Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég lýsti afstöðu minni til þessa frv. í gær og stóð einn uppi með þá skoðun að vilja ekki framlengja fríðindi þau, sem Eimskipafélagið hefur notið. Nú vil ég ekki endurtaka það, sem ég því sagði, og ekki heldur færa ný rök fyrir því, að ég tel rangt að samþ. þetta frv. Hins vegar vil ég leggja hér fram brtt. við l. gr. frv. um, að lögin skuli gilda í 1 ár í staðinn fyrir 2, og ég vona, að þeir hv. þm., sem sjá ekki annað en að Eimskipafélagið þurfi að hafa mörg sérréttindi fram yfir önnur félög hér á landi, geti fallizt á það, að þótt tímarnir séu svo núna, að afsakanlegt sé að samþ. þetta. þá geti fljótt breytzt veður í lofti. Þess vegna legg ég til, að þessi hlunnindi gildi aðeins til eins árs í senn, og er það miðlunartillaga.

Forseti (EÁrna): Mér hefur borizt skrifleg brtt. frá hv. 1. þm. N.-M. um. að í stað áranna 1943 og 1944 komi: 1943. Tillagan er skrifleg og auk þess of seint fram komin, og þarf því tvöföld afbrigði til þess að hún megi koma fyrir.



Þessi brtt. er náttúrlega ekki stórvægileg og haggar ekki efni þess máls. sem liggur hér fyrir. En ég sá ekki ástæðu til þess að greiða atkv. með afbrigðum fyrir henni. úr því að hún kom ekki fyrr fram, sem hún oflaust hefði get. ð komið. Ég vil, fyrir n. hönd. halda fast við frv. óbreytt. Ég sé enga ástæðu til þess að breyta þessu. Það eru engar líkur fyrir. að svo skipti um þörf Þjóðarinnar á því að efla þetta félag, að Alþingi sjái nokkra ástæðu til að breyta þessu á þeim tíma sem hér um ræðir. Eins og ég gat um við 2. umr., miða ég þetta ekki svo mjög við stundarhag félagsins, í þetta skiptið eða hitt, því að á þessum umbrotatímum er ákaflega erfitt að segja til um það, hvort hagur svona félags. sem veltir milljónum, sé góður eða ekki. Ég býst ekki við. að nokkur maður sé svo glöggur, að hann geti sagt um það, hvort það sé svo stætt eða ekki. Þar vel stætt í sjóðum, ég hef þær upplýsingar úr reikningum þess, og það er eins og við vitum. að hagur félagsins stóð í sérstaklega miklum blóma. En sannleikurinn er nú bara sá, eins og við höfum séð af skýrslu framkvæmdastjóra félagsins, að upphæðir geta beinlínis rótazt út og inn. Þegar halli á einstökum ferðum skipa getur orðið um 1/4 úr milljón og þar yfir, þá eru ýmsir sjóðir ekki lengi að fara, sem eru allverulegir í hugum okkar annars. Og það er a.m.k. áreiðanlegt. að ríkisstj. hefur þau tök á þessu félagi, að það er ekki vandi fyrir hana að ná sköttum af því, þó að óbeinlínis sé. Ríkisstjórninni er það í lófa lagið að ná af því raunverulegum sköttum, enda hefur hún líka gert það. t,að er núna upplýst, að Eimskipafélagið hefur tekið eitthvað um 32 kr. fyrir að flytja smálestina af vissum vörutegundum frá Ameríku. en raunverulega mun það kosta um 400 kr., og þetta er gert til þess að draga úr dýrtíðinni. En það er ekki hægt að neita því. að þetta er skattur, ef miðað er við venjulegan einkarekstur. Þetta sýnir, að Eimskipafélagið er í raun og veru ekkert annað en þjóðnýtt fyrirtæki. Frá því fyrsta hefur það verið rekið með það fyrir augum að verða alþjóð að gagni. Þó að ég, fyrir mitt leyti, telji það ekki aðalatriðið, hvort hvert þing fjalli um þetta skattfrelsi, vil ég leggja til, að það verði enn framlengt um 2 ár. eins og verið hefur undanfarið.



Herra forseti! Ég skal ekki fara til í neitt karp út af þessu. En ég vil benda hv. síðasta ræðumanni á það, að ef hann er eins sannfærður og hann þykist vera um það, að rétt sé að samþ. þetta frv., þá ætti hann, ef hann er sjálfum sér samkvæmur, að segja núna sem svo: Það er vitanlegt, að þetta þing, sem nú situr, kemur að öllum líkindum ekki saman aftur. fyrr en þjóðin er búin að kjósa nýja fulltrúa. Og það er vitað, að sá mikli gróði, sem Eimskipafélagið fékk 1940 og almennt var litið á sem okur og olli því, að dýrtíðin jókst mikið, líklega um full átta stig, mæltist afar illa fyrir. Hann hefur því enga hugmynd um, hvað þjóðin vill í þessu efni. Það eru meiri líkur fyrir, að þjóðin vilji ekki láta það búa við sama og áður, og að hún vilji fá að ráða meira um fragtirnar. En einmitt af þessu ætti hv. þm. að segja sem svo, að það þing, sem kemur saman eftir kosningar, eigi að ráða þessu, heldur en við séum að binda þm., sem þá koma, í 2 ár. Þess vegna ætti hann að segja: Þetta frv. átti ég ekki að flytja á þessu þingi, - og ganga um leið inn á brtt. mína.

1) Forsrh.: Með tilliti til þeirrar íhlutunar, sem ríkið hefur með rekstri Eimskipafélagsins, ef samþ. verða l., sem liggja fyrir þinginu, segi ég nei.



Við 2. umr. þessa máls bað ég um, að frestað yrði atkvgr. um brtt. mína að því er snertir Vestmannaeyjajarðir, í sambandi við þetta frv., og var það aðallega af því, að n. mælti einhuga á móti samþykkt hennar, aðallega á þeim grundvelli, að ekki væri vogandi að bera það mál upp samhliða því frv., sem hér um ræðir. Það kann að vera, að skiptar séu skoðanir um það. Hins vegar vil ég ekki stefna þessu máli í hættu vegna þessarar afstöðu n. Annars var minn tilgangur með þessari brtt. sá, að auðvelda mönnum í Vestmannaeyjum að fá aðgang að löndum til ræktunar. En af því að ég þykist eygja leið í því, þó að þessi till. sé ekki samþ., að koma þessu áhugamáli fram á annan veg hér á Alþ., þá tek ég þessa brtt. mína aftur.



Ég þarf ekki að láta fylgja þessu máli langa framsögu. Það fylgir því ýtarleg grg. og umsögn frá vitamálastjóra og frá verkfræðingi, sem hefur athugað málið. Málið hefur tvisvar verið rannsakað, af tveimur verkfræðingum. Kemur þeim saman um, að eðlilegast sé að gera lendingarbætur á Selströnd, og eru sammála um, að Skipavík er staðurinn, sem á að velja. Það hefur áður verið veitt fé í fjárl. til lendingarbóta á Selströnd, í Gautshamarsbæli, 7 þús. kr., en það hefur verið ósamkomulag hjá sjómönnum þar nyrðra um, hvar ætti að hef jast handa, og hefur verið um a.m.k. 3, ef ekki 4, staði að ræða. En eftir að rannsóknir hafa farið fram, hefur komið í ljós, að Skipavík er rétti staðurinn. Vegna þess hafa þeir peningar, sem veittir höfðu verið úr ríkissjóði, ekki verið hafnir. En eftir að auðsætt þótti, hvaða stað skyldi velja, hef ég reynt að ýta undir, að samkomulag yrði meðal sjómannanna, og er það nú fengið. Það þarf ekki að leiða frekar rök að því, að það er hin mesta nauðsyn, að mannvirki þetta komist í framkvæmd, því að bátar fást ekki tryggðir á legunni, enda hefur það komið í ljós, að þótt þarna séu ein beztu fiskimið við landið, hefur útvegurinn borið sig illa, af því m.a., hvað atvinnutímabilið er stutt, en það verður ekki lengt nema með góðri bátalegu. Ég tel því, að þörfin sé tvímælalaus, því að þarna er töluverð byggð og gerðir út um 20 bátar. Einnig er verið að byggja þarna hraðfrystihús. Auk alls þessa er Skipavík einstök í sinni röð, því að þar má gera góða bátalegu með sáralitlum tilkostnaði. Það var gert ráð fyrir 28 þús. kr. tilkostnaði fyrir stríð. Ég vona, að hv. n. fallist á að afgreiða málið sem fyrst, en ég mun senda n., sem eflaust verður sjútvn., teikningar af Skipavík og hinu væntanlega mannvirki, væntanlega með yfirlitsuppdrætti yfir hina lendingarstaðina, sem um var að ræða. Stórgrýti er þarna nóg til þess að byggja upp hafnargarðinn, svo að lítið þarf af útlendu efni. Óska ég svo, að málið gangi til 2. umr. og sjútvn., en mun afhenda n. áðurnefndar teikningar strax og ég fæ þær sendar.