Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég get verið stuttorður um þetta nál. Heilbr.- og trn. hefur fjallað um efni frv. á fundum sínum og leggur einróma til að það verði samþykkt óbreytt.



Herra forseti. Þetta frv. um ráðstafanir til að draga úr tóbaksreykingum felur í sér þá breytingu frá því, sem nú er í gildi í lögum um Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins, að 0.2% af brúttósölu tóbaks er varið til þess að vinna gegn tóbaksreykingum með áróðri og auglýsingum, en þetta frv. gerir ráð fyrir að kostnaður við þessa starfsemi verði greiddur á fjárl., eins og tekið verður í fjárlög hverju sinni. Hefur orðið að samkomulagi á milli fjmrh. og mín að hann taki upp í fjárlagafrv. 20 millj. kr. á næsta ári í þessu skyni. Alþingi samþykkti á s. l. vetri till. um að skipa n. til að vinna að því að draga úr tóbaksnotkun, og með þeirri till. hefðu verið tvær n. að fjalla um þetta sama mál. Þótti rétt að samræma þetta og veita heilbrrh. með þessa frv. heimild til að skipa samstarfsnefnd sem hafi með höndum framkvæmd þessara mála. Í Ed. var þessu frv. mjög vel tekið og það afgreitt þaðan með shlj. atkv. Aðeins einn þm. þar lét í ljós andstöðu við þetta frv., en enginn greiddi þó atkv. á móti frv. Ég held að sé líka mikils virði sá mikli áhugi sem ungt fólk og sérstaklega börn í barnaskólum hafa nú hafið fyrir því að vinna gegn tóbaksnotkun, og það er ekki nema sjálfsagt og eðlilegt að Alþ. sýni bæði þeim og öðrum að það vilji vinna eindregið að því að draga úr tóbaksnotkun. Ég ætla ekki að fara hér inn á skaðsemi tóbaksreykinga. Það vita allir og þekkja það vel. Ég hygg að með þessu frv. sé verið að stíga skref í rétta átt og til samræmisvið það sem er að gerast á hinum Norðurlöndunum. Ég ætla ekki að hafa þessi orð fleiri, en legg til, herra forseti, að þessu frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til heilbr.- og trn.



Herra forseti. Ég vil með nokkrum orðum fylgja úr hlaði því frv. til l. um breyt. á tekju- og eignarskattslögum sem hér er til umr. Það langa nafn, sem frv. ber, er ein af vísbendingum um hversu tímabær er orðin setning nýrra laga um tekju- og eignarskatt, eins og reyndar frv. það til 1. um tekju- og eignarskatt, sem verið hefur til meðferðar hér á Alþ. undanfarna mánuði, gerir ráð fyrir. Það var hins vegar í upphafi gerð grein fyrir því, að gera yrði breytingu á núverandi lögum um tekju- og eignarskatt vegna skattlagningarinnar í ár og flutt yrði sérstakt frv. þar að lútandi. Frv. hefur þann tilgang að koma í veg fyrir verulegar breytingar á skattbyrði vegna þess framreiknings á fasteignamati í landinu sem gildi tók í árslok 1976. Efni þess er útlistað í grg. 1. gr. felur í sér þá takmörkun, að fyrning á fasteignamatsverði, sem heimil er samkv. 3. mgr. B-liðar 15. gr. 1., sbr. 3. gr. l. nr. 60/1973, skuli miðast við fasteignamat eins og það var í upphafi árs 1976 og raunar var gildandi allt það ár, en ekki eins og það var á síðasta degi ársins. Í 2. gr. er á hinn bóginn gert ráð fyrir tvenns konar breytingu. Önnur er breyting á skatthlutfalli og skattstiga sem stendur í beinu sambandi við framreikning fasteignamatsins. Skattstigi einstaklinga, sem verið hefur 0.6% og 1% verður nú einungis eitt þrep, 0.8% samkv. frv., en skattur félaga, sem verið hefur 1.4%, verður 0.8%. Skattskyldumörkum einstaklinga er hins vegar breytt verulega, þannig að í stað 2.7 millj. kr. skattfrjálsrar eignar, sem verið hefur í gildi s. l. ár, komi 6 millj. kr. fyrir einstaklinga, en 9 millj. kr. fyrir hjón. Þetta er nýmæli, þar eð skattfrjáls eign einstaklinga og hjóna hefur til þessa verið hin sama. Breyting þessi er í átt við þær till. um þetta efni sem gerðar eru í frv. því sem verið hefur til meðferðar Alþingis undanfarnar vikur. Eignarskattshlutfall félaga miðast hins vegar eingöngu við hækkun grunnsins sem reiknað er af, enda er gert ráð fyrir að eignarskattsbyrði félaga verði með þessum hætti jafnmikil og hún var, en eignarskattsbyrði einstaklinga lækki lítillega að heildarfjárhæð. En greiðendum eignarskatts mun fækka með frv. þessu, ef að lögum verður, um 10 þús. Að undanförnu hafa farið fram viðræður milli fulltrúa launþegasamtaka og ríkisins um leiðir sem vera kynnu færar til lækkunar tekjuskatts í tengslum við kjarasamningaumleitanir þær sem nú standa yfir. Í þessum umr. hefur einnig nokkuð verið fjallað um útsvarsálagningu, og hugsanlegt er að breyting á henni komi til greina sem liður í ráðstöfunum í þessu sambandi. Fulltrúar launþega hafa bent í höfuðatriðum á þær leiðir sem launþegasamtökin telja sínum félögum koma einna helst að gagni við slíka lækkun skatta. Hins vegar hljóta skattbreytingar af þessu tagi að koma því aðeins til álita, að samningar séu að takast innan þess ramma sem ætla mætti að hagkerfið þoli, miðað við hæga niðurfærslu verðbólgustigsins og jöfnuð í viðskiptum við útlönd. Þar sem þær umr., sem ég hér gat um, hafa ekki komist á lokastig, er ekki tímabært að leggja fram á Alþ. að svo stöddu till. í þessa átt. Skýrist hins vegar línurnar í kjarasamningunum meðan frv. þetta er til meðferðar Alþingis má gera ráð fyrir að gerðar verði till. um breytingar á frv. þar að lútandi. Dragist hins vegar fram yfir þinglok niðurstaða þessa máls, þá er gerð grein fyrir því í grg. þessa frv., að nauðsynlegt kunni að verða að gera breytingar á skattalögum með brbl. í þá veru sem slíkt samkomulag yrði. Rétt þótti að vekja sérstaka athygli á því, að verði ekki orðið samkomulag í þessum málum áður en þingi lýkur, þá megi búast við því að gefin verði út brbl. ef samkomulag næst um þessi mál. Ég sé ekki ástæðu til að orðlengja meir um þetta frv. Ég leyfi mér, herra forseti, að leggja til að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Þetta frv. var flutt í Ed. og hefur fengið þar einróma afgreiðslu, að ég hygg, og er nú komið til Nd. Eins og kunnugt er hefur um hríð starfað skóli í Skálholti. Þessi skóli var reistur fyrir forgöngu þjóðkirkjunnar og Skálholtsfélagsins. Áhugasamir aðilar á Norðurlöndum veittu mjög mikilsverðan fjárstuðning við byggingu skólans og einnig ríkissjóður, sem hefur lagt fram fé á fjárl. nú um nokkur ár sem stofnkostnað. S. l. ár var þetta framlag 6 millj. kr. Skálholtsskólinn hefur frá upphafi starfað með líku sniði og lýðháskólarnir á Norðurlöndunum hinum. Vísir að slíkri starfsemi var hér upp kominn í landinu áður, þar sem voru héraðsskólarnir. En eftir að þeir voru felldir inn í hið almenna skólakerfi hefur ekki verið völ á hliðstæðri skólagöngu hérlendis eins og kostur er á á Norðurlöndunum hinum. Með flutningi þessa frv. er stefnt að því að setja löggjöf um Skálholtsskóla. Starfsemin yrði með sama sniði og áður, en hér er lagt til að ríkissjóður veiti skólanum fjárstuðning í sama mæli og Samvinnuskólinn og Verslunarskólinn njóta nú samkv. nýrri löggjöf um viðskiptafræðslu. Ákvæðin um hluttöku ríkissjóðs í kostnaði eru sniðin eftir þessari löggjöf. En skólinn verður hins vegar sjálfseignarstofnun, eins og raunar fyrrnefndu skólarnir, og ber kirkjuráð ábyrgð á fjárreiðum hans, eins og segir í 8. gr. Í frv. er ákvæði um stjórn skólans og ákvæði um hvernig ráðstafa skuli húsnæði hans ef skólahald yrði lagt niður. Það er óhætt að segja að starfsemi þessa skóla það sem af er hefur notið almennra vinsælda. Það sést á því, að umsóknir hafa verið fleiri en svo að hægt hafi verið að sinna þeim öllum. Alþ. hefur einnig sýnt hug sinn til þessa skóla með fjárveitingum þeim sem ég gat um áðan. Þetta virðist mér mæla með því að nú yrði af hálfu Alþ. tekið af skarið um afstöðu til þessa skóla og sett löggjöf í líku formi og hér er lagt til. Hagsýslustofnunin hefur fjallað um þetta mál og sendi umsögn sína til menntmn. Ed., en af henni má ráða að sá kostnaður, sem falla mundi á ríkið samkv. lögum þessum og vegna rekstrar skólans, yrði ámóta mikill og sú fjárhæð sem veitt var á fjárl. s. l. ár, örlítið meiri þó, en ekki nema sem svarar nokkur hundruðum þús. kr. meiri samkv. umsögn hagsýslunnar. Ég held að ég fjölyrði ekki frekar um þetta frv., leyfi mér að vísa til aths., sem því fylgja, og legg til að því verði vísað til menntmn. að lokinni þessari umr. Jafnframt vil ég nú bera fram þau tilmæli að hv. menntmn. og hv. d. veiti frv. brautargengi, þannig að það megi, þó seint sé á ferðinni, verða að lögum á þessu þingi.



Herra forseti. Það er eins ástatt um þetta frv. og það sem ég mælti fyrir hér áðan, að það var lagt fram í Ed. og hefur verið afgreitt þaðan, að ég hygg einróma. Hins vegar var þetta frv. lagt. fram snemma á þessu þingi, en frv. um Skálholtsskóla er síðar fram komið. Um aðdraganda þessa máls og undirbúning þess, fyrst og fremst um aðdragandann að þessar í frv.-gerð, leyfi ég mér að vísa til þeirra aths., sem prentaðar eru með frv., og þess nál. mþn., sem þar fylgir einnig. Þessu frv. er ætlað að marka í megindráttum hversu haga beri stuðningi ríkisvalds og sveitarfélaga við leiklistarstarfsemina í landinu. Í því eru hins vegar engin fyrirmæli um fjárhæðir framlaga, en gert er ráð fyrir að þær verði ákveðnar í fjárlögum ríkisins og fjárhagsáætlunum sveitarfélaga hverju sinni. Annað meginatriði frv. er að stofna leiklistarráð með aðild þeirra sem ætla má að einkum láti leiklist til sín taka. Ráðinu er ætlað, eins og segir í frv., að vera vettvangur skoðanaskipta og umr. um leiklistarmál og stuðla að stefnumótun á því sviði á hverjum tíma. Þá er gert ráð fyrir því, að leiklistarráð kjósi þriggja manna framkvæmdastjórn. Enginn verulegur kostnaður mundi fylgja þessari lagasetningu, aðeins framkvæmdastjórnin fengi greidda þóknun og greiða yrði ferðakostnað í sambandi við fundi. Um þessar mundir er töluvert mikil - ég held að óhætt sé að segja mikil gróska í leiklistarstarfsemi íslendinga, margs konar, bæði starfsemi atvinnufólksins, fagmannanna, og áhugaliðsins einnig. Og þegar þannig er ástatt virðist mér fyllilega tímabært að setja ramma löggjöf um stuðning hins opinbera við leiklistina og jafnframt efna til starfsemi á borð við þá sem áformað er að leiklistarráð og framkvæmdastjórn þess hafi með höndum. Herra forseti. Ég vil svo leggja til að frv. verði að lokinni 1. umr. vísað til hv. menntmn. Og ég vil nú segja sama og ég sagði áðan, að ég vil leyfa mér að vænta þess, þó að málið komi seint til hv. d., - það er búið að liggja lengi fyrir Alþ., - að hv. menntmn. og hv. d. sjái sér fært að greiða fyrir framgangi þess.



Herra forseti. Þetta mál er 21. mál Ed. og hefur því verið æðilengi til meðferðar í þeirri hv. d., og menntmn. þeirrar d. mælti með samþykkt þess óbreytts. Ég held að þetta frv. hefði þó þurft nánari athugunar við. Ef ég man rétt fjallaði þál. sú, sem er hvati þessa frv., um fjárhagslegan stuðning við leiklistarstarfsemi fyrst og fremst. Hins vegar er komið inn í frv. þetta heilmikið ráð sem heitir leiklistarráð. Ég geri fyrst og fremst aths. við 1. liðinn í 4. gr., þar sem greint er frá hlutverki þessa leiklistarráðs. Þar segir, með leyfi forseta, að þessu leiklistarráði sé ætlað „að vera vettvangur skoðanaskipta og umræðna um leiklistarmál og stuðla að stefnumótun á því sviði á hverjum tíma“. Það getur í sjálfu sér ekki skaðað þótt fjölmennt leiklistarráð komi saman og skiptist á skoðunum. Hitt tel ég mjög varhugavert, að setja í lög að það skuli stuðla að stefnumótun á sviði leiklistarmála. Hér er að mínu viti um allt of víðtækt ákvæði að ræða og óskilgreint. Ef það stendur svona í frv., þá er hætta á að leiklistarráð gæti misskilið hlutverk sitt, að það ætti að fara að búa til eitthvað sem héti opinber stefna í leiklistarmálum sem skyldi ráða, án tillits til hvað hinn einstaki rithöfundur eða listamaður teldi sjálfur. Ég mun því leggja til í n. að þessi liður falli niður.



Herra forseti. Hér liggur fyrir till. um að vísa þessu máli til menntmn. sem og öðru mikilsverðu máli þar sem umr. er lokið. Ástæðan fyrir því, að ég kem hingað í ræðustól, er einfaldlega sú, að ég get ekki orða bundist að vekja athygli hæstv. ráðh. á því og hæstv. forseta, að starfsháttum þingsins og leyfum þm. er þann veg farið, að hér er á vettvangi í dag hvorki formaður né varaformaður menntmn. Ég tel þetta harla miður farið þegar í hönd fer helgi og nánast eru tveir starfsdagar eftir af þinginu eftir helgi, miðað við það sem áætlað er. Það hefði kannske verið hlutverk stjórnarandstöðunnar að benda á þetta. En ég er mjög ósáttur um þetta, ekki síst þar sem hér er á ferðinni mál sem búið er að vera fyrir þinginu mestallan veturinn og þannig horfir nú þegar dregur að þingslitum. Efnislega ætla ég ekki að ræða um frv. á þessu stigi þar sem ég hef tækifæri til þess í n., ef tekst að ná henni saman.



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur haft þetta frv. til meðferðar og er sammála um að mæla með samþykkt þess eins og það er komið frá hv. Ed.



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. er sammála um að mæla með þessu frv., og er álit n. á þskj. 580. Ég sé ekki ástæðu til að hafa fleiri orð um þetta mál. Hæstv. viðskrh. mælti fyrir frv. á fundi d. í gær og í máli hans komu fram öll efnisatriði þess.



Herra forseti. Þetta mál hefur legið alllengi fyrir heilbr.- og trn. Það varð að samkomulagi að vísa till. til ríkisstj. með þeirri smábreytingu á upphaflegu till., að læknisfræðilega endurhæfingin heyrði undir heilbrrn. Nm. þótti þetta í sjálfu sér eðlilegt og gott mál og náðist um það samstaða eftir nokkrar aths. af hálfu flm., en það hefur orðið samkomulag um það og skrifa allir nm. undir nál.