Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Geir Gunnarsson, fyrrv. alþingismaður, andaðist í fyrradag, laugardaginn 5. apríl. Hann var tæpra 78 ára að aldri. Geir Gunnarsson var fæddur í Hafnarfirði 12. apríl árið 1930. Foreldrar hans voru Björg Björgólfsdóttir húsmóðir og maður hennar Gunnar Ingibergur Hjörleifsson sjómaður, er fórst í hinu mikla sjóslysi síðla árs 1941 er togarinn Sviði úr Hafnarfirði sökk. Geir lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1951 og nam síðan viðskiptafræði í Háskóla Íslands árin 1951–1954. Frá 1. mars 1954 var hann skrifstofustjóri Hafnarfjarðarbæjar og lét af því starfi 1. desember 1962. Í kosningum til Alþingis árið 1956 og sumarkosningum 1959 var Geir Gunnarsson í kjöri fyrir Alþýðubandalagið í Hafnarfirði og varð varaþingmaður landskjörinna alþingismanna. Tók hann þá tvisvar sæti á Alþingi, fyrst 1957 og síðan 1959. Í haustkosningunum 1959 var hann á lista Alþýðubandalagsins í Reykjaneskjördæmi, náði kjöri og átti sæti á Alþingi samfleytt til ársins 1991, sat á 37 þingum alls. Árið 1991, að lokinni þingsetu í 32 ár, var Geir Gunnarsson skipaður aðstoðarríkissáttasemjari. Þar naut hann reynslu sinnar og skarpskyggni og þess trausts sem hann hafði áunnið sér. Honum voru á þingferli sínum og síðar falin ýmis aukastörf og verður einungis fárra getið. Hann var í tryggingaráði 1967–1978, var skipaður 1971 í endurskoðunarnefnd tryggingakerfisins og 1972 í þingmannanefnd til að endurskoða tekjuöflunarkerfi ríkissjóðs. Í stjórn Framkvæmdastofnunar ríkisins, síðar Byggðastofnunar, var hann 1978–1987, í bankaráði Seðlabankans 1990–1993 og í bankaráði Búnaðarbankans 1994–1997. Geir ólst upp á sjómannsheimili í Hafnarfirði og lifði breytilega tíma á langri ævi. Að loknu skólanámi tók hann við mikilvægu starfi á vegum bæjarfélagsins, en sneri sér síðan að landsmálum. Hann var vel búinn undir að taka sæti á Alþingi, en þar átti hann lengi sæti í fjárveitinganefnd, var talsmaður síns flokks í þeim málaflokki og á tímabili formaður fjárveitinganefndar. Naut hann þar víðtækrar þekkingar sinnar á fjármálum ríkisins, þótti fastur fyrir en var jafnframt lipurmenni í samstarfi og glaðsinna. Ég bið hv. alþingismenn að rísa úr sætum í minningu Geirs Gunnarssonar. - 
            



Borist hafa bréf frá Björgvini G. Sigurðssyni, 2. þm. Suðurk., og Siv Friðleifsdóttur, 10. þm. Suðvest., um að þau séu á förum til útlanda í opinberum erindagerðum og geti ekki sótt þingfundi á næstunni. Í dag taka sæti á Alþingi Guðný Hrund Karlsdóttir viðskiptafræðingur, 2. varamaður Samfylkingarinnar í Suðurk., í stað Björgvins G. Sigurðssonar en 1. varamaður flokksins í kjördæminu, Róbert Marshall, er forfallaður. Einnig tekur sæti Samúel Örn Erlingsson íþróttastjóri, 1. varamaður Framsóknarflokksins í Suðvest., í stað Sivjar Friðleifsdóttur. Kjörbréf Guðnýjar Hrundar Karlsdóttur og Samúels Arnar Erlingssonar hafa þegar verið rannsökuð og samþykkt en þau hafa ekki áður tekið sæti á Alþingi og ber því að undirrita drengskaparheit að stjórnarskránni skv. 2. gr. þingskapa.

Guðný Hrund Karlsdóttir og Samúel Örn Erlingsson hafa undirritað drengskaparheit að stjórnarskránni og eru þau boðin velkomin til starfa á Alþingi.

Forseti vill tilkynna að þrátt fyrir ákvæði 4. mgr. 10. gr. þingskapa um lengd þingfunda getur þingfundur staðið eitthvað lengur í dag, þ.e. þar til dagskrármálum er lokið eftir því sem hægt verður að koma því við.

Hæstv. forseti. Fram kemur í fréttum í dag að hæstv. forsætisráðherra, Geir H . Haarde, og hæstv. viðskiptaráðherra, Björgvin G. Sigurðsson, séu nú síðdegis á leið til útlanda í einkaflugvél. Fyrir nokkrum dögum var það gagnrýnt harðlega þegar oddvitar ríkisstjórnarflokkanna héldu ásamt föruneyti sínu til Búkarest í Rúmeníu á NATO-fund í einkaþotu. Á Alþingi hefur verið lögð fram fyrirspurn um tilkostnaðinn við þá ferð. Það var gert eftir að ríkisstjórnin hafði neitað að gefa upp kostnaðinn, nokkuð sem ég fæ ekki skilið því væntanlega mun þetta koma fram í ríkisreikningi þegar þar að kemur. Ekki er þetta svört vinna eða hvað? Síðan er hitt að svona upplýsingar eiga að mínum dómi að vera opinberar og mín fyrsta spurning til hæstv. forsætisráðherra er hvernig standi á þessari leynd og þessu pukri. Þau Geir H. Haarde, hæstv. forsætisráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins, og Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, hæstv. utanríkisráðherra og formaður Samfylkingarinnar, hafa réttlætt flottræfilsháttinn þannig að þau segjast vera að spara tíma. Í þessum ferðamáta væri einnig fólgið hagræði. Ekki efa ég að svo sé. Það vill hins vegar svo til að þetta mundi eiga við um okkur öll, þetta mundi eiga við um landsmenn almennt. Það er nefnilega auðveldara og þægilegra að ferðast til útlanda í einkaflugvél en gera eins og við gerum flest, að taka áætlunarflugvél frá Keflavík. Hvaða skilaboð eru þetta um umhverfisvænan ferðamáta? Hvaða skilaboð eru þetta um nauðsyn ráðdeildar og sparnaðar á mestu verðbólgutímum í hálfan annan áratug á Íslandi? Mér leikur forvitni á að heyra hvort þetta sé nýr ferðamáti sem ríkisstjórnin hefur valið sér og þá hvaða skilaboð hún sé að senda út í þjóðfélagið með þessu framferði sínu?

Virðulegi forseti. Skilaboðin eru þau að það á að fara vel með opinbera fjármuni og vel með tíma ráðamanna þjóðarinnar. Það er alger fjarstæða að eitthvert pukur hafi verið í sambandi við það að tekin skyldi á leigu sérstök flugvél fyrir ferðina til Búkarest. Pukrið fólst þá kannski í því að fjórum fjölmiðlum var boðið að koma með í ferðina án þess að greiða fyrir flutning vegna þess að kjörin voru það hagstæð að laus voru sæti sem við gátum boðið fjölmiðlum að nýta sér. Ferðin til Norður-Svíþjóðar, sem farin verður í dag, er á fund og ráðstefnu norrænu forsætisráðherranna sem ég tel mér skylt að mæta á. Það eru ekki sérlega greiðar almannasamgöngur á þetta svæði og þá er þetta spurning um að eyða í þetta tveimur dögum, fjórum dögum eða jafnvel meira eftir því hvernig stendur á almennum samgöngum um þessar mundir. Þetta er útreikningsdæmi og það er auðvitað matsatriði hvað menn geta teygt sig langt umfram það sem áætlunarflugið kostar. Ég tel að allt sé innan réttlætanlegra marka í báðum þessum tilvikum. Ég hef setið í ríkisstjórn í 10 ár og verið lengi á Alþingi eins og menn vita og það er sárasjaldan sem ég hef séð mig knúinn til að beita þessum aðferðum til að komast leiðar minnar. Það held ég að allir þingmenn viti og það er náttúrlega dæmalaus lágkúra hjá hv. þingmanni og flokksfélögum hans, eins og þau hafa talað um þetta mál að undanförnu, að draga það upp með þeim hætti sem gert er. Það er ekkert annað en lágkúra, hv. þingmaður.

Hæstv. forseti. Þá höfum við það. Við sem gagnrýnum þennan flottræfilshátt erum á lágu plani. Við erum að sýna lágkúru. Það er annað sem gildir um ráðamenn þjóðarinnar. Tókuð þið eftir hvað hæstv. forsætisráðherra sagði? Nú vitum við hver skilaboðin eru. Þetta eru skilaboð um húsbændur og hjú. Sem þjóð kunnum við nú að standa frammi fyrir erfiðleikum. Við slíkar aðstæður er mikilvægt að skapa samstöðu í þjóðfélaginu og að slíkri samstöðu ber ríkisstjórn landsins að vinna, bæði með stjórnarathöfnum sínum en einnig með breytni sinni. Með henni er hægt að hafa áhrif á liðsandann í þjóðfélaginu. En hvað gerir ríkisstjórnin? Leggur hún áherslu á það sem sameinar? Sýnir hún fordæmi um góða ráðdeild og sýnir hún fordæmi með sanngirni? Nei, hún velur það sem helst er táknrænt um misskiptingu, óhóf og bruðl undangenginna ára. Þetta eru skilaboðin úr Stjórnarráði Íslands.

Það var athyglisvert, virðulegi forseti, að hv. þingmaður gerði lítið með svarið sem ég gaf honum. Hann las bara upp þann texta sem hann var búinn að skrifa fyrir fram. Jú, hann fór með frasann sem hann fer með í annarri hvorri ræðu um húsbændur og hjú. Ekki var það merkilegur málflutningur, virðulegi forseti. Auðvitað snýst þetta mál um það að fara vel með opinbert fé. En við sem gegnum störfum í ríkisstjórninni þurfum annað slagið að leggja á okkur ferðalög af þessu tagi. Ekki gerir maður það alltaf með sérstaklega glöðu geði. En ég tel rétt og nauðsynlegt að mæta sem fulltrúi Íslands á þennan fund með því föruneyti sem verður með mér í för. Viðskiptaráðherra er þar sem staðgengill samstarfsráðherra Norðurlandanna og þar eru líka fimm aðrir einstaklingar með. Við reynum að stytta þetta ferðalag eins og við getum og reynum að gera þetta með eins hagkvæmum hætti og hægt er.

Af hverju upplýsirðu ekki um kostnaðinn? Hver er kostnaðurinn?

Það er rétt, það verður ekkert mál að ...

Hver er kostnaðurinn?

Er ekki rétt að þingmaðurinn fái að tala aftur úr sæti sínu? Það er nefnilega ekki hægt að eiga orðaskipti við þingmenn Vinstri grænna vegna þess að þeir gagga eins og hænur úr sæti sínu.

Hæstv. forseti. Fyrirspurn mín snýr að því hvort ríkisstjórnin hafi svikið þau fyrirheit sem fyrrverandi ríkisstjórn gaf öldruðum og lífeyrisþegum í kjölfar niðurstöðu hinnar svokölluðu Ásmundarnefndar. Sú nefnd skilaði niðurstöðum sínum í júní 2006 og ráðist var í umfangsmiklar breytingar á kerfinu og hækkuðu lægstur bætur til samræmis við lægstu laun strax í kjölfarið. Þá var núverandi hæstv. forsætisráðherra nýtekinn við störfum. Hann er enn forsætisráðherra, ég sé ekki betur en sami maðurinn sitji í því sæti. Núverandi ríkisstjórn hækkaði bætur almannatrygginga um 4% frá og með 1. febrúar sl. Sú ákvörðun miðast við að meta áhrif kjarasamninga á almennum vinnumarkaði á meðallaun verkafólks. Frá þeirri hækkun er dregin hækkun bóta um áramótin, sem var 3,3%, og þannig fást 4%. Samkvæmt Ásmundarnefndarsamkomulaginu 2006 var ákveðið að tryggja að bætur almannatrygginga mundu hækka um það sama og ákveðið var í kjarasamningum sem varð til þess að fullar bætur, sem eru í reynd lágmarksbætur í landinu, hækkuðu og urðu aðeins hærri en lægsti taxti. Jafnframt var ráðist í einföldun kerfisins, lækkun skerðingarhlutfalls, hækkun heimilisbótar o.s.frv. Þegar fyrrverandi ríkisstjórn gerði samkomulagið við elli- og örorkulífeyrisþega um mitt ár 2006 héldu fulltrúar Samfylkingarinnar því fram að of skammt væri gengið. Hvar er Jóhanna Sigurðardóttir og hvar er Samfylkingin nú þegar þetta samkomulag er brotið? Nú eru fulltrúar Samfylkingarinnar tilbúnir til að taka Ásmundarnefndarsamkomulagið til baka og meira til. Ég vil því spyrja hæstv. forsætisráðherra: Er verið að svíkja svokallað samkomulag sem gert var - það markaði á sínum tíma mikil tímamót til sátta við þá öldruðu 

Herra forseti. Að sjálfsögðu er ekki verið að svíkja neitt samkomulag sem gert hefur verið við eldri borgara. Mér er auðvitað mjög minnisstætt það samkomulag sem hv. þingmaður vitnaði til og gert var sumarið 2006. Það var mikilvægur áfangi í réttindabaráttu eldri borgara og mikilvægur áfangi í því samstarfi sem ríkisstjórnin, þáverandi og núverandi, hefur átt við Samtök eldri borgara. Annar áfangi var tekinn í desembermánuði sl. og því fylgt eftir með lagabreytingum sem hafa verið gerðar hér á Alþingi. Reiknireglan hvað varðar breytingar á bótum í kjölfar kjarasamninga er sú sama og var í síðustu ríkisstjórn. Hv. þingmaður er kannski búinn að gleyma því. Það er miðað við meðalhækkun launa og síðan, þegar ekki hefur orðið launahækkun en bæturnar hafa hækkað, þá er það auðvitað jafnað út. Ef kjarasamningar hefðu verið gerðir í desember hefði komið 7,3% hækkun á bætur frá 1. janúar með sama hætti og meðallaunin hækkuðu. Launin hækkuðu ekki neitt 1. janúar. Við ákváðum að hækka bæturnar um þessi rúmlega 3% sem var þá eins konar uppígreiðsla upp í útreikninga varðandi kjarasamningana og þá stóðu eftir þau 4% sem nú hafa verið greidd. Þannig er þetta mál reiknað út. Þetta er fyllilega í samræmi við lögin og framkvæmdin á að vera hv. þm. Guðna Ágústssyni vel kunnug því að þannig var þetta gert öll þau ár sem hann sat í ríkisstjórn.

Hæstv. forseti. Því miður höfðu oft staðið deilur við eldri borgara og öryrkja og þarna varð tímamótasátt. Ég man eftir að ég fagnaði þessu sérstaklega sjálfur og taldi að þessu mætti líkja við það að við værum að sættast við foreldra okkar sem ættu allt annað skilið en slíkar deilur. Þetta eru útúrsnúningar af hálfu hæstv. forsætisráðherra. ASÍ, Öryrkjabandalag Íslands og Landsamband eldri borgara hafa gagnrýnt ríkisstjórnina harðlega fyrir þessa framgöngu og telja það svik á Ásmundarsamkomulaginu, telja það svik. Og það eru menn með fullu viti sem stýra þessum samtökum og segja satt. Þannig að hér er ekki verið að fara rétt að. Það átti að miða við lægstu laun, þau hækkuðu um 18.000 kr. En þessi hópur fékk aðeins 4.000–5.000 kr. hækkun. Þannig að það er verið að svíkja þetta fólk. Samkomulag var gert árið 2006 og núverandi forsætisráðherra sat þá í stól forsætisráðherra og var nýtekinn við störfum. Þannig 

Virðulegi forseti. Það varð engin breyting hvað þetta atriði varðar með samkomulaginu sem gert var í júlí 2006. Það er þá bara misskilningur hjá hv. þingmanni  Það er fráleitt að halda því fram að verið sé að brjóta lög eða brjóta samkomulag. Ég leyfi mér að fullyrða að hefði Framsóknarflokkurinn verið í ríkisstjórn við núverandi aðstæður hefði þetta verið gert nákvæmlega eins.

Rangt.

Virðulegi forseti. Engum blandast hugur um að mjög alvarlegt ástand ríkir í efnahagsmálum þjóðarinnar eftir að gengið féll um síðustu páska. Þannig segir Landsbankinn í frétt um það mál í byrjun mánaðarins að verðbólgan verði í sumar ríflega 10% að því gefnu að veiking krónunnar gangi að einhverju leyti til baka. En haldist krónan áfram veik megi reikna með að verðbólgan fari í 13%. Og bankinn segir að við slíkar aðstæður aukist hætta á því að háar verðbólguvæntingar festist í sessi og að verðbólga verði viðvarandi mikil. Greiningardeild Glitnis kallaði á föstudaginn eftir skýrum aðgerðum stjórnvalda og Seðlabankans og það sem fyrst. Þar segir að tíminn sé naumur og nauðsynlegt sé að ekki líði langur tími þar til tilkynnt verði um þær aðgerðir sem vísbendingar benda til að séu í farvatninu. Bankinn segir auk þess í frétt sinni, með leyfi forseta: „Auk þess skaða sem fjármálakerfið og fjármálastöðugleiki mun hljóta af seinagangi í þessum efnum er ljóst að trúverðugleiki íslenskra stjórnvalda og Seðlabankans mun hljóta talsverðan hnekki ef langur tími líður frá því að byrjað verður að ýja að aðgerðum og þar til eitthvað verður aðhafst. Í þessu máli er ákaft kallað eftir aðgerðum ríkisstjórnarinnar og hún má nú gjarnan taka ákvarðanir á hraða hinnar hljóðfráu þotu. Ég vil því kalla eftir svörum hæstv. ráðherra: Hvenær er þess að vænta að ríkisstjórnin tilkynni um aðgerðir sínar? Því heimili landsins, sem eru skuldsettari en nokkru sinni fyrr, munu fara verst út úr því ef þessi spádómur rætist um 13% verðbólgu.

Herra forseti. Ég vil taka undir það síðasta sem hv. þingmaður sagði. Ég hef hlustað á hann í efnahagsumræðum á undanförnum dögum og fundist hann tala af miklu viti um þau mál, og meiru en ég átti að venjast hér áður fyrr. En það er hins vegar mikið alvörumál sem hv. þingmaður fjallar hér um og vissulega fjalla bankarnir og greiningardeildir þeirra stundum um þetta á misvísandi hátt. Það segja auðvitað ekki allir það sama. En ég vil ekki gera annað hér en að endurtaka það sem ég hef sagt: Þessi mál eru til mjög alvarlegrar skoðunar á vettvangi ríkisstjórnarinnar og Seðlabankans. En hvorki hv. þingmaður né aðrir geta vænst þess að fá við því nákvæm svör hvað er í farvatninu fyrr en þeir hlutir eru komnir á hreint. Og það er ekki málum til framdráttar að vera að knýja á um það hér á Alþingi eða annars staðar þegar verið er að vinna í málunum og ótímabært að tjá sig um einstök atriði. En við skulum hins vegar gefa því gætur að hlutirnir hafa aðeins verið að snúast við. Allt frá því að ársfundur Seðlabankans var haldinn fyrir tíu dögum og frá því að við áttum síðast umræður um efnahagsmál hér í þinginu fyrir viku hafa markaðir þróast á hagstæðan veg. Krónan hefur verið að styrkjast, m.a. núna í morgun, og hlutabréfamarkaðurinn hefur tekið við sér og er á uppleið á nýjan leik. Þetta eru mjög jákvæð skilaboð en það breytir því ekki að enn á eftir að leysa lausafjárvandann sem hefur verið að hrjá hina alþjóðlegu fjármálamarkaði og þar með talið hinn íslenska fjármálamarkað. Það verkefni er enn óleyst en það sjá allir og vita að það leysum við ekki að öllu leyti einir eða með aðgerðum innan lands.

Virðulegi forseti. Stundum geta hrósyrðin verið tvíbent, ég er beggja blands í því hver áhrifin verða af hrósyrðum hæstv. forsætisráðherra. Ég vil taka þeim vel en segi um leið að mér þykir ráðherrann stundum vera dálítið hrekkjóttur. Að því slepptu, virðulegi forseti, er kjarni málsins þessi: Við erum í grafalvarlegri stöðu. Við erum með skuldsett heimili á Íslandi sem bera hærri skuldir en nokkru sinni fyrr í sögu þjóðarinnar. Sennilega eru þetta skuldsettustu heimili í allri Evrópu. Verðbólgan er á leiðinni upp og stefnir upp í 13%. Gangi það eftir mun það fara með fjárhag þúsunda heimila. Það mun hækka skuldirnar og greiðslubyrðina af þeim meira en þau ráða við. Það verður því að knýja á um að ríkisstjórnin fari frá orðum til athafna, virðulegi forseti.

Herra forseti. Ég beini orðum mínum til hæstv. samgönguráðherra. Tilefni þess að ég kem hér upp eru málefni Reykjanesbrautarinnar og vil ég spyrja hæstv. samgönguráðherra sérstaklega út í framkvæmdir þar, ekki síst út í umferðaröryggismál. Það þekkja það allir sem þar hafa farið um hversu mikill munur varð á eftir að farið var í framkvæmdir við breikkun Reykjanesbrautarinnar. Málum er hins vegar þannig komið núna að framkvæmdin hefur tafist nokkuð og ástandið er að mínu mati og margra annarra ekki ásættanlegt í augnablikinu með tilliti til umferðaröryggis. Mér er sagt að frá áramótum hafi orðið alls 23 umferðarslys á spottanum frá Vogaafleggjara til Keflavíkur, líklega er það sá spotti sem um ræðir, og þar af þrjú alvarleg umferðarslys. Þetta er algjörlega óásættanlegt og ég tel að við verðum að grípa til aðgerða. Ég vil því spyrja hæstv. samgönguráðherra hvort hann hyggist beita sér fyrir því að umferðaröryggi verði eflt á þessum stað og hvort hann, jafnvel þó við séum að koma út úr mesta skammdeginu og hugsanlega mestu umferðarhættunni, hyggist beita sér fyrir því á næstunni að gerð verði bragarbót á?

Hæstv. forseti. Hv. þingmaður hefur lagt fram spurningu um framkvæmdir á Reykjanesbraut, þ.e. kaflanum frá Strandarheiði vestur til Reykjanesbæjar. Eins og áður hefur komið fram hér þá stöðvaðist það verk vegna gjaldþrots verktaka. Þá þegar hófst Vegagerðin handa við að gera nauðsynlegar mælingar og undirbúa útboð ef samningar næðust ekki við undirverktaka sem þar voru. Samningar náðust við Eykt um að byggja þær tvær brýr sem eftir eru og það þurfti ekki að bjóða út en hins vegar þurfti að bjóða út frágang á veginum sem eftir var, bæði burðarlög og malbikun. Ef ég man rétt verða þau tilboð opnuð á morgun, 8. apríl, og hefjast framkvæmdir vonandi í beinu framhaldi af því. Að því er mig minnir er talað um að í kringum 15. október verði brautin orðin fullkomlega umferðarhæf út frá öryggissjónarmiðum og öðru þó að eitthvað vanti kannski á lokafrágang með bökkum, sáningu og annað slíkt. Þannig að þetta er nú staðan sem er á þessu verki. Auðvitað hefur þetta tafist og vandræði hafa skapast við það að verktakinn varð gjaldþrota og gat ekki haldið áfram. Hvað varðar umferðaröryggismálin þá var það mikið rætt fyrir u.þ.b. mánuði. Ég fór þá sjálfur og keyrði þarna um og skoðaði þetta vel. Ég hafði samband við lögreglustjórann á Suðurnesjum eftir þá ferð. Hann sagði mér að þeir hefðu átt mjög gott samstarf við Vegagerðina og allt sem þeir hefðu farið fram á hefði Vegagerðin gert strax og hef ég ekki ástæðu til að rengja það. Þarna eru vegmerkingar um 50 km hámarkshraða. Þegar ég var þar á ferð keyrðu margir miklu hraðar en það. Við erfiðar aðstæður eins og þarna eru 

Herra forseti. Ég þakka hæstv. samgönguráðherra fyrir skýr svör í þessum efnum. Ég vona svo sannarlega að það gangi eftir sem hann boðar hér að framkvæmdum verði lokið 15. október eins og að er stefnt þannig að við sjáum ekki fram á annað eins ófremdarástand næsta vetur og verið hefur í vetur. 23 umferðarslys á þeim spotta sem ég nefndi áðan eru allt of mörg umferðarslys og við viljum auðvitað ekki sjá annan eins vetur á næstunni. Ég tel hins vegar, og er sammála hæstv. ráðherra um það, að við þurfum að leggja meiri áherslu á umferðaröryggismál almennt í vegakerfinu, ekki aðeins á höfuðborgarsvæðinu heldur líka úti á þjóðvegunum vegna þess að umferðarslysin kosta samfélag okkar mjög mikla fjármuni árlega. Því fagna ég yfirlýsingu ráðherrans um að hann vilji leggja meiri áherslu á umferðaröryggismál en gert hefur verið hingað til.

Herra forseti. Síðastliðinn fimmtudag var hér til umræðu staða Þingvalla á heimsminjaskrá UNESCO, m.a. í tilefni af því að vatnalíffræðingar víða um heim hafa skorið upp herör gegn fyrirhugaðri lagningu Gjábakkavegar sem þeir telja ógna lífríki Þingvallavatns sem er einstakt á heimsvísu. Ástæðan er sú að í ákvörðun Vegagerðarinnar um legu vegarins var ekki tekið tillit til alvarlegra athugasemda, m.a. frá Pétri M. Jónassyni, prófessor í vatnalíffræði, en hann er sá maður sem hvað gerst þekkir lífríki vatnsins og vatnsbúskapinn. Pétur hefur bent á að með auknum hraða og aukinni umferð geti niturmengun í Þingvallavatni aukist og það þannig breyst úr blátæru fjallavatni yfir í lognmollulegan þörungapoll. Nú hefur Pétur M. Jónasson stefnt Vegagerðinni, sem er stofnun á vegum samgönguráðuneytisins, þannig að nú stefnir í málaferli, en athugasemdir Péturs hafa fengið stuðning m.a. frá heimsminjanefnd UNESCO í París, frá vatnalíffræðingum víða um heim og frá Umhverfisstofnun. Við umræðuna á fimmtudaginn benti hæstv. menntamálaráðherra á þann möguleika að hæstv. samgönguráðherra gæti leyst málið með því að hafa forgöngu um fund með þingmönnum kjördæmisins til að reyna að finna aðra lausn sem ekki ógnar lífríki vatnsins. Ég vil því spyrja hæstv. samgönguráðherra hvort hann í ljósi varúðarreglu umhverfisrétttar muni beita sér fyrir fundi með þingmönnum kjördæmisins í samræmi við þau tilmæli hæstv. menntamálaráðherra sem við heyrðum hér á fimmtudaginn var eða hvort hann hyggst taka til varna í málinu sem Pétur M. Jónasson hefur höfðað gegn Vegagerðinni vegna lagningar Gjábakkavegar.

Hæstv. forseti. Aðeins hvað varðar þær spurningar sem hv. þm. Álfheiður Ingadóttir varpaði hér fram um Gjábakkaveg. Rétt er að taka skýrt fram að sú lega sem verið er að vinna með og Vegagerðin hefur lagt til er utan þjóðgarðsins, línan hefur verið færð út fyrir hann. Umhverfismat hefur verið framkvæmt og búið er að vinna alla þá vinnu en einhverjir aðilar, eins og vatnalíffræðingurinn sem hér var nefndur, Pétur M. Jónasson, hafa kært það. Sú kæra verður auðvitað að fara sína leið eins og nokkrir aðrir úrskurðir sem hafa verið felldir og fólk virðist ekki sætta sig við og fer þá með þá fyrir dómstóla og kærir. Ef ég man rétt frá síðasta kjörtímabili fór hv. umhverfisnefnd talsvert mikið í gegnum þetta mál eða að það hafi farið í gegn í einhverri þingnefndinni og sú nefnd hafi komist að þeirri niðurstöðu að mengunin sem fjallað er um gagnvart vatninu væri ekki eins mikil og þarna er af látið. Nú kann ég ekki að segja nákvæmlega hvaða nefnd þetta var og af hvaða tilefni málið kom upp en ég man eftir þessari umræðu hérna. Varðandi hitt sem hv. þingmaður spyr út í, hvort ég hyggist funda með þingmönnum kjördæmisins um þetta mál. Ég hef ekki tekið neina ákvörðun um það en eftir því sem mér skilst er það samdóma álit allra þingmanna kjördæmisins að þetta sé sú lega sem vinna eigi eftir.

Okkur langar ekkert að hitta þig.

Heyri ég nú á formanni Framsóknarflokksins, sem er í þessu kjördæmi, að hann langar ekkert til að hitta mig út af þessu máli og hann hlýtur þá að tala fyrir hönd allra þingmanna kjördæmisins.

Herra forseti. Það stendur eitthvað illa í bólið hjá ráðherrum ríkisstjórnarinnar á þessum sólbjarta degi hér sunnan heiða, skapvonskan er eitthvað að hrella þá. Ég verð að segja að þetta var afskaplega dapurlegur tónn í hæstv. samgönguráðherra, „einhverjir aðilar“ hafa gert athugasemdir. Jú, Pétur M. Jónasson, hann kunni það nafn, hæstv. ráðherra, og ef fólk vilji ekki sætta sig við eitthvað verði það bara að kæra og fara sína leið. Hæstv. samgönguráðherra virðist sem sagt alls ekki gera sér grein fyrir alvarleika málsins. Ég vil upplýsa þingheim um það að munurinn á umferðartímanum, annars vegar á þeim tíma sem það tekur fólk að fara þá leið sem nú er verið að kæra og hins vegar um Kóngsveginn óbreyttan, eru tvær mínútur. Ég tel að það sé í rauninni ekki leyfilegt að fórna Þingvallavatni eða láta það ekki njóta vafans 

Hæstv. forseti. Frumvarp þetta fjallar m.a. um breytingar á reglum um skattskyldu söluhagnaðar, það fékk ágæta umfjöllun í efnahags- og skattanefnd þingsins nema hvað á frumvarpinu voru gerðar breytingar í meðförum nefndar, breytingar sem ég tel að hafi ekki fengið nægilega gaumgæfilega skoðun í nefndinni og hef óskað eftir því að frumvarpið verði tekið fyrir að nýju í efnahags- og skattanefnd. Við getum því ekki stutt þetta frumvarp, við höfum á því allan fyrirvara og að uppistöðu til munum við sitja hjá um greinar þess við þessa afgreiðslu.

Virðulegi forseti. Í þessu frumvarpi er lagt til að skattgreiðslur af söluhagnaði af hlutabréfum verði ekki lengur innheimtar og framvegis megi lögaðilar sem selja hlutabréf með hagnaði draga hagnaðinn frá öðrum tekjum rekstursins og komast hjá skattgreiðslum af þeim hagnaði. Enn fremur hefur verið upplýst í umræðunni að uppsafnaður frestaður söluhagnaður síðustu sex ára, upp á 620 milljarða kr. sem af ættu að greiðast um 100 milljarðar kr. í skatt til ríkissjóðs, verði ekki innheimtur og að einhverju leyti muni þessir fjármunir birtast sem aukið eigið fé í ýmsum fjármálafyrirtækjum landsins. Mér og félögum mínum í þingflokki Frjálslynda flokksins finnst of langt gengið í þessum efnum. Við lýsum við yfir andstöðu við þessi áform. Við munum greiða atkvæði gegn 2. gr. frumvarpsins þar sem meginkjarni þess kemur fram. Við tökum undir óskir um að málið gangi að nýju til nefndar.

Herra forseti. Í þessum greinum frumvarpsins og í ákvæði til bráðabirgða er ákveðið að skattaumsvif allra stærstu fyrirtækja í landinu færist á einu bretti úr viðkomandi skattaumdæmum og til skattstjórans í Reykjavík. Slík ráðstöfun gengur að sjálfsögðu þvert á yfirlýsta stjórnarstefnu um að reyna að dreifa störfum og verkefnum með eðlilegum hætti um landið. Ég hef engin rök fengið fyrir því að ekki megi alveg eins endurskipuleggja þessi mál og efla, eftir atvikum annaðhvort skattumdæmin öll sem slík eða tiltekin umdæmi, þannig að störf sem þessi tengjast geti a.m.k. að einhverju leyti áfram orðið til á landsbyggðinni. Mér finnst fráleitt að í tilvikum sem þessum og aftur og aftur skuli borið á borð alþingismanna í frumvarpstexta að gera hið gagnstæða á við það sem á að heita yfirlýst stefna í tilvikum sem þessum. Ég sé ekki aðra leið en að greiða atkvæði gegn þessu. Ég tek það fram að það er ekki vegna andstöðu við það að skattamálum stórfyrirtækja sé eftir atvikum skipað með sérstökum hætti en það er þessi flutningur starfa og verkefna frá landsbyggðinni til Reykjavíkur sem ég get ekki annað en verið á móti.

Herra forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til lokafjárlaga fyrir árið 2006 sem dreift hefur verið á þskj. 794. Uppbygging frumvarpsins er með sama hætti og verið hefur undanfarin ár. Uppgjör og ráðstöfun á stöðu fjárheimilda í árslok byggjast í meginatriðum á sömu vinnureglum og áður. Í fylgiskjali 2 með frumvarpinu er birt yfirlit yfir talnagrundvöll þess. Yfirlitið sýnir uppruna allra fjárheimilda ársins 2006, fyrir ríkissjóð í heild og einstök viðfangsefni, þ.e. fluttar stöður fjárheimilda frá fyrra ári, fjárveitingar í fjárlögum og fjáraukalögum, millifærðar heimildir innan ársins og breytingar á fjárheimildum vegna frávika ríkistekna samkvæmt þessu frumvarpi. Því næst eru tilgreind útgjöld samkvæmt ríkisreikningi og loks staða fjárheimilda í árslok, þ.e. mismunur fjárheimilda og reikningsfærðra útgjalda. Heildarfjárheimildir ársins 2006 námu 353 milljörðum króna en útgjöld samkvæmt reikningi voru 340,2 milljarðar og er fjárheimildastaða í árslok því jákvæð um 12,8 milljarða króna. Í frumvarpinu er að vanda lagt til að stöður fjárheimilda í árslok verði annað hvort felldar niður, sbr. 2. gr. frumvarpsins, eða fluttar til næsta árs, samanber fylgiskjal 1. Í 1. gr. frumvarpsins eru lagðar til breytingar á fjárheimildum stofnana og verkefna vegna frávika ríkistekna frá áætlun fjárlaga og fjáraukalaga, samanber nánari skiptingu í sundurliðun 1. Alls er lagt til að fjárheimildir hækki um 962,6 millj. kr. samkvæmt þessu uppgjöri á fjármögnun verkefna með ríkistekjum. Nánar tiltekið er hér leitað eftir heimild Alþingis til að breyta fjárheimildum stofnana með því að ráðstafa mörkuðum skatttekjum og öðrum ríkistekjum þeirra, ýmist í samræmi við það hverjar tekjurnar urðu samkvæmt ríkisreikningi eða hver metin fjárþörf reyndist vera við skil ríkistekna. Almennt gildir að útgjaldaheimildir fjárlagaliða hækka hafi lögboðnar ríkistekjur til fjármögnunar á útgjöldunum reynst vera meiri en áætlað var í fjárlögum en lækka hafi tekjurnar reynst vera minni. Þetta á þó ekki alltaf við því ekki eru lagðar til breytingar á fjárheimildum stofnana af þessum sökum í þeim tilvikum þegar ekki er beint samband milli útgjaldaþarfar og fjármögnunar á þann veg að breytingar í tekjum hafi beinlínis áhrif á kostnað. Í 2. gr. frumvarpsins er sótt um heimildir til að fella niður stöður fjárheimilda í árslok. Er þar bæði um að ræða ónýttar fjárveitingar og gjöld umfram heimildir. Nánari skipting á niðurfelldum stöðum fjárheimilda er sýnd í sundurliðun 2. Gert er ráð fyrir að á rekstrargrunni falli niður alls 5.619,6 millj. kr. umframgjöld en á greiðslugrunni falli niður 3.110,7 millj. kr. afgangsheimildir. Þessi munur milli rekstrargrunns og greiðslugrunns stafar að stærstum hluta af því að niður falla umframgjöld á fjárlagaliðum sem ekki hafa áhrif á útgreiðslur, svo sem á liðum lífeyrisskuldbindinga og afskrifaðra skattkrafna. Í samræmi við ákvæði 37. og 45. gr. laga nr. um fjárreiður ríkisins, nr. 88/1997, er í fylgiskjali 1 með frumvarpinu birt yfirlit yfir stöðu fjárheimilda í árslok 2006 sem færast yfir til ársins 2007. Gert er ráð fyrir að í heildina tekið flytjist tæplega 18,5 milljarða króna jákvæð fjárheimildastaða yfir til ársins 2007. Tilgangur með yfirfærslu á heimildastöðum yfir áramót er einkum sá að hvetja ráðuneyti og stofnanir til aðhalds og styrkari fjármálastjórnar til lengri tíma litið. Leitast er því við að fækka þeim liðum þar sem staða er að jafnaði felld niður í árslok, a.m.k. í þeim tilfellum þar sem mögulegt er talið að gera megi ráðstafanir til að bregðast við frávikum í útgjöldum. Ráðstafanir á stöðu fjárheimilda í árslok byggja á viðmiðunarreglum þar sem einkum er litið til þess hvort útgjöld eru bundin, t.d. af lagaákvæðum eða samningum, eða frekar á ábyrgð tiltekins stjórnsýsluaðila. Í sumum tilvikum kann að vera álitamál hvort fella beri niður stöður einstakra fjárlagaliða eða flytja til næsta árs og við gerð sérhvers lokafjárlagafrumvarps þarf að leggja mat á þessi tilvik. Ræðst niðurstaðan m.a. af því hvort talið sé að viðhafa megi stýringu á útgjöldum liðarins þrátt fyrir að tilefni útgjaldanna séu þess eðlis að þau teljist lögbundin. Sem dæmi um slíka fjárlagaliði má nefna liðinn 06-231 Málskostnaður í opinberum málum og liðinn 06-232 Opinber réttaraðstoð en útgjöld þessara liða byggjast í mörgum tilvikum á ákvörðunum og mati þeirra aðila sem fara með forræði viðkomandi mála fyrir hönd ríkisins, t.d. um úthlutun gjafsókna til einstaklinga, fremur en að vera beinlínis fastbundin í tilteknum lagaákvæðum. Staða þessara liða hefur fram til þessa verið felld niður í lokafjárlögum en með hliðsjón af því að gera má ráð fyrir að mögulegt sé að hafa meiri stjórn á útgjöldunum þykir koma til álita að breyta þeirri tilhögun og flytja árslokastöðu þeirra yfir á næsta ár. Sama gildir um fleiri liði fjárlaga þar sem árslokastöður hafa verið felldar niður í lokafjárlögum svo sem liðinn 08-206 Sjúkratryggingar þar sem útgjöld ráðast að miklu leyti af samningum um kaup á þjónustu þar sem tilgreint er bæði magn og verð. Ekki er í þessu frumvarpi lagt til að breyting verði á meðhöndlun þessara liða en reikna má með að framvegis verði lögð áhersla á að fækka þeim liðum þar sem staða er nánast sjálfkrafa felld niður í þeim tilfellum þar sem mögulegt er talið að bregðast megi við frávikum í útgjöldum. Þegar staða í árslok er jafnan felld niður er tilhneiging til þess að slík útgjöld vaxi ár frá ári án þess að hugað sé nægilega vel að því að að stemma stigu við þeim eða leita að hagkvæmari úrlausnum. Gera verður ráð fyrir að þessi mál séu stöðugt til skoðunar. Með því að flytja afgangsheimildir stofnana yfir áramót hefur horfið sú tilhneiging sem gætti í eldra kerfi, að forstöðumenn leituðust við að eyða öllum fjárheimildum fyrir árslok. Áætlanagerð hefur batnað og stjórnendur litið til lengri tíma en eins árs við stefnumörkun sína. Þessi breyting hefur þó ekki verið gallalaus, því svo virðist sem sumar stofnanir hafi velt halla af rekstri sínum yfir áramót ár eftir ár og treyst á það að á endanum verði vandinn það mikill að óhjákvæmilegt verði að taka á honum í fjáraukalögum. Ekkert þarf að vera óeðlilegt við það að halli verði á einu ári í rekstri stofnunar, enda sé tekið á honum á næsta fjárhagstímabili. En þegar halli safnast upp ár eftir ár, ber viðkomandi ráðuneyti og forstöðumanni að taka á vandanum. Í árslok 2006 voru 70 fjárlagaliðir með uppsafnaðan halla sem nam meira en 4% af fjárheimildum og hjá 42 þessara liða var hallinn yfir 10% af fjárheimildum. Þessum liðum hefur fækkað nokkuð frá því sem var í árslok 2005 en þá voru 82 fjárlagaliðir með halla umfram 4% og 65 liðir með halla yfir 10%. Ljóst er þó að taka verður þennan vanda föstum tökum, ekki síst ef um er að ræða halla á hefðbundnum rekstri ríkisstofnana, og mikilvægt er að forstöðumenn og ráðuneyti grípi til aðgerða strax og ljóst er að rekstur stefnir umfram fjárheimildir. Við undirbúning fjárlaga þurfa ráðuneytin einnig að búa svo um hnútana að tekið sé á vanda þeirra stofnana sem fara ár eftir ár fram úr fjárveitingum, annaðhvort með endurskipulagingu á rekstri eða breytingum í forgangsröðun fjárveitinga. Ég hef hér, herra forseti, farið yfir helstu þætti frumvarpsins. Með því eru lagðar fyrir Alþingi niðurstöður úr rekstri ríkissjóðs gagnvart fjárheimildum á árinu 2006, og vísast í því sambandi til greinargerðar um meginatriði í framvindu ríkisfjármálanna og helstu frávik í tekjum og gjöldum, bæði í fjáraukalögum og ríkisreikningi. Þá hefur Ríkisendurskoðun lagt fyrir Alþingi skýrslu um endurskoðun ríkisreiknings 2006 og um hana hefur verið fjallað í fjárlaganefnd. Ég tel því ekki ástæðu til að fara yfir einstök atriði í frumvarpinu og legg til að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. fjárlaganefndar.

Virðulegi forseti. Það vekur athygli hversu háar fjárhæðir er verið að leggja til að verði felldar niður úr fjárlögunum fyrir 2006 í heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytinu. Það eru tæpar 600 milljónir undir liðnum Bætur samkvæmt lögum um félagslega aðstoð og 2,1 milljarður eða liðlega það af lífeyristryggingum. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra: Hver er ástæðan fyrir því að svona miklar fjárhæðir standa út af? Voru áætlanir um útgjöld á þessu ári að einhverju leyti ónákvæmar og hvað var það þá sem helst skýrir þennan mun? Voru bæturnar ekki hækkaðar eins og menn höfðu gert ráð fyrir á þessu ári og útgjöldin þess vegna lægri, virðulegi forseti? Ég held að það væri nauðsynlegt að fá einhverjar nánari skýringar á þessum háu fjárhæðum sem ekki hafa gengið út til þessa mikilvæga málaflokks.

Í meginatriðum er ástæðan sú að áætlanir voru umfram það sem síðan var greitt samkvæmt lögum. Bætur voru hækkaðar, ástæðan er ekki sú að þær væru lækkaðar. Ég held að helstu skýringanna sé að leita í því að tekjur jukust mun meira þetta ár en jafnan gerist og þeir sem hugsanlega hefðu fengið greiðslur þarna hafi verið tekjuhærri en gert var ráð fyrir í upphafi. Það má segja almennt um þessi síðustu ár sem við höfum verið að fjalla um hér að tekjuaukning hjá þjóðinni hefur verið meiri en við höfum að jafnaði gert ráð fyrir. Kaupmáttur hefur aukist meira. Það á við um alla tekjuhópa og það kemur fram í þessum tölum. En ég tel eðlilegt að farið verði nákvæmar yfir þetta í nefndinni þannig að nefndarmenn geti verið vissir um hvað felst í þessum niðurstöðum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin og tek undir það að ég tel nauðsynlegt að fjárlaganefnd fari vandlega ofan í þessa tvo liði og dragi fram skýringar á því hvers vegna svona miklar fjárhæðir standa út af. Það kann að vera alveg rétt hjá hæstv. ráðherra að tekjuáætlanir elli- og örorkulífeyrisþega fyrir þetta ár hafi verið vanmetnar þannig að þeir hafi haft hærri tekjur en gert var ráð fyrir þegar áætlunin um útgjöld fyrir þetta ár var gerð. Reynist það vera svo þá sýna þessar tölur okkur kannski hina hliðina á peningnum, hvað skerðingar á bótum almannatrygginga vegna tekna hafa verið miklar hjá þessum hópi, hvort sem það eru fjármagnstekjur eða atvinnutekjur, sem ætla má að skýri þá stærstan hlutann af þessu, og hafi þá leitt til þess að bætur þessara hópa urðu þá lægri en menn gerðu ráð fyrir.

Herra forseti. Ég held að það séu réttar ályktanir sem hv. þingmaður dregur en þá ber þess að geta að frá því að fjárlagaárinu 2006 lauk hafa verið gerðar miklar breytingar einmitt á þessum þáttum. Bæði hefur verið tekið upp frítekjumark og skerðingarhlutfall lækkað þannig að vegna þeirra þátta ættu áætlanir að standast betur í framtíðinni.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. fjármálaráðherra fyrir ræðuna og framlagningu á frumvarpi lokafjárlaga fyrir árið 2006. Mörgum þykir ef til vill skrýtið að standa hér í apríl 2008 og ræða fjármál rekstrar ársins 2006. Kannski þykir einhverjum það enn þá sérstakara að þar sem skipt var um stjórnarmeirihluta á miðju ári 2007 skuli nýr stjórnarmeirihluti fara yfir þau mál sem tengjast rekstrinum 2006. Svona gerast nú hlutirnir og hæstv. fjármálaráðherra hefur gert hér grein fyrir umræddu frumvarpi og umræddum beiðnum um fjárheimildir. Samkvæmt fjárreiðulögunum eru lokafjárlögin ekkert öðruvísi en fjáraukalög eða fjárlög í því tilliti að verið er að leita heimilda hér hjá Alþingi til að fara fram með fjárveitingar til ákveðinna verkefna. Vissulega eru flest þeirra þannig að þau eru komin vel á veg, annaðhvort í rekstri eða stofnfjárfestingum og verið er að stemma af lokapunktinn í tengslum við ríkisreikning fyrir árið í samræmi við fjárreiðulögin. Nú hefur fjárlaganefndin fengið ríkisendurskoðanda á sinn fund. Við fáum ríkisendurskoðanda reyndar yfirleitt á annan eða þriðja hvern fund að ég tel en alla vega fengum við hann á fund okkar í nóvember til þess að fara yfir ríkisreikninginn vegna ársins 2006 sem var gefinn út af Fjársýslu ríkisins í júlímánuði 2007. Ríkisendurskoðandi fór vel yfir hann og er hér í umræddu lagafrumvarpi fjallað um af hverju framsetning á ríkisreikningi og lokafjárlögunum er mismunandi. Hægt að staðfesta að gögnin stemma. Ríkisreikningurinn stemmir alveg við umræddar beiðnir og tillögur í frumvarpinu til lokafjárlaga. Ég ætla ekki að hafa langt mál um þetta, ekki frekar en verið hefur síðastliðin ár. Það má kannski frekar segja sem svo að við munum skoða málið enn frekar í fjárlaganefnd þegar við tökum þetta fyrir. Ég geri ráð fyrir því að við tökum frumvarpið strax fyrir í næstu viku og fáum þá fulltrúa fjármálaráðuneytisins annars vegar og hins vegar Ríkisendurskoðunar til þess að fara yfir þessi mál með okkur og velta upp spurningum líkt og hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson kom hér að um ýmsa þætti sem við viljum skoða. Frumvarpið er mjög skýrt. Á bls. 69 í athugasemdakafla þess er farið yfir söguna, hvað flutt var frá 2005 yfir til 2006, alls 17,5 milljarðar. Í fjárlögum fyrir 2006 eru það 315 milljarðar og í fjáraukalögum eru afgreiddir 19,5 milljarðar. Síðan eru hér fjárheimildir upp á 962 milljónir og staðan í árslok er reiknuð út á grundvelli þess að ríkisreikningurinn er með 340 milljarða í rekstrargrunninum en heimildirnar eru upp á 363 milljarða. Þar af leiðandi er staðan í árslok 12,8 milljarðar. Sundurliðunina á þessum 962 milljónum má sjá í sundurliðun I á bls. 3 í frumvarpinu en sundurliðun á árslokastöðunni, 12,8 milljarðarnir, er sýnd á bls. 73 þar sem afgangsheimildir hvers og eins ráðuneytis auk umframgjalda eru dregnar fram, þær eru samtals 12,8 milljarðar. Í þeirri samantekt, tengt sundurliðun II varðandi ráðstöfun og stöðu fjárheimilda í árslok, er lagt til í samræmi við 2. gr. að felldir séu niður 5,6 milljarðar en þeir eru sundurliðaðir á bls. 4. Rétt er að það sé skoðað til hlítar líkt og umræddar 962 milljónir og það var það sem hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson var að leita eftir. Ég tel hins vegar ekki að menn ætli að leggja hér til breytingar á þessu í fjárlaganefndinni. Hins vegar er hægt að tengja þetta umræðunum um framkvæmd fjárlaga líkt og hæstv. fjármálaráðherra kom að og fór yfir. Þar af leiðandi skiptir það okkur miklu máli að ræða um lokafjárlögin í sambandi við þá umræðu og tengja við það ferli sem bæði fjárlaganefndin og fjármálaráðuneytið hafa talað fyrir. Á bls. 76 í frumvarpinu er greint frá því hvernig ráðstafanir á stöðu fjárheimilda í árslok eru framreiknaðar og hvernig þær byggja á umræddum viðmiðunarreglum þar sem menn skoða hvort útgjöldin eru bundin af lagaákvæðum t.d. eða hvort þau eru á ábyrgð tiltekins stjórnsýsluaðila. Það má einnig segja að sama gildi um liði þar sem útgjöldin ráðast yfirleitt af hagrænum eða reikningshaldslegum þáttum og lúta ekki að fjármálastjórn tiltekins aðila svo sem lífeyrisskuldbindingar og afskriftir skattkrafna. Þetta skiptir verulegu máli í þessari umræðu og tengist andsvari sem fram kom áðan. Oft er um reiknaðar stærðir að ræða og þar af leiðandi endurspeglast fjárheimild í árslok á vinnureglum. Virðulegur forseti. Ég vil nota tækifærið fyrir hönd fjárlaganefndar og þakka fjármálaráðuneytinu og hæstv. fjármálaráðherra fyrir þá miklu vinnu sem er lögð í umrætt frumvarp. Það er alltaf þannig að hvort sem um er að ræða fjárlagafrumvarp, fjáraukalagafrumvarp eða lokafjárlagafrumvarp að það krefst mikillar vinnu. Ég þakka fyrir þá miklu vinnu sem unnin hefur verið uppi í fjármálaráðuneyti vegna þessa og vonast til þess að geta átt gott samstarf í fjárlaganefndinni hér eftir sem hingað til þegar við tökum þetta til efnislegrar meðferðar.

Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um breyting á lögum um tekjuskatt. Í frumvarpi þessu er að finna tillögur um ýmsar breytingar á lögum um tekjuskatt sem flestar tengjast yfirlýstum aðgerðum ríkisstjórnarinnar frá 17. febrúar sl. Þar kemur fram að meginmarkmið ríkisstjórnarinnar er stöðugleiki í efnahagsmálum, enda stuðli hann að auknum hagvexti og velferð til langframa. Kjarasamningar til þriggja ára sem grundvallist á hóflegum kauphækkunum og verulegri hækkun lægstu launa stuðli að því að það markmið náist auk þess að stuðla að auknum jöfnuði og því séu stjórnvöld tilbúin til að grípa til víðtækra aðgerða, þ.m.t. á sviði skattamála, í því skyni að greiða fyrir gerð kjarasamninga á almennum markaði. Í fyrsta lagi er lagt til að persónuafsláttur hækki um samtals 7.000 kr. á mánuði eða 84.000 kr. á ársgrundvelli umfram almenna verðuppfærslu í þremur áföngum. Fyrsti áfanginn kemur til framkvæmda í ársbyrjun 2009 þegar persónuafslátturinn við staðgreiðslu tekjuskatts hækkar um 2.000 krónur á mánuði eftir almenna verðlagsuppfærslu, eða um 24.000 kr. samtals á árinu. Sama hækkun verður í öðrum áfanga sem kemur til framkvæmda í ársbyrjun 2010. Í þriðja áfanga er hækkun persónuafsláttar eftir verðlagsuppfærslu 3.000 kr. á mánuði, eða 36.000 kr. samtals á ári og kemur hún til framkvæmda í ársbyrjun 2011. Áhrif þessara breytinga á persónuafslætti á tekjuhlið ríkissjóðs er talin nema nálægt 15 milljörðum kr. á ári þegar þær eru að fullu komnar til framkvæmda. Þar af koma um 4,5 milljarðar kr. fram á næsta ári. Í öðru lagi er lögð til lækkun á tekjuskatti hlutafélaga og einkahlutafélaga úr 18% í 15%. Hlutfall tekjuskatts hjá öðrum lögaðilum, m.a. sameignarfélögum, lækkar samsvarandi, eða úr 26% í 23,5%. Lækkunin tekur gildi frá og með rekstrarárinu 2008 og kemur til framkvæmda við álagningu tekjuskatts á árinu 2009. Ýmsum vandkvæðum er bundið að meta áhrif þessara breytinga á tekjur ríkissjóðs, ekki síst vegna þeirra miklu umbrota sem nú eiga sér stað í íslensku efnahagslífi, en samkvæmt lauslegri áætlun gæti sú fjárhæð numið allt að 5 milljörðum kr. á ári. Í þriðja lagi eru lagðar til breytingar á barnabótum, sem koma til framkvæmda í tveimur áföngum. Þannig er lagt til að viðmiðunarmörk tekna við álagningu barnabóta á þessu ári vegna tekna á árinu 2007 verði hækkuð úr u.þ.b. 100 þús. kr. á mánuði í 120 þús. kr. fyrir einstæða foreldra og úr 200 þús. kr. á mánuði í 240 þús. kr. fyrir hjón og sambýlisfólk. Auk þess er lagt til að tekjuskerðingarhlutföll vegna annars og þriðja barns verði lækkuð um 1%, það er úr 6% og 8% í 5% og 7%. Sú breyting kemur einnig til framkvæmda á þessu ári. Seinni áfangi breytingarinnar kemur hins vegar til framkvæmda við álagningu opinberra gjalda á árinu 2009 vegna tekna ársins 2008, en þá munu tekjuviðmiðunarmörk einstæðra foreldra hækka í 150 þús. kr. á mánuði og hjóna í 300 þús. kr. á mánuði. Heildaráhrif þessara breytinga á útgjaldahlið ríkissjóðs eru talin nema allt að 2 milljörðum kr. á ári, þar af um 1,2 milljörðum kr. á þessu ári. Í fjórða lagi inniheldur frumvarpið tillögu um 35% hækkun á eignarviðmiðunarmörkum vaxtabóta sem lagt er til að komi til framkvæmda við álagningu opinberra gjalda á þessu ári. Útgjaldaáhrif þeirrar breytingar eru áætluð um 700 millj. kr. á ári. Þegar allt er lagt saman er reiknað með að þær breytingar sem fjallað er um hér að framan skerði afkomu ríkissjóðs um 23 milljarða kr. á ársgrundvelli þegar þær verða að fullu komnar til framkvæmda. Áhrifin á þessu ári eru talin nema tæpum 2 milljörðum kr. Í frumvarpinu er einnig að finna tillögu að breytingum á ákvæðum tekjuskattslaganna um skattalega meðferð á gengishagnaði og gengistapi. Samkvæmt gildandi lögum skal færa gengismismun, það er gengishagnað að frádregnu gengistapi, að fullu til tekna eða gjalda á viðkomandi reikningsári. Tillaga frumvarpsins felur það í sér að gengismismun verði dreift með jafnri fjárhæð á þrjú reikningsár, það er það reikningsár þegar mismunur myndast og næstu tvö þar á eftir. Til lengra tíma litið hefur þessi breyting engin áhrif á tekjuhlið ríkissjóðs, en áhrif milli einstakra ára kunna að verða einhver og þá bæði til hækkunar og lækkunar. Frumvarpið gerir einnig ráð fyrir að afdráttarskattur af arðgreiðslum til erlendra aðila með takmarkaða skattskyldu verði lækkaður úr 15% í 10% til samræmis við innlenda aðila í því skyni að skapa jafnræði á grundvelli EES-samningsins. Þessi breyting er talin hafa óveruleg áhrif á tekjur ríkissjóðs. Að lokum er sú tillaga lögð til að sama regla gildi um staðaruppbætur útsendra starfsmanna Þróunarsamvinnustofnunar Íslands og staðaruppbætur fastráðinna, settra eða skipaðra starfsmanna við sendiráð Íslands og hjá ræðismönnum, þ.e. að þær verði frádráttarbærar frá tekjum við álagningu tekjuskatts. Sem stendur eru ákvæði um skattalega meðferð launa hjá umræddum starfsmönnum í lögum nr. 43/1981, um Þróunarsamvinnustofnun Íslands, en þau lög munu falla úr gildi með nýjum lögum um alþjóðlega þróunarsamvinnu Íslands. Jafnframt er almenna reglan sú að kveðið sé á um skattalega meðferð hvers kyns tekna í lögum um tekjuskatt en ekki í sérlögum. Áhrif þessarar breytingar á afkomu ríkissjóðs eru óveruleg. Virðulegi forseti. Að þessu sögðu legg ég til að frumvarpinu verði vísað til hv. efnahags- og skattanefndar og til 2. umr. að aflokinni þessari umræðu.

Virðulegi forseti. Í frumvarpinu er að finna tillögur ríkisstjórnarinnar í tengslum við kjarasamninga og er því ætlað að hrinda yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar í framkvæmd. Almennt má segja um þessar tillögur að þær eru jákvæðar að flestu leyti. Ef maður lítur til sjónarmiða Seðlabanka Íslands um það hvað beri að gera um þessar mundir í íslenskum efnahagsmálum hvað varðar ríkisfjármálin eru skilaboðin ákaflega skýr. Þau eru á þann veg að til þess að ná utan um ójafnvægið í efnahagsmálunum og koma böndum á verðbólguna þurfi meira aðhald í ríkisfjármálum. Það er sjónarmið Seðlabanka Íslands sem ég held að rétt sé að minna á í þessari umræðu. Það þýðir að ríkissjóður eigi að taka inn meiri peninga en hann setur út. Kjósi ríkisstjórn af einhverjum ástæðum, sem rök kunna að vera fyrir, að auka útgjöld ríkissjóðs að einhverju leyti ber henni, til þess að mæta sjónarmiðum Seðlabankans, að sækja þær tekjur inn aftur með einhverjum öðrum hætti þannig að efnahagsumsvifin aukist ekki í heildina séð. Ég tek eftir því að í greinargerð með frumvarpinu er fjárlagaskrifstofan í ráðuneytinu að meta umsvifin af aðgerðum sem eru taldar færa 25–26 milljarða til einstaklinga í þjóðfélaginu, fjárlagaskrifstofan er að meta það að af þessu verði aukin efnahagsumsvif í þjóðfélaginu væntanlega vegna aukinnar einkaneyslu sem skili svo ríkissjóði aftur 10 milljörðum kr. inn í ríkissjóð. Ég held að þegar Seðlabanki Íslands fær frumvarpið til umsagnar, sem hann vafalaust mun fá, muni svör Seðlabankans verða eitthvað á þá leið sem ég hef verið að draga hér fram, að frumvarpið sé líklegt til að vinna gegn viðleitni til að halda aftur af verðbólgu á næstu mánuðum eða á næsta ári. Og Seðlabankinn muni segja við ríkisstjórnina að þetta kunni að vera skynsamlegar aðgerðir gagnvart þeim einstaklingum sem í hlut eiga en ríkisstjórnin verði þá að koma með tekjuöflun á móti sem vegi upp þessi áhrif. Ég vil, virðulegi forseti, spyrja hæstv. fjármálaráðherra, af því ég veit að hann þekkir þessi rök Seðlabankans og það sem á bak við þau liggur - ég býst ekki við því að neinn ágreiningur sé milli ráðherrans og Seðlabankans um þetta: Hvernig hyggst hæstv. ráðherra vinna að því að framfylgja þessu sjónarmiði Seðlabanka Íslands? Hvernig mætir hæstv. ráðherra þessum rökum Seðlabanka Íslands að því gefnu að frumvarpið fari fram og um það sé sæmilega góð samstaða? Hvað kemur þá á eftir hjá ríkisstjórninni til þess að vinna á móti áhrifunum þannig að í heildina sé ekki verið að stuðla að aukinni verðbólgu? Ég held að hæstv. ríkisstjórn verði að sýna á spilin í þessum efnum. Hæstv. fjármálaráðherra, sem er lykilmaður í stefnu ríkisstjórnarinnar í ríkisfjármálum, þarf að mínu viti, þegar hann gerir grein fyrir þessu máli sínu, að gera nákvæmlega grein fyrir þeim aðgerðum ríkisstjórnarinnar sem ekki eru þá komnar fram til þess að tryggja að ríkisstjórnin sé ekki að grípa til ráðstafana sem auka á verðbólguna. Ég held að það verði að óska eftir því að hæstv. ráðherra geri grein fyrir framhaldsaðgerðunum sem hljóta að koma á eftir frumvarpinu. Kemur t.d. til greina hjá hæstv. ráðherra og ríkisstjórn að hækka skattana hjá þeim sem hafa hærri tekjur? Við skulum ekki gleyma því að hátekjuskatturinn var lagður niður á síðasta kjörtímabili. Kemur til greina að afla tekna í ríkissjóð á móti umræddum útgjöldum með því að skattleggja þann hóp, þann hluta framteljenda, sem hefur tiltölulega háar tekjur? Það er kannski ástæða til þess, sérstaklega í ljósi upplýsinga um að skattbyrði tekjuhárra einstaklinga hefur minnkað hér á landi en skattbyrði tekjulágra hefur aukist. Frumvarpið er greinilega sett fram til að mæta sjónarmiðum verkalýðshreyfingarinnar um að bæta kjör þess hluta þjóðfélagsþegnanna sem hefur tiltölulega lágar tekjur, og fyrir því eru pólitísk rök og eðlileg sjónarmið. En það er þá fyrsta spurningin, virðulegi forseti: Kemur til greina af hálfu ríkisstjórnarinnar, í þeim aðgerðum sem hún hlýtur að vera að undirbúa til þess að ná tökum á verðbólgunni, að auka skattheimtuna á tiltekna aðila í þjóðfélaginu, hvort sem það eru launaskattar eða veltuskattar? Eða er það yfir höfuð í farvatninu hjá hæstv. ríkisstjórn að afla aukinna tekna í ríkissjóð til þess að draga úr þensluáhrifunum af frumvarpinu sem eru rakin í greinargerð með því? Tíu milljarða kr. fær ríkissjóður í tekjur til baka af frumvarpinu, og sú einkaneysla sem er þar á bak við er auðvitað hluti af þenslunni í þjóðfélaginu. En um efni málsins, virðulegi forseti, vil ég segja - ég vil áður en ég kem að því vekja athygli á misræmi í greinargerð með frumvarpinu um kostnaðaráhrif af því, misræmi sem er á milli greinargerðarinnar og fylgiskjalsins frá fjárlagaskrifstofunni. Í greinargerðinni segir á bls. 3 um áhrifin af hækkun persónuafsláttarins að þau séu talin vera nálægt 15 milljörðum kr. á ári þegar allt er komið til framkvæmda en í fylgiskjalinu segir hins vegar að áhrifin séu talin vera 17 milljarðar kr. Þarna munar 2 milljörðum kr. sem áhrifin eru talin vera meiri í fylgiskjali fjárlagaskrifstofunnar en í greinargerðinni sjálfri á bls. 3 í frumvarpinu. Áhrifin af lækkun á tekjuskatti hlutafélaga og einkahlutafélaga eru talin minnka tekjur ríkissjóðs um 5 milljarða kr. á bls. 3 í greinargerðinni en á bls. 6 í fylgiskjalinu eru það 6 milljarðar kr. Þarna munar einum milljarði kr. Og heildaráhrifin af öllum aðgerðunum eru talin vera 23 milljarðar kr. á ársgrundvelli á bls. 3 í frumvarpinu en 25–26 milljarðar í umsögn fjárlagaskrifstofunnar. Þarna er verulegur munur, virðulegi forseti, sem auðvitað kunna að vera skýringar á - kannski er fylgiskjal fjárlagaskrifstofunnar unnið seinna en greinargerðin með frumvarpinu og nýjar upplýsingar hafa skilað þessum útreikningum. En hvað um það, ég held það sé rétt að vekja athygli á þessu misræmi og kalla eftir því að fram komi skýringar á því. En um málið efnislega, virðulegi forseti. Ef við gefum okkur það sem forsendu að ætlunin sé að setja út 15 milljarða kr. í hækkun á persónuafslætti þá leyni ég því ekki að ég er ekki sammála því sem lagt er til í frumvarpinu að láta þá hækkun ganga upp allan tekjustigann, til allra framteljenda, þar sem krónutalan gengur óháð tekjum. Ég hefði talið skynsamlegast að fara þá leið sem lagt var til í kosningabaráttunni af okkar hálfu - Alþýðusamband Íslands lagði svo til síðar, þ.e. á síðasta ári, að þessir 15 milljarðar færu til þess að gera tekjur þeirra sem hafa 150 þús. kr. eða minna á mánuði algjörlega skattfrjálsar með sérstökum persónuafslætti sem yrði greiddur eftir því hvaða tekjur menn hafa. Það hefði dugað, sú sama fjárhæð, til þess að gera alla þá einstaklinga í þjóðfélaginu skattlausa sem hafa 150 þús. kr. eða minna í tekjur á mánuði. Það er hópur sem er töluvert stór í þjóðfélaginu, m.a. í hópi öryrkja og ellilífeyrisþega, og þann lágtekjuhóp hefði munað mikið um slíka kjarabót. Ég hefði talið miklu skynsamlegra að verja þessum 15 milljörðum með þessum hætti af því ég held, sérstaklega þegar ástandið er eins og það er, að menn þurfi að sýna aðhald í efnahagsmálum, að hóparnir sem hafa meiri tekjur verði einfaldlega að taka á sig meira af aðhaldinu en lágtekjuhóparnir. Með þessari aðferð ASÍ og okkar hefðum við hlíft lágtekjufólki við því umfram aðra að bera byrðarnar af því að ná verðbólgunni niður. Lækkun á tekjuskatti hlutafélaga og einkahlutafélaga úr 18% í 15%, sem ríkissjóður lætur þá út 5 eða 6 milljarða eftir atvikum fyrir - ég er almennt séð ekki andvígur því, ég tek slíkri tillögu af nokkurri velvild. En ég vil að það sé alveg öruggt að þessi fyrirtæki borgi skattinn. Ég vil að sá skattur sem fyrirtækjunum er gert að bera verði greiddur, að menn horfi ekki upp á það sem við máttum gera fyrr á þessum þingfundi þar sem var verið að samþykkja eftir 2. umr. frumvarp um að afskrifa stóra reiknaða skatta af fyrirtækjum. Fyrirtækin eiga að búa við gott skattaumhverfi en þau eiga að borga skattana. Þau eiga að taka þátt í þjóðfélaginu. Þau eiga að spila með í þjóðfélaginu, með okkur hinum. Þau eiga ekki að vera stikkfrí. Þau eiga ekki að geta farið með peningana sína til Hollands eða eitthvert annað og komið sér undan því að borga skattana. Menn eiga að sameinast um að tala við þessi fyrirtæki og eigendur þeirra með tveimur hrútshornum og láta þá skilja að hér ríki velvild í þeirra garð en menn ætlist til að þau taki þátt þjóðfélaginu en spili ekki frítt. Það er sú krafa sem ég geri til atvinnurekstrarins, virðulegi forseti. Þetta er svona almennt um málið af minni hálfu. Ég held ég fjölyrði ekkert frekar um það sem er að finna í frumvarpinu. Það fer til nefndar og sætir þar skoðun þannig að tækifæri gefst til að fara betur yfir efni þess á síðari stigum málsins.

Hæstv. forseti. Við ræðum frumvarp til laga um breyting á lögum um tekjuskatt, með síðari breytingum sem að uppistöðu til eru tillögur um lagabreytingar sem fram koma í tengslum við nýgerða kjarasamninga og eru í fjórum liðum svona í megindráttum. Í fyrsta lagi er verið að tala um breytingar á persónuafslætti, á hækkun skattleysismarka, og langar mig til að taka undir það sem fram kom í máli hv. þm. Kristins H. Gunnarssonar um að íhugunarvert sé, ekki síst með tilliti til aðstæðna sem nú eru uppi í samfélaginu, þörfinni á kjara- og tekjujöfnun á verðbólgutímum, tímum þar sem mikilvægt er að efna til víðtækrar samstöðu í þjóðfélaginu um að hemja verðbólguna og koma á auknum jöfnuði í þessu samfélagi, þá held ég að væri ráð að skoða tekjutengingu persónuafsláttarins eins og hv. þingmaður nefndi og Frjálslyndi flokkurinn hefur teflt fram, vísar þar einnig í tillögu sem fram hefur komið á vettvangi Alþýðusambands Íslands. Ég get bætt í púkkið vegna þess að BSRB setti á sínum tíma fram tillögur sem ganga í þessa átt að nokkru leyti. Þar var um að ræða mjög róttæka uppstokkun á skattkerfinu almennt, að gera minna úr persónuafslættinum en er nú gert í skattkerfinu, lækka skattprósentuna en leggja þeim mun ríkari áherslu á kjarajöfnun í gegnum millifærslukerfið. Sumir fengju með slíkri uppstokkun kjarabætur vegna lægri skatta, aðrir vegna aukins stuðnings úr samneyslunni. Hér væri um að ræða markvisst samspil í uppstokkun kerfisins almennt, bæði skattkerfisins og millifærslukerfisins. Ég tel að við eigum að skoða þennan möguleika að tekjutengja persónuafsláttinn alla vega að einhverju leyti til þess að nýta þá miklu fjármuni sem þarna eru á ferðinni betur í anda tekjujöfnunar. Síðan staldrar maður við annað úrræði sem fram kemur frá ríkisstjórninni. Það er eina ferðina enn verið að lækka skatta á fyrirtæki, fara með skattprósentuna úr 18% í 15% sem þýðir eftirgjöf gagnvart fyrirtækjum sem nemur 5 milljörðum kr. á ári þegar þessar skattbreytingar eru komnar til framkvæmda. Eina ferðina enn er ríkisstjórn Sjálfstæðisflokksins að lækka skatta á fyrirtæki. Er það gott? Er það eftirsóknarvert að lækka skatta á fyrirtækin í landinu? Það finnst fyrirtækjunum eflaust. Væri gott að lækka skatta á lágtekjufólk og millitekjufólk? Það fyndist þeim hópum líka gott. Hver hópur skoðar málið frá sínum sjónarhóli og verkefni stjórnvalda, löggjafans, fjárveitingavaldsins er að finna eitthvert samræmi í hlutunum, finna eitthvert réttlæti? Það réttlæti sem ríkisstjórnir Sjálfstæðisflokksins hafa helst komið auga á er að lækka skatta á fyrirtæki og það er verið að gera það eina ferðina enn, núna í góðu samstarfi við flokk sem heitir Samfylkingin og kallar sig á hátíðarstundum Jafnaðarmannaflokk Íslands. Í þriðja lagi er um að ræða breytingar á barnabótakerfinu. Þegar þær væru allar komnar til framkvæmda værum við að tala um 2 milljarða, 2.000 milljónir á ári. En það er athyglisvert að skoða hvaða áhrif þessar breytingar hafa þegar komið er niður í vasa hvers og eins. Þá erum við ekki að tala um mjög háar upphæðir. Það er verið að tala um að breyta viðmiðunarmörkum tekna við álagningu barnabóta, fara með þær úr 100 þús. kr. í 120 þús. kr. Ég er ekki með fyrir framan mig sundurgreiningu á þessum tölum og hvað þetta þýðir fyrir einstaklinga og fjölskyldur. En við erum ekki að tala um ýkja margar krónur þegar þetta er þannig skoðað. Í fjórða lagi erum við að fjalla hér um hækkun á eignaviðmiðunarmörkum vaxtabóta. Við vitum hvernig ástatt er hjá fólki á húsnæðismarkaði, fólki sem er að koma sér þaki yfir höfuðið, hvort sem það er að eignast íbúðir eða að leigja. Það fólk býr við mjög erfiðar klyfjar og hefði þurft að koma miklu betur til móts við þá hópa en ríkisstjórnin hefur gert. Menn bíða enn eftir útspili frá hæstv. félagsmálaráðherra og ríkisstjórninni að sjálfsögðu í heild sinni hvað þennan þátt snertir og furða sig margir á hve þar ætlar að verða löng töf á. Ég sagði að þetta væru tillögur sem fram kæmu í tengslum við kjarasamninga en margt af þessu er jafnframt kosningaloforð ríkisstjórnarinnar eða hluti af kosningaloforðum. Við þekkjum það núorðið að efndir Samfylkingarinnar á sínum kosningaloforðum, settar fram svona hlutfallslega, standa við svona þriðjunginn, fjórðunginn. Það þykir orðið gott. Hér er verið að standa við brot af því sem Samfylkingin lofaði fyrir síðustu kosningar. Við skulum ekki gleyma því. Því var lofað á fundi sem ég sótti á Vesturlandi, í Borgarnesi nánar tiltekið, fyrir kosningar, að skattleysismörkin færu í 150 þús. kr. að raungildi krónunnar þá, að raungildi viðmiðunarmarka þá. Ég veit ekki hvort þetta hefur verið orðað einhvern tíma á ríkisstjórnarfundum við hæstv. fjármálaráðherra Árna M. Mathiesen. Það væri gaman ef hann upplýsti okkur um það hvort fram hefði farið umræða um þessi kosningaloforð sem Samfylkingin gaf. Þá væri einnig fróðlegt að upplýsa okkur um áherslur ríkisstjórnarinnar, hversu vel var tekið í það af hálfu þess flokks þegar Sjálfstæðisflokkurinn eina ferðina enn kom fram með tillögur um sitt réttlæti, að lækka skatta á fyrirtækin í landinu um 5 milljarða, 5 þúsund milljónir. Um það erum við að ræða hér. Þetta er því nokkuð sem við hljótum að hafa í huga, þ.e. á hvern hátt ríkisstjórnin fer fram. Hún er að mjatla í þjóðina kosningaloforðum sínum að hluta til í litlum áföngum, ekki ýkja stórum skrefum í mörgum málaflokkum. Ég nefni barnabæturnar þar sérstaklega. Um þær voru höfð mjög stór orð og heitingar í aðdraganda kosninga. Það er hins vegar minna um efndirnar. Minni skref eru stigin en menn hefðu ætlað. Síðan minni ég á og að gefnu tilefni því að við vorum að ræða hér fyrr í dag undir liðnum óundirbúnar fyrirspurnir hvernig ríkisstjórnin kemur fram gagnvart öryrkjum og öldruðum. Menn voru að rifja upp ýmis fyrirheit í þeim efnum. Ég vísa þar í yfirlýsingu sem fram kom frá verkalýðshreyfingunni, Landssambandi eldri borgara og Öryrkjabandalagi Íslands núna í tengslum við útborganir almannatrygginga við síðustu mánaðamót. Þessir aðilar höfðu allir staðið í þeirri trú að ríkisstjórnin hygðist tryggja að samræmis yrði gætt á milli þess sem samið var um í kjarasamningum á almennum vinnumarkaði annars vegar og gagnvart öryrkjum og öldruðum sem reiða sig á almannatryggingar núna við síðustu mánaðamót. Lægst launaða fólkinu skyldu samkvæmt kjarasamningum verða tryggðar 18 þús. kr. á mánuði að lágmarki en hækkunin til öryrkja og aldraðra er á bilinu 4–5 þús. kr. Þykir mönnum nokkurs misræmis gæta hér. Nú sat ég ekki við samningaborð Alþýðusambands Íslands og Samtaka atvinnulífsins og ríkisstjórnar í þríhliða samningum þessara aðila. En það er greinilegt að þessi var skilningur Alþýðusambandsins, að þessir hópar ættu að njóta góðs af hækkunum á svipuðum nótum og lægst launaða fólkið gerir. Það væri fróðlegt að heyra skýringar hæstv. fjármálaráðherra á þessu. Með öðrum orðum, það er margt í þessu frumvarpi til góðs. Ég tel að við eigum að taka góða umræðu um það - og munum án efa gera það í efnahags- og skattanefnd þingsins - hvernig þeir fjármunir verði sem best nýttir sem hugsaðir eru til hækkunar skattleysismarkanna, til hækkunar á persónuafslætti. Ég held að við hljótum að skoða hvort við eigum að ráðast í tekjutengingu persónuafsláttarins, alla vega í ríkari mæli en nú er, með það fyrir augum að nýta þessa fjármuni betur. Aðrir þættir munu að sjálfsögðu einnig verða teknir til skoðunar í nefndinni áður en þetta frumvarp kemur að nýju fyrir þingið.

Frú forseti. Nú hafa skattar á fyrirtæki verið lækkaðir úr 18% niður í 15%. Í dag ræddum við um að lækka eigi skatta um 100 milljarða af fyrirtækjum með þeim breytingum sem við fjölluðum um í dag, sem ég er alls ekki sammála. Mig langar að koma inn á tekjuskiptingu milli ríkis og sveitarfélaga. Það hallar verulega á sveitarfélögin í landinu. Mörg þeirra eiga í erfiðleikum í rekstri á þeim útsvarstekjum sem þau fá. Ég hefði haldið að þar þyrfti að taka til hendinni og stokka upp fyrirkomulagið með það í huga að bæta hag sveitarfélaga. Ríkisstjórnin gortar af því að ríkissjóður sé nánast skuldlaus en skiptinguna á milli ríkis og sveitarfélaga þarf að endurskoða að mínu mati og það sem fyrst. Skattar láglaunafólks hafa hækkað en lækkað hjá þeim tekjuhæstu með því að hátekjuskatturinn var tekinn af á sínum tíma fyrir utan það að aldraðir og öryrkjar hafa ítrekað verið sviknir. Fyrir fimm árum var ekki staðið við samkomulag sem gert var við öryrkja rétt fyrir kosningar. Þar vantaði 500 millj. kr. upp á og þá hafði Samfylkingin hátt og gagnrýndi þáverandi ríkisstjórn harkalega fyrir þau vinnubrögð. En mér sýnist Samfylkingin leggja það af mörkum núna að svíkja láglaunafólk, aldraða og öryrkja auk þess að slá af 100 milljarða skatttekjur af fyrirtækjum og leggja til með þessu frumvarpi að lækka skatttekjur um 5 milljarða kr. Þetta eru sorgleg vinnubrögð, sérstaklega eins og Samfylkingin talaði fyrir síðustu kosningar, á síðasta kjörtímabili og reyndar lengur, um misskiptinguna, að hún skuli standa að þessu frumvarpi núna og leggja hlutfallslega hærri álögur á láglaunafólk, aldraða og öryrkja og verja fyrirtækin í landinu. Jafnvel sægreifar sem hafa fengið gefins kvóta og selja hann dýrum dómum fá niðurfellda skatta af sölunni. Það er ömurlegt hlutskipti svokallaðs jafnaðarmannaflokks að taka þátt í slíku.

Frú forseti. Við ræðum frumvarp til laga um breytingu á lögum um tekjuskatt. Það fjallar að meginhluta um skattalækkun og ég hlýt náttúrlega að gleðjast yfir því. Reyndar ætla ég, áður en ég byrja á að gleðjast yfir skattalækkunum, að benda á skattaforréttindi sem er verið að víkka út. Það eru forréttindi starfsmanna alþjóðastofnana. Það er ótrúlegt ákvæði en það gildir um allan heim að sendimenn og starfsmenn alþjóðastofnana eru meira og minna skattfrjálsir, sem er náttúrlega óeðlilegt. Mér finnst að það fólk eigi að borga til þjóðfélagsins eins og aðrir. Þeir njóta vegakerfis, menntakerfis og heilbrigðisþjónustu o.s.frv. þannig að ég hef aldrei skilið af hverju þetta skattfrelsi er í gangi. Hér á að víkka þetta yfir á starfsmenn Þróunarsamvinnustofnunar Íslands og ég geri töluverðar athugasemdir við það enda er það ekki í samræmi við kjarasamninga. Í þessu frumvarpi felst helst hækkun á persónuafslætti um 7 þús. kr. Hún byrjar með 2 þús. kr., þá koma 3 þús. kr. og áfram upp í 7 þús. kr. Það er í sjálfu sér ágætt utan þess að ég hefði frekar lækkað prósentuna. Persónuafslátturinn kemur sem krónutala fyrir nánast alla Íslendinga sem borga skatta á annað borð. Þar fá allir 2 þús. kr. strax og frumvarpið er samþykkt og þá fá menn meira í vasann, allir jafnt. Það má segja að það sé gott fyrir þá sem hafa lágar tekjur og þeir fá hlutfallslega meira. En um leið er ekki komið í veg fyrir þá fátæktargildru sem kom einmitt fram í umræðu um ASÍ-tillögurnar, að láta þennan persónuafslátt deyja út við ákveðnar tekjur. Þegar menn höfðu meiri tekjur hvarf æ stærri hluti í skatta og þegar þeir bættu stöðu sína um þúsundkall fór allt að því helmingurinn í skatta, sem bjó til það sem menn hafa kallað fátæktargildrur. Menn festust í ákveðnum tekjum og það var enginn hvati til að bæta þær, hvorki með menntun, með því að taka að sér ábyrgð eða eitthvað slíkt. Þeim tillögum var sem betur fer hafnað. Eftir sem áður stöndum við frammi fyrir því að lækkun á prósentu hefði hvatt fólk til að afla sér hærri tekna og kannski konur líka. Þar hefði komið hvatning um að þær öfluðu sér meiri menntunar, tækju að sér ábyrgðarstöður og slíkt. Ég hefði frekar viljað sjá þá útfærslu en það er mikill vilji til að gera vel við þá sem eru illa settir og helst halda þeim þar, sýnist mér, láta þá vera illa setta áfram. Lækkun á tekjuskatti til hlutafélaga úr 18% í 15% er mjög góð og menn gera ráð fyrir að hún kosti 6 milljarða kr. En ætli skattstofninn stækki ekki eins og hann hefur gert hingað til? Tekjur ríkissjóðs þurfa því kannski ekki að minnka. Þær hafa vaxið hingað til þegar skatturinn hefur verið lækkaður. Þetta er afskaplega kvikur stofn og auðvelt að eyða hagnaði fyrirtækja. Ég skal taka það að mér bara hér og nú, ef einhver fyrirtæki eru í vandræðum með hagnaðinn get ég eytt honum á tveim vikum, rétt fyrir áramót. Það er mjög kvikur skattstofn. Hann getur líka skroppið til útlanda mjög hratt og vel …  Hæstv. fjármálaráðherra, skattheimtumaður landsins, flytur hér síðan tillögur um breytingar á barnabótum, merkilegt nokk. Það er sem sagt félagslegt atriði, hreint út í gegn. Ég hef aldrei skilið af hverju barnabætur eru í skattalögum, það er eiginlega mjög skrýtið. Hér er sem sagt fjármálaráðherra að leggja til að laga stöðu barnafólks í landinu, fjölskyldna. Það er svo sem ágætt. Það er verið að minnka prósentur, minnka þessa frægu fátæktargildru eða mildar hana. Það eru minni líkur til að menn festist í fátæktargildru þegar skerðingin minnkar um 1%. Svo er verið að hækka eignarviðmiðunarmörkin í vaxtabótunum. Vaxtabótakerfið er mjög skrýtið. Fólk með mjög háar tekjur og dýrar eignir getur fengið vaxtabætur, bætur heitir það víst. Ríkið er að hjálpa einhverjum sem ætti að vera hjálparþurfi. En með þessum tillögum er lagt til að fólk jafnvel með 17 milljónir í nettóeignir, þ.e. sem á 17 milljónir í eignum umfram skuldir, fái bætur frá ríkinu. Þetta eru viðbrögð við því hve mikið fasteignaverð hefur hækkað. Margir missa vaxtabæturnar vegna þess að þeir eru orðnir svo ríkir. Eignirnar hafa hækkað langt umfram skuldir. Skuldirnar hafa hækkað eins og verðlag en eignirnar umfram það og bilið á milli er nettóeign mannsins. Þá þarf að hækka viðmiðunina, að mati þeirra sem gerðu þessa samninga. Það er eitt og annað sem maður getur gert athugasemd við en í heildina hlýt ég að gleðjast yfir skattalækkunum, sérstaklega skattalækkun á hagnað fyrirtækja. Ég geri ráð fyrir að það muni ekki kosta ríkissjóð eins mikið og menn búast við. Þar fyrir utan tel ég að menn eigi ekki að líta á það sem kostnað ríkissjóðs þegar tekjur minnka, þá er skattgreiðandinn látinn borga minna.

Frú forseti. Ég vil þakka fyrir málefnalega umræðu en það verður að segja að sjónarmiðin sem hafa komið fram hafa verið ansi misjöfn og mismunandi skoðanir komið fram í ræðupúltinu hvað frumvarpið varðar. Hv. þm. Pétri Blöndal finnst margt skrýtið í þessu, sérstaklega að hafa bótakerfi í skattinum. Það er sjálfsagt heilmikið til í því hjá honum. Þannig höfum við haft það talsverðan tíma og er ekki tímabært að víkja frá því núna. Ég verð að leiðrétta hv. þingmann um eitt atriði. Hann nefndi starfsmenn Þróunar- og samvinnustofnunar Íslands en þar er ekki verið að útvíkka skattfríðindin. Þeir hafa haft þessi skattfríðindi en hins vegar hafa verið sérlög um þau. Verði þessi breyting samþykkt verða þau í skattalögunum eins og þau fríðindi er varða starfsmenn utanríkisþjónustunnar. Hv. þm. Grétar Mar Jónsson hefur mestar áhyggjur af tekjuskiptingu ríkis og sveitarfélaga og stöðu sveitarfélaganna. Út af fyrir sig má taka undir ýmislegt af því sem hann kom inn á en hins vegar er staðreyndin sú að síðustu árin, í þessu góðæri sem við getum sagt að við höfum búið við, hafa tekjur sveitarfélaganna aukist meira en tekjur ríkisins. Vandi sveitarfélaganna felst því ekki í því að tekjuaukning þeirra hafi ekki verið í sama dúr og tekjuaukning ríkisins. Hv. þm. Ögmundi Jónassyni finnst að ríkisstjórnin mjatli hlutunum í litlum áföngum til kjósenda og Samfylkingin ekki að standa við kosningaloforð. Honum finnst þetta allt heldur lítið í sniðum, ef ég hef skilið hann rétt. Hann átti von á öðru. Það er öfugt komið fyrir hv. þm. Kristni H. Gunnarssyni. Hann ber reyndar fyrir sig Seðlabankann og telur að of mikið sé gert og að þetta muni hafa neikvæð áhrif á efnahagsþróunina, sérstaklega á verðbólguna. Hann hefði viljað gera þessa hluti öðruvísi og undir það tók hv. þm. Ögmundur Jónasson, að láta þetta ekki ganga upp allan skalann. Hv. þm. Pétur Blöndal svaraði þeim atriðum sem rædd voru í kringum jólin þegar tillögur ASÍ um svipaða hluti voru til umfjöllunar. Varðandi það sem hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson sagði og vitnaði í Seðlabankann þá er líka mikilvægt fyrir stöðugleika í efnahagslífinu og til að ná niður verðbólgunni að friður sé á vinnumarkaði og samningar í gildi á milli aðila vinnumarkaðarins. Ég tel að það sé ljóst og hafi löngum tíðkast, kannski um of, að ríkisstjórnin hafi viljað leggja nokkuð af mörkum til þess. Eins og fram hefur komið er það afstætt hvað telst mikið eða lítið í þessu samhengi en í öllu falli hefur það sjónarmið komið fram, sem má auðvitað kenna við Seðlabankann, að þetta sé of mikið og muni valda aukinni verðbólgu. Því er til að svara að stærstur hluti þess sem hér er um að ræða kemur til framkvæmda á næsta og þarnæsta ári þótt vissulega komi hluti til framkvæmda á þessu ári. Þar af leiðandi ættu áhrif þessa ekki að hafa svo mikil áhrif á verðbólguþróunina á þessu ári, miklu frekar á næsta og þarnæsta ári. Það verður að segja að ýmsar blikur eru á lofti hvað það varðar. Erfitt er að spá um það á þessu stigi málsins og hafa verið uppi kröfur um að gæta þurfi að kaupmætti einstaklinga á því tímabili. Ég held þess vegna að það sem hv. þingmaður hafði áhyggjur af sé ekki stærsta málið þegar kemur fram á næsta og þarnæsta ár. Þá munum við hugsanlega þurfa að hafa áhyggjur af öðrum málum, í öllu falli er vandséð að við munum glíma við þensluvanda og aukna eða mikla verðbólgu á árunum 2009 og 2010. Það gæti því miður orðið þveröfugt Hv. þingmaður benti líka á það sem hann taldi vera misræmi, annars vegar í greinargerðinni og hins vegar fylgiskjalinu. Ég hef ekki getað skoðað það vandlega af því að ég hef fylgst með umræðunum en sjálfsagt verður farið yfir það í nefndinni. Það sem mér dettur helst í hug sem skýring á þessu misræmi, sem ekki virðist stórvægilegt, er munurinn á milli þeirra verkefna sem þessar tvær skrifstofur sem vinna þessa tvo þætti fjalla um, þ.e. að Efnahagsskrifstofna vinnur að þjóðhagsáætlun á svokölluðum þjóðhagsgrunni, Fjárlagaskrifstofan gerir fylgiskjalið, sem er kostnaðarmatið, og vinnur þetta á fjárlagagrunni. Það er munur á skilgreiningum á efnisþáttum þar á milli. Það gæti skýrt þennan mun. En að sjálfsögðu er eðlilegt að nefndin fari frekar í þetta og fái frekari upplýsingar úr ráðuneytinu.

Virðulegi forseti. Ég vil nú ekki taka undir þær skýringar hæstv. ráðherra á ræðu minni að ég fyndi það að frumvarpinu að verið væri að leggja til að gera of mikið fyrir þá sem í hlut eiga. Mér finnst það nú ekki alveg sanngjörn útlegging á því sem ég var að segja. Hins vegar held ég að hæstv. ráðherra sé sammála Seðlabankanum í því að til þess að ná tökum á verðbólgunni um þessar mundir, sem er mikilvægasta verkefni ríkisstjórnarinnar og hæstv. fjármálaráðherra þar með, þarf að beita ríkisfjármálunum. Menn ná ekki tökum á þessum mikla vanda sem við stöndum frammi fyrir ef ríkisfjármálin eru ekki notuð til að vinna gegn verðbólgunni. Það verður ekki gert nema ríkissjóður muni á þeim tíma sem krítískur er í þessum efnum draga meira til sín af fé en hann lætur út. Það verður að vera aðhald og það gerist ekki nema með nettóinnstreymi. Þetta held ég að sé alveg skýrt og hver maður sem hefur kynnt sér ráðleggingar Seðlabanka Íslands viti að þetta er meiningin. Það er ekki hægt að þræta fyrir að þetta er skynsamleg nálgun á verkefninu. Það er út af fyrir sig rétt hjá hæstv. ráðherra sem hann bendir á að áhrifin koma fram á þremur árum. Það er út af fyrir sig mikilvægur punktur og gerir málið þar af leiðandi auðveldara. En menn þurfa að átta sig á því hver hinn krítíski tími er, ég held að það sé næsta eina og hálfa árið. 

Frú forseti. Það hefur ekkert vantað upp á að ríkisfjármálum væri beitt til þess að ná árangri í efnahagsmálunum. Hér hefur ríkissjóður verið rekinn með metafgangi ár eftir ár og við afgreiddum fjárlög í desember með metafgangi líka. Síðan á efnahagsframvindan eftir að segja til um það hvort niðurstaðan verður nákvæmlega eins og fjárlögin segja til um. Sú athugun sem þegar hefur verið gerð bendir ekki til þess að kjarasamningar og þær aðgerðir sem þeim fylgja muni hafa veruleg áhrif til þess að raska þeirri niðurstöðu. Ég held því að í öllum samanburði og öllum skilningi verði 40 milljarða afgangur miðað við þær forsendur sem við þá vorum að vinna út frá ekki sagður vera lítið tillegg til þess að ná tökum á verðbólgunni. Hins vegar getur verið að efnahagsforsendurnar breytist og að þá verði ekki um svo mikinn afgang að ræða. Það er þá vegna hinna svokölluðu sveiflujafnandi áhrifa sem eru í skattkerfinu. Þá mun vandamálið heldur ekki verða það sem hv. þingmaður gerir því skóna að við séum að glíma við, þá munu verða minni umsvif í efnahagslífinu, jafnvel samdráttur, og þá er mjög ólíklegt að verðbólgan verði vandamál sem við þurfum að glíma við.

Virðulegi forseti. Síðustu tölur sem ég sá um skattheimtu hins opinbera fyrir nokkrum dögum - ég held að það hafi verið fyrir síðasta ár eða 2006 - sýndu að skattheimta hins opinbera, þ.e. ríkis og sveitarfélaga, fór í fyrsta skipti sem ég man eftir yfir 50%, 50,3% ef ég man rétt. Hlutur hins opinbera hefur því farið mjög svo vaxandi á síðustu árum. Það er líka greinilegt þegar maður skoðar tölur um útgjöld ríkissjóðs að rekstrarútgjöldin hafa vaxið mjög hratt, að raungildi um 10% á síðasta ári og við þekkjum fjárlögin fyrir 2008. Aðgátar er því þörf í ríkisfjármálunum og það er alveg rétt hjá hæstv. ráðherra að hér hefur verið verulegur afgangur sem hefur auðvitað stafað af hinni miklu veltu. Það út af fyrir sig hefur kannski bjargað því sem bjargað varð. En ég held að ráðherrann þurfi nú að skoða hlutina í því ljósi að samdráttur kunni að vera fram undan. Ef það reynist rétt sem menn eru farnir að spá þá dregur mjög hratt úr veltutengdum tekjum ríkissjóðs. Þá reynir virkilega á ríkisfjármálin, hvernig tekst að beita þeim til að ná niður verðbólgunni. Það er það sem allt snýst um hjá þjóð sem er sú skuldsettasta í víðri veröld, liggur mér við að segja þótt ég viti nú ekki hvort það sé alveg rétt. Ég tel að það sé næstum því rétt, það er okkar stóra vandamál.

Frú forseti. Þetta hafa verið ágætar umræður en nú fannst mér aðeins verið komið út í aðra sálma þegar hv. þingmaður fór að tala um hversu mikil skattheimtan væri orðin. Mér fannst hann vera að hvetja til þess að ríkisstjórnin íhugaði að auka skattheimtuna en nú var hann að tala um það að hún væri orðin of mikil. Ég held að ég hafi skilið hann rétt í því. Það er rétt að útgjöldin hafa auðvitað aukist. Það hlýtur að gerast að einhverju leyti á svo miklum veltiárum. Hann tók saman útgjöldin bæði ríki og sveitarfélög en útgjöldin hjá sveitarfélögunum hafa vaxið miklu meira en útgjöldin hjá ríkinu. Ég held að munurinn séu fjármálareglurnar sem ríkið vinnur eftir, sveitarfélögin gera það í miklu takmarkaðri mæli. Varðandi síðan stöðuna á ríkissjóði þá er hún góð, það deilir enginn um það. Menn deila kannski um hvort hún fari versnandi. Alla vega eru síðustu tölur um það fyrir fyrstu tvo mánuði ársins þannig að tekjur eru umfram áætlun og gjöld eru undir áætlun og afgangur ársins á þessum tveimur mánuðum er þar af leiðandi umfram áætlun. Það hefur hins vegar heilmikið verið að gerast á síðustu fjórum, fimm vikum. Það verður þess vegna mjög athyglisvert að sjá hvernig tekjur ríkissjóðs í marsmánuði þróast og auðvitað einnig hvernig þær munu þróast áfram fram eftir árinu. Það eru blikur á lofti og erfitt að spá í það nákvæmlega hver hagþróunin verður. En ég er ekki viss um að við verðum að glíma við verðbólguna sem stærsta vandamálið þegar áhrifa þessa frumvarps fer að gæta að einhverju ráði.

Hæstv. forseti. Ég ætla ekki að vera mjög langorður enda hef ég sennilega ekki tækifæri til þess, ekki nema fimm mínútur. En ég vil ekki að þessari umræðu ljúki með þeirri staðhæfingu hæstv. fjármálaráðherra að ríkisstjórnin og þá væntanlega ríkisstjórnir sem hér hafa setið á undanförnum árum verði ekki sakaðar um að hafa ekki beitt ríkisfjármálunum til að ná niður verðbólgu. Þær verða einmitt sakaðar um nákvæmlega þetta. Hæstv. ráðherra tekur það fram sér og sinni ríkisstjórn til málsbóta að umtalsverðum afgangi í fjármálum ríkisins hafi verið skilað ár eftir ár og þetta beri vott um ráðdeild og jafnvel aðhaldssemi. Hér held ég að við verðum að skilgreina hvers vegna ríkissjóður hefur skilað eins miklum afgangi og raun ber vitni á undanförnum árum. Það er að hluta til vegna þeirrar þenslu sem verið hefur í samfélaginu, að verulegu leyti af völdum stjórnarinnar. Við horfum til stóriðjunnar, við horfum til þess að viðskiptahallinn á Íslandi nánast allar götur frá aldamótum hefur verið geigvænlegur. Á árinu 2006 nam hann 25–26%, fjórða hver króna. Og þessi mikla lántaka erlendis umfram efni hefur kynt undir verðbólgubál hér í landinu, mikla umsetningu, mikla veltu, mikla þenslu sem hefur síðan fært ríkissjóði miklar tekjur. Mikill og aukinn innflutningur eykur streymið niður í hirslur ríkissjóðs svo dæmi sé tekið. Þetta er náttúrlega það samhengi hlutanna sem við verðum að skoða. Þá hef ég verið hvatamaður þess að við förum að endurmeta afstöðu okkar og hrifningu sem hefur verið yfir því að ná skuldum ríkissjóðs niður. Ég er alla vega orðinn mjög þenkjandi um þetta. Að sjálfsögðu finnst manni gott þegar sá sem skuldar, hvort sem það er ríki, sveitarfélög eða aðrir, nær því marki að lækka skuldastöðuna. En hún getur komið í bakið á okkur annars staðar og þá ber okkur að endurmeta stöðuna og við þurfum að skoða þessi mál heildstætt. Staðreyndin er sú að á sama tíma og ríkissjóður hefur náð skuldum sínum niður þá hafa skuldir margra sveitarfélaga aukist að hlutfalli til og skuldir heimilanna og skuldir þjóðarbúsins eru nú meiri en dæmi eru um í sögunni. Það sem við stöndum frammi fyrir núna er hvort við fáum þessa óhagstæðu skuldastöðu í bakið. Hæstv. forsætisráðherra var að lofa því á aðalfundi Seðlabankans um daginn að ríkissjóður, skattborgarinn, mundi koma bönkunum til hjálpar ef í nauðir ræki. Með öðrum orðum segir hann að skuldastaða þjóðarbúsins í heild sinni, ekki bara ríkissjóðs og sveitarfélaganna heldur fyrirtækjanna í landinu, komi okkur öllum við. Þetta er að sjálfsögðu nokkuð sem við þurfum að ræða. Við þurfum þá líka að gera það í þessum sal og þegar við horfum til ríkisfjármálanna almennt og hversu hyggilega ríkisstjórnin og ríkisvaldið hefur beitt þeim tækjum sem ríkisvaldið hefur til að stýra áherslum í efnahagslífinu. Hæstv. forseti. Ég vildi aðeins vekja máls á þessu áður en umræðunni lýkur því að ég vil ekki að henni ljúki með þeim orðum og staðhæfingum hæstv. fjármálaráðherra að ríkisstjórnin hafi farið hyggilega að ráði sínu á undanförnum árum. Það hefur hún ekki gert.

Frú forseti. Það er óþarfi að slást um það hver ljúki umræðunni, það er ekkert sérstakt atriði í dag hver gerir að. Þenslan eða umsvifin í þjóðfélaginu, alla vega að hluta til, eru af völdum aðgerða sem stjórnvöld hafa staðið fyrir. Það var markmiðið að auka umsvifin og hagvöxtinn og auka þannig kaupmáttinn og það hefur auðvitað sínar afleiðingar. En það eru fleiri atriði sem koma þar til og fleiri sem taka ákvarðanir og hafa þá áhrif á viðskiptahallann. Viðskiptahallinn var gríðarlega mikill á árinu 2006, hann var reyndar líka gríðarlega mikill á árinu 2007. Samt minnkaði hann um tvo fimmtu og mun halda áfram að minnka bæði vegna minni innflutnings en einnig vegna meiri útflutnings sem eru afleiðingar þess sem stjórnvöld hafa staðið fyrir. Lántökur annarra aðila en ríkissjóðs, bæði einstaklinga og sveitarfélaga, eru hlutir sem aðrir en ríkið taka í meginatriðum ákvarðanir um. Eins og ég sagði áðan hafa tekjur sveitarfélaganna aukist hraðar og meira en tekjur ríkissjóðs og afkoma sveitarfélaganna hefur núna síðustu árin verið jákvæð og því er spáð að hún verði áfram jákvæð. Að einhverju leyti hafa sveitarfélögin því notið góðs af því ástandi sem hefur verið viðvarandi jafnvel þó að þau hafi, einhver, aukið skuldirnar en það hefur þeim þá verið í sjálfsvald sett að gera. Sama á við um einstaklingana, það eru þeir sem ákveða það þó að auðvitað geti einhverjir búið við aðstæður sem hafa neytt þá til þess en ekki allur obbinn, sem hefur þá með ákvörðunum sínum myndað stóran hluta viðskiptahallans og það hefur auðvitað að einhverju leyti haft að gera með vaxtastigið í landinu, vaxtamuninn milli Íslands og annarra landa og þar með aðgengi að lánsfé fyrir einstaklinga í gegnum bankana. Varðandi stöðu bankanna og skuldir þeirra og ummæli forsætisráðherra á aðalfundi Seðlabankans þá er það svolítið annað mál þó að auðvitað megi draga þá ályktun sem hv. þingmaður gerir að skuldir bankanna koma okkur öllum við og skuldir einstaklinga og sveitarfélaga koma okkur öllum við líka. Það kom fram í því samkomulagi sem ég gerði síðastliðið vor við sveitarfélögin að ef þau eru tilbúin til að taka upp fjármálareglur þá er ríkissjóður tilbúinn að koma að því að vinna með sveitarfélögunum að skuldum þeirra. Skuldir bankanna eru svolítið annar kapítuli og vandamál bankanna svolítið önnur en hér um ræðir því að eignir þeirra hafa líka aukist. Það sem hefur verið að gerast á alþjóðlegum mörkuðum er að lausafé er ekki fyrir hendi í eins ríkulegum mæli eins og áður var. Það efast enginn um að bankarnir eigi fyrir skuldum sínum vegna sinna miklu eigna, bæði hér heima og ekki síður erlendis, en það er hin svokallaða lausafjárkreppa sem veldur því að menn hafa áhyggjur af þeim. Það er svolítið annað mál sem þar er um að ræða.

Hæstv. forseti. Það skiptir kannski ekki alveg öllu máli hvað þetta heitir nema ég vildi koma þeirri ábendingu á framfæri að þegar rætt er um afkomu sveitarfélaganna er erfitt að alhæfa um hana. Hún er afskaplega misjöfn, sum sveitarfélög standa vel að vígi, önnur ekki. Að sjálfsögðu gildir hið sama þegar við horfum til skuldastöðu heimilanna. Þó held ég að hægt sé að alhæfa um það að fólk sem er að kaupa íbúð núna eða koma sér upp húsnæði í fyrsta sinn eða leigir og er með litlar tekjur, býr við erfiðan kost og mjög þungar og sívaxandi klyfjar sem okkur ber að horfa á af mikilli alvöru. Varðandi skuldastöðu ríkisins og skuldastöðu bankanna var ég einvörðungu að benda á að við höfum í þessari umræðu einblínt um of á ágæti þess að ná niður skuldum ríkissjóðs og gleymt að horfa til heildarsamhengisins þegar skuldir þjóðarbúsins hafa verið að vaxa, skuldir bankanna svo mjög að ef þeir ekki standa sína plikt riðar allt efnahagskerfið og fjármálakerfið í landinu til falls. Það var það sem hæstv. forsætisráðherra þjóðarinnar sagði á aðalfundi Seðlabankans að ef það gerðist kæmi skattborgarinn til bjargar. Ég er að horfa á þá alvarlegu stöðu sem þarna er uppi. Þjóðfélagið allt á mikið undir því komið að bankarnir og fjármálakerfið geti fótað sig. 

Frú forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breyting á lögum nr. 2/1995, um hlutafélög, og breyting á lögum nr. 138/1994, um einkahlutafélög, með síðari breytingum. Frumvarp þetta er lagt fram til innleiðingar á ákvæðum um rafræna skráningu upplýsinga í hlutafélagaskrá samkvæmt tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2003/58/EB frá 15. júlí 2003, um breytingu á tilskipun ráðsins 68/151/EBE. Samkvæmt tilskipuninni skulu stjórnvöld sjá til þess að félög geti valið hvort þau senda skjöl og upplýsingar til hlutafélagaskrár á pappír eða með rafrænum hætti. Einnig skal vera tryggt að hagsmunaaðilar geti fengið endurrit af skjölum og upplýsingum úr skránni hvort heldur er á pappír eða með rafrænum hætti. Framangreind tilskipun var tekin upp í EES-samninginn með ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 56/2004 frá 23. apríl 2004. Aðrir þættir tilskipunarinnar hafa verið innleiddir með lögum nr. 18/2006, um breytingu á lögum nr. 2/1995, um hlutafélög, og lögum nr. 29/2006, um breytingu á lögum nr. 138/1994, um einkahlutafélög. Á grundvelli tilskipunarinnar er í frumvarpinu gert ráð fyrir að nýr málsliður bætist við 2. mgr. 147. gr. laga um hlutafélög og 2. mgr. 121. gr. laga um einkahlutafélög sem kveði á um að upplýsingar úr hlutafélagaskrá skuli vera unnt að veita með rafrænum hætti. Slíkar upplýsingar eru meðal annars tilkynningar til hlutafélagaskrár ásamt stofnsamningi og önnur gögn vegna stofnunar félags. Þá er gert ráð fyrir því í frumvarpinu að nýr málsliður bætist við 3. mgr. 147. gr. laga um hlutafélög og 3. mgr. 121. gr. laga um einkahlutafélög sem kveði á um að heimilt sé að senda tilkynningar ásamt nauðsynlegum fylgiskjölum til hlutafélagaskrár með rafrænum hætti. Virðulegi forseti. Að þessu sögðu legg ég til að frumvarpinu verði vísað til hv. efnahags- og skattanefndar og til 2. umr. að aflokinni þessari umræðu.

Frú forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um um endurskoðendur. Frumvarp þetta er lagt fram samhliða frumvarpi til breytinga á lögum um ársreikninga. Frumvarpið miðar að því að innleiða hér á landi 8. félagatilskipun Evrópuþingsins og -ráðsins 2006/43/EB frá 17. maí 2006 um lögboðna endurskoðun ársreikninga og samstæðureikninga. Einn helsti tilgangur tilskipunarinnar er að tryggja með betri hætti en áður að fjárfestar og aðrir hagsmunaaðilar geti reitt sig á störf endurskoðenda og að koma í veg fyrir fjármálamisferli innan Evrópusambandsins. Frumvarpið byggist í meginatriðum á tilskipuninni en auk hennar var við samningu frumvarpsins höfð hliðsjón af núgildandi löggjöf og norrænum rétti á sviði endurskoðunar. Innleiðing tilskipunarinnar hefur kallað á umfangsmikla endurskoðun núgildandi laga og reglna um endurskoðendur en lög nr. 18/1997, um endurskoðendur, hafa nánast staðið óbreytt frá því þau tóku gildi 1. júlí árið 1997. Í frumvarpinu felast töluverðar breytingar á núgildandi lögum og reglum um endurskoðendur en frumvarpið tekur til endurskoðenda og starfa þeirra. Með frumvarpinu er leitast við að skýra skyldur endurskoðenda, reyna eftir fremsta megni að tryggja óhæði þeirra og bæta eftirlit með endurskoðendum og störfum þeirra. Í samræmi við framangreinda tilskipun er með frumvarpinu ráðgert að öll endurskoðun hér á landi fari fram í samræmi við alþjóðlega endurskoðunarstaðla sem gefnir verða út af framkvæmdastjórn Evrópusambandsins. Með frumvarpinu er lagt til að tekin verði upp skylduaðild endurskoðenda að Félagi löggiltra endurskoðenda. Þar sem verkefni félagsins ná til allra endurskoðenda og lögbundið hlutverk félagsins verður aukið er talið nauðsynlegt að þeim sé gert skylt að vera félagar í Félagi löggiltra endurskoðenda. Félagið skal setja siðareglur, að fenginni staðfestingu ráðherra, sem öllum endurskoðendum er skylt að fylgja. Nái frumvarpið fram að ganga gegnir Félag löggiltra endurskoðenda jafnframt eftirlitshlutverki varðandi skráningu endurskoðenda og endurskoðunarfyrirtækja, endurmenntun og reglulegt gæðaeftirlit og að endurskoðandi uppfylli skilyrði til löggildingar. Í frumvarpinu er einnig að finna ítarlegri kröfur til endurmenntunar endurskoðenda og eru þær sambærilegar því sem tíðkast í nágrannaríkjum okkar. Enn fremur er lagt til að allir endurskoðendur sæti reglubundnu gæðaeftirliti og gerðar eru auknar kröfur um óhæði endurskoðenda, sérstaklega gagnvart tilteknum lögaðilum sem taldir eru mikilvægir frá sjónarhóli almannahagsmuna. Hlutverk endurskoðendaráðs verður einnig aukið en hlutverk þess verður að hafa eftirlit með því að endurskoðendur og endurskoðunarfyrirtæki ræki störf sín í samræmi við ákvæði laga, siðareglur Félags löggiltra endurskoðenda og aðrar reglur sem taka til starfa endurskoðenda. Til að standa straum af kostnaði við störf endurskoðendaráðs er lagt til að sérhver endurskoðandi greiði í ríkissjóð árlegt gjald að fjárhæð 50.000 kr. Innleiðing tilskipunarinnar kallar jafnframt á breytingar á lögum um ársreikninga og því er samhliða frumvarpinu lagt fram frumvarp til breytinga á lögum um ársreikninga, með síðari breytingum. Frumvarpið miðar að því að lögin öðlist gildi 1. janúar 2009 til samræmis við frumvarp til breytinga á lögum um ársreikninga. Áætlað er að kostnaður ríkissjóðs við starf endurskoðendaráðs geti numið í kringum 10 millj. kr. en á móti komi jafnháar tekjur af eftirlitsgjaldi sem lagt er á endurskoðendur. Verði frumvarpið að lögum er áætlað að afkoma ríkissjóðs verði óbreytt. Frú forseti. Ég legg til að frumvarpi þessu verði vísað til hv. efnahags- og skattanefndar og til 2. umr. að lokinni þessari umræðu.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breyting á lögum nr. 3/2006, um ársreikninga, með síðari breytingum. Frumvarp þetta er lagt fram samhliða frumvarpi til nýrra laga um endurskoðendur en það frumvarp miðar að því að innleiða hér á landi 8. félagatilskipun Evrópuþingsins og -ráðsins 2006/43/EB frá 17. maí 2006 um lögboðna endurskoðun ársreikninga og samstæðureikninga. Þær breytingar sem hér eru lagðar til eru nauðsynlegar til að tryggja lögleiðingu á framangreindri tilskipun og því þykir rétt að leggja fram frumvarpið nú, samhliða frumvarpi til laga um endurskoðendur. Fyrir liggur að gera þarf frekari breytingar á núgildandi lögum nr. 3/2006, um ársreikninga, og hefur ráðuneytið unnið að endurskoðun laganna um nokkurt skeið en þeirri vinnu er ekki lokið. Gert er ráð fyrir að á næstkomandi haustþingi verði lagt fram frumvarp til frekari breytinga á lögum um ársreikninga. Með frumvarpinu er lagt til að tilteknir lögaðilar, sem taldir eru mikilvægir frá sjónarhóli almannahagsmuna, svokallaðar einingar tengdar almannahagsmunum, skuli hafa starfandi endurskoðunarnefnd. Þar má m.a. nefna félög sem eru með skráð verðbréf á skipulögðum verðbréfamarkaði, vátryggingafélög og lífeyrissjóði. Með því að kveða á um skipun slíkrar nefndar er leitast við að tryggja gæði ársreikninga og annarra fjármálaupplýsinga viðkomandi lögaðila og óhæði endurskoðenda þeirra. Frumvarpið miðar að því að lögin öðlist gildi 1. janúar 2009 til samræmis við frumvarp til nýrra laga um endurskoðendur. Verði frumvarpið að lögum er áætlað að það muni ekki leiða af sér aukinn kostnað fyrir ríkissjóð. Frú forseti. Ég legg til að frumvarpi þessu verði vísað til hv. efnahags- og skattanefndar og til 2. umr. að lokinni þessari umræðu.

Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breyting á lögum nr. 129/1997, með síðari breytingum, um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða. Í frumvarpinu er lagðar til tvenns konar breytingar á 36. gr. laganna sem fjallar um fjárfestingar lífeyrissjóða. Í fyrsta lagi er lagt til að lífeyrissjóðum verði heimilt að taka þátt í skipulegum lánamarkaði með verðbréf. Með því er átt við að lífeyrissjóðir geti yfirfært verðbréf tímabundið til annarra aðila, þ.e. lántaka, á grundvelli samnings þar um. Er lántaki skuldbundinn til að skila bréfunum til baka, annaðhvort að kröfu lífeyrissjóðs eða að tilteknum tíma liðnum. Lagt er til að heimild lífeyrissjóða til þess að lána verðbréf verði bundin tilteknum skilyrðum til lágmörkunar áhættu. Í fyrsta lagi er mælt fyrir um að verðbréf verði eingöngu lánuð til lántaka sem hafa starfsleyfi eða heimild til þess að stunda verðbréfaviðskipti á Evrópska efnahagssvæðinu eða fyrir tilstilli viðurkenndrar verðbréfamiðstöðvar eða viðurkenndrar kauphallar. Í öðru lagi er sett skilyrði um að fullnægjandi tryggingar liggi til grundvallar samningi, annaðhvort í formi reiðufjár eða annarra verðbréfa. Tryggingar þurfa að lágmarki að vera jafnverðmætar verðmæti þeirra verðbréfa sem eru lánuð. Þá þykir rétt að lánveitingar af þessu tagi nemi ekki hærri fjárhæð en sem nemur 25% af hreinni eign lífeyrissjóðsins. Þessi breyting er í samræmi við önnur ákvæði greinarinnar og gengur ekki gegn þeim almennu varúðarsjónarmiðum sem liggja að baki ákvæðum um fjárfestingar lífeyrissjóða. Einnig er lagt til að lífeyrissjóðum verði heimilt að fjárfesta í verðbréfum sem eru skráð eða eftir atvikum gefin út af aðilum í EES-ríkjum með sama hætti og aðilum innan OECD. Tillagan leiðir af samningsskuldbindingum okkar samkvæmt EES-samningnum. Í frumvarpinu eru að auki lagðar til nokkrar breytingar sem stefna að auknum sveigjanleika við ráðstöfun lífeyrisréttinda og greiðslur ellilífeyris. Lagt er til að svigrúm lífeyrissjóðs til þess að gefa sjóðfélögum kost á að flýta eða fresta töku lífeyris verði aukið úr fimm árum í allt að tíu ár talið frá þeim degi þegar sjóðfélagi getur hafið töku lífeyris samkvæmt almennum reglum. Talsvert er um að einstaklingar eigi lífeyrisréttindi í fleiri en einum lífeyrissjóði. Þessi breyting gerir lífeyrissjóðum kleift að bjóða sjóðfélögum sem eiga réttindi í fleiri en einum sjóði að hefja töku lífeyris úr báðum eða öllum sjóðunum á einum tímapunkti. Þá er lagt til að heimildir sjóðfélaga og maka hans, eftir atvikum fyrrverandi maka, til þess að ákveða með gagnkvæmum hætti að verðmæti uppsafnaðra ellilífeyrisréttinda þeirra skuli allt að hálfu renna til hins verði rýmkaðar þannig að svigrúm til slíkrar ákvörðunar verði aukið í tíma. Það er skilyrði í gildandi lögum að slík ákvörðun liggi fyrir í síðasta lagi sjö árum áður en taka lífeyris geti fyrst hafist. Heimildin hefur lítið verið notuð og því er lagt til að heimildin verði rýmkuð þannig að hún gildi uns taka lífeyris hefst en þó eigi lengur en til 64 ára aldurs. Enn fremur er lagt til að tekinn verði af allur vafi um rétt erlendra ríkisborgara til endurgreiðslu iðgjalda vegna öflunar lífeyrisréttinda í séreign þegar þeir flytjast úr landi. Rétt þykir að sömu endurgreiðsluheimildir gildi í tengslum við lífeyrisréttindi í séreign og gilda um lífeyrisréttindi í sameign í 4. mgr. 19. gr. laganna. Að lokum eru lagðar til nokkrar smærri breytingar er lúta að tilkynningarskyldu ýmiss konar, svo sem heimildir til rafrænna skila á yfirlitum til sjóðfélaga að þeirra ósk. Frí forseti. Að þessu sögðu legg ég til að frumvarpinu verði vísað til hv. efnahags- og viðskiptanefndar og til 2. umr. að aflokinni þessari umræðu.

Frú forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um breyting á lögum um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða, og það eru nokkur atriði sem þar er tekið á. Í fyrsta lagi eru samningar um séreignarsparnað gerðir sveigjanlegri og það er ágætt, ekkert við því að segja að hægt sé að segja þeim upp með styttri fyrirvara en í dag. Síðan er fjallað um að erlendir aðilar geti fengið séreignarsparnaðinn endurgreiddan ef þeir vilja við brottför úr landi, og það er eðlilegt því að þeir geta m.a.s. fengið sameignarinneignina endurgreidda, sem er þó miklu mikilvægari frá sjónarhorni ríkisins og tryggingarþarfar launþegans. Það sem kannski er athyglisverðast í þessu frumvarpi er 3. gr. sem gerir ráð fyrir því að menn geti hafið töku lífeyris fyrr og frestað töku lífeyris til 75 ára aldurs, og það vildi ég gjarnan ræða dálítið betur. 67 ára aldurinn, sem notaður hefur verið í almannatryggingum sem viðmiðun og mjög víða, var tekinn upp þegar Bismarck tók fyrst upp lífeyriskerfi 1870, held ég að það hafi verið. Þá var meðalaldur hermanna um 67 ár þannig að hann var í rauninni ekki að gera neitt voðalega gott því að fólk gat farið að hefja töku lífeyris um það leyti sem það að meðaltali dó eða þeir hermenn sem nutu þessara trygginga. Svo var það víkkað yfir á iðnaðarmenn og verkamenn og slíka. Meðalaldur fólks var miklu lægri þá, lífslíkurnar miklu lægri og ellilífeyrisaldurinn var svona við það þegar meðaljóninn dó. Nú hefur þetta breyst allverulega og meðalaldurinn er orðinn miklu hærri en við höldum okkur enn við þessi mörk og ég held að það sé mjög skaðlegt. Ég held að fólk taki við þeim skilaboðum sem þjóðfélagið gefur því. Ef einhver er löggilt gamalmenni fer hann að hegða sér eins og löggilt gamalmenni, hann fer að hegða sér eins og gamalmenni þó að hann sé það ekki og það er ekki gott mál. Ég held að við eigum miklu frekar að horfa á það að fólk er miklu sprækara í dag, sumir vinna til áttræðs, níræðs, og mér finnst það allt í lagi. Hafi menn gaman af vinnunni eiga þeir bara að sinna því. Ég mundi gjarnan vilja að það yrði skoðað í hv. nefnd, sem fær frumvarpið til skoðunar, að þessi mörk verði jafnvel hækkuð upp í 80 ár eða jafnvel engin efri mörk þannig að menn geti bara valið hvenær þeir vilja fara á eftirlaun eftir að þeir öðlast rétt til þess. Að sjálfsögðu hækkar þá lífeyririnn sem því nemur. Fólk er margfalt sprækara í dag en það var 1930 þegar 67 ára reglan var sett inn í almannatryggingalögin og það er ólíku saman að jafna. Ég held að við eigum að taka mið af því og leyfa fólki, þeim sem vilja, vinna áfram, því að fyrir mjög marga er vinnan allt annað en kvöl og pína. Hún er hlutverk, félagsskapur o.s.frv. Það hefur líka sýnt sig á könnunum erlendis, alla vega þegar ég var í námi, að dánarlíkur aukast mjög mikið við það að fólk fer á ellilífeyri, það bara deyr úr leiðindum, það er þannig að hafa ekki hlutverk. Ég held því að við ættum að skoða það að fara afnema þetta alveg. Ég mundi gjarnan vilja í leiðinni líka breyta lögum þannig að ekki megi segja fólki upp vegna aldurs, það verði sem sagt óheimilt að nota það sem ástæðu til að segja fólki upp. Það að senda sjóðfélögum yfirlit með rafrænum hætti, það er bara verið að nálgast raunveruleikann í nútímanum. Svo komum við að því atriði sem meginefni frumvarpsins snýr að, að lífeyrissjóðum sé heimilt að lána verðbréf og þar þurfa menn að vera mjög varkárir. Lífeyrissjóðirnir eru jú til þess að standa straum af því þegar fólk getur ekki lengur unnið vegna elli eða örorku og það er mjög mikilvægt að þar sé gætt ýtrasta aðhalds og ýtrustu íhaldssemi í að taka áhættu, menn þurfa að vera mjög varkárir. Reyndar er sagt að það eigi að vera tryggingar í formi verðbréfa sem eiga að standa undir því láni sem fólk tekur. Það má vel vera, ef þetta er vel undirbúið og vel unnið, að þarna geti myndast ákveðinn tekjustofn fyrir lífeyrissjóðina, en ég mun í nefndinni leggja áherslu á að þetta sé gert mjög tryggilega þannig að þeirri miklu tryggingu íslenskra launamanna sem lífeyrissjóðirnir eru sé ekki ógnað - þeir eru kannski eitt af aðalsmerkjum íslensks atvinnulífs og efnahagslífs og hafa verið byggðir upp með miklum þrautum. Ég nefni að það var ekki létt þegar verðtryggingin var tekin upp og vextir voru hækkaðir mjög mikið, það var ekki létt fyrir lántakendur, það eitt er víst. Það voru mynduð samtök hérna, Sigtúnshópurinn og fleiri, sem kvörtuðu undan verðtryggingunni á sínum tíma. Menn þurfa því að fara mjög varlega með þennan sparnað og gæta hans eins og sjáaldurs auga síns, hann þarf að vera öruggur númer eitt, tvö og þrjú.

Hæstv. forseti. Aðeins ein örlítil leiðrétting við ræðu hv. þm. Péturs H. Blöndals. Sigtúnshópurinn kvartaði aldrei undan verðtryggingunni sem slíkri heldur háum raunvöxtum.  Ég vil að mörgu leyti taka undir það sem fram kom í máli hv. þm. Péturs H. Blöndals. Hann vék fyrst að þeim ákvæðum frumvarpsins sem snúa að skyldutryggingunni, lengd á uppsagnarfresti samninga og síðan spurningunni um heimildir til að fara á lífeyri. Staðreyndin er sú að ef þetta er reiknað út tryggingafræðilega á það ekki að skipta ýkjamiklu máli hver aldursmörkin eru vegna þess að lífeyrisþeginn sem frestar lífeyristöku er að fá þeim mun meira þegar þar að kemur, greiðir hins vegar meira til lífeyrissjóðsins en hann gerði ella. Þessir útreikningar eru á grundvelli tryggingafræðinnar og eiga að sjá til þess að sjóðurinn komi sléttur út í reynd. En það sem ég vil fyrst og fremst taka undir með hv. þm. Pétri H. Blöndal eru varnaðarorð hans gagnvart 6. gr. sem kveður á um að lífeyrissjóðunum verði heimilað að taka þátt í skipulegum lánamarkaði með verðbréf. Hv. þingmaður vék fyrst og fremst að einum þætti þessa, mikilvægi þess að traustar tryggingar væru að baki, að lífeyrissjóðirnir yrðu ekki hlunnfarnir í þessum viðskiptum. Það er önnur hlið á þessum málum líka að því marki sem ég skil þetta mál - og ég ætla mér ekki þá dul að ég geri það til hlítar heldur vil taka mjög rækilega umræðu um málið í efnahags- og skattanefnd þingsins. Hér erum við að tala um það sem kallað hefur verið skortstaða, þegar einstaklingur eða fyrirtæki selur eitthvað sem það ekki á. Við erum í rauninni að tala hérna um heimildir til að braska með verðbréf. Hugsunin er þá sú að aðili fái lánuð bréf lífeyrissjóðanna í þessu tilviki, selji þau en skuldbindi sig til að skila þeim aftur. Í millitíðinni ætlar viðkomandi aðili að hafa grætt fé, haft hagnað. Ég velti því fyrir mér í þessu sambandi hvaða þýðingu það hefur að fara inn í markað og umhverfi og skilaboð og hagsmuni sem tengjast því að ná niður verði á bréfum ef margir eru orðnir hagsmunatengdir inn í slíka þróun. Þá velti ég því fyrir mér hvað það hefur í för með sér fyrir lífeyrissjóðina sem stóra eigendur að slíkum bréfum í íslensku efnahagslífi. Það er líka sú hlið málsins sem ég tel að löggjafinn þurfi að íhuga og hvort það er yfirleitt rétt að vera að opna á þessar heimildir og á þessa þróun í heimi lífeyrissjóðanna. Ég hef um það mjög miklar efasemdir og ætla ekki að segja annað á þessari stundu en að þessa báða þætti þurfum við að taka til rækilegrar skoðunar áður en við afgreiðum frumvarpið frá okkur, bæði þætti sem snerta tryggingu á slíkum lánveitingum og svo hins vegar hvað við erum að gera með því að opna á þróun sem gengur út á það að tala niður verðið á þessum bréfum.

Frú forseti. Ég tek undir það með hv. tveimur síðustu ræðumönnum að það þarf að fara mjög varlega í þessu efni. Ég vil hins vegar benda á að þessi heimild snýr ekki bara að skortsölu. Það er fleira sem þarna hangir á spýtunni og annars konar viðskipti sem hægt er að eiga með verðbréf en þau sem snúa að skortsölu. En vissulega væri það hluti af því sem þarna kæmi til greina. En við verðum þá að horfast í augu við það að skortsölur eiga sér stað í dag. Þarna væri verið að setja lífeyrissjóðunum, sem eru sennilega stærstu fjárfestar þjóðarinnar, skilyrði um það hvernig ætti að standa að þessu og þetta ætti að fara um skipulagðan markað þar sem tilteknir aðilar sæju um að skipuleggja. Þetta mundi því örugglega hvetja til þess að slíkur markaður yrði til þannig að skortsölur yrðu mun ljósari en þær eru í dag. Slíkir skipulegir markaðir eru til annars staðar þannig að upplýsingar liggja fyrir um hvað þar er að gerast en á það hefur skort hjá okkur. Það var tvennt sem ég vildi bæta við með þessu andsvari að það er um fleiri hluti að ræða, það eru aðrar tegundir af viðskiptum með bréf en bara skortsölur og þetta mundi leiða til þess að um skortsölur sem þegar eiga sér stað yrði til skipulegur markaður.

Hæstv. forseti. Það er kannski óþarfi að hafa um þetta mörg orð núna. Við heyrum að það er vilji til að taka málið til mjög rækilegrar skoðunar og umfjöllunar í efnahags- og skattanefnd þingsins. Hvað varðar síðasta þáttinn, vilja hæstv. fjármálaráðherra til að koma skipulegum böndum á eitthvað sem þegar er fyrir hendi, þ.e. skortsölur, þá kann það að vera góðra gjalda vert. En hann sagði jafnframt, og ég held að það sé rétt hjá honum, að með þessu móti er verið að stuðla að því að markaðir af þessu tagi verði til og um það hef ég ákveðnar efasemdir. Er það ekki einmitt út af þessari braut sem við ætlum að reyna að hverfa og þá ekki síst með lífeyrissjóði landsmanna?

Frú forseti. Það er 3. gr. þessa frumvarps sem kallar mig hér í ræðustól til að fara um hana nokkrum orðum. Í greininni eru gerðar tillögur um breytingar á 14. gr. laga um skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Ég tel báðar þessar breytingar til verulegra bóta því þær auka sveigjanleika einstaklinga sem hlýtur að vera það sem við viljum stefna að í þessum málum. Varðandi a-liðinn þá er lagt til aukið svigrúm til sjóðfélaga til að flýta eða fresta töku lífeyris og ég tel að þar sé farinn ákveðinn meðalvegur sem er farsæll og ég get ekki tekið undir orð hv. þm. Péturs Blöndals um að það eigi að ganga lengra í þessu en hér er gert. Ég leyfi mér líka að gera athugasemd við það að halda því fram að bara af því að fólk verði sjötugt eða 67 ára eða hvaða aldur er nú miðað við þá fari einstaklingarnir að haga sér eins og gamalmenni. Það kann að vera að svo hafi verið hér áður en það er ekki lengur þannig og það er fjöldi fólks sem komið er um og yfir sjötugt sem nýtur eftirlaunaáranna. Það nýtur þeirra einmitt af því að það hefur getað farið á eftirlaun. Það þarf ekki að vinna lengur, vill ekki vinna lengur og fólk á kannski ekki að hafa allt of mikið svigrúm til þess að eiga þess kost að vinna lengur því sumir taka því svo að þá eigi þeir að vinna lengur. Ég tel því að sú breyting sem þarna er gerð sé af hinu góða og að ekki sé ástæða til að afnema þau mörk sem þar eru. Aðalerindi mitt er hins vegar að fjalla um b-liðinn í 3. gr. sem er breyting á fyrri málsgrein 14. gr. laganna. Þar er líka verið að auka sveigjanleika sjóðfélaga og maka þeirra til þess að semja sín í milli um að skipta lífeyrisréttindum en með mökum er jafnt átt við þann sem er maki með giftingu, í staðfestri samvist eða í óvígðri sambúð, eins og skýrt kemur fram í lögunum. Það er fjallað um það í greinargerðinni að þessi heimild hafi verið lítið notuð og því velt fyrir sér hvort skýringin á því kunni að vera það tímaskilyrði sem hér er verið að fella niður. Ég vil leyfa mér að halda því fram, og byggi það á reynslu minni úr öðrum störfum mínum, að þetta hafi ekkert með tímaskilyrðið að gera. Þetta snýst annars vegar um það að fólk þekkir þessa heimild ekki. Hún er nánast ekkert kynnt og það er ekki nema brotabrot af fólki sem er í þessari stöðu sem veltir þessu fyrir sér og vill skipta þessu, þ.e. fólk við sambúðarslit eða hjúskaparslit eða slit á staðfestri samvist. Það veit nánast enginn af þessari heimild og ég held að nefndin ætti ef til vill að kanna það þegar málið verður tekið þar til umfjöllunar hvort ástæða sé til þess að setja einhvers konar fyrirmæli til sjóðanna um að kynna þessa heimild betur því hún er nánast óþekkt. Ég fullyrði það. Aðalástæðan fyrir því að þessi heimild er ekki notuð er hins vegar bara sú að þetta er heimild en ekki skylda. Og þá rekum við okkur á 102 gr. hjúskaparlaga sem segir það alveg skýrt að ef fólk vill halda lífeyrisréttindum utan skipta þegar það skilur, þá bara heldur það þeim utan skipta. Það er jú heimild til þess að láta á það reyna fyrir dómstólum hvort fólk eigi rétt á einhverju fúlgufé að álitum. Dómstólar og Hæstiréttur hafa farið ákaflega varlega í það að dæma mökum slíkt þó að lífeyrisréttindi séu mjög ójöfn. Þess vegna vildi ég kannski hafa það sem aðalskilaboð mín í þessu innleggi að ég held að það sé orðið löngu tímabært að endurskoða það með hvaða hætti lífeyrisréttindi skiptast þegar kemur að hjónaskilnaði og þess vegna jafnvel sambúðarslitum og velta því fyrir sér hvort eigi að heimila fólki að hafa þessi réttindi utan skipta eins og nú er. Því það er nú einu sinni svo að þegar kemur að því að fólk fer að rífast um þessa hluti og aðra peninga sem þarf að skipta þá gleyma því allir að þeir mega og þeir vilja ekki. Þetta var aðalinnlegg mitt í þessu máli en kynninguna á heimild til að semja um skiptingu lífeyrisréttinda má örugglega bæta.

Hæstv. forseti. Það er náttúrlega alltaf mjög áhugavert að ræða lífeyrislöggjöfina því þar er af fjöldamörgu að taka þótt þetta frumvarp gangi fyrst og fremst út á fjármálaleg málefni lífeyrissjóðanna, þ.e. hvað þeim er heimilt og t.d. segir hér í upphafi að þeir megi fjárfesta allt að 25% af hreinni eign sjóðsins í verðbréfalánum og hér er líka talað um tryggingar og annað slíkt. En ég ætlaði ekki að ræða það sérstaklega, hæstv. forseti, heldur um lífeyrissjóðina almennt og þau réttindi sem þar eru. Hv. síðasti ræðumaður hér í stólnum vék réttilega að því að lífeyrisréttindi stétta eru misjöfn og ég hef nokkrum sinnum vikið að því í þessum ræðustól að þau væru mjög misjöfn. Ég hef t.d. nefnt stéttir eins og sjómenn og bændur þar sem eiginkonan hefur oft og tíðum lent í því að eiga tiltölulega lítil lífeyrisréttindi, oft og tíðum nánast engin lengi framan af ævi en fólk fer oft ekki að afla tekna svo neinu nemur fyrr en börnin eru uppkomin og farin af heimilinu. Þar af leiðandi verða lífeyrisréttindi þessa fólks mjög misjöfn eftir stöðu þess því það hefur greitt mjög misjafnlega inn í lífeyrissjóðina og nánast allir lífeyrissjóður okkar í dag eru þannig uppbyggðir að menn eignast lífeyrisréttindin í hlutfalli við inngreiðslur. Síðan er auðvitað ávöxtun sem er einnig áhugaverður þáttur til að ræða og hvernig með hana er farið. Í desember síðastliðnum gekk dómur í Héraðsdómi Reykjavíkur um lífeyrisréttindi þar sem sótt var inn í réttarkerfið um það að dæma það að eign í lífeyrissjóði væri ekki bara eingreiðsla heldur væru það fjármagnstekjur og þann þátt ætti að skattleggja sem fjármagnstekjur. Héraðsdómur dæmdi hins vegar, eftir því sem ég best veit er ekki búið að afgreiða málið í Hæstarétti, að ekki væri sýnt fram á það með nægum rökum að inneignin í lífeyrissjóðnum og greiðslan þaðan sem myndaðist vegna uppsafnaðs stofns í lífeyrissjóðnum væru fjármagnstekjur heldur væru þetta atvinnutekjur eða atvinnutengdar tekjur. Þegar við sitjum uppi með svona dóm eins og féll í Héraðsdómi Reykjavíkur varðandi þetta mál, hæstv. forseti, þá kemur auðvitað upp alls konar þankagangur og verður fróðlegt að sjá hvaða niðurstaða kemur út úr Hæstarétti í því vegna þess að Héraðsdómur gerir þá kröfu að viðkomandi sýni fram á að hluti af greiðslunum sé beinlínis vegna fjármagnstekna og þá ætti náttúrlega að vera hægt að reikna það dæmi út í viðkomandi tilfelli. En það verður fróðlegt að vita hvort Hæstiréttur tekur undir það að um fjármagnstekjur sé að ræða. En ef við eigum að líta á þennan dóm og segja að þetta sé rétt og sennilega verði niðurstaða Hæstaréttar sú að þetta séu atvinnutengdar tekjur og þar af leiðandi verði litið á þetta sem atvinnutekjur og þær skattlagðar sem slíkar, þá kemur auðvitað upp spurningin sem við stöndum frammi fyrir núna eftir að lögunum um almannatryggingar hefur verið breytt: Eiga menn þá ekki rétt á að hafa tekjur úr lífeyrissjóði, af því tekjurnar eru skilgreindar sem atvinnutekjur, án þess að þær valdi skerðingu hjá Tryggingastofnun ríkisins? Það var nýlega sett í lög, hæstv. forseti, að atvinnutekjur skertu ekki tekjur frá almannatryggingum og ef Hæstiréttur kemst að þeirri niðurstöðu að það sé alveg ótvírætt að tekjumyndun sjóðfélaga í lífeyrissjóði séu atvinnutengdar tekjur en ekki að neinu leyti fjármagnstekjur þá hljótum við að skilgreina þetta líka þannig að lífeyrissjóðstekjur eigi að skilgreina sem atvinnutekjur og þá er komin upp sú staða, miðað við núgildandi löggjöf sem nýverið hefur verið sett hér á hv. Alþingi, að menn ættu að mega að hafa 100 þús. kr. út úr lífeyrissjóði án þess að fá neinar skerðingar frá Tryggingastofnun ríkisins. Það eru nýleg lög héðan frá Alþingi. Það kemur upp mjög áhugaverð spurning til þess að skoða í framhaldi af því ef Hæstiréttur staðfestir að það eigi að líta svo á að lífeyrissjóðstekjur séu að öllu leyti atvinnutekjur og myndist sem slíkar en ekki að hluta fjármagnstekjur. Þetta er nú svona hugleiðing og útúrdúr en mjög áhugaverð spurning, hygg ég, til að velta fyrir sér. Innvinnsla réttinda í lífeyrissjóðum er mjög mismunandi eftir starfsstéttum. Við getum tekið sem dæmi sjómenn sem stofna til fjölskyldu og sjómaðurinn dvelur langdvölum úti á sjó við að afla tekna. Konan er í landi og hugsar um börn og bú og jafnvel þó að hún reyni að starfa utan heimilis þá er það mjög umhendis að stunda vinnumarkað fyrir konu, kannski með þrjú eða fjögur börn, þegar maðurinn er á sjó. Þar af leiðandi eignast viðkomandi lítil réttindi í lífeyrissjóði og þegar að því kemur að nýta þessi réttindi eins og vikið var hér að áðan varðandi skilnað, þá getur það verið mikið álitamál hvernig á að fara með. Í raun og veru ætti réttarstaða konunnar að vera rík í því tilfelli en það er ekki sjálfgefið að dómar falli svoleiðis. En þar sem hér er verið að ræða lífeyrislöggjöfina almennt, þ.e. almenna starfsemi lífeyrissjóða, þá held ég að það sé rétt að taka ekknabætur til sjómannaekkna til sérstakrar skoðunar. Og þar sem búið er opna löggjöfina um það þá held ég að það ætti jafnvel að leggja fram breytingartillögu við frumvarpið um að sá tími sem bætur til sjómannaekkna gildir verði lengdur verulega frá því sem nú er en ekknabæturnar gilda ekki nema í sex ár. Þar til viðbótar eru auðvitað greiðslur ef ekkjan er með ung börn á framfæri, undir 18 ára að aldri, og vafalaust er hægt að sækja þarna viðbót miðað við námskostnað og annað alveg upp í 21 ár. Ég held samt að þetta sé eitthvað sem verður skoðað núna úr því að verið er að opna lífeyrislöggjöfina á ýmsan hátt eins og hér er verið að leggja til. Ég held líka almennt varðandi efni þessa frumvarps að menn þurfi að hafa góðan vara á sér um það hvað við erum að gera, að við séum ekki að veikja réttarstöðu þeirra sem eiga réttindi sín í lífeyrissjóðunum með því að taka of mikla áhættu með því lánafyrirkomulagi sem hér er verið að leggja upp með. Það verður auðvitað farið vandlega yfir þetta mál í hv. nefnd og skoðuð þar ýmis sjónarmið. Varðandi hitt atriðið, að opna á það að menn geti valið sér hvenær þeir hefja töku lífeyris þá er það í sjálfu sér alveg góðra gjalda vert. Lífaldur þjóðarinnar er að lengjast, ætli hann sé ekki núna um 82 ár? Það er ekki langt síðan ég var í slagnum í kjaramálunum, á árunum 1970–1980, og þá minnir mig að við höfum verið að tala um 77–78 ár sem meðallífaldur þjóðarinnar. Þjóðin er að verða eldri og vissulega er það svo sem betur fer að margir ellilífeyrisþegar eru sprækir og ekki útkeyrt fólk eins og áður var þegar menn unnu hörðum höndum, langan og erfiðan vinnudag við mjög erfiðar aðstæður eins og voru áður í íslensku þjóðfélagi. Sem betur fer hefur tæknin hjálpað okkur með ýmislegt af þeim erfiðu störfum sem áður voru unnin. Ég tel fullt tilefni til þess, hæstv. forseti, að vel og vandlega verði gaumgæft hvað lífeyrissjóðunum er heimilt og hvaða tryggingar eru þar á bak við o.s.frv. Einnig held ég að menn þurfi að fara að huga að ákvæðum varðandi lengingu lífeyrisaldursins og ég ítreka líka að það þurfi að huga að ekknabótum en ég held að í mörgum tilfellum sé sá tími sem ekkjur eiga kost á bótum úr tryggingakerfi lífeyrissjóðanna óeðlilega stuttur.

Frú forseti. Örstutt andsvar bara til að tryggja að orð mín áðan hafi ekki misskilist. Eins og lögin eru núna er enginn vafi á réttarstöðu ef til dæmis sjómannshjónin, sem síðasti ræðumaður vísar til, skilja. Konan á engan rétt til lífeyrissjóðseignar nema þau hafi samið um hann samkvæmt þessari heimild sem við ætlum að rýmka með þessari tillögu. Ef þessi sjómannshjón hafa verið í sambúð á konan engan rétt, aldrei, og getur ekki eignast hann nema þau hafi samið. Og ef konan fer til dómstóla er það hendingu háð og raunar allar líkur á því að hún eigi engan rétt. Þetta vil ég segja bara til þess að þetta sé á hreinu því að kannski mátti misskilja orð mín hérna áðan.

Það er engu við þetta að bæta.

Frú forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breyting á lögum um skráningu og mat fasteigna og fleiri lögum. Lagabreytingarnar sem lagðar eru til í frumvarpinu byggja að mestu á niðurstöðu starfshóps sem fjármálaráðuneytið skipaði samkvæmt tilnefningu ráðuneyta, sveitarfélaga og hagsmunaaðila til að fara yfir fasteignaskráningu og málefni er sneru að fasteigna- og brunabótamati. Að hluta til byggja þær einnig á sjónarmiðum sem komu fram í nefndaráliti efnahags- og skattanefndar við meðferð nefndarinnar vegna frumvarps um sama efni á síðasta ári. Þær breytingar sem lagðar eru til eru í meginatriðum eftirfarandi: Með frumvarpinu eru í fyrsta lagi lagðar til ákveðnar breytingar á aðferðum og verklagi sem notaðar eru við skráningu og auðkenni fasteigna hjá Fasteignamati ríkisins. Í því felst meðal annars að gerðar verði breytingar á auðkennisnúmerum fasteigna sem Fasteignamat ríkisins notar við starf sitt, sveitarfélögum verði veitt meira svigrúm til að fullskrá upplýsingar í Landskrá fasteigna, einfaldara verði að stofna nýja fasteign í Landskrá fasteigna og að upplýsingar um fjárhæð fasteignamats liggi fyrir fyrr á árinu en samkvæmt núgildandi lögum þó gildistími þess breytist ekki. Í öðru lagi eru með frumvarpinu lagðar til mikilvægar breytingar á aðferðafræði við ákvörðun fasteignamatsins á þann hátt að tekið verði upp árlegt endurmat allra fasteigna landsins í stað framreiknings eins og nú er. Árlegt endurmat fasteigna byggist að mestu leyti á raunverulegu verðmæti eigna út frá fyrirliggjandi kaupsamningum og þykir mun nútímalegri aðferð við mat fasteigna og gefa réttari niðurstöðu en framreikningar fasteignamats. Í þriðja lagi er með frumvarpinu lagt til að lögfest verði að málsmeðferðarreglur stjórnsýslulaga gildi ekki við endurmat á grundvelli 30. gr. laganna, þ.e. um frummat fasteigna, og 31. gr., þ.e. um endurmat einstakra eigna að frumkvæði Fasteignamats ríkisins. Meginástæður þessa eru þær að við frummat samkvæmt 30. gr. er ákvörðun um mat almennt byggð á tilteknum hlutlægum forsendum sem berast frá byggingafulltrúa og að frumkvæði að endurmati einstakra eigna samkvæmt 31. gr. er oftast komið frá eiganda sjálfum. Lagt er til að sama reglan gildi varðandi málsmeðferð við álagningu brunabótamats. Borgurunum er hins vegar tryggður rúmur réttur til að óska endurskoðunar á ákvörðun Fasteignamatsins auk þess sem þær ákvarðanir eru kæranlegar til sérstaks kærustjórnvalds, yfirfasteignamatsnefndar. Í fjórða lagi er með frumvarpinu lagt til að heiti Fasteignamats ríkisins verði breytt í Fasteignaskrá Íslands enda lýsir það heiti starfseminni mun betur, enda verkefni hennar orðin mun fjölbreyttari en mat fasteigna. Í fimmta lagi eru með frumvarpinu lagðar til breytingar á fjármögnun Fasteignamats ríkisins. Meginefni breytinganna felst í að þeir sem hagsmuni hafa af skráningu og notkun upplýsinga úr Landskrá fasteigna greiði fyrir rekstur skrárinnar. Er það í samræmi við fyrirliggjandi nefndarálit efnahags- og skattanefndar. Stærstu notendur fasteigna- og brunabótamats eru sveitarfélög vegna álagningar gjalda og vátryggjendur og húseigendur vegna brunatryggingar fasteigna. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að sveitarfélögin greiði fyrir afnotin eins og verið hefur auk þess sem lagt er til að nýtt gjald leggist á vátryggingarfélögin vegna afnota af brunabótamati stofnunarinnar. Bæði Samband íslenskra sveitarfélaga og Samtök fjármálafyrirtækja eiga fulltrúa í þriggja manna stjórn Fasteignamats ríkisins. Samkvæmt frumvarpinu er stjórn stofnunarinnar falið að gera árlega tillögur að gjaldskrá stofnunarinnar sem endurspegli kostnað einstakra rekstrarþátta í heildarkostnaði stofnunarinnar og þau gjöld sem innheimt verða á grundvelli hennar. Í samræmi við það sjónarmið að þeir sem hagsmuni hafa af notkun upplýsinga úr skránni greiði fyrir rekstur skrárinnar er jafnframt lagt til að gjöld vegna rafrænna veðbandayfirlita renni til Fasteignamats ríkisins í stað ríkissjóðs eins og nú er. Að lokum er lagt til að stofnuninni verði heimilað að taka upp sérstakt skráningargjald nýrra fasteigna. Er þar um að ræða hóflegt gjald sem innheimt yrði í fyrsta sinn sem fasteign er skráð í Landskrá fasteigna. Slíkt gjald er almennt innheimt við nýskráningu í aðrar sambærilegar opinberar skrár eins og bifreiðaskrá og skipaskrá. Í sjötta og síðasta lagi eru lagðar til breytingar á ýmsum lögum sem nauðsynlegar eru vegna breytinga á umræddu frumvarpi. Frú forseti. Ég legg til að frumvarpi þessu verði vísað til hv. efnahags- og skattanefndar og til 2. umræðu að aflokinni þessari umræðu.

Frú forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um breyting á lögum nr. 36/1978, um stimpilgjald, með síðari breytingum. Með frumvarpi þessu er lagt til að skuldabréf og tryggingarbréf sem tryggð eru með veði í fasteign og gefin eru út til fjármögnunar fyrstu kaupa á íbúðarhúsnæði skuli vera undanþegin stimpilgjaldi að uppfylltum nánar tilgreindum skilyrðum. Er frumvarpið lagt fram í kjölfar yfirlýsingar ríkisstjórnarinnar frá 17. febrúar 2008 í tengslum við gerð kjarasamninga en þar kemur fram að ríkisstjórnin muni beita sér fyrir því að stimpilgjöld falli niður vegna lána til kaupa á fyrstu fasteign. Í frumvarpinu er nánar afmarkað hvaða skilyrði þurfi að vera uppfyllt til að unnt sé að líta svo á að um fyrstu kaup á íbúðarhúsnæði sé að ræða. Skilyrðin eru nánar tiltekið eftirfarandi: a. Kaupandi íbúðarhúsnæðis, og skuldari samkvæmt hinu stimpilfrjálsa skjali, hafi ekki áður verið skráður þinglýstur eigandi að íbúðarhúsnæði. b. Kaupandi íbúðarhúsnæðis, og skuldari samkvæmt hinu stimpilfrjálsa skjali, skal vera þinglýstur eigandi að að minnsta kosti helmingi eignarhluta í viðkomandi fasteign. c. Sú lánsfjárhæð sem fram kemur í hinu stimpilfrjálsa skjali skal einvörðungu ætluð til fjármögnunar kaupa á viðkomandi fasteign. Nátengt þessum skilyrðum gerir frumvarpið ráð fyrir að séu fleiri en einn skuldari útgefendur að skuldabréfi eða tryggingarbréfi skuli niðurfelling stimpilgjalds af skjalinu fara eftir hlut þess skuldara sem uppfyllir skilyrði frumvarpsins um fyrstu kaup á íbúðarhúsnæði. Hafi maki kaupanda og skuldara eða sambúðaraðili áður verið skráður þinglýstur eigandi að íbúðarhúsnæði skal réttur þess sem uppfyllir skilyrði frumvarpsins til niðurfellingar stimpilgjalds aldrei vera meiri en sem nemur helmingi af annars ákvörðuðu stimpilgjaldi hins stimpilfrjálsa skjals. Með þessu er verið að horfa til þeirra tilvika þegar hjón eða sambúðarfólk búa saman í íbúðarhúsnæði sem aðeins annar aðilinn er skráður eigandi fyrir. Í samræmi við lög um stimpilgjald gerir frumvarpið ráð fyrir að þeir aðilar sem hafa á hendi stimplun skjala, sýslumenn og bankar, skuli kanna við ákvörðun um stimpilgjald skuldabréfs eða tryggingarbréfs sem tryggt er með veði og gefið út til fjármögnunar fyrstu kaupa á íbúðarhúsnæði hvort skilyrði frumvarpsins um niðurfellingu stimpilgjalds séu uppfyllt. Er það fyrirkomulag í samræmi við önnur ákvæði laganna um stimpilgjald. Þar sem í frumvarpinu er lagt til að niðurfellingarheimildin nái til skuldabréfa og tryggingarbréfa til fyrstu íbúðarkaupa sem tryggð eru með veði í fasteign fara öll slík skjöl eðli máls samkvæmt til þinglýsingar hjá sýslumanni. Með því er tryggt að eftirfylgni með framkvæmd niðurfellingarinnar sé í raun á einni hendi, þ.e. á hendi sýslumanna. Er þetta fyrirkomulag sem áður segir í samræmi við hlutverk sýslumanna samkvæmt lögum um stimpilgjald þar sem þeim ber að fylgjast með því að þau skjöl sem þeim berast séu rétt stimpluð og til dæmis hvort þau falli undir 35. gr. laganna þar sem talið er upp hvaða skjöl eru stimpilfrjáls. Sýslumenn hafa því þegar slíkt mat með höndum, um töku stimpilgjalds eða niðurfellingu þess. Til að sannreyna að skilyrði niðurfellingar séu til staðar skulu eftirfarandi gögn að jafnaði liggja fyrir, en þau geta fulltrúar sýslumanns kallað fram: a. Afrit af þinglýstum kaupsamningi, afsali eða annarri eignarheimild sem hið stimpilfrjálsa skjal er gefið út til fjármögnunar kaupa á. b. Staðfesting úr Landskrá fasteigna að kaupandi hafi ekki áður verið skráður sem þinglýstur eigandi að íbúðarhúsnæði. c. Staðfesting um hjúskaparstöðu kaupanda og hvort maki hans eða sambúðaraðili hefur áður verið skráður þinglýstur eigandi að íbúðarhúsnæði. Á undanförnum árum hafa tekjur ríkissjóðs af stimpilgjaldi verið óvenjumiklar, einkum vegna mikilla umsvifa á fasteignamarkaði. Samkvæmt upplýsingum frá Fjársýslu ríkisins nam innheimta á stimpilgjaldi 6,2 milljörðum króna á árinu 2007. Þar af nemur innheimta stimpilgjalds af lánum sem tekin voru vegna fyrstu kaupa á íbúðarhúsnæði um 600 millj. kr., lauslega áætlað. Fyrir liggur að umsvif á fasteignamarkaði hafa dregist verulega saman á undanförnum mánuðum. Það þýðir að áætlað tekjutap ríkissjóðs af stimpilfrelsi skuldabréfa og tryggingarbréfa vegna kaupa á fyrstu fasteign verður væntanlega umtalsvert minna en innheimt var af þeim stofni á árinu 2007. Við eðlilegar markaðsástæður má ætla að sú fjárhæð geti numið allt að 500 millj. kr. á ársgrundvelli. Lagt er til að gildistaka frumvarpsins verði 1. júlí 2008 þar sem að framkvæma þarf ákveðnar kerfisbreytingar til að opna fyrir aðgengi sýslumanna að Landskrá fasteigna í tengslum við sönnun á því að um fyrstu fasteignakaup sé að ræða. Frú forseti. Að þessu sögðu legg ég til að frumvarpi þessu verði vísað til hv. efnahags- og skattanefndar og til 2. umræðu að aflokinni þessari umræðu.

Virðulegi forseti. Stjórnarflokkarnir lofuðu því í upphafi stjórnarsamstarfsins að þeir mundu fella stimpilgjaldið niður. Við þingmenn Frjálslynda flokksins greiddum atkvæði …  Frumvarpið sem hér liggur fyrir er að mínu viti meingallað. Í fyrsta lagi vegna þess að þar er verið að setja ákveðnar reglur um að kaupendur að húsnæði í fyrsta skipti skuli vera undanþegnir stimpilgjaldi. Það er í sjálfu sér góðra gjalda vert en með því að gera það með þessum hætti, með þeim skilyrðum sem kveðið er á um í frumvarpinu í töluliðum a–c, þá er verið taka upp mjög flókið eftirlitskerfi, eftirlitskerfi sem þinglýsingadómurum er ætlað að hafa eftirlit með og skoða. Þarna er verið að innleiða mjög flókna aðferð við þinglýsingu sem hætt er við að myndi ákveðna tregðu og erfiðleika við þinglýsingar þar sem menn hafa komið sér upp tiltölulega einföldu og auðveldu kerfi á síðustu árum. Það geta því orðið tafir og erfiðleikar fyrir utan það að þarna er iðulega um að ræða flókin og vandasöm úrlausnarefni sem á síðan að skjóta til ráðherra til skoðunar ef svo býður við að horfa. Vandamálið er að í staðinn fyrir að þinglýsing skjala sé einföld aðgerð er verið að taka upp flókið kerfi, vandamál og rannsóknarefni sem þarf að kanna hverju sinni, sem gerir það að verkum að allt umhverfið verður mjög erfitt. Miklu eðlilegra og einfaldara væri að hafa þá reglurnar þær, og ég mundi mælast til þess að það yrði a.m.k. ekki gengið skemur en það, að stimpilgjald yrði fellt niður við kaup á íbúðarhúsnæði. Skipti þá engu máli hvort fólk væri að kaupa slíkt húsnæði í fyrsta, annað eða þriðja skipti. Á lífsleiðinni þarf fólk iðulega að skipta um húsnæði vegna þess að húsnæði hentar misvel fyrir einstaklingana. Fjölskyldustærðin er kannski í upphafi tiltölulega takmörkuð en síðan stækkar fjölskyldan og það kallar á annað húsnæði. Loks verður aftur breyting sem kallar á að enn sé skipt um húsnæði og þannig er þetta í lífinu, það er alltaf jafnmikil þörf til breytinga og var til kaupa á fyrsta húsnæðinu. Það skiptir líka máli að borgararnir eigi þess jafnan kost að þurfa ekki að hlíta þungri skattheimtu þegar þeir vilja gera ákveðna eignabreytingu. Þess vegna hefði verið mun skynsamlegra til að komast hjá þessu flókna eftirlitskerfi sem frumvarpið og innleiðing þessara laga kallar á að láta það gilda um íbúðarhúsnæði að stimpilgjöld væru ekki tekin af því sem fyrsta skref og lágmarksskref í að efna kosningaloforð ríkisstjórnarinnar. Ég tel að ekkert minna megi koma til og sé til þess fallið að einfalda hlutina og að venjulegt fólk komist þá hjá því að lenda í töluvert mikilli skattheimtu við íbúðarkaup. Það verður einnig að skoða að stimpilgjaldið er að hluta til ósanngjarnt og mismunar þeim sem þurfa að greiða það. Þeir sem eru betur settir hjá lánastofnunum hafa möguleika á að undanþiggja sig 2/3 stimpilgjaldsins með því að taka tryggingabréf meðan aðrir þurfa að ganga frá veðskuldabréfum. Það er 0,5% stimpilgjald af höfuðstól tryggingabréfs en 1,5% af veðskuldabréfi og þarna er um gríðarlegan aðstöðumun að ræða á milli einstaklinga. Við íbúðarkaup fólks gildir það almennt að fólk greiðir 1,5% af höfuðstól lánsins og þegar lán er um 20 milljónir eða meira er þar um verulega fjárhæð að ræða og því skiptir máli að afnema þessa óréttlátu og úreltu skattheimtu. Hvaða þýðingu hefur taka stimpilgjalds fyrir viðskiptalífið? Samkvæmt könnun sem gerð hefur verið hreyfa íslenskir neytendur sig mun minna á milli lánastofnana en gerist víða í nágrannalöndum okkar. Eitt af því sem þar var nefnt að skipti máli var hið háa stimpilgjald sem við höfum sem gerir það m.a. að verkum að fólk á í erfiðleikum með að taka hagkvæm lán. Það bjóðast hagkvæmari lánakostir en fólk hefur en þegar allt kemur til alls, uppgreiðsla, nýtt veðskuldabréf og greiðsla stimpilgjalds þá er hagræðið sem hugsanlega var fyrir hendi ekki lengur til staðar þannig að fólk heldur sig við sína lánastofnun og upphaflega lánið þó að það sé hugsanlega óhagkvæmara. Allt leiðir þetta til óhagræðis. Sumir hafa haldið því fram að með því að fella niður stimpilgjaldið mundi það hugsanlega leiða til hækkunar á íbúðarverði. Svo kynni að hafa verið farið á einhverjum tíma, á þenslutímanum á árunum 2005, 2006 og 2007, en ég hygg að enginn lesi þannig í markaðinn að búast megi við því að niðurfelling stimpilgjalds af íbúðarhúsnæði leiddi til slíks á þeim tímum sem við búum við núna. Mun frekar er búist við því að sala á íbúðum dragist saman á tímabilinu og jafnvel að það verði verðlækkun á fasteignum. Það er alla vega það útlit sem gæti blasað við miðað við ýmsar aðrar stærðir í þjóðfélaginu. Í sjálfu sér væri það mjög óæskilegt, einkum með tilliti til þess að þau lán sem fólk almennt hefur eru bundin verðtryggingu og hækka hvað sem öðru líður í þjóðfélaginu. Um leið og tómatar eða gúrkur eða innflutt kornflex hækkar hækka lánin. Hvaða vandamál sem verða í veröldinni verða til þess, miðað við þessar aðstæður, að íslenskir lánþegar þurfa að greiða hærra afgjald af höfuðstól lána sinna. En það er í sjálfu sér annað mál. Stimpilgjaldið er gömul og úrelt skattheimta og það var þess vegna sem stjórnarflokkarnir og talsmenn Sjálfstæðisflokksins fyrir síðustu kosningar töluðu um stimpilgjaldið með þeim hætti sem ég geri hér nú. Ég var þeim algjörlega sammála í kosningabaráttunni að þarna væri um úrelta skattheimtu að ræða sem fella bæri niður, það bæri að létta þessu oki af ungu fólki í landinu, það bæri að létta þessu oki af íbúðarkaupendum í landinu. Látum vera þó að það yrði fyrsta skrefið en ég tel að ekkert minna komi til greina. Þá komum við að öðrum hlut sem er spurningin með hvaða hætti lögin eiga að taka gildi. Samkvæmt því sem segir í 2. gr. laganna eiga þau að öðlast gildi 1. júlí 2008 og taka til skjala sem gefin eru út eftir það tímamark, þ.e. eftir 1. júlí 2008. Ef við gefum okkur að þetta frumvarp verði að lögum, þess vegna í maí, liggur fyrir að það mundi myndast stífla eða stopp á fasteignamarkaðnum fram yfir 1. júlí 2008. Það hefði verið hægt að komast hjá þessum vanda með því að hafa ákvæðið með eftirfarandi hætti: Lög þessi öðlast þegar gildi. Að orða 2. gr. sem sagt þannig að lögin öðlist þegar gildi og nái til skjala sem gefin eru út frá tilteknu tímamarki sem væri t.d. 1. maí árið 2008 eða eitthvert annað, því að eins og fyrir liggur geta menn dregið það viðurlagalaust í tvo mánuði að ganga frá þinglýsingu og stimplun veðskjala og afsali kaupsamninga. Eðlilegra hefði verið að hafa frumvarpið með þeim hætti vegna þess að þá kæmi ekki til neinna vandamála í sambandi við fasteignakaup eða fasteignamarkaðinn. Það er því ósk mín til ráðherra og þeirrar nefndar sem fær frumvarpið til meðferðar að þetta verði skoðað með tilliti til þess að búa ekki til fyrirfarandi vandamál á fasteignamarkaðnum með því að haga gildistöku og tímamarki hvað varðar skjölin með þeim hætti sem lagafrumvarpið kveður á um. Ég ítreka að mér finnst alvarlegasti ágallinn við frumvarpið vera hið flókna eftirlitskerfi sem kemur til með að fylgja þessum lögum og satt að segja velti ég því fyrir mér hvort einhver hagræðing sé fólgin í því fyrir ríkissjóð, þegar upp er staðið, að hafa frumvarpið með þessum hætti, að ná e.t.v. inn viðbótartekjum upp á 600–700 milljónir miðað við það að takmarka þetta við kaup á fyrsta íbúðarhúsnæði. Ég hef þessa tölu að vísu ekki á reiðum höndum, en að hafa ákvæðið þannig að láta þetta eingöngu ná til fyrsta húsnæðis og kalla þá yfir sig þetta eftirlitskerfi og öll þau vandamál sem því fylgja því, kostar líka peninga. Það eru því eindregin tilmæli mín til stjórnarflokkanna og ráðherra að þeir geri þá nauðsynlegu breytingu á þessu lagafrumvarpi að stimpilgjald verði fellt niður algjörlega af kaupum á íbúðarhúsnæði þannig að það sama gangi yfir alla. Það eru sömu rök og sjónarmið sem gilda varðandi íbúðarkaup þeirra sem þurfa að standa í þeim, þ.e. almennings í landinu, að þeir gera það vegna þess að það er þörf á breytingum. Það er líka þjóðfélagslega mikilvægt að fólk sníði sér jafnan stakk eftir vexti en sé ekki knúið til þess að sitja hugsanlega í allt of stórum eignum eða eftir atvikum allt of litlum. Þess vegna tel ég að gera þurfi þá lágmarksbreytingu að stimpilgjöld verði felld niður af öllu íbúðarhúsnæði.

Frú forseti. Við ræðum frumvarp til laga um breyting á lögum um stimpilgjald. Ég hef löngum haldið því fram að þetta sé afskaplega úreltur skattur og eigi engan rétt á sér í nútímaþjóðfélagi. Þetta er einhver mjög gömul leifð frá fornri tíð. Ástandið hefur verið þannig á fasteignamarkaði að verð hefur hækkað mjög mikið í kjölfar þess að vextir lækkuðu. Vextir lækkuðu umtalsvert og framboð á fjármagni jókst mjög mikið. Allt að 100% og verð hækkaði mjög mikið. Í þeirri stöðu var mjög rangt að fella niður stimpilgjaldið vegna þess að það var í rauninni eina bremsan á enn meiri hækkun á fasteignaverði. Því miður gátu menn ekki lofað því því að það hefði valdið meiri vandræðum með hækkun á fasteignaverði. Ég hélt fund í efnahags- og skattanefnd fyrir viku til að ræða efnahagsmálin almennt og þar voru menn ekki á einu máli um það hvort kreppa væri á Íslandi eða ekki, eða jafnvel þensla. Sumir héldu því fram að enn væri þensla á húsnæðismarkaðnum og verðið væri ekkert farið að lækka. Aðrir héldu því fram að það væri engin þensla og verðið mundi fljótlega lækka. Ég tel að við þurfum að hinkra dálítið við. Um leið og verð fer að lækka þannig að það sjáist, að ábyggilegar vísbendingar séu um það, getum við að sjálfsögðu farið að skoða það að fella þennan skatt niður en fram að þeim tíma er það ekki skynsamlegt. Sú lausn sem hér er farin er að miða við fólk sem ekki hefur átt íbúð áður - það þarf kannski að taka á því, þegar börn eru gerð að þinglýstum eigendum, sem stundum gerist, er kannski ekki réttlátt að refsa þeim seinna fyrir að hafa einhvern tímann átt íbúð með pabba sínum eða mömmu, ég held það þurfi kannski að skoða það í nefndinni. En hér er sem sagt verið að opna smáglufu í því að lækka stimpilgjaldið með það að sjónarmiði að enn sé þensla. Lítið hefur verið talað um önnur vandamál sem ég er dálítið hissa á. Hverjir borga stimpilgjald að mestu að ósekju? Það er vanskilafólk. Vanskilafólk lendir í því aftur og aftur að vera í vanskilum og getur ekki borgað. Það er gert upp og það eru gefin út ný skuldabréf o.s.frv. og alltaf tikkar stimpilgjaldið. Þetta er skuldaraskattur. Hann er afskaplega slæmur fyrir það fólk sem er kannski hvað verst sett. Það má skoða það að fella þann skatt niður, ekki held ég að það valdi mikilli þenslu þó að hann yrði felldur niður. Þetta er einnig mjög slæmt fyrir alla skammtímafjármálagerninga. Þeir eru eiginlega útilokaðir með stimpilgjaldi. Þeir sem starfa á markaði og gefa út bréf til tveggja daga, það er fráleitt að reikna stimpilgjald nema menn ætli að fara leið Seðlabankans með endurhverfuviðskiptin þar sem Seðlabankinn notar skuldabréfin aftur og aftur til að komast hjá því að borga stimpilgjald - það er skattahagræðing mundu sumir kalla það. Stimpilgjaldið er mjög slæmur skattur yfirleitt og ég legg til að menn sjái til með það hvernig verð á fasteignamarkaðnum þróast og ræði það hver með sér hvort þar sé þensla eða ekki. Um leið og menn telja að þenslan sé horfin á fasteignamarkaðnum og verðið sé raunverulega farið að lækka getum við farið að skoða það með hæstv. fjármálaráðherra hvort ekki megi víkka þetta út þannig að stimpilgjald verði alveg fellt niður. Það þýðir auðvitað tekjutap ríkissjóðs og þá þurfa menn að vita af því og þekkja það. Einnig hefur verið bent á frestinn 1. júlí. Ég held að það sé rétt að nefndin skoði hvaða áhrif það hefur á fasteignamarkaðnum. Fólk sem er að kaupa sér fyrstu íbúð er svo sem ekki stór hluti af honum. Það er mjög mikið um að fólk hafi keypt áður, sé að stækka við sig o.s.frv. Ég veit því ekki alveg hvað það hefur mikil áhrif. Auðvitað eru slík áhrif slæm en þau mundu þá væntanlega flýta fyrir því að verðið lækki og þá kannski flýta fyrir því að hægt sé að taka upp almennari lausnir. Ég vil svo benda á að til er lánafyrirkomulag sem ekki er stimpilskylt og það er yfirdrátturinn. Það er dálítið merkilegt að hann er ekki stimplaður og þar geta menn skuldað án gjalddaga sem er mjög mikill ósiður. Ég held að það sé nánast óþekkt erlendis að einstaklingar noti yfirdrátt en það er algengt hér, allt of algengt. Ég tel að einstaklingar eigi ekki að nota yfirdrátt fyrir utan það hvað vextirnir eru óheyrilega háir þá er um að ræða lántöku án gjalddaga og það er mjög óeðlilegt form fyrir einstaklinga. Ég gleðst yfir frumvarpinu eins og öðrum sem hníga í þá átt að lækka skatta. Ég vil lækka skatta þó í litlum skrefum sé.

Hæstv. forseti. Fyrst aðeins að lokaorðum hv. þm. Péturs H. Blöndals um að menn eigi ekki að nota yfirdrátt. Ég er alveg sammála því. Menn eiga ekki að gera það hvort sem um er að ræða einstaklinga eða fyrirtæki, ef menn fá nokkru um það ráðið. Ég hefði haldið að í flestum tilvikum sé það nokkuð sem einstaklingar og fyrirtæki geri af nauðung fremur en vali. Hér hefur farið fram ágæt umræða um stimpilgjöldin og um álögur sem almennt hvíla á húsnæðiskaupendum. Öllum ber saman um að þær séu óhóflega miklar. Menn hafa verið nokkuð sammála um að stimpilgjaldið sé að sumu leyti óheppilegur skattur, ósanngjarn skattur jafnvel. Ég horfi á það í víðara samhengi, horfi á þær álögur sem almennt eru lagðar á húsnæðiskaupendur og staðnæmist ekkert síður við vextina og vaxtakjörin en gjöldin sem renna til ríkisins. Annars vegar erum við að ræða um álögur sem renna inn í fjármálakerfið og hins vegar um álögur sem renna inn í ríkissjóð. Þá erum við að sjálfsögðu komin að miklu stærra samhengi og þurfum að skoða hvað rennur til húsnæðiskaupenda á móti, vaxtabætur og annar stuðningur. Við þurfum að skoða kerfið í heild sinni. Við þurfum að sjálfsögðu líka að skoða hvaða áhrif þetta hefur á húsnæðismarkaðinn, hvort þetta veldur því að viðskipti örvast og þensla eykst eins og við heyrum frá ýmsum aðilum. Mér fannst málflutningur hv. þm. Jóns Magnússonar vera sannfærandi. Hann telur að svo verði ekki eða gerir alla vega ekki mikið úr þeirri hættu. Þar talar maður sem er þaulkunnugur fasteignamarkaði og neytendamálum almennt. Ég staðnæmist við þau varnaðarorð hans að það geti valdið erfiðleikum hvað eftirlit varðar að aðgreina markaðinn að því leyti sem gert er ráð fyrir í frumvarpinu. Einvörðungu þeir sem eru að kaupa í fyrsta skipti eiga að njóta niðurfellingar á stimpilgjöldum. Þar erum við að tala um fjórðung af fasteignaviðskiptunum samkvæmt upplýsingum sem koma fram í greinargerð með frumvarpinu. Hv. þm. Jón Magnússon veltir vöngum yfir því hvort verið sé að búa til óþarflega mikið og hugsanlega stirt eftirlitskerfi og hvort af þeim sökum sé ekki rétt að stíga skrefið til fulls þegar það er gert. Ég velti því fyrir mér við umræðuna, þó ég kunni ekki nein svör við því hvað heppilegt er í því efni, hvort heppilegri leið sé að færa stimpilgjaldið niður, að lækka prósentuna. Stimpilgjaldið nemur núna 1,5% af heildarupphæð. Það eru umtalsverðir peningar. Þegar um er að ræða íbúð sem kostar 20 millj. kr., eins og hv. þm. Jón Magnússon nefndi, eru það um 300 þús. kr. Þetta telur og fyrir einstakling sem er með 300 þús. kr. á mánuði í laun erum við að tala um heil mánaðarlaun sem fara þá í það að standa straum af stimpilgjaldinu. Hæstv. forseti. Ég er fyrst og fremst að vekja máls á þáttum sem hafa komið fram í umræðunni. Hvað varðar pólitíska vinkilinn þá er eitt kannski svolítið umhugsunarvert. Við ræðum hér frumvarp sem tekur á fjórðungi stimpilgjalda en jafnframt fjórðungi kosningaloforða Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar. Það speglar ágætlega efndirnar á kosningaloforðum ríkisstjórnarflokkanna til þessa. Það er verið að smámjatla þessum loforðum í kjósendur. Bæði Sjálfstæðisflokkur og Samfylking, eftir því sem ég man best, og hér hefur verið rifjað upp, lofuðu því að afnema þessi gjöld á kjörtímabilinu, sem er þó ekki liðið. En við erum engu að síður hugsanlega að stíga skref sem ætti að taka á annan hátt og ég spyr: Hefur það komið til skoðunar að fara þá leið að lækka stimpilgjaldið verulega, að taka áfangana í þeim skrefum í staðinn fyrir að horfa einvörðungu til þeirra sem eru að kaupa í fyrsta skipti. Ég hef ekki neinar ákveðnar skoðanir á því en ég tel að við eigum að skoða þá leið til jafns við þá sem gert er ráð fyrir í frumvarpinu.

Virðulegi forseti. Við ræðum um mjög gott mál að mínu viti. Ég vil þó byrja á að lýsa ákveðnum vonbrigðum með að það skuli hafa verið hæstv. fjármálaráðherra sem mælir fyrir þessu máli. Svona getur maður misskilið hlutina, ég hafði talið að hæstv. viðskiptaráðherra mundi mæla fyrir því miðað við blaðaumfjöllun síðustu vikna og mánaða. Vonbrigði mín felast í því að ég sit í viðskiptanefnd og hefði þá verið einn af þeim sem hefði fengið málið til meðferðar en það færðist til hv. þm. Péturs Blöndals og efnahags- og skattanefndar. Ég ákvað því að standa upp til þess að koma skoðunum mínum á framfæri og skilaboðum til þeirrar ágætu hv. nefndar. Það segir skýrt og klárt í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar, um hvetjandi skattaumhverfi, að stimpilgjald í fasteignaviðskiptum verði afnumið á kjörtímabilinu þegar aðstæður á fasteignamarkaði leyfi. Verið er að stíga fyrsta skrefið í því núna. Hv. þm. Ögmundur Jónasson kallaði það fjórðungsskref og það er kannski tímanna tákn að fjórðungur er liðinn af kjörtímabilinu eða svo gott sem. Það er auðvitað spurning hversu langt á að ganga núna og ég hallast að því að það hefði að mörgu leyti verið heppilegra að ganga lengra. Við erum örugglega að horfa til þess hóps sem er í hvað mestri þörf fyrir niðurfellingu á þessu gjaldi en vissulega hafa aðrir hópar í samfélaginu fulla þörf á þessu líka, tekjulægri hópar og fólk sem er með stórar fjölskyldur og þarf að stækka við sig, manni verður hugsað til þeirra, og einnig eldra fólk sem vill jafnvel minnka við sig, og ekki er alltaf samhengi á milli þess að fara úr stórri eign í minni hvað verðmæti varðar. Það reyndar styður það að það verði skoðað að ganga eitthvað lengra í þessu skrefi. Koma þarf upp ákveðnu eftirlitskerfi samhliða því skrefi sem fyrirhugað er að stíga samkvæmt frumvarpinu. Það kerfi á þá væntanlega að gilda í tiltölulega stuttan tíma ef efndirnar ganga eftir sem ég hef engar efasemdir um, þ.e. að stimpilgjald af fasteignaviðskiptum verði afnumið á kjörtímabilinu. Ég vildi koma þessu til skila og einnig vil ég taka undir þau sjónarmið sem hafa komið hér fram að flýta eigi gildistöku laganna eins og mögulegt er. Það er ljóst að við horfum á heilmikil áhrif þess á fasteignamarkaðinn og með tilheyrandi afleiðingum fyrir þann iðnað sem að honum stendur. Veltan á þeim markaði hefur bremsast harkalega. Þetta er atvinnuskapandi iðnaður eins og önnur atvinnustarfsemi í landinu og ekki eðlilegt að við skulum bjóða þeim sem þar vinna upp á þær aðstæður að lenda í þessari miklu niðursveiflu sem að hluta til skýrist af þeirri ákvörðun sem búið er að taka en hefur ekki tekið gildi og hefur ekki komið til atkvæða. Ég þekki ungt fólk sem er að kaupa sína fyrstu íbúð og er að skoða og velta hlutunum fyrir sér en á sama tíma stígur það ekki skrefið þó að allar aðrar aðstæður bjóði upp á að það verði stigið. Það eru kannski fyrst og fremst þessi tvenn skilaboð sem ég vil biðja hv. formann efnahags- og skattanefndar að líta til og hv. þingmenn í þeirri nefnd, að litið verði til þeirra möguleika að flýta gildistöku laganna og hvort skynsamlegt geti verið að ganga heldur lengra í þessu skrefi. En ég skil fullvel þau markmið sem eru í frumvarpinu um það að stíga skrefið ekki til fulls á þessari stundu og fara í þær stóru skattalækkanir sem mundu fylgja því.

Frú forseti. Mér þykir afar leiðinlegt að valda hv. þm. Jóni Gunnarssyni vonbrigðum en ég sé núna hvert þessi misskilningur á rót sína að rekja, þ.e. hvers vegna hann taldi að hæstv. viðskiptaráðherra mundi mæla fyrir þessu frumvarpi. Það er auðvitað frá þingmönnum hv. viðskiptanefndar komið sem vildu fá málið til sín. Þeir gátu blekkt fjölmiðla en þeir gátu ekki blekkt þingsköpin. Ég held að það sé alveg ljóst að hv. þm. Jón Magnússon var ekki viðstaddur umræðu um tekjuskattsfrumvarpið í dag og hlustaði ekki á ræðu hv. flokksfélaga síns, Kristins H. Gunnarssonar, sem hafði mestar áhyggjur af því að það væri ofílagt hvað varðar skattalækkanir og bar fyrir sig Seðlabankann í því efni. Hann sagði að þær skattalækkanir sem þar væru boðaðar mundu hafa neikvæð áhrif á þróun verðbólgunnar og tefja að vextir og verðbólga gætu lækkað. Það er einmitt ástæðan fyrir því að við viljum fara varlega í að lækka stimpilgjaldið og fara ekki alla leið í einu skrefi því að það er talsverð hætta á því að lækkun á stimpilgjaldi hafi áhrif til hækkunar á fasteignaverði. Við höfum séð hvernig fasteignaverð hefur þróast á undanförnum missirum og er raunverulega meginhluti þeirrar verðbólgu sem við höfum upplifað síðustu árin. Okkur er þess vegna beinlínis skylt að fara varlega þegar við gerum breytingar sem hafa áhrif á það hvernig fasteignamarkaðurinn þróast. Það er líka beinlínis þversögn í því sem hv. þm. Jón Magnússon segir þegar hann telur að lækkun stimpilgjalds hafi ekki áhrif til hækkunar á fasteignaverði en telur hins vegar að það að gildistakan verði ekki samstundis geti leitt til stíflu á markaðnum. Í öðru orðinu segir hann að stimpilgjaldalækkunin hafi ekki áhrif en í hinu orðinu segir hann að hún hafi mikil áhrif. Eina atriðið í ræðu hans sem ég tel að við þurfum að athuga er hvort hægt sé að koma gildistökuákvæðunum öðruvísi fyrir þannig að ekki myndist stífla. Þegar verið er að gera breytingar eins og þessar þá verða þær að taka gildi á einhverjum tilteknum tíma og oft þarf einhvern undirbúning eins og er í þessu tilfelli. Ég held að við værum sennilega að gera mistök ef við reyndum að gera þetta of fljótt. Jafnvel þótt ég telji að það kerfi sem við þurfum að undirbúa verði tiltölulega einfalt og muni þegar það er farið af stað ekki valda neinni tregðu - það er reyndar í öllum meginatriðum þegar til staðar - þá þarf samt sem áður að undirbúa það. Hv. þm. Pétur Blöndal fór ítarlega yfir málið og gerði grein fyrir stöðu þess í ljósi efnahagsumræðunnar. Hv. þm. Ögmundur Jónasson fór hér einnig ágætlega yfir málin. Honum var tíðrætt um kosningaloforðin og efndir þeirra. En eins og fram kom hjá hv. þm. Jóni Gunnarssyni er kannski ekkert skrýtið - þó að ég viðurkenni kannski ekki mælingar eða mælingaraðferðir hv. þingmanns varðandi 1/4 af kosningaloforðunum - þá er það kannski ekkert skrýtið að búið sé að efna 1/4 af þeim nú þegar fjórðungur af kjörtímabilinu er brátt liðinn.  Ég held hins vegar að við séum að stíga mikilvægt skref hér. Ég er sömu skoðunar og hv. þm. Pétur Blöndal um að stimpilgjaldið er ekki góður skattur, það hefur galla en það er ekki sama hvernig staðið er að því að leggja það niður. Við höfum séð hvaða áhrif það hefur að gera miklar breytingar á íbúðarlánunum og hvaða áhrif það hefur á fasteignamarkaðinn. Að leggja niður stimpilgjaldið getur undir ákveðnum kringumstæðum verið beinlínis stórhættulegt og mjög óráðlegt á fasteignamarkaðnum en undir öðrum kringumstæðum getur lækkun eða niðurfelling stimpilgjaldsins verið nákvæmlega það sem fasteignamarkaðurinn þarf til þess að koma í hann lífi. Þess vegna held ég að við eigum frekar að eiga það inni síðar á kjörtímabilinu að stíga frekari skref í þessum efnum sem hafa þá tilætluð og jákvæð áhrif en ekki neikvæð. Það er vissulega rétt sem komið hefur fram, bæði hér í umræðunum og fyrr í dag, að það eru ýmsar blikur á lofti um hvernig efnahagskerfið þróast, þar með fasteignamarkaðurinn. Þess vegna hef ég minni áhyggjur af því að gera þessa breytingu en ég hefði haft fyrir t.d. ári síðan. Ef við tökum stöðu ríkissjóðs - og það var kynnt í vefriti ráðuneytisins í síðustu viku - þá eru tekjur ríkissjóðs á fyrstu tveimur mánuðum ársins umfram áætlanir og útgjöldin undir áætlunum. Þannig að staða ríkissjóðs er sterk og ljóst er af þeim tölum að á fyrstu tveimur mánuðum ársins hefur ekki hægt á hjólum atvinnu- og efnahagslífsins. Það sem hugsanlega hefur gerst í þeim efnum hefur þá átt sér stað á síðustu þremur, fjórum vikum og við erum ekki búin að fá tölur um það þannig að enn þá er ástæða fyrir okkur til þess að fara varlega í þessum efnum.

Virðulegi forseti. Mér þótti nú ánægjulegt að heyra að hæstv. fjármálaráðherra skyldi lýsa því yfir að hann tæki það sárt að valda ágætum flokksfélaga sínum hv. þm. Jóni Gunnarssyni vonbrigðum. Hann minntist hins vegar ekkert á að það tæki hann sárt að valda mér vonbrigðum. Þvert á móti virtist hann kætast hið mesta og bar fyrir sig að sá sem hér stendur hefði ekki fylgst grannt með þeim umræðum sem hér voru í dag en það er misskilningur hjá hæstv. ráðherra, ég fylgdist vel með skattaumræðunni og því sem þar fór fram. Það er nú þannig að menn meta hlutina með misjöfnum hætti. Ég get ekki séð að það sem Seðlabankinn heldur fram varðandi þensluna í þjóðfélaginu sé á rökum reist. Í hinu alþjóðlega efnahagsumhverfi sjáum við að það er ekki þensla sem er í spilunum og við höfum verið að tala um að við séum hluti af hinu alþjóðlega efnahagsumhverfi. Í Financial Times á sunnudaginn er talað um það á forsíðu að aldrei hafi fleiri störf tapast í Bandaríkjunum en einmitt á því tímabili sem liðið er frá áramótum, eða yfir 200 þúsund störf. Ég get ekki merkt annað miðað við þá sem ég tala við og vinna við fasteignamarkaðinn annað en að þar sé um verulegan samdrátt að ræða. Það liggur fyrir að mun minni viðskipti eiga sér nú stað. Menn tala um að ekki hafi orðið veruleg verðlækkun ef til vill vegna þess að það er ákveðin stífla á markaðnum. Það endurspeglar því ekki þá þróun sem kannski er orðin en þar erum við e.t.v. að geta okkur til. Hitt er annað mál að við glímum við verulega verðbólgu í þjóðfélaginu, yfir 10%, sem endurspeglast ekki varðandi fasteignaverð núna. Það er alveg hárrétt sem hæstv. fjármálaráðherra heldur fram að að sjálfsögðu skiptir máli hvenær og hvernig menn taka af stimpilgjald og menn verða að gera það á þeim tíma þannig að það valdi ekki verðhækkunum í þjóðfélaginu. Ég met það þannig að ef það hefur einhvern tíma á síðustu árum verið ástæða til þess að gera það, sé það einmitt núna vegna þess að við horfum fram á að ástæða er til þess að örva viðskipti en ekki draga úr þeim. Þess vegna fannst mér líka mjög góð ábending hjá hv. þm. Ögmundi Jónassyni þar sem hann velti fyrir sér spurningunni um hvort það ætti hreinlega að láta stimpilgjaldið lækka í ákveðnum áföngum. Það getur verið miklu skynsamlegri leið að gera það en að fara þá leið sem gert er í þessu frumvarpi, að láta það eingöngu ná til fyrstu íbúðar og búa til þetta flókna eftirlitskerfi. Ég held því að efnahags- og skattanefnd hljóti að athuga að fara þá leið sem mundi þá hafa ákveðna þýðingu á markaðnum og veita ákveðna jákvæða innspýtingu á því tímabili. Ég man eftir ríkisstjórn sem lofaði því að hún mundi gera ákveðinn hlut á kjörtímabilinu. Það var vinstri stjórn sem sagðist ætla að losna við herinn. Það var á þeim tíma sem Íslendingar vildu losna við bandaríska herinn en héldu ekki í hann eins og menn hafa gert síðustu 15 ár. Þá lofaði ríkisstjórnin því að herinn ætti að fara í áföngum á kjörtímabilinu. Áfangarnir urðu litlir sem engir og á kjörtímabilið leið og ekki fór herinn. Hér sjáum við hins vegar hilla undir ákveðna framkvæmd og það er af hinu góða en hins vegar er alveg nauðsynlegt þegar menn gera breytingar að búa ekki til vandamál í staðinn. Verið er að búa til verulegt vandamál við þinglýsingar skjala og við eigum bara að komast hjá því. Ef ríkisstjórnin er ekki tilbúin til þess að framkvæma nema fjórðungsefndir af kosningaloforðunum þá eigum við frekar að fara þá leið að lækka gjöldin varðandi íbúðarkaup, þ.e. stimpilgjöld, frekar en að búa til einhver vandamál eins og frumvarpið gerir ráð fyrir. Ég tek heils hugar undir með hv. þm. Pétri Blöndal að einn óréttlátasti hluti stimpilgjaldanna er sá skattur sem leggst á skuldugasta fólkið í þjóðfélaginu. Það er tvímælalaust hlutur sem taka þarf á og ætti að koma sem fyrsta skref varðandi afnám stimpilgjalda, að afnema þennan mjög svo óréttláta skatt gagnvart þeim sem eru í fátæktargildru. Ég tek því heils hugar undir með honum og ég vænti þess að hann hlutist til um það sem formaður efnahags- og skattanefndar að gera bragarbót á þessu frumvarpi og að tillit verði tekið til þeirra sjónarmiða.

Frú forseti. Mér þykir líka leiðinlegt að valda hv. þm. Jóni Magnússyni vonbrigðum en það kemur mér bara ekki eins mikið á óvart eins og að ég skyldi valda hv. þm. Jóni Gunnarssyni vonbrigðum. Ég er hins vegar ánægður með að hann skyldi fylgjast vel með umræðunum í dag en auðvitað kemur það mér svolítið á óvart að hann skuli vera eins ósammála flokksfélaga sínum, hv. þm. Kristni H. Gunnarssyni, og Seðlabankanum og raun ber vitni. Það er líklegt að orðinn sé samdráttur á fasteignamarkaðnum miðað við það sem verið hefur undanfarin missiri enda mátti kannski líka minna vera. Það getur vel verið að þessi umræða og bið manna eftir því að stimpilgjöldin verði felld niður á fyrstu íbúðum hafi áhrif á það og það sé þegar farið að koma fram í einhverri stíflu. Eins og ég segi þá treysti ég nefndinni til þess að skoða hvernig hægt er að standa betur að gildistöku laganna. Hins vegar varðandi að gera þetta í áföngum - eins og hv. þm. Ögmundur Jónasson lagði til þá talaði hann sjálfur um það hér fyrr í dag hversu erfitt það væri fyrir unga fólkið að kaupa sína fyrstu íbúð. Það væri eitt helsta vandamálið sem væri uppi á markaðnum. Fyrirkomulagið er með þessum hætti til að bregðast við því vandamáli sérstaklega. Ég man reyndar líka eftir þessari vinstri stjórn sem hv. þingmaður minntist á og hvernig henni tókst til með sín mál og vonandi förum við ekki í fótspor hennar. En ég hafna því sem fram kom hjá hv. þingmanni að við séum að búa til eitthvert flókið kerfi. Þetta kerfi er þegar til staðar og á að geta virkað tiltölulega vel og einfaldlega strax frá byrjun þegar það hefur verið undirbúið.

Virðulegi forseti. Að sjálfsögðu er verið að búa til flókið eftirlitskerfi. Það er m.a. orðað svo í frumvarpi hæstv. fjármálaráðherra að búa eigi til flókið eftirlitskerfi. Það er orðað þannig og fjallað um hvaða gagna þurfi að afla. Það er nú einu sinni þannig að í dag gengur þetta greiðlega og hindrunarlaust fyrir sig. En samkvæmt frumvarpinu sem ráðherra leggur sjálfur fram, samkvæmt greinargerðinni, liggur fyrir að búa á til flókið eftirlitskerfi, kerfi sem gerir það að verkum að þinglýsingar verða erfiðar. Þær gangi ekki jafngreiðlega fyrir sig eins og nú er um að ræða. Það er til verulegs tjóns. Fólki liggur iðulega á að fá þinglýst veðskjölum, afsölum og kaupsamningum. Það leiðir til þess að stórfjölga mun þeim sem vinna við þinglýsingar og stimplun skjala. Þrátt fyrir þá ógæfu sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur lent í varðandi aukna skattheimtu á því allt of langa stjórnartímabili sem hann hefur tekið þátt í, þar sem skattar hafa hækkað meira en í nokkru öðru OECD-ríki og ríkisstarfsmönnum fjölgað meira en á nokkru tímabili í Íslandssögunni, hygg ég að það sé ekki það sem hæstv. fjármálaráðherra vill stefna að, að fjölga ríkisstarfsmönnum enn frekar. Það á að fara þessa óheppilegu og ógæfulegu leið til að efna hluta af kosningaloforðunum. Ég hygg að betra væri fyrir hæstv. fjármálaráðherra að horfa skynsamlega á hlutina og reyna að gleðja mig eins og samflokksmann sinn hv. þm. Jón Gunnarsson. Hann ætti að skoða þá skynsemi sem er í því að afnema stimpilgjald með öllu af íbúðarkaupum almennings í landinu. Það er held ég ekki minni krafa sem við verðum að gera. Það er krafa um að bregðast við þeim samdrætti sem er að verða í þjóðfélaginu. 
            

Virðulegi forseti. Mig langar að leggja orð í belg. Ég sit í efnahags- og skattanefnd þannig að mér á eftir að gefast tími til að fara yfir þessi mál. Ég vil þó segja að það kemur dálítið á óvart að menn skuli ekki taka meira undir þá skattalækkun sem hér er lagt til. Hér er verið að taka fyrsta skrefið í þá átt sem lýst hefur verið, að fella stimpilgjöldin niður. Ég held að það væri eðlilegra við þessar aðstæður að hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar tækju undir þetta og litu svo á að um gott skref sé að ræða. Stærri skref kunna að verða tekin fyrr en menn órar fyrir. Það má vel vera. Hins vegar er staðan sú að efnahags- og skattanefnd mun fá þetta mál til meðferðar. Hún mun að sjálfsögðu skoða allar hliðar á þessu máli, mun líka fara yfir það hvort hér kunni að vera á ferðinni kerfi sem erfitt er að vinna með. Við reynum þá að vinna úr því. En eins og kom fram hjá hæstv. fjármálaráðherra áðan, í ræðu hans, eru enn vísbendingar um að talsverð þensla sé í samfélaginu. Þess vegna er eðlilegt að stíga varlega til jarðar. Hins vegar verður þetta skoðað mjög vandlega. Ég vil líka nefna, af því að hv. þm. Jón Magnússon kom inn á það í ræðu sinni, að talsvert hefði fækkað af störfum í Bandaríkjunum, yfir 200 þús. Í umræðunni á þingi gleymist stundum að horfa á hlutina í stærra samhengi. Ég held að hv. þingmaður hljóti að taka undir það með mér að ríkisstjórnin hefur horft til þess að blikur kunni að vera á lofti. Þess vegna hefur ríkisstjórnin lækkað skatta, m.a. á fyrirtæki. Þess vegna hefur ríkisstjórnin fellt niður skatta af sölu hlutabréfa. Þess vegna hefur ríkisstjórnin líka talað um, lagt til og ákveðið að auka framkvæmdir á vegum hins opinbera. Ríkisvaldið eða ríkisstjórnin og meiri hlutinn sem styður hana hefur tekið ákvarðanir í ljósi þess að blikur kunni að vera á lofti. Allt er þetta liður í því. Hvort nægilega langt sé farið í hvert eitt sinn er vissulega nokkuð sem má ræða og jafnvel hugsanlega gagnrýna. En mér finnst hins vegar ekki óeðlilegt að gera þá kröfur til manna eins og hv. þm. Jóns Magnússonar að menn ræði þetta í stærra samhengi í stað þess að finna að tæknilegum atriðum sem án efa er auðvelt að fá botn í þegar til þess kemur. Efnahags- og skattanefnd mun náttúrlega fara yfir það hvort eitthvað sé til í þeirri gagnrýni sem hér hefur komið fram og skoða hana en það er hins vegar fyrst og fremst tæknileg afgreiðsla sem hefur ekkert með þessi grundvallaratriði að gera. Ég tel mikilvægt að hnykkja á að ríkisstjórnin bregst við þeim blikum sem eru á lofti í efnahagslífinu. Hér er tekið á ákveðnum þáttum. Ríkisstjórnin hefur ákveðið að fara í auknar framkvæmdir og ríkisstjórnin leggur málið upp þannig að ríkisvaldið þurfi að bera þyngri byrðar næstu eitt, tvö, þrjú árin en undanfarin ár. Það er bara framsýni og skynsemi. Ég hefði haldið að hv. þm. Jón Magnússon ætti að fagna slíkri stefnumótun í stað þess að finna að því með nöldurtóni að einhver tæknileg útfærsla sé ekki eins og hann vilji sjá hana. Ég held að það sé eðlilegra að menn taki undir þetta. Þetta var kannski það sem ég vildi leggja til við þessa umræðu, virðulegi forseti. En ég mun eiga gott tækifæri til að skoða málið í efnahags- og skattanefnd.

Virðulegi forseti. Þar sem hv. þm. Lúðvík Bergvinsson kallaði eftir þingmönnum stjórnarandstöðunnar þá verð ég að svara því, enda ekki aðrir þingmenn stjórnarandstöðunnar í salnum. Það er einhvern veginn þannig með þá sem hafa tileinkað sér umræðustjórnmál, þ.e. samfylkingarmenn eins og hv. þm. Lúðvíki Bergvinsson, að þeim tekst að velta því fyrir sér og fara fram og til baka í því hvort um væri að ræða þensluskeið eða samdráttarskeið. Hv. þingmaður endaði með því að segja að samdráttarskeið kynni að vera fram undan og við því séu menn að bregðast. Á sama tíma talar hæstv. fjármálaráðherra um að ýmislegt horfði til betri vegar þótt Seðlabankinn héldi allt öðru fram. Síðan segir hv. þm. Lúðvík Bergvinsson að það verði að bregðast við blikum í efnahagslífinu og það sé gert með þessu frumvarpi. En það er bara rangt. Það er sko alls ekki brugðist við neinum blikum í efnahagslífinu nema - jú, það er kannski sannleikskorn í því. Það er verið að bregðast við þeim blikum að það var spurning hvort það næðist friður á vinnumarkaðnum eða ekki. Ríkisstjórnin lofaði Samtökum atvinnulífsins og Alþýðusambandi Íslands að efna hluta af kosningaloforðum sínum. Hún spilaði því út til að greiða fyrir samningum. Þess vegna er þetta frumvarp flutt. Ekki vegna þess að ríkisstjórnin hefði ætlað að gera það að öðrum kosti heldur var það til að greiða fyrir samningum. En það eru blikur á lofti og þess vegna er gengi íslensku krónunnar óstöðugt. Það er þess vegna sem hlutabréf hafa fallið mikið frá áramótum og svo má áfram telja. Það eru blikur á lofti.

Virðulegi forseti. Ég sagði í ræðu minni að opinberar tölur segðu okkur að enn sé talsverð þensla, þ.e. hátt verðbólgustig. Hæstv. fjármálaráðherra upplýsti áðan að tekjur ríkissjóðs væru umfram áætlun. Enn er í pípunum ýmislegt sem bendir til þenslu. Hins vegar sagði ég einnig að þegar menn horfa til lengri tíma, þegar menn horfa til framtíðar og meta hugsanlegar afleiðingar af þeirri alþjóðlegu lausafjárkreppu sem verið hefur þá sé líklegt að þyngri byrðar muni falla á ríkið á næstu mánuðum, jafnvel í eitt eða tvö ár. Við því er verið að bregðast. Tekjur ríkissjóðs lækka. Það er verið að auka útgjöld ríkissjóðs í framkvæmdum. Þessu er mætt. Það er kórrétt að stimpilgjaldsmálið sem hér er flutt er til að uppfylla loforð sem gefin voru vegna kjarasamninga. Hins vegar er yfirlýsing ríkisstjórnarflokkanna í stjórnarsáttmálanum skýr um að stimpilgjöld verði felld niður á þessu kjörtímabili, hvort það gerist í maí eða september eða desember, á tíminn eftir að leiða í ljós. En málið á eftir að fara til efnahags- og skattanefndar. Þar á eftir að fara yfir þá tæknilegu útfærslu sem hv. þingmaður hefur áhyggjur af, um það hvort hægt verði að vinna þetta tæknilega. Á sama hátt verður farið yfir þróun á fasteignamarkaðnum og eins metið hvernig staðan er í efnahagslífinu til að bregðast við. Ég fór yfir það áðan í stuttri ræðu um þetta tiltekna mál. Ég saknaði þess að hv. þingmaður skyldi ekki fagna þessari stefnumótun og fremur fjalla um aukaatriði.

Virðulegi forseti. Þau atriði sem ég hef verið að benda á og varða þetta frumvarp eru aðalatriði þessa máls. Í fyrsta lagi geri ég athugasemd við það hve skammt er gengið, að það eigi bara að fella niður stimpilgjald af íbúðakaupum á fyrstu íbúð. Ég hef haldið því fram, sem er aðalatriði í gagnrýni minni, að fella eigi niður stimpilgjald af íbúðarkaupum. Punktur. Það er höfuðatriði. Það er það sem ég var að segja. Menn eiga að gera það í einu skrefi, ekki eins og frumvarpið gerir ráð fyrir. Það er útilokað að komast hjá því, miðað við hvernig frumvarpið er, að taka upp flókið eftirlitskerfi. Það er ekki tæknilegt úrlausnarefni. Með því að gera þetta svona þarf verulega mikið eftirlit. Með því að fara þá leið sem ég var að tala um þá höfum við tvær leiðir. Annars vegar er að fella niður stimpilgjald af íbúðarkaupum eða fara þá leið sem hv. þm. Ögmundur Jónasson gerði grein fyrir og ég tók undir, þ.e. að lækka gjaldið, byrja á því og miða við að fella það niður í áföngum á kjörtímabilinu. Það er önnur leið og einfaldari til að koma í veg fyrir þau tæknilegu vandamál sem ég var að ræða um. Þetta eru efnislegu athugasemdirnar. Það er síðan annað atriði sem ég nefndi og lýtur að því að auðvelda fólkinu í landinu að skipta um lánastofnun og taka hagkvæmari lán, gera breytingar, þ.e. að afnema þennan óréttláta skatt, eins og hv. þm. Pétur Blöndal kallar þennan skatt. Ég er honum algerlega sammála um það. Það er annað efnisatriði. En það á að afnema stimpilgjald af kaupum á íbúðarhúsnæði.

Virðulegi forseti. Þetta var ágæt ræða hjá hv. þingmanni. Ég get tekið undir hluta af því sem þar kom fram. En kjarninn, ef hv. þingmaður mundi láta málið njóta sannmælis, er sá að hv. þingmaður er sammála því að stíga þetta skref. Hann hins vegar hefur áhuga á að taka örlítið lengra eða bjóða örlítið betur. Það er í sjálfu sér sjónarmið, að vilja fara þá leið. Það er nokkuð sem við munum klárlega skoða. Það er hins vegar orðum aukið að það kalli á flókið eftirlitskerfi, verði þetta niðurstaðan, að fara þessa leið. Ég held að það verði ekki nokkur vandkvæði með það. Í grunninn er hv. þingmaður sammála því að taka þetta skref. Í grunninn er hv. þingmaður sammála ríkisstjórninni um að afnema þetta á árinu. Í grunninn er hv. þingmaður sammála því að þessi skattur hefti viðskipti og þessi skattur sé óheilbrigður. Í grunninn er hv. þingmaður algjörlega sammála okkur í þessu máli. En umræðunnar vegna þurfti hv. þingmaður að finna að því að hugsanlega væri um að ræða kerfi, einhver tækniatriði sem mætti laga. Ég get lofað hv. þingmanni því að við munum skoða það vandlega sem hv. þingmaður hafði áhyggjur af.