Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Hæstv. viðskmrh. er hér ekki víðstaddur, og leyfi ég mér því fyrir hans hönd að mælast til þess, að frv. þessu, sem hefur verið athugað í n. hjá Nd. og hv. Nd. hefur rætt mjög ýtarlega, verði vísað til 2. umr. En hvort hv. d. sýnist ástæða til að vísa því til n. einnig hér í hv. þd., það segir hv. d. til um. Það var í fjhn. í hv. Nd.



Herra forseti. – Hv. frsm. þessa máls, 1. þm. S.-M. (IngP), er ekki viðstaddur, en ég sem formaður n. get upplýst hér, að n. hefur kynnt sér þetta mál mjög ýtarlega. Hún hefur borið þessa breyt. saman við aðallögin og séð, að þar eru mjög nákvæmlega settar reglur um það, hvernig skuli farið með allt þetta mál, og að hvorki hreppurinn né hafnarsjóður geta gert þar nokkrar framkvæmdir, hvorki um lántökur né verklegar framkvæmdir eða annað, sem lýtur að þessu, nema með leyfi viðkomandi ráðuneytis. Hefur n. því ekki séð ástæðu til að gera brtt. við frv. og leggur einróma til, að það sé samþ.



Herra forseti. - Það er algert samkomulag um þetta mál, og þarf ég því ekki að hafa um það langa framsögu. Það eru aðeins tvær leiðréttingar, sem hafa verið gerðar á frv. í till. n., og er önnur til leiðréttingar á prentvillu. Það hafði misprentazt númer á l., sem vitnað var til, 43 í staðinn fyrir að það átti að vera 34, sem hefur verið leiðrétt á tveimur stöðum, þar sem það kemur fyrir í frv. Enn fremur er lagt til, að tilvitnunin í l. nr. 48 frá 1942 verði felld niður, vegna þess að það þykir ekki viðeigandi að binda þetta við þau l. af þeirri ástæðu, að rétt þykir, að það fari um dýrtíðaruppbótina almennt eftir því, sem breyt. kunna að verða gerðar á því í þeim l., sem um það gilda á hverjum tíma. Með þessum breyt. leggur n. öll til, að frv. þetta verði samþ. Það virðist vera eðlilegt og réttlætismál, að þessir embættismenn, sem sannarlega eru ekki vel launaðir, fái sömu uppbætur og aðrir embættismenn ríkisins. Legg ég svo til fyrir n. hönd, að frv. verði samþ. með þessum breyt. og því vísað til 3. umr.



Ég vil aðeins þakka hv. allshn. fyrir góða afgreiðslu málsins, og vona ég, að málinu verði hraðað, til þess að það geti fengið afgreiðslu á þessu þingi. Brtt. n. er ég að sjálfsögðu samþykkur, þar sem þær eru aðeins leiðréttingar.



Herra forseti. - Frv. þessu, sem er flutt af hv. 1. þm. S.–M. (IngP), var vísað til allshn., og aflaði hún sér upplýsinga um það. Frv. er flutt að tilhlutun bæjarstjórnar Neskaupstaðar. En þar sem þetta frv. varðaði hagsmuni Norðfjarðarhrepps, leitaði n. álits hans, og lagði hann eindregið á móti því, að frv. yrði samþ. Við athugun málsins sannfærðist samt meiri hl. n. um, að frv. væri á rökum reist, það væri eðlilegt, að þessi hluti Norðfjarðarhrepps yrði lagður undir Neskaupstað, sem hefur hans meiri þörf og getur betur notað sér hann heldur en hreppurinn. Það stendur að verulegu leyti eins á um þetta mál eins og um stækkun lögsagnarumdæmis Rvíkur, og sömu meginrök koma til greina í báðum tilfellunum, þó að það merkilega hafi reyndar skeð, að hv. flm. þessa frv. hefur ekki treyst sér til að vera með því máli, sem í sömu stefnu og þetta fyrir Neskaupstað er flutt fyrir Rvíkurbæ. En meiri hl. n. vildi ekki taka afstöðu í þeim anda, sem þessi hv. þm. eða að dæmi hans, en leggur til, að frv. verði samþ. Minni hl. n. hefur ekki enn skilað áliti, og veit ég ekki um hans afstöðu.



Herra forseti. - Mér þætti eðlilegt, að afgreiðslu málsins væri frestað þangað til minni hl. n. hefur borið fram nál. Það mætti ganga eftir því, að það yrði gert tafarlaust. Úr því n. klofnaði, er æskilegast að sjá álit beggja nefndarhlutanna.



Ég vil einungis vekja athygli á því, að minni hl. n. hefur haft langan frest til þess að skila áliti. Fyrst var málið lengi til ýtarlegrar athugunar í n. Það var rætt í n. og upplýsinga aflað um það úr öðrum landshlutum. Síðan var nál. meiri hl. samþ. og skrifað 25. jan. Og nú er kominn 6. febrúar. Spurningin er því sú, hvort minni hl. n. á að takast að hindra, að komið sé fram góðu máli með því að skila ekki nál. um mál, sem til n. er sent.

Forseti (StgrA): Út af aths. frá hv. 1. þm. Eyf. (BSt) vil ég taka fram, að ég veit ekki, hvort á að skoða hans orð sem beina ósk um að fresta þessu máli.

Jú, og að gengið verði eftir nál.

. Ég leyfi mér að svara því, að eins og tekið hefur verið fram, hefur minni hl. n. haft nægan tíma til þess að skila áliti sínu, svo að ég sé í raun og veru ekki ástæðu til að tefja málið við þessa umr. frekar en orðið er. Enda er tækifæri fyrir minni hl. n. við 3. umr. að koma fram með brtt. við frv., ef hann ætlar sér það. Ég mun þess vegna afgreiða málið nú við þessa umr.



Herra forseti. - Hv. þm. Barð. (GJ) hefur skýrt mér frá því, að samkomulag hafi orðið um að taka aftur brtt. við frv. til 3. umr. Ætla ég því ekki að orðlengja um málið nú. Og eins og málið er nú statt, álít ég illa farið, að það þarf að tefjast, svo mikil nauðsyn sem á því er að koma máli þessu fram.



Ég get líka fallið frá orðinu, ef samkomulag er um að taka brtt. aftur til 3. umr.



Ég vil skýra frá því, að til þess að flýta fyrir afgreiðslu málsins hefur orðið samkomulag milli mín og hv. 1. þm. S.-M. (IngP) um það að taka allar brtt. aftur til 3. umr. og að ekki yrðu hafðar umr. um það á þessu stigi málsins og ekki fyrr en það kemur til 3. umr.



Herra forseti. Það er nú vitað, að löngum hefur verið blásturssamt í Selvoginum, og hafa stormar mjög mætt þar á jörðinni, en ekki var það nú fyrr en á siðasta áratugi, eða eftir 1930, 1932–1933, sem fyrst var fyrir alvöru farið að undirbúa og gera gangskör að sandgirðingu og öðrum aðgerðum til heftingar sandfoki þar í sveit. Ég býst við, að einn aðalfrumkvöðull að þeim aðgerðum hafi verið þáverandi sýslumaður Árnessýslu, Magnús Torfason, og er ekki nema gott eitt um þá viðleitni að segja. Ég ætla, að þegar þessi mál hafi verið fyrst borin undir bændur þar í sveit, þá hafi það atvikazt þannig, að hinar tiltölulega beztu undirtektir, sem mál þetta fékk, og bezti skilningur hafi verið hjá bónda þeim, sem bjó þar á stærsta jarðnæðinu og þar, sem mest mundi mæða á framkvæmd málsins, en það er bóndinn á stærstu jörðinni í Selvogi, Guðmundur Jónsson í Nesi. Hann tók þessu máli mjög hvetjandi og ég hygg miklu betur og líklegar heldur en ýmsir aðrir þá í byrjun. Það var fyrst síðar, þegar heimamenn í Selvogi fóru að girða lönd sín og þetta mál komst á frekari rekspöl, að ágreiningur nokkur hófst um ýmis smáatriði, sem að framkvæmd þessara sandgirðinga lutu. Ég verð að geta þess, að þegar til framhaldsundirbúnings undir sandgræðslumálin kom, þá var þessi sami maður, oddviti sýslunefndar Árnessýslu, sem færði það á ný í tal á ákvarðandi hátt við bændur þá, sem kom þetta mál við, sem áttu eða bjuggu á sandlöndunum, hvað gæti orðið að samkomulagi. Það var víst árið 1934, sem þessu var komið á þann rekspöl, að farið var að tala um það sem undirbúning til ákvarðana í því máli, hvar sandgirðingar ættu að liggja. Það mun hafa verið á manntalsþingi 1934, sem þetta barst þannig í tal, og munu menn þá hafa orðið mjög ásáttir um það, hvar líklegust girðingastæði væru, og munu hafa verið tilgreind merki o.s.frv. Þessu til staðfestingar, til þess að koma þessu máli á hreint, þá var síðar á því ári, eða haustið 1934, kvaddur saman fundur í Hveragerði í Ölfusi, þar sem Magnús Torfason var staddur, og fyrrv. búnaðarmálastjóri, Sigurður Sigurðsson, var þar einnig. Og ég staðhæfi, að Gunnlaugur Kristmundsson var þar einnig, svo og bændur þeir, sem helzt þurfti að koma til samkomulags við og bjuggu á þessu sandsvæði. Bóndinn í Nesi, Guðmundur Jónsson, var þar og Sigurður Þórðarson á Hlíðarenda, og ég hygg líka kaupfélagsstjóri þeirra Árnesinga, Egill Thorarensen. Og það var ekkert annað en gott og blessað að segja um þennan fund. Þar voru menn sáttir og sammála um málið og staðfestu þau merki á sandgirðingum, sem stungið hafði verið upp á í góðu samkomulagi á manntalsþinginu í Selvogi. Og þarna var á Hveragerðisfundinum í viðurvíst þessara forustumanna sandgræðslumálanna, fyrst og fremst oddvíta sýslunefndar svo og Sigurðar Sigurðssonar búnaðarmálastjóra og Gunnlaugs Kristmundssonar, undirskrifuð samþykkt viðkomandi jarðeigenda, sem innihélt skuldbindingar og yfirlýsingar um það, að svona skyldi sandgirðingin liggja með tilgreindum merkjum. Að því, er snertir Nesland í Selvogi, voru ummerkin frá Hellisþúfu og sjónhending til sjávar í Viðarhelli. Þannig var málið staðfest og ákvarðað samkv. fyrra samkomulagi á þessum Hveragerðisfundi. Og var ekki annað séð en að öllum, sem þar áttu hlut að máli, þætti það sanngjarnt og þeir sættu sig vel við það. Enda munu hlutaðeigendur hafa álitið, og veit ég það sérstaklega um Guðmund Jónsson, að með þessu væri málið ákveðið. Og eins og hann hafði skuldbundið sig til með undirskrift sinni, taldi hann gagnkvæmt, að hlutaðeigandi stjórnarvöld væru skuldbundin til að halda að sínu leyti fast við, að svona yrði málið afgreitt. Þessi staðfesting í Hveragerði hafði verið stíluð til Búnaðarfélags Íslands, eins og mun hafa átt að gera eftir sandgræðslul. eða anda þeirra, því að Búnaðarfélag Íslands er samkv. l. aðili til ákvörðunar um slík mál. En svo einkennilegt er það um þessa samþykkt frá Hveragerðisfundinum, sem stíluð var til Búnaðarfélags Íslands, að ég hef heyrt kunnuga menn segja, að hún hafi ekki fyrirfundizt hjá Búnaðarfélagi Íslands og sé í raun og veru ekki sjáanlega til staðar. Ég vildi að vísu, að það reyndust ósönn orð, því að það væri kannske dálítið aukin trygging fyrir þeim málstað, sem fluttur er samkv. frv. þessu, að sú samþykkt fyrirfyndist. Og það sýnist furðulegt, ef það má ekki svo verða. Það er nú svo, að þann mann, sem hefur - af skiljanlegum ástæðum að vísu orðið til aðalandófs vegna þeirrar málaleitunar, sem fylgt er á eftir með þessu frv., sandgræðslustjóra ríkisins, Gunnlaug Kristmundsson, rekur ekki minni til þess, hvort hann var á þessum Hveragerðisfundi eða ekki. Hann segist ekki muna það. En aðrir hlutaðeigendur, sem muna harla vel eftir þessum fundi og hvað þar gerðist, þeir staðhæfa, að sandgræðslustjóri hafi setið þar allan fundinn og engum andmælum hreyft. Þetta segir Guðmundur Jónsson í Nesi, og ég hef skjalfest vottorð frá Sigurði Þórðarsyni, bónda á Hlíðarenda, um það, að sandgræðslustjóri hafi setið þann fund mótmælalaust. Ef sandgræðslan hefði verið framkvæmd eftir þessari samþykkt á þessum fundi, þá væri ekkert frv. komið fram til lagfæringar, því að þá hefði þess ekki þurft. En þegar leið nær framkvæmd málsins, þá er í stuttu máli sagt, að það var stofnað til sandgræðslugirðingar með allt öðrum hætti með tilliti til landamerkja Ness í Selvogi heldur en svarar til þessarar nefndu samþykktar. Þá var sem sagt farið fram á það af hálfu sandgræðslustjórans, að girt yrði þar út undir túnum, eða allnærri heimaræktarlandi heima undir bæjum í Selvognum. Og munaði þar harla miklu frá því, er samningar stóðu til, sem ég gat um. Það kom þar þríhyrningur ofan frá þessari Hellisþúfu og til sjávar, sem var viðaukinn, sem nú stóð til að taka til viðbótar í sandgirðinguna. Þegar Guðmundur bóndi í Nesi vissi um þá fyrirætlun sandgræðslustjóra að vilja nú telja nauðsynlegt að taka inn í sandgirðingu allt annað og meira af landi sínu heldur en nefndir samningar stóðu til, kom það honum allmikið á óvart, og taldi hann sig þar hafa mikilla hagsmuna að gæta og að það þyrfti ekki svo að verða, og þóttist, sem suma mun ekki furða, vera hart leikinn, þar sem í þessum viðskiptum, eins og í öðrum borgaralegum viðskiptum, mætti ekki standa skráð viðskiptaniðurstaða. Og þó að sandgræðslumálin séu hin merkilegustu og þeim beri að sýna fulla alúð, virtist honum framkvæmdir í þeim málum ekki vera undanþegnar orðheldni um skuldbindingar. Guðmundur er þannig maður, að hann gat ekki gengið fram hjá þessum atriðum og hefur því sótt mál sitt í samræmi við þessa skoðun sína. Guðmundur Jónsson í Nesi hefur játað, að það hafi í raun og veru verið að þakka lipurð og sanngirni þáverandi landbrh., Hermanns Jónassonar, að öll sú viðbótargirðing, sem stóð til samkv. vilja sandgræðslustjóra að taka fyrir til framkvæmdar umfram það, sem samningar voru gerðir um, var ekki gerð, heldur þar nokkuð miðlað málum. Niðurstaðan varð því sú, að allmikið land var tekið í þessa sandgirðingu umfram það, sem samið hafði verið um, en þó ekki svo nærgöngult heimatúnum í Selvogi sem sandgræðslustjóri hafði farið fram á. Enda er nú svo einkennilega málum háttað, að um sama leyti, er þetta var að komast í kring, var sandgræðslustjóranum skrifað bréf frá hæstv. þáv. landbrh., sumarið 1935, þar sem landbrh. tilkynnir sandgræðslustjóra, hvar merkin skuli vera. Og þau merki eru, að því er Nesland snertir, sem næst þeirri linu, sem samkomulag hafði orðið um á áðurnefndum Hveragerðisfundi. Það heitir í því bréfi „frá Hellisþúfu að Bjarnavík“, sem er þar við sjóinn, - að vísu ekki í Viðarhelli, heldur í Bjarnavík. En milli Viðarhellis og Bjarnavíkur er örstutt, þannig að þetta munar svo að segja engu. Þetta er staðfesting, sem lögð var fyrir sandgræðslustjóra árið 1935 af stjórnarvöldunum, að sandgirðingunni skyldi svona vera háttað. Skoða ég þetta sem staðfestingu á því, að það væri ekki úr lausu lofti gripið, að girðingin ætti að vera á þessum stað, eins og Hveragerðissamningarnir stóðu til, því að margt mun hafa verið búið að ræða um þetta, og það mun ekki hafa verið hending ein, að svona var ákveðið. En sumarið 1935 er það, að Guðmundur Jónsson í Nesi er staddur hér: Rvík og skrifar þá undir heimild til þess að girða viðbótarland, taka viðbótarland úr Neslandi til sandgræðslu umfram það, sem talað var um í bréfi ráðh. og samþykkt var í Hveragerði, fláka, sem nú er í girðingunni, og það, sem hann nú er að leita endurkaupa á frá ríkinu. Menn kynnu nú að spyrja: Hvers vegna skrifaði Guðmundur Jónsson undir þetta bréf, sem hann skrifaði undir í viðurvist Magnúsar Torfasonar og annarra skilríkra manna? Það liggur svo í því, að þegar Guðmundur varð þess áskynja, að það kapp var í málinu af hálfu sandgræðslustjóra, að hótað var eignarnámi, sem l. standa að vísu til, ef samkomulag er ekki fáanlegt um afhendingu, og þá vildi hann heldur með samkomulagi, þótt nauðugur væri, afsala sér þessu í hreinum viðskiptum en að láta eignarnámshandahóf dynja yfir sig og missa kannske af enn meira landi. Af tvennu illu kaus hann það þá heldur að skrifa undir þetta en að eiga á hættu, að meira land yrði tekið. Hann var það mikill búhyggjumaður, að hann sá, að þetta var áhættuminna, en meira eða minna handahóf réði því, hvaða land yrði af honum tekið. Hér er því ekki verið að fara fram á annað en að leiðrétta hlut Guðmundar Jónssonar í Nesi, svo að hann fái þann rétt, sem honum skýlaust ber í þessu máli, sem tekinn var af honum án tillits til nauðsynjar. Og þá eigi hann þann rétt og fái það land aftur, er frv. fer fram á, ef stj. telur það hættulaust vegna sandgræðslunnar. Ég vil taka það fram strax fyrir þá þm., sem á sínum tíma eiga að greiða atkv. um þetta mál, að þeim á að vera óhætt að treysta hverri stj., sem þetta kann að taka til meðferðar, til þess að athuga allar aðstæður, áður en Guðmundur Jónssyni er aftur fengið það land, sem af honum var tekið. - Og þótt einhver segi, að með þessu sé verið að skylda stj. til að láta þetta land af hendi, þá er það bara ekki sannleikanum samkvæmt. Henni ber að athuga sandfokshættuna, áður en hún veitir þessa heimild. Nú vill svo til, að kunnugir menn í Selvogslandi líta svo á, að ekki stafi nein sandfokshætta af því landi, sem Guðmundur Jónsson vill kaupa. Að vísu er það svo, að efst uppi í hlíðinni eru líkindi til, að land eyðist alveg smátt og smátt. En neðan til er mikið af landinu svona. Það er ekki hægt að ganga fram hjá því, að þetta bera margir, sem til þekkja, með Guðmundi bónda í Nesi. Frv. þetta var flutt fyrir nokkrum árum af hv. 1. þm. Árn. (JörB) í Nd. Þar segir í grg. fyrir því, með leyfi hæstv. forseta: „Það er útilokað, að nokkur minnsta hætta sé á uppblæstri af þessu landi, þó að það sé ekki friðað. Landið var áður örfoka, en er nú að kalla gróið.“ Þetta er alveg réttilega mælt. En því er borið við í þessu máli, að það sé hættulegt , að taka þetta land úr friðun vegna sandfoks, og hafa ýmsir hreppsbúanna sent Alþ. áskorun um þetta. En ég verð nú að segja, mér og öðrum til leiðinda, að umsögn þessara manna er nú ekki svo einhlít sem virðast mætti í fljótu bragði, þótt þetta séu annars trúverðugir, góðir og gegnir menn. Ástæðan til þessa er sú, að þarna er megn sveitarrígur, flokkadrættir og þröngbýlt. Nú liggur fyrir Alþ. áskorun frá 23 kjósendum í Selvogi þess efnis, að þessi söluheimild verði ekki veitt. Svo eru aðrir 24 kjósendur úr sama hreppi, sem á sama tíma skora á Alþ. að leyfa þessa söluheimild og samþ. þetta frv. Hér er maður á móti manni, eins og allir sjá, og bendir þetta ótvírætt á ástandið heima fyrir. - Af þessu verður séð, að ekki verður hægt að hafa þessar áskoranir sem gögn í málinu. Því hefur verið haldið fram, að síðan girðingin kom þarna í Selvoginum, hafi landið haldið áfram að gróa. Að vísu á girðingin rétt á sér og er nauðsynleg, en að landinu hafi farið svo fram, að þess sjáist glögg merki á jafnskömmum tíma, er næsta ótrúlegt. Guðmundur Jónsson sjálfur segist hafa fengið 400 hesta af þessu umrædda landi, fyrst er hann kom að Nesi, en segist nú fá talsvert minni heyfeng í seinni tíð. Ég slæ þessu fram til að vekja athygli á, að blómgunin er þarna e.t.v. ekki jafnmikil og af er látið. Ég segi þetta ekki til að gera lítið úr sandgræðslunni, heldur til að bægja frá öllum öfgum í þessu máli. Með þessum formála, að á Guðmundi Jónssyni hafi verið brotnir samningar af forustumönnum sandgræðslunnar og það staðfest af stjórninni 1935, að girðingin skuli liggja eins og hún nú liggur, og með tilliti til þess, að hann lét nauðugur land þetta af hendi til þess að komast hjá eignarnámi, þá vona ég, að sú réttlætiskennd sé ríkjandi hér í hv. d., að þm. virði honum til vorkunnar, þótt hann vilji láta halda gerða samninga. Auk þess felst í þessu frv. aðeins heimild fyrir stj., og auk þess hefur fram komið sú brtt. frá hv. þm. Dal., að söluheimildin verði því aðeins notuð, að 2 menn, tilkvaddir af hæstarétti, séu henni meðmæltir. - Þessi brtt. er fram borin af varkárni. En jafnvel þótt þessi brtt. væri ekki samþ., þá ætti að nægja sú vissa, að landbrh. á hverjum tíma mundi ekki nota heimildina nema að undangenginni gaumgæfilegri rannsókn í málinu. Því er þessi brtt. eiginlega óþörf, þótt hún sé fram komin aðeins til tryggingar í málinu. Það hefur komið fram í þessu máli, að sandhaugar hafi borizt alveg heim á túnin í Selvogi í sandroki. Þetta er víst alveg rétt. En sá sandur mun víst einmitt mest vera kominn úr rofbökkunum við túngarðana. Jarðvegurinn er þarna alls staðar takmarkaður. Og ef ætti að taka málið svo stórhreinlega, að ekki gæti komið til þessa, þá væri spurning, hvort ekki væri rétt að friða Selvoginn alveg. Það væri hægt að setja svo miklar varúðarreglur, að svo langt yrði að ganga til að framfylgja þeim. Það er töluvert gert af því opinbera til að halda fólkinu í sveitunum. Þá ber á sama tíma að telja það nokkurs virði, að búhöldar fái notið sín á jörðum sínum. Svo stórir hagsmunir geta strítt á móti þessu sjónarmiði, að hrjá þurfi þá burtu. En ekki má láta hið vinsæla viðhorf til sandgræðslunnar villa mönnum svo sýn, að réttarreglur og samningar séu brotnir í hennar nafni, en í rauninni að þarflausu. Svo langt má það ekki ganga. Ég vil ítreka það hér, að ég hef talið, að ég áliti ekki rétt, að þessi heimild yrði notuð, nema sannað væri, að það væri forsvaranlegt vegna sandgræðslunnar. Og ég legg áherzlu á, að þá aðeins verði hún notuð. Ég held það sé svo ekki fleira, sem ég þarf að taka fram. Fyrir fáum árum var sams konar frv. og þetta flutt hér í Nd. Það dagaði þá uppi með sæmilegum líkum fyrir jákvæðri afgreiðslu, ef tími hefði unnizt til. En nú vona ég, að tími vinnist til að leiðrétta þetta, svo að Guðmundur Jónsson fái þann rétt, er honum ber samkv. samningi. Síðan verði heimild þessi notuð, ef rétt dæmist vera. Og ef athugun fer fram á landi þessu í sambandi við þetta mál, þá álít ég, að um leið ætti að athuga yfirleitt allt Selvogsland með tilliti til sandfoks og sandgræðslu, því að fyrir vestan t.d. er engu minni hætta vegna sandsins, en þar er ógirt land.

Frsm. minni hl. (Páll Hermannsson) Hv. 1. flm. þessa frv. og frsm. meiri hl. landbn. er búinn að halda hér næstum klukkutíma ræðu. Ég get verið miklu stuttorðari, meðal annars af því, að á köflum í ræðu hans kom það í ljós, að það er ekki mikið, sem okkur greinir á um í þessu máli. Frv. þetta er ákaflega stutt og yfirlætislaust og fjallar um það að heimila stj. að selja Guðmundi Jónssyni, bónda í Nesi, nokkurn hluta af því landi, sem hann hafði áður selt ríkinu. Í grg., sem að mestu er uppprentun frá fyrra frv. um þetta mál, er sú ástæða tilfærð, að bóndinn í Nesi hafi verið beittur harðrétti, - ég vil segja órétti -, er takmörk sandræðslugirðingarinnar voru ákveðin þannig, að tekið hafi verið meira af landi hans en nauðsynlegt var og það, sem honum var bagalegast að missa. N. hefur nú athugað þetta og reynt að kynna sér málavexti. En eins og þingskjöl bera með sér, hefur n. að víssu leyti þríklofnað. Að vísu skrifuðu 3 nm. undir nál. meiri hl., en einn þeirra með þeim fyrirvara, að hann mundi flytja brtt., sem hann hefur nú gert. Ég álít þýðingarmikið atriði, hvort hún verður samþ. eða eigi. Er ég les frv. og grg. þess, þá finnst mér of mikið gengið fram hjá því aðalatriði, hvað er hagkvæmt fyrir sandgræðsluna í Selvogi. Nú heyrði ég, að 1. flm. tók það alveg skýrt fram, að hann ætlaðist beint til þess, að stj. léti athuga fullkomlega, hvort sandgræðslunni stafaði nokkur hætta af þessari sölu, áður en hún yrði leyfð. Þetta er gagnleg yfirlýsing. En þar skiljast leiðir, því að ég er þegar viss um, að sandgræðslunni stafar hætta af þessari sölu. Ég þyrfti ekki að vera miklu langorðari um þetta en orðið er. Sá hv. þm., sem skrifað hefur undir nál. með mér, er mér sammála. Við teljum ekki heppilegt að taka landið úr friðun, eins og nú er, vegna þess að þetta land mundi blása upp og einnig landið í kring. Mér er minnisstætt eitt sinn, er ég kom í Selvog. Þar sá ég mjög fagurt land, þar sem áður hafði verið sandauðn. En eitt stærsta stórbýlið þar, Strönd, er orðið svo að segja samfelld eyðimörk. Ég hef heyrt sagt, að sömu örlög hafi fleiri býli þar hlotið. En mér var sagt, að bindingur nokkur væri að myndast á friðuðum svæðum. Eftir nokkur ár má gera ráð fyrir, að kominn verði allgóður gróður á því svæði, sem þarna er innan girðingar. Ég hef þá trú, að á sandgræðslustarfinu næstu árin velti það, hvort ströndin öll leggst í eyði eða verður blómleg byggð. Ég held ég megi taka það fram fyrir hönd okkar allra í landbn., að það er ekki nein tilhneiging hjá okkur til að gera bóndanum í Nesi nokkurn skaða. Við þekkjum hann lítið og þykjumst ekki hafa ástæðu til slíks. Hins vegar getum við ekki gert honum greiða með því að mæla með, að ríkið taki þetta land úr friðun. Ég vil ekki ræða mikið það misrétti, sem hv. flm. telur, að þessi bóndi hafi verið beittur. Að vísu eru óþægindi að þeirri girðingu, sem sett hefur verið upp í sambandi við friðunina. Flm. telur, að mest hafi mætt á bóndanum að koma upp sandgirðingunni. Ég held, að ég upplýsi rétt, að þessi bóndi seldi umrædda landspildu fyrir 6 þús. kr. og að ekki hafi aðrir fengið betur greitt fyrir land sitt. Ég býst við, að hann hafi fengið meira fyrir landið, sem hann seldi, vegna þess að hans land hafi verið betra en annarra. Mér finnst ekki rangt, þótt menn leggi til land undir sandgræðslu, sérstaklega þegar það er gert í þeim tilgangi að vernda gróðurlönd þau, sem utan girðingar eru. Ég vil benda á samkomulag það, sem frsm. meiri hl. sagði, að gert hefði verið í Hveragerði á sínum tíma. Þótt það hafi verið ágætt á sínum tíma að setja girðinguna þar, sem hún er nú, getur verið öðru máli að gegna eins og nú horfir, því að sandhafið færist talsvert til. þskj. 342, nál. minni hl. landbn. (fylgiskjal Il) er bréf frá 23 íbúum Selvogshrepps, þar á meðal frá trúnaðarmönnum sveitarinnar, t.d. hreppstjóra og oddvita. Þar er frá því sagt, að nú undanfarið, sérstaklega s.l. vor, hafi fokið mikið af sandi norðaustan frá á landið í Selvogi. tún hafði fokið svo mikið, að ekki hafði hrokkið til, þótt mikil vinna væri lögð í að moka sandinum í burtu. Í samræmi við þetta fer fjöldi af íbúunum fram á ekki einungis, að neitað sé að selja landið, heldur færa þeir talsverð rök fyrir því, að nytjalandi í Selvogi mundi stafa hætta af sandfoki frá umræddri landspildu síðar, ef hún væri nú tekin úr friðun. Að alveg sömu niðurstöðu kemst sandgræðslustjóri. Hann segir um eftirfarandi ummæli, sem standa í grg. frv.: „Það er útilokað, að nokkur minnsta hætta sé á uppblæstri á þessu landi, þótt það sé ekki friðað. Landið var áður örfoka, en er nú að kalla gróið.“ - Við þetta bætir sandgræðslustjóri: „Þetta er ekki rétt. Landið er ekki nær því gróið, þó að gróður þess hafi aukizt mikið þau 7 ár, sem það hefur verið friðað. Gróður þess þolir ekki beitarörtröð. Í því er bundinn mikill sandur, sem verður laus og fýkur, sé landið ekki friðað. Stækkar þá sandfokssvæðið, sem sandur fýkur af vestur að byggðinni í Selvogi og sandgræðslusvæðinu á Stararlandi, foksandsmagnið margfaldast og hættan vex, sem ógnar bæjum og grónu landi í Selvogi.“ Ég vitna hér í orð sandgræðslustjóra, sem af öllum er talinn heiðarlegur og dugandi embættismaður. Um íbúa sveitarinnar er það að segja, að margir þeirra telja hættulegt að taka landið úr friðun. Þar á meðal eru tveir af trúnaðarmönnum sveitarinnar, oddviti hreppsnefndar og hreppstjóri. Ég hef rætt við einn af trúnaðarmönnum Búnaðarfélags Íslands, jarðræktarráðunautinn. Hann áleit, að ekki gæti komið til mála að taka land þetta úr friðun, taldi svo mikla hættu stafa af því. Ég hef líka rætt við fyrrv. sýslumann Árnessýslu um þetta mál. (Allt hans er á þskj. 342, í bréfi frá honum.) Hann hefur tjáð mér og leyft að hafa eftir sér, að hann teldi, að fremur þyrfti að bæta við friðað land á þessu svæði en minnka það. Það er alveg rétt, sem hv. frsm. meiri hl. sagði, að þetta þarf vandlegrar athugunar við. Það eru skiptar skoðanir um þetta í Selvogi. Þar er flokkadráttur í þessu máli, og finnst mér það ekki undarlegt. Einn af duglegustu bændum í sveitinni, sem er jarðeigandi og frændmargur, vill kaupa hluta af hinu friðaða landi. Ýmsir mæla með þeim kaupum, aðrir gegn þeim. Það kemur ekki máli þessu beinlínis við, en þó er svo, að af 21 kjósanda, sem hafa skrifað undir beiðni til Alþ. um, að umrædd landspilda sé seld Guðmundi í Nesi, eru sjö - réttur þriðjungur - Guðmundssynir eða dætur.

Guðmundur Jónsson er gamall barnamaður. - GÍG: Svo eru tengdabörnin.

Ég veit þetta fólk meinar það, sem . það segir, en engin rök eru færð máli þess til stuðnings. Ég ætla ekki að halda fyrirlestur um þetta hér. Ég veit, að hv. þd. skilur, hvaða þýðingu það hefur að styðja að ræktun og verndun landsins. Við, sem erum í minni hl. í n., höfum ómögulega getað sannfærzt um, að hættulaust væri að selja þetta land. Verði þetta frv. samþ., hygg ég, að mesta öryggið felist í því, að hæstv. ríkisstj. mundi ekki selja þetta land, jafnvel þó að heimild yrði gefin fyrir því.



Það er búið að tala töluvert um þetta mál, og mun ég lítt lengja umr. um það. En ég vil taka fram í sambandi við það, sem hv. frsm. minni hl. sagði, að varla er rétt að álykta, að allir Guðmundssynir og dætur í Selvogshreppi, sem skrifuðu undir sölumeðmælin, séu börn Guðmundar bónda í Nesi. Ég held, að hv. frsm. minni hl. mundi þykja þröngt fyrir dyrum, ef allir Pálssynir og dætur austur á Héraði stefndu til hans og lýstu hann föður sinn, og er þó Guðmundarnafnið margfalt almennara en Pálsnafnið. Það getur verið óvarlegt að draga svona ályktanir. Þegar gengið er út frá, að af kjósendum í Selvogshreppi yfirleitt hafi 24 lagt með sölu sandgræðslulandsins, en 23 lagt á móti, þá mætti 4etla, að safnað hefði verið atkv. eftir föngum til að leggja fram fyrir Alþ. - Mér virðist, að þar sem 24 menn óska eftir, að landið verði selt, en 23 eru á móti, að hér standi maður móti manni. Virðast hér standa rök móti rökum. Nesbóndanum virðist vera nauðsynlegt að fá landið til að halda við bústofni sínum. Kunnugt er, að fyrir þessu afgirta landi liggur 3 km löng beitifjara. Þarna er mikill auður. En vegna girðingar þeirrar, sem áður hefur verið minnzt á (umhverfis hið friðaða land), er ekki hægt að koma fénu í fjöruna, og fer þar mikið fóður forgörðum. Sandgræðslustjóri hefur einnig lýst yfir því við landbn., að landið nær sjónum sé mjög gróið og væri miklu grónara en lengra frá. Ef til vill væri gerlegt að taka þann hluta þess í notkun aftur nú þegar, ef þess væri gætt að það færi ekki í örtröð, en auðvitað banna frekari beit og loka aftur landinu, ef til skemmda horfði. En oss þm. vantar nægan kunnleika á þessu. Ég tek mikið mark á orðum sandgræðslustjóra og met hann mikils í þessu máli. Hann er hinn mætasti maður og sjálfsagt athugull í starfi sínu. En ég tel ekki rétt að slá því föstu að svo komnu máli, að Nesbóndinn fái ekki að nota þetta land. Væri það æskilegt, ef fært þykir, að taka hluta hins girta lands til notkunar - hagbeitar - ásamt fjörubeitinni. Frsm. minni hl. landbn. sagðist ekki hafa tilhneigingu til að gera Nesbóndanum óþægindi, en lætur í ljós, að hann sé þarna töluvert kunnugur. Ég hef komið þarna aðeins tvisvar, annað skiptið í dimmviðri, en þá vorum við frsm. þar samferða, og hefur hann ekki komið í Selvog í annað skipti. Sá ég þá lítt, hvernig hagar þarna til. Ég treysti því hvorki þekkingu minni né hans um þetta atriði og er ekki fær að dæma um þetta frá því sjónarmiði. Það getur ekki leikið á tveim tungum, að taka eigi tillit til umsagnar sandgræðslustjóra. Nú hefur hann lagt á móti því, að land þetta verði látið af hendi til Nesbóndans og tekið undan sandgræðslunni. Aftur á móti hafa báðir núv. þm. Árn. flutt frv. (annar þeirra flutti það í fyrra) um að heimila sölu landsins. Eru þeir báðir kunnugir í Selvogi. Virðist því þar standa maður gegn manni, og er því vandi fyrir deildina að skera úr, hvað réttast sé. Þar sem hér standa trúverðugir menn, einn gegn öðrum, tel ég réttast að heimta hér beztu manna yfirsýn, þeirra er óvilhallir eru, og hafa það, sem þeim virðist farsælast, því að fáir dm. þekkja af eigin sjón, hvernig hagar til suður þar við ströndina. Þess vegna hef ég í brtt. minni lagt það undir þá stofnun, sem fulls réttlætis er að vænta frá, að velja óvilhalla menn að athuga allar aðstæður og leggja fram till. sínar fyrir ríkisstj., áður en til sölu kemur. Vænti ég þess, að þeir af dm., sem annars er ekki hlaupið of mikið kapp í kinn í þessu máli, aðhyllist tillögu mína.



Ræða hv. frsm. minni hl. gaf lítið tilefni til andsvara. Hann talaði góðmótlega um þetta mál. Hann sagði rétt vera ýmislegt, sem við nm. meiri hl. höldum fram. Hann talaði um hættu af uppblæstri þessarar landspildu, ef hún yrði ekki tekin úr friðun og seld. Við flm. álítum þessa hættu ekki til staðar. Það hefur ekki verið afsannað, að það bezta af landinu sé endurgróið. Það er ekki rétt að telja þetta land örfoka, enda er ekki sannað, að svo sé. Þótt þessir 23 menn í Selvogshreppi tali um sandfok,- ógrynni sands, sem fjúki þar heim á tún, - þá er í ofurkappi málflutningsins lögð meiri áherzla á það en æskilegt væri. Ef leitað verður frekari gagna, mun sannast, að ekki svo lítið af sandinum kemur úr rofbökkum, sem hátt ber. Ef leitað er álits kunnugra manna á þessum slóðum, mun þetta koma í ljós. Þessi sandur kemur einnig úr túngarðinum sjálfum í Nesi og kemur girðingunni ekkert við. Ég hugsa, að ekki þýði að mótmæla því. Hitt vil ég endurtaka, að ef þessi till. eða þetta mál í heild krefst enn frekari athugunar af sandgræðslustjóra og hæstv. ríkisstj., þá hygg ég, að stór landsvæði önnur þurfi langtum meiri athugunar á þessu sviði. Ef þetta frv. verður samþ., gefur það tilefni til nýrra athugana. Tel ég það höfuðnauðsyn þessa máls, að þetta sé sem bezt athugað og girt á heppilegum stöðum, hvað sandgræðslu snertir, ekki einungis vegna þessa landsvæðis, heldur miklu fleiri landsvæða, sem blátt áfram standa í þeirri hættu að blása upp. En að bóndinn í Nesi hafi fengið svo mikið fyrir landið, þegar hann seldi það, álít ég ekki rétt. Ég hygg rétt, að það hafi verið gróna landið, sem kom til greina. Hefur gróið víða þarna austur frá á síðari árum. Ég vil þess vegna minnast á það, sem hv. frsm. minni hl. sagði um þá, sem hann styðst við í þessu máli, sandgræðslustjóra og annan til. Allir viðurkenna, að sandgræðslustjóri hefur verið álitinn nýtur maður. En þótt hann sé sanngjarn maður, þá getur honum hlaupið kapp í kinn; það getur komið fyrir gætnustu menn. Og hvort sem það eru 23 eða 24 Selvogsmenn, sem skrifa undir þetta, og sandgræðslustjóri í ofanálag, þá er nú fokhætt um geðbrigðin ekki síður en um hin lausu og léttu jarðlög, og það ber ekki að taka allt of mikið tillit til þess. Hitt, að bóndinn í Nesi ætti kost á að fá réttingu mála sinna samkv. því, sem ég skýrði áðan frá, - það hafa komið fram harla lítil mótmæli gegn því. Og svo er hitt, sem játað er af hv. minni hl. landbn., að trygging og öryggi er í því að samþ. brtt. hv. þm. Dal. um, að ríkisstj. eigi ekki að nota heimildina nema eftir umsögn tveggja óvilhallra manna, sem tilnefndir séu af hæstarétti til að skoða landið. Ég get tekið undir með hv. frsm. minni hl., að það er að öllu þessu athuguðu ekki svo mikið, sem ber á milli. Við viljum, að ekki sé farið í neinu geyst um aðgerðir í þessu viðkvæma landamáli, heldur með allri gætni. En það ber þá ekki sízt á milli, ef eitthvað væri verulegt, að við viljum, að einstaklingur, sem þarna er um að ræða, hafi hann orðið fyrir óréttlæti, þá eigi hann kost á að fá það leiðrétt, eftir því sem góðgjörn og víðsýn ríkisstj. sér ástæðu til að koma þeirri leiðréttingu til vegar.



Herra forseti. Það eru aðeins örfáar aths. Ég vildi mega benda hv. þm. Dal. (ÞÞ) á það, að í brtt. hans á þskj. 344 segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Aftan við greinina bætist: að lokinni skoðun á landinu og umsögn tveggja óvilhallra manna, sem tilnefndir eru af hæstarétti til þessa starfa.“ Það er náttúrlega ekki getið um það, hvernig að skuli fara, ef þessa tvo menn greinir á.

Stjórnin ræður þá úr

. Ég býst við, að ríkisstj. mundi vilja gera sínar ráðstafanir út frá því, sem þessir menn teldu rétt vera. Það getur vel dottið í mig við 3. umr., ef brtt. þessi verður samþ., að koma með brtt. um, að þarna væri ákveðinn einhver oddamaður, og finnst mér sandgræðslustjóri þar vera sjálfkjörinn.

Sem búinn er að láta í ljós álit á á málinu

.

Sem alveg óvilhallur maður

. Mér þykir gott að heyra, að það er búið að gefa ríkisstj. bendingar, jafnvel af flm. sjálfum, um að nota heimild þessa frv. varlega, ef samþ. verður. Þó held ég, að oft hafi verið svo á litið, að slíkar heimildir til ríkisstj. giltu sama sem skipun til hennar um að framkvæma það, sem heimild hefur verið gefin til. Ég sé í áliti um þetta mál frá nefndarhluta frá eldri tíma, þar sem sá nefndarhluti tekur fram, að ekki eigi aðeins að veita heimild til að selja þetta land, heldur eigi sú heimild að vera notuð. En þessu er ekki til að dreifa hér, úr því að svona hefur verið tekið á málinu hér. Mér þykir samþykkt þessa frv. nokkuð harðhent í garð sandgræðslustjóra. Ég heyri öllum betra saman um, að sandgræðslustj. sé með dugmestu og samvizkusömustu embættism. í landinu. Hann hefur hvað eftir annað lýst yfir, hvað hann teldi sjálfur rétt í málinu eftir sinni þekkingu, og mér finnst því hart, ef hæstv. Alþ. samþ. þetta frv. Hæstv. Alþ. ætti frekar að standa við hlið þeim embættismönnum, sem taldir eru rækja starf sitt vel, heldur en að ganga á móti þeim. En hafi þessi umræddi bóndi í Nesi orðið fyrir tjóni í þessum umræddu viðskiptum, þá tel ég, að honum megi bæta það tjón, ef réttlátt þykir, með öðru heldur en því að láta hann hafa land, sem stafar hætta af, að tekið sé til nota á ný. Mér finnst, að hv. flm. frv. gætu vel stungið upp á því, að þessum manni væru greiddar bætur fyrir tjón, sem hann kynni að hafa beðið vegna þess, að hann lét þetta land af höndum.



Aðeins örfá orð. - Hv. síðasti ræðumaður fór lofsamlegum orðum um sandgræðslustjóra og starf hans, og hef ég ekkert við það að athuga. En hann sagði enn fremur, að sér virtist dálítið harkalegt gagnvart opinberum starfsmanni ríkisins að samþ. þetta frv. Ef þarna eru nú tveir aðilar, annars vegar þessi opinberi starfsmaður og hins vegar bóndi með stórt heimili á jörð sinni, veit ég ekki, hvort á að vera næmari fyrir aðgerðum hæstv. Alþ. Ég vil ekki þurfa að deila um það. Ég álít, að hvor þeirra eigi að njóta síns fyllsta réttar, án tillits til þess, að annar kallast bóndi á þessari jörð, en hinn sandgræðslustjóri ríkisins, - án þess að skotrað sé augunum til hægri og vinstri; það kemur málinu ekkert við. - Og í sambandi við þennan trúa tjón ríkisins, sem ég efast ekki um, að megi kalla Gunnlaug Kristmundsson, þá vil ég segja það um till. hv. 1. þm. N.-M. (PHerm), að ef til þess kæmi að skipa oddamann til þess að gera athugun hér um (sbr. brtt. hv. þm. Dal. á 344), þá virtist honum (PHerm) sandgræðslustjóri vera þar sjálfsagður oddamaður. En það álít ég fjarstæðu, bara af því, að á milli Guðmundar í Nesi og sandgræðslustjóra er komin hin mesta kergja og ég hygg ærumeiðingar af hálfu hvors um sig út af þessu máli. Og þegar svo langt er komið, verður varla að vænta óvilhallrar umsagnar í þessu tilliti eftir till. hv. þm. Svona langt er nú þetta komið, að öllum viðkomandi persónum ólöstuðum. Úr því að rætt hefur verið svo vítt um þetta mál eins og gert hefur verið og um það, hver fara muni með réttast mál, vil ég bæta því víð, að í þröngbýlinu í Selvognum hefur bóndinn í Nesi lent í landamerkjamáli við hina ágætu nágranna sína í Selvogi. Ég veit ekki betur en það hafi farið til hæstaréttar. Og ég veit ekki betur en Guðmundur Jónsson í Nesi hafi borið þar sigur af hólmi fyrir hæstarétti. Þeir, sem til þekkja, munu telja, að þessi búhöldur, sem hér á hlut að máli, sé sannorður, hvað sem þessu máli líður.



Ég ætla ekki að blanda mér í deilur þær, sem orðið hafa um frv. þetta. En út af því, sem hv. 2. þm. Árn. (EE) sagði um málflutning Guðmundar í Nesi, get ég ekki setið þegjandi. Hann hefur átt í málaferlum við nágranna sina út af landamerkjum. Það er rétt, að það hafa gengið tveir dómar í hæstarétti í þessum málum, sem báðir hafa verið Guðmundi Jónssyni í Nesi í vil. Það var þræta um merki, sem þannig hafði verið frá gengið, að landamerkjastafir áttu að vera höggnir í klappir í fjörunni. Þessir stafir höfðu ekki fundizt, þegar dómar gengu í málinu. En síðan hefur verið leitað í fjörunni, og stafirnir hafa komið í ljós, þar sem þeir hafa verið grónir í kuðung og þara, bersýnilega margra tuga ára gamlir. Eftir að þeir eru fundnir, hefur komið í ljós, að dómsniðurstaðan í hæstarétti var röng og að Guðmundur Jónsson hefur gert rangar kröfur á hendur nágrönnum sínum. - Ég get ekki látið hjá líða að upplýsa þetta, úr því að hv. síðasti ræðumaður fann ástæðu til að fara að minnast á þetta mál hér.



Út af ummælum hv. 9. landsk. (GÍG) vil ég taka fram, að í þessum landamerkjamálum er það ekki Guðmundur í Nesi, sem hefur gert rangar kröfur gegn nágrönnum sínum, heldur Bjarnarnesbóndinn, sem ætlaði sér stærstu sneiðina af beitif jöru Neslands, sem hann þó fékk ekki við komið. Ég sé ekki ástæðu til að tefja þetta mál á því að ræða mál hér, sem enn þá er fyrir hæstarétti fyrir alveg óvenjuleg réttarafglöp landamerkjadóms Árnessýslu. En ég vildi taka fram, að upphafið að þessum málaferlum liggur ekki hjá Guðmundi í Nesi.



Herra forseti. Með tilvísun til þess, að hér er aðeins um að ræða heimild fyrir ríkisstj. og settar eru skorður fyrir því í brtt. 344, sem búið er að samþ., að þetta sé landinu til tjóns, segi ég já. 2. gr. samþ. með 9 shlj. atkv. Fyrirsögn samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umr. með 9:2 atkv.



Herra forseti. - Þessi þáltill., sem hér liggur fyrir, er í raun og veru svo einföld og óbrotin, að ekki er ástæða til þess að fjölyrða um hana miklu frekar heldur en gert er í grg. Ég vil aðeins beina því til hv. d., að það, sem hvatti mig mest til þess að koma fram með þessa þáltill. nú þegar, var það, að bæði eru hreyfingar miklar komnar um það að rafvirkja í sveitum landsins, en hins vegar hefur þetta hérað í þessu tilliti fengið litla eftirtekt og lítil athugun gerð í sambandi við það með tilliti til fallvatna í landinu til rafvirkjana. En nú stendur fyrir dyrum rafvirkjun í stórum stíl á fallvötnum í Borgarfirði. Og þá getur orkað tvímælis, hvort ekki sé réttara, heldur en að ráðast í vafasama virkjun í héraðinu, að fá leiðslu frá virkjun í Borgarfirði og inn í þetta hérað, Dalasýslu, þegar til kemur. Gæti það e.t.v. orðið kostnaðarminna. Og í raun og veru þarf að vera búið að athuga þetta mál, áður en farið er að reisa aflstöðvarnar við Andakílsfossana. Þess vegna þarf að fá úr því skorið, hvaða aðferð væri heppilegust til þess rað fullnægja rafmagnsþörf þessarar sýslu. Ég tel nauðsynlegt, að þetta verði athugað og úr þessu skorið, og að þessi athugun fari fram á næsta sumri. Ég sé ekki ástæðu til að óska eftir frestun á þessari umr. um þáltill. eða að hún fari til n., því að ég býst við, að málið sé svo einfalt, að það þurfi ekki neitt nál. um það. Og hygg ég, að hv. þd. hafi ekkert að athuga við þessa þáltill. mína.