Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Klukkan hálffjögur í dag fer fram umræða utan dagskrár um stöðu innanlandsflugs. Málshefjandi er hv. þm. Einar K. Guðfinnsson og innanríkisráðherra Ögmundur Jónasson verður til andsvara. Umræðan fer fram skv. 2. mgr. 50. gr. þingskapa og stendur í hálfa klukkustund.

Frú forseti. Á síðasta ári starfaði nefnd, svokölluð sáttanefnd um framtíðarskipan fiskveiðistjórnar á Íslandi. Nefndin skilaði frá sér áliti þar sem allur meginþorri nefndarmanna komst að þeirri niðurstöðu að rétt væri að fara svokallaða samningaleið við breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu. Í störfum sínum leitaði nefndin ráðgjafar víða, m.a. hjá Rannsókna- og þróunarmiðstöð Háskólans á Akureyri. Þeir sérfræðingar sem starfa þar skiluðu nefndinni skýrslu sem gengur í grófum dráttum út á það að verði aflaheimildirnar innkallaðar án þess að um leið verði gerðir tímabundnir samningar til langs tíma sé stór hætta á því að allt að helmingur allra sjávarútvegsfyrirtækja í landinu fari á hausinn. Samfylkingin var með flokksstjórnarfund um helgina og verður ekki annað lesið úr þeirri ályktun sem þar var samþykkt en að Samfylkingin styðji ekki niðurstöðu sáttanefndar um sjávarútvegsmál frá síðasta ári sem ég hef vitnað til, þ.e. það sé ekki stuðningur í Samfylkingunni við að fara þá leið heldur er ítrekuð fyrri afstaða Samfylkingarinnar um að fara þá leið sem sérfræðingarnir fyrir norðan telja að geti valdið gjaldþroti allt að helmings allra sjávarútvegsfyrirtækja í landinu. Við þessu hefur hv. þm. Björn Valur Gíslason nú brugðist. Hann bendir á að mun skynsamlegra væri að fara samningaleiðina. Þetta veldur enn og aftur óvissu um það hver stefna ríkisstjórnarinnar er í þessu efni. Ég vil biðja hæstv. fjármálaráðherra sem er formaður Vinstri grænna að gera grein fyrir því hér 

Frú forseti. Ég held að það sé mikilvægt að menn átti sig á að allar hugmyndir um að breyta fiskveiðistjórnarkerfinu og losa um eða rjúfa núverandi réttarsamband milli handhafa veiðiheimildanna og eigandans, þjóðarinnar, fela í sér einhvers konar innköllun, fyrningu eða sambærilegar aðferðir og síðan endurráðstöfun á einhverjum nýjum grunni. Það er kannski ekki mikill munur á þessum aðferðum þegar betur er að gáð. Það sem skiptir mestu máli er útfærslan, hvað tekur við og hvers konar starfsskilyrði sjávarútvegurinn býr þá við í framhaldinu. Í aðalatriðum hafa hugmyndirnar verið tvær, hægfara fyrning, innköllun á löngum tíma sem býr þá til aðlögun fyrir greinina í gegnum það ferli, eða það sem samningaleið eða uppboðsleið eða annað slíkt felur í sér, að innköllunin fari öll fram strax en aðlögunin komi í gegnum það kerfi sem tekur við. Þannig væri sjávarútveginum tryggður stöðugleiki og starfsumhverfi sem gerði það að verkum að hann réði í senn við skuldir sínar og gæti fjárfest með eðlilegum hætti. Mér hefur aldrei þótt boðleg sú umræða sem gengur út á að ábyrg stjórnvöld í einhverju landi ætli sér að kollvarpa undirstöðu útflutningsgreinar þjóðarinnar. Ég nenni ekki að taka þátt í umræðum um slíkt. Allir Íslendingar, hvar í flokki sem þeir standa, vita hversu mikilvægur sjávarútvegurinn er, ekki síst á þessum tímum. Hvorki útgerðarmenn, stjórnmálamenn né aðrir eiga að ræða þetta á öðrum grunni en þeim að við ætlum að finna lausnir, búa til fyrirkomulag í þessum efnum sem sátt getur orðið um. Það náðist að mörgu leyti góður árangur í sáttanefndinni í þeim efnum. Við ætlum að hætta þrætunni um hver á þessa auðlind, það er þjóðin. Við ætlum að skilgreina hvað það er sem menn hafa með höndum, það er afnotaréttur. Menn eiga að greiða eðlilegt gjald fyrir hann og við eigum að finna eitthvert jafnvægi milli þeirra sjónarmiða sem þarna þarf að sætta. Það þarf að takast. Það er enn 

Frú forseti. Ég þakka hæstv. fjármálaráðherra fyrir ágæt svör og málefnaleg. Það er engu að síður staðreynd, og staðan í þinginu, að jafnvel þótt hæstv. fjármálaráðherra nenni ekki að taka þátt í umræðu um það að einhverjar hugmyndir muni leiða til kollsteypu í sjávarútveginum sitjum við uppi með það að hér tala þingmenn ítrekað fyrir leið sem sérfræðingar telja að muni leiða til gjaldþrots í sjávarútvegi. Þær leiðir sem hæstv. fjármálaráðherra hefur rætt um og voru tilefni fyrirspurnar minnar voru teknar til skoðunar í sérstakri nefnd. Þangað komu sérfræðingar og þeir komust að niðurstöðu um að örugglega þyrfti að endurúthluta til langs tíma. Spurningin er eiginlega bara þessi, einföld: Eigum við, þegar við gerum þessa kerfisbreytingu, að úthluta aftur til langs tíma eða á að setja allt á árlegan leigumarkað? Það er spurningin. Síðari leiðin, að fara 

Frú forseti. Ef þetta er rætt af yfirvegun held ég að menn þurfi ekkert að vera óskaplega sammála. Auðvitað þarf að skapa sjávarútveginum stöðugt starfsumhverfi eftir því sem kostur er en það þýðir hins vegar ekki að ganga út frá því að allt verði óbreytt og ekki megi hreyfa við neinu. Þeir sem draga upp dekksta mynd af því hverjar afleiðingar þess verði fyrir sjávarútveginn að hér verði breytt um fiskveiðistjórnarkerfi ættu þá að spyrja sig líka: Hvernig stendur á því að hann er svoleiðis staddur að ef andað er á hann fer hann allur á hausinn? 

Virðulegur forseti. Það er til milliríkjasamningur milli Íslands og Svíþjóðar, norrænn samningur um félagsleg réttindi, og samkvæmt honum á fólk sem flytur á milli landa að njóta fullra félagslegra réttinda. Nú hafa borist fréttir af því að íslenskir námsmenn í Svíþjóð hafi sumir lent í því að fá ekki félagslegar bætur, þ.e. fæðingarorlof og húsaleigubætur. Þetta hefur verið kært til viðeigandi stofnana í Svíþjóð og mér skilst að von sé á svörum jafnvel í dag frá „försäkringskassan“ í Svíþjóð. Ég vil fá að spyrja hæstv. velferðarráðherra út í þessi mál af því að ég tel að þau séu nokkuð alvarleg. Á norrænum vettvangi hefur lengi verið unnið að því að tryggja félagsleg réttindi á milli landa og reynt að koma í veg fyrir svokallaðar landamærahindranir þannig að fólk eigi sömu réttindi á milli landa. Þessi samningur sem er okkar á milli hefur verið virtur af Norðurlöndunum en nú virðist vera komið upp í Svíþjóð eitthvert mál sem þarf að leysa. Ég vil þess vegna spyrja hæstv. velferðarráðherra: Ef það kemur neikvætt svar frá Svíunum og námsmenn okkar njóta ekki þeirra réttinda sem við teljum að þeir eigi að njóta í Svíþjóð, hvað munu stjórnvöld þá gera? Verður gripið til einhverra sérstakra aðgerða gagnvart Svíunum eða hvaða ferli fer í gang? Ég tel mjög mikilvægt að Svíar virði eins og önnur norræn ríki þá samninga sem hafa verið gerðir og að íslenskir námsmenn á Norðurlöndunum njóti þeirra réttinda sem við teljum að þeir eigi að njóta. Þess vegna vil ég gjarnan heyra hvort hæstv. velferðarráðherra hefur kynnt sér þessi mál og hvort hæstv. ráðherra sé undirbúinn með eitthvert plan ef svörin verða neikvæð. Ef svörin verða jákvæð er málið bara leyst og námsmenn okkar fá sín réttindi eins og 

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Siv Friðleifsdóttur kærlega fyrir þessa fyrirspurn og fyrir að vekja athygli á þessu máli. Ég skal hreinskilnislega svara að ég hef ekki kynnt mér málið ítarlega. Ég hef aðeins vitað að unnið er að þessu á „embættismannalevel“ enn þá og að beðið er eftir úrskurði frá þessum svokallaða „forvaltningsrätten“ í Svíþjóð þar sem þeir munu svara þeim kærum sem komið hafa fram frá íslenskum námsmönnum varðandi þetta mál. Ef embættismönnum frá Sjúkratryggingum Íslands, velferðarráðuneytinu og utanríkisráðuneytinu tekst ekki að leysa þetta mál munum við auðvitað taka það upp á pólitískum vettvangi. Eins og hv. þm. Siv Friðleifsdóttir veit manna best sem hefur unnið afar mikið og vel í norrænu samstarfi munum við auðvitað aldrei sætta okkur við að við verðum sett til hliðar í þessu áratuga gamla samstarfi. Við höfum gætt þess í sambandi við sænska námsmenn á Íslandi að þeir njóti réttar, svo sem fæðingarstyrks og annarra réttinda, samkvæmt reglum sem hér hafa gilt. Það eina sem ég get svarað á þessu stigi er að ég mun auðvitað setja mig betur inn í málið í framhaldi af þessari fyrirspurn og tryggja að við séum tilbúin til að taka upp pólitískar viðræður við Svíana í Norðurlandasamstarfinu og á „ráðherraplani“ til að reyna að fá skýringar á því hvað hefur farið úrskeiðis ef okkar fólk nýtur ekki þeirra réttinda sem við reiknum með í norrænu samstarfi.

Virðulegur forseti. Ég þakka þessi svör. Ég veit að það er fylgst með þessu máli í utanríkisráðuneyti og velferðarráðuneyti og hjá Sjúkratryggingum Íslands af því að það er nokkuð alvarlegt. Það er líka að störfum nefnd sem vinnur gegn landamærahindrunum. Þar eigum við Íslendingar fulltrúa, Guðríði Sigurðardóttur, fyrrum ráðuneytisstjóra í menntamálaráðuneytinu. Það eru margir að skoða þetta mál en ég tel mjög brýnt að hæstv. velferðarráðherra kynni sér það mjög vel og undirbúi sig sérstaklega ef við fáum svör sem okkur líka ekki. Þá verður að grípa til aðgerða, taka málið upp á vettvangi ráðherra, sem sagt hinum pólitíska vettvangi, til lausnar. Ég tel alveg ómögulegt að námsmenn okkar búi ekki við eðlileg félagsleg réttindi þegar þeir fara til Norðurlandanna í nám. Ég hvet hæstv. velferðarráðherra 

Hæstv. forseti. Ég ítreka þakkir mínar til hv. þm. Sivjar Friðleifsdóttur um að hvetja mig til dáða í þessu. Auðvitað mun ég setja mig sérstaklega inn í málið og vera tilbúinn með vinnu þannig að þetta verði tekið upp á „ráðherralevel“ eins og ég sagði áðan ef á þarf að halda. Eftir að ég kom í þetta ráðuneyti hef ég lagt mig fram um að rækta samstarfið á Norðurlöndunum. Mér finnst mjög mikilvægt að við höldum því samstarfi, hef sótt þar fundi um bæði jafnréttismál og atvinnumál og hef þar af leiðandi haft tækifæri til að hitta kollega mína á Norðurlöndunum. Mér finnst skipta mjög miklu máli að við tryggjum að þetta samstarf sé í lagi. Ég hef oft haft skömm á því að við Íslendingar höfum stundum dregið lappirnar í slíku samstarfi og borið fyrir okkur smæð landsins í sambandi við ýmsar kröfur sem gerðar hafa verið, en þar á höfum við gert verulegar úrbætur og við munum að sjálfsögðu fylgjast með því að þetta samstarf haldi 

Frú forseti. Hreyfingin óskar eftir opinberum stuðningi utanríkismálanefndar sem og utanríkisráðherra við lýðræðislega kröfu almennings um breytingar í Egyptalandi. Almenningur í Egyptalandi hefur ákveðið að taka örlögin í eigin hendur og feta í fótspor Túnisbúa. Undanfarna daga hefur almenningur staðið fyrir kröftugum mótmælum gegn forseta landsins, Mubarak. Frú forseti. Egyptar hafa um langa hríð búið við ómannúðlegar aðstæður. Þar eru grundvallarmannréttindi, svo sem málfrelsi, trúfrelsi og félagafrelsi, fótumtroðin. Aðgangi almennings að upplýsingum hefur verið lokað. Aðgengi að netinu og GSM-símasambandi hefur verið rofið. Fleiri hundruð mótmælendur hafa glatað lífi sínu og þúsundir slasast. Stjórnvöld hafa skipað öryggissveitum og lögreglu að skjóta á mótmælendur sem virða ekki útgöngubann yfirvalda. Þrátt fyrir það streyma tugþúsundir manna út á göturnar í þessum töluðu orðum. Í landinu á að ríkja forsetaræði en herlögin sem komið var á fyrir meira en 30 árum hafa aldrei verið felld úr gildi. Pyndingar eru daglegt brauð auk þess sem lögreglan í landinu beitir miklu harðræði til að bæla niður andstöðu við forsetann. Það er skylda okkar að styðja baráttu Egypta fyrir betra lífi. Við skorum á ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur að krefjast þess að stjórnvöld í Egyptalandi hlusti á kröfur almennings. Auk þess skorum við á ríkisstjórnina að fordæma harðlega ritskoðun, glæpsamlegt harðræði og frelsisskerðingu Mubaraks gegn almennum borgurum í landinu. Í gær lokuðu yfirvöld landsins á útsendingar Al-Jazeera í Kaíró en sú sjónvarpsstöð hefur gefið greinargóða mynd af ástandinu, bæði fyrir Egypta í Egyptalandi og okkur hin. Það er skýlaust brot á upplýsingafrelsi sem ber að fordæma. Mig langar að spyrja hæstv. utanríkisráðherra hvort hann hafi sent frá sér yfirlýsingu um ástandið sem endurspegli fordæmingu á hörku yfirvalda í Egyptalandi gagnvart mótmælendum eða hvort hann hyggist gera það.

Frú forseti. Ég læt mér nægja ræðustól Alþingis til að tjá viðhorf mín til þessa. Ég tek undir fordæmingu hv. þingmanns gagnvart því að fólk hafi verið svipt tjáningarfrelsi og möguleikum til að kom skoðunum sínum á framfæri, t.d. í gegnum vefsíður og með öðrum hætti, svo sem með banni við fjölmiðlun. Sömuleiðis fordæmi ég líka að sjónvarpsstöðinni sem hv. þingmaður nefndi skuli hafa verið lokað. Það sem við sjáum nú gerast í Norður-Afríku er engu líkara en að logi byltingar fari þar yfir löndin. Við sáum hvað gerðist í Túnis, við sjáum hvað er að gerast í Egyptalandi. Íslenska ríkisstjórnin tekur hvarvetna undir mótmæli gegn því að lög um mannréttindi séu ekki virt. Við lítum svo á að það stjórnarform sem er æskilegast og eftirsóknarverðast sé lýðræði. Grundvöllur þess er frjálsar kosningar þar sem stjórnarandstaða fær að koma sjónarmiðum sínum óáreitt á framfæri. Við teljum að grundvöllur þess að hinn raunverulegi vilji fólks í Egyptalandi fái brotist fram sé að haldnar verði frjálsar kosningar þar sem engin höft eru á skoðanamiðlun eða tjáningarfrelsi. Ég lít svo á að íslenska ríkisstjórnin sé í meginatriðum sammála niðurlagsorðum hv. þingmanns í ræðunni áðan.

Frú forseti. Það eru ánægjuleg tíðindi og kannski í takt við það sem Cameron, Sarkozy og Angela Merkel hafa sent frá sér. Mig langar til að spyrja hæstv. utanríkisráðherra hvort hann hyggist senda frá sér yfirlýsingu þessa efnis. Ég gerist svo frökk að kalla eftir því að utanríkismálanefnd fundi kannski um þetta mál. Hver einasta klukkustund skiptir máli og það er mjög mikilvægt fyrir fólkið í Egyptalandi sem hefur loksins risið upp gegn kúguninni að finna fyrir stuðningi frá öðrum þjóðlöndum. Mér þætti vænt um ef hæstv. utanríkisráðherra mundi skýra frá því hvort hann hyggist gera þetta opinberlega eða hvort hann telji þetta nægilega opinbert.

Frú forseti. Hv. þingmenn hafa stundum gagnrýnt mig fyrir það að ég hef ekki viljað fara þá leið að gefa opinberar yfirlýsingar um atburði sem gerast. Ég geri það mjög sjaldan. Ég verð að viðurkenna að mér finnst hálfgerð sýndarmennska í því fólgin. Ég hef valið þá leið að ef hlutir gerast í heiminum sem þingmönnum finnst þess virði að séu teknir hér upp og ræddir þá hef ég jafnan svarað þeim undanbragðalaust. En ég fer heldur þá leið að spara yfirlýsingar, jafnvel þó að hægt sé að færa rök fyrir því að tilefni séu fyrir þeim. Ég lít svo á að þegar utanríkisráðherra talar fyrir hönd ríkisstjórnarinnar úr ræðustól Alþingis í heyranda hljóði fyrir sjónvarpsvélum jafngildi það formlegri yfirlýsingu. Eins og áður hefur komið fram eru ekki allir þingmenn sammála þessu formi en ég held mig við það eftir því sem mér þykir best gerast. Á því eru þó skýrar undantekningar.

Virðulegur forseti. Okkur sem stóðum að stjórnlagaþingi er öllum mikill vandi á höndum því að Hæstiréttur úrskurðaði kosninguna til þess ógilda og hæstv. innanríkisráðherra er vandi á höndum að vinna úr þeirri stöðu. Eftir þær umræður sem fóru fram í þinginu fyrir helgi hefur ráðherrann fundað með stjórnlagaþingsfulltrúunum. Ég spyr hæstv. ráðherra hvort þar hafi komið fram einhverjar nýjar áherslur eða hvort viðhorf hans í þessu efni hafi tekið breytingum eftir þau fundarhöld. Eins spyr ég, vegna þess að boðuð hafa verið fundarhöld með leiðtogum stjórnmálaflokkanna í þinginu, hvort hæstv. innanríkisráðherra telji það ekki grundvallaratriði að aðferðin sem viðhöfð verður við að velja stjórnlagaþingið - því að sannarlega er ríkisstjórnin ákveðin í að halda stjórnlagaþing - verði hafin yfir allan vafa, verði óvefengjanleg og að um hana verði býsna víðtæk sátt, þ.e. að við förum að dómi Hæstaréttar í hvívetna, eins og ráðherrann hefur lýst yfir, ekki bara að formi heldur einnig í anda.

Hæstv. forseti. Ég tek undir megininntakið sem fram kom í máli hv. þingmanns. Ég tel mjög mikilvægt að við förum að úrskurði Hæstaréttar, ekki bara í formi heldur einnig í anda. Engar skemmri skírnir þar, það er mín skoðun. Hvað varðar fund minn með þeim sem kjörnir voru á stjórnlagaþingið í kosningu sem nú hefur verið úrskurðuð ógild fór ég á fund með þeim að þeirra ósk. Mér þótti reyndar mjög mikilvægt að efnt yrði til fundar með þessum einstaklingum því að niðurstaða Hæstaréttar, ógilding kosningarinnar, snertir hag þeirra persónulega og það er ekki síst að þeirri hlið málsins sem viðræður mínar snerust. Hvað varðar þau viðhorf sem fram komu í þessum hópi vil ég helst ekki gerast neinn milligöngumaður þar um, enda ekki um samræmda afstöðu að ræða af þeirra hálfu. Ýmis sjónarmið komu fram í viðræðunum sem mér þóttu áhugaverð, þetta var mjög góður og hreinskiptinn fundur. Menn viðruðu skoðanir sínar og sýndu hug sinn en síðan verða frekari skref að sjálfsögðu á vegum Alþingis, þá hugsanlega að frumkvæði og tillögu ríkisstjórnarinnar sem hefur lýst því yfir að hún vilji ráðfæra sig við fulltrúa stjórnarandstöðunnar á þingi. Það eru næstu skref.

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. innanríkisráðherra fyrir að árétta það að kosning þess stjórnlagaþings sem við viljum að endurskoði hér grundvallarleikreglur í samfélaginu þurfi að fara fram með þeim hætti að það verði hafið yfir allan vafa og óvefengjanlegt að um það kjör verði býsna góð sátt í samfélaginu. Þar verður grunnurinn lagður að þeim grundvallarbreytingum sem við ætlum stjórnlagaþinginu að framkvæma. Ég fagna líka yfirlýsingu ráðherrans um að hér verði kallað eftir víðtækri samstöðu um aðferðir í þinginu en vil að lokum inna hæstv. innanríkisráðherra eftir því hvaða tímaramma hann sjái fyrir sér í þessu þó að auðvitað ráði þingið því á endanum. Það er væntanlega mikilvægt fyrir okkur að eyða óvissu í þessu efni og ég spyr hæstv. ráðherra hvort hann sjái fyrir sér að það verði í næstu viku eða næsta mánuði eða þurfi að gerast fyrir vorið. Hvernig sér hann 

Hæstv. forseti. Enda þótt sérstaklega hafi verið óskað eftir því að ég kæmi á fund fulltrúanna og ég hafi orðið við þeirri ósk vil ég taka fram að þetta er ekki sérstaklega á forræði míns ráðuneytis hvað framhaldið snertir. Það er á forræði og vegum okkar allra í þinginu. Ég tek undir það sem fram kom í máli hv. þingmanns, það er mjög mikilvægt að okkur takist að tryggja sem víðtækasta sátt um framhaldið. Þannig var það í fyrrasumar að jafnvel þótt margir þingmenn væru mjög ósáttir við það fyrirkomulag sem við samþykktum um stjórnlagaþingið forðuðust menn að fara út í einhvern hávaða í kringum niðurstöðuna af virðingu fyrir niðurstöðunni. Allir voru meðvitaðir um það - það var mín tilfinning - að það ætti að vera friður um þetta ferli eins og framast 

Virðulegi forseti. Ég er á svipuðum stað og sá hv. þingmaður sem spurði á undan því að ég ætla að spyrja hæstv. innanríkisráðherra um nokkuð sem kallað er stjórnlagaþingsklúðrið svona manna á milli. Eins og við vitum lagði allsherjarnefnd til að Hæstiréttur mundi fjalla um kærur sem upp kæmu um þetta þing og það var gert. Niðurstaðan var að kosningin væri ógild eins og við þekkjum. Hæstv. innanríkisráðherra, sem fer með dómsmálin, hefur gagnrýnt niðurstöðuna og sagt að hún hafi komið sér á óvart í ljósi almannahagsmuna. En að auki sagði hæstv. ráðherra í viðtali við Morgunblaðið um helgina, með leyfi forseta: „Það verður okkar hlutskipti núna að taka á þeim annmörkum sem voru í lögunum um framkvæmd þessara kosninga. Það snýr þá líka að því að skýra hlutverk Hæstaréttar …“ Virðulegi forseti. Ég vissi ekki til að það væri eitthvað óljóst hvert væri hlutverk Hæstaréttar. Nú er hér um að ræða hæstv. innanríkisráðherra sem fer með dómsmálin þannig að við hljótum að hlusta þegar hann talar með þessum hætti. Það væri því við hæfi, virðulegi forseti, að hæstv. ráðherra útskýrði fyrir okkur hvað sé svona óskýrt hjá Hæstarétti. Er ráðherra með eitthvað sérstakt í huga sem Hæstiréttur útskýrði ekki? Ég held að það sé afskaplega mikilvægt að hæstv. ráðherra tali skýrt um þetta þannig að við þurfum ekki að leita langar leiðir til að fá skýringar frá honum um hlutverk Hæstaréttar.

Hæstv. forseti. Já, það var gagnrýnt í úrskurði Hæstaréttar að það væri sitthvað óskýrt, ekki bara í framkvæmdinni heldur einnig í lögunum og samkvæmt mínum skilningi er það svo. Aðkoma Hæstaréttar að kæruferli er skilgreind í 15. gr. laganna um stjórnlagaþing en hins vegar segir í sömu lögum að það skuli byggt á almennum kosningalögum eftir því sem við á. Í almennum kosningalögum er ákvæði, í 3. mgr. 120. gr., sem skýrir kæruferlið í almennum kosningalögum. Þarna stangast sitthvað á sem er óljóst. Í mínum huga er 15. gr. laganna um stjórnlagaþing varðandi kæruferlið og aðkomu Hæstaréttar ekki nægilega skýr og ég tel að þetta sé einn sá þáttur sem þurfi að skýra betur. Ég ítreka hins vegar að mér finnst forsendur Hæstaréttar að ógilda kosninguna með öllu vera undarlegar þó að ég ítreki jafnframt þá afstöðu mína að við förum að úrskurði Hæstaréttar til hins ýtrasta. Það gerum við að sjálfsögðu. En mér finnst mjög mikilvægt að lögin, lagaramminn og forsendurnar sem Hæstiréttur byggir sína ákvörðun á séu til umræðu og verði okkur vegvísir í viðleitni til að færa málin til betri vegar inn í framtíðina.

Virðulegi forseti. Ég veit ekki hvort hæstv. ráðherra getur gengið miklu lengra í því að reyna að grafa undan trúverðugleika Hæstaréttar en að kalla niðurstöðu hans undarlega en það var það sem hæstv. ráðherra gerði. Hann kom hér upp og lýsti því yfir að niðurstaða Hæstaréttar væri undarleg. Við höfum talað mikið um stjórnskipun í landinu og eitt af því sem við ættum kannski að ræða meira um, af þessum ástæðum, er það að við viljum ekki sjá að pólitíkin hafi afskipti af dómsmálunum, en ég held að núverandi ríkisstjórn, með hæstv. ráðherra í broddi fylkingar, gangi ansi langt í því svo ekki sé dýpra í árinni tekið. Ég get ekki skilið hæstv. ráðherra öðruvísi en að hann sé að gagnrýna þau lög sem hann samþykkti og voru samin hér en ekki Hæstarétt. Ég vildi að lokum 

Hæstv. forseti. Hér er óskað eftir því að ég standi hér og biðjist afsökunar. Einn hv. þingmaður Sjálfstæðisflokksins hefur krafist afsagnar minnar á grundvelli úrskurðar Hæstaréttar. Er til of mikils mælst að ég hafi málfrelsi til að ræða þann úrskurð sem stjórnmálamaður eða ætlast menn til að sú umræða verði þögguð niður? Forsendur og grunnforsenda réttarríkisins er að virða ákvarðanir og úrskurði dómstóla. Það geri ég. Það hef ég tekið fram í hverri einustu ræðu sem ég hef flutt um þetta mál og í hverju einasta viðtali sem ég hef skýrt mín viðhorf. En ég leyfi mér eftir sem áður að sjálfsögðu að ræða þær forsendur sem Hæstiréttur byggir á og þann lagaramma sem hann starfar samkvæmt. 

Virðulegi forseti. Eins og allir vita er innanlandsflugið gríðarlega þýðingarmikið og sennilega er það eitthvert besta dæmið sem við höfum um almenningssamgöngur hér á landi. Um 400 þúsund manns hafa farið að jafnaði árlega um Reykjavíkurflugvöll og tæplega 200 þúsund manns um Akureyrarflugvöll en færri annars staðar. Þetta er lífæð ýmissa byggða sem eru fjærst höfuðborgarsvæðinu en þangað þurfa menn að sækja sér margvíslega þjónustu eins og allir vita. Nýting innanlandsflugsins ræðst m.a. af umsvifum í hagkerfinu. Með minnkandi umsvifum þar hafa þessi umsvif dregist saman. Versnandi lífskjör hafa líka haft þarna mikil áhrif. 10% samdráttur varð í innanlandsflugi á árinu 2009 og í fyrra var samdrátturinn 7% og fer þá að nálgast um fimmtungssamdrátt á tveimur árum. Þetta endurspeglar auðvitað ástandið en sem betur fer eru einhverjar vísbendingar um að þetta sé að snúast við aftur. En það er alveg ljóst mál að hækkanir á flugfargjöldum geta aftur orðið þess valdandi að það slær í bakseglin. Ríkisvaldið hefur komið að því að styðja einstakar flugleiðir og það skiptir auðvitað mjög miklu máli en langmestur hluti umferðarinnar fer engu að síður um flugleiðir sem eru reknar á viðskiptalegum forsendum. Allt er þetta flug mjög háð því hvernig umhverfi rekstrarins er. Til dæmis er alveg ljóst að það þolir ekki mjög miklar álögur. Það er líka vandséð hvernig það getur samrýmst stefnu ríkisstjórnarinnar. Hún hefur lagt mikla áherslu á almenningssamgöngur og kynnt stefnu sína í þeim efnum. Þess vegna skýtur það mjög skökku við að á sama tíma og verið er að kynna stefnu sem felur í sér vilja um auknar almenningssamgöngur skuli hið sama ríkisvald leggja til stórauknar álögur á innanlandsflugið. Þetta gerist á sama tíma og umsvif innanlandsflugsins, tekjur þess, eru að dragast saman og einn stærsti útgjaldapósturinn, eldsneytisverðið, hefur hækkað gríðarlega á allra síðustu mánuðum og missirum. Í fjárlagafrumvarpinu var gert ráð fyrir að gerð yrði hagræðingarkrafa til Isavia sem óhjákvæmilegt var að ylti með einhverjum hætti út í verðlag og legðist þannig á farþega. Að vísu var dregið úr þeirri hagræðingarkröfu en hún er engu að síður mjög umtalsverð. Þessi hagræðingarkrafa, sem allsendis er óvíst um hvernig verður útfærð, kemur ofan í aðrar hækkanir sem hafa átt sér stað nú þegar. Ég vil nefna í þessu sambandi rúmlega þreföldun á fluggjaldi, 60% hækkun á lendingargjöldum, 55% hækkun á flugvallargjaldi, tvöföldun á farþegaskatti og gert er ráð fyrir að þessar hækkanir taki gildi 1. apríl nk. Þessar hækkanir þýða á ársgrundvelli 320 millj. kr. Í byrjun þessa árs hóf hið opinbera að leggja kolefnisgjald á flugvélaeldsneyti sem eingöngu leggst á innanlandsflugið. Gert er ráð fyrir að það geti kostað innanlandsflugið um 20 millj. kr. og að þetta gjald verði síðan tvöfaldað þannig að gera má ráð fyrir að kostnaður innanlandsflugsins vegna þess verði um 40 millj. kr. Nýlega var lagt fram á Alþingi frumvarp um umhverfisgjöld á ferðaþjónustuna. Frumvarpið gerir ráð fyrir því að sérstakt gjald verði m.a. lagt á innanlandsflug til uppbyggingar á ferðamannastöðum. Miðað við upplegg frumvarpsins má gera ráð fyrir að kostnaður innanlandsflugsins af þessu gjaldi verði um 25 millj. kr. Hér er um að ræða 400 millj. kr. gjaldaaukningu á innanlandsflug á ársgrundvelli. Ef þessum kostnaði verður velt út í verðlag flugsins má búast við því að eingöngu vegna þessa verði flug að hækka verulega og hefur þá ekki verið tekið tillit til annarra fyrirsjáanlegra hækkana eins og launahækkana og eldsneytishækkana. Við erum að tala um kostnaðarauka sem kemur beint frá ríkisvaldinu upp á 10% af veltu innanlandsflugsins í landinu sem fyrr eða síðar mun auðvitað koma fram í fargjöldunum. Í meðförum Alþingis var ákveðið að draga úr hagræðingarkröfum vegna Isavia en enn þá liggur ekki fyrir hvernig fyrirsjáanlegar útgjaldahækkanir muni leggjast á innanlandsflugið að fullu. Þetta er mjög gagnrýnivert og skapar óvissu í þýðingarmiklum atvinnurekstri með samsvarandi afleiðingu fyrir ferðaþjónustu almennt, byggðirnar sérstaklega og síðan fyrir þennan þýðingarmikla atvinnurekstur. Almenningur á landsbyggðinni sem nýtir sér innanlandsflugið er núna í algerri spennitreyju. Annars vegar stendur fólk frammi fyrir því að flugfargjöld muni hækka umtalsvert ef álögur ríkisins fara hækkandi og hins vegar hefur eldsneytisverð að öðru leyti snarhækkað svo fólk hefur ekki efni á að nýta sér akstursmöguleika. Þessu fylgja síðan kostnaðarhækkanir fyrir atvinnulífið á landsbyggðinni sem gerir það síður samkeppnisfært. Þessi þróun ýtir því enn undir flótta frá landsbyggðinni og hvetur til þess að fyrirtæki færi sig um set í samkeppnishæfara umhverfi á höfuðborgarsvæðinu. Ég trúi því ekki að þetta sé vilji ríkisstjórnarinnar og síst hæstv. innanríkisráðherra. Ég vænti þess því að hann muni á eftir kynna okkur áform sín um hvernig koma megi í veg fyrir að skattahækkanir þær sem nú hafa verið samþykktar eða eru í farvatninu leiði til enn hærri fargjalda í innanlandsflugi.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni fyrir að vekja máls á samgöngumálum og flugmálum almennt og sérstaklega innanlandsfluginu. Staðreyndin er náttúrlega sú að á undangengnum árum í kjölfar efnahagshrunsins hefur orðið mikill samdráttur og niðurskurður sem hefur m.a. bitnað á samgöngumálunum. Svo dæmi sé nefnt vörðum við rúmum 34 milljörðum til samgöngumála á árinu 2009. Við erum komin í rúma 20 milljarða fyrir fjárlög 2011. Þarna erum við að tala um samdrátt upp á 41%. Til flugmálanna er samdrátturinn ívið minni eða um 31%. Styrkir til almenningssamgangna hafa verið að dragast saman. Þar er það miklu minna, um 13%, til flugvalla um 34%. Almenna línan sem tekin hefur verið er að hlífa eftir því sem kostur er innanlandsfluginu og gera Keflavíkurflugvöll að sjálfbærri rekstrareiningu, það er hugmyndin. En svo ég víki aðeins nánar að því sem gert hefur verið í þessum samdrætti, eða aðlögun sem stundum er nefnd, þá hefur verið sett fram sparnaðarkrafa á rekstur flugkerfisins í heild sinni sem snýr að rekstri Isavia ohf. sem rekur fyrir okkur innanlandsflugvellina og Keflavíkurflugvöll. Niðurskurður á fjárveitingum ríkisins á fjárlögum þessa árs frá fyrra ári eru rúmar 400 millj. kr. sem eru um 15,3% niðurskurður. Þessu verður ekki mætt með öðru en aðhaldi í rekstri, lækkun þjónustustigs og/eða aukinni tekjuöflun félagsins. Þá er rétt að geta þess að skattar á áfengi og tóbak í fríhafnarverslunum hafa hækkað nokkuð. Félagið hefur áætlað að tekjutapið af þessum sökum geti numið allt að 350 millj. kr. svo öllu sé til haga haldið en jafnframt skal lögð áhersla á að félagið hefur reynt að gæta þess að hækkunin komi ekki fram í vöruverði í Fríhöfninni sem þessu nemur vegna þess að þá yrðum við fyrir tekjutapi ekki bara sem Isavia eða flugvöllur heldur líka sem ríkissjóður. Þrátt fyrir þennan niðurskurð verður innanlandskerfinu hlíft eins og kostur er og kem ég nánar að því síðar. Í öðru lagi hafa átt sér stað breytingar varðandi styrki ríkisins til einstakra flugleiða. Þannig hefur verið fallið frá að styrkja flugsamgöngur til Vestmannaeyja og Sauðárkróks meðan reynt hefur verið að bæta í og verja flugsamgöngur til annarra staða sem búa við lakari samgönguskilyrði, svo sem til Bíldudals og Gjögurs. Við verðum að forgangsraða og það er mikilvægt að þeir áfangastaðir sem búa við erfið samgönguskilyrði fái þann stuðning á þessu sviði sem nauðsynlegur er og fyrir því mun ég beita mér. Það er því gleðileg þróun að þrátt fyrir að samningar vegna flugs til Vestmannaeyja og Sauðárkróks hafi ekki verið framlengdir er engu að síður enn flogið þangað og er ástæða til að hæla þeim aðilum sem halda þar uppi flugi og þjónustu. Því má bæta við að unnið hefur verið að kerfisbreytingu undanfarið sem er sú stefnumörkun að fallið verði frá innheimtu sérstakra flugvallarskatta og varaflugvallargjalds en þess í stað tekin upp þjónustugjöld á flugvöllum. Er það m.a. til að mæta kröfum Eftirlitsstofnunar EFTA varðandi gjaldtöku á flugvöllum. Ég mun á morgun mæla fyrir þessari kerfisbreytingu varðandi flugvallarskattinn og varaflugvallargjaldið en frumvarp er nú fyrirliggjandi um málið. Gert er ráð fyrir að kerfisbreytingin verði komin fram 1. apríl. Allt þetta hefur áhrif á starfsskilyrði flugreksturs hér á landi og varðar bæði innanlandsflugskerfið og alþjóðaflugið. Hjá því verður ekki komist. Hvað varðar rekstur Isavia hafa tvö síðustu atriðin, þ.e. niðurskurður á fjárlögum til félagsins í gegnum þjónustusamning og kerfisbreytingin á tekjuöflun í flugi áhrif á starfsemi félagsins og kallar á ákveðnar breytingar sem ekki verður hjá komist. Ráðuneytið hefur í samstarfi við Isavia unnið að því að breyta þjónustusamningi með hliðsjón af þessu en samningurinn skilgreinir hvernig þeim fjármunum er varið sem renna frá ríki til félagsins, 2.437,6 millj. kr. á fjárlögum. Því verkefni er ekki lokið enn þá en ég vænti þess að fá tillögur þar að lútandi  Meginatriðið er þetta: Við höfum reynt að hlífa innanlandsfluginu. Það er skorið niður um 400 millj. kr. 10 millj. kr. bitna á innanlandsfluginu sérstaklega 

Frú forseti. Ég ætla að taka upp þráðinn þar sem hæstv. ráðherra hætti. Það eru þau orð að það eigi að hlífa innanlandsfluginu, mér finnst þau svolítið lýsandi fyrir viðhorf almennt til almenningssamgangna á Íslandi, það á að hlífa þeim, það á sem sagt ekki að hætta þeim. Mér finnst hins vegar að við ættum að gefa í, mér finnst að við eigum að setja meiri pening í almenningssamgöngur vegna þess að mér virðist að í hvert einasta skipti sem við tölum um samgöngumál komi skrímsli í ljós. Það heitir einkabíllinn og allir þeir fjármunir sem við verjum til vegakerfisins. Það eru 20 milljarðar núna, að jafnaði hafa það verið 30 milljarðar á ári. Þessir peningar streyma út úr ríkiskassanum vegna þess að við Íslendingar leggjum eiginlega enga áherslu á almenningssamgöngur. Það er algjörlega nauðsynlegt að við innleiðum einhverja langtímahugsun í samgöngumálum til að reyna að vinna bug á þessu risastóra skrímsli. Ef við horfumst ekki í augu við það að á meðan við leggjum ekki áherslu á almenningssamgöngur og á meðan við eflum ekki innanlandsflug munu áfram streyma úr ríkissjóði gríðarlegar fjárhæðir til að byggja mislæg gatnamót, tvöfalda vegi, byggja nýja vegi o.s.frv. Ef við gerðum eins og aðrar þjóðir, legðum verulegan og vaxandi pening í almenningssamgöngur, fælist í því mikill og raunverulegur sparnaður til langs tíma. Það er stórmerkilegt hvað það gengur erfiðlega að fá þessa umræðu af stað á Íslandi og hvað hún er skammt á veg komin. Hún birtist m.a. í orðum hæstv. ráðherra, í orðunum að stefnan sé að hlífa almenningssamgöngum, 

Virðulegi forseti. Innanlandsflug er lífæð samgangna á Íslandi í tvennum skilningi, annars vegar sakir þeirra vegaslóða sem enn eru við lýði víða á Vestfjörðum og Austfjörðum, hins vegar er það öryggisþátturinn sem við skulum aldrei vanmeta. Landspítali er stórt orð. Hann er að finna í Reykjavík og um 430 manns fara árlega með sjúkraflugi til þess spítala. Það gerir 2 þús. manns á einum áratug og þar af er helmingur í lífshættu. Þess vegna er innanlandsflug lífæð samgangna á Íslandi. Forsendur fyrir þessu flugi eru a.m.k. tvær, annars vegar að ríkið hjálpi þessum samgöngum í lofti og hins vegar að Reykjavíkurflugvöllur verði áfram í Vatnsmýrinni með þeim brautum sem þar eru fyrir hendi. Nýtingarhlutfall hans í dag er 99% og mun fara niður í 85% ef önnur flugbrautin verður lögð af og þar með verður rekstrarhæfi flugvallarins kippt út. Þessar tvær forsendur verður að uppfylla til að við höldum uppi þessari lífæð í samgöngum landsmanna. Ef menn velja annan kost verða þeir að nefna hann. En ég nefni það hér að líf landsmanna er í húfi og fyrst og fremst ber að hafa það í huga. Ég þakka hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni fyrir að hefja máls á innanlandsflugi sem við skulum styðja og við gerðum það 

Forseti. Ég þakka sömuleiðis hv. þm. Einari Kristni Guðfinnssyni fyrir að hefja þessa umræðu. Hún hefur kannski vakið athygli þeirra sem á hlýða á því hversu stefnulaust utanumhaldið virðist vera um innanlandsflugið okkar. Sú staða er uppi, eins og kom fram í máli hv. þm. Sigmundar Ernis Rúnarssonar áðan, að daglega eru einn til tveir einstaklingar fluttir í sjúkraflugi. Það liggur fyrir að það á að fækka flugbrautum hér eftir fjögur ár, það kemur fram í þeim gögnum sem við höfum fengið frá flugrekstraraðilum að útfærsla gjaldskrárbreytinga liggur ekki fyrir þó að þær eigi að taka gildi eftir einungis tvo mánuði. Við getum endalaust rifist um það og haldið okkur uppteknum við að ræða hvort leggja eigi þetta á eða ekki en það er búið að taka þessar ákvarðanir og þá er bara eftir að útfæra þær. Svörin sem flugrekstraraðilarnir fá frá Isavia eru þau að beðið sé eftir ákvörðun og svörum innanríkisráðherra varðandi endurnýjun á þeim þjónustusamningi sem þar er í gangi. Með sama hætti þurfum við að ræða innanlandsflugið og hvar sú miðstöð á að vera með tilliti til þeirra upplýsinga sem hér hafa komið fram og að því gefnu að þau áform sem hafa eða a.m.k. höfðu meirihlutafylgi gangi eftir um það að leggja flugvöllinn af í Vatnsmýrinni. Ég er alfarið andvígur því að leggja hann af, svo það sé tekið fram, en það er ýmislegt fleira í þessu sem vekur mann til umhugsunar því að uppleggið að sameiningu Flugstoða á Keflavíkurflugvelli var að ná fram hagræðingu í rekstri. Hvernig hefur hún skilað sér? Það væri fróðlegt að fá upplýsingar um það. Enn fremur hafa komið fram upplýsingar um það hvernig unnið er með innheimtu þessara gjalda. Fyrir liggur sú skoðun flugrekstraraðila að verið sé að mismuna farþegum eftir því hvar á landinu þeir fljúga. 

Virðulegur forseti. Ég tek undir með hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni, það er mjög mikilvægt að halda úti öflugu innanlandsflugi. Hins vegar er flugið í samkeppni við einkabílinn og mjög miklar úrbætur hafa verið gerðar á samgöngumálum vegna bílaumferðar. Það er búið að byggja upp vegi, fækka einbreiðum brúm, gera ýmis jarðgöng og bæta samgöngukerfið mjög verulega gagnvart einkabílnum. Ég vil líka nefna að það eru komnar GSM-tengingar nánast um allt land, a.m.k. á þjóðvegi 1, þannig að það verður samkeppnisforskot fyrir einkabílinn. Það eru betri samgönguæðar og þegar fólk keyrir um landið getur það næstum unnið í bílunum í gegnum GSM-síma, að sjálfsögðu með handfrjálsum búnaði, ég tek það fram. Það er því margt mjög gott sem hefur verið gert fyrir einkabílinn og samkeppnisforskot hans hefur aukist. Hins vegar ber að undirstrika mikilvægi innanlandsflugsins. Minnst hefur verið á þjónustu við sjúklinga, það er mjög mikilvægt að fólk geti sótt þjónustu með innanlandsflugi til Reykjavíkur þar sem hún er sérhæfð, að það þurfi ekki ávallt að fara með einkabíl. Það eiga ekki allir einkabíl þannig að það er mjög mikilvægt að við styðjum við bakið á innanlandsfluginu. Hér var minnst á gjöld sem á að leggja á, svokallað farþegagjald. Þar lendir allt innanlandsflug í 65 kr. gjaldinu sem er hið lægsta. Auðvitað er neikvætt að þurfa að hækka gjöld en ég vil þó taka fram að það gjald á að fara í mjög jákvæða hluti. Það á að fara í uppbyggingu á fjölsóttum ferðamannastöðum, þjóðgörðum og friðlýstum svæðum, sem ég tel að muni stórauka möguleika ferðaþjónustunnar. Þó að það gjald lendi á flugmiða tel ég að það muni þegar fram í sækir auka flugumferð af því að fólk sækir í náttúruna, m.a. úti á landi.

Forseti. Það er til siðs að þakka hv. fyrirspyrjanda, upphafsmanni utandagskrárumræðu er það víst í þetta skiptið, það afrek að hafa vakið máls á málefnum innanlandsflugsins og lagt það á sig að tína saman þau gjöld og þær álögur á innanlandsflugið sem því hafa bæst á síðustu tímum, annars vegar skatta og hins vegar breytingar á gjöldum sem það og flugfarþegar bera. Það er að vísu nokkuð léttur leikur að gera það almennt, taka eina grein, atvinnugrein eða hluta af ríkisrekstri eða samfélagsgangi, og telja upp hversu miklu verr hún standi nú en var fyrir rúmum tveimur árum án þess að geta þess hvað olli því máli og hverjir stóðu fyrir því, t.d. hverjir höfðu þá verið 18 ár í ríkisstjórn, setið m.a. í stóli samgönguráðherra og átt sinn þátt í þeim miklu breytingum sem við höfum þurft að una við í tvö ár. Það er tiltölulega léttur leikur. Ég verð að segja það sem mína skoðun að þó að rétt sé að flugið beri ekki um of álögur í þessu efni held ég að enginn geti kvartað yfir því að þar sé sett á meira en viðurkvæmilegt er. Af því að Reykjavíkurflugvöllur blandast alltaf í umræðu um samgöngur, hvort sem það eru almenningssamgöngur eða ekki, einkum hjá vinum flugvallarins á Akureyri, er það um hann að segja að höfuðborgin hefur réttindi og skyldur. Skylda höfuðborgarinnar er hins vegar ekki sú að láta það eftir mönnum utan bæjar að hafa Reykjavíkurflugvöllinn 

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þessa umræðu og hæstv. ráðherra fyrir svörin. Ég rakti í ræðu minni áðan að leiðarflugsgjöld hefðu núna nýlega þrefaldast, lendingargjöld hækkað um 60%, flugverndargjöld 55%, farþegaskattur eða farþegagjöld tvöfaldast. Verið er að leggja á nýtt kolefnisgjald og ætlað er að leggja á ný umhverfisgjöld sem bitna á innanlandsfluginu. Það kostar 400 millj. kr. Það eru 10% af veltu innanlandsflugsins. Það kallar hæstv. innanríkisráðherra að verið sé að hlífa innanlandsfluginu. Mér sýnist þvert á móti að verið sé að höggva mjög í innanlandsflugið. Það er verið að leggja sérstakar álögur á þessa viðkvæmu atvinnugrein sem mun hafa þær afleiðingar að flugfargjöld munu stórhækka. Það mun hafa afleiðingar fyrir landsbyggðina, sérstaklega fyrir atvinnulífið á landsbyggðinni. Það mun torvelda ferðamöguleika fólks, það mun draga úr þeim vexti sem við viljum sjá í ferðaþjónustu. Þess vegna get ég ekki með neinu móti tekið undir að verið sé að hlífa innanlandsfluginu með nokkrum hætti. Það er auðvitað þannig að menn tala á stórum stundum oft um almenningssamgöngur. Innanlandsflugið er kannski besta dæmið um almenningssamgöngur í landinu. Í kringum 400 þús. manns fara um Reykjavíkurflugvöll á hverju einasta ári. Nú hefur dregið úr þessum umsvifum um hér um bil fimmtung á tveimur árum. Fyrir því eru auðvitað margs konar ástæður, m.a. hækkanir á gjöldum hins opinbera. Ég hafði satt að segja vænst þess að hæstv. innanríkisráðherra mundi bregðast þannig við ábendingunum sem ég setti málefnalega fram að hann mundi greina okkur frá því með hvaða hætti ríkisvaldið hygðist núna bregðast við þeim aðstæðum sem uppi eru. Við vitum að eldsneytishækkanir hafa skollið yfir okkur. Við vitum að það verður annars konar kostnaðarauki, kannski launahækkanir o.s.frv. Allt þetta mun gera rekstrarstöðu innanlandsflugsins erfiðari og þá er ekki á það bætandi að ríkið 

Hæstv. forseti. Ég vona að ekki sé innstæða fyrir þessari miklu bölsýni hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar. Hann nefnir réttilega ýmsar álögur sem settar hafa verð á flugið og hann bendir á niðurskurð. Allt er þetta rétt enda stöndum við Íslendingar frammi fyrir miklum þrengingum í þjóðarbúi okkar. Ef við hefðum úr nægum fjármunum að spila mundum við forgangsraða í almenningskerfinu til innanlandsflugsins. Ég lagði í málflutningi mínum áherslu á að við værum einmitt að gera það. Þegar ég tala um að hlífa innanlandsfluginu er ég að tala um málin í því samhengi að hlífa því gagnvart niðurskurðarhnífnum sem við erum að beita á nánast allt útgjaldakerfi ríkisins, þá er það innanlandsflugið sem við viljum hlífa. Ég tek undir þá þætti í máli hv. þingmanna Guðmundar Steingrímssonar og Sivjar Friðleifsdóttur þar sem þau leggja áherslu á almenningssamgöngur. Það er rétt sem hv. þm. Siv Friðleifsdóttir sagði, að einkabíllinn hefði samkeppnisforskot að mörgu leyti. Hér töluðu margir skýrt. Það gerðu ekki alveg allir. Mér fannst hv. þm. Kristján Þór Júlíusson eiga erfitt með að sjá út úr þokunni. Mér finnst þetta ekkert þokukennt. Það er alveg skýrt hver afstaða íslenskra stjórnvalda er og hvað það er sem við erum að gera, það er alveg skýrt. Við erum að breyta kerfinu í samræmi við kvaðir sem settar eru á okkur frá ESA, frá hinu Evrópska efnahagssvæði. Við erum að hverfa frá skattlagningu og fara yfir í notendagjöld. Þetta er að ganga í gegn núna. Það er ekkert óskýrt í þessu. Það er heldur ekkert óskýrt í því að við viljum stefna að því að gera alþjóðaflugvöllinn sjálfbæran og tekjuaflandi á sama tíma og við viljum halda stuðningi við innanlandsflugið. Þetta kemur fram 

Virðulegi forseti. Mig hefur lengi undrað hversu snautlegur þáttur náttúrustofa hefur verið við undirbúning og framkvæmd náttúruverndaráætlunar. Ég hef æ ofan í æ vakið máls á því í þinginu þegar náttúruverndaráætlun hefur verið á dagskrá að það sé mjög sérkennilegt til þess að hugsa að náttúrustofurnar, sem voru byggðar upp á grundvelli lagasetningar frá Alþingi, hefðu lítið hlutverk við framkvæmd og undirbúning náttúruverndaráætlunar. Náttúrustofurnar eru í raun og veru vísindastofnanir sem starfa ekki síst á landsbyggðinni. Þær hafa sannað ágæti sitt í gegnum tíðina og nú efast enginn um að hlutverk náttúrustofanna er mikið, ekki bara fyrir landsbyggðina heldur almennt í vísinda- og þróunarsamfélaginu. Þess vegna hefur mér fundist blasa við að þegar við ræðum um náttúruverndaráætlun, undirbúning og framkvæmd hennar, þá ætti að gera ráð fyrir því að náttúrustofurnar hefðu þar allmikið hlutverk. Nú verður að segjast eins og er að ég fór marga erindisleysuna í þessu máli, ekki síst gagnvart þeim ríkisstjórnum sem ég þó studdi. Þess vegna fagnaði ég því mjög þegar svo vel tókst til við meðferð náttúruverndaráætlunar í þinginu síðast. Eftir að ég hafði hreyft þessum sjónarmiðum og lagt fram breytingartillögu varðandi náttúruverndaráætlun gerðist það að bæði þáverandi formaður umhverfisnefndar, hv. þm. Þórunn Sveinbjarnardóttir, og hæstv. ráðherra Svandís Svavarsdóttir tóku mjög undir þetta sjónarmið og niðurstaðan varð sú að á Alþingi var samþykkt breytingartillaga sem ég lagði fram varðandi náttúruverndaráætlunina sem hljóðar svo, með leyfi virðulegs forseta: „Náttúrustofur komi að undirbúningi og framkvæmd náttúruverndaráætlana í samræmi við margháttað hlutverk þeirra samkvæmt lögum.“ Þetta var sannarlega ánægjulegt og skiptir auðvitað máli. Ég veit að hjá náttúrustofunum í landinu vöknuðu miklar væntingar um hlutverk við undirbúning að náttúruverndaráætluninni og sömuleiðis eftirfylgni og framkvæmd hennar. Nú er liðinn nokkur tími. Þess vegna langar mig til að spyrja hæstv. ráðherra: Hvernig hefur þessu máli undið fram? Hvernig hefur verið staðið að því að tryggja aðild náttúrustofanna bæði að undirbúningnum og framkvæmd gildandi náttúruverndaráætlunar, samanber ákvæði í þingsályktuninni sem samþykkt hefur verið? Hvernig hefur verið staðið að því að tryggja að náttúrustofurnar hafi eðlilegan atbeina að framkvæmd náttúrverndaráætlunarinnar sem samþykkt var á síðasta þingi?

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina og fyrir að fylgja þessum málum vel eftir. Náttúrustofurnar hafa vaxandi hlutverk við undirbúning og framkvæmd náttúruverndaráætlunar. Undirbúningur að núgildandi náttúruverndaráætlun hófst um mitt ár 2007 með því að skipaður var samstarfshópur þriggja fulltrúa frá umhverfisráðuneyti, Umhverfisstofnun og Náttúrufræðistofnun Íslands til þess að hafa yfirumsjón með undirbúningi og vinnslu náttúruverndaráætlunar 2009–2013. Hópnum var falið að leggja áherslu á bætta framkvæmd og eftirlit með þegar friðlýstum svæðum, áherslu á friðlýsingu á miðhálendi Íslands, svo sem Þjórsárvera og jaðarsvæða Vatnajökulsþjóðgarðs og loks á viðkvæm svæði og náttúrufyrirbæri í hafinu. Hugmyndir um áherslur, efnistök áætlunarinnar og starf samstarfshópsins voru kynnt á umhverfisþingi haustið 2007. Á því þingi gafst þingfulltrúum, þar á meðal fulltrúum náttúruverndarnefnda, sveitarfélaga og náttúrustofa, tækifæri til að koma með ábendingar um efni og áherslur áætlunarinnar. Jafnframt var upplýst að hægt væri að koma ábendingum um svæði eða tegundir af náttúruverndaráætlun á framfæri við samstarfshópinn eftir þingið. Þetta átti jafnt við um einstaklinga, félagasamtök, sveitarstjórnir og náttúrustofur sveitarfélaganna. Í samræmi við lög 44/1999, um náttúruvernd, skal Umhverfisstofnun í samráði við Náttúrufræðistofnun Íslands, náttúrustofur og hlutaðeigandi náttúruverndarnefndir sjá um undirbúning og öflun gagna vegna áætlunarinnar. Við undirbúning gildandi náttúruverndaráætlunar var formlegt samráð við náttúrustofur ekki fyrir hendi, eins og þingmaðurinn benti á, en áætlunin var unnin á frekar stuttum tíma og byggðist mest á greiningu vísindalegra gagnagrunna um náttúru Íslands í vörslu Náttúrufræðistofnunar Íslands, einkum gagnagrunna um plöntur og smádýr. Framkvæmd náttúruverndaráætlunar er skammt á veg komin frá gildistöku nýju áætlunarinnar en einkum hefur verið unnið að friðlýsingu landsvæða við Skerjafjörð innan sveitarfélagamarka Kópavogs. Þar hefur Náttúrufræðistofa Kópavogs komið að vinnunni. Í Vestmannaeyjum hefur Náttúrustofa Suðurlands tekið þátt í vinnu við friðlýsingarskilmála. Í Skagafirði hefur Náttúrustofa Norðurlands vestra komið að undirbúningi vinnu við friðlýsingu Austara-Eylendisins. Enn fremur hefur ráðuneytið í samráði við heimamenn unnið að undirbúningi að stækkun Vatnajökulsþjóðgarðs. Ég tel mikla ástæðu til að auka enn samstarf við náttúrustofur við undirbúning næstu náttúruverndaráætlunar og við undirbúning friðlýsinga og mun beina því til Umhverfisstofnunar og Náttúrustofnunar Íslands að efla samstarf við náttúrustofur. Þess má geta í því sambandi að Náttúrufræðistofnun Íslands vinnur að heildstæðri vöktunaráætlun á lífríki landsins og hefur haft samstarf við náttúrustofurnar í þeirri vinnu. Stefnt er að því að náttúrustofur og fleiri stofnanir hafi umsjón með ákveðnum þáttum vöktunar lífríkisins.

Virðulegi forseti. Það er margt líkt með friðlýsingum og náttúruverndaráætlunum og siðareglum - það er mjög mikilvægt að þeir sem eiga að framfylgja þeim á hverjum stað séu þátttakendur í ferlinu. Þess vegna fagna ég þessari umræðu og fyrirspurn hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar og svari hæstv. umhverfisráðherra þess efnis að það sé nauðsynlegt að hafa náttúrustofurnar í landinu með í ráðum og við skipulagningu og framkvæmd náttúruverndaráætlana. Það ríkir víða tortryggni í samfélaginu. Mesta tortryggnin af hálfu landsbyggðarinnar gagnvart höfuðborgarsvæðinu er kannski í garð hins svokallaða „sérfræðings að sunnan“, ekki síst á þessu sviði, hvort sem um er að kenna framkvæmd náttúruverndaráætlana og friðlýsinga hingað til eða ekki. Þess vegna er ákaflega mikilvægt að menn fari sér hægt og auki samstarf við heimamenn, ekki síst við náttúrustofurnar en einnig sveitarfélögin og aðra hagsmunaaðila.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni fyrir að vekja athygli á málefnum náttúrustofanna og þakka ég jafnframt hæstv. ráðherra fyrir svar hennar. Frá því er að segja að náttúrustofurnar eru að mínu mati glæsilegt dæmi um flutning fagþjónustu út á land þar sem hún á akkúrat heima í þessu tilviki. Náttúrustofur kalla jú á náttúruna og hana er helst að finna úti á landi en síður á malbikinu hér á suðvesturhorninu. Ég tek undir með hv. þm. Sigurði Inga Jóhannssyni að einmitt eigi að nota það vit og þá þekkingu sem er að finna á náttúrustofunum hringinn í kringum landið til að gera þær áætlanir sem við á að éta í þeim efnum því að þar er hin praktíska þekking. Ef við notum hana ekki endar það með ýmiss konar slysum sem menn þekkja þegar þeir gera áætlanir sem ekki eru í samræmi við raunveruleikann.

Virðulegi forseti. Ég þakka þá ágætu umræðu sem hefur farið fram. Sérstaklega vil ég þakka hæstv. ráðherra fyrir þær upplýsingar sem hún veitti í svari sínu við fyrirspurn minni. Sömuleiðis vil ég segja að ég tel að hæstv. ráðherra hafi sýnt mjög góðan skilning á starfsemi náttúrustofanna. Það hefur m.a. komið fram í umræðum í þinginu, það kom glögglega fram þegar við ræddum náttúruverndaráætlunina og það kom vel fram þegar ég lagði fram breytingartillöguna sem hæstv. ráðherra lýsti stuðningi við og sýndi líka með svari sínu áðan að hún hefur áhuga á að þetta verði ekki bara orðin tóm, því verði í rauninni fylgt eftir sem Alþingi samþykkti og náttúrustofurnar komi að framkvæmd þeirrar náttúruverndaráætlunar sem nú er í gildi. Sömuleiðis lýsti hæstv. ráðherra því yfir að það væri ætlun hennar að náttúrustofurnar kæmu að undirbúningi næstu náttúruverndaráætlunar og að samstarf við náttúrustofurnar í því sambandi yrði aukið enn þá frekar. Að öðru leyti vil ég segja þetta um málið: Ég held að það sé almennt skynsamlegt að kalla sem flesta til við undirbúning slíkra mála. Það er mjög mikilvægt fyrir okkur að kalla eftir sjónarmiðum úr vísindasamfélaginu sem víðast að, það er m.a. gert með því að fá þær náttúrustofur sem starfa hringinn í kringum landið að þessari vinnu. Það hefur líka byggðarleg áhrif. Það eflir þekkingu á umhverfinu sem við höfum öll verið að tala fyrir að þurfi að gerast úti á landsbyggðinni. Þetta dregur, eins og hefur líka komið fram, úr þeirri tortryggni sem oft hefur einkennt þennan vandasama málaflokk af ýmsum ástæðum. Svo tel ég líka að náttúrustofurnar eigi almennt talað mikið erindi í þessa vinnu. Þær búa að staðarþekkingu til viðbótar við þá almennu vísindaþekkingu sem þar hefur verið að byggjast upp. Þess vegna er enginn vafi á því að með aukinni þátttöku náttúrustofanna verði meiri sátt um náttúruverndaráætlunina 

Hæstv. forseti. Það er rétt sem kemur fram í máli hv. þingmanns að um fjölmörg sjónarmið sé að ræða. Vaxandi starfsemi náttúrustofanna kemur í raun og veru til móts við mjög mörg sjónarmið, ekki einungis þau vísindalegu sjónarmið sem liggja í augum uppi, þ.e. að styrkja þann vísindalega grunn sem er að baki vel framsettri náttúruverndaráætlun, heldur ekki síður þau mikilvægu byggðasjónarmið að til séu fjölbreytt og spennandi störf heima í héraði á sviði náttúruvísinda. Ég hef miklar mætur á náttúrustofunum, hef kynnst þeim sem umhverfisráðherra og tek undir þau sjónarmið sem þingmaðurinn hefur vakið máls á og haldið á lofti og staðið þá vakt af prýði. Mig langar að nefna í lok þessarar umræðu mikilvægi þess að jafnaði að við stillum betur saman þær áætlanir sem um er að ræða. Við erum með náttúruverndaráætlun og við verðum að gæta að því, eins og kom ágætlega fram í máli hv. þm. Sigurðar Inga Jóhannssonar, að hún verði ekki orðin tóm, að eitthvert samhengi sé í því sem þar er sett fram og að heimamenn séu hafðir með í ráðum og að skilningur sé líka á því sem talið er vert að friðlýsa í íslenskri náttúru. Við þurfum að stilla saman fleiri áætlanir, eins og til að mynda rammaáætlun. Við þurfum ekki síður að skoða rammaáætlunina í samhengi við drög að nýrri orkustefnu og náttúruverndaráætlun því að allt snýst þetta jú um umgengni við íslenska náttúru. Ég vil að lokum þakka fyrir góða og upplýsandi umræðu.

Virðulegi forseti. Mig langar að ræða við hæstv. innanríkisráðherra um atvinnustefnu og hugmyndir sem ríkisstjórnin hefur um að efla atvinnu m.a. í svokölluðum mannaflafrekum framkvæmdum. Í landinu er um 8% atvinnuleysi, 12–13 þús. manns. Því miður eru nokkrir komnir á langtímaatvinnuleysisskrá og detta þar af leiðandi út fyrir utan brottflutta hópinn sem vinnur orðið erlendis. Talið er að tapast hafi um 20–25 þús. störf úr landi. Í umræðu um sóknaráætlun til eflingar atvinnulífi og samfélagi um land allt, sem var í þinginu 18. febrúar 2010, sagði hæstv. ráðherra, Ögmundur Jónasson, með leyfi forseta: „Ég held að sjaldan hafi verið reynt að taka á atvinnumálunum af eins miklu viti og nú er gert.“ Seinna í þessari ræðu er talsvert langur kafli um neikvæðni í sambandi við stóriðju og síðan segir: „Þá er annað sem ég legg líka áherslu á og kom einnig fram í umræðum um atvinnumál fyrr í dag, að horfa til starfa innan almannaþjónustunnar …“ Seinna, með leyfi forseta: „Í almannaþjónustu, sérstaklega í heilbrigðisgeiranum og þeirri starfsemi sem sinnir fötluðu fólki, starfa hlutfallslega fleiri konur en karlar þannig að niðurskurður og samdráttur þar leiðir af sér að konur missa vinnuna frekar en karlar.“ Þetta er athyglisvert í ljósi niðurskurðar ríkisstjórnarinnar. Síðan, með leyfi forseta, kemur fram: „Á hitt er að líta að í hruninu hafa karlastörf einkum orðin samdrættinum að bráð, ekki síst í byggingariðnaði. Þar hefur verið mikill samdráttur og þar þurfum við að huga að verkefnum sem eru til þess fallin að finna fólki þörf og arðvænleg verkefni.“ Síðan er m.a. rætt um að viðhaldsverkefni séu mannaflafrek og annað í þeim dúr. Það er áhugavert að á yfirstandandi ári og á tveimur undangengnum árum greiðum við um 70 milljarða í atvinnuleysisbætur en ég held að ríkisstjórnin, þrátt fyrir ágætan vilja og stefnur, hafi ekki eytt milljarði í þessar mannaflafreku framkvæmdir. Á minnisblaði sem ríkisstjórnin lét gera, frá iðnaðarráðuneytinu 16. júní sl., er farið yfir fjölmörg verkefni, bæði stór og smá. Það einasta sem komið hefur fram á þeim lista er að tónlistarhús við Austurhöfn er með um 4 milljarða á ári á þessu árabili. Aðrar framkvæmdir hafa verið í skötulíki. Þær voru áætlaðar á annað hundrað milljarðar á árinu 2010 og 142 milljarðar á árinu 2011. Því langar mig að spyrja hæstv. ráðherra hvað þessum aðgerðum líði. Það væri hægt að fara í ódýrar aðgerðir eins og 

Hæstv. forseti. Enda þótt spurningin sé tiltölulega þröng og snúi að mannaflafrekum framkvæmdum og einbreiðum brúm víkur hv. þm. Sigurður Ingi Jóhannsson að atvinnumálunum í víðara samhengi og rifjar upp ræður sem ég hef flutt um það efni. Ég er honum þakklátur fyrir það. Ég minni á að við þurfum að standa vörð um velferðarþjónustuna og þá sem þar starfa. Staðreyndin er sú að það eru karlastörf sem verða fyrst fyrir barðinu á kreppunni, síðan eru það kvennastörf í umönnunarþjónustu. Þar er hætta á að kerfisbreyting verði sem vari miklu lengur. Hvað varðar einbreiðu brýrnar þá vil ég segja að af vegaframkvæmdum er brúargerð mannaflafrekust. Á vegakerfinu öllu eru einbreiðar brýr um 760 talsins, þar af um 200 á stofnvegunum. Margar þeirra verða einbreiðar um langa framtíð, enda ekki sérstök ástæða til að endurbyggja allra brýr þar sem umferð er lítil. Hins vegar eru slíkar brýr víða á vegum þar sem umferð er þung og full ástæða til að endurnýja þær og tvöfalda enda um mikilvæga umferðaröryggisaðgerð að ræða. Á vegakerfinu öllu eru um 200 einbreiðar brýr þar sem umferðin er 100 bílar á dag eða meira og 100 brýr þar sem hún er 200 bílar á dag eða meira. Undanfarin ár hefur Vegagerðin náð að fækka einbreiðum brúm að meðaltali um 10–15 á ári. Full ástæða er til að setja slík verkefni framarlega í forgangsröðun framkvæmda, þá ekki síst í öryggisskyni.

Frú forseti. Ég kem upp til að hvetja hæstv. ráðherra í þessu máli. Eins og kom fram í máli hans er brúargerð sú vegaframkvæmd sem er mannaflafrekust og það er af nægu að taka. Ég nefni sem dæmi að í kjördæminu sem ég kem frá, Norðausturkjördæmi, eru óendanlega margar einbreiðar brýr að því er manni virðist þegar ekið er um svæðið. Ég nefni brú yfir Skjálfandafljót milli Ljósvetningabúðar og Húsabakka sem er einbreið, mjög löng og 70 ára gömul. Slíkar brýr er enn að finna á helstu þjóðleiðum Íslendinga, hringveginum. Hér er vert að hvetja menn til dáða og nota það litla fé sem enn er til umráða í samgöngumálum, nota það í verk sem þurfa flesta starfsmenn.

Virðulegi forseti. Mig langar að ítreka fyrirspurn mína til hæstv. ráðherra, ekki síst í ljósi þess sem kom fram og við ræddum og hefur einnig sést í fjölmiðlum síðustu daga, sem er sú sorglega staðreynd að við þurfum að eyða rúmlega 70 milljörðum í atvinnuleysisbætur. Er það ekki rétt hjá mér að þrátt fyrir góðan vilja og stefnuyfirlýsingar ríkisstjórnarinnar hafi ekki einu sinni farið milljarður til atvinnuuppbyggingarinnar við mannaflafrekar framkvæmdir? Ég tek undir þá miklu þörf sem er á framkvæmdum við margar af þessum einbreiðu brúm. Til að mynda eru frá Hvolsvelli austur að Höfn í Hornafirði á hringvegi 1, sem er talsvert mikið ekinn, 22 einbreiðar brýr. Sumar af þeim eru þannig að þær þurfa að fara inn á vegáætlun þar sem þær eru umfangsmiklar og kosta mikla fjármuni en eru nauðsynlegar, eins og brú yfir Hornafjarðarfljót. Aðrar eru litlar og væri hægt að fá jarðverktaka og smiði á hverju svæði til þess að fara í slíkar framkvæmdir. Þær kosta hlutfallslega lítið en hafa gríðarlega jákvæð áhrif hvað öryggi varðar, fyrir utan að skapa atvinnu hringinn í kringum landið ef menn færu í þetta sem sérstakt verkefni. Ég tel mikilvægt að benda á að á árinu 2009 var gjaldþrotamet fyrirtækja í landinu og á árinu 2010 var metið því miður slegið. Í byggingar- og verktakageiranum er langmest um gjaldþrot, þar eru yfir 30% þeirra sem í þessum greinum starfa atvinnulausir. Það er þörf á að þessi stefna ríkisstjórnarinnar fari í framkvæmd. Það væri áhugavert að heyra frá ráðherra hvort standi til 

Hæstv. forseti. Ég tek undir það með hv. þingmanni að mikilvægt er að horfa til atvinnumálanna. Það eru öryggismálin fyrst og fremst sem hafa verið í forgrunni. Ég gat þess í fyrri ræðu minni að Vegagerðin hefur unnið að því að fækka einbreiðum brúm, fyrst og fremst til að efla öryggi á vegum, um 10–15 á hverju ári og heldur þeirri vinnu áfram. Það er rétt hjá hv. þingmanni að það hefur verið á brattann að sækja í byggingariðnaði. Okkur ber að horfa til þess. Þar hefur verið horft til aðgerða sem eru atvinnuskapandi og mannaflafrekar, t.d. hafa viðhald á byggingum og skattaívilnanir markvisst verið innleiddar til að örva slíka starfsemi. Hún er mjög mannaflafrek. Þegar við skilgreinum tilkostnað og mannaflafrekar framkvæmdir megum við ekki einblína á tilteknar lausnir heldur verðum við að horfa vítt yfir. Þó þetta séu mannaflafrekustu framkvæmdir í vegakerfinu þarf að horfa víðar. Ég horfi á viðhald í opinberum byggingum og skattaívilnanir sem stuðla að viðhaldi á öðrum sviðum. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að vekja máls á þessu. Það er aldrei of mikið rætt um leiðir til að draga úr atvinnuleysi í landinu og efla öryggi í samgöngukerfinu.

Hæstv. forseti. Málefni hafna hafa verið talsvert í umfjöllun og umræðunni undanfarin missiri með tilkomu Landeyjahafnar þar sem þurft hefur að fara í miklar og umfangsmiklar dýpkunarframkvæmdir. Við þá umræðu bentu ágætir menn á Hornafirði á þá staðreynd að stöðug þörf er á dýpkun innsiglingarinnar í Hornafjarðarhöfn og hefur verið frá því að höfnin var tekin í notkun. Mig langaði því að spyrja hæstv. innanríkisráðherra hvort þetta mál hafi fengið einhverja athygli. Eins og það lítur út fyrir heimamönnum og eins og það lítur út fyrir mér, þegar ég fer að kynna mér það, er þörf á öflugra dýpkunarskipi í Hornafjarðarhöfn til þess að betri árangur náist í því að halda innsiglingunni hreinni en vegna náttúrulegra aðstæðna er höfnin mjög erfið að þessu leyti. Það væri hægt að eiga betur við þetta ef við ættum öflugra skip. Þess vegna beini ég þeirri fyrirspurn til innanríkisráðherra hvort ráðuneytið hafi einhver áform um að leysa þennan vanda varðandi dýpkun innsiglingarinnar í Hornafjarðarhöfn og ef svo er hvaða undirbúningsvinna hafi átt sér stað í því skyni og hvaða úrlausn sé væntanleg. Ég tel mikilvægt að við horfum á þessi mál í heild og tilefnið, Landeyjahöfnin okkar góða, gefur ástæðu til frekari umræðu um þessi mál en eins og allir vita er þörf á stöðugri dýpkun, bæði í Hornafjarðarhöfn og eins í Landeyjahöfn. Það er rétt að minnast á að dýpkunar er þörf í öllum höfnum landsins og t.d. þurfti að vera í umfangsmiklum dýpkunarframkvæmdum í Þorlákshöfn þegar sú höfn var fyrst tekin í notkun. Þetta eru því engar nýjar staðreyndir sem koma fram við tilkomu Landeyjahafnar þó að þar séu aðstæður vissulega sérstakar. Það er því ljóst að þörf er á umræðu um þessi mál og ég vonast til þess að hæstv. ráðherra hafi skoðað þetta í hinu nýja innanríkisráðuneyti.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir að vekja máls á þessu. Fyrirspurnin snýr að dýpkun innsiglingar í Hornafjarðarhöfn og hvaða undirbúningsvinna hafi átt sér stað, hvaða athygli þetta mál hafi fengið. Ég fullvissa hv. þingmann um að svo er og sú greinargerð sem ég flyt hér byggir á upplýsingum sérfræðinga í innanríkisráðuneytinu og í Siglingastofnun. Í ágúst fram í nóvember 2005 var dýpkuð innsiglingarrenna fyrir Grynnslin utan Hornafjarðaróss og fjarlægðir um 55 þúsund rúmmetrar af efni úr rennunni. Árangur af dýpkun var takmarkaður enda um tilraunaverkefni að ræða. Kom í ljós í mars árið 2006 að mikið af efni hafði á skömmum tíma borist aftur inn á dýpkunarsvæðið og er það í samræmi við niðurstöðu efnisburðarreikninga sem Siglingastofnun hafði gert. Í athugasemdum við gildandi samgönguáætlun fyrir árin 2009–2012 segir m.a., í kafla 3.1.2 þar sem fjallað er um hafnir, líkantilraunir og grunnkort: 
            

Forseti vill benda hæstv. ráðherra á að klukkan er vitlaus, hann á þrjár mínútur eftir af ræðutíma.

Ég þakka fyrir þessa ábendingu. Ég var í þann veginn að hefja tilvitnun hér, með leyfi forseta: „Þá verða kannaðir möguleikar á nýrri innsiglingu við Hornafjarðarós og úrbætur á dýpi á Grynnslunum.“ Síðar í sama kafla athugasemdanna þar sem fjallað er um hafna- og strandarannsóknir segir: „Helstu verkefni eru: Öldufars- og efnisburðarrannsóknir vegna ferjulægis við Bakkafjöru, landbrot við Vík í Mýrdal, Jökulsá á Breiðamerkursandi og siglingaöryggi stærri fiskiskipa á grunnsævi, einkum á Grynnslunum utan við Hornafjarðarós.“ Svipaður texti var í athugasemdum tillögu til þingsályktunar um samgönguáætlun fyrir árin 2007–2010. Siglingastofnun hóf undirbúning að öldufarsrannsóknum fyrir Suðausturland með áherslu á Hornafjörð og Breiðamerkurlón á vordögum 2009. Í skýrslu Siglingastofnunar, „Hornafjarðarós og Breiðamerkurlón: Öldufarsrannsóknir. Áfangaskýrsla 1. september 2009“, eru kynntar niðurstöður öldufarsteikninga fyrir Grynnslin og Hornafjarðarós ásamt ströndinni undan Jökulsá á Breiðamerkursandi. Niðurstöðurnar eru birtar bæði myndrænt og í töflum. Á grundvelli þessara öldufarsrannsókna voru lagðar fram tillögur til úrbóta til að draga úr takmörkunum sem nú eru á dýpi á Grynnslunum og gætu leitt til þess að stærri og djúpristari fiskiskip gætu siglt þar um án mikilla takmarkana. Þessar tillögur voru kynntar í hafnarstjórninni á Höfn á fundi 16. júní 2009. Hugmyndin er að auka dýpið yfir grynnslin með því að skapa náttúrulegt dýpi meðfram leiðigarði sem byggður yrði í framhaldi af Þinganesskarði til suðausturs. Leiðigarðurinn mun beina útfallsstraumnum úr Hornafjarðarósi eftir garðinum og halda náttúrulegri rennu meðfram honum. Hugmyndin er að auka þannig dýpið um allt að einn metra eða niður á um átta metra á fjöru. Til að leggja mat á straumana frá Hornafjarðarósi verður sett upp nákvæmt sjávarfallalíkan af ósnum í byrjun árs 2011 og er það gert sem hluti af verkefninu „Sjávarfallastraumar í Hornafirði“ sem er samstarfsverkefni sveitarfélagsins Hornafjarðarbæjar, Siglingastofnunar Íslands, Verkfræðistofunnar Verkís, Háskólans í Reykjavík og Nýsköpunarmiðstöðvar Íslands með styrk frá orkurannsóknarsjóði Landsvirkjunar. Verkefnið fjallar um mögulega nýtingu sjávafallastrauma í raforkuframleiðslu í Hornafirði. Með aðstoð sjávarfallalíkansins verða straumar á Grynnslunum kannaðir. Jafnframt verða gerðar efnisburðarrannsóknir bæði austan og vestan Hornafjarðaróss. Niðurstöður þessarar rannsóknar munu verða birtar í áfangaskýrslu 2. Í þeirri skýrslu verður lagt mat á hve raunhæfar þessar tillögur eru til lausnar siglingar stærri fiskiskipa yfir Grynnslin og hvort fara þurfi í viðameiri rannsóknir á efnisburði. Ef niðurstöður benda til þess að þörf verði á umfangsmiklum efnisburðarrannsóknum verður væntanlega einnig leitað til erlendra ráðgjafaraðila. 
             Uppsetning á sjávarfallalíkaninu verður fjármögnuð af sveitarfélaginu Hornafirði ásamt samstarfsaðilum að sjávarfallaverkefninu en aðrar rannsóknir á árinu 2011 verða fjármagnaðar af fjárheimildum Siglingastofnunar til rannsóknar samkvæmt fjögurra ára samgönguáætlun fyrir árin 2009–2012. Eins og hér má heyra er þetta mál ekki gleymt og það er í góðu ferli.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir að vekja máls á þessu mikilsverða málefni og eins svör hæstv. ráðherra. Það er ákaflega mikilvægt að við höldum okkur við að hanna og kanna. Þó að við getum ekki endilega framkvæmt mikið á þessum erfiðu kreppuárum er mikilvægt að við undirbúum jarðveginn til að geta farið í framkvæmdir sem fyrst. Það er auðvitað þannig að við þá reynslu sem hefur orðið til af Landeyjahöfn, en ekki síður kannski af höfninni við Hornafjörð, sem er líka sandhöfn, þá er það staðreynd að við öðlumst sífellt meiri og meiri þekkingu með því að nota höfnina. Það er ákaflega nauðsynlegt upp á framtíðina, upp á það að geta stækkað fiskiskipaflotann og verið með öflugri skip, að hafnirnar haldi takti við það og mögulegt sé að sigla þarna inn í framtíðinni með öflugri skip en við þekkjum í dag. 

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin. Það er gott að fá fullvissu um það að verið sé að skoða þessi mál. Það er þá okkar, þingmanna kjördæmisins, að fylgjast vel með í framhaldinu og sjá hvað kemur út úr rannsóknunum og fylgja því síðan eftir í kjölfarið að þarna verði farið í framkvæmdir. Eins og heyrst hefur í umræðunni, frú forseti, er hér um mikilvægt mál að ræða til þess að treysta atvinnulíf og byggðina í Hornafirði. Ég er þess fullviss að við munum fylgja þessu máli eftir og heyri að þetta mál er í góðu ferli í ráðuneytinu.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka þessa umræðu. Við höfum farið vítt yfir í samgöngumálum hér í dag. Fjallað hefur verið um innanlandsflugið og mikilvægi þess að halda góðum flugsamgöngum innan lands. Við höfum rætt um vegasamgöngur og nú um hafnirnar. Ég vil taka undir með hv. fyrirspyrjanda og hv. þm. Sigurði Inga Jóhannssyni um mikilvægi þess að nýta vel hafnirnar. Það er í því samhengi sem þær rannsóknir sem nú er verið að gera við Hornafjarðarhöfn skipta okkur máli upp á framtíðina. Ég þakka fyrir þessa umræðu.

Frú forseti. Nokkru fyrir jól lagði ég fram fyrirspurn til hæstv. þáverandi dóms- og mannréttindaráðherra, sem nú er hæstv. innanríkisráðherra. Ég spyr hæstv. ráðherra að því hvort hann telji rétt að banna svonefndar búrkur. Ég tel mikilvægt að taka þessa umræðu í tíma. Viðbrögðin við því að setja hana fram voru kannski fyrirsjáanleg. Sumir fögnuðu mjög umræðunni en aðrir sögðust bara alls ekki vilja ræða þetta vegna ýmissa sjónarmiða, kannski á grundvelli flokkspólitískra sjónarmiða en líka á grundvelli þess að ekki væri rétt að tala um að banna búrkur vegna þess að þá væri ekki verið að sýna nægilega mikið umburðarlyndi í krafti trúfrelsis. Ég tel það hins vegar mikinn misskilning hjá fólki að það sýni umburðarlyndi að ræða ekki hlutina, að mega yfirhöfuð ekki ræða hlutina eins og þeir birtast okkur. Nú sjáum við það gerast, m.a. á Norðurlöndunum, að þar er þetta mjög til umræðu. Forsætisráðherra Dana hefur lýst þeirri skoðun sinni að banna eigi búrkur, forsætisráðherra Noregs hefur hvatt mjög til umræðu um þetta og Frakkar og Ítalir hafa einfaldlega bannað notkun á búrku. Mig langar að vekja athygli á áhugaverðu viðtali við Amal Tamimi félagsfræðing, sem er fædd í Palestínu, sem tekið var við hana fyrir jól á RÚV. Hún er spurð um þessa fyrirspurn, skoðun sína á henni, og segir, með leyfi forseta: „Mér finnst þetta koma á réttum tíma af því að við erum aðallega að reyna að forðast það vandamál sem er að gerast í hinum löndunum. Þau setja bann eftir að fólk byrjar að nota þær.“ Það er það sem ég er að tala um, að við tökum þessa forvirku umræðu, þ.e. að við förum ekki að ræða þetta þegar við stöndum frammi fyrir því að hingað koma konur klæddar búrkum, að menn gangi að þeirri vitneskju gefinni hver skoðun okkar er og hver stefna okkar er í staðinn fyrir að bann eftir á muni þá hugsanlega beinast mjög gegn viðkomandi einstaklingum sem eru í búrkum. Ég vonast til þess, með þessari spurningu og fyrirspurn til ráðherra, að ég fái skýrt svar um leið og ég vonast til að þetta verði rætt á yfirvegaðan hátt. Ég vil taka undir með Amal Tamimi sem segir líka að búrkan hafi ekkert með trú að gera - auðvitað er það þannig að sum lönd hafa reynt að gera þetta að trúarlegu tákni - heldur miklu frekar pólitík. Hún er ekki sammála því að umræðan afhjúpi ótta við íslam eins og sumir halda fram. Hún segir: Þetta er bara karlavald eða pólitík, ekki trú. Hún bendir t.d. á  Spurning mín til hæstv. ráðherra er því: 

Hæstv. forseti. Svar mitt er nei. En ég vil byrja á að þakka hv. þm. Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur fyrir þessa fyrirspurn. Hún er áhugaverð á ýmsa lund. Einhverjir kynnu að segja að hún væri áhugaverð vegna þess að í íslensku samfélagi sjáum við ekki fólk íklæðast búrku á götum úti. En ég vil taka undir með hv. þingmanni að það getur verið gagnlegt að ræða slík álitamál áður en þau fara að snúast um einstaklinga enda getur slík umræða þá afvegaleiðst. Ég vil því taka undir með hv. þingmanni að það er eðlilegt að taka þessa umræðu núna. Aðeins um hið sögulega samhengi. Umræða um bann sem þetta, við ákveðnum klæðaburði, er ekki ný af nálinni, hvorki á Vesturlöndum né utan þeirra. Hún var til staðar þegar á 18. og 19. öld þegar Vesturlandabúar, oftast karlar í viðskipta- og/eða trúboðserindum eða uppfullir af ævintýraþrá, ferðuðust austur á bóginn og varð tíðrætt um klæðaburð kvenna í Austurlöndum. Klæðaburður þessi, þar sem konur hylja hár sitt og líkama og stundum andlit, er oft tengdur við trúarbrögðin íslam en hefur víðtækari skírskotun og á jafnvel rætur fyrir útbreiðslu þeirra trúarbragða. Í pólitískri umræðu var klæðaburður múslimskra kvenna tengdur beint við trúarbrögð og afturhaldssemi og þá andstætt svokallaðri nútímavæðingu. Einræðisherrar í Miðausturlöndum, sem renndu hýru auga til Vesturlanda, bönnuðu jafnvel slæður og blæjur kvenna til að sýna fram á að ríki þeirra væru vestræn og nútímaleg. Í þessum ríkisforsjáraðgerðum var iðulega vísað til kvenréttinda en þau voru hins vegar bundin við hagsmuni ríkisins og einræðisherrarnir munu seint teljast til mikilla kvenréttindafrömuða. Afleiðingar slæðubanns voru misjafnar og sums staðar leiddi það til þess að konur úr trúuðum fjölskyldum hættu að fara út fyrir hússins dyr. Víkjum nú aftur að umræðunni í Evrópu á okkar dögum. Frakkar hafa gengið hvað lengst í að banna klæðnað múslimskra kvenna, bæði með banni við höfuðslæðu og öðrum trúarlegum táknum í ríkisskólum, það var árið 2004, og með banni við alhyljandi klæðnaði sem beinist gegn búrku og níkab sem er einnig alhyljandi klæðnaður og aðeins með rifu fyrir augum en það bann á að taka gildi nú í vor. Belgar ætla sér einnig að feta svipaðar brautir og umræðan hefur komið upp í fleiri Evrópuríkjum. Meðmælendur þess að banna ákveðinn klæðaburð með þessum hætti tengja búrku, níkab og jafnvel höfuðslæðu við kúgun og undirokun kvenna sem eigi að vera bönnuð. Það er hins vegar áhugavert að víða í Evrópu hafa talsmenn þessa ekki alltaf verið miklir baráttumenn fyrir kvenréttindum almennt nema síður sé. Andstæðingar banns við þessum ákveðna klæðaburði benda hins vegar á að í fyrsta lagi séu ástæður kvenna fyrir klæðast búrku, níkab eða slæðu mjög mismunandi og að í öðru lagi leysi bann ekki málið í þeim tilfellum þar sem um kúgun getur verið að ræða. Þvert á móti geti bann leitt til meiri einangrunar. Þá verði nauðsynlegt að banna ótal hluti ef ráðast eigi gegn öllu því sem kúgar konur og er í því samhengi oft gripið til samlíkingar við heilsuspillandi lýtaaðgerðir og stundum hefur verið vísað í háa hælaskó. Í þessu samhengi verður einnig að horfa til þess hversu margar konur klæðast búrkum eða níkab. Í Frakklandi er talað um að 2 þúsund konur hylji sig með þeim hætti en heildarfjöldi múslimskra kvenna í landinu er um 2 milljónir. Í Belgíu er talað um nokkra tugi kvenna. Sjálfur er ég á þeirri skoðun að mjög sterk rök þurfi að búa að baki því að ríkisvaldið fari að skipta sér af því með lagasetningu hverju fólk klæðist. Sönnunarbyrðin þykir mér hvíla á þeim sem fara fram á slíka lagasetningu og mér hafa ekki þótt röksemdir fyrir slíku banni hér á landi vera sannfærandi. Við þurfum líka að vera meðvituð um að þessi umræða er angi af miklu stærri og viðkvæmari umræðu sem fjallar um samskipti ríkja og samskipti fólks af ólíkum uppruna innan ríkja. Hún snertir líka við gamalkunnu stefi Vesturlandabúans sem ætlar sér að frelsa konur í öðrum heimshlutum úr höftum kúgunar án þess endilega að líta á stöðu kvenna heima fyrir eða vilja á nokkurn hátt hreyfa við henni. Það er nokkuð sem ég er ekki að tengja við fyrirspyrjanda eða þessa umræðu, ég er bara að vekja athygli á því samhengi hlutanna. Ég hvet þingmenn til að stíga varlega til jarðar í þessum efnum en fagna því að umræðan skuli koma upp. Ég er sammála hv. fyrirspyrjanda að það er eðlilegt að taka hana upp á þessu stigi áður en hún verður persónugerð.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrirspyrjanda fyrir spurninguna og ráðherra fyrir skýrt svar. Ég vil taka undir svar hæstv. ráðherra, ég tel að við eigum ekki að banna búrkur. Þegar við horfum á samskipti á milli ólíkra menningarheima og samskipti innan ríkja virðast helstu átakalínurnar oft snúast um það hvernig á að stjórna líkama kvenna og það tel ég að umræðan um búrkuna endurspegli mjög vel. Ég sat fund hjá Evrópuráðsþinginu þar sem var verið að fjalla um ályktun um bann gegn búrkunni. Evrópuráðsþingið er einn helsti vettvangur baráttu fyrir mannréttindum á heimsvísu og þar kom mjög skýrt fram að það væri ekki rétta leiðin að banna ákveðinn klæðnað heldur ætti maður frekar að horfa á það hvernig maður getur rétt hlut þeirra sem verið er að kúga, ekki að ríkið fari að kúga fólk til að snúa frá trú sinni.

Frú forseti. Það er rétt að hafa í huga að hér er verið að spyrja hvort banna eigi búrkur á Íslandi en ekki einhvers staðar annars staðar. Að því leyti snýst umræðan um það hvort konur eigi að vera persónugreinanlegar í hinu opinbera rými, svo að gripið sé til orðræðu femínismans. Á Íslandi eru konur persónugreinanlegar í hinu opinbera rými, hvað fólk gerir heima hjá sér er undir því sjálfu komið. Það hlýtur því að liggja í hlutarins eðli að við íhugum það af fullri alvöru að konum á Íslandi sé ekki liðið að vera ópersónugreinanlegar í opinberu rými. Hverjum skyldi það nú gagnast að vera ópersónugreinanlegur á almannafæri? Það er gott að spyrja sig að því og það er líka gott að muna í þessari umræðu að grundvallarmunur er á því að bera höfuðslæðu eða hylja andlit sitt og líkama frá toppi til táar, það er grundvallarmunur á því. Hvorugt hefur nokkuð með trúarbrögð að gera.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur fyrir að vekja athygli á þessu áhugaverða efni sem er grundvallarmál og snýst um það hvernig við virðum trúfrelsi og hvernig við virðum tjáningarfrelsi. En þetta snýst jafnframt um það hver mörkin eru á milli kvenréttinda annars vegar og kúgunar hins vegar. Þetta snýst líka um það hver mörkin eru á milli tísku og þæginda, t.d. af því að vera með slæðu, eða það að vera í hreinu kláru fangelsi sem margir ætla að konur sem klæðast búrku séu í. Ég er sammála hæstv. ráðherra. Ég tel að að svo stöddu sé ekki hægt að setja lög um það hverju fólk eigi að klæðast. Hvar endar sú lagasetning ef ríkið ætlar að ákveða hvaða fötum fólk klæðist? Ég sé það ekki og að því fengnu get ég ekki staðið fyrir lagasetningu í þá veru.

Forseti. Þetta er flóknara mál en svo að því verði gerð nein skil á einni mínútu. Ég er almennt á móti því að skipta mér af klæðnaði annarra en ég er líka áhugamaður um það að fólk sé ekki neytt til að klæðast því sem það vill ekki klæðast. Umræðan um þetta kemur meðal annars frá Frakklandi og það er rétt að muna eftir því, bæði hv. fyrirspyrjandi og aðrir sem hér eru í salnum, að þar á hún rót sína í því að í Frakklandi er talið að skólar og aðrir opinberir staðir séu ekki trúarstofnanir heldur borgaralegar stofnanir, Laïc heitir það á frönsku, og þar með eigi ekki að gera ráð fyrir því að menn þurfi að vinna þar undir trúartáknum sem þeim ekki líka og að menn sýni fulla kurteisi með sína eigin trú og lífsviðhorf í hinu sameiginlega borgaralega opinbera rými.

Frú forseti. Ég vil byrja á að þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin sem mér fundust koma frá hjartanu. Hann talaði af mikilli sannfæringu um það að hann er algjörlega mótfallinn því að banna búrkur hér á landi. Svör hans voru skýr og ég vil þakka sérstaklega fyrir það og líka um leið þessa umræðu sem að mínu mati hefur verið málefnaleg. Það mátti einfaldlega búast við því að skiptar skoðanir væru um þetta því að þetta tengist eðlilega öðru mjög viðkvæmu málefni, tengist umræðu um trúfrelsi og því hvernig samfélag við viljum byggja hér upp. Það skiptir miklu máli, og ég vil taka undir það með hv. þm. Þórunni Sveinbjarnardóttur, að við erum hér ekki að tala um slæður. Við erum að tala um það að konur verði í búrkum, í klæðnaði þar sem bara sést í augun, eingöngu sést í augu kvenna  Ég þakka þessa umræðu um leið og ég lýsi mig ósammála hæstv. innanríkisráðherra um það að ekki eigi að banna búrkur. Ég tel notkun búrkna ekki samræmast íslensku samfélagi eða íslensku samfélagsmynstri og þá er ég ekki síst með kvenfrelsi í huga.

Hæstv. forseti. Þetta er mjög mikilvæg umræða því að hún snertir ýmis grundvallaratriði, eins og ég gat um áðan, sem snúa að samskiptum ríkja, þjóðfélagshópa af mismunandi menningar- og félagslegum uppruna og það er mjög mikilvægt að við efnum til slíkrar umræðu. Klæðaburður, hefðir, smekkur er að uppistöðu til félagslega mótaður og endurspeglar iðulega samfélagið sem þessir þættir eru sprottnir upp úr. Ef við ætlum að banna allt sem er sprottið upp af jarðvegi sem við erum ekki alveg sátt við, þar á meðal karlaveldi, veit ég ekki hvar við ættum að láta staðar numið. En þetta er umræða sem ég tel mjög mikilvægt að við tökum. Ég hef hugsað mikið um þessa hluti og gengið í smiðju þeirra sem hafa hugsað enn meira um þessa hluti en ég hef gert og komist að þessari niðurstöðu. Ég fagna þessari umræðu, tel hana tímabæra og hún þarf að taka til fleiri þátta. Hún gæti snert aðra umræðu sem hefur verið uppi í íslensku þjóðfélagi og snertir aðgang trúarsafnaða að skólum landsins. Við þurfum að taka þessa umræðu um samskipti mismunandi menningarhópa í þjóðfélagi okkar og ræða það af alvöru og ég lít svo á að þetta sé innlegg í þá umræðu og þakka fyrir hana.

Virðulegi forseti. Á fundi sem ríkisstjórnin hélt á Suðurnesjum þar sem samþykkt var aðgerðaáætlun til að takast á við hið mikla atvinnuleysi sem þar ríkir - atvinnuleysið hefur verið langmest þar á öllu landinu nú í mörg ár, ekki bara frá hruni heldur fyrir hrun - var hæstv. innanríkisráðherra falið að skoða vandlega kosti þess að flytja starfsemi Landhelgisgæslunnar á öryggissvæðið á Miðnesheiði og gera hagkvæmnisathugun á þeim kosti. Lítið hefur hins vegar frést af þeirri hagkvæmnisathugun þótt niðurstaða hennar hefði átt að liggja fyrir nú í byrjun febrúar. Hugmyndin um flutning Landhelgisgæslunnar á Suðurnesin er hins vegar ekki ný af nálinni og fluttar hafa verið að minnsta kosti tvær þingsályktunartillögur þess efnis hér, fyrst á 116. löggjafarþingi og svo á því 130., en þær voru því miður ekki útræddar. Hér er verið að tala um umtalsverða aðgerð til stuðnings byggðarlaginu á Suðurnesjum. En málið snertir ekki bara byggðapólitík heldur mælir mjög margt með því, ef við horfum til starfsemi Landhelgisgæslunnar, að hún fari á Suðurnesin. Landhelgisgæslan tók um áramótin við stórum hluta verkefna Varnarmálastofnunar sem var á þessum stað. Á þessum tímapunkti gefst því gott tækifæri til að sameina þessar tvær stofnanir á þessum stað þannig að Landhelgisgæslan yrði þá komin í nýrri og mun betri aðstöðu en hún er í núna. Bent er á að mjög góður flugvöllur er á Suðurnesjum og næg hafnaraðstaða og að varðskipin yrðu þó nokkuð nær almennum miðum en þau eru núna í Reykjavíkurhöfn. Síðast en ekki síst vil ég nefna að íbúar svæðisins hafa í langan tíma verið mjög jákvæðir gagnvart því að starfsemi þessarar stofnunar sé þarna, hafa mikla reynslu og þekkingu á því að þjónusta starfsemi af þessu tagi. Í ljósi þess að dregist hefur að fara af stað í þessa athugun þrátt fyrir samþykkt ríkisstjórnarinnar, vil ég spyrja: „Hver er afstaða ráðherra til þess að starfsemi Landhelgisgæslunnar verði flutt á öryggissvæðið á Miðnesheiði?“ Ég vil benda á að í framhaldi af þessari ályktun ríkisstjórnarinnar hafa bæði Reykjanesbær, allir þingmenn Suðurkjördæmis og allir oddvitar meiri hluta og minni hluta í sveitarstjórn á Suðurnesjum skorað á ríkisstjórn Íslands að taka ákvörðun sem fyrst um flutning Landhelgisgæslunnar til Suðurnesja og allir félagar, að ég held, bæði stjórnarflokkanna og stjórnarandstöðuflokkanna á Suðurnesjum hafa stutt það.

Hæstv. forseti. Ég þakka fyrir þessa fyrirspurn. Því er til að svara að ríkisstjórnin ákvað á fundi sínum síðasta haust í Reykjanesbæ að kanna skyldi með vönduðum hætti hvort flytja bæri starfsemi Landhelgisgæslunnar til Suðurnesja, á öryggissvæðið á Miðnesheiði, og sú könnun er nú í gangi. Af minni hálfu er meginforsenda þess að gera tillögu um þennan flutning starfsemi Landhelgisgæslunnar að óyggjandi sé að ekki sé óhagkvæmara að reka stofnunina þar en hér í Reykjavík. Við stefnum að því að niðurstaðan liggi fyrir í febrúarmánuði eins og stefnt var að. Það er ýmislegt sem blandast inn í þessa umræðu, þar á meðal er núna verið að fjalla um niðurlagða Varnarmálastofnun og hvernig ráðstafa skuli starfsemi sem tengdist henni. Vinna fer fram um það efni en þessi sérstaka hagkvæmniskönnun er í gangi. Sérstaklega er spurt um persónulega skoðun mína vegna þess að afstaða ríkisstjórnarinnar liggur fyrir. Mín persónulega skoðun fer algjörlega saman við afstöðu ríkisstjórnarinnar, að það eigi að kanna þetta en að fenginni niðurstöðu þeirrar könnunar taki menn endanlega afstöðu til málsins, að sjálfsögðu ekki fyrr því að þá væri til lítils að ráðast í þessa úttekt.

Virðulegi forseti. Með bréfi sem sent var fyrir stuttu til hæstv. forsætisráðherra og afriti til hæstv. innanríkisráðherra er ljós og staðfest samstaða allra alþingismanna í Suðurkjördæmi og sveitarstjórnarmanna á Suðurnesjum þvert á stjórnmálaflokka um flutning Landhelgisgæslunnar til Suðurnesja. Það vekur væntingar um að ákvörðun um það verði tekin hið fyrsta. Umræða um flutning Landhelgisgæslunnar hefur staðið yfir um nokkurt skeið og það er ljóst að fjölmargir kostir fylgja því að flytja starfsemina til Suðurnesja. Ég treysti því að hæstv. innanríkisráðherra leggi áherslu á málið og greiði fyrir því að ríkisvaldið sýni þannig í verki stuðning sinn við uppbyggingu atvinnulífs á Suðurnesjum og skapi um leið Landhelgisgæslunni betra starfsumhverfi.

Frú forseti. Ég kem upp til að hvetja hæstv. ráðherra til dáða í þessu máli. Það er ekki sjálfgefið að allar stofnanir samfélagsins séu á einum stað miðlægar í Reykjavík. Að mati þess sem hér stendur er flutningur Landhelgisgæslunnar til Keflavíkur ákaflega góð hugmynd og einnig hagkvæm. Það er að verða þröngt um skip Landhelgisgæslunnar í Reykjavíkurhöfn. Næg er aðstaðan í Keflavík og þar er auk þess að finna aðalflugvöll landsmanna. Af þessum sökum, og reyndar mörgum fleirum sem ekki er hægt að fara yfir í stuttu máli, er að mati þess sem hér stendur ákaflega gott Landhelgisgæslunnar vegna að flytja hana suður með sjó á stað sem hingað til hefur verið miðpunktur flugþjónustu á Íslandi. Ég hvet ráðherra mjög til dáða í þessu efni.

Forseti. Ég hef miklar efasemdir um þær lausnir á vandamálum í skammtíma og langtíma í ýmsum héruðum og byggðarlögum að taka stofnun í Reykjavík og flytja hana á svæðið og láta hana detta þar niður. Þar með á að skapast atvinna og þar með eiga allir að vera ánægðir. Þetta er sú lausn sem sveitarstjórnarmenn og héraðshöfðingjar og smákóngar finna upp. Það getur vel verið að hagkvæmt sé að hafa Landhelgisgæsluna á þessum stað, það verður að kanna, en skilyrðið er hiklaus og óefanleg hagkvæmni. Það er líka skilyrði þessa máls að talað sé við forustumenn þess sveitarfélags þar sem Landhelgisgæslan hefur miðstöð nú, bæði sveitarstjórnarmennina, forustumenn í atvinnufyrirtækjum og forustumenn í verkalýðsfélögum. Það verður líka að hlusta á það sem starfsmenn Landhelgisgæslunnar hafa um þetta að segja og það verður að hlusta á hvað sjómönnum finnst gott í þessu máli. Ég let ráðherra eindregið til þess 

Virðulegi forseti. Við höfum öll áhyggjur af atvinnuástandinu á Suðurnesjum, það er ekki um að efast, og úr því þarf að reyna að leysa en það verður náttúrlega að gera það þannig að það borgi sig fyrir okkur öll. Margt bendir til þess við fyrstu sýn að það sé gott að setja Landhelgisgæsluna niður á Suðurnesjum, þar er flugvöllur, þar er höfn, þar er hæft fólk og við fyrstu sýn virðist allt benda til þess að það sé hið besta mál. Ég fagna þeirri skýlausu yfirlýsingu hæstv. innanríkisráðherra að hann ætli að meta þetta út frá hagkvæmnissjónarmiðum og þau verði látin ráða í þessum efnum. Ég fagna því sérstaklega.

Ég þakka fyrir þessa umræðu. Þegar rætt hefur verið almennt um fjárframlög hins opinbera til Suðurnesja hafa þingmenn á Alþingi mjög oft fært þau rök fyrir því af hverju við látum þau hafa minni framlög að það sé svo stutt að fara til Reykjavíkur. Ég held að ég verði að benda á að það er alveg jafnstutt í hina áttina þannig að þessi rök gilda náttúrlega líka. Fyrst við höfum ekki haldið niðri framlögum á mörgum öðrum sviðum ætti augljóslega að vera hægt að sýna fram á að það sé heilmikil hagkvæmni að fara bara í hina áttina. Það sem er svo frábært við umræðuna núna er að við erum ekki aðeins að tala um að flytja Landhelgisgæsluna á annan stað heldur að sameina hana hluta af þeim verkefnum sem hún hefur nú þegar tekið við frá Varnarmálastofnun. Samkvæmt upplýsingum sem ég hef fengið innan beggja þessara stofnana telja þeir starfsmenn sem ég hef rætt við að það mundi styrkja mjög þau verkefni sem Landhelgisgæslan sinnir núna ef hún færi suður eftir og héldi þeim verkefnum sem hafa komið frá Varnarmálastofnun áfram innan Landhelgisgæslunnar. Ég bendi líka á að það ætti að vera hægt að vinna þessa hagkvæmnisathugun mjög hratt vegna þess að mikil forvinna var unnin þegar starfshópur vann að tillögu um hvernig standa ætti að niðurlagningu Varnarmálastofnunar á sínum tíma. Eitt af því sem hann benti á var einmitt möguleikinn á að Landhelgisgæslan tæki yfir verkefni Varnarmálastofnunar og þarna væru mjög mikil samlegðaráhrif, sérstaklega ef menn horfðu til þeirrar aðstöðu sem Varnarmálastofnun hefur haft yfir að ráða á Suðurnesjum. Síðan hefur Landhelgisgæslan náttúrlega þurft að búa við það eins og flestar aðrar opinberar stofnanir að skorið hefur verið niður til hennar, en í framtíðinni geri ég fastlega ráð fyrir því að til þess að tryggja sem best öryggi sjófarenda og fólks í kringum landið muni verða bætt við flugkost stofnunarinnar og þá er alveg ljóst að það er ekki nægilegt pláss á Reykjavíkurflugvelli

Hæstv. forseti. Vandinn var reyndar sá að starfshópurinn um framtíð Varnarmálastofnunar lauk aldrei að fullu sínu verkefni en það varð samkomulag um að setja vinnuna í farveg innan innanríkisráðuneytisins og þar er verið að vinna mjög markvisst að þeim málum. Allt tengist þetta saman eins og ég gat um í upphafi máls míns. Ég þakka fyrir þessa umræðu sem er blanda af fyrirspurnum, hvatningu, sjónarmiðum og vangaveltum. Staðan er mjög skýr. Við stefnum að því að ljúka hagkvæmniskönnun hið allra fyrsta. Niðurstaðan ræðst af þeirri könnun, bæði hvað varðar hugsanlegan flutning á Landhelgisgæslunni og eins hvað varðar Varnarmálastofnun. Ég þakka fyrir umræðuna.

Virðulegi forseti. Í stefnu Vinstri grænna í sjávarútvegsmálum, Hafið bláa hafið, segir, með leyfi forseta: „Hugmyndafræði sjálfbærrar þróunar þarf að verða ráðandi í sjávarútvegsstefnu Íslendinga. Tryggja verður að fiskveiðar umhverfis landið séu sjálfbærar og í samræmi við alþjóðlegar skuldbindingar um verndun vistkerfa, lífríkis og hafsbotns. Stórefla þarf hafrannsóknir til að tryggja vernd og sjálfbæra nýtingu Íslandsmiða til lengri tíma litið. Loks felast tækifæri í orkusparnaði og til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda með því að stuðla að breytingum á fiskveiðiflotanum og á vissum sviðum vinnslu í landi.“ Í landbúnaðarstefnu Vinstri grænna segir, með leyfi forseta: „Stefna skal að sjálfbærni landbúnaðar á Íslandi. Framleiða skal innan lands eins og kostur er það eldsneyti og þau áburðarefni sem nauðsynleg eru við matvælaframleiðslu þjóðarinnar. Vinstri hreyfingin – grænt framboð telur mikilvægt að landbúnaðurinn og öll önnur landnýting þróist í sátt við umhverfið og á grundvelli viðhorfa um sjálfbæra þróun þannig að vistvænir búskaparhættir og góður aðbúnaður búfjár verði ávallt í öndvegi.“ Ég hef verið mjög sammála því að mikilvægt sé að vinna að sjálfbærri þróun í sjávarútvegs- og landbúnaðarmálum. Því hef ég fylgst af áhuga og athygli með ráðuneyti sjávarútvegs- og landbúnaðarmála eftir að fyrsti vinstri græni ráðherrann tók þar við völdum. Gerði ég ráð fyrir að fljótlega færi þar af stað vinna við að innleiða hugmyndafræði sjálfbærrar þróunar í sjávarútvegs- og landbúnaðarstefnu Íslendinga. Í dag eru liðin tæp tvö ár síðan ráðherrann tók við völdum og heldur lítið hefur borið á þessum áherslum í þeim málum sem hafa komið inn í þingið frá ráðherranum, hvað þá í hans eigin málflutningi. Þetta var svo staðfest þegar ég sendi inn fyrirspurn um útblástur gróðurhúsalofttegunda í sjávarútvegi og landbúnaði og til hvaða aðgerða ráðherra hefði gripið þar sem svarið var heldur rýrt og eiginlega frekar sláandi hversu lítið ráðherrann hefur beitt sér í þessum efnum. Umhverfisáhrif þessara atvinnugreina eru umtalsverð og má nefna að 38,1% af heildarlosun vegna eldsneytisnotkunar á landinu eru vegna sjávarútvegs. Heildarlosun vegna landbúnaðar er um 12% af heildarlosun gróðurhúsalofttegunda frá landinu, mest vegna gerjunar í vömb og maga og losun úr landbúnaðarlandi. Hvar eru verkefnin sem hvetja útgerðina eða landbúnaðinn til að draga úr notkun á óendurnýjanlegum orkugjöfum? Og hvar eru verkefnin þar sem talað er um landgræðslu- og skógræktarverkefni sem mikilvirkustu verkefnin til að auka bindingu kolefnis? Hvar hefur ráðherrann verið þegar staðið hefur til eða menn hafa unnið að því að koma af stað nýjum verkefnum til að nýta hauggas frá búfjáráburði t.d. til framleiðslu á rafmagni eða annars konar notkun? Því vil ég spyrja hæstv. ráðherra: Hver er umhverfisstefna ráðuneytisins og hvernig er henni framfylgt?

Frú forseti. Spurning hv. þingmanns lýtur eins og hún er hér flutt að stefnumörkun í m.a. þeim atvinnugreinum sem heyra undir ráðuneyti mitt. Það mætti líka hugsa sér hvort átt er við að Stjórnarráðið, af því að það hefur nú sína eigin umhverfisstefnu líka og ráðuneytin sína innan Stjórnarráðsins, hafi slíkt í verklagsreglum sínum. Varðandi hitt sem hv. þingmaður vék að þá er alveg klár stefna, eins og hv. þingmaður rakti, bæði í stefnu Vinstri grænna og einnig ríkisstjórnarinnar, um sjálfbærni í þeim atvinnugreinum sem undir ráðuneytið heyra. Ef við tökum sjávarútveginn fyrst eru aðgerðir sem gripið hefur verið til í þeim efnum þær að styrkja stöðu hafrannsókna sem eru forsenda fyrir því að við stundum hér sjálfbæra nýtingu og að kynna á erlendum vettvangi hvernig að þeim málum er staðið. Ef við horfum til sjálfbærni innan lands hefur líka verið lögð áhersla á að t.d. vinnsla á þeim fiski sem er aflað á Íslandsmiðum fari fram hér á landi eins og nokkur kostur er þannig að verðmætasköpunin fari fram hér. Við höfum líka horft til þess að friða ákveðna viðkvæma staði á grunnsævinu fyrir stórvirkum veiðarfærum. Við endurskoðun á lögum um stjórn fiskveiða núna verður einmitt horft til þess líka hvernig koma megi að umhverfishvötum við stjórn fiskveiða. Lögð hefur verið áhersla á að koma með allan afla að landi. Þar hafa reglur verið hertar og kröfur t.d. á uppsjávarflotann og reyndar alla aðila um að koma með aflann að landi og líka að auka verðmætasköpun við vinnslu úr honum. Það hefur skilað miklum og góðum árangri þó að enn megi betur gera. Það hefur því verið alveg skýr stefnumörkun af hálfu ráðuneytisins og ráðherrans í þeim efnum. Það síðasta sem gert var í þessum efnum var að gefa árs aðlögunartíma fyrir þá sem veiða grásleppu til að koma með allt í land, ekki bara hrognin. Það kemur til framkvæmda eftir ár. Þannig er unnið mjög markvisst að þeim þáttum sem hv. þingmaður minntist á. Í landbúnaðinum er í samstarfsyfirlýsingu ríkisstjórnarflokkanna einmitt lögð áhersla á sjálfbæra þróun. Lögð er áhersla á fæðuöryggi fyrir íslensku þjóðina hvað landbúnaðarvörur varðar, sem er hluti af því að samfélagið sé sem mest sjálfbært hvað þetta varðar. Þar er líka sérstaklega lögð áhersla á aukinn hlut lífrænnar ræktunar. Á vegum ráðuneytisins hefur verið starfandi sérstakur hópur um það hvernig auka megi stuðning og hvatningu til lífrænnar ræktunar. Sérstöku fjármagni hefur verið varið - þó að það sé ekki mikið, ég viðurkenni það - annars vegar á fjárlögum síðasta árs og líka þessa árs til að hvetja til lífrænnar ræktunar. Segja má að það sé einnig liður í þessari stefnumörkun að kveða á um að t.d. grænmeti skuli allt vera upprunamerkt þannig að fólk sjái hvaðan grænmetið er sem það er að kaupa í verslunum. Ég tel að upprunamerkingar eigi að vera hvatning til þess að menn iðki sjálfbæra hugmynd í öllu, ekki aðeins í framleiðslunni heldur líka í verslun. Það má lengi betur gera en þetta er samt klár stefnumörkun og kemur fram bæði í stórum og smáum atriðum.

Forseti. Ég þakka hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra fyrir greið svör við ágætri fyrirspurn hv. þm. Eyglóar Harðardóttur hér áðan. Hæstv. ráðherra drap á margt sem ég tel að hafi orðið til framfara og bóta á hans ferli sem ráðherra og ég efast ekki um einlægan vilja hans í því efni miðað við pólitískar skoðanir hans, hjartalag og bakgrunn í menntun og öðrum störfum. Ég held að það væri gott fyrir þingmenn og þá sem starfa á þeim sviðum sem ráðherrann tekur til að hann léti ráðuneytið taka saman þessa umhverfisstefnu í skriflegu formi þannig að hægt yrði að nálgast hana og sannreyna í báðum ráðuneytum. Ég veit ekki af hverju hv. þingmaður flissar, það er ekki vegna þess að ég sé með einhverja íróníu 

Forseti biður hv. þingmenn að virða þann tíma sem þeir hafa.

Virðulegi forseti. Mig langaði aðeins að blanda mér í þessa umræðu. Það er alveg ljóst að þær atvinnugreinar sem hér hafa verið gerðar að umtalsefni hafa fylgt meginsjónarmiðum um umhverfisvernd og sjálfbærni. Það hefur glögglega komið fram í sjávarútveginum eins og allir vita og sömuleiðis í landbúnaðinum. Á vegum sjávarútvegsins hefur talsvert verið unnið að því að búa til umhverfismerki fyrir Ísland. Þau mál eru núna loksins komin í góðan farveg. Við sjáum fram á að það verði hægt að markaðssetja þetta merki á erlendum vettvangi. Sama hafa menn verið að gera í landbúnaðinum hér innan lands. Ég vil síðan vekja athygli á því, sem ég hygg að hafi komið fram í svari við fyrirspurn hv. málshefjanda í þessari umræðu, að útblástur af gróðurhúsalofttegundum í sjávarútveginum hefur dregist saman á undanförnum árum. Það er auðvitað m.a. vegna þess að kvótakerfið hefur stuðlað að minni sóknartengdum kostnaði og hefur þess vegna verið og er í eðli sínu umhverfisvænt fyrirkomulag sem ég held að við ættum að hafa í huga þegar við ræðum þessi mál.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra fyrir svör hans og öðrum þingmönnum sem hafa tekið þátt í þessari umræðu. Ég vil sérstaklega taka undir þá tillögu sem hv. þm. Mörður Árnason kom með, að umhverfisstefna sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytisins verði skrifuð niður og komið fyrir á vef ráðuneytisins þar sem við getum öll kynnt okkur hana og þar verði sett fram mjög skýr markmið og tillögur um hvernig eigi að framfylgja henni. Ég hvet ráðherrann til þess að ná sér í þau áhugaverðu og góðu plögg sem innihalda stefnu Vinstri grænna í sjávarútvegsmálum, Hafið bláa hafið, og stefnu í landbúnaðarmálum. Það hefur greinilega farið mjög mikil vinna í þessa stefnumörkun hjá flokknum og leitt ef ekki er ætlunin að nýta þá vinnu. Í bæklingnum Hafið bláa hafið kemur meðal annars fram að fiskiskip eyða yfir fimm sinnum meira í jarðefnaeldsneyti en almennur iðnaður hérlendis og frá sjávarútveginum kemur um fjórðungur af losun gróðurhúsalofttegunda ef marka má nýjustu tölur. Þetta álit var samþykkt 2009 hjá Vinstri grænum. Þau beina því væntanlega til sinna þingmanna að það sé löngu tímabært að gera sérstaka áætlun um hvernig eigi að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda í sjávarútvegi og eru með mjög skýrar tillögur í fimm liðum um hvernig það sé hægt. Þar kemur líka fram að vinnsluskipin eyða mestri olíu á hvert kíló af fiskafla þegar hins vegar loðnu-/síldarskipin og kolmunnaskipin eyða minnstu olíunni, næst á eftir koma síðan smábátarnir. Svo benda þau á fiskiðnað og ýmislegt annað. Ég hvet ráðherrann eindregið til að kynna sér þessa stefnu upp á nýtt og stefnumörkunina, og starfsfólkið í ráðuneytinu líka. Það var mér svolítið áfall þegar menn virtust ekki almennilega skilja hvað ég ætti eiginlega við þegar ég lagði inn þessa fyrirspurn um 

Frú forseti. Það er alveg ágætt hjá hv. þingmanni að rifja upp ágæta stefnu Vinstri grænna í sjávarútvegsmálum, Hafið bláa hafið, og í landbúnaði og matvælavinnslu. Ég held einmitt að þegar við tókum slaginn um að standa vörð um íslensku búfjárkynin, þar af leiðandi líka matvælavinnslu í landbúnaði, og viðhéldum því banni að flytja inn hrátt ófryst kjöt og lifandi dýr hafi það verið hluti af þeirri umhverfisstefnu sem við erum með hér. Matvælaiðnaðurinn er ein stærsta atvinnugreinin hér á landi. Það skiptir miklu máli að hún þróist og vaxi á grundvelli þeirrar hugmyndafræði sem hv. þingmaður rakti. Varðandi orkunotkunina er alveg hárrétt að hún er hið eilífa mál til að berjast fyrir að draga úr, bæði innan landbúnaðar og sjávarútvegs. Þar er aldrei neinu lokamarki náð en nálgunin og hugmyndafræðin á að vera sívirk. Við erum að þróa veiðarfæri sem taka minni orku í að leggja út og draga, svo má lengi halda áfram. Það verður seint of brýnt í þeim efnum. Þar sem hv. þingmaður vekur athygli á þessu er ýmislegt sem ráðherrann hefur líka gert, eins og að skylda merkingar á matvælum sem innihalda erfðabreytt efni. Nú síðast brugðumst við hratt við með því að setja stopp á svokallaðar transfitusýrur í íslenskum matvælum sem er líka liður í þeirri sömu hugmyndafræði sem hv. þingmaður 

Virðulegi forseti. Hún var nokkuð löng baráttan fyrir því að hefja hér aftur hvalveiðar allt frá því þær voru stöðvaðar 1989 og þar til þær fóru af stað í formi vísindaveiða árið 2003. Miklar deilur voru um þær í samfélaginu og sýndist sitt hverjum. Hér voru aðilar sem höfðu miklar áhyggjur af því að ef við færum af stað með hvalveiðar að nýju mundu markaðir fyrir útflutningsafurðir okkar eyðileggjast, þá helst í sjávarútvegi, og ferðaþjónustan mundi líða mjög fyrir þá ákvörðun og við mundum upplifa mótmæli út um allan heim gegn ákvörðun okkar og veiðunum. Reynslan er allt önnur. Nú á þessu ári eru um átta ár liðin síðan við hófum hvalveiðar. Við hófum vísindaveiðar 2003, síðan takmarkaðar atvinnuveiðar árið 2006 og árið 2009 hófum við atvinnuveiðar af fullum krafti bæði á stórhval og hrefnu, eða langreyði og hrefnu. Það má segja að góður árangur hafi náðst af markaðssetningu á hvalafurðum innan lands. Hvalkjöt er nú á boðstólnum í verslunum allt árið um kring og auðvitað mjög áberandi yfir sumartímann þegar veiðarnar eru stundaðar. Neytendur hafa tekið þessu vel. Fólk á öllum aldri neytir þessara afurða. Veitingastaðir eru stórir viðskiptavinir og það eru fáir veitingastaðir, sérstaklega yfir sumartímann, sem ekki hafa hvalafurðir eða hvalkjöt í einhverri útgáfu á matseðlinum. Þeir sem helst kaupa eru útlendingar og vaxandi fjöldi ferðamanna sem kemur til Íslands vill njóta þess. Hvalveiðar verða okkur mikilvægar í atvinnu- og verðmætasköpun í framtíðinni. Þær eru einnig mjög mikilvægar til að viðhalda jafnvægi í lífríkinu í hafinu umhverfis Ísland. Í ályktun Evrópusambandsins frá 7. júlí árið 2010 segir að Íslendingar verði að hætta öllum hvalveiðum og draga til baka fyrirvara sína innan Alþjóðahvalveiðiráðsins vegna samþykktar um bann á hvalveiðum. Þetta verðum við að gera til að uppfylla kröfur um aðild að Evrópusambandinu. Við höfum einnig séð á síðastliðnu ári ályktanir frá þjóðþingum Þýskalands og Hollands þaðan sem okkur voru send alveg skýr skilaboð um að þau mundu ekki samþykkja aðild Íslands að Evrópusambandinu nema við hættum hvalveiðum og öllum viðskiptum með hvalafurðir. En viðskiptin, eins og ég sagði áðan, eru mjög mikilvæg í formi útflutnings til Japans sem er ört vaxandi og á innanlandsmarkaði. Ég vil því spyrja hæstv. sjávarútvegsráðherra hvort hann hyggist taka eitthvert tillit til þessara sjónarmiða af hálfu Evrópusambandsins vegna þeirra aðildarviðræðna sem við erum í við Evrópusambandið og breyta þeirri ákvörðun sem hefur verið í gildi um að hér séu stundaðar sjálfbærar hvalveiðar.

Frú forseti. Spurning hv. þm. Jóns Gunnarssonar er þannig: Hyggst ráðherra bregðast við kröfum nokkurra aðildarríkja Evrópusambandsins um að banna hvalveiðar í ljósi viðræðna um aðild Íslands að sambandinu? Afstaða Íslands er varðar nýtingu sjávarspendýra er í grundvallaratriðum ólík afstöðu Evrópusambandsins. Íslensk stjórnvöld leggja áherslu á réttinn til sjálfbærrar nýtingar lifandi auðlinda hafsins, þar á meðal sjávarspendýra. Núverandi stefna Íslands í hvalveiðimálum er byggð á ályktun Alþingis um hvalveiðar frá 10. mars 1999 og á þeim grundvelli og í samræmi við vilja þingsins eru hér stundaðar sjálfbærar og löglegar veiðar á hrefnu og langreyði. Einnig er vert að halda því til haga að í kjölfar áðurnefndar ályktunar var málstaður Íslands kynntur erlendis m.a. með endurinngöngu Íslands í Alþjóðahvalveiðiráðið sem virks þátttakanda í tilraunum við að koma á stjórnkerfi fyrir hvalveiðar í atvinnuskyni. Þetta á einnig við um málflutning á vettvangi samningsins um alþjóðaverslun með tegundir villtra dýra og plantna sem eru í útrýmingarhættu og virkrar þátttöku Íslands innan Norður-Atlantshafsspendýraráðsins, en veiðar Íslendinga á hrefnu og langreyði eru innan þeirra marka sem kveðið er á um í veiðiráðgjöf Hafrannsóknastofnunar, enda er sjálfbærni grundvallaratriði í nýtingu og verndun auðlinda lands og sjávar. Veiðar á sjávarspendýrum eru, eins og hv. þingmaður kom inn á, bannaðar með lögum innan Evrópusambandsins. Í áfangaskýrslu framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins um stöðu Íslands, sem birt var í nóvember síðastliðnum, um nýtingu og viðskipti með afurðir sjávarspendýra, svo sem hvala og sela, eru tiltekin atriði sem Ísland á eftir að samræma að reglum Evrópusambandsins komi til inngöngu þar. Áður hafði þýska þingið í sambandi við atkvæðagreiðslu um stuðning aðildarumsóknar Íslands lýst því yfir að Ísland yrði að taka þátt í verndun hvala í samræmi við alþjóðalög og ESB-lög. Í desember 2010 samþykkti hollenska þingið ályktun þess efnis að Íslendingar verði að hætta hvalveiðum og sölu á hvalkjöti þegar í stað vilji þeir ganga í Evrópusambandið. Grundvallarmunur milli Evrópusambandsins og Íslands sést kannski best í því að nýting sjávarspendýra innan Evrópusambandsins er flokkuð sem náttúruverndar- og umhverfismál en Íslendingar hafa litið á hvalveiðar og selveiðar sem hluta af eðlilegri nýtingu sjávarauðlinda landsins. Út frá því er ekki við öðru að búast en að krafan um bann við veiðar og viðskipti um afurðir sjávarspendýra verði sett fram í viðræðum Íslands um hugsanlega aðild að Evrópusambandinu. Vert er að hafa í huga að mögulegan aðildarsamning við Ísland verður að samþykkja á öllum þjóðþingum aðildarlandanna. Þjóð sem byggir lífsviðurværi sitt á nýtingu sjávarafurða og aflar talsverðs og verulegs hluta gjaldeyristekna sinna með útflutningi þeirra getur hins vegar af grundvallarástæðum ekki fallist á bann við veiðum og viðskiptum með afurðum sem aflað er með sjálfbærum hætti. Ég tel ekki ástæðu til að bregðast á nokkurn hátt við kröfum umræddra ríkja um bann við hvalveiðum. Afstaða þessara ríkja kemur ekki á óvart því að, eins og áður hefur verið sagt, eru hvalveiðar bannaðar innan Evrópusambandsins. Ráðherra mun fara áfram í þessum efnum sem öðrum að vilja Alþingis og Alþingi hefur kveðið á um að hér skuli vera heimilt að stunda hvalveiðar. Það er svo atriði út af fyrir sig hvort þær séu stundaðar eða ekki, en rétturinn til að nýta auðlindir á sjálfbæran hátt, vernda þær og eiga viðskipti með þær er sá réttur sem við munum alltaf standa á að mínu mati.

Frú forseti. Ég vil blanda mér inn í umræðuna og spyrja ráðherrann hvort hann hafi beitt því gegn Þjóðverjum að þeir eru sennilega mesta skemmtiveiðiþjóð í heimi. Þeir veiða eina milljón dádýra á hverju ári, afskaplega falleg dýr, og selja. Það er kannski ráð við þessu að bjóða upp á að selja veiðileyfi á hval því að þá er leyft með nákvæmlega sömu rökum að veiða hval á Íslandi eins og dádýr í Ölpunum.

Forseti. Ég held að það fari ekki fram hjá þeim sem litast um og reynir að horfa fram á veginn að það verður ekki mjög lengi sem Íslendingum helst það uppi að stunda iðnaðarveiðar á hvölum í kringum landið, enda um alþjóðlega stofna að ræða, þvert á það sem látið er í veðri vaka hér í umræðunni. Það hefur lengi verið ljóst að það yrði ákaflega erfitt að ganga í Evrópusambandið og halda áfram veiðum á stórhveli sem við höfum stundað, a.m.k. iðnaðarveiðum svo sem á vegum Hvals hf. Hins vegar gæti það verið kostur í þeim samningaviðræðum sem fram undan eru að reyna að tryggja rétt okkar til að veiða hrefnu og annan smáhval, einkum á byggðaforsendum. Ég spyr ráðherrann hvort það sé með í stefnumörkun ráðuneytis hans gagnvart þessum viðræðum.

Virðulegi forseti. Sú var tíðin að miklar deilur voru innan lands um hvalveiðar. Ástæðan var sú að margir óttuðust að þegar hvalveiðar mundu hefjast hefði það neikvæð áhrif t.d. á ferðaþjónustu okkar. Nú hefur reynslan sýnt okkur annað og þess vegna sjáum við að það er hægt að segja að deilurnar hafi að mestu leyti verið settar niður. Það er helst að hv. þm. Mörður Árnason móist við svona öðru hverju úr ræðustól Alþingis. Það eru mjög litlar deilur um þessi mál innan lands en hins vegar hefur borið á því að sérstaklega ríki Evrópusambandsins hafi verið að reyna að beita okkur ofríki. Ég hef alltaf trúað því að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra mundi ekki láta Evrópusambandið kúga sig í þessum efnum. Þess vegna fagna ég mjög afdráttarlausri yfirlýsingu hæstv. ráðherra. Hann fylgir eftir þeirri stefnumótun sem Alþingi lagði af stað með og ég fékk það hlutverk að framkvæma. Um þau mál er orðin góð sátt innan lands. Hæstv. ráðherra fylgir eftir þeirri vel heppnuðu stefnu sem nú hefur verið fylgt í ein átta ár.

Virðulegi forseti. Ég efast um að stefna okkar í hvalveiðum sé eins vel heppnuð og síðasti hv. þingmaður gat um áðan. Ég held að það séu fleiri en hv. þm. Mörður Árnason sem eru ekki alls kostar ánægðir eða telja að við höfum hina réttu stefnu í hvalveiðimálum. Hvað varðar hvalveiðar og aðild að Evrópusambandinu verður samið um þær eins og annað í aðildarviðræðunum. Ég held að við munum ná þar einhverri niðurstöðu sem við getum sætt okkur við, þótt ég sé hjartanlega sammála hv. þm. Merði Árnasyni um að það verða væntanlega ekki þær iðnaðarveiðar sem við stundum í dag, enda samþykkir alþjóðasamfélagið það ekki.

Virðulegi forseti. Ég fagna mjög yfirlýsingu hæstv. sjávarútvegsráðherra og tek undir með honum að það er mjög mikilvægt fyrir okkur sem eyríki og fiskveiðiþjóð að hafa þetta vald í okkar höndum. Ég er líka mjög ánægður með hversu fast hann hefur fylgt eftir ákvörðun þáverandi sjávarútvegsráðherra, hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar, um að leyfa atvinnuveiðar. Við skulum sjá til að svo verði áfram. Verið er að fylgja eftir þingsályktunartillögu, eins og fram hefur komið, sem samþykkt var í þinginu 1999. En það er einnig vert að minnast á að árið 2007 var lögð fram þingsályktunartillaga sem náðist reyndar ekki að klára að afgreiða á þinginu, en hún var lögð fram af meiri hluta þingmanna. Það var drjúgur meiri hluti þingmanna á því þingi sem skrifaði undir þá tillögu. Þar kom því fram mjög skýr afstaða þingsins í málinu.

Af hverju var hún ekki afgreidd?

Rétturinn er okkar til að nýta auðlindirnar. Það er alltaf magnað að heyra hvernig andstæðingar hvalveiða tala, sem hv. þm. Mörður Árnason er í fararbroddi fyrir á þinginu. Það verður ekki lengi, sagði hv. þingmaður, sem við munum fá að veiða hval, enda er alþjóðasamfélagið á móti okkur, eins og hv. þm. Valgerður Bjarnadóttir sagði. Í Alþjóðahvalveiðiráðinu eru 80 ríki. Þar eru u.þ.b. 50% í hvorum hópnum, með og á móti hvalveiðum, þannig að alþjóðasamfélagið er ekki meira á móti þeim en svo. Alþjóðasamfélag hv. þm. Valgerðar Bjarnadóttur nær sennilega ekki mikið út fyrir Evrópusambandið. Hv. þm. Mörður Árnason sagði að þetta væru alþjóðlegir stofnar, en svo mættum við alveg skoða að veiða hrefnu og aðra hvali hérna. Eru það ekki alþjóðlegir stofnar, hv. þingmaður? Allar okkar veiðar eru í fullu samræmi við alþjóðasamninga. Stofnstærðir okkar eru samþykktar 

Forseti minnir þingmenn á að virða ræðutíma.

Frú forseti. Ég hygg að forseta þyki þessi umræða fróðleg þar sem hún kemur frá Akranesi, sem hefur einmitt eina stærstu hvalstöð í nágrenni sínu. Ég virði ólík sjónarmið um hvort við skulum veiða hval eða ekki. Ég geri mér grein fyrir því að fyrir mörgum er það tilfinningamál, sem ég virði líka. Ég bendi á að við störfum annars vegar samkvæmt samþykkt Alþingis varðandi þær veiðar sem ráðlagðar eru, hins vegar samkvæmt vísindalegri ráðgjöf sem ekki er dregin í efa. Ráðgjöf Hafrannsóknastofnunar um hvað taka megi mikið af dýrum hefur því aldrei verið gagnrýnd þannig að um sjálfbærar veiðar sé að ræða og veiðarnar sem verið hafa eru miklu minni en það. Auk þess eru veiðarnar samkvæmt alþjóðalögum. Það er svo ákvörðun okkar hvort við veiðum hval eða ekki. En rétturinn til að veiða og nýta með sjálfbærum hætti auðlindirnar okkar og versla með þær eru ein af grundvallarréttindum sem við viljum verja. Við erum aðilar að kæru Grænlendinga og Kanadamanna, Norðmanna og Færeyinga gegnum Alþjóðaviðskiptastofnunina á hendur Evrópusambandinu þar sem það hefur bannað verslun með selskinn frá Grænlandi. Selur er einn af auðlindum Grænlands og er vaxandi stofn. Selskinn hefur um aldir verið ein af aðalverslunarvörum Grænlands. Evrópusambandið getur ekki farið að banna upp á sitt einsdæmi