Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. landbn. (Skúli Alexandersson) : Herra forseti. Ég hef kynnt mér afstöðu nefndarmanna í landbn. deildarinnar til frv. eftir þá breytingu sem gerð var á því í neðri deild. Nefndarmenn eru allir sammála því að samþykkja frv. á þann hátt sem það hefur komið til okkar aftur frá neðri deild.

Jóhann Einvarðsson : Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir nál. allshn. þessarar deildar varðandi frv. til laga um breytingu á lögum nr. 60/1990, um skipan prestakalla og prófastsdæma og um starfsmenn þjóðkirkju Íslands. Þetta er neðrideildarmál. Allshn. hefur fjallað um frv. og skilar svohljóðandi nál.: ,,Nefndin hefur fjallað um frv. og leggur til að það verði samþykkt óbreytt.`` Undir þetta skrifa allir nefndarmenn allshn.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Jóhann Einvarðsson) : Hæstv. forseti. Samkvæmt bréfi frá utanrrn. til fjh.- og viðskn. Ed., sem fylgir með sem fskj., er þess farið á leit við nefndina að hún flytji þetta frv. Það fjallar fyrst og fremst um teknískar leiðréttingar á innheimtu og álagningu gjalda sem eru tekjustofn fyrir Útflutningsráð. Með frv. frá nefndinni fylgir svohljóðandi grg: ,,Með bréfi utanrrh. til fjh.- og viðskn. Ed., sbr. fylgiskjal, var þess farið á leit við nefndina af hálfu ríkisstjórnarinnar að hún flytti frv. þetta. Í bréfinu kom fram að frv. var samið í samvinnu þriggja ráðuneyta, utanríkis-, viðskipta- og fjármálaráðuneytisins, og fylgdu athugasemdir þeirra með frv. Þar eru tilgreindar ástæður þess að brýn þörf er á að breyta lögum um Útflutningsráð og eru þær eftirfarandi: ,,Komið hafa í ljós vandkvæði við framkvæmd laganna, sem öðluðust gildi 1. jan. 1991. Samkvæmt 1. gr. frv. yrði 3. gr. laganna efnislega óbreytt, m.a. varðandi gjaldskyldu, þótt uppsetningu sé breytt, svo og tæknilegum ákvæðum um álagningu og innheimtu hins sérstaka gjalds samkvæmt lögunum. Með 2. gr. frv. er stefnt að því að tryggja tekjur Útflutningsráðs af viðkomandi atvinnugreinum á árinu 1991, en atvinnugreinatekjur hafa frá upphafi verið megintekjustofn ráðsins.```` Þetta frv. er flutt af fjh.- og viðskn. og því trúlega ekki ástæða til að vísa því til nefndar.

Halldór Blöndal : Herra forseti. Þetta frv. lætur lítið yfir sér. Það er smálagfæring á lögum sem samþykkt voru á síðasta Alþingi, stjfrv. sem þá var samþykkt. Eins og hér stendur er frv. þetta samið í samvinnu þriggja ráðuneyta, utanríkis-, viðskipta- og fjármálaráðuneytis. Þó svo að í frv. felist ekki annað en lítilfjörleg leiðrétting er af einhverjum undarlegum ástæðum sem ég ekki skil gripið til þess að biðja þingnefnd að flytja frv., sem er sjálfsagt. Það eru fleiri slík frv. á leiðinni. Fyrir skömmu flutti hæstv. sjútvrh. frv. til laga um breytingar á lögum sem allir þingmenn ríkisstjórnarinnar stóðu að því að lögfesta á síðasta þingi en ekki var samkomulag um innan ríkisstjórnarinnar. Stundum kemur upp á yfirborðið hvers vegna ríkisstjórninni kemur ekki saman. Í sambandi við frv. hefur það enn ekki komið í ljós hvernig á því megi standa að ríkisstjórnin treystir sér ekki til að standa að frv. sem stjfrv.

Frsm. meiri hl. fjh.- og viðskn. (Guðmundur Ágústsson) : Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nál. á þskj. 832 og brtt. á þskj. 833 við frv. til laga um breytingu á lögum nr. 9 2. mars 1989, um efnahagsaðgerðir. Í nál. segir svo, með leyfi forseta: ,,Nefndin hefur fjallað um frv. og fengið á sinn fund Guðmund Malmquist, forstjóra Byggðastofnunar, Sigurð Þórðarson vararíkisendurskoðanda, Árna Snæbjörnsson endurskoðanda og Helga Bergs, formann Hlutafjársjóðs. Meiri hl. nefndarinnar leggur til að orðalagsbreyting verði gerð í 1. gr. frv. til að taka af allan vafa um að hlutafjárdeild Byggðastofnunar tekur við skuldbindingum Hlutafjársjóðs Byggðastofnunar. Þá leggur meiri hl. einnig til að breyting verði gerð á 5. málsl. 2. gr. þannig að tæmandi verði talið í hvaða tilvikum Byggðastofnun þarf að bera undir Ríkisábyrgðasjóð atriði varðandi lán atvinnutryggingardeildar. Er Byggðastofnun óheimilt að skuldbreyta, breyta lánum í víkjandi lán, hlutafé eða fella lánin niður án samþykkis Ríkisábyrgðasjóðs. Einnig er lagt til að í stað stjórnar Byggðastofnunar komi Byggðastofnun í þessum sama málslið 2. gr. Meiri hl. nefndarinnar leggur til að frv. verði samþykkt með þeim breytingum sem gerð er tillaga um á sérstöku þingskjali.`` Undir þetta nál. rita Guðmundur Ágústsson, Jóhann Einvarðsson, Eiður Guðnason, Guðrún J. Halldórsdóttir og Skúli Alexandersson. Fulltrúar Sjálfstfl. í nefndinni skila minnihlutaáliti og gera þeir eflaust grein fyrir því hér á eftir. Það frv. sem hér um ræðir má segja að sé endalok þeirra efnahagsaðgerða sem ríkisstjórnin, sem tók við 1988, stofnaði til. Þá var ákveðið að setja á stofn tvo sjóði, annars vegar Atvinnutryggingarsjóð útflutningsgreina og hins vegar Hlutafjársjóð. Nú er talið að hlutverki þessara sjóða sé lokið og það er lagt til í frv. að báðum þessum sjóðum verði komið fyrir innan Byggðastofnunar og að þeir starfi í tengslum við þá stofnun. Ég ítreka það sem ég sagði hér áðan að meiri hl. leggur til að frv. verði samþykkt eins og það var lagt fram með þeim breytingum sem gerð var grein fyrir hér áðan og eru á þskj. 833.

Skúli Alexandersson : Herra forseti. Það var eitt orð í ræðu hæstv. framsögumanns um það að hér væri verið að ganga frá endalokum þeirra efnahagsaðgerða sem núv. ríkisstjórn hefur staðið fyrir frá því í sept. 1988. Það er nú ekki hægt að segja beinlínis núverandi ríkisstjórn heldur þær tvær ríkisstjórnir sem hafa setið síðan. Því miður eru þetta ekki endalokin vegna þess að við eigum sjálfsagt eftir á næstu árum að finna fyrir þessum efnahagsaðgerðum meira og minna. En það sem er verið að gera er að það er verið að koma þeim í sérstakt form undir umsjá Byggðastofnunar. Ég vildi aðeins láta þetta koma fram, að við værum nú sem verr fer ekki alveg sloppin frá þessu.

Halldór Blöndal : Herra forseti. Það varð samkomulag milli mín og hv. 4. þm. Vesturl. Skúla Alexanderssonar nú fyrir helgina að ég gerði ekki athugasemdir við að þetta frv. yrði tekið til 2. umr. þó svo að ekki hafi verið orðið við beiðni minni um það að Fjárlaga- og hagsýslustofnun mæti það, eins og henni ber að gera lögum samkvæmt, hversu mikinn útgjaldaauka tvö frv. hafi í för með sér, þ.e. frv. til laga um breytingu á lögum um efnahagsaðgerðir og um breytingu á lögum um Byggðastofnun. Ég hef fengið hér í hendur óstaðfest ljósrit af bréfaskriftum fjmrn. og forsrn. Þetta ljósrit af bréfaskriftum þessara tveggja ráðuneyta er algjörlega óviðkomandi minni beiðni. Ég fór fram á það --- og ég óska eftir að formaður nefndarinnar hlusti á. Það er nú erfitt að tala um nefndarstörf ef formaður nefndarinnar má ekki vera að því að hlusta. Ég fór líka fram á það fyrir helgi að fá í hendur umsögn Fjárlaga- og hagsýslustofnunar um þessi frv. tvö og um frv. til laga um breytingu á lögum um listamannalaun. Þá fékk ég í hendur af þeim sökum og því tilefni á fundi menntmn. í morgun óstaðfestan minnismiða frá menntmrn. Einhvers konar minnisblað sem fyrir utan það að vera óljóst var efnislega rangt og greinilegt að sá sem það hafði skrifað hafði ekki lesið það frv. sem hann var beðinn um umsögn um. Ég vænti þess, herra forseti, að yfirstjórn þingsins hafi skilning á því að Alþingi ætlast til þess að fá formlega umsögn frá Fjárlaga- og hagsýslustofnun ef einstakar nefndir biðja um upplýsingar og mat á kostnaði sem einstök stjfrv. hafa í för með sér. Að Fjárlaga- og hagsýslustofnun í fyrsta lagi láti svo lítið að svara bréfi þingsins um slíka umsögn, því ég efast ekki um að formaður nefndarinnar hafi beðið Fjárlaga- og hagsýslustofnun um slíka umsögn. Í annan stað hygg ég að forseti deildarinnar sé mér sammála um það að nefndarmenn geti ekki látið sér lynda að fá óundirskrifaða minnismiða, heldur hlýtur umsögnin að vera formleg og staðfest með undirskrift þannig að greinilega komi fram að umsögnin sé send á ábyrgð ráðuneytis og ráðherra en ekki einhver óskilgreindur pappír. Ég sé ekki ástæðu til þess við 2. umr., af því að ég féllst á að 2. umr. mætti fara fram án þess að slík umsögn bærist, að gera athugasemd við það þó 2. umr. fari fram. Mér hafði verið sýnt orðalag sem ekki er í samræmi við brtt. meiri hl. og af þeim sökum hafði ég ekki séð ástæðu til þess að biðja forstöðumann Ríkisábyrgðasjóðs að koma til fundar við fjh.- og viðskn. Nú eru þessar forsendur breyttar þannig að óhjákvæmilegt er að forstöðumaður Ríkisábyrgðasjóðs komi á fund nefndarinnar. Auk þess er óhjákvæmilegt að Fjárlaga- og hagsýslustofnun, lögum samkvæmt, sendi Alþingi bréf um þann kostnað sem þessi frv. hafa í för með sér fyrir ríkissjóð. Ég vil svo ekki lengja þessa umræðu frekar. Málið verður tekið fyrir í fjh.- og viðskn. milli 2. og 3. umr. samkvæmt samkomulagi sem ég gerði við varaformann nefndarinnar. En ég vil biðja meiri hl. nefndarinnar að draga brtt. sínar aftur til 3. umr.

Fjármálaráðherra (Ólafur Ragnar Grímsson) : Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breytingu á lögum um tekjuskatt og eignarskatt. Þetta frv. er þáttur í þeirri breytingu sem verið er að gera á íslenska skattkerfinu með hliðsjón af annars vegar alþjóðlegri aðlögun og hins vegar þeirri staðreynd að við erum nú blessunarlega búin að ná verðbólgunni niður í lága eins stafs tölu og nauðsynlegt er að breyta lögum um skattlagningu fyrirtækja til þess að taka mið af því svo að minnkandi verðbólga komi ekki fram í aukinni skattbyrði fyrirtækjanna. Þegar frv. um tryggingagjald var afgreitt hér á Alþingi fyrir jól, þá lýsti ég því yfir að ég mundi flytja frv. af þessu tagi eftir áramótin. Frv. hefur nú verið flutt. Það hefur verið unnið að því í samráði við forsvarsmenn atvinnulífsins með margvíslegum hætti og vona ég að frv. fái greiðan gang hér í gegnum þingið. Í frv. eru breytingar sem taldar eru, eins og ég sagði áðan, nauðsynlegar vegna þeirrar hjöðnunar verðbólgu sem hér hefur átt sér stað og hins vegar breytingar sem taka mið af þeirri þróun sem er í okkar helstu viðskiptalöndum varðandi grundvallarbreytingar á skattlagningu á atvinnulíf sem felast í því að fækka frádráttarliðum og undanþágum frá skatti og breikka skattstofninn en lækka jafnframt skatthlutfallið. Þannig er í þessu frv. gert ráð fyrir að skatthlutfallið lækki úr 50% í 45%. Þá er einnig gerð tillaga um að verðbreytingafærslan taki breytingum. Í 1. gr. frv. er gerð tillaga um þá breytingu sem víkur að því. Þessi breyting getur þó ekki verið afturvirk og kemur því ekki til framkvæmda fyrr en við álagningu 1992. Er þess vegna í bráðabirgðaákvæði með frv. gert ráð fyrir að leiðrétta misræmið vegna álagningar á árinu 1991 með því að hækka hlutfall sérstakrar afskriftar á reiknuðum tekjum vegna verðlagsbreytinga úr 40% í 50%. Þá er gerð tillaga um að lækka heimildir til að leggja hluta af hagnaði í sérstakan fjárfestingarsjóð úr 15% í 10%. Með þessum breytingum er tryggt að raungildi skatthlutfalls fyrirtækjanna verði óbreytt á milli áranna 1990 og 1991 en ella mundi sú skattbyrði þyngjast allverulega. Þá eru í frv. gerðar fáeinar breytingar varðandi frádrátt vegna hlutabréfaviðskipta. Þær heimildir voru rýmkaðar allverulega á síðasta ári og leiddu til þess að gífurleg aukning varð í hlutabréfaviðskiptum. Þó er greinilegt að með einhverjum hætti hafa menn nýtt sér skattaheimildirnar meira í því skyni að fá skattafrádrátt heldur en að setja peninga með eðlilegum hætti inn í atvinnulífið. Þess vegna er gerð sú breyting með þessu frv. að viðkomandi eigi hlutabréfin í a.m.k. tvö ár þannig að ljóst sé að hér sé um raunverulegt viðbótarfjármagn inn í atvinnulífið að ræða. Ég vona t.d. að allir þingmenn séu sammála um það að sú skipan sem nú er í lögum og býður upp á það, svo ég taki dæmi, að við tveir, ég og hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson, sem báðir ættum hlutabréf í Eimskipafélaginu værum að selja þau hver öðrum til skiptis ár eftir ár og fengjum skattafrádrátt vegna þeirra viðskipta með reglubundnu millibili. Það erum við sammála um að er ekki eðlilegt því það væri ekkert nýtt fé sem kæmi inn til Eimskipafélags Íslands miðað við slíkt ákvæði. Aftur á móti ef um raunverulegt viðbótarfé inn í atvinnulífið er að ræða, þá gildi þessi heimild áfram. Hins vegar er líka lagt til að frádrátturinn verði lækkaður um fjórðung og ástæða þess er sú að þegar þetta er skoðað nánar þá kemur í ljós að samkvæmt þeim skattareglum sem gilda í okkar viðskiptalöndum, t.d. skattareglum OECD-landanna og einnig á væntanlegu evrópsku efnahagssvæði, þá eru slíkir frádrættir taldir ígildi ríkisstyrkja til atvinnurekstursins og eru óheimilir. Þess vegna er það líka þáttur í alþjóðlegri aðlögun íslenska skattkerfisins að draga hægt og bítandi úr slíkum heimildum. Ég veit að það eru ýmsir á vettvangi atvinnulífsins sem líta öðrum augum á þetta en staðreyndin er hins vegar sú að í þeim löndum sem við viljum taka mið af og þurfum að laga okkur að er litið á slíka frádrætti sem ígildi ríkisstyrkja. Ég tel, virðulegur forseti, að það sé í raun og veru ekki meira um þetta að segja. Annað frv., sem því miður er víst ekki komið inn í þingið, er eins konar fylgifrv. með þessu frv. og felur í sér breytingar á tölugildum og bið ég menn að hafa það í huga í hv. fjh.- og viðskn. ef það verður ekki komið hér á borð þingmanna á eftir, en nefndarmenn geta fengið það að sjálfsögðu um leið og þeir óska eftir því. Ég mælist til þess, virðulegi forseti, að að lokinni þessari umr. verði þessu frv. vísað til hv. fjh.- og viðskn. og 2. umr. og vænti þess að Alþingi afgreiði þetta frv. sem lög áður en þingstörfum lýkur.

Eyjólfur Konráð Jónsson : Herra forseti. Mér mun nægja að rökræða í stuttu máli við hæstv. ráðherra um þetta frv. Það er vissulega athyglisvert að ráðherra vinstri flokks skuli flytja þetta frv. Að vísu er það nú til þess að draga úr haldi því sem menn hafa í ráðuneytinu að hann skuli hafa samþykkt þessa stefnu á sínum tíma og vilja um þetta ræða. Það er tímanna tákn að íslenska þjóðin er að reyna að dreifa auðinum meðal þjóðarinnar til þátttöku í atvinnurekstri. Við vitum öll hve mikill skortur er á áhættufé í atvinnuvegunum og höfum náð alla vega þegjandi samkomulagi um það að reyna að greiða úr þeim vanda einmitt með því að gera sem allra flestum unnt að fjárfesta í atvinnuvegunum og þá auðvitað fyrst og síðast í stórum félögum, almenningshlutafélögum. Um það hef ég reyndar fjallað í áratugi og gleðst þess vegna mjög yfir því að skilningur á þessu málefni hefur farið vaxandi. Ég ætla ekki fyrir fram að fordæma þær hugmyndir sem eru uppi hjá hæstv. ráðherra nú. Málið fer til nefndar sem ég á sæti í og þar mun ég greiða fyrir því að málið fái afgreiðslu, jafnvel þó ég greiði kannski atkvæði á móti því atriði sem ég var núna síðast að nefna. En ég skal samt geta um það hér að t.d. þegar Volkswagen-verksmiðjunum var breytt í almenningshlutafélag þá var það svo að þegar t.d. tekjulágt fólk og raunar aðrir festu fé í þessu merka fyrirtæki á vildarkjörum þá misstu þeir þau ef þeir seldu bréfin ýmist innan þriggja ára, ef ég man rétt, eða innan einhverra annarra tímamarka. Þetta var þannig líka að fjölskyldur fengu ákveðinn frádrátt, bréfin voru seld á mismunandi verði eftir því hvort um tekjuháa menn eða eignamenn, var að ræða til að dreifa þeim sem allra mest. Reyndin varð sú að mjög fáir seldu bréfin aftur, þau urðu flest í eigu kaupendanna, almennings þessi þrjú ár. Ég held að fimm ára mörk hafi verið þar líka. Það er því ekkert nýtt sem ráðherrann er hér að tala um og sannleikurinn er nú sá að ef menn kynna sér hlutafélagalög og sögu hlutafélaga í gegnum aldirnar þá er þetta hreint ekki nýtt form eða ný aðferð til þess að dreifa auði og koma á stofn fjárfrekum fyrirtækjum. Þess vegna er það alveg sjálfsagður hlutur að skoða þetta allt með opnum huga og velvild og ég fagna því enn að svona víðtækt samkomulag skuli orðið um þessa hugsun, þá hugsun að fólkið í landinu eigi í sem ríkustum mæli að eiga hlutdeild í atvinnuvegunum, að hún skuli núna beint og óbeint vera á stefnuskrá allra íslenskra stjórnmálaflokka. Það er ekki lítill árangur og sýnir að menn vilja allir, hvar í flokki sem þeir standa, hafa opin augun þegar um slík þjóðþrifamál er að ræða. Þetta minnir mann raunar á það sem gerðist fyrst á öldinni eða aðallega á öðrum áratug aldarinnar þegar Eimskipafélagið var stofnað sem hæstv. ráðherra vék að áðan og mörg félög önnur, hin merkustu félög. Þá var einmitt keppt að því að dreifa auðindum og völdunum eins mikið og kostur var. Það tókst allvel framan af en síðan urðu breytingar á fyrir ýmissa hluta sakir sem ég ætla ekki að rekja. Við settum mjög góð hlutafélagalög um 1978, mjög merkilega löggjöf sem hefur reynst vel á þessum byrjunarárum auðstjórnar almennings, ef ég má kalla það það. Þetta stefnir nú allt saman að því að auka fjárhagslegt vald fólksins yfir atvinnuvegunum og auka almenna eignamyndun sem hlýtur að vera takmark allra þeirra sem nú hafa öðlast þennan skilning sem ég áðan var að fagna. En tækifæri gefst til að ræða þetta nánar þegar málið kemur úr nefndinni, sem ég vænti að verði. Þó hér sé tímaþröng og verði þessa vikuna ætti að vera smuga til að ræða málið og þá kannski við hæstv. ráðherra eitthvað meira en málið skal ég svo sannarlega skoða.

Danfríður Skarphéðinsdóttir : Virðulegur forseti. Efni þessa frv. og það hversu seint það er fram komið og líka þau orð hæstv. fjmrh. um að hann vonaðist til að það yrði afgreitt fyrir þinglok gefa nú svolítið til kynna hvaða forgangsröð ræður för hjá þeirri hæstv. ríkisstjórn sem senn hefur lokið setu sinni á þessu kjörtímabili. Það er eins og ætíð fyrr að það eru atvinnulífið og fyrirtækin sem ganga fyrir. Þetta vekur hjá mér spurningar um hvenær röðin komi að fólkinu í landinu. Ég vildi í tilefni af framlagningu þessa frv. spyrja hæstv. fjmrh. hvort hann telji núgildandi skattleysismörk viðunandi eins og þau eru nú. Ég hefði heldur kosið að sjá frv. koma fram um hækkun skattleysismarka og vil benda á að það liggur reyndar fyrir tillaga um það frá hv. 8. þm. Reykv. og hefur hún verið rædd í sameinuðu þingi, því miður að hæstv. fjmrh. fjarstöddum. Þar er gerð tillaga um að skattleysismörkin verði um 100.000 kr. Ég hefði líka kosið að sjá frv. um annað tekjuskattsþrep og minni á að kvennalistakonur hafa lagt fram frv. þess efnis til þess að jafna aðstöðu fólks í þjóðfélaginu. Það er nú svo að það kostar fjölskyldufólk óhemjumikið að framfleyta börnum sínum og sjá þeim t.d. fyrir heilsdagsvistun. Ef reiknað er með útgjöldum hjóna fyrir heilsdagsvistun fyrir eitt barn þá eru það rúmlega 300.000 kr. á ári vegna þess að fæst hjón fá inni á barnaheimilum og verða að leita til dagmæðra og þar er gjaldið fyrir ársvistun nú rúmlega 300.000 kr. Ég hefði frekar kosið að sjá að fólk gæti fengið skattaafslátt vegna slíkra útgjalda en vegna kaupa á hlutabréfum. Mig langar líka til að spyrja hæstv. fjmrh. hvort alls ekkert hafi komið til tals innan ríkisstjórnarinnar að koma með einhverjum hætti til móts við barnafjölskyldur í landinu. Það er vitað að barnabæturnar eru mjög lágar. Ég vil benda á að samkvæmt þeim útreikningum sem liggja til grundvallar framfærsluþörf námsmanna er gert ráð fyrir að það kosti a.m.k. 22.000 kr. á mánuði að framfleyta einu barni og býst ég við að það sé ekki ofreiknað. Þeirri hugmynd hefur einstaka sinnum skotið upp innan Kvennalistans að það væri e.t.v. full ástæða til að fólk fengi einhvers konar barnaafslátt sem yrði þá eitthvað álíka og persónuafsláttur, en það er greinilegt að Lánasjóðurinn notar tölur sem að einhverju leyti miðast við persónuafslátt. Ég vildi mega spyrja hæstv. fjmrh. hvort slíkar hugmyndir hafi komið fram innan ríkisstjórnarinnar, hvort slík mál hafi yfirleitt verið rædd. En mér finnst þetta frv., þó ég ætli ekki að taka efnislega afstöðu til þess sem slíks á þessari stundu, undirstrika vissan þátt, að launafólkið í landinu gleymist alltaf. Þegar hæstv. fjmrh. sagði áðan í máli sínu að hann legði fram annað frv. þá kipptist ég við og vonaðist til að hann mundi minnast á einhver af þessum málum, en það var þá eitthvert talnafrumvarp sem fylgir þessu hér og það olli mér svo sannarlega vonbrigðum. En varðandi það sem seinni hluti þessa frv. gengur út á, þ.e. frádrátt vegna hlutabréfaviðskipta, þá var það nokkuð furðulegt að verða vitni að þeirri hvatningu sem höfð var uppi um áramótin, hvatningu til fólks til þess að taka alls ekki þátt í rekstri samfélagsins með því að kaupa hlutabréf og fá skattaafslátt. Ég ætla að sjálfsögðu ekki að gera lítið úr því að atvinnulífið þurfi að þrífast og það sé jákvætt og gott að íbúar í landinu taki þátt í því, vegna þess að ég held að það sé mjög hollt og gott, en ég get ekki látið hjá líða þegar ég sé þetta frv. að minnast á fjölskyldurnar og barnafólkið. Ég vildi gjarnan heyra viðbrögð hæstv. fjmrh. við þeim spurningum sem ég hef hér fram borið.

Fjármálaráðherra (Ólafur Ragnar Grímsson) : Virðulegi forseti. Vegna þeirrar ræðu sem hér var flutt af hv. þm. Danfríði Skarphéðinsdóttur þá vil ég nú í fyrsta lagi vekja athygli á því að að meginefni er þetta frv. flutt til þess að koma í veg fyrir verulega skattaþyngingu sem hefði orðið ella, vegna þess einfaldlega að við erum búin að ná verðbólgunni niður, og hins vegar liður í þeirri stefnu sem ég hélt að Kvennalistinn styddi, að fækka frádráttarliðum en breikka skattstofn og lækka þá prósentu um leið til þess að gera skattheimtuna öruggari. Ég vil hins vegar svara þeim spurningum sem hún beindi til mín. Ég hef verið og minn flokkur fylgjandi því að það yrði tekið upp sérstakt hátekjuþrep í tekjuskattinum. Ég hef sett fram innan ríkisstjórnarnnar frv. þar sem slíkt þrep er miðað við 300 þús. kr. tekjur hjá einstaklingi og 600 þús. kr. tekjur hjá hjónum. Ég er einnig þeirrar skoðunar að það eigi að hækka skattleysismörkin og minn flokkur hefur ályktað um það. Ég er einnig þeirrar skoðunar að það eigi að auka barnabæturnar og hef lagt fram tillögur um það innan ríkisstjórnarinnar. Ég hef síðan lagt til að fjármagn til þessara breytinga innan tekjuskattsins, hækkunar skattleysismarka, aukningar barnabóta og aukningar á húsnæðisbótum, m.a. til þeirra sem leigja, verði sótt annars vegar í hátekjuþrep í tekjuskattinum og hins vegar í skattlagningu fjármagnstekna yfir ákveðnum mörkum líkt og atvinnutekna. Alþb. og ég sem fjmrh. hafa lagt fram alveg skýrar tillögur í þessum efnum þannig að okkar stefnuafstaða liggur fyrir afdráttarlaus. Ég hef einnig lagt fram innan ríkisstjórnarinnar, gerði það morgun, frv. um húsaleigubætur í framhaldi af frv. sem ég kynnti innan ríkisstjórnarinnar í vor. Við erum þess vegna að vinna að því verki að auka jöfnunaraðgerðir innan tekjuskattsins án þess að skattbyrðin í heild aukist. Það liggja nú þegar fyrir fullbúin frv. og tillögur um að breyta dreifingunni innan tekjuskattsins á þann veg að létta tekjuskattinn á fólki með miðlungstekjur og lægri tekjur, sérstaklega barnafólki og fólki með mikinn húsnæðiskostnað, en auka skattbyrðina á fólki með mjög miklar tekjur og skattfrjálsar fjármagnstekjur. Svörin við þessum spurningum liggja alveg afdráttarlaus fyrir og það hefur ekki staðið á okkur að breyta skattalögunum í þessa veru. Hins vegar varðandi hlutafjárfrádráttinn þá vek ég athygli á því að það er verið að þrengja hann frá því sem er í gildandi lögum. Um það má ræða hvað eigi að ganga langt í þeim efnum en stefnan er hins vegar í þá áttina en ekki til þess að auka hana. Hér er því ekki verið að flytja frv. um að lækka sérstaklega skattana á atvinnulífinu eða auka frádráttarheimildirnar eins og mér fannst koma fram í orðum hv. þm. Hitt er svo rétt að það þarf að gera breytingar á tekjuskattinum til þess að auka jöfnunarhlutverk hans og ég er sannfærður um að það væri skynsamlegasta aðgerðin til þess að tryggja nýja kjarasamninga sem þjónuðu því markmiði að hér yrði áfram lítil verðbólga.

Halldór Blöndal (frh.) : Herra forseti. Á síðasta fundi gerði ég þetta frv. að umtalsefni á breiðum grundvelli og sýndi fram á að hér er farið fram á það að ferðamálum verði breytt með þeim hætti að ríkið komi inn á nánast öll svið ferðamála. Hér er um mikla ofstjórnartilhneigingu að ræða sem nauðsynlegt er að brjóta til mergjar í meðferð nefndarinnar á þessu frv. Ég vil, herra forseti, af því tilefni ítreka fyrirspurn mína til hæstv. ráðherra um það hvaða upplýsingar Hagsýslustofnun hafi gefið um þann kostnaðarauka sem þetta frv. hefur í för með sér. Ég á að vísu ekki von á því að hæstv. ráðherra hafi þau gögn við höndina nú, geri raunar ekki ráð fyrir því að hæstv. ráðherra hafi beðið Hagsýslustofnun um téðar upplýsingar, en það mun koma í ljós nú á fundinum.

Landbúnaðarráðherra (Steingrímur J. Sigfússon) : Herra forseti. Ég hlýddi á mál hv. 2. þm. Norðurl. e. fyrir helgina þegar hann ræddi málefni ferðaþjónustunnar og bar fram ýmsar spurningar. Ég skal reyna að koma lítillega inn á þær helstu sem ég man að þingmaðurinn bar fram eða ræddi um. Ég vík mér þá beint að því sem hann síðast nefndi, að það vantaði upplýsingar eða æskilegt væri að fá upplýsingar um útgjöld vegna frv. þessa ef að lögum yrði. Því er til að svara að málin eru tiltölulega einföld hvað það snertir. Staðreyndin er sú að það er alls ekki gert ráð fyrir í raun neinni breytingu á opinberum útgjöldum eða stuðningi við ferðaþjónustuna frá núgildandi lögum. En það er að vísu gert ráð fyrir því að ríkisvaldið, fjárveitingavaldið, láti af þeim skerðingum á hinum markaða tekjustofni ferðaþjónustunnar sem gripið hefur verið til um árabil. Og ég get upplýst hv. þm., og þarf ekki Hagsýsluna til, um að þetta þýðir að í stað þeirra 30 -- 40 millj. kr. sem Ferðamálaráð hefur fengið undanfarin ár til sinnar starfsemi mun það fá, ef lögin eru framkvæmd án þess að hinn markaði tekjustofn, 10% af brúttósölutekjum Fríhafnarinnar, ef hann skilar sér að fullu þá mun láta nærri að það séu um 150 millj. kr. á núgildandi verðlagi. Tekjur Ferðamálaráðs eru auknar nú verulega á milli ára og fara úr þessum upphæðum sem ég nefndi, 30 -- 40 millj. kr., í um 70 millj. kr. í fjárlögunum fyrir yfirstandandi ár ef ég man rétt. Þannig að í raun og veru er svarið til hv. þm. þetta: Frumvarpið sem slíkt mun ekki hafa breytingu í för með sér á stuðningi hins opinbera við ferðaþjónustuna, mælt í gegnum fjárveitingar til Ferðamálaráðs, en við ætlumst til þess og hefur þegar verið farið inn á þá braut að fella niður eða aflétta skerðingunum á hinum mörkuðu tekjum sem því miður hefur verið gripið til æ ofan í æ á undanförnum árum. Þetta hefur í för með sér breytingar af þessu tagi. Menn geta út af fyrir sig kallað það útgjöld fyrir ríkissjóð að þessar skerðingar falli niður, en það er ekki breyting á þeim lögum í raun sem hafa markað starfsgrundvöll ferðaþjónustunnar undanfarin ár heldur eingöngu á framkvæmd þeirra. Í öðru lagi nefndi hv. þm. spurninguna um þá pólitísku stefnu sem í þessu frv. felst. Það hafa fleiri en hv. þm. talið að í frv. fælist tilhneiging til mikillar miðstjórnar og stýringar á málefnum ferðaþjónustunnar. Ég skil nú ekki í fljótu bragði hvers vegna þessi misskilningur hefur komist á kreik vegna þess að ef eitthvað, þá ganga breytingar á lögunum í átt til þess að minnka afskipti ríkisvaldsins frá núgildandi lögum og draga úr beinni stjórn aðila eins og Ferðamálaráðs og samgrn. frá því sem nú er. Ég veit að ég þarf ekki að upplýsa hv. 2. þm. Norðurl. e. sem veit mætavel að Ferðamálaráð, Ferðamálasjóður og samgrn. hafa verið til mörg undanfarin ár. Það er þess vegna ekki verið að taka neitt nýtt upp í þeim efnum, en ég bendi á breytingar til að mynda sem verða á ákvæðunum um veitinga - og gistihús þar sem áður voru í lögum mjög ítarleg ákvæði, og næstum að segja smásmuguleg ákvæði, um flokkun gistihúsa og hótela og þar fram eftir götunum. Þetta er núna fellt niður úr lögum og verður einfaldað til mikilla muna. Ég bendi á ákvæðin um ferðaskrifstofur þar sem áður voru í gildi mjög þröng og í raun og veru óheppileg ákvæði sem þýddu að ferðaskrifstofur, án tillits til þeirrar starfsemi sem þær ráku, urðu allar að kaupa sér sams konar tryggingu og sams konar starfsleyfi. Þetta þýddi að lítil ferðaskrifstofa sem eingöngu annaðist þjónustu við ferðamenn t.d. hér innan lands og var kannski með nokkra tugi ferðamanna á sínum snærum á ferðalagi hér í landinu þurfti að kaupa sams konar tryggingu, jafnháa, jafndýra og stærstu ferðaskrifstofur landsins sem eru kannski með þúsundir manna á ferðalögum erlendis á einum og sama tíma. Þetta fyrirkomulag var auðvitað ekki nógu gott og þess vegna breyttum við því. Nú er gert ráð fyrir miklu skynsamlegri tilhögun í þessum efnum þar sem minni ferðaþjónustuaðilar geta verið viðurkenndir og skráðir án þess að þurfa að kaupa sér jafndýrar og umfangsmiklar tryggingar og áður var ef þeir ætluðu að fá ferðaskrifstofuleyfi. Margt fleira gæti ég þarna rakið og ég minni á að það er beinlínis tekið fram bæði í markmiðum frv. og í markmiðum þáltill. sem er til meðferðar í Sþ. að ferðaþjónustan eigi að þróast og standa á eigin fótum og að afskipti hins opinbera skuli fyrst og fremst lúta að atriðum eins og fræðslu, rannsóknum, þróunarstarfi og samræmingu á landkynningu og umhverfismálum. Með öðrum orðum, það er mjög rækilega þrætt í gegnum löggjöfina með þessu frv. og það er ekki ætlunin að halda út á braut ríkisrekstrar eða ríkisumsvifa eða miðstýringar. Þvert á móti er vald og frumkvæði rekstraraðilanna og einstakra byggðarlaga og landshluta í gegnum ferðamálafulltrúa og aðra slíka uppbyggingu úti í landshlutunum eflt. Það er, eftir því sem kostur er, reynt að færa frumkvæðið í hendur heimamanna og ferðaþjónustuaðila úti um landsbyggðina ekki síst, en á það hefur nokkuð þótt skorta að þeir næðu þannig samstöðu eða byndust þannig samtökum að þeirra afl í þessum efnum nýttist. Ég veit að hv. 2. þm. Norðurl. e. hlýtur að hafa kynnt sér að það er ekki síst tilgangurinn með þessu starfi og þessum lagabreytingum að reyna að styrkja stöðu ferðaþjónustunnar úti um landsbyggðina, að gera öll kjördæmi, alla landshluta og öll byggðarlög virka þátttakendur í uppbyggingu ferðaþjónustunnar, enda er þetta ein sú atvinnugrein þar sem menn sjá vaxtarmöguleika, ekki síður úti um landið en hér á höfuðborgarsvæðinu og veitir ekki af að hlúa að slíku. Það veit ég að hv. þm. er mér sammála um. Að lokum, herra forseti, ræddi hv. þm. svolítið um skattlagningu, starfskjör og samkeppnisskilyrði ferðaþjónustunnar. Þá vil ég upplýsa hv. þm. um það að einn þáttur í starfi ferðamálanefndarinnar, hverrar afrakstur er nú raunar hér á ferðinni, var einmitt að gera úttekt á samkeppnisstöðu og rekstrarskilyrðum ferðaþjónustu hér á landi í samanburði við nágrannalöndin. Það kom í ljós þegar þessi úttekt fór af stað að hún var að mestu leyti sú fyrsta sinnar tegundar hér á landi. Það hafði ósköp einfaldlega ekki áður verið safnað saman upplýsingum með þeim hætti sem hér hefur nú verið gert um þetta atriði, um samkeppnisstöðu og rekstrarskilyrði ferðaþjónustunnar, um mikilvægi hennar í þjóðarbúskapnum, um gjaldeyristekjurnar sem hún skilar, o.s.frv. Og ég er alveg viss um það að hv. þm. hafa orðið þess varir á undanförnu 1 1 / 2 ári að það hefur farið óvenjumikið fyrir upplýsingum í fjölmiðlum um gjaldeyristekjur af ferðaþjónustu, um störf sem hlutfall af mannafla í ferðaþjónustu og ýmsar slíkar hagrænar upplýsingar sem hafa verið að koma fram í dagsljósið um málefni ferðaþjónustunnar og eru fyrst og fremst afrakstur tölfræðihóps sem settur var upp í tengslum við starf ferðamálanefndar samgrn. Ég bendi hv. þm. á fskj. I með þáltill. um ferðamálastefnu þar sem er á ferðinni greinargerð þessa tölfræðihóps um athugun á samkeppnisstöðu og rekstrarskilyrðum ferðaþjónustunnar. Þar eru grundvallarupplýsingar dregnar saman, sumar hverjar í fyrsta sinn í sögunni, enda rákust starfsmenn á það að nauðsynlegt var að vinna ýmsa hluti frá grunni, flokka upplýsingar sem aldrei höfðu áður verið flokkaðar þannig að unnt væri að lesa hlutdeild ferðaþjónustunnar sem atvinnugreinar út úr þeim upplýsingum. Ég held að þessi vinna sé í raun og veru mjög merk og ég bendi hv. þm. á að kynna sér hana. Hún tekur yfir drjúgan hluta af fylgiskjölum með þessari þáltill. Þorrinn af þessu þskj., þ.e. bls. 24 -- 69, eru þessar upplýsingar um samkeppnisstöðuna o.fl. Þar held ég að hv. þm. finni mikið af þeim upplýsingum og þeim svörum sem hann var að leita eftir með spurningum sínum um daginn. Það er að sjálfsögðu á grundvelli þessara upplýsinga og þessarar úttektar sem menn hyggjast byggja aðgerðir til að styrkja samkeppnisstöðu ferðaþjónustunnar og bæta starfskjör hennar og jafna með hliðsjón af því hvernig hún kemur út í samanburði við aðrar atvinnugreinar og í samanburði við ferðaþjónustu erlendis sem hún auðvitað keppir við upp að vissu marki. Ég held að ég hafi þá, herra forseti, komið í eins örstuttu máli og mér er kostur inn á þau helstu atriði sem hv. þm. nefndi í sínu máli. Auðvitað má endalaust deila um það hvort í svona útgáfum sé fundið hið eina rétta skipulag fyrir svona atvinnugrein og auðvitað veit maður að það er ekkert þúsund ára hús sem verið er að byggja með þessu frv. og þessari þáltill. En samt er það nú svo að tekist hefur í raun og veru mjög góð samstaða um þetta mál þó að auðvitað hafi einstakir aðilar og einstakir hv. þm. eðlilega gert athugasemdir við ákveðin atriði. Ég leyfi mér að fullyrða að það sé góð samstaða meðal helstu hagsmunaaðila í ferðaþjónustu, flugfélaga, hóteleigenda, ferðaskrifstofa, veitinga - og gistihúsasamtaka, ferðaþjónustuaðila úti um landsbyggðina og annarra þeirra sem leitað hefur verið til. Þetta geta menn sannfærst um af umsögnum þeirra um frv. og þáltill. Og svo vel hefur tekist til að í ferðamálanefnd samgrn., hvar áttu sæti beint eða óbeint fulltrúar allra stjórnmálaflokka, og í samgn. Nd. tókst alger samstaða um afgreiðslu þessa máls og öll nefndin stóð að sameiginlegri tillögu um að frv. næði hér fram að ganga með ákveðnum breytingum utan það að einn hv. alþm. hafði þar á fyrirvara. Ég hef því bundið vonir við það, herra forseti, að áfram gæti það andrúmsloft ríkt um þetta mál. Það er auðvitað ákaflega farsælt ef málefni heilla atvinnugreina ber þannig að hér í þinginu að um starfsgrundvöll þeirra og skipulag getur tekist þokkaleg samstaða. Í þessum greinum starfar fólk með allar stjórnmálaskoðanir, að sjálfsögðu, og að stjórnun þessara mála koma mismunandi einstaklingar. Þar kemur maður í manns stað og þess vegna er það þeim mun skynsamlegra, held ég, ef svo vel tekst til að þokkaleg pólitísk sátt ríkir um þann starfsgrundvöll sem greinarnar búa við. Ég tel að allar forsendur séu fyrir hendi að svo geti gerst nú. Ég minni á að þetta er að verulegu leyti byggt á stofni gildandi laga um skipulag ferðamála og málefni veitinga - og gistihúsaeigenda, sem forveri minn ágætur í starfi, hv. 1. þm. Vestf., hygg ég að ég muni rétt, Matthías Bjarnason, beitti sér fyrir og kom í gegnum Alþingi á árunum 1984 -- 1985. Mér er engin launung á því að ég tel að þar hafi verið unnið gott starf sem eigi sinn þátt í því eftir atvikum að ferðaþjónustan hefur blómgast hér undanfarin ár. Það var reynt að byggja á því helsta í þeim lögum og að aðlaga ákvæði þeirra að breyttum tímum og nýju aðstæðum í greininni og það er stofninn í þessum þingmálum tveimur, sem fyrir þinginu liggja, annars vegar þessu frv. hér í hv. deild og hins vegar till. til þál. í Sþ. Herra forseti. Ég vona að þetta hafi svarað hv. þm.

Halldór Blöndal : Herra forseti. Það fór eins og mig grunaði að hæstv. ráðherra hafði ekki orðið við beiðni minni um að láta mér í té og virtist ekki hafa neinar upplýsingar frá Fjárlaga - og hagsýslustofnun um þann kostnaðarauka sem þetta frv. felur í sér, en þeirri stjórnardeild er skylt að láta Alþingi í té slíkar upplýsingar þegar stjfrv. eru lögð fram. Er auðvitað óhjákvæmilegt að slíkt yfirlit berist samgn. sem fær þetta mál til meðferðar. Ég veit að ég þarf ekki að rifja það upp fyrir ráðherranum hvar þá lagagrein er að finna og auðvitað er óhjákvæmilegt að við reynum að standa við lögin. Þessi lög voru á sínum tíma sett fyrir frumkvæði Alþb. og Framsfl. svo að ég veit að sú ríkisstjórn sem nú situr, Steingríms Hermannssonar, er sérstaklega áfram um það að standa við sín eigin fyrirheit, þær vinnureglur sem þessir sömu stjórnmálamenn hafa kosið að festa í lög, ekki einu sinni heldur tvisvar, því að áður var þessi lagafyrirmæli að finna í svokölluðum Ólafslögum og voru á þeim tíma nýmæli. Ég veit að hæstv. ráðherra skilur að óhjákvæmilegt er að Fjárlaga - og hagsýslustofnun láti í té fullnægjandi upplýsingar um þann kostnaðarauka sem í frv. felst.  Ég vil vekja athygli á því í annan stað að hæstv. ráðherra vék ekki einu einasta orði að þeirri fyrirspurn minni sem lýtur að því hvort hann hafi tekið upp viðræður um það við hæstv. fjmrh. eða hvaða skoðun hann hefði á því að stíga skrefið til fulls, viðurkenna ferðaþjónustu sem samkeppnisiðnað og útflutningsiðnað í þeim skilningi að ferðaþjónusta aflar orðið verulegra gjaldeyristekna og er auðvitað rétt í samræmi við það að leggja aðstöðugjald á eins og um útflutningsframleiðslu væri að ræða. Ég hygg að svo sé gert víða í grannlöndum okkar, áreiðanlega í löndum eins og þeim sem liggja að Miðjarðarhafinu. En á hinn bóginn mun það vera svo, á sumum Norðurlöndum a.m.k., að þeir skattleggja ferðaþjónustu með svipuðum hætti og hér er gert, þó ekki eins afkáralega mikið, sem auðvitað verður ferðaþjónustu í þessum löndum fjötur um fót. En það er erfitt að bera slíkar óskir fram við fulltrúa Alþb., að hann skilji að það kunni að vera nauðsynlegt að leggja af opinber gjöld því að ær og kýr alþýðubandalagsmanna eru nú einu sinni þær að auka það sem kallað hefur verið samneysla sem hefur það í för með sér að skattar aukast og sem hefur það í för með sér einnig að halli á ríkissjóði eykst og farið er í kringum fjárlög og skuldbindingar ríkisins eftir því sem verkast vill. Ég geri ekki ráð fyrir því, herra forseti, að samgrh. geti töfrað fram álit Fjárlaga - og hagsýslustofnunar um útgjaldaauka þessa frv. með þeim hætti að hann geti nú dregið álitið upp úr vasa sínum eða tösku sinni ef honum hefur láðst að biðja Hagsýslustofnun um að gera þá athugun sem ég tala um. Raunar á ekki að vera þörf á því að við alþingismenn köllum sérstaklega eftir slíku mati þar sem Fjárlaga- og hagsýslustofnun hlýtur að vera kunnugt um lagaskyldur sínar og það álit sem ég fer fram á að fá hlýtur í rauninni að liggja fyrir í Fjárlaga- og hagsýslustofnun. Nú er ég auðvitað ekki að tala um einhver almenn orð á litlu blaði, heldur er ég að tala um raunverulega úttekt á efnisatriðum frv. þar sem auðvitað hlýtur að vera reynt að brjóta til mergjar hina einstöku þætti. Mér þótti athyglisvert að hæstv. ráðherra kaus að ræða ekki einstök efnisatriði frv. Kaus að gera ekki grein fyrir því nákvæmlega hvað hann hefur í huga í sambandi við eitt og annað sem í þessu frv. stendur. Vil ég af því tilefni, herra forseti, vekja athygli á 17. gr. frv., en þar stendur: ,,Ferðamálasjóði er heimilt, að fengnu samþykki ríkisstjórnarinnar, að taka lán til starfsemi sinnar, annaðhvort í eigin nafni eða fyrir milligöngu annarra, þannig að hann geti á viðunandi hátt gegnt hlutverki sínu. Fjármálaráðherra er heimilt að ábyrgjast slík lán fyrir hönd ríkissjóðs.`` Það er eftirtektarvert þegar maður flettir upp í skýringum við þessa grein að þar eru þessi litlu orð: ,,Þarfnast ekki skýringa.`` Ég er ekki á sama máli. Það er svo, sem ég veit að þingdeildarmenn vita jafn vel og ég, að í tengslum við fjárlagaafgreiðslu er jafnan lagt fram frv. til lánsfjárlaga. Það er að vísu svo í þetta skipti að ríkisstjórnin hefur ekki komið sér saman um frágang á því lagafrv. Venjan er að afgreiða slíkt lagafrv. fyrir jólin. Venjan er, ef það dregst og tekst ekki, að viðkomandi ráðherrar, og fjmrh. kannski fyrst og fremst, reyna að þrýsta á það að fá lánsfjárlög afgreidd vegna sóma síns og auðvitað vegna þess að í lánsfjárlögum er ævinlega að finna ýmsar lagaheimildir sem varða bæði fjárfestingarsjóði atvinnugreina, sem varða sveitarfélög og ótal marga aðra aðila. Í I. kafla þeirra laga er einmitt fjallað um þá stofnlánasjóði sem ríkisábyrgð er á og hefur verið talið óheimilt að sjóðirnir taki lán umfram það sem í lánsfjárlögum stendur. Nú er það alveg ljóst ef við horfum á 17. gr. eins og hún stendur í frv. að slík almenn heimild gefur naumast leyfi til erlendrar lántöku. Ég hygg líka að grein af þessu tagi sé almennt til þess fallin að draga úr þeirri ráðdeildarsemi sem nauðsynleg er í sambandi við opinbera sjóði og auðvitað eru engin lagarök fyrir heimild af þessu tagi. --- Það er nú leiðinlegt, herra forseti, að aumingja ráðherra skuli þurfa að fylgjast með í báðum deildum og er svona við þröskuldinn, svona í gættinni. Hann er mikill íþróttamaður ráðherrann þannig að hann hnýtur ekki um þröskuldinn. Ég var að víkja að því að slík almenn heimild um ríkisábyrgð eins sérstaks sjóðs, atvinnuvegasjóðs, ég er ekki viss um að sambærileg heimild sé í lögum. Ég man ekki eftir því að fjmrh. sé heimilt án atbeina Alþingis að ábyrgjast fyrir hönd ríkissjóðs svo og svo mikið af lánum. Allt slíkt kemur hér fram með einum eða öðrum hætti. Ég hafði ekki veitt þessu athygli en mun að sjálfsögðu, þegar málið kemur til nefndar, gera athugun á því hvort sambærilegar heimildir séu fyrir hendi í öðrum sjóðum. Í öðru lagi er þetta athyglisvert vegna þess að hæstv. ríkisstjórn, og einkum Alþfl., hefur haft það mjög við orð að nauðsynlegt sé að steypa fjárfestingarsjóðum atvinnuveganna saman í einn sjóð og reka slíkan sjóð á þeim grundvelli að hann geti verið fjárhagslega sjálfstæður. Og það hefur lengi verið mikið baráttumál Alþfl. að opnar ríkisábyrgðir séu ekki veittar einstökum sjóðum. Hér er sem sagt á ferðinni ákvæði sem er í öfuga átt við yfirlýsta stefnu Alþfl. í þessum málum og er raunar öndvert þeim hugmyndum að steypa saman sjóðum atvinnuveganna sem ég hef lauslega fengið spurnir af en ríkisstjórnin hefur að vísu ekki lagt fram á hinu háa Alþingi. Ég vil sérstaklega spyrja hæstv. ráðherra að því hvað hann hafi nákvæmlega í huga þegar hann talar hér í 20. gr. um að Ferðamálasjóður skuli starfrækja áhættulánadeild, sem veiti lán til þróunarverkefna í ferðaþjónustu samkvæmt ákvörðun sjóðstjórnar að höfðu samráði við Ferðamálaráð. Ef horft er til umsagnar um 20. gr. í grg., stendur svo, með leyfi hæstv. forseta: ,,Ákvæði 1. málsliðar greinarinnar um stofnun sérstakrar áhættulánadeildar er nýmæli, en í gildandi lögum er Ferðamálasjóði heimilt að leggja fram styrki og óafturkræf framlög til gistirýmis og annarrar starfsemi til þróunar ferðamála. Til að áhættulánadeild verði annað en nafnið tómt þarf að tryggja sjóðnum sérstakar tekjur í þessu skyni.`` Eins og frv. er úr garði gert virðist mér sem Alþingi eigi að veita Ferðamálasjóði opna heimild til að taka lán til starfsemi sinnar, fjmrh. skuli að vísu samþykkja slíka lántöku. Síðan er gert ráð fyrir því að Ferðamálasjóður geti starfrækt sérstaka áhættulánadeild og að sjóðnum verði að afla sérstaka tekna í þessu skyni. Mig langar að fá upplýsingar um það frá ráðherra hvað hann hafi nákvæmlega í huga með þessu. Hvað er hæstv. ráðherra að tala um mikla fjármuni á hverju ári? Erum við að tala um 10 millj. kr., erum við að tala um 1 millj. á ári eða 100 millj.? Hver er nákvæmlega hugmynd hæstv. ráðherra? Hann hefur ekki komið inn á það og raunar hagað málflutningi sínum með þeim hætti að erfitt er að taka á einstökum atriðum. III. kafli frv. ber yfirskriftina ,,Fjármögnun ferðamála`` og sé ég ekki að þar sé minnst einu einasta orði á þetta atriði. Ég vil sem sagt spyrja hæstv. ráðherra þeirrar spurningar sem ég hef hér vikið að.

Landbúnaðarráðherra (Steingrímur J. Sigfússon) : Mér þykir leitt að geta ekki fært hv. þm. álit Fjárlaga- og hagsýslustofnunar en ég man ekki betur, ég verð bara hreinlega að játa það, að ég man ekki betur en slíkt álit hafi verið tekið saman því þegar ég kynnti frv. í þingflokkum þá rekur mig ekki minni til annars en að ég hafi haft þá meðferðis hefðbundið álit Fjárlaga- og hagsýslustofnunar, enda er það prinsippregla hjá fleiri en einum þingflokki stjórnarliðsins að samþykkja ekki framlagningu stjfrv. nema slíkt álit fylgi þeim. Ég held ég megi því fullyrða að slíkt álit sé til og ég mun að sjálfsögðu sjá til þess að það berist hv. samgn. eða það verði þá útbúið ella ef það er ekki þegar fyrir hendi, þannig að það vil ég gera. Varðandi skattlagningu og það hvort ekki sé rétt að viðurkenna ferðaþjónustu sem útflutnings- og í raun og veru samkeppnisgrein, þá get ég tekið undir með hv. þm. að ég tel að nauðsyn beri til þess að afla ferðaþjónustunni viðurkenningar sem slíkrar. Við sjáum það á ýmsan hátt að hún hefur ekki notið slíkrar viðurkenningar og það er ekki fyrr en í raun hin allra síðustu ár sem menn eru farnir, t.d. í atvinnuvegaskýrslum og gjaldeyrisöflunarupplýsingum, að viðurkenna ferðaþjónustuna sem slíka grein. Til að mynda er nú farið að skipta upp í tekjum hótela og veitingahúsa gjaldeyristekjuþættinum sem af ferðaþjónustunni stafar. Það er jafnframt ætlunin, t.d. með samræmingu á launasköttum, með endurskoðun á aðstöðugjöldum og fleiri slíkum aðgerðum, eins og hv. þm. veit væntanlega, að reyna að samræma skattlagningu hinna einstöku atvinnugreina. Til að mynda er ætlunin að sá mismunur sem verið hefur á launaskatti og öðrum slíkum gjöldum hverfi smátt og smátt. Það hvernig ferðaþjónusta kemur út úr virðisaukaskatti er allflókið mál. Vissulega væri hægt að hugsa sér að hún nyti enn meiri ívilnana á því sviði en hún gerir. En það er þó þannig að að mörgu leyti kemur virðisaukaskattskerfið ekki illa út fyrir ferðaþjónustuna, ýmsar greinar hennar hafa jafnvel frekar styrkt stöðu sína ef eitthvað er með tilkomu virðisaukaskatts í staðinn fyrir söluskatt vegna þess að þar eyðast og hverfa þau uppsöfnunaráhrif sem áður voru fyrir hendi. Um 17. og 18. gr. og þær greinar sem lúta að starfsemi Ferðamálasjóðs er það rétt hjá hv. þm. að sú heimild sem sett er inn í lögin um áhættulánadeild í Ferðamálasjóði er ekki útfærð í einstökum atriðum hvernig með það yrði farið. Það yrði væntanlega gert fyrst og fremst með tvennum hætti, annars vegar reynir þá á það hvort Alþingi vill leggja til fjármagn sérstaklega til að gera Ferðamálasjóði kleift að sinna því verkefni sem hann hefur ekki getað undanfarin ár, að veita annað tveggja, nema hvort tveggja væri, beina styrki til uppbyggingar eða sérstök hagstæð lán, t.d. til þróunarstarfsemi, til sérstaklega áhættusamrar uppbyggingar úti á landsbyggðinni o.s.frv. Hins vegar var það vilji ferðamálanefndarinnar að hafa þessi ákvæði inni í lögunum um Ferðamálasjóð þannig að ef til þess fengist fjármagn þá væri heimildin fyrir hendi til að veita til viðbótar hefðbundinni lánafyrirgreiðslu slíka styrki og slík hagstæð lán eða áhættulán út í greinina. Það held ég að sé eðlilegt og heppilegt atriði þó svo að það sé ekki útfært í smáatriðum hvernig frá slíku yrði gengið enda yrði það væntanlega með reglugerð um sjóðinn og á ábyrgð stjórnar sjóðsins að útfæra það og fara með það vald í einstökum atriðum. Herra forseti. Ég vona að þetta hafi svarað hv. þm. Jafnframt býð ég fram alla þá aðstoð við hv. samgn. í störfum hennar sem óskað verður eftir.