Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Í l. frá 1942, um að reisa skuli nýjar síldarverksmiðjur, var ríkisstj. veitt heimild til - þess að taka 10 millj. kr. lán í þessu skyni. Síðan hefur verðlag mikið breytzt, og sú þörf, sem þá var fyrir auknar framkvæmdir í þessum efnum, er orðin enn þá brýnni nú en þá var. Í þessu frv., sem hér er lagt fyrir og borið er fram af hæstv. ríkisstj. skömmu eftir að stjórnarskiptin urðu, er farið fram á það, að lántökuheimildin í l. frá 1942 verði hækkuð úr 10 millj. upp í 20 millj. kr. Þær undirbúningsathuganir, sem fram hafa farið, hafa leitt til þess, að gert er ráð fyrir, að fyrst verði byrjað á að reisa síldarverksmiðju á Siglufirði, sem er miðstöð síldveiðanna, sem geti unnið úr um 10 þús. málum á sólarhring, en að næst í röðinni eða jafnhliða, að svo miklu leyti sem kleift reyndist, yrði reist 5 þús. mála verksmiðja á Skagaströnd eða Höfðakaupstað. Ekki er auðið að tímabinda það, hvenær síldarverksmiðjan verði reist í Höfðakaupstað, vegna þess að áður en hægt er að koma verksmiðju þar á fót, þarf að gera þar meiri hafnarbætur á staðnum en enn er búið. Hins vegar segir í nál., að gert sé ráð fyrir, að sú áminnzta síldarverksmiðja á Siglufirði verði fullgerð fyrir síldarvertíð 1946. Þar segir og, að gert sé ráð fyrir, að verksmiðjan í Höfðakaupstað verði fullgerð „um sama leyti eða svo fljótt, sem hafnarskilyrði þar leyfa.“ N. er sammála um það, að það sé hin mesta nauðsyn, að auknar verði síldarverksmiðjur hér á landi, og telur, að það sé einmitt rétt að byrja á þessum stöðum, sem ráð er fyrir gert 1 grg. frv. Fjhn. er því einhuga um að mæla með því, að frv. verði samþ. og ríkisstj. veittar þær heimildir, sem þar greinir.



Herra forseti. - Frv. þetta er borið fram af fyrrverandi hæstv. ríkisstj. og var borið fram til staðfestingar á bráðabirgðal., sem sú sama ríkisstjórn fékk gefin út 26. apríl 1944. Ríkisstj. hafði þá borið sig saman við þingflokkana utan þings um, hvað gera skyldi í því máli, hvernig ráðstafa ætti eignum setuliðsins hér á landi, og fengið samþykki þeirra til ákveðinnar heimildar til kaupa á þessum eignum og dreifingu á þeim meðal landsmanna. Og það voru þá tvær ástæður, sem fram voru færðar fyrir þessum athöfnum, annars vegar það, að rýma þyrfti burt merkjum um veru setuliðsins hér með því að hreinsa burt þau hýbýli, sem eru til óprýði eða trafala, og hins vegar að tryggja landsmönnum góð kaup á efni því og munum, sem hér var um að ræða. Um þetta er þetta frv., sem hér liggur fyrir, og er í raun og veru ekki mjög margt um það að segja, því að það er í sjálfu sér staðfesting á þeim bráðabirgðal., sem stjórnin hefur gefið út. Fjhn. Nd. mælti með þessu frv., og fór það í gegnum þá d. óbreytt og tiltölulega ágreiningslítið, og fjhn. þessarar hv. d. hefur einnig mælt með, að það yrði samþykkt óbreytt. Við 1. umr. þessa máls hreyfði einn hv. þm. þessarar d., hv. þm. Barð., ýmsum aths. við þetta frv., sem hann skaut til þeirrar n., sem hafði málið til meðferðar, og liggja nú þessar till. hans fyrir, eins og hann l~efur orðað þær á þskj. 1102. Ég get nú ekki í nafni n. borið fram nein skilaboð um þessar till., því að þær komu ekki fram. fyrr en nál. hafði verið skilað. Þau atriði, sem þar um getur, voru ekki rædd í n. sérstaklega, og stafaði það meðfram af því, að þegar málið var tekið til meðferðar, voru nm. margir ekki heilir heilsu og voru fáir á fundi um málið, en þetta stutta nál. var sent til þeirra til undirskriftar, því að það þótti ekki svo mjög orka tvímælis um málið. Mér þykir þó hlýða við þessa umr. að gera ofur litla grein fyrir, hvernig þessi mál standa eða stóðu, þegar skýrsla var gefin út síðast. Sú skýrsla var gefin hv. fjhn. Nd., en ég held, að niðurstöðum hennar hafi ekki verið neitt lýst þar. Ég hef a.m.k. ekki séð það í þeim skrifuðu umr. frá hv. Nd., svo að ég tel því rétt, að ég skýri frá aðalniðurstöðutölum þeirrar skýrslu. Þessi skýrsla er miðuð við 31. okt. 1944: Fyrst eru seldir hermannaskálar fyrir kr. 3526982.00, því næst selt úr birgðaskemmu fyrir kr. 549761,92 og ýmislegt selt fyrir kr. 20372,26. Alls eignir seldar fyrir kr. 4097116,18. Stærsti útgjaldaliðurinn og um helmingur af kostnaðinum eru greiddar skaðabætur, kr. 1405300,00. Svo kemur: verð bragga greitt, kr. 605971,00, vinna við niðurrif, kr. 499816,00, verð lausafjár, kr. 181461,00, og flutningur á setuliðsskálum kr. 50600,00. Alls er þá kostnaðurinn, fyrir utan kostnað við hefndarstörf og ýmislegt slíkt kr. 2852377,15, og er þá ágóðinn af þessari verzlun, eins og hún hefur staðið 1. okt. 1944, kr. 1244739,03. Maður sér því, að skaðabætur, sem greiddar eru fyrir landspjöll og slíkt, eru nákvæmlega helmingur kostnaðar. Þessi ágóði stendur nú í þessum aðalliðum: Viðskiptamenn kr. 642876,35, innistæða á hlaupareikningi kr. 525604,15 og peningar í sjóði kr. 88285,53. N. hefur verið send skrá yfir viðskiptamennina, bæði einstaklinga og bæjarog sýslufélög, og það langmesta, sem er hjá einum einstaklingi, er um 200 þús. kr. Ég veitti því ekki athygli fyrr en nokkuð seint, að þessi skýrsla er frá 31. okt. 1944, og spurðist því fyrir um, hvort ekki væri til nýrri skýrsla, og var hún ekki til uppgjörð, en mér var lofað, að hún skyldi gjörð, a.m.k. aðal-niðurstöðutölur, svo fljótt, að ef hv. þm. óskuðu þess, mundi hún sennilega liggja fyrir við 3. umr. málsins. Ég hef svo ekki fleira að svo komnu að segja um þetta mál, en hér er, eins og náttúrlega liggur í augum uppi, um mál að ræða, sem í raun og veru er að mestu um garð gengið, svo að ég er ákaflega hræddur um, að veruleg breyt. á þessu hafi ekki mjög mikla raunhæfa þýðingu, og vil ég fyrir n. hönd mæla með því, að frv. verði samþ. óbreytt við þessa umr.



Þegar þetta mál var hér til 1. umr., þá hreyfði ég, eins og hv. 1. þm. Reykv. gat um, nokkrum atriðum, sem ég óskaði eftir, að n. athugaði. Ég veit ekki, að hve miklu leyti það hefur verið gert, og ætla heldur ekki að fara út í það, en þegar ég sá nál., fannst mér skylt að bera fram þær brtt., sem ég ber fram á þskj. 1102. Mér hefur skilizt á ræðu hv. frsm., að hann hafi ekki haft tækifæri til að ræða þessi sérstöku atriði í n. Bæði er það, að till. kom ekki fram hér fyrr en í dag, og auk þess hefur n. m.a. ekki neitt grennslazt eftir hjá mér, hvað fyrir mér vakti, þegar ég hreyfði mínum aths. á sínum tíma, en með því að sumar af þessum till. eru mjög veigamiklar till. í málinu, vildi ég mælast til þess, að hv. frsm. fengi þessari umr. frestað og tæki málið fyrir aftur á fundi, fengi þar ræddar þessar ákveðnu till. á þskj. 1102 og athugaði svo, hvort n. sæi sér ekki fært að fylgja þeim, annaðhvort í þeirri mynd, sem þær koma fram þar, eða einhverri annarri mynd, sem næði að einhverju leyti þeim tilgangi, sem til er ætlazt. Ég geri að vísu ekki að neinu kappsmáli, hvort þessari umr. er frestað eða hvort það er gert fyrir 3. umr., en ég vænti þess, að hv. frsm. fari þannig með málið. Áður en farið er út í málið sjálft, þykir mér hlýða að minnast svolítið á, hvernig þetta mál hefur verið borið fram, og leiðrétta þar dálitla missögn, sem kom fram í ræðu hv. frsm., sem ég hygg, að ekki hafi verið af ásettu ráði, heldur af athugunarleysi, er hann minntist á samþykktir þingflokkanna í þessu máli. Þá er þess fyrst að minnast, að eftir að Alþ. hafði setið a.m.k. í 3 eða 4 mánuði af árinu 1943 og síðan fram undir vor 1944, þá kemur hæstv. fyrrv. ríkisstj. - ekki einungis nokkrum dögum eftir, heldur nokkrum klukkutímum eftir að búið er að fresta Alþ. og spyrst fyrir hjá flokkunum, hvort þeir séu ekki samþykkir því, að keyptar séu eignir af setuliðinu. Ég álít, að þessi meðferð málsins sé algerlega óverjandi út af fyrir sig. Bæði hæstv. utanrh., sem ég hygg að hafi staðið í þessu aðallega, og eins hæstv. fjmrh. hlaut að vera ákaflega ljóst, að þetta mál lá fyrir, fyrr en því var hreyft við þingflokkana, og þess ber að gæta sérstaklega, að þegar um þetta mál var að ræða, sat ríkisstj., sem ekki hafði fylgi nokkurs þm. og gat þess vegna ekki tekið svo stórkostlegt málefni á sínar herðar. Ég skal ekki fara mikið út í þetta atriði, því að það er liðið og því verður ekki kippt aftur, en hitt er ekki rétt með farið hjá hv. 1. þm. Reykv., að hér hafi legið fyrir samþykkt allra flokka, því að send voru mótmæli frá Sjálfstfl., stærsta þingflokknum, um að þessi háttur væri hafður á um kaupin. Mér er fullkomlega kunnugt um þetta og m.a. kunnugt um það, að sá fulltrúi, sem Sjálfstfl. síðar útnefndi í n., Helgi Eyjólfsson byggingarfulltrúi, hrakti ofan í hana hver einustu rök, sem hún færði fyrir málinu til sönnunar um, að hér væri í rauninni um hagkvæm kaup, að ræða. Ég vildi aðeins leiðrétta þetta um leið, að hér hefði Sjálfstfl. ekki verið að verki í þessum málum. Það, sem rætt var um alveg sérstaklega í Sjálfstfl., þegar þetta fór fram, og megináherzla var lögð á, var einmitt, að ef ætti að kaupa þetta, þá yrði það gert þannig, að öll tákn setuliðsins væru afnumin sem allra fyrst burt úr landinu, þ.e. að öll þessi hús og mannvirki yrðu rifin, jörðin yrði jöfnuð til og það yrði grætt upp, sem áður hefði verið spillt, svo að engin tákn sæjust eftir hernámið innan ákveðins og hæfilegs tíma. Það kann að kosta ríkissjóð töluvert, en það er alveg áreiðanlegt, að þá kröfu átti landið á hendur setuliðinu frá upphafi. Nú vil ég benda á, að þegar þessi mál voru rædd, þá var rætt um, að sjálfar eignirnar mundu ekki kosta nema sem svaraði 1 millj. kr. Ég hef heyrt síðan, að þær hafi allar fengizt fyrir minna verð, og hv. frsm. upplýsti, að þær eignir hefðu verið keyptar á kr. 605971.00. - Ég veit ekki, hvort á að skilja það þannig, að meiri hlutinn sé seldur. Ef svo er, er langt frá, að áætlunin geti staðizt, en ef hins vegar mikill hluti eignanna er óseldur, skilst mér, að miklu meira hafi verið gefið fyrir eignirnar en gefið hefur verið út almennt, því að mér hefur verið sagt, að þessar eignir allar hafi verið keyptar á 750 þús. kr., eða 250 þús. kr. minna en gefið var út til flokkanna á sínum tíma. Þá var gefið upp, að eignirnar mundu að vísu ekki kosta nema 1 millj. kr., en þegar allt kæmi til alls og búið væri að greiða allt jarðrask og allar þær kröfur, sem kæmu frá viðkomandi aðilum í sambandi við það, og búið væri að rífa þetta allt niður og koma því í fé, væri ekki að ræða um 1 eða 2 millj. kr., heldur milli 11 og 12 millj. kr. í heild. Það var alltaf gengið út frá því, að það væri sá kostnaður, sem þessi kaup kynnu að hafa í för með sér. Sé það raunverulega rétt, sem ég hef enga ástæðu til að rengja, því að það lágu fyrir um það mjög miklar upplýsingar og útreikningar, þá verð ég að segja, að ef enn þá er ekki búið að selja nema fyrir 4 millj. kr., þá er langt í land enn, til þess að það sé nægilegt gegn þeim 11 til 12 millj., sem gert er ráð fyrir, að það kosti ríkissjóð. Sé hins vegar líka rétt, að allar eignirnar hafi ekki verið keyptar nema fyrir 750 þús. kr. og þegar sé búið að selja verðmæti keypt fyrir rúmar 600 þús. kr., má vel selja afganginn, ef hann á að greiða þær 8 millj., sem á vantar í þessum efnum, en út í það skal ég ekki fara mjög nánar. Ég hefði þó talið það vera ákaflega eðlilegt, að þær tölur, sem hér liggja fyrir, hefðu verið látnar fylgja með í þskj., því að vitanlega er hér enginn leyndardómur á ferðinni. Ég vil lýsa dálítið þeim brtt., sem ég hef borið fram, og hvað liggur á bak við, að ég hef borið fram svo róttækar brtt. á þeim l. Ég viðurkenni, eins og ég sagði áðan, að það þýðir ekki að tala um hluti, sem búið er að gera, en það raskar ekki því, að sjálfsagður hlutur sé enn að fara eins viturlega með þessi mál og unnt er og ná einmitt því takmarki, sem til var ætlazt í upphafi, eftir því, sem hv. 1. þm. Reykv. hélt fram, m.a. með því að reyna að nema í burtu öll merki, eins fljótt og unnt væri. Hann hélt einmitt fram, að þetta hefði verið önnur aðalástæðan fyrir því, að þessi kaup hefðu verið gerð, og svo hin, að tryggja landsmönnum góð kaup á mörgum og heppilegum efnum, og skal ég nokkuð koma að því nánar. Ég hef hér undir a-lið lagt til, að sá háttur yrði hafður á, að í lok hvers mánaðar skyldi n. senda tollstjóra nákvæma skýrslu yfir allt efni, sem selt er, hvort heldur það hefur verið selt sem fasteign eða lausafé, og síðan skyldi tollstjóri reikna tolla eftir tollskránni af því efni, eins og það væri flutt inn, og innheimta þá hjá n. Það má vel segja, að þetta sé kannske nákvæmlega sama, því að síðan verði það, sem afgangs er, fé ríkissjóðs. En það er ekki nákvæmlega sama. Það er ákaflega eðlilegt, að ríkissjóður fái á þann hátt tollgreiðslur strax, og það er þá líka auðveldara að sjá, hvort þetta fyrirtæki út af fyrir sig kemur til að bera sig fjárhagslega eða ekki, því að það er vitanlega ekki að bera sig fjárhagslega, þótt það á sínum tíma, kannske á mörgum mánuðum eða mörgum árum, skili einhverjum hagnaði, sem er t.d. ekki það mikill, að hann nægi til að greiða tollinn af sams konar efni, ef það er flutt inn, en allt þetta efni hefur verið flutt tolllaust inn í landið. Ég vænti þess því, að hv. fjhn. geti fallizt á þessa till., þótt hins vegar megi segja, að það sé kannske að reikna dæmið svona eða hinseginn og útkoman geti verið sú sama. Ég hef hins vegar lagt til í b-lið, að sala og endursala á þessu efni skuli háð verðlagseftirliti á sama hátt og aðrar vörur, og þegar efnið sé selt, beri að taka tillit til þess, að það sé gamalt og notað og verðið sé ákveðið eftir því. Ástæðan til þess, að ég ber þetta fram, er sú, að mér er persónulega ljóst, að hér er gengið langt út fyrir verðlagsákvæðin. Ríkið hefur hér selt í stórum stíl efni í smásölu, og síðan hefur mönnum verið leyft að selja það aftur í smásölu, og það út af fyrir sig er alveg gagnstætt verðlagslögunum. Mér er algerlega ljóst, að langmest af þessu timbri hefur verið selt við Rauðhóla fyrir 20% minna en hægt er að taka nýtt og gott timbur fyrir í Völundi í smásölu. Þegar litið er á þetta, er raunverulega verið að vernda ríkið til að pranga með vörur, hvorki góðar né nýjar, og ríkinu þar með skapaður langtum meiri réttur en þegnunum. Þetta er svo ákaflega mikið atriði, að það er ekki hægt að ganga fram hjá því og sjálfsagt að fara með þetta, bæði með sölu og endursölu, eins og aðrar vörur í landinu. Því var haldið fram, þegar rætt var um, hvort kaupa ætti þessar eignir eða ekki, að þetta skapaði svo mikla vinnu í landinu, að það skipti millj. Ég hef hins vegar alltaf álitið og álít enn, að það hefði verið miklu skynsamlegra að nota þessar 11 til 12 millj. kr. til þess að flytja inn nýtt efni og byggja upp nýja verkamannabústaði eða nýja bústaði í landinu heldur en að fara þá leið, sem farin er, en eins og ég sagði áðan, þá þýðir ekki að deila um það. Það er ekki hægt að leyna því, að með þessu var erlendu herliði sleppt við afar veigamiklar kröfur, sem það átti að uppfylla gagnvart íslenzku þjóðinni, kröfur, sem voru metnar hvorki meira né minna en yfir 10 millj. kr. Í 2. lið hef ég lagt til, að 4. gr. frv. verði breytt, þannig að úrskurði n. megi skjóta til aðgerða dómstólanna. Ég tel algerlega óverjandi, að l. fari héðan eins og 4. gr. er nú, að úrskurður n. sé fullnaðarákvörðun um bætur. Nú skulum við líta á, hvernig þessi n. er skipuð. Hún er skipuð samkv. 3. gr., þannig að ríkisstj. felur hæstarétti að tilnefna 3 manna n. til að ákveða bætur handa landeigendum hér á landi vegna landspjalla, sem þeir hafa orðið fyrir af völdum setuliðsins. Hæstiréttur ákveður, hver matsmanna fer með formennsku í n., og skal hann vera lögfræðingur. Þessum dómi, sem er eini dómurinn í málinu, sem ef til vill getur oltið á tugir og kannske meira en tugir þúsunda fyrir þegnana, á ekki að vera hægt að krefjast yfirmats á. Það eru ekki einu sinni 5 menn í n. og aðeins einn maður lögfróður og ekki hægt að áfrýja þessum úrskurði. Ég trúi ekki fyrr en ég tek á því, að nokkur maður í þessari hv. d, leyfi l. að fara út með þessum ákvæðum og sízt að þeir menn í hv. fjhn., sem þekkja meðferð mála og sókn og vörn fyrir hæstarétti, eins og hv. þm. Seyðf., láti sér ekki detta í hug að gera ágreining, þegar hafðar eru svona aðfarir. Ég tel svo freklega gengið á rétt þegnanna, að öllu öryggi sé kippt undan kröfum þeirra gagnvart ríkinu í sambandi við þetta mál. Þá kem ég að 3. og síðustu till., og hún er náttúrlega langveigamesta till. í þessu máli, en hún er sú að tryggja, að öll merki eftir setuliðið séu numin burtu. Ég hef lagt hér til, að við 5. gr. á eftir meginmálsgreininni komi ný málsgr., þar sem algerlega sé ákveðið í l., að áður en 2 ár séu liðin, skuli állar þessar fasteignir, sem hér um ræðir, vera rifnar niður og allt jarðrask grætt. Ég veit, að þetta er vilji þjóðarinnar. Hún vill ekki, að þessi tákn og þessi merki séu á landinu, og úr því að ríkið hefur tekið að sér að ganga inn í skuldbindingar annarra ríkja, og það hefur það gert hér, ber því að sjálfsögðu skylda gagnvart þegnunum og gagnvart landinu til að uppfylla þessa skyldu, eins og hún hefði verið uppfyllt af hinum, og það er, að allt verði rifið í burtu og jarðrask ekki aðeins bætt, heldur grætt. Þetta er mér meginatriðið í þessu máli, og ég verð að segja, að þótt þetta ætti að kosta ríkissjóð nokkrar milljónir, hika ég ekki við að greiða atkvæði með því, að þetta ákvæði verði uppfyllt. Ég hef hins vegar talið rétt, að hér væri gerð alveg sérstök undanþága, þegar sérstaklega stendur á, þannig að þau vörugeymsluhús eða önnur stórhýsi, sem hafa verið reist, annaðhvort hér í þessum bæ eða annars staðar og nota mætti áfram sem framtíðarbyggingar í landinu, fengju að standa áfram, en þó því aðeins, að skipulagsstjóri ríkisins og byggingarnefndir hlutaðeigandi bæjarfélaga fallist á, að þessar byggingar megi standa til frambúðar. Ég vil nú fastlega vænta þess, að hv. frsm. leiti álits t.d. skipulagsstjóra um þetta atriði og byggingarnefndar í Reykjavík, hvort það út af fyrir sig sé þeirra hugmynd að leyfa eða láta þessar byggingar standa til langframa hér í bænum, en ef álitið er, að ljótt sé að hafa þær sem varanlegar byggingar hér í höfuðborginni, getur ekki verið nein prýði að hafa þær sem varanlegar byggingar meðfram öllum vegum úti um landið, til að gereyðileggja áhrif íslenzkrar náttúru. Ég hef tekið fram hér flest af því, sem ég þarf að segja í þessu máli, nema sérstakt tilefni gefist. Ég varð raunverulega undrandi yfir þeim tölum, sem ég fékk upp, því að ég hafði búizt við, að ágóðinn yrði miklu meiri en gert var ráð fyrir, sumpart miðað við verðlagið hér og sumpart við það magn, sem mér skilst, að búið sé að selja. Ég verð að segja, ef þessi viðskipti eiga að standa í 2 ár eða svo, að þá geri ég ekki ráð fyrir, að um feitan gölt sé að ræða fyrir ríkissjóð. Annars geri ég það ekki að deiluatriði. Hitt legg ég miklu meiri áherzlu á, að sett sé inn í frv., að þetta sé allt numið í burtu fyrir ákveðinn tíma, svo að landið, eins og það var áður, beri þess engin merki, að þessar leiðinlegu og ljótu byggingar hafi staðið hér á landi.



Ég skal ekki lengja þessar umr. mikið, en ég vil leiðrétta annaðhvort háttv. þm. Barð. eða mig. Ég ætlaði að segja, að stj. hafi borið þetta undir þingflokkana, en ekki, að þingflokkarnir allir í sameiningu hafi samþ. þetta. Ég skal ekki fara út í brtt. háttv. þm. Barð., en ég held, að gott væri, ef hann vildi taka þær aftur til 3. umr. Þótt fjhn. hafi lokið miklu nú síðustu dagana, þá eru samt mörg mál eftir, svo að hún hefur nóg að gera. Það kann vel að vera, að rangt hafi verið að kaupa skálana, en ég held, að brtt. háttv. þm. Barð. miði ekki í rétta átt. Sennilega hefðu verið sendir verkfræðingar hingað upp með stórvirk tæki, sem hefðu rifið skálana í heilu lagi og jafnað síðan yfir. En ég hygg, að mörgum hafi þótt þetta góður fengur, og það hefði verið smásálarlegt að vilja ekki greiða þessar krónur fyrir. Ég skal sjá til, að þessar brtt. verði teknar fyrir í n., enda þótt mér sé ekki fullkomlega ljóst, hvernig ætti að framkvæma fyrri brtt., að heimta toll af því, sem þegar er búið að selja. Ef þetta hefði verið gert þegar í upphafi, þá var það auðvitað framkvæmanlegt, en það hefði komið niður á þeim landsmönnum, sem kaupa þetta. En ég vil helzt skoða þetta sem nokkurs konar hvalreka, sem landsmenn eiga að fá að njóta, enda mjög erfitt að koma við verðlagseftirliti. Viðvíkjandi því, að sölunefndin úrskurði endanlega ef ágreiningur verður, þá mun það vera gert til þess að gera þetta einfaldara og forðast fjölda dóma og málaferli, sem ella yrðu. Síðasta till. hv. þm. er ég sammála, að skálarnir eigi að hverfa. Að vísu mun fyrst um sinn viða mega sjá þessi hvolfþök úti um land, en með tímanum munu þau alveg hverfa, enda mun till. háttv. þm. fyrst og fremst eiga við heil hverfi, fremur en við einstaka bragga. Í 5. gr. frv. stendur. „Nú tekur ríkisstjórnin til umráða eða eignar mannvirki, sem setuliðið á hér á landi, og er þá ríkisstjórninni heimilt að fengnu samþykki hlutaðeigandi bæjar- eða sveitarstjórnar að láta þau vera áfram þar, sem þau eru, gegn bótum, sem nefnd sú, er um getur í 3. gr., ákveður.“ En samkvæmt brtt. skal þetta orðast svo í síðari hluta málsgr.: „Undanþegin þessu ákvæði eru þó stór vörugeymsluhús eða önnur stórhýsi, enda hafi skipulagsstjóri ríkisins og byggingarnefndir hlutaðeigandi bæjarfélaga fallizt á, að byggingin mætti standa þar sem framtíðarbygging.“ Í báðum till. eiga byggingarnar að hverfa að fáum undanteknum, og ég er ekki viss um, hvor till. er sterkari því viðvíkjandi. En um það erum við sammála, að þessar byggingar eiga að hverfa. Ég get lofað, að þessar brtt. verði athugaðar í n., en ég get ekki lofað, að leitað verði umsagnar margra tímans vegna. Mér fannst gæta nokkurs ósamræmis í því hjá háttv. þm. Barð., þar sem hann talar annars vegar um, hvað þessi viðskipti séu varasöm og útlitið slæmt, en hins vegar er hann óánægður með þá skýrslu, sem ég gaf hér, og sýnir hún þó allmikinn gróða.



Ég verð að segja það, að mig undrar ræða háttv. 1. þm. Reykv. Hún bar með sér, að hann hefur ekki lesið brtt. mínar. Þar er skýrt fram tekið, að n. skuli greiða tollana, en ekki almenningur, svo að hér á alls ekki að skerða þann hag, sem einstaklingar hafa haft af þessum viðskiptum. Það má segja, að með þeim hætti sé ríkissjóður að greiða ríkissjóði, en það er þó það, að á þann hátt fær ríkissjóður það, sem hann hefði fengið, ef þetta hefði verið flutt inn, og það finnst mér sjálfsagt. En mér þykir líklegt, að mörgum sé forvitni á að vita, hver útkoman verður af þessari verzlun, þegar búið er að greiða þessa tolla. Hv. 1. þm. Reykv. sagðist ekki geta skilið, hvernig hægt væri að láta verðlagseftirlitið ná til þessa. En um það eru alveg skýr ákvæði, að engin keðjuverzlun má eiga sér stað, en fyrir því er enginn varnagli sleginn með þessar eignir, enda þótt hér sé um efni að ræða, sem skiptir milljónum króna. Það má segja, að ekki sé unnt að koma þessu við með það, sem búið er að selja, en ef skýrslur eru réttar, þá er geysimikið eftir, og ég hygg, að það líði meir en eitt og meir en tvö ár, þangað til þessari sölu er lokið. Þó er ég mest hissa á skilningi hv. þm. á brtt. mínum við 5. gr. frv. Sú brtt. er einungis viðbót við greinina, sem á að standa eftir sem áður. En án þess að þessum ákvæðum verði bætt við er engin trygging fyrir því, að þessar byggingar verði látnar hverfa. Það er engin trygging í því, þótt braggarnir séu fluttir til, þar sem þeir eru einatt byggðir upp aftur í sama formi  Ég veit um fjölda fólks, sem óskar eftir því, að þetta hverfi að fullu og öllu. Ég skal ekki ræða meira um útkomuna á þessari verzlun, en ef búið er að selja aflið af þessu, sem ég ekki trúi, þá er útkoman ekki góð. Það má vera, að búið sé að selja það skásta, en það lélegasta sé eftir, og ég held, að ekki hefði verið vanþörf á að losna við það með fljótvirkum og góðum tækjum. Ég hygg, að enn þá sé ekki búið að semja um bót á jarðraski nema þar, sem búið er að rífa skálana, enda verður ekkert lagfært fyrr en þeir eru farnir, en ég sé ekki betur en þeir standi óhreyfðir hér víðs vegar um bæinn, svo sem við Þjóðleikhúsið.



Ég ætla ekki að verja þessa verzlun, en ég verð að segja það, að ef háttv. þm. Barð. er hissa á minni ræðu, þá er ég undrandi yfir hans ræðu. Ég sagði aldrei, að það ætti að leggja toll á eftir á, slíkt er vitanlega alls ekki hægt. Ég skildi till. hans rétt að því leyti, að það væri n., sem ætti að greiða þennan toll, en ef svo ætti að vera, yrði ekkert fé afgangs til að bæta skemmdir og skaða. Um verðlagsákvæðin er það að segja, að mér er enn þá jafnóskiljanlegt, hvernig hægt er að láta þau ná til þessa efnis. Mér finnst þetta helzt sambærilegt við fornsölu. Mér er t.d. sagt, að hlutir hafi verið fluttir inn og verðlagðir hóflega, en svo hafi sams konar hlutir, notaðir, verið seldir dýrara. Ég held, að það verði ákaflega erfitt að elta uppi alla þá, sem kaupa of háu verði, og hvernig í ósköpunum á að gera upp á milli þeirra, sem búnir eru að kaupa þetta efni, og þeirra, sem eiga það eftir? Ég skal játa, að mér yfirsást um viðbótarliðinn við 5. gr. En það var vegna þess, að ég hafði alls ekki hugsað mér, að þessi hv. þm. kæmi fram með slíka bolsevikkaaðferð, sem þar kemur fram. Hugsum okkur, að maður hafi keypt heilt hverfi, og svo er honum allt í einu skipað að rífa það. Það yrði ljóta eftirspilið, ef við ættum að fara um allt land og taka hvern skála og þetta allt eignarnámi, en öðruvísi færum við ekki að þessu, og er ég hræddur um, að kostnaðurinn yrði nokkuð mikill við það. Ég veit, að hv. þm. dytti ekki í hug, ef við létum byggja einbýlishús eftir lögum landsins, að síðan yrði hægt að ganga að okkur og krefjast þess, .að þau yrðu rifin niður, af því að þau væru svo ljót. Ég held þess vegna, að brtt. hv. þm. Barð. fái ekki staðizt. Ég skal svo ekki fjölyrða um þetta, en tel, að rétt sé að setja þessi l. úr því sem komið er, og vildi mælast til þess, að hv. þm. Barð. tæki brtt. sínar aftur til 3. umr., en þá eru líkur til, að liggi fyrir fullkomnari upplýsingar. Hefur starfsmaður hjá n. lofað að gefa upplýsingar um það, hvernig þessi mál standa nú. Ég hélt, að málið mundi ganga ágreiningslítið gegnum þessa hv. d., eins og hv. Nd., af því að málið er svo langt komið, að erfitt er að koma við nokkrum aðgerðum á því hér eftir.



Ég vildi aðeins upplýsa hv. 1. þm. Reykv. um það, að það væri enginn vandi að reikna út toll af bröggunum. Þeir eru allir byggðir í sama stíl og úr sama efni, og þyrfti því ekki annað en að taka efnið úr einum bragga, og síðan getur n. reiknað út, hve mikinn toll ætti að greiða af hverjum bragga. Einnig vil ég benda á það, að ég hygg, að þegar þetta frv. hefur verið samþ., verði það einnig látið ná til annarra setuliðseigna, svo sem bifreiða og annarra véla, og að þá sé því auðveldara fyrir n. að reikna með því, hvernig ætti að greiða ríkissjóði toll af þeim vörum, því að ég er ekki sammála hv. 1. þm. Reykv. um það, að það sé alveg sama og að ríkissjóður fái ekki þessa tolla öðruvísi en í ágóðahluta, ef hann yrði einhver, en skal ekki fara nánar út í það. Ég skal viðurkenna, að það eru ýmis vandkvæði á því að krefjast þess að niður séu rifnir skálar, sem hafa verið byggðir upp aftur, þótt ég viti hins vegar vel, að oft hefur verið gengið nær eignarrétti manna með ýmsum öðrum lagafyrirmælum. En ég vil aðeins benda á, að þegar byrjað var á þessu verki, var það ótvíræð skylda ríkissjóðs að sjá um, að öll verksummerki þessara skála yrðu tekin af landinu, og ef hún hefur vanrækt að gera allar þær ráðstafanir, sem gera þurfti í sambandi við þessi mál, þá er það heldur ekkert óeðlilegt, að þessi n., sem fjallar með þessi mál, taki að sér þann kostnað, sem það kann að hafa í för með sér að afmá þennan blett af íslenzku landi. Sá möguleiki er fyrir hendi að breyta stíl þessara skála í samræmi við það umhverfi, sem þeir hafa verið reistir í, t.d. að breyta þaklagi þeirra, en alls ekki láta stíl þeirra sitja í landinu, því að það er alveg ljóst, að engin takmörk eru fyrir því, hvað hann getur haldizt lengi í landinu, ef engin ákvæði verða um þetta sett. Ég skal fúslega taka till. mínar aftur til 3. umr., en vænti þess, að þær verði teknar alvarlega til athugunar í n. Einnig er ég fullkomlega viljugur til þess að hafa samkomulag um orðabreytingar, sem n. kynni að gera á þessum till., en hins vegar verð ég að halda fast við, að meginatriðum sé náð, áður en frv. er afgr. úr hv. d.



Herra forseti. Ég ætla aðeins að segja örfá orð út af þessu tollspursmáli. Mér sýnist, að það skipti litlu máli, hvað hermannaskálana snertir, hvort tollur er reiknaður af efni, sem tekið er úr þeim, eða ekki. Hv. þm. Barð. veit, að ríkið er þarna aðeins að skipta við sjálft sig, og það hefur þess vegna enga fjárhagslega þýðingu, hvort tollur er reiknaður af þessu eða ekki. Hv. þm. veit einnig, að þessir skálar voru ekki keyptir í hagnaðarskyni, þótt margir hafi gengið út frá því, að svo hafi verið. Það, sem vakti fyrir hinu opinbera, þegar skálarnir voru keyptir, var það, að ríkið gæti haft íhlutun um og séð fyrir því, hvernig gengið yrði frá skálunum og þeim grundvelli, sem þeir höfðu staðið á. Ríkið tók málið í sínar hendur til þess, að þannig væri farið með allar þessar eignir, að þær yrðu nýttar sem mest og sem minnst spjöll yrðu unnin á því landi, sem skálarnir höfðu staðið á. Á þessu stigi er ekki unnt að segja fyrir um það, hvernig fjárhagsafkoman verður í þessum efnum, en eftir síðustu skýrslum, sem fyrir liggja, virðist mér meiri líkur til þess, að um einhvern ágóða verði að ræða, og ef svo verður, sem óskandi er, þá fyrst kæmi til athugunar, hvort reikna ætti þennan hagnað sem toll af þessum vörum og hægt væri að nokkru leyti að hafa fullt eftirlit með, hvað mikið hefur verið greitt. Það er hins vegar alveg tilgangslaust að vera að þrátta um slíkt á þessu stigi málsins, meðan ekkert er endanlega um það vitað, hverjar skaðabætur ríkið þarf að greiða. Hv. þm. Barð. vék að því í síðustu ræðu sinni, að honum sýndist rétt, að sú aðferð verði viðhöfð um aðrar eignir, bifreiðar og vélar, sem keyptar verða af setuliðinu, að tollur verði greiddur af þeim jafnóðum og þær væru látnar af hendi. Ég er alveg á sömu skoðun og hann hvað þetta snertir. Sannleikurinn er sá, að það er annað viðhorf um þessar eignir en skálana. Það er ef til vill ekki beinlínis hægt að segja, að þær eignir séu keyptar í því skyni, að ríkissjóður hagnist af því, en þær eru þó keyptar í því skyni, að hægt verði að hafa þeirra not hér á landi og til þess að koma í veg fyrir, að þær verði fluttar út, sem vafalaust hefði verið gert, ef ekki hefðu náðst samningar um kaup á þeim, öfugt með skálana, sem hefðu verið malaðir eða rifnir niður. En einmitt af því, að sjónarmiðin að þessu leyti eru allt önnur en varðandi skálana, sýnist mér, að eðlilegt sé, að önnur aðferð sé viðhöfð um sölu á þessum setuliðseignum. Ég get upplýst hv. þm. Barð. um, að fjmrn. hefur gefið fyrirmæli um það, að tollur verði reiknaður af öllum þessum bílum að minnsta kosti eins og notuðum bílum, sem fluttir hafa verið inn í landið á undanförnum árum, og efast ég ekki um, að þessum fyrirmælum hafi verið hlýtt, að svo miklu leyti sem þau hafa enn komið til greina. Ég vildi láta þetta koma fram, til þess að ekkert væri á huldu um það, hver aðferð verður höfð um þetta í framtíðinni.



Frv. það, sem hér liggur fyrir, hefur verið athugað í allshn., en þó er þess að geta, að þegar málið var tekið til meðferðar, sem var á tveimur fundum, voru tveir hv. nm. fjarstaddir, þeir hv. 1. þm. Eyf. og hv. þm. Seyðf. Nefndin hefur athugað frv. og borið það saman við gildandi l. um húsaleigu, og vill n. að þeirri athugun lokinni eftir atvikum mæla með því, að frv. verði samþ., aðallega vegna þess, að ef frv. verður ekki samþ., má segja, að ríkið sé í raun og veru verr sett en einstaklingar myndu vera, vegna þess að þeir sem einstaklingar hafa uppsagnarfríðindi eftir húsaleigul., sem ekki eru talin eiga við með sama hætti um ríkið, þar sem þær uppsagnir eru miðaðar við skyldleikasamband. En n. virðist, að það væri eðlilegra, að slíkt persónu- og skyldleikasamband gæti ekki komið til greina um ríkið sjálft. Og þar sem frv. fer þannig í raun og veru í þá átt að jafna um þetta í þessu efni, þá vill n. mæla með því, að frv. nái fram að ganga.



Herra forseti. - Húsaleigul. voru til umr. í þessari hv. d. 1943, og var þá töluvert rætt um hin ýmsu ákvæði þeirra. Mér kom dálítið einkennilega fyrir þetta allt, sem hér er viðurkennt af hv. allshn., og einnig ummæli hv. frsm., því að það er kunnugt, að um þessi l. hefur staðið mjög mikil óánægja, og mundi hún engan veginn minnka, ef farið væri inn á þessa braut, sem ég get ekki séð annað en farið sé inn á, að gefa ríkinu meiri rétt en einstaklingum. Mér finnst rétt að gefa ríkinu sama rétt, en ég álít ákaflega varhugavert að fara inn á þá braut að gefa ríkinu meiri rétt við lagasetningu, sem er þó jafnóvinsæl og viðkvæm og þau l. eru, sem hér er um að ræða. Ég sé ekki heldur, að það sé nauðsyn að samþ. frv. eins og það liggur fyrir, til þess að ná því, sem ætlazt er til með þessum l. hvað snertir starfsmenn ríkisins. En hvað viðvíkur því, að ríkinu sé heimilað að taka íbúðir til þess að nota þær sem skrifstofur, þá er öðru máli að gegna. Þar er gengið lengra en einstaklingi er leyft, þeim er ekki leyft að taka sitt eigið hús og gera það að skrifstofu fyrir sig, og eins. ef ríkinu á að vera frjálst að byggja, þá getur slíkt varla talizt heldur sanngjarnt. Það hefur ekki verið leyft. Ég þekki þess mörg dæmi, að mönnum hefur verið fyrirmunað að byggja stórhýsi, sem skapaði mikið húsnæði, en í stað þess hefur mönnum verið fyrirskipað að halda við lélegum húskofum, sem varla eru mannabústaðir, af því að í þeim eru tvær hræður, sem bæði er vegna þess, að það er ekki hægt að koma þessu húsi af lóðinni vegna húsaleigul. En hér finnst mér, að annar og meiri réttur sé skapaður sjálfu ríkinu í þessu efni en þegnunum. Nú er það alveg áreiðanlegt, að húsaleigul. hafa gengið mjög á rétt einstaklinga í þessum bæ og viðar í landinu, en það hefur verið réttlætt fyrir þá sök, að vegna styrjaldarinnar þurfi að halda niðri dýrtíðinni í landinu, og þess vegna hafi verið takmarkaður réttur þeirra manna, sem eiga húseignir, og þeim bannað að græða á húsaleigunni. Þetta hefur þótt nauðsynlegt vegna þeirrar nauðsynjar að hleypa ekki af þessum ástæðum dýrtíðinni upp í landinu. En þá er það sjálfsögð krafa þeirra manna, sem telja sig hafa orðið fyrir barðinu á Alþ., að a.m.k. sjálft ríkið verði að beygja sig undir þessi sömu húsaleigul. Það getur engan veginn verið hægt að ætlast til þess, að þeir menn, sem verða á margvíslegan hátt að líða það tjón, sem þeir hafa liðið og líða enn vegna hinna hörðu ákvæða húsaleigul., þoli það, að ríkið geti hvar, sem það þarf á að halda, tekið húsnæði í sínar þarfir. Ég vil einnig í sambandi við þetta mál leyfa mér að benda á, að í Sþ. er þáltill. um það að fá rannsókn á húsaleiguvísitölunni á ný, vegna þess að viðkomandi menn þykjast vera mjög illa leiknir af þeirri vísitölu, sem ákveðin er og reiknuð hefur verið út. Þetta mál hefur komið fyrir allshn., og hefur komið skýrt fram þar, að það skiptir miklu meira máli fyrir húseigendur, að þeim ákvæðum í þessum l. væri breytt, sem hvort tveggja í senn gæti mildað fyrir þeim hin hörðu skilyrði, sem Alþ. hefur sett þeim með þessum l., heldur en þótt farið yrði að rannsaka grundvöll húsaleigul., og skal ég í þessu sambandi benda á, að fulltrúar þessara manna hafa upplýst, að fjölmargir menn, sem sitja í gömlu húsaleigunni, leigi nú svo og svo mikið af húsnæði sínu fyrir okurverð, án þess að ákvæði l. geti náð til þeirra, og gera þetta húsnæði að tekjulind fyrir sig, sem ætti að vera tekjulind sjálfra húseigendanna. Ég hygg, að með þessari lagabreyt. á sjálfum húsaleigul. mætti ef til vill að nokkru eða öllu leyti fyrirbyggja þetta, m.a. með því, að húseigendur sjálfir ættu kröfu á því. að ef einhver, sem hefur íbúð á leigu samkvæmt gamalli leigu, þyrfti ekki að nota fyrir sig allt það húsnæði, þá ætti húseigandi sjálfur rétt til þess að leigja það út eftir núgildandi húsaleigul. Ég hef sömu skoðun á þessum málum og á þinginu 1943, þegar þetta mál var til umr., og er ég á móti þessu frv. eins og það liggur fyrir og ber því fram rökstudda dagskrá, sem ég vil leyfa mér að lesa upp, með leyfi hæstv. forseta: „Í trausti þess, að ríkisstjórnin láti nú þegar endurskoða húsaleigulögin og leggi síðan fyrir næsta reglulegt Alþingi tillögur um breytingu á þeim, er tryggi ríkinu og þegnunum sama rétt yfir eignum sínum og gefi auk þess húseigendum meiri ráð yfir húseignum sínum en nú er, án þess þó að raska grundvaliaratriðum laganna, tekur deildin fyrir næsta mál á dagskrá.“ Ég álít, að þessi húsaleigul. þurfi endurskoðunar við og lagfæringar; ég hygg, að þau l. hafi bakað húseigendum mikið tjón og ríkinu mikil útgjöld. En ekkert annað finnst mér sæma í þessu máli en þegnunum sé gefinn jafn réttur og ríkinu. Ég sé ekki neitt, sem er svo aðkallandi í þessu máli fyrir ríkið sjálft. að það megi ekki bíða til næsta hausts, svo að þessi rannsókn geti farið fram og helzt í samráði við húseigendur, því að óneitanlega bera þeir þyngstu byrðina í þessu máli. Ég vænti þess, að þessi dagskrá, sem ég legg hér fram fyrir hæstv. forseta, verði samþ. og málið afgr. á þennan hátt.



Af því að ég tel endurskoðun húsaleigul. í heild algerlega þessu óviðkomandi, segi ég nei.



Herra forseti. - Frv. það, sem liggur hér fyrir, var borið fram í hv. Nd. af þremur hv. þm. þar og er um breyt. á l. frá 1935, um hlutafjárframlag og ábyrgð ríkissjóðs fyrir h/f Skallagrím í Borgarnesi. Og með þessu frv. er í raun og veru ekki annað gert en að halda áfram á þeirri braut, sem þar var farið inn á, sem sé, að ríkið annars vegar legði fram nokkurt hlutafé í þessu félagi og á hinn bóginn ábyrgðist það, sem á vantaði, til þess að þeir fjármunir væru fyrir hendi, sem þyrfti til þess að koma upp skipi til þessara ferða. Reynslan á þessu fyrirtæki varð tiltölulega góð. Félagið hafði skipið Laxfoss í förum. sem var fremur notalegt skip fyrir farþega og bar sig betur en skip hafði gert annað, sem haft var áður til nota í ferðir á þessari fjölförnu leið. Fargjöld voru að vísu mjög há, þó ekki svo. að menn teldu það eftir, sérstaklega þegar ófær var leiðin fyrir Hvalfjörð og þar að auki ekki kominn greiður vegur til Akraness og þess vegna ekki um annað að gera en að hafa þessar ferðir um Borgarnes. Þetta hefur að vísu breytzt nokkuð á síðari árum, bæði um samgöngurnar við Akranes og fyrir Hvalfjörð, þannig að samgöngur eru nú orðnar greiðari fyrir Hvalfjörð og á landi til Akraness. En þó er reynslan sú, að fjöldi fólks fer enn þessa leið um Borgarnes. Nú vildi það slys til í fyrra, að Laxfoss strandaði, eins og kunnugt er, á leið frá Borgarnesi til Reykjavíkur. Og síðan hafa verið óhentugar ferðir á milli Reykjavíkur og Borgarness, sem hafa gefið hina verstu raun, bæði að því er snertir þægindi fyrir farþega og hitt, hve illa fyrirtækið hefur borið sig, þannig að stórkostlegur halli hefur orðið á þessum ferðum. og svo mikill, að það fjárhagstjón, sem þar er um að ræða, nær töluvert upp í a.m.k. þau fjárframlög, sem hér er um að ræða í þessu frv., að ríkið og þetta fyrirtæki skipti á milli sín. Er í raun og veru miklu merkilegra en að hér skuli vera farið fram á það, sem í frv. greinir, hve lengi það hefur dregizt að gera ráðstafanir til þess að gera við Laxfoss, sem að vísu skemmdist mikið, en þó ekki svo, að ekki væri vel gerlegt að gera við hann. Það var í sjálfu sér merkilegt, að ekki skyldi fyrr vera ráðizt í að byggja skipið upp. Nú eru þær upphæðir, sem hér er um að ræða í þessu frv. miklu aðrar en þær, sem um var að ræða 1935 í þessu sambandi. En hér er farið fram á, að ríkissjóður inni nú af hendi sama hlutverk og hann gerði eftir l.- um sama efni frá 1935 í sömu hlutföllum, þannig að hann taki nú enn. þá þátt í að leggja fram hlutafé og leggi fram. 1/3 þess á móti 2/3 hlutum annars staðar frá og ábyrgist það fé, sem að láni þarf að taka til þess að koma skipinu aftur í gang. Tvær smiðjur hafa tekið að sér það verk að gera við skipið, og er mér tjáð, að það sé langt komið nú, svo að skipið geti tekið til starfa með vorinu. Upplýsingar hefur n. ekki fengið um það. hvernig út muni koma þær áætlanir, sem gerðar hafa verið um kostnað við viðgerðina. En áætlað er, að skipið dálítið stækkað og með mjög auknu vélarafli eigi að kosta 1800 þús. kr. Þessa fjár er ætlazt til. að aflað verði þannig. að gamla hlutaféð verði notað sem er 50 þús. kr. frá ríkissjóði og 100 þús. kr. annars staðar að, svo og varasjóðurinn, 450 þús., kr., sem eru 600 þús. kr. samtals. Nú er hér í frv. farið fram á, að lagt verði fram hlutafé, allt að 450 þús. kr., og að af því leggi ríkissjóður fram. 150 þús. kr., en 300 þús. kr. komi annars staðar frá. Eru þessi framlög þá 1050 þús. kr. Til þess að skipið verði fullbúið, þarf eftir áætlun 750 þús., kr. í viðbót við það, og gert er ráð fyrir, að það fé verði tekið að láni, og er hér farið fram á, að ríkissjóður gangi í ábyrgð fyrir þessu. Í Nd. féllst hv. n. á það, að einum manni undanskildum, að samþ. bæri þetta frv., og sú hv. þd. breytti frv. lítillega, til bóta að því er ég hygg vera. Og fjhn. þessarar hv. d. virtist málefni öll standa til þess, að þetta frv. bæri að samþ., og mælir n. með því, að frv. verði samþ. óbreytt, eins og það liggur hér fyrir.