Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Meiri hl. n. leggur til, að frv. verði samþ. með þeim breyt., sem hér um ræðir, hækkun á gjöldum um eftirlit með skipum. Þessi hækkun, 200% viðauki, hefur gilt á síðasta ári, og sér meiri hl. n. ekki ástæðu til að breyta þessu frá því, sem verið hefur.



Herra forseti. Það hagar þannig til með þetta mál, að fyrir alllöngu síðan var hjá okkur í fjhn. till. frá ríkisstj. um að hækka þann hluta þessara gjalda, sem snýr að eftirliti með skipum, skoðunargjöld og annað slíkt. Í fyrra, þegar „bandormurinn“ var settur í gegn í báðum d. á síðustu dögum þingsins, var þetta annað ákvæðið í honum, að innheimta þessi skipagjöld með verðlagsuppbót. Ég var á móti þessu þá. Ég tel það óviðkunnanlegt af okkur að vera að hækka stórkostlega gjöld, sem skipin eiga að greiða, á sama tíma sem því er borið við, að meginið af þeim álögum, sem lagt er á þjóðina, sé vegna sjávarútvegsins. Mér finnst þetta vera að taka úr einum vasanum til að láta í hinn og aðeins til að gera ómak við innrukkun þessara gjalda. Hins vegar játa ég það, að þessi gjöld eru ekki mjög tilfinnanleg út af fyrir sig, en ég skil þetta svo, að ríkisstj. finnist hún ekki mega láta neitt vera eftir, sem ekki hækki, og þannig sé þetta í samræmi við aðrar dýrtíðaraðgerðir stj., að innheimta þessi gjöld hjá skipunum, sem síðan eiga að taka á móti þessum peningum. Ég kunni þess vegna ekki við að vera með þessari hækkun og legg til, að frv. verði fellt.



Ég kannast við það, að fjhn. hefur fyrir nokkrum árum lagzt á móti því, að ýmis skipagjöld væru hækkuð. Það voru þau skipagjöld, sem um ræðir í VII. kafla l. frá 1921. Hérna er um að ræða skipagjöld samkv. IX. kafla l. frá 1927, og þar er ekki um að ræða önnur sameiginleg gjöld en mælingar vegna hleðslumerkja. Öll önnur gjöld í VII. kafla l. frá 1921 eru enn þá undanþegin hækkun, lögskráning o.fl., o.fl., sem viðvíkur útgerð skipanna. Ég tel fjhn. að mestu leyti, þó að hún sé ekki skyldug til þess, hafa haldið við sinn gamla málstað. Ríkisstj. hefur virt þá viðleitni n., þó að þessi eina tegund gjalda hafi verið hækkuð, vegna þess að um hana eru alveg sérstök l.



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur haft þetta frv. til meðferðar á nokkrum fundum sínum. Sú skoðun kom fram í n., að ef til vill þyrfti að athuga mál þetta nánar í sambandi við happdrættiseinkarétt háskólans. Þess vegna ákvað n. að fá umsögn háskólaráðs um þetta. Eftir að hafa fengið svar frá rektor háskólans og form. n., Ólafi Lárussyni, þar sem þeir töldu ekkert standa í vegi fyrir framgangi þessa frv., þá ákvað n. einum rómi að mæla með því, að málið fengi eðlilegan framgang hér á þessu þingi.



Herra forseti. Þann 6. des. s. l. ár var útbýtt hér í d. frv. til l. um húsaleigu. Fór málið til allshn. þann 9. des. 1948. Þann 18. f. m. var útbýtt hér í d. nál. frá minni hl. n., en síðan hefur ekkert til málsins spurzt. Nú eru liðnir 11 dagar frá því, að nál. minni hl. var útbýtt, og mér þykir það alveg vafalaust, að hinn hluti n., hvort sem það er meiri hl. eða tveir eða þrír minni hl., ætli ekki að skila neinu áliti. Það er óhugsandi um jafnvelgefna menn, að þeir væru ekki búnir að koma saman áliti á 11 dögum, ef þeir ætluðu sér að gera það. Af þessum ástæðum vil ég, fyrir hönd flm. frv., fara fram á það við hæstv. forseta, að hann taki þetta mál á dagskrá næsta fundar.

Forseti (BG): Út af orðum hv. 5. þm. Reykv. skal aðeins tekið fram, að forseti mun athuga, hvernig á þeim mikla drætti stendur hjá meiri hl. n. á að skila nál.



Herra forseti. Fyrir nokkru síðan hreyfði ég því hér í d., utan dagskrár, að frv., sem ég og hv. 8. þm. Reykv. flytjum og útbýtt var í d. 3. nóv. og nál. hefur komið um frá minni hl. fjhn., hefði eigi verið tekið fyrir enn og allar líkur mundu benda til þess, að hv. meiri hl. fjhn. mundi ekki skila nál. Ég beindi þeirri áskorun til hæstv. forseta, þar sem svo langt er liðið frá útbýtingu nál. minni hl., að málið yrði tekið fyrir hér í d. Það hefur ekki verið tekið fyrir enn. Ég vil ítreka þessa ósk, og það því fremur, þar sem form. þeirrar n., sem um málið hefur fjallað, er mættur hér. Ég vænti þess, að hv. form. n. geri grein fyrir þessum drætti eða skýri frá því, hvort hv. meiri hl. n. hugsar sér að skila áliti. Í öllu falli finnst mér það réttlát ósk, að hæstv. forseti taki málið fyrir svo fljótt sem verða má.



Herra forseti. Þessi mál hafa legið nokkuð lengi hjá n., en hún hefur fyrir löngu síðan átt tal við hæstv. ríkisstj. um þetta. Ríkisstj. hefur tjáð okkur, að hún hafi til meðferðar breytingar á reglum um innflutning. Nú hefur staðið nokkuð á því, að ríkisstj. skilaði sínum till. í hendur n. N. hefur fengið þær upplýsingar, að till., sem viðskmrh. hefur samið um þessi efni, liggi hjá öðrum ráðh. til athugunar. Meiri hl. n. hefur ekki hugsað sér að gera neinar till. fyrr en n. fær skýrslu ríkisstj. um það, hvernig málið stendur hjá henni og hvaða till. hún gerir.



Út af þessari skýrslu hv. form. fjhn. vil ég segja það, að sá dráttur, sem á þessu hefur orðið, er alveg óverjandi og frekari dráttur gerir málið enn verra. Annars var mér ekki ljóst, hvort hv. form. n. var að gefa skýrslu um það mál, sem ég var að tala um, eða annað mál, því að hann ræddi um reglur um innflutning, en ég um frv. til l. um breyt. á dýrtíðarl.



Ég vil biðja afsökunar á því, að ég misskildi það, hvaða mál var spurt um. Þessi skýrsla, sem ég gaf snertandi innflutningslöggjöfina, getur verið svar til þeirra hv. þm., sem spurt hafa um slíkar till. Viðvíkjandi frv. því, sem hv. 11. landsk. spurði um, er því að svara, að bráðlega mun verða haldinn fundur í n. og tekin ákvörðun um, hvort nál. verður gefið út eða ekki.



Herra forseti. Þetta frv. fjallar um breyt. á l. um stofnlánadeild sjávarútvegsins, og er ástæðan til þess, að ég flyt það, niðurstaða, sem ég komst að á landsbankanefndarfundi um þróun deildarinnar við bankann. Og þessi niðurstaða var sú, að með sömu stefnu sé markvisst unnið að því að afnema stofnlánadeildina, ef Alþingi tekur ekki í taumana. Þegar stofnlánadeildin var stofnuð, var tilgangur löggjafans sá, að tryggja sjávarútveginum ódýrt stofnfé, einkum til þeirrar nýsköpunar, sem þá átti sér stað. Það hefur hins vegar sýnt sig, eins og af ýmsum var búizt við, að þær 100 millj. kr., sem seðlabankinn upprunalega lánaði stofnlánadeildinni, nægðu ekki fyrir hinn nýja togara- og bátaflota. Og samkvæmt upplýsingum, sem komið hafa fram hér á Alþingi, vantar lánsfé fyrir 7 af nýju togurunum og nokkra nýju bátanna. Ríkisstj. hefur verið spurð, hvernig hún hefði í hyggju að ráða fram úr þessum málum, en ekkert svar fengizt. Eigendur þessara skipa bíða því og biða eftir lausn á þessu máli, en á meðan þverr stöðugt féð í stofnlánadeildinni og mun nú vera komið niður í 87 millj. Þessi rýrnun á fjármagni deildarinnar er vegna ákvæða 6. gr. laganna, en samkv. henni greiðir stofnlánadeildin seðlabankanum jafnóðum þær afborganir, sem hún fær frá skuldunautum sínum, og ef þessi lagagrein verður óbreytt, hverfur deildin smám saman, því að með þessu fyrirkomulagi er ekki hægt að lána neinum nýjum aðila A-lán úr stofnlánadeildinni. Þetta er þessu frv. ætlað að koma í veg fyrir og lagt til, að stofnlánadeildin noti þær afborganir, sem hún nú fær af lánum sínum, til nýrra útlána, en á þeim er sjávarútveginum hin mesta þörf, því að enn skortir lánsfé handa mörgum. Það er enn fremur lagt til að ákveða með l. þessum upphæð vaxtanna á því fé, sem seðlabankinn lánar stofnlánadeildinni. Eins og bankastjórnin hefur ákveðið vextina með samþykki bankamálarh., þá eru þeir svo háir, að enginn möguleiki er fyrir stofnlánadeildina að hafa ágóða af lánum sínum til þess að auka útlánin. Með þeirri breytingu, sem hér er lögð til, að seðlabankinn láni stofnlánadeildinni með 1% vöxtum, þá mundi hún fá mismuninn, sem er milli útlánsvaxtanna og þessara 1% vaxta, en þar sem þessir útlánsvextir eru nú 2½%, fengi stofnlánadeildin 1½% af öllum A-lánum sínum, í stað þess að nú hefur hún aðeins 0,1%, því að vextir seðlabankans til stofnlánadeildarinnar eru nú 2,4%. Það er líka vitað, að stór hluti B-lána stofnlánadeildarinnar fellur á árunum 1946–51, og hefur það nokkra hættu í för með sér, en fengi stofnlánadeildin að græða 1½ millj. á ári í áður ræddum vaxtamismun, ætti hún að geta staðizt þá skelli, sem hún ef til vill fær af B-lánunum. Þetta er því hagsmunamál fyrir ríkissjóð, sem ella yrði að taka slíka bagga á sig. Það er líka ekki verið að fara fram á neitt, sem ekki er hægt, því að Landsbankinn hefur góð efni á þessu fyrirkomulagi. Bankinn græðir nú 1516 millj. árlega, og það er alveg ástæðulaust, að sá gróði renni allur til seðlabankans og sparisjóðsdeildarinnar. Stofnlánadeildin ætti raunverulega fyrir því að fá 1–l½ millj. af þessum gróða, einkum ef þess er gætt, að það er fyrst og fremst sjávarútvegurinn, sem gefur bankanum möguleika til að græða. Hér er því um reikningsatriði að ræða í sambandi við bankareksturinn, og með þessari leið væri stofnlánadeildinni gefinn möguleiki á að standa undir hagkvæmum lánum til aðalatvinnuvegarins, sjávarútvegsins. Hins vegar er vitað, að lágir vextir eru eins og eitur í augum sumra manna. Það þykir ekki glæfralegt, þó að sjávarútvegurinn skuldi tugi milljóna, en ef það á að knýja bankana til að láta hann hafa vaxtalágt lán, þá er eins og sé verið að gera út af við þjóðfélagið. Ég viðurkenni, að það er þörf miklu gagngerðari breytinga á lögunum um stofnlánadeildina, ef hún ætti að geta annað því verkefni að veita sjávarútveginum ódýr stofnlán, en við flm. þessa frv. teljum ekki líklegt, að róttækari brtt. yrðu samþ. eins og nú stendur. Ég vona svo, að þm. sjái nauðsyn þessa máls og geti fallizt á þetta frv. Þegar l. um stofnlánadeildina voru til umr. á sinum tíma, munu þau hafa verið rædd í sjútvn., og þess vegna legg ég til, að þessu máli verði vísað til sjútvn., þó að það sé ef til vill fjhn. mál.