Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta mál hefur áður komið hér til umfjöllunar þings og frv. nú er samhljóða því sem áður hafði verið samþykkt. Það var afgreitt einróma í Nd. og menntmn. þessarar deildar leggur til að þessi deild afgreiði það á sama hátt.



Herra forseti. Það er mikil nauðsyn fyrir menningu þjóðarinnar að Íslendingar eigi kost á erlendum úrvalsritum á eigin tungu. Tilgangur þessa frv. er að auðvelda að þýðingar á slíkum úrvalsritum geti átt greiðari aðgang til útgáfu hér á landi. Frv. var afgreitt einróma af menntmn. Nd. og menntmn. þessarar deildar leggur til að það verði afgreitt á sama hátt.



Herra forseti. Hv. iðnn. hefur haft til umfjöllunar undanfarna daga frv. til l. um sjóefnavinnslu á Reykjanesi. Nefndin hefur kannað efni frv. eftir föngum. Fjöldi aðila hefur mætt til fundar við nefndina, og ég tel mér skylt að lesa upp þá aðila: Guðmundur Einarsson, Finnbogi Björnsson og Baldur Líndal frá Undirbúningsfélagi saltverksmiðju á Reykjanesi, Finnbogi Jónsson og Pétur Thorsteinsson frá iðnrn., Sverrir Þórhallsson og Jón Steinar Guðmundsson frá Orkustofnun, Guðjón Guðmundsson frá RARIK, Sigurður Haraldsson og Valgarð Ólafsson frá Sölusambandi ísl. fiskframleiðenda, Gamalíel Sveinsson og Ólafur Davíðsson sem og Hallgrímur Snorrason frá Þjóðhagsstofnun, Árni Reynisson frá Náttúruverndarráði, Eyjólfur Sæmundsson frá Vinnueftirliti ríkisins, Hrafn Friðriksson frá Heilbrigðiseftirliti ríkisins og Finnbogi Kjeld frá Skipafélaginu Víkur hf. Umsagnir frá hinum fimm síðastnefndu eru birtar í fskj. með þessu nál. Jafnframt mætti Vilhjálmur Lúðvíksson frá Rannsóknaráði ríkisins á fund með nefndinni. Nefndin gerir ráð fyrir að fylgt verði eftirfarandi niðurstöðum Saltvinnslunefndar: 1. Byggð verði 8 þús. tonna saltverksmiðja til að vinna að markaðsþróun með fisksalt í stórum stíl. 2. Núverandi tilraunaverksmiðja verði nýtt til þess að gera vinnslutilraunir með kalíframleiðslu og framleiðslu á fínsalti. 3. Boruð verði ein vinnsluhola á svæðinu veturinn 1981–1982 og aukið við rannsóknir á svæðinu. 4. Undirbúin verði verkhönnun á 40 þús. tonna verksmiðju og tilboða aflað í sölu á afurðum. Jafnframt leggur nefndin til að ekki verði heimilað að hefja byggingu 40 þús. tonna saltverksmiðju fyrr en tilboða hefur verið aflað í sölu afurða með tilliti til rekstrargrundvallar verksmiðjunnar. Nefndin lítur svo á, að framkvæmdir þær, sem ráðgerðar eru, séu rökrétt framhald af þróunarverkefni því sem undirbúningsfélag saltverksmiðju á Reykjanesi hefur unnið að. Nefndin mælir með samþykkt frv. með þeim breytingum sem fluttar eru á sérstöku þskj. Einstakir nm. áskilja sér rétt til þess að flytja eða fylgja öðrum brtt. Undir þetta rita allir hv. nm. Ég vil þá í örfáum orðum víkja að þeim brtt. sem fluttar eru á þskj. 877 og n. er einhuga um. 1. brtt. er við 2. gr., að 1. mgr. orðist svo: „ Ríkisstj. skal kveðja Undirbúningsfélag saltverksmiðju á Reykjanesi hf. svo og aðra aðila, sem áhuga hafa á málinu, til samvinnu um stofnun og starfrækslu hlutafélags samkv. 1. gr.“ Þarna er raunverulega um það að ræða að nm. iðnn. vilja að kveðið sé fastar á um að ríkisstj. skuli kveðja til aðra aðila - ekki aðeins að það sé heimilt, heldur að það skuli. Þá er 2. brtt. Hún er við 4. gr. Í stað 5 mw komi 10 mw. Eins og kunnugt er er gert ráð fyrir að hlutafélagið framleiði eigin raforku samhliða vinnslu jarðefnanna sem fást úr borholum verksmiðjunnar, en auk þess verði um að ræða verulega afgangsorku sem gæti orðið til ráðstöfunar í samráði við hagsmunaaðila. Nefndin leggur sem sé til að það komi 10 mw. í stað 5. 3. brtt. er við 7. gr. Þar er lagt til að greinin falli niður. Við teljum ekki ástæðu til að gefa undir fótinn með það að tala stofnenda eða hluthafa verði undir fimm. Í því sambandi er vísað til hinna almennu hlutafélagalaga í ljósi þess, að það verkefni, sem hér er verið að fjalla um, er á þann veg að við teljum mikilvægt að áhugaaðilar sýni sig í því sambandi. Af þeim sökum gerum við ekki ráð fyrir öðru en áhugaaðilar og þar með fjöldi stofnenda sem og hluthafa verði yfir tölunni fimm. 4. brtt. er við 9. gr. 2. mgr. orðist svo: „Fulltrúar í stjórn hlutafélagsins skulu kjörnir á aðalfundi nema fulltrúar ríkisins, sem skulu skipaðir af iðnrh. og fjmrh. að jöfnu, svo og varamenn þeirra. Verði um meirihlutaaðild ríkisins að ræða í félaginu skipar iðnrh. formann stjórnar.“ Þarna er í raun ekki um efnisbreytingu að ræða. Við viljum aðeins að orðalag sé á þann veg að það skiljist við hvað er átt. 5. brtt. Aftan við frv. bætist ákvæði til bráðabirgða: „Ekki er heimilt að hefja byggingu 40 þús. tonna saltverksmiðju né veita ríkisábyrgð fyrir lánum eða taka lán samkv. 2. tölul. 5. gr. í því skyni fyrr en tilboða hefur verið aflað í sölu afurða.“ Varðandi þetta bráðabirgðaákvæði vil ég taka fram að það er ekki meining okkar nm. að þetta mál þurfi að þessu leyti að leggja fyrir Alþingi að nýju. Við viljum þó með lögformlegum hætti, eins og bráðabirgðaákvæðið tekur til, tryggja að ekki verði ráðist í þetta fyrirtæki nema afurðum verksmiðjunnar verði komið í viðunandi verð, og það er hugsun okkar með þessu ákvæði til bráðabirgða. Við viljum tryggja að svo verði staðið að málum að ekki verði anað út í einhverja óvissu. Herra forseti. Ég hef ekki hugsað mér að tala hér lengi. Það er ljóst að það eru margvíslegar upplýsingar sem liggja til grundvallar þessu máli, og auðvitað höfum við hv. nm. verið upplýstir um fjölmargt. Hins vegar er það svo, að sú saga, sem liggur að baki þeirri ráðagerð sem þetta frv. hljóðar um, er orðin alllöng, eins og hv. dm. er kunnugt. Ég vil þó leyfa mér að fara yfir athugasemdir þessa lagafrv. Þar er í mjög stuttu máli komið að því helsta. Ég vil enn fremur leyfa mér að fara í grófustu dráttum yfir bls. 4 í þessu frv. - það sem heitir „Skipan Saltvinnslunefndar“. Þar eru sömuleiðis dregnar saman helstu niðurstöður og helstu atriði sem þetta varðar. Með frv. þessu er stefnt að því að koma á fót sjóefnavinnslu hérlendis til framleiðslu á salti og öðrum efnum sem tengjast þeirri vinnslu. Lagt er til að ríkisstj. sé heimilað að beita sér fyrir stofnun hlutafélags er reisi og reki verksmiðju sem framleiði um 40 þús. tonn af salti á ári, um 9 þús. tn. af kalsíumklóríð og um 6 þús. tn. af kalí auk klórafurða og fleiri efna. Áætlaður stofnkostnaður slíkrar verksmiðju er 157.5 millj. kr. Árlegar tekjur eru áætlaðar 34.7 millj. kr. og rekstrarkostnaður án afskrifta og vaxta 17.1 millj. kr. Fyrirhugað er að hefja framkvæmdir við 8 þús. tonna byrjunaráfanga verksmiðjunnar á þessu ári, m. a. til að vinna að markaðsþróun fyrir sölu fisksalts í stórum stíl. Á næsta ári er gert ráð fyrir að boruð verði ein vinnsluhola á verksmiðjusvæðinu til viðbótar þeirri, sem fyrir er, og að ljúka verkhönnun á 40 þús. tonna verksmiðju. Byggingarframkvæmdir við þá verksmiðju gætu hafisti ársbyrjun 1983 og verið lokið haustið 1984. Eins og ég gat um áðan vil ég leyfa mér að segja í örfáum orðum frá því starfi sem Saltvinnslunefnd hefur unnið. Ég held að það verði tæpast gert ríkulegar í samanþjöppuðu máli en kemur fram í aths. með þessu frv., með leyfi forseta: „Með bréfi, dags. 31. jan. 1980, skipaði þáv. iðnrh., Bragi Sigurjónsson, nefnd til þess að meta hagkvæmni þess að reisa og reka saltverksmiðju á Reykjanesi í ljósi þeirra niðurstaðna, sem tilraunarekstur á þessu sviði hafði gefið. Jafnframt var nefndinni ætlað að taka til athugunar hugsanleg framtíðarverkefni í tengslum við saltverksmiðju. Var nefndinni falið að hafa samráð við stjórn Undirbúningsfélags saltverksmiðju á Reykjanesi við áðurnefndar athuganir. Í nefndina voru skipaðir: Finnbogi Jónsson verkfræðingur og hagfræðingur, iðnrn., formaður; Gamalíel Sveinsson viðskiptafræðingur, tilnefndur af Þjóðhagsstofnun; Sverrir Þórhallsson, efnaverkfræðingur, tilnefndur af Orkustofnun; Þorvaldur Búason, eðlisfræðingur, tilnefndur af fjmrn. Í lok apríl 1980 lá fyrir skýrsla frá Undirbúningsfélaginu um frumhönnun og frumáætlun saltverksmiðju á Reykjanesi. Lagði félagið til við iðnrh. að þegar yrði aflað heimildar Alþingis um þátttöku í byggingu og rekstri 60 þús. tonna verksmiðju og að 4 þús. tonna áfangi hennar yrði byggður þá um sumarið. Mælti Saltvinnslunefnd gegn því, að málið yrði lagt fyrir Alþingi á þeim tíma, þar sem ýmsum grundvallarrannsóknum var þá enn ólokið. Í samráði við Undirbúningsfélagið beitti Saltvinnslunefnd sér fyrir að gerðar yrðu frekari rannsóknir og athuganir á ýmsum þáttum saltvinnslunnar svo og ítarlegri markaðsathuganir. Niðurstöður þessara rannsókna lágu fyrir í febr. 1981 og í lok mars s. á. skilaði Saltvinnslunefnd áliti um byggingu og rekstur saltverksmiðju á Reykjanesi. Niðurstaða nefndarinnar er sú, að tæknilega sé ekkert því til fyrirstöðu að hefja framleiðslu á fisksalti hér á landi í stórum stíl. Hins vegar sé þörf á frekari vinnsluprófunum á aðskilnaði fínsalts, kalí og kalsíumklóríðs til að tryggja rétt val vinnsluaðferðar og tækja fyrir endanlega verksmiðju. Nefndin telur að vegna markaðsástæðna sé bygging 40 þús. tonna verksmiðju heppilegri en 60 þús. tonna verksmiðju. Ef sá rekstur tækist vel megi stækka verksmiðjuna síðar. Í lok nál. segir m. a.: „Í heild eru niðurstöður þær, að líklegir afkastavextir saltverksmiðju liggi á bilinu 7–10%. Ljóst er að bygging og rekstur saltverksmiðju á Reykjanesi yrði ákveðin lyftistöng fyrir annan iðnað í landinu. Í því sambandi hefur m. a. verið fjallað um að hugsanlegt væri að smíða tækjabúnað saltverksmiðju að stórum hluta innanlands. Þá hefur í kafla 8“ - og þá er átt við þá skýrslu sem Saltvinnslunefnd lét frá sér fara - „verið fjallað um framtíðarverkefni í tengslum við rekstur saltverksmiðju. M. a. var nefndur sá möguleiki að framleiða natríumklórat hér á landi, en slík framleiðsla nýtir afurðir saltverksmiðju sem hráefni.“ Reykjanessaltið er að hluta til frábrugðið innfluttu salti, t. d. að því leyti að í því eru engir roðagerlar. Nefndin telur að athuga þurfi sérstaklega hvort unnt sé að nýta þá sérstöðu, t. d. með útflutningi á saltfiski í neytendapakkningum.“ Ég taldi rétt að fara yfir þessar samanteknu niðurstöður. Það er nú svo, að þegar á að fara að ræða mál í smáatriðum tekur það raunar langtum lengri tíma en við höfum hér. Ég held þó að ég geti sagt að við nm. höfum fengið skýrðar í megindráttum þær forsendur sem liggja að baki þeim útreikningum sem hér hafa verið lagðir fyrir hv, alþm. Herra forseti. Hér er um að ræða málefni sem á sér langan aðdraganda. Eins og ég gat um áðan þyrfti miklu lengri tíma til að rekja í smáatriðum þá löngu sögu, enda er sú saga skilmerkilega skráð annars staðar í gögnum sem fyrir liggja sem og núverandi niðurstöður. Við skulum vona að þetta frv. sé og verði heilladrjúgur áfangi á leið í áttina að fjölþættum efnaiðnaði hér á landi.



Herra forseti. Það verður að segjast eins og er, að hv. iðnn. hefur náttúrlega haft mjög takmarkaðan tíma til að fjalla um þetta mál. Eins og kom fram í framsögu formanns n. hefur þetta mál verið til athugunar um áratuga skeið og fyrir liggja margvísleg og fjölbreytileg gögn. Ég held að sannleikur málsins sé hins vegar sá, að a. m. k. á þeim tíma, sem n. hefur haft til umráða, hafi verið ákaflega erfitt, næstum ógerlegt, að meta til nokkurrar hlítar hinar kostnaðarlegu forsendur sem lagðar eru til grundvallar. Það verður líka að viðurkenna, að sú arðsemi, sem er niðurstaða þeirra útreikninga sem þarna eru kynntir, getur ekki talist mjög há. Það verður líka að viðurkenna, að samkeppnisaðstaða í framleiðslu á salti hlýtur að verða knöpp og að ýmsu leyti erfið. Kostur þessa verkefnis liggur þess vegna ekki fyrst og fremst í þessu. Það hefur orðið niðurstaða n. að stíga jafnstór skref og sú nefnd sem um þetta mál fjallaði og að því vann - ég á við Saltvinnslunefnd, Undirbúningsfélag saltverksmiðju á Reykjanesi. Það, sem hér er kannske fyrst og fremst um að ræða, er það, að okkur leikur hugur á að nýta þá möguleika sem heitur jarðsjór gefur til efnaiðnaðar á Íslandi. Við höfum ekki komið enn þá auga á aðra möguleika en þá sem hér eru upp taldir. Sumir þeirra eru að ýmsu leyti spennandi og kannske efnilegir. Þá á ég við ýmiss konar aðra framleiðslu en beinlínis saltframleiðslu. Ég tel að það verði að líta á þetta verkefni sem þróunarverkefni, sem leit að leiðum til að nýta þá auðlind sem við þarna eigum. Ég tel að það skref, sem hér er lagt til að verði stigið, eigi að skoða sem tilraun til að leita nýrra leiða og prófa sig áfram með það. Ég held að það væri rangt að líta á þetta verkefni blint og skoða það annaðhvort sem svart eða hvítt. En einmitt þær ástæður, sem ég hef hér rakið, gera það líka að verkum að menn gera ekki eins strangar arðsemikröfur og ella væri. Menn líta á þetta sem rannsóknarverkefni í leit að því að nýta með sem bestum hætti þær gífurlegu náttúruauðlindir sem við þarna höfum. Þessar skoðanir koma í sjálfu sér fram í áliti Saltvinnslunefndar og þær koma líka fram í þeirri umsögn sem Þjóðhagsstofnun hefur gefið um þetta verkefni. Það gildir í þessum efnum að saman verður að fara trú á þá möguleika, sem hér eru fyrir hendi, og varkárni um að flana ekki að neinu. Það skyldi enginn ætla að það væri skjótfenginn ábati af framleiðslu fisksalts. En það, sem er jákvætt og spennandi í þessu verkefni, er að það gæti orðið lyftistöng fyrir annan efnaiðnað í landinu og í sumum tilvikum er þá um að ræða nýtingu efna úr jarðsjónum í tengslum við rekstur saltverksmiðju. Þar er nefnt til líthíum, koldíoxið, gips og kísill, svo að dæmi séu tekin. Aðrir kostir á sviði efnaiðnaðar byggja raunar á afurðum saltverksmiðju sem hráefni. Þar má nefna natríuklórat, magnesíumklóríð, vítissóda, klór o. fl. Þó að bygging saltverksmiðju þurfi ekki að teljast forsenda fyrir því, að iðnaður af þessu tagi komist upp, er það samt trú mín að tilraun af því tagi og með þeim hætti sem iðnn. hefur hér komið sér saman um, yrði til þess að ýta undir þróun í þá átt, að þeir valkostir verði kannaðir gaumgæfilega. Að lokum vil ég leggja áherslu á það, að við höfum ekki komið auga á aðra eða ábatasamari hagnýtingu jarðvarmans á Reykjanesi, á hinum heita sjó sem þar kemur upp. Þess vegna er vissulega ástæða til að halda áfram rannsóknum á þessu sviði með þeim hætti sem n. hefur lagt til.



Herra forseti. Hv. frsm. n. hefur gert grein fyrir áliti n. um þetta frv. þar voru allir sammála og samhljóða álit er frá n. Því stend ég nú ekki hér upp til að gera neinn ágreining um það sem hv. 3. þm. Vesturl. sagði þegar hann mælti fyrir nál. Ég get líka tekið undir það sem hv. 2. þm. Reykn. sagði um þetta mál. Ég skal því ekki gerast langorður við þessa umr. Ég vék líka að því við 1. umr, og lýsti þá yfir, að við sjálfstæðismenn mundum varast að gera nokkuð sem tefði málið og vinnslu þess í n., vegna þess að hér væri um merkilegt mál að ræða og við mundum gera okkar besta þó að málið væri komið óeðlilega seint fram hér á Alþingi. Það er einmitt þetta sem n. í heild hefur gert. Það hefur verið hið ágætasta samstarf í n. og við formann sérstaklega sem ég vil hér þakka. Það er svo, eins og hér hefur komið fram, að mál þetta á langan aðdraganda og alllanga sögu. En við getum verið sammála um að fyrst kom verulegur skriður á þetta mál þegar stofnað var Undirbúningsfélag saltverksmiðju á Reykjanesi hf. árið 1978. Það gerðist í stjórnartíð Geirs Hallgrímssonar, en undir forustu núv. hæstv. forsrh. Gunnars Thoroddsens, sem þá var iðnrh., þannig að ég held að við getum allir verið sammála um að þetta mál sé sérlega vel ættað. Það, sem þetta frv. fjallar um, er eðlilegt framhald af því sem hefur gerst í þessum málum fram að þessu og starfi Undirbúningsfélagsins. Frv. byggir svo á athugun sem sérstök n., sem skipuð var af núv. iðnrh., hefur unnið. Á niðurstöðum þessarar n. byggir raunar hv. iðnn. þá till. sína sem felur í sér meðmæli með samþykkt frv. Í grg. með frv. á bls. 5 er tekið fram hvað það er sem svokölluð Saltvinnslunefnd leggur til, og þarf ekki að rekja það hér. En í lokalið þeirrar upptalningar, sem þar er, er tekið fram að það skuli vera undirbúin verkhönnun á 40 þús. tonna verksmiðju og tilboða aflað í sölu á afurðum. Við í iðnn. höfum lítið svo á, að Saltvinnslunefnd hafi ekki lagt til að 40 þús. tonna verksmiðja væri byggð fyrr en þessum skilyrðum væri fullnægt. Það liggur í hlutarins eðli, að verkhönnun verksmiðjunnar verður að eiga sér stað áður en hún er byggð, en þar er líka það skilyrði, að tilboða hafi verið aflað í sölu á afurðunum. Við lítum svo á, að þetta sé veigamikið skilyrði, sem fram kemur í málsútlistun Saltvinnslunefndar, og höfum lagt áherslu á að búa svo um í till. okkar að hér verði ekki rasað um ráð fram. Því er borin fram brtt. á þskj. 877, 5. tölul., þar sem um er að ræða ákvæði til bráðabirgða um að ekki sé heimilt að hefja byggingu 40 þús. tonna saltverksmiðju né veita ríkisábyrgð fyrir lánum eða taka lán í því skyni fyrr en tilboða hefur verið aflað í sölu afurða. Þetta þýðir það, að hér sé ekki stofnað til rekstrar sem hefur ekki grundvöll í sölu afurða. Þá höfum við í huga að það sé betur hugað að hver sá grundvöllur er, en sá grundvöllur hlýtur að vera fólginn í því, að saltfiskframleiðendur telji heppilegt að nota þetta salt í okkar saltfisksframleiðslu. Þetta er að sjálfsögðu þýðingarmesta brtt. Hinar brtt., sem hefur líka verið hér gerð grein fyrir af hv. frsm. n., hafa sína þýðingu. Mér hefur fyrir mitt leyti fundist frv. í einstökum atriðum og að vissu leyti að yfirbragði vera of mikið í þeim anda sem ríkið væri um of að breiða sig yfir þá starfsemi sem hér er um að ræða. Þetta kemur kannske gleggst fram í 7. gr. frv., þar sem gert er ráð fyrir að það sé veitt frávik frá þeim ákvæðum hlutafélagalaga að það þurfi að vera minnst 5 stofnendur og félagsmenn í hlutafélaginu. Þetta er algjörlega ástæðulaust og þjónar raunar engum praktískum tilgangi þegar það m. a. er haft í huga, að í Undirbúningsfélagi saltverksmiðjunnar núna eru um 500 aðilar. Maður skyldi ætla að það væri óþarfi að gera því skóna, að þar fengjust ekki fimm aðilar og rösklega það að því félagi sem gert er ráð fyrir að stofna samkvæmt þessu frv. Nefndin gerir brtt. við þessa 7. gr. frv. á þá leið að 7. gr. falli niður. Það er ekki ágreiningur í iðnn. um það frekar en annað. Ég aðeins minnist á þetta til að leggja áherslu á mín sjónarmið varðandi þetta atriði. Ég get ekki heldur orða bundist um þá brtt. sem gerð er við 4. gr. frv., en samkv. 4. gr. frv. var heimild hlutafélagsins til að reisa og reka raforkuver bundin við 5 mw. stærð. Við gerum till. um að hækka þetta um helming og er það mjög í anda þess sjónarmiðs að ekki eigi að vera hlutverk eins aðila í landinu að reisa og reka orkuver sem er stærra en 5 mw. En sællar minningar klofnaði svokölluð skipulagsnefnd í orkumálum, sem hæstv. forsrh., þáv. hæstv. iðnrh., skipaði fyrir nokkrum árum, á ágreiningi um að sumir vildu binda heimild til virkjanaframkvæmda svo þröngt við eitt landsfyrirtæki, en aðrir ekki. Ég sé ekki ástæðu til að víkja hér að fleiri atriðum. Ég legg sérstaka áherslu á að hér er ekki síst um að ræða aðgerðir sem varða þróunar- og rannsóknarverkefni í því skyni að kanna möguleika og efna til efnaiðnaðar sem við höfum ekki farið út í fram að þessu. Þetta getur gefið nokkuð mikla möguleika í framtíðinni. Þó að ég segði áðan að mér hefði að sumu leyti fundist yfirbragð þessa frv. bera of mikinn vott um afskiptasemi ríkisvaldsins vil ég láta það koma skýrt fram, að ég er samþykkur þeirri stefnu þessa frv. að það geti verið nauðsynlegt að ríkið eigi meiri hluta í þessu félagi ef þess er þörf til þess að koma því á fót. Við lítum á þetta sem þróunar- og rannsóknarverkefni sem er ekkert óeðlilegra að ríkið stuðli að í þessu formi en það gerir á margvíslegan annan hátt.



Herra forseti. Ræða mín verður mjög stutt. Ég get tekið undir fjölmargt sem form. iðnn. og frsm. hennar sagði um þetta mál, einnig það sem hv. þm. Kjartan Jóhannsson og Þorv. Garðar Kristjánsson sögðu um það. Aðdragandi málsins, eins og það liggur nú fyrir, er náttúrlega miklu eldri en undirbúningsfélagið. Ekki hvarflar einu sinni að mér að rýra hlut núv. hæstv. forsrh. og þáv. iðnrh. eða fyrrv. forsrh. Geirs Hallgrímssonar að þessu máli. Það er alkunna hér í þingsölunum að upp úr samstarfi þessara tveggja stjórnmálaforingja hefur sprottið margt skrýtið og skemmtilegt. Ég tel þetta viðfangsefni, sem hér er um fjallað, til hinna skemmtilegu. Ég vil orða þetta með líkum hætti og hv. þm. Kjartan Jóhannsson: Það er spennandi viðfangsefni sem hér er lagt út í. Ég er þeirrar skoðunar, að hér sé farið varlega og skynsamlega af stað. Ég vil minna á að í hinum fyrri áætlunum, m. a. sem lagðar voru til grundvallar þegar fjallað var um undirbúningsfélagið, var ráðgert að þarna yrði reist verksmiðja sem framleiddi 250 þús. tonn af iðnaðarsalti, en síðan yrði beitt kunnum aðferðum, sem búið var að þróa, til að framleiða úr þessu fína iðnaðarsalti stærri kristalla sem notaðir væru í matarsalt og m. a. til að salta með fisk. Hér hygg ég að hafi verið ráðgerð eðlileg uppbygging þessarar þróunarstarfsemi. Ég tek undir það sem fyrri ræðumenn, hv. þm., hafa sagt um arðsemina, hina fyrirsjáanlegu arðsemi, sem annaðhvort má segja að sé í lágmarki ellegar þá að við verðum að meta til verðgildis þær tilraunir sem gerðar verða á þessu svæði, þá þróunarstarfsemi sem þar fer fram, þar sem farið verður út í að þróa tækni sem hvergi er annars staðar til í heiminum. Það kynni svo að fara að við yrðum að greiða eitthvað með þessari þróunarstarfsemi á Reykjanessvæðinu í sambandi við sjóefnavinnsluna, en þá mundi það kapítal aftur - og ég raunar efast ekki um að svo verði - renta sig þar og annars staðar síðar. En það hygg ég að þeir hv. þm. muni vera sammála um, sem um hafa fjallað og kynnt sér sérstaklega, að við höfum lagt of lítið fé í rannsóknir og þróunarstarfsemi á landi hér og þó sérstaklega of lítið þar sem um það er að ræða að þróa upp sérstaka tækni til að nýta sérstæð gæði landsins - tækni sem ekki hefur orðið til annars staðar eða er ekki aðgengileg annars staðar vegna þess að á hana hefur ekki verið kallað þar. Aðeins í lokin vil ég koma að því sem hv. þm. Þorv. Garðar Kristjánsson vék að varðandi raforkuver það sem ætlast er til að heimilaður verði rekstur á í tengslum við sjóefnavinnsluna. Þar leggur n. ekki til að heimiluð raforkunýting verði aukin um helming, það væri þá ekki nema upp í 750 mw., heldur tvöföldun hennar, upp í 10 mw.  Svo vil ég bæta einu við um þær hugmyndir sem fram hafa komið um aukanýtingu þessa fyrirtækis, þar sem er möguleikinn á því að nýta það mikla heita vatn, þann, ef svo má segja, afsaltaða jarðsjó sem við fáum þarna upp, í tengslum við fiskrækt á svæðinu og lokatilraunir í sambandi við eldi á dýrmætum fiski í heitum jarðsjó eða vermdum jarðsjó. Einnig þetta atriði kom lítils háttar til umræðu í n., sem því miður, eins og fram hefur komið fyrr í ræðum manna, fékk ekki tóm til að eyða jafnlöngum tíma og æskilegt hefði verið til að fjalla um þessi mál. Ég vil vekja athygli á því, að ýmis mál tengd sjóefnavinnslunni á Reykjanesi eru þess eðlis að þau hljóta að koma öðru sinni til umr. hér á hv. Alþingi.



Herra forseti. Fyrst ég er kominn upp í ræðustól þakka ég hv. 4. þm. Norðurl. e. fyrir leiðréttingu hans á því sem ég sagði. Það er tvöföldun stærðarinnar, fimm upp í tíu. En ég vil endurgjalda honum þetta með því að leiðrétta það sem hann sagði. Hann sagði að ég hefði meint 750 mw. Það eru 7.5 mw.



Herra forseti. Ég leyfi mér að þakka hv. iðnn. þessarar deildar fyrir góð störf í sambandi við þetta mál og mér þykir ánægjuefni að það hefur orðið samstaða í n. um nál. Ég get vel fellt mig við þær brtt. sem n. gerir á upphaflegu frv., og ég er viss um að það verk, sem hv. iðnn. hefur í þetta lagt, á eftir að greiða götu þessa máls gegnum þingið. Fylgiskjöl, sem prentuð eru með áliti n., bera vott um að hún hefur leitað furðuvíða fanga í sambandi við athugun málsins á stuttum tíma, sem hún hafði til að fjalla um þetta, og þetta vil ég þakka.