Ég er með þessu líka að benda á að við erum að taka álag af þingmönnum sem sitja í þessari nefnd. Og ég vil bara vekja athygli á einu, hæstv. 1. þm. Norðurl. v., að ánauðin í þessari nefnd er svo mikil að þeir sem til að mynda veita henni forstöðu sjá sér ekki fært vinnuagans vegna að taka þátt í störfum annarra nefnda. Ég ætla því að yfirgefa þennan ræðustól öllu flekkaðri en ég gekk í hann sem óspjölluð jómfrú og hvetja menn til þess að standa hér fast á grunni sögunnar og samþykkja þessa brtt. hv. 11. þm. Reykn.

Jóhannes Geir Sigurgeirsson : Virðulegi forseti. Svona í upphafi máls míns þá vil ég segja að ég hef aldrei skilið þá málvenju þannig að þó við tölum um að sá sem flytji sína fyrstu ræðu flytji jómfrúrræðu að hann þurfi endilega að vera jómfrú. En það er nú kannski túlkun þeirra í Alþfl. En ég ætla að koma hér að þessu máli út frá sjónarmiði okkar sem ekki höfum setið í þingskapalaganefndinni og þar hafa vissulega komið fram margvísleg sjónarmið sem mönnum hefur fundist að væri ástæða til að taka tillit til. Ég hef hins vegar skilið þessi vinnubrögð og þau þingskjöl sem hér hafa verið lögð fram þannig að hér yrði ekki gengið frá öðru í lagaformi en því sem samstaða væri um. Og ég minni þingmenn á það að í þskj. 5, þ.e. í nál., eru sex tölusettir liðir um ýmis efnisatriði sem ýmsum aðilum hefði fundist ástæða til að koma inn í þingskapalög. En um það var ekki samstaða og því ekki haldið til streitu. Það væri ósköp auðvelt að taka upp harðan málflutning fyrir hverjum einstökum lið sem þar er og þá væri lítið orðið úr þeirri samstöðu sem um þetta mál hefur verið og full ástæða er til að verði áfram. Þetta voru nú meginþættirnir sem ég vildi koma hér á framfæri. Að því viðbættu féll um sjálfan sig málflutningur hv. 17. þm. Reykv. þegar hann talaði um þann fjölda sem þarf að vera í fjvn. til þess að mæta þörfum smáflokka. Í hans máli kom það greinilega fram, sem hann hefur mátt vita, að það þarf ekki nema einfalda lagabreytingu sem hægt er að gera hvenær sem er til þess að breyta þessum lögum og þess vegna er hægt að bregðast við slíkri stöðu þegar hún kemur upp. Þau rök eru því ekki fyrir hendi. Það er búið að rökstyðja það líka að það eru ekki þau rök fyrir hendi að hér sé um að ræða aukið vinnuálag. Frekar þvert á móti að það sé hægt að dreifa störfum á þann hátt að það minnki álagið á fjárlaganefnd. Þá stendur ekkert eftir annað en hér liggja á bak við einhverjir þeir þættir sem flm. hafa ekki upplýst enn þá um. Hv. 1. þm. Norðurl. v. talaði um hrossakaup. Ég vil nú ekki tala um hrossakaup í þessu sambandi. Mér býður hins vegar í grun að þarna sé um að ræða part af heiðursmannasamkomulagi. Og nú vil ég að það verði dregin upp þau undirplögg sem greina frá þessum hluta heiðursmannasamkomulagsins, 

Páll Pétursson : Herra forseti. Ég vil byrja á því að óska formanni þingflokks Alþfl. til hamingju með að hafa flutt sína jómfrúrræðu þó að ég hefði gjarnan óskað honum þess að hafa hana skynsamlegri en hann hafði hana. Fyrir það fyrsta er það óþarfi að kalla mig hæstv., það er yfirdrifið nóg að kalla mig hv. og ég ætla alveg að láta mér það nægja. Það hefur komið í ljós í þessari söguskoðun sem að sumu leyti var rétt hjá hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni að það dugir að hafa níu menn í fjvn. að öllu eðlilegu. Það er að vísu hægt að finna dæmi þess að það hafi verið tíu í tveimur undantekningartilfellum, en nú er verið að festa það í þingsköp að smáflokkar geta haft áheyrnarfulltrúa í nefndum og það er ekkert á móti því að áheyrnarfulltrúar eigi þar sæti. Með þessari brtt. er ekki verið að tryggja rétt smáflokka. Það er verið að leysa krísu í stjórnarliðinu með því að fjölga í þessari nefnd. Eðli málsins samkvæmt átti Sjálfstfl. rétt á fjórum þingmönnum í fjárlaganefndinni. Fimmti maðurinn yrði alþýðuflokksmaður. Alþfl. þótti þetta helsti lítið handa sér því þeir eru svangir þó þeir hafi ekki marga fótgönguliða og verða að nota hv. þm. Össur í allt. Þá datt þeim þetta snjallræði í hug að hoppa inn á hugmynd sem Svavar Gestsson hafði upphaflega hreyft og tryggja einn viðbótarkrata inn í nefndina. Hér er nefnilega um ákaflega ómerkilegt hagsmunapot af lægstu gráðu að ræða og engin haldbær rök, engar göfugar hugsjónir á bak við þetta heldur aðeins ómerkilegasta hagsmunapot. Það getur svo sem vel verið að hv. 17. þm. Reykv. Össuri Skarphéðinssyni þyki tími til kominn, úr því að hann er kominn í Alþfl. og ætlar nú að fara að traktera hann eins og aðra flokka þar sem hann hefur verið, að fara að tryggja rétt smáflokka. Svo langt getur hann gengið, svo nærri gæti hann gengið Alþfl. að Alþfl. þyrfti á þessu að halda.

Frsm. stjórnskipunar- og þingskapanefndar (Geir H. Haarde) : Herra forseti. Ég vil svara í örstuttu máli þeirri fyrirspurn sem hv. 4. þm. Austurl. beindi til mín varðandi 30. gr. frv. Eins og fram kom hjá mér við 2. umr. er gerð sú brtt. af hálfu stjórnskipunar - og þingskapanefndar að kveðið er á um það að ef nefnd mælir með samþykkt frv. eða þáltill. skuli hún láta prenta með áliti sínu áætlun um þann kostnað sem hún telur að ný lög eða ályktun hafi í för með sér fyrir ríkissjóð. Hv. þm. Hjörleifur Guttormsson óskaði eftir að fá nánari skýringar á þessu atriði og er sjálfsagt að verða við því. Hér er ekki um nýtt mál að ræða. Eins og hv. þm. vakti athygli á þá mun hafa verið vísir að slíku ákvæði í svokölluðum Ólafslögum, lögum nr. 13/1979. Hins vegar bar þessa hugmynd þannig að nefndinni að hún var ekki í upphaflega frv. og kom ekki að mig minnir fram við 1. umr. heldur var þetta hugmynd sem hv. þm. Pálmi Jónsson kom með inn í nefndarstarfið. Í upphaflegri mynd gerði hann ráð fyrir því að mönnum sem flyttu slík mál væri gert að gera grein fyrir kostnaði þegar við framlagningu í greinargerð með þingmáli. Nefndarmönnum þótti hins vegar ósanngjarnt að ætlast til að allir óbreyttir þingmenn sem hugsa sér að leggja fram mál afli slíkra upplýsinga og reikni út eða láti reikna út þann kostnað sem því fylgir. Hins vegar er ekkert óeðlilegt við það að leggja þá skyldu og kvöð á herðar þingnefndar sem tekur á sig ábyrgðina á því að slíkt mál verði að lögum eða slík tillaga nái samþykki. Ein önnur breyting var gerð á þessari hugmynd, og ég hygg að það sé óhætt að skýra frá því að það var að frumkvæði hv. þm. Svavars Gestssonar. Hann vildi bæta því inn í og nefndin féllst á það að þetta skyldi vera mat, áætlun um þann kostnað sem nefndin sjálf teldi að viðkomandi mál hefði í för með sér til þess að tryggja að hér væri ekki bara verið að taka við einhverjum tilkynningum eða yfirlýsingum frá framkvæmdarvaldinu, heldur til þess að tryggja það að nefndir gætu lagt sjálfstætt mat, ef þær svo kysu, á þann kostnað sem hér er um að ræða og þyrftu ekki að taka við greinargerðum frá Fjárlaga - og hagsýslustofnun eða öðrum slíkum aðilum frekar en þeim sýndist. Það er skýringin á þessu. Það kom fram í máli hv. þm. Páls Péturssonar að vonandi verður þingið einhvern tíma þannig í stakk búið að það geti lagt sjálfstætt fjárhagslegt mat á hlutina, hvað þeir kosta, og fjárlaganefnd og aðrar fastanefndir hafi aðgang að slíku starfsfólki og geti unnið slík verk og þá held ég að væri gott að vera búið að fá þetta ákvæði inn í lögin. Ég tel að þetta sé nútímalegt ákvæði, til bóta, veiti ákveðið aðhald og jafnframt hefur þetta að sjálfsögðu mikið upplýsingagildi sem hérna er kveðið á um. Að vísu er það rétt sem hv. þm. Hjörleifur Guttormsson benti á að mál geta verið svo smá í sniðum að þeim fylgi ekki sérstakur kostnaður. Þau geta verið það lítilfjörleg eða þess eðlis að ekki sé hægt að ætla að þeim fylgi mikill kostnaður. Þá kemur það fram. Þá segir bara í nefndarálitinu akkúrat það að ætla megi að kostnaður verði lítill eða enginn eftir atvikum þannig að ég held að það sé ekki til trafala. Að því er varðar fram komna brtt. frá tveimur hv. þm. varðandi fjárlaganefnd vil ég að það komi hér fram af minni hálfu sem formanns þessarar sérnefndar um þingsköp og stjórnarskrá í Nd. að haldinn var fundur í nefndinni milli 2. og 3. umr. eftir að upp komu hugmyndir um það við 2. umr. málsins. Þar var grennslast fyrir um það hvort nefndin gæti hugsað sér að sameinast um slíka tillögu en svo reyndist ekki vera. Hitt er rétt frá sagt sem hér kom fram áðan að þessar hugmyndir voru ræddar í nefndinni á sínum tíma án þess að um þær væri samstaða og það reyndist óbreytt, það var ekki samstaða í nefndinni um að leggja sameiginlega fram slíka brtt. Þegar það lá fyrir í nefndinni var upplýst að við sem stöndum að nefndarálitinu mundum ekki flytja þá tillögu. Það er rétt sem hv. þm. gat um að í drögum hér fyrr í dag voru önnur nöfn vegna þess að það var talið eða menn vonuðust til að það mundi nást samstaða allra þingflokka um þetta. Svo er ekki og þess vegna flytjum við ekki þá tillögu, við hv. þm. Össur Skarphéðinsson. Ég vil láta það koma fram að við hv. þm. og aðrir sem um það tjáðu sig áskildum okkur rétt til þess að fylgja brtt. þessa efnis ef hún kæmi fram. Nú er hún komin fram og þá vil ég að það komi til skila hér að ég fyrir mitt leyti og við sjálfstæðismenn í nefndinni munum greiða þessari tillögu atkvæði. Ég vísa dylgjum hv. þm. Páls Péturssonar á bug og bendi honum á að ef hann reiknar vel og skarplega eins og honum er lagið og deilir 5 upp í 26 er útkoman 5,2, ef hann deilir 2 upp í 10 er útkoman 5. Ég held að hann viti hvað ég er að fara með þessu þannig að það er ekkert einboðið eftir einhverjum reiknireglum hvar þessir viðbótarmenn lenda ef tillagan verður samþykkt.

Hjörleifur Guttormsson : Virðulegur forseti. Ég tel það skipta máli sem fram hefur komið hér við umræðuna vegna fyrirspurnar minnar um túlkun á 30. gr. sem samþykkt var við 2. umr. þar sem af hálfu bæði frsm. nefndarinnar og nefndarmanna eins og hv. þm. Páls Péturssonar hefur komið fram sá skilningur að kostnaðarmat sem kveðið er á um að skuli fylgja nefndarálitum verði unnið á vegum viðkomandi nefndar og á vegum þingsins ef þörf er á að leita eftir upplýsingum og mati þannig að ekki skapist sú hefð að það verði sent á færibandi t.d. til framkvæmdarvaldsins til þess að leggja slíkt í dóm. Það varðar miklu að mínu mati að sá skilningur ríki og verði í heiðri hafður.

Guðni Ágústsson : Hæstv. forseti. Hér er verið að möndla með framtíðarþingsköp Alþingis til þess að halda sátt á milli sundurleitra stjórnarflokka. Hér er augsýnilega verið að færa Alþfl. tvo menn inn í fjvn. Ég tel að þetta sé slæm aðferð á þessu þingi. Ég vara þingmenn við þessum vinnubrögðum. Við verðum að hafa framtíðina í huga er við sníðum Alþingi þingsköp, vinna af heiðarleika en það séu ekki hér höfð í frammi í svo mikilvægu máli hrossakaup. Ég segi því nei.

Guðrún Helgadóttir : Virðulegi forseti. Það er sorglegt til þess að vita að við gerð laga um þingsköp Alþingis skuli menn falla í þá gryfju enn og aftur að líta ekki til framtíðar, eins og hv. síðasti ræðumaður minntist á, heldur vera að sníða lög að eigin hagsmunum sem auðvitað eru tímabundnir. Fyrir nokkrum árum sátu hv. þm. veturlangt við að smíða ný kosningalög. Þá voru dæmi þess að einstakir þingmenn sóttu sérálit til Háskóla Íslands og annarra stofnana til þess að ganga úr skugga um hvort þeir sjálfir væru líklegar inni á Alþingi með þessum lögunum eða hinum. Slíkt er Alþingi Íslendinga ekki til sóma. Eftir þá vinnu sem hér hefur farið fram og þá ágætu samstöðu sem náðst hefur í þessu máli er hörmulegt til þess að vita að svo skuli nú fara að þetta mál verði tafið vegna svo vandræðalegra vinnubragða. Ég segi því auðvitað nei.