Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Ég kveð mér hljóðs um störf þingsins vegna þess að forseti Alþingis hefur lýst því yfir á fundi þingflokksformanna að hann hafi ákveðið að leyfa þingmönnum ekki að mæla fyrir þeim þingmannamálum sem enn bíða þess að komast á dagskrá á Alþingi. Þingdagana til þingloka á greinilega að nýta til þess að afgreiða stjórnarmálin. Þetta berst okkur á sama degi og því er lýst yfir úr þessum ræðustóli að þingið verði framlengt fram eftir maí af því að forsrh. ætlar að setja lög á fjölmiðla, á sama degi og upplýst er að reikna eigi með því að eldhúsdagsumræðu verði frestað, væntanlega af því að það er ljóst að þinginu verður frestað lengur en fáeina daga. Þingið verður og mun halda áfram eitthvað fram eftir maí í ljósi atburða síðustu daga. Herra forseti. Mér sýnist engin tilraun gerð til þess að eiga samráð við þingflokka stjórnarandstöðunnar um þingið fram undan. Það er óásættanlegt að það sé ekkert samráð, aðeins tilkynning, og það endurspeglar viðhorf til stjórnarandstöðunnar sem mér finnst óviðfelldið. Alls bíða 56 þingmannamál umræðu. Það eru 23 frv. og 33 þáltill. Aðeins sex þessara mála voru lögð fram eftir 1. apríl sem er lokadagur fyrir framlagningu þingmála þannig að þau komist á dagskrá. Herra forseti. Samfylkingin er reiðubúin til að starfa fram eftir vori. Þingmenn Samf. hafa flutt frv. um að þingið standi lengur og vinnulag verði bætt. En mér líka ekki þessar tilkynningar og ég fer þess á leit að hæstv. forseti endurskoði þessa ákvörðun og setjist yfir það með þingmönnum hvernig halda skuli á málum varðandi þingmannamál sem eru fjölmörg orðin allgömul hér.

Ég vil taka fram af þessu tilefni að þessi athugasemd kemur mér mjög mikið á óvart. Hv. 10. þm. Reykv. s., Ágúst Ólafur Ágústsson, sat fund með forseta fyrir hönd Samf. Þar spurði hv. þm. mig þess hvort ég teldi að fleiri þingmannafrv. yrðu rædd eða ekki. Ég sagðist ekki búast við því svo áliðið sem væri á þinghaldið. Á þeim fundi lýsti ég því jafnframt yfir að það væri skoðun mín að staðið yrði við það að eldhúsdagur yrði á miðvikuudag eftir viku svo það sé alveg ljóst. Hv. þm., fulltrúi Samf., fór þess þá á leit við mig að eitt sérstakt þingmál þingmanna Samf. yrði tekið á dagskrá, þ.e. 551. mál, þskj. 829. Flutningsmenn eru Katrín Júlíusdóttir o.fl. Ég varð þegar við því að það mál yrði tekið á dagskrá og þá hafði fulltrúi Samf. orð á því að það væri gott þegar fundi lyki í góðum anda. Síðan kom þessi hv. þm. Samf. á fund með forseta síðar um daginn og lét formálalaust bóka eða óskaði eftir bókun, sem ekki er venja, um óánægju Samf. yfir því að mál þingmanna yrðu ekki frekar tekin til 1. umr. Ég vil af því tilefni taka fram að af 88 þingmannafrv. hefur 55 verið vísað til nefndar og af 114 þingmannatillögum hefur 72 verið vísað til nefndar. Ég geri ráð fyrir að það komi hv. þingmönnum ekki á óvart þó að ég sé hreinskilinn á fundi með formönnum þingflokka og skýri frá því að ég telji ekki horfur á því svo langt sem liðið er á þinghald að svigrúm sé til þess að mál þingmanna verði tekin til 1. umr., enda kann ég engin dæmi þess að þinghaldi hafi verið fram haldið einungis til þess að taka mál þingmanna til 1. umr. Ég vil jafnframt láta þess getið að ég hef lagt mig fram um að eiga góða samvinnu við þingmenn og tel að ég hafi komið til móts við óskir Samf. að fullu þar sem ekki liggur fyrir beiðni frá Samf. um að nokkurt annað þingmál en það sem ég hef hér nefnt verði tekið til 1. umr. nú fyrir þessi þinglok, né um nokkurt annað mál sem þingmenn hafa flutt hefur komið fram beiðni til mín að það mál yrði tekið til 1. umr. Ég kannast ekki við að ég hafi hafnað því ef þingflokkur hefur farið fram á að fá mál rætt eða ég hafi staðið á móti því að slíkt mál yrði tekið til 1. umr.

Herra forseti. Mér komu sömuleiðis nokkuð á óvart fréttir sem mér bárust af fundi með formönnum þingflokka síðdegis í gær í framhaldi af orðaskiptum í upphafi þingfundar þar sem ég skildi tilmæli forsrh. þannig sem gengu til forustu þingsins að menn settust niður og reyndu að ná samkomulagi um endurskoðaða starfsáætlun sem tæki mið af þeim veruleika sem nú blasir við, að þingstörfin lengist allverulega. Ég tel að sjálfsögðu eðlilegast að þá verði um venjulegt þinghald að ræða eftir því sem kostur er og menn sinni jöfnum höndum því að afgreiða mál úr nefndum sem fyrir liggja og eru tæk sem og gefist kostur á að semja um að mæla fyrir mikilvægum þingmálum og sjálfsagt mál að menn sýni þar tillitssemi á báða bóga, þingflokkar velji þá úr þau mál sem þeir leggja mesta áherslu á og þar fram eftir götunum. Auðvitað ætlumst við til sanngirni og málefnalegrar afstöðu til óska okkar við aðstæður af þessu tagi. Annaðhvort reyna menn að hafa samkomulag og sæmilegan frið um tilhögun þinghaldsins eða ekki. Nógur vill verða losarabragurinn, virðulegi forseti, á þinghaldinu samt þó að reynt sé að skipuleggja það eins og kostur er. Ég tel að það sé langvænlegast að áætla með raunsæjum hætti þann viðbótartíma sem menn telja þurfa, miðað við kröfur um afgreiðslu mála og annað í þeim dúr, þannig að þinghaldið geti verið sæmilega skipulegt og með sem reglubundnustum hætti en ekki í einhverjum andateppustíl. Auðvitað er okkur ekkert að vanbúnaði að vera allmiklu lengur en starfsáætlunin gerði ráð fyrir þó að það sé alltaf óæskilegt að raska slíku. Menn minnast þess hér að hafa verið fram á Jónsmessu þó það sé kannski ekki skemmtilegasti tími ársins í þingstörfunum, sérstaklega ef gott veður er utan dyra, en menn verða náttúrlega að láta sig hafa það. Aðalatriðið er að reynt sé að standa tiltölulega skipulega að málum og reyna að hafa samkomulag um hlutina, virðulegur forseti.

Ég vil út af þessum orðum hv. 5. þm. Norðaust. segja að ég minnist þess ekki að hafa ekki reynt að ná samkomulagi við hann um hlutina. Ég hygg að réttara sé að sjá hverju fram vindur. Það liggur ljóst fyrir að þinghaldið verður lengra en menn áttu von á þegar ég lét mín orð falla, og auðvitað ber að horfa til þess hvernig þinginu hefur verið stjórnað og meta það hvort ég hafi lagst gegn því að þingmenn fengju mál sín til 1. umr.

Hæstv. forseti. Það sem fyrir liggur miðað við orð hæstv. forseta er að þinghaldið verði lengt og við vitum af hvaða ástæðum það er af því að hæstv. forsrh. hefur látið þá skoðun í ljós að lengja þyrfti þinghaldið alveg sérstaklega út af einu máli sem hér kæmi inn, hinu svokallaða fjölmiðlafrv. Ég verð að segja, hæstv. forseti, að ég hefði þá talið að rétt væri að gera samkomulag um hversu lengi við ætlum að starfa og leita eftir því samkomulagi við þingflokka og gera áætlun um það hvernig við vinnum þá úr þeim málum sem bíða umræðu. Ég get ekki séð að það sé sjálfgefin niðurstaða, sem mér finnst liggja í orðum hæstv. forseta, að þau þingmannamál sem ekki hefur verið mælt fyrir, hvort sem það eru frv. eða þáltill., séu sjálfkrafa tekin út af borðinu og ekki tekin til umræðu þegar fyrir liggur að lengja á þinghaldið. Mér finnst það dálítið einkennileg niðurstaða og tjái mig andvígan því að þetta sé lagt upp á þann veg. Það hlýtur að verða að gera samkomulag um þinghaldið og að við höldum þá áfram venjubundnum þingstörfum í eina, tvær eða þrjár vikur eftir atvikum. Ekki leggst ég gegn því að við reynum að vinna verk okkar vel og leggjum lengri vinnu í þinghaldið ef þörf er á en ég tel að það sé ekki sjálfgefin niðurstaða og mótmæli því sem hæstv. forseti tjáði sig um áðan að þar með séu þingmannamálin út úr myndinni til umræðu.

Ég vil að þessu gefna tilefni taka fram að sl. föstudag voru fjögur þingmannamál til umræðu. Það hefur komið fram á fundum mínum með þingmönnum að þeir hafa stundum látið í ljósi ósk um að þingfundir yrðu styttir til þess að lengri tími gæfist til nefndarstarfa en ég kannast ekki við að hafa hafnað því að eitt einasta þingmannamál væri tekið á dagskrá. Mér finnst satt að segja rétt að láta á það reyna áður en frekari ræðuhöld verða haldin.

Herra forseti. Það er alveg stórfurðulegur skilningur sem herra forseti hefur á þeim tveim fundum sem áttu sér stað í gær. Ég vakti tvisvar sinnum máls á þessu fyrirkomulagi hér í ljósi þeirra yfirlýsinga sem hæstv. forseti gaf á þeim fundi um að það stæði alls ekki til að taka nein þingmannafrv. fyrir þingið það sem eftir væri þingtíma. Ég benti sérstaklega á það á seinni fundinum að ég vildi bóka þessi mótmæli. Á það var bent að ekki væri hefð fyrir því en þeir sem voru viðstaddir sögðu beinum orðum að þeir ætluðu að muna eftir þeim mótmælum mínum. Ég benti sérstaklega á að þetta væru eðlileg mótmæli í ljósi þeirra ummæla sem féllu frá hæstv. forsrh. um að starfsáætlun þingsins mundi ekki halda. Það er alveg ljóst að hæstv. forseti hafnaði afdráttarlaust að þingmannamál yrðu tekin fyrir á lokadögum þingsins. Hins vegar féllst hann á, eftir ósk mína, að mál hv. þm. sem er að koma inn á þingið eftir langa fjarveru fengi afgreiðslu. Það er rétt og rétt er að minnast þess. En eftir stendur að hæstv. forseti hafnaði afdráttarlaust að til stæði að taka þingmannamál á dagskrána. Þetta eru mörg þingmál sem hafa legið talsverðan tíma fyrir þinginu. Í raun svaraði hæstv. forseti með tiltölulega miklum skætingi. Hann talaði um að hann hlakkaði til þess tíma þegar Samf. færi í ríkisstjórn og þessir tímar mundu breytast. En það er rétt að benda hæstv. forseta á að það er á ábyrgð forsn. sem skipuleggur þinghaldið skv. 10. gr. þingskapa og það má spyrja hæstv. forseta hvort þetta hafi verið borið undir forsn. Að lokum vil ég taka það fram sem nýr þingmaður að mér finnst vinnubrögð á þinginu vera afskaplega furðuleg. Stjórnarandstaðan á rétt á að fá mál sín til umræðu og á rétt á því að þau fái þinglega meðferð. Umboðsmaður Alþingis hefur meira að segja vakið athygli á þessum furðulegu vinnubrögðum. Ég vonaðist til að með nýju fólki og endurnýjun í þingheimi kæmi betri bragur á vinnubrögðin.

Ég kannast ekki við það hjá hv. þingmanni að stjórnarþingmenn hafi verið látnir sitja fyrir með sín mál hér á Alþingi. Ef það er það sem hv. þm. átti við er það rangt.

Herra forseti. Ég vil sérstaklega taka það fram að þingflokkur Samf. ákvað fyrir helgi, þegar það var ljóst að hv. þm. Katrín Júlíusdóttir væri að koma til starfa, hress og glöð, að við mundum sækjast eftir því að hennar mál kæmust í forgang af okkar málum. Það á ekkert skylt við þá ákvörðun sem hefur verið tekin um það af hálfu forseta að ekki eigi að mæla fyrir fleiri þingmannamálum. Ég vil sérstaklega taka það fram í tilefni af orðum sem féllu hér að þegar Samf. kemst til valda mun hún svo sannarlega viðhafa gott, vandað og árangursríkt þinghald. Við höfum talað fyrir því. Hins vegar vil ég líka taka það fram að ég er frekar ánægð með viðbrögð hæstv. forseta. Þrátt fyrir allt er hann, finnst mér, í viðbrögðum sínum svolítið sár yfir gagnrýni en lætur í það skína að ekki sé búið að loka á það að þingmannamál komist á dagskrá. Ég ætlast eiginlega til þess og fer þess á leit að forsn. skoði hve langan tíma áætlað er að taka í viðbót í þinghaldið í maí, ég lýsi því aftur yfir að það stendur ekki á okkur í Samf. að vera allan maí, sé þessi þörf, og að það sé tekið upp hvernig þinghaldinu á að vinda fram og þá líka hvaða þingmannamál komist á dagskrá. Það hefur líka áður gerst að þingflokkar stjórnarandstöðunnar og þingflokkar almennt hafa þá valið úr ef þau komast ekki öll að. Mér finnast það ekki rök, herra forseti, að tilgreina að 55 af 88 frumvörpum hafi þegar komist til nefnda og 72 af 114 þáltill. þessarar öflugu stjórnarandstöðu. Auðvitað eiga þingmannamál alveg jafnt og stjórnarmálin að komast til nefnda.

Ég vil af þessu tilefni taka fram að það hefur unnist mjög vel á þessu þingi og óvenjumörg mál þingmanna hafa verið tekin á dagskrá. Ég vil jafnframt ítreka það sem ég sagði, ég hef ekki neitað þingmönnum Samf. um að taka eitt einasta mál á dagskrá sem þau hafa beðið um.

Hæstv. forseti. Mörg mál liggja órædd hér í þinginu og nú er búið að lýsa því yfir að það eigi að lengja þinghaldið. Ég fagna því að þá skuli fást tækifæri til að koma þessum málum á dagskrá og vinna þau. Hæstv. forseti var að hæla sér af því að þetta hefði gengið vel í vetur og það er allt gott um það. Í sumum málum hefur þó ekki gengið allt of vel. Svo ég taki bara mín mál bar ég t.d. þann 6. desember fram fyrirspurn til sjútvrh. um hrefnuveiðar. Það er ekkert svar komið við henni enn. Ég er margbúinn að spyrja eftir því máli og það fæst enginn botn í það og hæstv. sjútvrh. hefur kosið að þegja eins og steinn um afdrif þeirra hrefna sem voru drepnar hér á síðasta ári. Eins er með annað mál sem ég hafði forgöngu um, beiðni um skýrslu um afdrif hælisleitenda. Það mál var lagt fram enn þá fyrr, einhvern tíma í október eða nóvember, og enn er ekki komið svar við þeirri beiðni. Mér finnst vera slælega gengið eftir því af hálfu þingsins að staðið sé við áætlanir og reglur um það hvenær eigi að skila inn málum. Það snýst ekki bara um það að fá málin rædd heldur líka að ráðuneytin skili þeirri vinnu sem þau eiga að skila. Ég kvarta yfir þessu, mér finnst það vera óviðunandi. Ég kom hingað upp ekki síst til að fagna því að hæstv. forseti er í raun og veru að bjóða okkur upp á að gera skurk í okkar málum. Eitt til viðbótar er að það er auðvitað vandræðalegt fyrir þingið að öll mál skuli liggja svo dauð um leið og menn fara héðan á vorin. Ég tel að það eigi að breyta þingsköpum þannig að mál hafi a.m.k. tvö þing og geti þá legið í nefndum yfir sumartímann. Þar með eru nefndirnar komnar með möguleika á því að vinna í málum yfir sumarið. Þær hafa engin tök á því eins og málum háttar núna.

Herra forseti. Það hefur komið glöggt fram í þessari umræðu að búið er að taka mjög mörg þingmannamál á dagskrá og vísa þeim til nefnda. Það er alveg ljóst að þar eiga þingmenn stjórnarflokkanna og stjórnarandstöðunnar samleið að því leyti til að þeir sitja við sama borð. Mér finnst forseti hafa tekið mjög vinsamlega á þeim ábendingum sem hafa komið hér fram og það er ljóst að þinghaldið dregst. Mér finnst að það þjóni engum tilgangi að ræða þessi mál frekar nú. Við munum auðvitað þurfa að ná einhverju samkomulagi um það hvernig þingið endar og hér tel ég að allt sé komið fram sem þarf að koma fram í þessu máli á þessari stundu.