Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég á hér á þskj. 82 brtt. við þetta frv., sem hér liggur fyrir. Ég ætla nú, að hún sé svo augljós, að það þurfi ekki að útskýra hana mikið. Hún fjallar um það eitt, að það skuli tekið fram í þessum l., að það fylgifé, sem hefur safnazt meðan 17. gr. jarðræktarl. var í gildi og verkaði, skuli falla til jarðanna aftur og verða eign jarðeiganda. Ég geri ráð fyrir, að allir, sem nú vilja fallast á að afnema 17. gr. jarðræktarl., verði sammála um það, að svona eigi þetta að vera með fylgiféð. Það mundi verða að teljast ósamræmi og fálm, ef fylgiféð, sem myndazt hefur þessi tiltölulega fáu ár, sem gr. hefur verið í gildi, félli ekki til jarðeigenda, fyrst hætt er við að láta þessa gr. verka og draga saman, eins og hún hefur gert um skeið, framlag ríkisins til umbóta á jörðunum sem fylgifé. Um hitt kynni kannske að verða einhver skoðanamunur, hvort það væri þörf á þessu lagafyrirmæli, og um það fullyrði ég ekki neitt, en mér þykir samt heldur líklegra, að svo sé. Og mér finnst það aldrei vera til baga, þótt sagt sé skýrt og tvímælalaust í l. það, sem löggjafinn meinar og ætlast til. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða meira um þessa brtt. nú. Mér þykir líklegt, að hún verði samþ., og ég tel það alveg rétt.

Frsm. meiri hl. (Þorsteinn Þorsteinsson) : Herra forseti. Við þessa síðustu yfirlýsingu hv. 1. þm. N.-M. datt hér einum óvígðum manni í hug við hliðina á mér, þegar séð var um það, að 17. gr. jarðræktarl. er að andast og á að fara að kasta rekunum á hana, að moldin hverfur til jarðarinnar, þ. e. jarðeigenda, en andinn fer til Framsfl., sem gaf hann. Við 2. umr. gat ég þess, að það hefði farið fram athugun á því, hvort bæta þyrfti þessu ákvæði, sem brtt. á þskj. 82 felur í sér, inn í l. við afnám 17. gr. jarðræktarl. Og álit helztu lögfræðinga, sem ég hef talað við um það, er, að enga slíka breyt. þurfi að gera á l., sem í brtt. hv. 1. þm. N.-M. felst. Og þá gat ég þess einnig, að það væri skoðun og álit okkar nm., sem stóðum að þessu máli, að öll höft, sem 17. gr. jarðræktarl. hefur lagt á fasteignir, hyrfu af sjálfu sér um leið og 17. gr. væri afnumin, og þess vegna væri slík breyt. sem þessi alveg ónauðsynleg og þyrfti ekki að koma hér fram till. um hana. En ég vil segja það líka, að auk þess er sú breyt., sem hér er lagt til á þskj. nr. 82, að gerð verði á l., dálítið afkáraleg, og ég veit ekki vel, hvar ætti að fella hana inn í jarðræktarl. Ég hefði þess vegna viljað fara fram á það við hv. flm. þessarar brtt., að hann vildi taka hana aftur, láta hana hverfa. En nú er það, að þessi brtt. er óskaðleg málinu og segir ekki annað en það, sem við flm. frv. ætlumst til að verði, ef frv. nær fram að ganga óbreytt. Og nú virðist svo vera, að flokkur hv. þm., sem brtt. flytur, sæki það svo fast að fá að koma inn einhverri breyt. á frv., að ég get hugsað það, að það gæti farið svo, að frv. næði ekki fram að ganga, ef farið væri að ýta við brtt. þessari, og þar sem hér er ekki nein hætta á ferðum, þó að brtt. verði samþ., þá mun ég ekki bregða fæti fyrir hana, til þess að það sé tryggt, að frv. komist þá út úr hv. d. og d. geri sitt til þess að varpa rekum á þessa blessaða 17. gr., sem svo illa hefur gengið, að koma í jörðina, því að hún hefur brotizt um á hæl og hnakka, þó að hún hafi verið sokkin upp fyrir miðju og jafnvel upp að öxlum, og komið upp aftur. En nú vona ég, að Framsfl. geri krossmark yfir henni þegar hún er komin í moldina.



Herra forseti. Ég hef aldrei dregið í efa, að sá spaki maður, hv. þm. Dal., kynni að sjá við refjum þeirra, sem vilja vinna fyrir annan málstað en hann sjálfur. En ég hygg, að í þessu tilfelli sé sú varfærni, sem fram kom í ræðu hans nú, óþörf. Ég fæ ekki séð, að þessi brtt, geti spillt fyrir málinu, hvort sem hún er samþ. eða felld. En það er sjálfsagt allur varinn góður og sjálfsagt fyrir hv. þm. Dal. að skyggnast nokkuð um, til þess að sjá við brellum framsóknarmanna. En ég get ekki neitað því, að mér finnst heldur kuldalega launuð liðveizlan, sem hv. þm. Dal. fær nú hjá hv. 1. þm. N.-M., því að fram hjá því verður ekki komizt, að það er fullkomin liðveizla, sem e. t. v. nægir til þess, að loksins endi nú þessi píslarganga með 17. gr. jarðræktarl.

En hverjir hafa verið kvalararnir?

. Ég hef eftir megni reynt að kvelja hv. þm. Dal. í þessu efni, og fyrir hönd hv. þm. Dal. er mér ánægja að sjá, að hv. 1. þm. N.-M. hefur flutt sig yfir á hinn bakkann, til hans. Ég álít rétt að samþ. þessa brtt. hv. 1. þm. N.-M., ef frv. á annað borð gengur í gegn. Og það þarf ekki athugunar við, hvar ákvæði brtt. á að koma í jarðræktarl., því að þetta ákvæði gildir aðeins um það eina skipti þegar ákveðið er, hvað verði um fylgifé jarðanna, sem safnazt hefur. Ég kann ákaflega vel við það líka, að þetta sé beinlínis fram tekið, og ég vil undirstrika það, að það sé alveg tvímælalaust, hvaða mönnum þessar gjafir eru gefnar, sem hér er um að ræða. Þá liggur það skýrt fyrir, þegar borið er saman við fasteignabækur síðustu ára, og þá er fenginn glöggur listi yfir þá, sem hv. þm. Dal. (ÞÞ) gengst fyrir, að gefnar séu gjafir. Hv. 1., þm. N.-M. (PHerm) minnist þess, að fyrir meira en áratug kom fram till. um að gefa bændum upp skuldir langt umfram það, sem kreppulögin gerðu ráð fyrir. Ég ætla, að við höfum verið saman á fundi, þegar þessi mál voru rædd. Þegar búið væri að gefa bændum upp skuldir, átti að stofna fjársterkan banka, sem átti að veita lán að nýju. Mér finnst, að hv. 1. þm. N.-M., sem ekki virtist sérstaklega hrifinn af þeim till., sé nú farinn að taka upp svipaðar till. Ég las í Tímanum ágæta grein um nýjar framkvæmdir til stuðnings við landbúnaðinn. Það á að halda áfram að veita styrki til jarðræktar og nýbýla og auka fé til stofnana, sem lána fé til landbúnaðarins, allt að 3/4 hlutum af byggingarkostnaði, en vextir og afborganir eiga að vera samanlagt 3½ af hundraði. Og svo á að gefa eftir allt, sem búið er að leggja fram til bygginga og jarðræktar á undanförnum árum, eða í fám orðum sagt: Það á enga styrki að skerða, sem veittir eru, heldur á að veita styrki til viðbótar. Þegar þær till., sem ég ræddi um áðan, voru uppi, þá var öðruvísi ástatt í landbúnaðarmálunum en nú. Þá var basl og kreppa, jarðir og fasteignir lítils virði og erfitt um afkomu bænda. Ég hygg, að þessu sé ekki til að dreifa nú og að þetta muni bændur mjög litlu, en söm er gerðin, - ekki Er því að neita. Það er þýðingarlaust að halda uppi löngum umr. um þetta mál, en ég vildi aðeins benda á fáein atriði í sambandi við það og með því reyna, að sá óþokki og kuldi mætti eyðast, sem mér finnst hafa gætt svo mjög í ræðum hv. flm., og að samkomulag mætti verða betra að lokum. Ég vildi mælast til, að hæstv. forseti viðhefði nafnakall um brtt. og frv., þegar þar að kemur.

Eins og frv. ber með sér, er 1. gr. stutt og laggóð, á þá leið, að 17. gr., falli burt. En brtt. við þessa 1. gr. l. hljóðar á þá leið: En fylgifé með hverri jörð, sem myndazt hefur vegna þeirrar lagagreinar, meðan hún var í gildi, skal verða eign jarðareiganda. - Ef þetta yrði nú að 1, eins og það liggur fyrir, það er að segja, ef 1. gr. frv. sjálfs yrði samþ. og svo jöfnum höndum brtt. frá hv. 1. þm. N.-M. (PHerm), og ef við gerum ráð fyrir, að alltaf sjái betur augu en auga, hvernig því megi bezt verða fyrir komið, þegar um breytingu við ákveðinn lagabálk er að ræða; þannig að það sé fellanlegt inn í lagabálkinn sjálfan, þá verður það almennilegt. Ég vil, að menn veiti því athygli, að ég tala hér um form frv. og ekker,t annað. Mér finnst, að það hefði farið betur á því, að jafnframt því, að 17. gr. l. falli niður, þá hefði beinlínis komið fram, hvað koma eigi í staðinn fyrir hana, en til þess má ekki koma, að það verði í beinu ósamræmi við lagabálkinn sjálfan. Ég vona, að hv. þdm. skilji, hvað ég á við. Þegar málið var fyrir Nd., þá. var gr. á þá lund, að hún var höfð sem sjálfstæð setning í frv. En fá l. sett í því formi, að frá ákveðnum tíma sé þetta fallið til jarðeigenda. Þó samrýmist það öllum textanum. Ég skal svo ekki hafa fleiri orð um þetta, því að það var bara ætlun mín , að tala um formið, og ef þetta fengi áheyrn þeirrar n., sem þetta fær til meðferðar, að ég hafi haft rétt að mæla, þá vildi ég óska, að n. gæfist tækifæri á að taka þetta til endurskoðunar, og þá þýddi það það, að 3 umr. yrði að fresta. Ég veit þó ekki, hvort þetta er talið þess vert. Eins og þeir í sínum ljúflega skilningi hv. 1. þm. N.-M. og hv. þm. Dal. hafa lýst svo fagurlega, þá ætti það ekki að valda misskilningi, þó að þetta yrði samþ. eins og það liggur fyrir. En bezt færi á að hafa þetta á líkan hátt og ég hef hagað orðum mínum.



Herra forseti. Ég held, að ekki sé ástæða til þess að koma af stað löngum umr. um mál, sem svo mikið hefur verið rætt. Ég vil aðeins gera grein fyrir atkv. mínu. Þetta mál hefur verið hér til umr. í þessari hv. d., eins og ég minntist á áðan, og ég hef lýst því yfir, að þegar samkomulag lægi fyrir um það frá búnaðarþingi að afnema ákvæði þessarar lagagreinar, þá mundi ég greiða atkv. með því hér á Alþingi. Það er langt síðan ég lýsti þessu yfir og það var að sjálfsögðu að yfirveguðu ráði, bæði með tilliti til vilja bænda í þessu máli og með tilliti til þess, hvernig þessi lagagrein hefur reynzt í framkvæmd. Það þýðir ekki að neita því, að þetta lagaákvæði hefur ekki beinlínis náð tilgangi sínum. Það hefur ekki haft þau áhrif á verðlag jarða, sem gert var rá$ fyrir og nauðsyn bar til. Reynslan liggur fyrir, ekki sízt nú eftir þessa verðhækkunaröldu, sem orðið hefur. Það er staðreynd, sem talar sínu máli, þrátt fyrir ákvæði greinarinnar. Þessa lagagrein er því eðlilegt að afnema, enda hafa þessi ákvæði og þær umr., sem um hana hafa farið fram, unnið sitt gagn, og að því leyti hefur þessi grein náð tilgangi sínum óbeinlínis. Ég efast um, að það hefði verið flutt frv. á Alþ. á þeim tíma, sem þessi lagagr. var samþ., af þeim mönnum, sem nú flytja frv. um að selja þjóðjarðir eingöngu með þeim skilyrðum, að ekki megi selja þær með hagnaði. Og það liggur skýrt fyrir frá þeim mönnum, sem andmæltu tilgangi þessarar gr., að halda jarðaverðinu niðri. Nú liggur jafnframt fyrir yfirlýsing þeirra um, að rétt sé að afnema gr., og þeir telja þess fulla þörf að setja lagaákvæði til að ná þeim tilgangi, sem gr. átti að ná. Að því leyti hefur þessi lagagrein náð tilgangi sínum óbeinlínis betur en nokkur lagaákvæði, sem sett hafa verið. Þá vil ég, að lagagreinin, sem ekki náði tilgangi sínum beinlínis, sé afnumin, og vil ég svo reyna að hafa samstarf við þá menn, sérstaklega bændur landsins, sem nú hafa almennt vaknað til skilnings, ekki sízt vegna umr. um þessa gr., um að koma á lagaákvæði, sem nær þeim tilgangi, sem lagagreinin átti að ná. Ég mun þess vegna greiða atkv. með afnámi þessa lagaákvæðis og að sjálfsögðu með brtt. hv. þm. N.-M., því að ég verð að segja það, að það væri mikil skyssa að afnema þessa lagagrein, en láta leifar hennar standa eftir óraskaðar, þar sem gert er ráð fyrir að setja lagaákvæði til að ná tilgangi hennar, því að ég hef skilið það svo, að þótt lagaákvæði sé afmumið, þá standi þær verkanir, sem gr. hefur haft, í gildi, sé ekki annað tekið fram. Held ég, að það geti ekki orkað tvímælis. Mér þykir ákaflega leitt, að hv. þm. Dal., sem mikinn áhuga hefur fyrir þessum málum, skuli hafa viljað til svo alvarleg skyssa í þessu máli. En sem betur fer, verður það leiðrétt, ef hv. d. greiðir brtt, hv. 1. þm. N.-M. atkvæði. Ég skal svo að tilefnislausu ekki segja fleira um þetta mál. Ég gerði aðeins grein fyrir afstöðu minni til málsins.



Aðeins örfá orð. Ég ætla ekki að halda neina líkræðu yfir hinum framgengnu hér. Ég vil aðeins segja örfá orð út af ræðum tveggja hv. þm., hv. þm. Str. og hv. 3. landsk. Hv. þm. Str. hélt því fram, að ef þessi brtt., sem hér er á ferðinni, - innan gæsalappa sagt: ef hún hefði ekki komið fram, - þá hefði allt verið í ólagi með l. eftir afnám 17. gr. En ég vil spyrja hann: Hvernig var það þá? Leit hann ekki eftir því, að hv. þm. Mýr. (BÁ) hafði þessa brtt. hjá sér, þegar hann flutti sams konar frv. í Nd. ? Það hafði hann vitanlega ekki gert, og honum hefði ekki dottið í hug að gera það fyrr en ég hafði lýst yfir afstöðu minni í málinu í þessari hv, d. Þá minntist hann fyrst á það, að þetta gæti orkað tvímælis, og taldi rétt að ganga eftir upplýsingum frá n. um það, hvernig skilja beri l., ef niðurfelling 17. gr. 1. nær fram að ganga. Að síðustu vil ég geta þess, að ég hef borið þetta undir lögfróða menn, og þeir álitu, að það sé ekki neitt nauðsynlegt að ákveða þetta, og eru þeir menn þó miklu meiri lagamenn en hv. þm. Str., að honum ólöstuðum, enda hefur hann verið dómsmrh. og margt fleira, en hann getur ekki gert kröfu til að vera mestur að lagaviti á landi hér.

Hvaða lögfræðingar sögðu þetta?

Það get ég sagt honum að umr. lokinni, og þá getur hann boðið þeim út í lagaglímu; ef hann óskar. Hv. 3. landsk. (HG) talaði um, að hér væri verið að gefa gjafir. Hver er að gefa gjafir? Eftir því, sem þeirra sjónarmið eru, sem hafa verið í andstöðu við okkur um 17. gr., þá hafa þeir sagt, að ekki ætti ríkið þetta. En með þessu kemur það skýrt fram, ef ákveðið væri að gefa þetta eftir, að þá sé það ríkið, sem það gerði, að því er mér skilst. En um hv. 3. landsk. er það að segja, að hann kom fram, að því er hann segir sjálfur, eins og sá maður, sem eyðir kulda og elskar friðinn og vill draga úr deilum og leiða til sátta. En ég vil segja það, að ef verið er að gefa bændum gjafir með afnámi þessarar gr., þá er það ekki einstakt fyrirbrigði, að slíkar gjafir séu gefnar og það ekki síður kaupstaðabúum en sveitabændum. Um þetta atriði þarf í sjálfu sér ekki að tala, því að það er vitað, að ef maður er svo heppinn að eiga blett í Sogamýri, Fossvogi eða hér úti á Nesi, í nágrenni kaupstaðarins eða í öðrum kaupstöðum, þá kemst hann undan því, að nokkur kvöð sé lögð á hans ræktaða blett. Og ég vil segja, að útgerðarmenn hafa fengið bæði lán og styrki til bátakaupa. Og það er ekki svo lítið, sem lagt hefur verið fram í styrkjum til bygginga handa verkamönnum. Þetta má allt telja og sjálfsagt margt fleira, en ég tel ekki rétt að fara í neinn meting um þetta. Ég mótmæli, að þarna sé á nokkurn hátt farið betur með bændur en aðra, þótt þeir fái styrki úr ríkissj. til jarðræktarframkvæmda kvaðalaust eins og aðrir. Ég hef sagt það áður, að jafnframt því, sem þetta eru útgjöld fyrir ríkið, er þetta þó að vissu leyti tekjugrein fyrir ríkissjóð, þar sem hann fær meiri fasteignaskatt og fleira, ef þessar framkvæmdir eru sæmilega gerðar. Ég þarf ekki að svara fleiru og mun ekki taka aftur til máls, nema sérstakt tilefni gefist til.



Ég gleymdi að taka það fram áðan, þegar ég talaði, að ég hef látið uppi það álit hér í d. og óskað eftir því, að þetta lagafrv. og breyt. á 1. um byggingar- og landnámssjóð yrði sem mest samferða. Nú hefur landbn. athugað það frv., og gera má ráð fyrir, að meiri hl. n. verði sammála um afgreiðslu á því máli á þann hátt, sem ég get sætt mig við, en það er dálítið snúið að koma því á pappírinn, svo að það er ekki búið að því, en ég mun samt ekki láta það standa í vegi fyrir því að fylgja nú þessu frv. Mér sýnist, að þau geti orðið nokkurn veginn samflota þessi mál. Ég þarf ekki mörgu að svara, sem hér hefur borið á góma. Ég hef alltaf staðið í þeirri meiningu, að hv. þm. Dal. væri lögfræðingur að nafnbót og líka starfandi lögfræðingur, en þegar hann var að prédika hér áðan, hefði ókunnugur getað trúað, að hér hefði guðfræðingur verið að tala.

Það skaðar ekki að vera það líka

. Hann talaði um, að hann ætlaði ekki að fara að halda líkræðu að jarðarfararsið. Nú sé ég, að honum muni farast vel að standa yfir moldum 17. gr. jarðræktarlaganna og að honum farist jafnvel að skíra eða halda undir skírn þeim nýju lagafyrirmælum, og ég vona og tel víst, að honum farist það vel. Hv. þm. Dal. sagði, að þessi brtt. mín væri afkáraleg, og bað mig að taka hana aftur. Ég get ekki komið auga á, að hún sé neitt afkáraleg, og sé þess vegna ekki ástæðu til að taka hana aftur. Nú, hv. 3. landsk. (HG) er sammála þessari brtt., og þarf ég ekkert við hann að segja. Hér liggur ekki fyrir til umr. lagafrv. um það efni, sem hann les um í Tímanum, það kann að koma síðar. Um hv. 2. þm. Árn. er það að segja, að hann hefði getað kynnt sér þessa brtt. og rætt hana við nm., því að það eru nokkrir dagar síðan hún kom fram, en vitanlega liggur það á valdi forseta, hvort hann sér ástæðu til þess að fresta fullnaðarafgreiðslu þessa máls nú. Það læt ég mér á sama standa.



Ég skal ekki blanda mér almennt inn í umr. um þetta mál. Aðeins vildi ég segja nokkur orð um brtt. á þskj. 82. Ég hygg, að jafnglöggur maður og hv. 1. þm. N.-M. hefði séð það sjálfur, ef hann hefði lesið þetta mál og borið saman við sjálf l., að brtt. hans getur engan veginn fallið inn í l. eins og hún er borin fram á þessu þskj. Enn meira er ég undrandi yfir því, að lögfræðingi og það manni, sem hefur verið dómsmrh., skuli hafa sézt yfir þetta, því að þegar l. verða lesin, eftir að búið er að fella niður þessa 17. gr., þá er komin í staðinn fyrir þá gr. önnur 17. gr., sem gjarnan gæti hljóðað þannig: „En fylgifé það með hverri jörð, sem myndazt hefur vegna þeirrar lagagreinar, meðan hún var í gildi, skal verða eign jarðeiganda.“ Þetta sér hver maður, og þarf ekki lögfræðing til, að hér kemur þetta alveg eins og skollinn úr sauðarleggnum, og sé gr. samþ., hlýtur hún að koma inn í l. í staðinn fyrir 17. gr. Mér skilst, að sú breyt., sem þarf að gerast, sé fyrst og fremst sú, að þegar 17. gr. er fallin niður, þá breytist greinatala l. við þá breyt., en ekki að hér ætti að koma inn það, sem talað er um í þessari brtt. - Ég hef hér skriflega brtt., sem ég legg fram við aðaltill., og vænti þess, að hún verði borin upp.

Forseti (StgrA) : Mér hefur borizt svolátandi skrifleg brtt. við 1. gr. frv. : „Greinin orðist svo : 17. gr. laganna falli niður, og breytist greinatala þeirra í samræmi við það.“ Það þarf tvöföld afbrigði fyrir þessari till., því að hún er of seint fram komin og skrifleg.



Ég vildi taka undir áskorun hv. 2. þm. Árn. um það, að umr. yrði frestað og að n. tæki þetta mál til endurnýjaðrar athugunar. Mér skilst það vera ákaflega klaufalegt, hvernig verður frá frv. gengið, ef brtt. hv. 1. þm. N.-M. verður samþ. Nú skilst mér að vísu, að hún sé óþörf vegna þess, að þegar 17. gr. er felld niður, þá falla niður þessi ákvæði, sem um er að ræða. En úr því að hún er komin fram, er ástæðulaust að greiða atkv. á móti henni, og tel ég sennilegt, að hún verði samþ., en eins og formið er, er það illmögulegt, og vil ég taka undir það, eins og ég gat um í upphafi máls míns, að umr. verði frestað og n. reyni að setja þetta í skaplegt horf.



Mér liggur við að halda, að hv. þm. Dal. hafi nú fullsnemma sett punkt við píslargöngu þessa máls hér, því að það er svo greinilega tekið fram hér við umr., að það eru margir, sem vilja bjarga bændunum nú á dögum. Er þá vonandi, að menn þurfi ekki að óttast, að fari fyrir þessu máli eins og segir í dönsku spakmæli, að ef kokkarnir eru margir, þá eyðileggist maturinn. Ég hef gert mitt bezta til að eyða allri sundurþykkju milli þessara ágætu samstarfsmanna, en ekki lánazt það betur en raun sannar. Ég held raunverulega, að það sé sjálfsagt, til að fyrirbyggja, að þetta fari í handaskolum, að samþ. báðar brtt., sem fram hafa komið, og fresta svo málinu. Það mætti verða til að lina þrautir hv. þm. Dal. í sambandi við þetta mál. Við hv. þm. Str. vorum á sínum tíma sammála um 17. gr. þessara l. En hún átti að fyrirbyggja, að framlag ríkisins yrði til að hækka jarðir í verði, þannig að bændur yrðu ekkert betur settir, þótt þeir fengju góðar jarðir, því að þær yrðu þeim mun dýrari. Hv. þm. Str. sagði, að þessi tilgangur hefði ekki náðst að þessu leyti. En frá mínum bæjardyrum séð á ekki að nema þessi ákvæði úr gildi, heldur setja önnur haldbetri. Þm. Str. sagði þó, að þessi ákvæði hefðu að nokkru náð tilgangi sínum óbeint, og get ég fallizt á það. En nú er vitað, að á rökstólum situr n., sem skipuð var af búnaðarþingi. Hún hefur m. u. það ætlunarverk að finna leið, sem nær sama tilgangi og 17. gr. jarðræktarlaganna var ætlað að ná, og í þessari n. á hv. þm. Dal. sæti. Nú finnst mér það óskiljanlegt bráðræði að ætla að nema burtu þessa 17. gr., áður en ný ákvæði koma. Það er sá venjulegi háttur á lagabreyt. að láta eitt ákvæði koma í stað annars. Og svo á að gera þetta einmitt á þeim tíma, sem jarðabraskið er sem allra mest. Ég sé annars ekki ástæðu til að ræða þetta mál frekar, en ég hefði heldur óskað, að hæstv. forseti tæki till. til afgreiðslu í réttri röð.



Það er einungis örstutt aths. út af till. hv. þm. Barð. Ég lít svo á, að þetta séu alveg sérstæð lög. En hann lítur svo á, að þau verði felld inn í jarðræktarlögin, þegar þetta frv. er orðið að lögum. - Það var aðeins þetta, sem ég vildi láta koma fram.



Ég vil aðeins lýsa því yfir, að mér virðist einsætt, að þetta séu sérstök lög. Það er ekki hægt að hafa eina gr, laga þannig, að 17. gr. sé felld úr gildi.

Flm. (Hermann Jónasson) : . . . . . . Það hefur komið fram, að full þörf er á, þessu ákvæði, og það horfir áreiðanlega til bóta. Ég hef þá rakið þá nýbreytni, sem felst í þessu frv. Það eru lægri vextir fyrir lántaka, það eru meiri fjárráð sjóðsins en áður, teiknistofa fyrir sjóðinn og réttur hans til innflutnings á byggingarefni. Ég er ekki í vafa um, ef frv. verður að lögum, á það eftir að bæta mikið um í kaupstöðum og þorpum, en það eru einkum þau svæði sem þetta frv. nær til. Ég vil jafnframt upplýsa, að þetta frv. er miðað við þá reynslu, sem fengizt hefur í sambandi við verkamannabústaði og samvinnubústaði, og samið af mönnum, sem hafa haft með þau mál að gera. En það hefur líka verið að nokkru sniðið eftir sænskri löggjöf um þetta efni, sem þar hefur reynzt mjög vel. Mér dettur ekki í hug að halda því fram, að frv. sé í engu ábótavant, heldur er ég fullviss, ef deildin og Alþingi vilja yfirvega það, má bæta það mikið, því að betur sjá augu en auga. Ég vil einkum benda á, ef frv. færi í aðra nefnd en félmn., eins og ég hef ætlazt til, t. d. fjhn., þyrfti að lagfæra 9. gr. frv. - Ég mun nú ekki lengja mál mitt meir við þessa umr., en óska, að málinu verði vísað til 2. umr. og félagsmálanefndar.

Félags- og dómsmrh. (Finnur Jónsson): Ríkisstj. hefur haft með höndum gagngerða endurskoðun á byggingarmálunum og leitað samvinnu við ýmsa aðila, eins og stjórn verkamannabústaðanna og bæjarstjórnir víða á landinu, og fengið tillögur um þessi mál. Undanfarið hefur verið unnið úr þessum tillögum, og má heita lokið að semja lagabálk. Ég geri ráð fyrir, að lagafrv. þetta verði lagt fyrir Alþingi. Ég hygg, að þetta frv. geti verið kafli í þessu nýja frv., en það mun verða allmiklu víðtækara. Ég er sammála hv. þm. Str. um það, að lögin um verkamannabústaði, sem í gildi hafa verið, hafa reynzt vel, og læt í ljós ánægju mína yfir áhuga þeim, sem hér kemur fram um bætur í húsnæðismálunum, og vona, að það sé ekki eingöngu vegna væntanlegra kosninga, heldur til þess að bæta úr því ástandi, sem í þessum málum ríkir. Má vera, að þetta frv. bæti nokkuð úr, en frv. það, sem fram mun koma, er allmiklu víðtækara, og kæmist það gegnum þingið, ætti allgóð lausn að fást varðandi þessi mál. Lögin um verkamannabústaði voru upphaflega sett af Alþfl. og Framsfl., og var það góð úrbót fyrir 2 til 3 árum, en þá voru vextir ákveðnir 4%. Vegna hins sívaxandi byggingarkostnaðar er þetta nú allmikill baggi, þegar upphæðin skal borgast á einum mannsaldri. Heppilegra væri að lengja þennan lánstíma, eins og nú tíðkast út um heim, t. d. í Ameríku. Þetta ásamt aukningu sjóðsins ætti að leysa þetta vandamál á heppilegan hátt. Ég sé ekki ástæðu til þess að fjölyrða um þetta, en vænti, að það verði tekið nánar til athugunar, áður en Alþingi lýkur.



Þessi ræða gefur mér tilefni til þess að lýsa yfir ánægju minni yfir þeim undirbúningi, sem ráðh. skýrði frá. Út af því, sem hæstv. ráðh. sagði um kosningar í þessu sambandi, þá hefur það komið til umr. í bæjarstjórnarbaráttunni, en mun vonandi ekki hafa nein spillandi áhrif á það hér. Flokkur sá, er ég tilheyri, hefur beitt sér fyrir l. um verkamannabústaði og samvinnufélagabústaði, og mun hann styðja þetta mál, sem verður byggt á bæði erlendri og innlendri reynslu. Ég ætla aðeins að minnast á í þessu sambandi, að við þá samvinnubústaði - 40 íbúðir -, sem nú eru í undirbúningi, kostaði teikningin 40 þús. kr. En eftirlitið með framkvæmdum kostar 240 þús. kr., og þó er sagt, að það sé svo lágt, að maðurinn, sem tók þetta að sér fyrir þetta verð, átti eins von á því að verða kærður fyrir, hvað hann tók þetta að sér fyrir lítið. Þegar því járnateikningar eru teknar með, er þessi undirbúningskostnaður kominn upp í 300 þús. krónur. Ég minnist á þetta til þess að sýna, að frv. er knúið fram af beinni þörf. Lögin eiga að gera einstaklingum kleift að byggja og um leið að bæta úr hinu hræðilega ástandi, sem nú ríkir og hefur skapazt af húsaleigulögunum, eins og alltaf, þegar slík lög standa lengi. Ég þakka fyrir hinar góðu undirtektir, sem frv. hefur fengið, og ég er að sjálfsögðu fús til samvinnu um þessi mál. - Ég óska svo, að málinu verði vísað til 2. umr.