Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég var nú ekki á nefndarfundi, þegar lokið var við afgreiðslu á máli þessu, og hef því ekki skrifað undir nál. Ég vildi aðeins láta þess getið, að í öllum meginatriðum er ég því samþykkur og álít það í verulegum atriðum standa til bóta. Um brtt. get ég verið fáorður, þar sem um þær var rætt, þegar ég var á nefndarfundi. Af brtt. n. tel ég eina skipta verulegu máli, og er það till. um hækkun á framlaginu til súrheysgryfjanna. Þetta er ákaflega þýðingarmikið, því að í mörgum tilfellum stendur og fellur slátturinn með því, að til séu slík hús. Því er mjög mikilsvert, að menn séu hvattir til að auka þessar byggingar. Þessari till. er ég því algerlega samþykkur. Ég skal ekki eyða orðum að fleiri brtt. Ég er með sumum, en móti öðrum, sem fram hafa verið bornar. Mér finnst satt að segja sumar till. bera allt of mikinn keim af vísindum. En um afstöðu mína til till. læt ég atkv. mitt skera úr, þegar þar að kemur. Ég vildi sem sagt aðeins láta þess getið, að ég er í höfuðatriðum frv. samþykkur. Get ég svo látið máli mínu þar með lokið.



Herra forseti. Ég gat þess við síðustu umr. þessa máls, þegar ég greiddi atkv. með því að fella niður 4. gr., að ég mundi taka upp við þessa umr. nýja gr. í hennar stað. Liggur hún hér fyrir á þskj. 583. Ég sé þó, að þar er ekki ákveðið, hversu langur starfstími n. er, sem kjósa skal samkvæmt brtt. Það er ætlazt til, að verkið taki 10 ár, og það er eðlilegt, að sömu menn sjái um það allan tímann, en annars legg ég ekki mikið upp úr því. Annars skal ég endurtaka það, að þetta frv. er byggt á því, að framlag komi á móti þessum 2½ millj., sem ríkið á að leggja fram samkvæmt þessum l., 1½ millj. kr. á ári, eða 15 millj. alls. Með þessu yrði nokkuð unnið að því að flýta fyrir þessu máli, sem bændur sýna svo mikinn áhuga fyrir. Talað hefur verið um að reyna að fá fé úr jöfnunarsjóði til þessara framkvæmda. Mér er kunnugt um, að hæstv. viðskmrh. og fjmrh. eru því hlynntir, að þetta verði gert, en á þessu stigi er það ekki hægt, því að þingið á eftir að taka ákvörðun um, hvernig fé úr honum verði ráðstafað. Það er hugsað af mörgum að nota mikið af honum til Sogsvirkjunarinnar. Það þarf leyfi annarrar þjóðar til að verja honum eins og við viljum, og þess vegna mun ekki vera hægt að taka það inn í þetta frv., en í því trausti, að það fáist seinna fram, fylgi ég þessu frv. og mæli ákaflega mikið með, að það verði samþ. Sýni sig, að ekki sé hægt að fá þetta, má síðar gera ráðstafanir í þessu sambandi, en á þessu stigi held ég, að ekki sé bein nauðsyn til þess. Ég vil segja það út af minni brtt., að ég vænti, að þeir, sem gátu ekki fellt sig við n. eins og hún var upphaflega, geti sætt sig við hana svona og sjái sér einnig fært að fylgja frv.



Herra forseti. Ég heyrði ekki upphaf ræðu hv. 1. þm. N-M., en ég þykist vita, hvað hann muni hafa sagt. En eins og sakir standa nú, virðist mér, að það hafi verið meira, sem bjó í huga hans, breyt., sem hann er búinn að boða fyrir löngu á 1. gr. frv., að það ætti að greiða eitthvað úr jöfnunarsjóði, en ekki beint úr ríkissjóði, en þegar af þeirri ástæðu finnst mér ekki hægt að afgr. málið eins og það liggur fyrir, fyrr en vitað er um það. Enn fremur finnst rnér brtt. hans algerð fjarstæða, þar sem ákveðið er, að tveir menn skulu kosnir af Sþ. til að ákveða, hvar skuli leggja síma ár hvert, en sá þriðji skuli vera póst- og símamálastjóri. Ég tel ná engri átt, að símamálaráðh. skuli þannig vera settur utan garða og hafa engan tillögurétt, þó að hann sé sá maður, sem Alþingi hefur valið til að vera yfirmann þessara mála. Það hefur aldrei átt sér stað fyrr, að farið hafi verið fram á að taka menn gersamlega út úr „funktion“ í því verkefni, sem þeim er ætlað. Mér finnst það ekki koma til mála. Þess vegna hefur mér dottið í hug, af því að við hv. 1. þm. N-M. erum jafnan kærir hvor öðrum, að betrumbæta hans till. og koma með skriflega brtt. við hana. Hv. þm. leggur til, að þessir menn skuli kosnir af Sþ. Það verður ekki skilið öðruvísi, en þeir skuli kosnir með einföldum meiri hluta, en það finnst mér ekki geta átt sér stað. Slíkar kosningar eru alltaf hlutfallskosningar, en einfaldur meiri hluti ekki látinn ráða báðum mönnunum. Þess vegna vil ég leggja fram skriflega brtt., svo hljóðandi: „Tillagan orðist svo: Sameinað Alþingi kýs tvo menn hlutfallskosningu til tveggja ára í senn, og gera þeir tillögur til póst- og símamálastjórnarinnar um lagningu notendasíma í sveitum, og skulu þeir skila póst- og símamálastjóra tillögum sínum fyrir 1. apríl ár hvert.“ Ég held, að þetta sé hugsun þessa hv. þm., þó að hún hafi ekki komizt á pappírinn. Hann hefur ætlazt til, að hlutfallskosning yrði viðhöfð, og hann hefur ekki ætlazt til að kippa símamálaráðherra burt út úr þessu máli: Ég ætlast til, að þetta séu leiðbeinandi menn frá þinginu og þeir komi fram með sínar till., en völdunum sé ekki kippt úr höndum ráðh. og símamálastjórnin yrði í minni hluta, eins og orðið gæti samkv. till. hv. 1. þm. N-M. Ég held satt að segja, að það sé ekki rétt að orðlengja um þetta mál nú. N. verður bæði með tilliti til 1. gr. og eins þessarar breyt. að athuga málið og einkum ef hv. þm. vildi koma fram með brtt. við 1. gr. eða skýra, hvernig þessum málum horfir, sem við erum ekki búnir að kynna okkur. Þess vegna finnst mér, að n. þyrfti að athuga þetta mál í samráði við hæstv. ríkisstj., og ef hæstv. ríkisstj. er ófáanleg til að koma á fund okkar, þá fengist skýrari og nákvæmari skýrsla um málið frá hv. þm., þar sem hann virðist vera milliliður. Úrlausn á þessu máli þarf n. að fá og koma svo með sínar till., soðnar upp úr því, sem liggur fyrir henni, og á þann hátt, sem hún kann sjálf að ákveða, eftir því sem gögn liggja fyrir. Ég vil svo leyfa mér að afhenda hæstv, forseta þessa skriflegu brtt.

Forseti (RÞ): Mér hefur borizt skrifleg brtt. frá hv. 11. landsk. (ÞÞ), sem hann hefur nú lýst: [Sjá þskj. 595.] Þarf tvöföld afbrigði til þess, að hún megi komast hér að.



Forseti. Þegar ég gekk út úr d. áðan samkvæmt ósk hæstv. fjmrh., var ekki lokið umr. í því máli, sem þá var á dagskrá, en þegar ég kom aftur, var umr. lokið, og var ég þó á mælendaskrá. Mér þykir leitt, að hæstv. forseti skyldi beita mig slíkum brögðum, því að ég hafði mikilsverðar till. að flytja. Ég þykist ekki hafa sótt fundi hér svo illa, að ástæða hafi verið til að fara þannig að, er ég gekk frá til að gegna skyldustörfum samkvæmt ósk ráðherra: Bið ég svo hæstv. forseta að afsaka þennan útúrdúr. Í sambandi við þetta mál þykir mér rétt að upplýsa, að fjvn. hefur fengið bréf frá póst- og símamálastjóra í sambandi við lagningu sveitasíma. Það er dagsett 25. apríl þ. á. Þar gerir póst- og símamálastjóri grein fyrir, hvað hann gerir ráð fyrir, að muni kosta að koma í samband þeim sýslum í landinu, sem nú hafa undir 50% síma, þannig að hver sýsla hafi síma á a. m. k. öðru hverju býli. Þetta segir hann, að muni kosta 2.289.319 krónur. Þá yrði á öllu landinu sími á 58,8% sveitabæjum og í engri sýslu sími undir 50%. Hann telur, að ef þetta væri gert, þá mundu tekjur símans að vísu nokkuð aukast, en telur þó ekki upp, hvað það mundi verða. Hann getur hins vegar um það í bréfinu, að útreikningar, sem gerðir hafi verið um tekjuaukningu landssímans á þessu ári; séu að því leyti rangir, að það megi búast við, að tekjuhliðin lækki um 3 millj. kr., þannig að reksturinn verði 3 millj. kr. óhagkvæmari, en gert er ráð fyrir. Mér þykir rétt að láta þetta koma fram í sambandi við þessar umr: Það hefur verið samkomulag um það í fjvn. að taka inn á fjárlfrv. 1 millj. til notendasíma í sveitum, hækka liðinn úr 800 þús. kr. upp í 1 milljón. Nú sagði hv. 1. þm. N-M. um daginn, að þetta væri beinlínis gert til að uppfylla ákvæði 1. gr. þessa frv., sem hér liggur fyrir, og á móti ætti að koma 1½ milljón úr jöfnunarsjóði. Ég veit ekki, hvað hann segir um þetta mál nú, en eftir þeim upplýsingum, sem fyrir liggja, er þetta hreinn misskilningur hjá hv. þm: Það er enginn fótur fyrir því og engin von til þess, að hægt sé að láta á móti þessari 1 milljón króna 1½ milljón úr jöfnunarsjóði. Ég veit ekki, hvort þetta er gert til blekkinga eða það er meðfædd gáfa hjá hv. þm. í meðferð mála almennt hér á þingi. Ég tel, að með þeim ráðstöfunum, sem gerðar hafa verið af fjvn., sé málinu sýnd svo mikil samúð og viðurkenning; að varla sé sæmandi að sækja þetta mál svo fast sem gert hefur verið, og ég er undrandi yfir því, hvernig okkar ágæti forseti hefur farið með þetta mál, vegna þess að ég hef ekki átt því að venjast þann tíma, sem ég hef setið á þingi, að slík vinnuaðferð hafi verið viðhöfð. Það hefur hvað eftir annað verið óskað eftir, að hann ræddi við hæstv. fjmrh., og hvað eftir annað hefur hann svarað því, að fjmrh. vissi um dagskrána, og það virðist ekki hafa verið gerð nein önnur tilraun til að hafa tal af honum í þessu máli, en senda honum dagskrána. Ég hef nýlega átt tal við hæstv. ráðh. um þetta, og þá kom ekki til mála að hækka þetta framlag meira, en upp í eina milljón, og þá veit ég ekki, til hvers er verið með þetta kapp að fá samþykkt frv., þar sem fyrirskipað er, að þessi upphæð skuli vera hækkuð svo sem hér er gert, þegar vitað er, að ekkert fylgi er fyrir því í ríkisstj. að taka þá fjárhæð inn í fjárl. á þessu ári. Þetta mál hlýtur því að vera borið fram af einhverju öðru, en áhuga fyrir að tryggja því raunverulegan árangur. Ég er alveg viss um, að enginn af flm. þessa frv. hefur meiri löngun, en ég að koma sveitasímunum sem víðast um landið: En ég get samt ekki séð, hvað á að þýða að leika svona skollaleik eins og hér er gert. Ég skal ekki fara mikið út í þær orðahnippingar, sem orðið hafa í þessu máli. Hv. form. n. hefur vikið því að mér, að ég gæti ekki gert greinarmun á pólitískri sérstöðu og pólitískri afstöðu til málsins og ég vildi halda öllu í pólitískum viðjum. Mér finnst hins vegar, að gr., sem felld var úr frv., þar sem átti að lögbjóða, að miðstjórn Framsfl., eins og ég orðaði það, ætti að ráða yfir þessu máli, - það sýnir bezt, hvort engin pólitík er í þessu máli frá hendi þeirra manna, sem eru flm. frv. Auðvitað var það þeirra markmið að skapa sér pólitíska aðstöðu með frv. Það er svo augljóst mál, að það er ekki vert fyrir þá að verá að draga dul á það og afsaka það. Þess vegna fær maður nærri því klígju, þegar hv. 1. þm. N-M. lætur það út úr sér, að hann fyrirlíti alla pólitíska togstreitu. Það mundi aðeins skapa togstreitu, sem yrði til að spilla málinu, ef fyrir þessu fengist meiri hluti hér á Alþingi. - Þá vil ég benda á út af brtt. um skipan þessara mála, að hv. flm. hefur setið í sparnaðarnefnd, sem gera átti till. um sparnað í ríkisrekstrinum. Hann fann þá, að það eru allt of margar nefndir, sem starfa á kostnað ríkisins, en hér á að bæta einni við. Það er vissulega of mikið af nefndum og pólitískri togstreitu í okkar landi, bæði í fjárhagsráði, viðskiptanefnd, jeppaúthlutunarnefnd og hvað þær nú heita allar saman. Ber hið bráðasta að snúa við á þessari braut og losa sig við þetta fargan. En ef það er nokkur, sem á að skipta þessu án þess að póst- og símamálastjórnin geri það, þá er það fjárveitingarvaldið á Alþingi, en þá á ekki að nota aðstöðuna í þessum efnum til þess að kaupa pólitískt fylgi, eins og virðist vera takmark hv. flm. frv. Ég álít, að þetta eigi að vera í höndum póst- og símamálastjóra, og sé það ekki nóg, þá hjá Alþingi, sem ekki má sleppa yfirstjórn þessara mála. Ég tel rétt, að málið sé nú tekið út af dagskrá og hæstv. forseti ræði það við hæstv. fjmrh. og skýri síðan hv. d. frá niðurstöðum þeirra viðræðna. Að öðrum kosti verð ég að álykta, að hæs.v. forseti sé á móti framgangi málsins.

Forseti (BSt) : Út af því, sem hv. þm. Barð. (GJ) kvartaði um í upphafi ræðu sinnar, að umr. hefði verið lokið að honum fjarstöddum, en hann verið á mælendaskrá, þá vil ég taka það fram, að hann var ekki á mælendaskrá. Hitt kann að vera, að hann hafi beðið um orðið en það farið fram hjá mér, og ef svo er, bið ég hann afsökunar, en ég hef þá verið truflaður, því að ég er vanur að taka eftir því, þegar þm. biðja um orðið.



Virðulegi forseti. Hv. þm. Barð. deilir mjög á. mig við allar umr. þessa máls fyrir meðferð mína á málinu. Ég hef áður lýst því, að ég gat ekki fengið meðnm. mína til að taka afstöðu til málsins og gaf því út nál. einn og tók svo málið á dagskrá eftir langan tíma. Ég tel þetta vítalausa málsmeðferð, og sjálfur hefur hv. þm. Barð. krafizt þess, að mál væru tekin á dagskrá án nál. - Út af hinu, að ég hafi ekki rætt málið nægilega við hæstv. fjmrh., þá tek ég það fram, að ég hef skýrt honum frá því, að þess væri óskað í hv. d., að hann segði álit sitt á málinu. Síðan hefur honum sem öðrum þm. verið send dagskrá, en það er nú svo með hæstv. ráðh., að þeirra annríki er mikið, og þeir virðast ekki hafa tíma til að mæta á þingfundum. Sé ég heldur ekki, að það sé hæstv. ríkisstj., sem á að segja Alþingi, hvaða l. það megi setja, heldur á Alþingi að ákveða það sjálft, en ríkisstj. að framkvæma lögin eða segja af sér ella. - Og um þann pólitíska hrekk, sem á að hafa legið til grundvallar frá okkur flm., þá virðist hann dálítið einkennilegur. Í Morgunblaðinu stóð á dögunum, að fellt hefði verið að láta nefnd þriggja framsóknarmanna úthluta símunum, en það getur ekki staðizt, nema póst- og símamálastjóri sé framsóknarmaður. Nú taldi ég um daginn, er málið var til umr., að ég vissi ekki, hvers flokks póst- og símamálastjóri væri, en þá sagði hæstv. dómsmrh., að hann væri kunnur framsóknarmaður. En um hvað var 4. gr., sem hneykslaði svo mjög hv. þm. Barð. og hv. 11. landsk. þm.? Hún var um það að skerða vald þessa manns, sem talinn er framsóknarmaður af þeim, því að ég hygg það satt, þótt hv. 11. landsk. tali mikið um, að hér eigi að taka vald af ráðherra, að þá sé það meira í orði, en á borði. Ég hygg, að póst- og símamálastjóri hafi mestu um þetta ráðið hingað til. Þannig er það, að þeir, sem hafa á hendi forstöðu ríkisstofnana undir ráðherra, þeir ráða kannske eins miklu og ráðherrarnir sjálfir. Það er ekki hægt fyrir ráðherra að afgreiða ýmis smærri atriði. Þannig er nú þetta, en sennilega skilur hv. þm. Barð. ekki þann hugsunarhátt að hafa ekki flokkspólitísk sjónarmið til allra mála. Ég hef áður getið um það mikla misrétti, sem átt hefur sér stað milli héraða við lagningu notendasímanna í sveitunum, en ég taldi það ekki hafa verið af flokkspólitískri hlutdrægni, þar sem sérstaklega hefur verið níðzt á Eyjafjarðarsýslu og Snæfellsnessýslu, því að meiri hlutinn í þeim tveim sýslum hefur ekki fylgt sama pólitíska flokki. Það er annað en flokkapólitík í þessu sem mörgu öðru. Fróðlegt verður sjálfsagt að sjá till. hv. fjvn. um skiptingu fjár til verklegra framkvæmda, og má líklega gera ráð fyrir, að þær verði ekki þannig, að mest sé veitt í þau héruð, sem hafa fjvnm. fyrir þm. eða þá ráðherra. Vonandi er það víðsýnissjónarmið, sem þar ræður. Út af þeim firrum, að hér sé verið að taka vald af ráðh. og þetta sé alveg dæmalaust, þá er einkennilegt að heyra hv. 11. landsk. þm. halda þessu fram. Ég veit ekki betur, en hann sé í n., sem úthlutar fé til íslenzkra listamanna. Eftir hans kenningum nú ætti menntmrh. að gera þetta. En hann er bara svo mikill smekkmaður á listir og hinir nm. sjálfsagt líka, að þeir eru líklega færari til þessa starfs, en nokkur ráðh. eða fjvn. Þó að við séum þrír flm. þessa máls, þá er það svo, að við leggjum mismunandi mikla áherzlu á hin ýmsu atriði frv. Til dæmis hefur það komið fram, að hv.: 1. þm, N-M. (PZ) leggur aðaláherzluna á það, að féð sé veitt árlega og þetta sé bundið svo, að notendasímarnir komist um land allt á 10 árum. Ég vil einnig leggja áherzlu á það, að símarnir komist um allt landið, því að ef fólkið í sveitunum fær ekki svipuð þægindi og fólkið í þéttbýlinu, þá er enn meiri hætta á því, að það hverfi þaðan, en mér er alveg ljóst, að með þetta sem annað verða menn að sníða sér stakk eftir vexti. Framkvæmdirnar hljóta að fara eftir getu ríkissjóðs á hverjum tíma, og þess vegna er ég fús til þess að fylgja till. ,um það, ef hægt væri að vísa að miklu leyti á annan aðila, en ríkissjóð til þess að leggja þetta fé fram. Ég mun samt ekki bera fram till. um það, m. a. af því, að ég hef rætt þetta við hæstv: fjmrh., og hann telur réttara að ráðstafa fé mótvirðissjóðs með sérstökum lögum, en þau ákvæði verði í einstökum öðrum lögum. En það er ekki óhugsandi, þótt þetta frv. verði að lögum, að eitt af verkefnum mótvirðissjóðs verði að standa hér undir. En ég get ekki neitað því, að ég legg ekki síður áherzlu á það, að trygging fáist fyrir því, að það misrétti, sem átt hefur sér stað um lagningu notendsímanna, haldi ekki áfram lengur, og það skal tekið fram, að ég hef að óreyndu enga ástæðu til að væna hæstv. núv. símamálaráðh. um hlutdrægni í þessum efnum. En ráðherrar koma og hverfa og aðalframkvæmdirnar og raunverulega valdið hefur verið hjá þeim aðila hér í bæ, sem sýnist ekki hafa gætt þess að láta borgarana njóta jafnréttis. Því álít ég rétt að setja nefnd í þetta, og hún mætti gjarnan vera ólaunuð, og ef hv. 11. landsk. þm. vildi styðja till. í þá átt, að n. ætti að skila ráðh. till. sínum, þá gæti ég fallizt á það



Forseti. Hv. 1. þm: Eyf. (BSt) hefur nú tekið ýmislegt fram af því; sem ég vildi segja, en ég skal enn einu sinni sýna fram á það, hvílík fjarstæða það er hjá hv. þm. Barð., að till. mín um úthlutunarn. sé fram borin til að skapa betri pólitíska aðstöðu, með því að lýsa yfir því, að ég er reiðubúinn að taka tillögu mína aftur. Fyrir mér vakir ekkert annað, en málið sjálft, en slíkt sjónarmið þekkir ekki hv. þm. Barð., sem alltaf hugsar um pólitíska aðstöðu, og þess vegna gerir hann mönnum slíkar getsakir. Þessi hv. þm. þykist ævinlega allt vita hér á Alþingi. Hann þykist meira að segja vita, hvað aðrir þm. hugsa. Hann skoðar hjörtun og nýrun. Slíkt álit, hefur hann alltaf á sjálfum sér, og er það vissulega gott að hafa sjálfstraust, en allt er bezt í hófi; og ekki er ástæða til að ætla sér þá dul að vita hugsanir annarra manna. Það er ofmat, sem menn mega ekki leyfa sér, þótt gáfaðir séu. Ég hef aldrei sagt það, að hæstv. ríkisstj. styddi það að veita fé úr mótvirðissjóði - til notendasímanna, en ég hef sagt, að tveir hæstv. ráðh. væru því fylgjandi, og það þarf að ráðstafa jafnvirðissjóði og til þess þarf leyfi annarra þjóða, og ég er ekki í vafa um, að þeir, sem þar ráða, skilja þörfina í þessu efni betur en hv. þm. Barð. Þeir munu sjá, að sjóðnum verður ekki betur varið með öðru, en því að láta hann ganga til þess að koma upp notendasímum í sveitum. Það stendur sem sagt til að ráðstafa fé mótvirðissjóðs, og væntanlega fæst þá eitthvað til þessara framkvæmda, en þar fyrir er hægt að samþ. frv. eins og það er nú og senda það til Nd., því að meðan það er þar til meðferðar, verður sjóðnum ráðstafað og þá er frv. ekki lengra komið en svo, að hægt er að vitna í frv. um ráðstöfun sjóðsins eða setja á fjárlög þá upphæð, sem með þarf. En fyrir mér vakir fyrst og fremst, að lagningu notendasímanna verði lokið á næstu 10 árum, svo að sem fyrst hverfi hin leiðinlega togstreita, sem verið hefur í þessum efnum, og eigi þurfi að vera um að ræða margsvikin loforð eins og komið hefur fram í ræðum hv. þingmanna. Ég hef engu lofað og er ekki við neitt annað bundinn en sannfæringu mína, því að það er fjarri lagi, að þetta sé eitthvert pólitískt mál hjá mér. Þetta er þarft mál fyrir dreifbýlið og sérstaklega það, að fé það, sem ákveðið verður til þessa, komi með ákveðnu árabili, svo að eigi þurfi um það að vera í óvissu, því að búast má við, eins og kom fram í ræðu hv. þm: Barð., að allt verði skorið niður á fyrsta ári, eða, sem hv. 4. þm. Reykv. (HG) var með, að lagðir verði notendasímar í Reykjavík, áður en þeir verði lagðir um dreifbýlið, eins og áður hefur verið gert. Aðalatriðið fyrir mér er það, að þegar því verður slegið föstu, þá er sama, hver ræður, í hvaða röð símarnir séu lagðir inn á heimilin, og ef menn hafa svolitla glóru og vit í kollinum, að það verði gert á sem ódýrastan hátt, en eigi með því að peðra fénu og henda sínu í hverja áttina, þar sem hver otar sínum tota og allt verður því dýrara en ella. Ég sé ekki ástæðu til að svara hv. 11. landsk. þegar hann sagði, að ég vildi taka ráðherrann út úr starfinu. Annars vil ég taka brtt. mína aftur. Hef ég þó ekkert á móti því, að mennirnir séu ólaunaðir. Er þá hægt, þegar þeir eru úr hópi þingmanna, að þeir taki ákvarðanir sínar meðan þing stendur, en þó mega þeir ekki vanrækja þingfundi fyrir það.

Það er eigi ástæða til að deila þar á hv. þm. Barð. Hann sækir manna bezt fundi.

Ég hef m. ö. o. ekkert á móti þessu og skal þá taka till. mína aftur. Ég geri annars eigi ráð fyrir, að atkvgr. fari nú fram, en verði það úr, mun ég bera fram till. um, að þeir verði ólaunaðir. Vona ég þá, að hv. þm. Barð. sjái, að það er í samræmi við það, sem ég hef áður sagt. Ég tel, að í Nd. ætti að vera hægt að ákveða um nýja 4. gr., í meðferð þeirrar hv. d. á málinun þegar rætt verður um, hvernig l. um mótvirðissjóðinn verði breytt og hversu fénu skuli varið. Verður þá séð, hvernig fer, og vona ég, að allir flokkar verði með því, svo að inn komi nægilegt fé til að gera þetta verk á þeim tíma, sem um er rætt í frv., eins og það er nú, þótt það sé orðið úrelt. 2,5 millj. kr. nægja eigi. Nú mundi þurfa 2.8 millj. kr., ef efnið hækkar vegna gengislækkunarinnar, að óbreyttu verði erlendis, en það mætti þá líka laga það í hv. Nd., ef þeim sýnist svo.

Við eigum ekki alltaf að reiða okkur á Nd.

Þar er eigi um það að ræða, hvort l. verði breytt. Þeim hlýtur að verða breytt. Það er talað um Sogsvirkjun og áburðarverksmiðju, Laxárvirkjunina, og alltaf er jafnvirðissjóðurinn nefndur í því sambandi. Yfirleitt er þar ætlazt til að lækka skyldur ríkissjóðs, hjálpa til við stórframkvæmdir og lagningu notendasímanna. Tel ég og varðandi hinn litla hluta, sem gengi til símanna, að mælast mundi bezt fyrir, að þeir yrðu lagðir um allt landið. Ég kann þó eigi að rannsaka hjörtu og nýru manna. Geri ég engum neinar getsakir. Af verkum manna á að þekkja þá, og það sýnir sig þá í hv. d., og það er mest um vert.



Ég vil enn harma það mjög, að hæstv. fjmrh. eða einhver af meðráðherrum hans hafa eigi séð sér fært að vera við umræðurnar í d. í sambandi við þetta mál. Það má segja, að það sé eigi stórvægilegt, en þegar litið er á það í sambandi við önnur mál, sem fyrir þinginu hafa legið og liggja, þá virðist mér það marka ákveðna stefnu, sem full ástæða er til að gera sér grein fyrir. Eftir þessu frv. er gert ráð fyrir hærri, eða þreföldum framlögum á við það, sem undanfarið hafa verið lögð til notendasíma. Það var nú rétt áðan verið að afgreiða breyt. á jarðræktarl., sem eigi gera áætlun um, hversu auka muni þurfa kostnað í þeim efnum, en það mun nema um 1.5 millj. kr. Í Nd. er verið að ljúka við að afgreiða mál um jarðræktar- og húsagerðarsamþykktir í sveitum, og á því stigi, sem það er nú, er ráð fyrir gert að auka framlög úr 3 í 6 millj. kr., eða tvöfalda þau. Ég held, að eigi sé ráðgert að taka það fé á einu ári, en það mun eigi verða skemur en á þrem árum. Þessi fjögur frv., ef að l. verða, valda því, að um verður að ræða a. m. k. 4 millj. kr. útgjaldaaukningu frá því, sem verið hefur. Í fjárlagafrv. ætla ég, að áætluð fjárhæð til sauðfjárveikivarna nemi um 7 millj. kr. Um það liggur fyrir frv. í hv. Nd. Ég vil nú engu spá um árlegan kostnað í heild sinni, en hann mun hlaupa á nokkrum tugum millj. kr. Ég nefni þar eigi endurgreiðslu tolla af sænsku húsunum, minkana og þess háttar, heldur aðeins þessi frv., sem marka alveg ákveðna stefnu. Ætlunin er að auka um milljónir króna framlög til framkvæmda í dreifbýlinu. Nú neita ég því ekki, að nauðsynlegt sé að styrkja og leggja fram fé til flestra þessara framkvæmda, Hins er eigi að dyljast, að talsvert af þessu fé, sem gengið hefur til strjálbýlisins, hefur ekki komið að gagni. Það eru ófá dæmi þess til, að jarðir hafi lagzt í eyði, sem komnar hafa verið í símasamband vegasamband og til aukinnar ræktunar. Þetta virðist mér sýna skort á, að þeirrar fyrirhyggju og hagsýni hafi verið gætt, sem sjálfsögð er í þessum efnum. Nú hefði mig langað til að bera fram fsp. við hæstv. fjmrh., ef hann er nærri, en sé hann það ekki. þá getur hv. form. fjvn. e. t. v. upplýst það. Frv. markar þá ákveðnu stefnu að auka fjárframlög til einstakra framkvæmda í strjálbýlinu. Nú vildi ég spyrja, hvort þess væri að vænta, að aðrar framkvæmdir, sem eru a. m. k. jafnnauðsynlegar, séu jafnhugstæðar hv. flm. þessara frv., þeirra er ég hef nefnt. Það hefur mikið verið um það rætt, að fjárhagsástand ríkissjóðs sé slæmt og afkomuhorfur hans harla dapurlegar, jafnvel eftir gengislækkunina. Mér er þá aftur spurn: Má vænta þess, ef fjárveitingar þessar verða samþykktar, að stuðningsflokkar hæstv. ríkisstj. sjái sér fært að meta nauðsynjar í öðrum efnum og annarra landshluta og treysti sér til að veita þangað tilsvarandi fjárframlögum? Mér hefði þótt vænt um, ef einhver úr hæstv. ríkisstj. gæti verið til andsvara. Afstaða mín mun mótast af því, hvort sama skilnings sé að vænta varðandi þéttbýlið. Á því er enginn vafi og það er ljóst, að horfurnar í atvinnumálum og fjárhagsmálum almennings í bæjunum eru í svipinn a. m. k. enn ískyggilegri, en hjá þorra fólks í sveitunum. Koma áhrif dýrtíðaraukningarinnar harðar niður þar en í sveitunum og harðast á þeim, sem eigi geta tekið neinar neyzluvörur hjá sér sjálfum. Þá vildi ég lítillega drepa á það, sem kom fram hjá tveim hv. þm. um fyrirhugaða ráðstöfun jafnvirðissjóðs Marshallfjárins. Þar virðist mér sem fullyrðing standi gegn fullyrðingu. Hv. 1. þm. N-M. staðhæfir, að ætlun hæstv. ríkisstj. sé að leggja fram 1½ millj. kr. úr jafnvirðissjóði til viðbótar framlagi ríkissjóðs til símalagninga í sveitum. Hv. þm. Barð. fullyrðir hins vegar, að engin ákvörðun hafi verið tekin um ráðstöfun fjárins.

Tveir hæstv. ráðh. hafa sagt það, og hv. þm. Barð. segir þá ósatt.

Ég hef ævinlega talið sjálfsagt, að um ráðstöfun eða tillögur til ráðstöfunar á jafnvirðissjóði yrði gerð heildaráætlun og þar leitað samþykkis Alþ. Ég get eigi hugsað mér, að einn til tveir ráðherrar fari að peðra fé úr sjóðnum án skipulegrar áætlunar, svo að allt er hér fullyrðingar og spásagnir út í loftið. Ég hef heyrt, eftir ummælum hv. 1. þm. N-M., að ætlun hæstv. ríkisstj. sé, fengi hún það samþ., að nota féð til stærri verksmiðja og e. t. v. við meiri háttar iðnað í landinu. En þetta eru aðeins bollaleggingar, er ekkert verður sagt um, fyrr en Alþ. hefur látið álit sitt í ljós. Ég skal ekki hafa ræðu mína lengri, því að umræðurnar eru þegar orðnar langar, en vildi leyfa mér að bera fram tvær skriflegar brtt. Hin fyrri er við 1. gr. og þess efnis, að í stað „2,5 millj.“ komi: eina milljón. - Mér hefur skilizt á hv. 1. þm. Eyf., að út af fyrir sig sé honum ekki ákaflega mikið kappsmál, hver fjárhæðin verði, heldur yrði hún fastákveðin í l., svo að mismunandi viðhorf gætu eigi valdið því, að framkvæmdir stöðvuðust í þessum efnum. Það hefur upplýsts í umræðunum, að fjvn. hafi áætlað að lækka þennan lið, og væri það heldur tryggara, ef hún yrði tekin í l. - Hin síðari brtt. er við 2. gr., þess efnis, að gr. falli niður. Ég gerði grein fyrir því við 2. umr., að ég teldi fráleitt, að slík ákvæði séu sett í þessi l.: að ein ákveðin vörutegund sé þannig ákveðin, að efni til þessara sérstöku símalagninga skuli samkvæmt ákvæðum í sérstökum l. ganga fyrir, hvernig sem jöfnuðurinn við útlönd verður, og þótt skortur sé á erlendum gjaldeyri. Ef þetta á að ganga fram og taka á þetta á innflutningsáætlunina, þá verður erfitt að lifa fyrir fjárhagsráð. Ég skal svo eigi hafa þessi orð fleiri. Ég bíð eftir því, hverja afgreiðslu brtt. mínar fá, og mun afstaða mín mótast af því. Leyfi ég mér svo að afhenda þær hæstv. forseta.

Forseti (BSt) : Mér hafa borizt þrjár skriflegar brtt. Fyrsta brtt. er frá 1. þm. N-M. (PZ) og er við skriflega brtt. frá hv. 11. landsk. (ÞÞ) við brtt. frá 1. þm. N-M., þess efnis, að aftan við till. bætist: Mennirnir starfi kauplaust. Hinar tvær eru frá hv. 4. þm. Reykv. (HG):. „1. Við 1. gr. Í stað „2,5 millj.“ komi; eina milljón. 2. Við 2. gr. Greinin falli niður.“ Þessar brtt. eru of seint fram komnar og þar að auki skriflegar, og þarf því að leita tvöfaldra afbrigða fyrir þeim.

Forseti (BSt) : Einn hv. þm. er á mælendaskrá, hv. þm. Barð. (GJ), en fundartíminn er á þrotum. Er því umr. frestað og málið tekið af dagskrá.



Þótt ég sé mótfallinn endurgreiðslu tolla, sem borgaðir hafa verið fyrir löngu, sé ég mér ekki annað fært ,en segja já, til samræmis við það, sem nú hefur verið samþ.



Með tilvísun til rökstuðnings hv. 11. landsk. þm. segi ég já.



Ég hef fært þetta mál í tal við hæstv. fjmrh. og spurt hann, hvort þessir tollar hafi verið greiddir, og er mér tjáð, að þeir hafi ekki verið greiddir né innheimtir, og segi ég já.



Ég vísa til rökstuðnings hv. 1. þm. N-M., og í þeirri fullvissu, að þessir tollar verði hvorki endurgreiddir né innheimtir, greiði ég ekki atkv.



Í trausti þess, að fylgismaður og flutningsmaður þessa frv. greiði atkv. með því, segi ég já.



Ég lít svo á, að þessi liður eigi hér heima sem viðauki við þetta frv., og segi því nei, án þess þó að taka efnislega afstöðu til þessa atriðis.



Þar sem hér eiga hlut að máli ágætlega stæð vélaverkstæði, segi ég nei og tel ósanngjarnt, að fram á þetta skuli hafa verið farið.



Ég get ekki séð, að þessi liður eigi neitt skylt við hið upprunalega frv., hvað sem um hann má segja að öðru leyti. Þessi liður er um allt annað, og er vont að sjá, hvað má taka með og hvað ekki, ef þetta verður samþ. Brtt. 474,c felld með 7:3 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: GJ. JJós, BBen. nei: HV, HermJ, KK, PZ, RÞ, VH, BSt. HG, StgrA, ÞÞ, BrB, EE, FRV greiddu ekki atkv. l þm. (LJóh) fjarstaddur. 1 þm. gerði svofellda grein fyrir atkv. sínu:



Herra forseti. Öll þessi erindi hafa legið fyrir fjvn. undanfarin tvö Alþingi og fengið þá meðferð, að ekki er fært að taka eitt út úr. Þar sem nú hv. d. hefur með atkvgr. ákveðið að taka inn í frv. einn liðinn, þá álit ég rétt að taka þennan inn einnig. Mun ég, ef þetta verður samþ., leggja til við 3. umr., því að það er nægur tími þá, að fyrirsögn frv. verði breytt í: Frv. til l. um endurgreiðslu tolla og fleira. Ég segi já. 3. gr. (verður 5. gr.) samþ. með 9:2 atkv. Fyrirsögn samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umr. með 10:5 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: HG, PZ, RÞ, StgrA, VH, BrB, EE, FRV, HV, BSt. nei: JJós, KK, ÞÞ, BBen, GJ. 2 þm. (HermJ, LJóh) fjarstaddir. 2 þm. gerðu þannig grein fyrir atkv. sínu:



Herra forseti. Eins og frv. er nú orðið, kveður 1. gr. þess á um, að Alþingi skuli standa við orð sín. 2. gr. leysir hæstv. ríkisstjórn úr þeim vanda að hafa brotið lög og vanrækt skyldu sína, og 3. gr. er bara markleysa og vitleysa, þar sem bátarnir voru byggðir upp á akkorð. En í trausti þess, að þetta verði lagað við 3. umr., segi ég já.



Herra forseti. Með því að brtt. á þskj. 474, c-liður, hefur verið felld, segi ég nei.