Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Eggert Haukdal, 6. þm. Suðurl., Guðmundur Árni Stefánsson félmrh., Guðrún J. Halldórsdóttir, 18. þm. Reykv., Ingi Björn Albertsson, 5. þm. Reykv., Ólafur G. Einarsson menntmrh., Pálmi Jónsson, 2. þm. Norðurl. v.

Forseti vill tilkynna að hér síðar á fundinum eða nánar tiltekið kl. hálffjögur fer fram utandagskrárumræða um samstarfsörðugleika innan lögreglunnar í Kópavogi. Um verður að ræða hálftíma umræðu. Umræðan fer fram að beiðni hv. 9. þm. Reykn.

Forseti vill taka fram að hæstv. forsrh., hæstv. utanrrh. og hæstv. sjútvrh., sem búið var að tilkynna að yrðu hér viðstaddir á fundinum, geta ekki verið viðstaddir vegna óviðráðanlegra atvika.

Virðulegi forseti. Það sem mig langar til þess að vekja athygli á og bera fram fyrirspurn um er málefni dýralækna, einkum og sér í lagi á Vestfjörðum þar sem eru þrjú dýralæknishéruð og ekkert þeirra er skipað dýralækni, auk þess sem lyfsölulögin frá því í maí 1994 valda því að mjög erfitt er að fá með fljótum hætti afgreidd lyf fyrir dýr. Ég vil spyrja hæstv. landbrh. hvort fyrirhugað sé í þeim efnum að fá afleysingamann til þess að fara um svæðið til að sinna brýnni þjónustu, en eftir því sem ég best veit er þeirri þjónustu nú þannig háttað að dýralæknar fást til ákveðinna verka sem gefa af sér verulegar tekjur og reyndar eru lögbundin eins og t.d. eftirlit í sláturtíð, hundahreinsun og sprautun í stað baða sem nú er tekin upp fyrir sauðfé. En þetta er í rauninni algerlega óviðunandi ástand að heilt hérað skuli vera svona eða reyndar þrjú héruð, heill landshluti skuli vera svona afskiptur með dýralæknisþjónustu og því spyr ég hæstv. landbrh.: 1. Hyggst hann beita sér fyrir því að dýralyf verði afgreidd með skjótari hætti en nú er? 2. Eru fyrirhugaðar einhverjar úrbætur í málefnum þessum fyrir hönd Vestfjarða?

Hæstv. forseti. Ég er nú ekki viðbúinn að svara því hvernig gangi að fá dýralækna vestur. Það hefur verið samkomulag um það að dýralæknir í Dölum hafi þjónað fyrir Barðastrandarsýslu. Ég hef ekki fengið nýjar spurnir af því hvernig gengur á Ísafirði. Um lyfjamál bænda er það að segja að samkomulag hefur tekist milli landbrn., viðskrn. og heilbrrn. um breytingu á lögunum og þær tillögur verða lagðar fyrir Alþingi og ættu þá að vera í góðu horfi. En það er sjálfsagt að greiða fyrir því að hv. þm. geti fengið gleggri upplýsingar hjá yfirdýralækni um það hvaða horfur séu á að ráða dýralækna í héruðin fyrir vestan.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. landbrh. fyrir þessar upplýsingar sem svo sem draga ekki langt. Það sem ég er fyrst og fremst að gera er að vekja athygli á þessu máli, vekja athygli hans á þessu og ég heyrði ekki svar við spurningunni hvort hæstv. ráðherra vill beita sér fyrir því að bændur fái með skjótari hætti afgreidd dýralyf eða hvort það verður að bíða eftir þessum breytingum á löggjöfinni. En ástandið sem ríkir í þessum dýralæknamálum fyrir vestan er óviðunandi og ég vænti þess að ráðherra beiti sér fyrir því að úr því verði bætt hið fyrsta.

Hæstv. forseti. Ég áttaði mig ekki á seinni ræðu hv. þm. Það verður lögð fram brtt. við lyfsölulögin vegna þess að það er nauðsynlegt til þess að hafa betri og liprari framkvæmd á þessum málum. 

Virðulegi forseti. Ég vil beina fyrirspurn til hæstv. fjmrh. Nú um mánaðamótin voru þeir sjúkraliðar sem vinna hjá ríkinu og eru á fyrir fram greiddum launum hýrudregnir þannig að þeir fengu borgaða 8 vinnudaga laun fyrir nóvembermánuð vegna þess að þeir hafa boðað verkfall sem hefst á miðnætti 10. nóvember. Jafnvel sjúkraliðar í fæðingar- og veikindaleyfi fengu ekki greidd full laun. Í úrskurði fyrrv. fjmrh., Ólafs Ragnars Grímssonar, frá árinu 1989 þegar verkfall BHMR stóð yfir segir að greiða beri þeim full laun sem eru á undanþágum í fæðingarorlofi eða sjúkraleyfi. Í nýlegu bréfi eða bréfi sem sent var í gær frá fjmrn. segir, með leyfi forseta: ,,Vegna verkfallsins verða fyrir fram greidd mánaðarlaun sjúkraliða fyrir nóvembermánuð aðeins greidd fyrir 8 vinnudaga.`` Af þessu tilefni vil ég beina eftirfarandi spurningum til hæstv. fjmrh.: 1. Hefur ráðuneyti hans þar með fallið frá þeirri túlkun á greiðslu launa í vinnudeilum sem sett var fram árið 1989? 2. Telur hæstv. fjmrh. það vænlega leið í kjarasamningum að svipta fólk umsömdum launum þegar samningar standa yfir og enn er óljóst hvort verkfall hefst? 3. Væri ekki nær að gera launin upp eftir á í stað þess að kasta stríðshanskanum að sjúkraliðum með þessum hætti?

Virðulegi forseti. Ég taldi og tel að það hafi verið komið fram við sjúkraliða eins og venja er þegar boðað hefur verið verkfall hjá einstökum starfshópum. Þannig er að opinberir starfsmenn eru yfirleitt á fyrir fram greiddum launum sem er öðruvísi heldur en á hinum almenna vinnumarkaði og sú venja hefur skapast, og byggir að ég best veit á úrskurði í upphafi, að þegar boðað hefur verið verkfall í mánuði, þá séu einungis fyrir fram greidd þau laun fyrir þá daga sem telja fram að verkfallinu. Ég get því miður ekki svarað fyrirspurninni hvað snertir þá einstöku starfsmenn sem eru í leyfum eða orlofi eða þannig stendur á um að ekki eru í vinnu bókstaflega þá stundina, en ég get aflað upplýsinga um það. Hitt er svo annað mál að það er alltaf erfitt þegar boðað hefur verið til verkfalls. Ég vil láta það koma mjög skýrt fram, og það hef ég kynnt mér, að það hefur ekkert staðið á samninganefnd ríkisins varðandi viðræður á milli ríkisins og Sjúkraliðafélagsins um samninga. Það er ljóst að samningar hafa ekki tekist, en það er ekki hægt að kenna því um að samninganefnd ríkisins hafi af hálfu ríkisvaldsins látið undir höfuð leggjast að taka þátt í eðlilegum fundum til þess að freista þess að ná samkomulagi. Þetta finnst mér mjög mikilvægt að komi hér fram. Varðandi hitt svo hvort þetta sé efnilegt til að ná samningum að borga ekki fyrir fram greidd laun, þá snýst málið ekki um það. Málið snýst um hitt að þannig hagar til hjá opinberum starfsmönnum að þeim eru greidd laun fyrir fram og það veldur þessum erfiðleikum sem menn hafa vitað um um nokkurra ára bil og koma fram í því að ekki er hægt og ekki er talið eðlilegt að greiða nema fram að þeim verkfallsdegi sem boðaður hefur verið.

Virðulegi forseti. Ég held að þarna sé um stefnu að ræða sem fjmrn. þarf að endurskoða. Það er alveg ljóst að þegar svona er staðið að málum þá hleypir það illu blóði í það fólk sem stendur í kjarasamningum. Eftir því sem ég best veit hafa sjúkraliðar leitað eftir samningum við ríkisvaldið svo mánuðum skiptir án þess að fá svör eða án þess að fá viðbrögð. Þeir hafa verið lengi án kjarasamninga. En mergurinn málsins er þessi að það er mjög óeðlilegt að refsa fólki fyrir fram með þessum hætti áður en verkfall hefst. Það er auðvelt mál að gera þetta upp eftir á og ég skora á hæstv. fjmrh. að breyta þessari vinnureglu. Mér finnst þetta vera enn eitt dæmið um hin slæmu samskipti sem eiga sér stað milli ríkisvaldsins og starfsmanna þess. Við höfum fengið allt of mörg dæmi um það hér á undanförnum árum að verkföll hafa staðið svo vikum skiptir án þess að lausn hafi fundist. Sjúkraliðar eru mjög mikilvæg stétt og það mun skapast afar erfitt ástand á sjúkrahúsunum ef þessi deila leysist ekki og ég skora á hæstv. fjmrh. að ganga nú í það að ná samningum við sjúkraliða.

Virðulegi forseti. Ég vísa svona málflutningi á bug. Hér er verið að gefa það í skyn að samninganefnd ríkisins hafi ekki mætt sjúkraliðaforustunni á fundum til að ræða þessi mál. Þetta er alrangt. Það hefur aldrei staðið á ríkisvaldinu að standa í viðræðum við sjúkraliða. Það þýðir hins vegar ekki að samningar hafi ekki tekist. Ég hef sérstaklega spurst fyrir um það hvort það hafi nokkurn tíma komið fyrir og svo er ekki. Það kann að vera að hægagangurinn skýrist kannski frekar af því að sjúkraliðar vildu bíða eftir að samningar tækjust hjá öðrum aðilum til þess að geta tekið mið af slíkum samningum. Ég held að hv. þm. ætti aðeins að gá að því. Í öðru lagi neita ég því að hlusta á eða taka mark á réttara sagt að það sé verið að refsa fólki fyrir fram þegar ljóst er að þarna er um fyrir fram greidd laun að ræða. Er það t.d. eðlilegt þegar verkfall er boðað eins og var hér á sínum tíma, það þekkja nú aðrir betur en ég, kannski 2. eða 3. dag mánaðar, að borga fyrir fram laun í heilan mánuð? Það er ekki verið að refsa neinum fyrir fram með því. Ég bendi á að viðsemjendur sjúkraliða eru fleiri, þar á meðal Reykjavíkurborg.

Virðulegi forseti. Þetta er vinnuregla hjá ríkinu sem ætti ekki að tíðkast. Það er ljóst að fólk var hýrudregið á alla línuna og það var ekki kannað hverjir væru í veikindaleyfi og hverjir væru í fæðingarorlofi. Það lá svo mikið á að draga af launum þessara starfsmanna. Mergurinn málsins er sá að þessir viðskiptahættir ríkisvaldsins og starfsmanna þess geta ekki haldið svona áfram. Eins og ég nefndi hér áður höfum við allt of mörg dæmi um það hvernig samskipti ríkisins við starfsmenn sína fara alltaf í hnút og við horfum upp á árleg verkföll sem valda ómældu tjóni og venjulegt launafólk er afar illa undir það búið að vera hýrudregið með þessum hætti. Ég held að það þurfi að skoða þessa vinnureglu, hæstv. fjmrh.

Virðulegi forseti. Ég er með bréf frá fjmrn. undir höndum sem er dagsett 26. október og er skrifað til sjúkrahúsa og heilsugæslustöðva utan Reykjavíkur. Þar segir orðrétt, með leyfi forseta: ,,Þeir sjúkraliðar sem eru í launuðu barnsburðar- eða námsleyfi á meðan á verkfalli stendur skulu halda föstum launum. Sama gildir um biðlaun og lausnalaun`` o.s.frv.

En svarið?

Svarar þetta spurningunni? Ef þetta svarar spurningunni getum við látið þetta detta niður en ég vara eindregið við því að verið sé að búa til vandamál sem ekki er til staðar og ég staðhæfi að farið sé nákvæmlega eins að af ríkisins hálfu með þetta verkfall eins og önnur verkföll sem hafa orðið hjá opinberum starfsmönnum. Ég vil enn fremur láta það koma fram að ríkið hefur sama háttinn á og t.d. bæjarfélög, þar á meðal Reykjavíkurborg, sem hafa sjúkraliða í sinni vinnu. Ég held að það sé ekkert öðruvísi farið að hjá ríkinu en hjá þeim aðilum. Ég vona að það sem ég hef lesið hér upp úr bréfi sem ég var að skoða núna, en hef ekki séð áður, skýri a.m.k. afstöðu ríkisins til þessara mála.

Virðulegi forseti. Ég er með fsp. til landbrh. Ég vil spyrja hann eftir því hvað líði setningu laga og reglugerða um staðla og lágmarkskröfur fyrir framleiðslu, úrvinnslu og viðskipti með lífræna búvöru. Í þeim gífurlega samdrætti í framleiðslu, sem orðinn er hjá bændum, er áhugi hjá hluta þeirra að reyna þessa leið en meðan ekki er búið að marka hana er ekki hægt að leggja upp í þá ferð. Síst er það hlutverk stjórnvalda að láta standa upp á sig í þessum efnum. Það er ekki tími hér til að fara yfir stöðu mála en ástandið er háalvarlegt og brýn nauðsyn er að taka á þeim bráða vanda sem fyrir liggur í sveitum svo ekki komi til hrun byggða. En það sem hér um ræðir eru langtímalausnir sem ekki koma til góða fyrr en eftir ótiltekinn árafjölda og því nauðsynlegt að það komist sem fyrst á hreint hvernig þeir bændur, sem ætla að taka þátt í þeirri vaxandi hlutdeild á heimsmarkaði, sem lífrænt ræktuð matvæli hafa, þurfi að breyta búskaparháttum sínum því að þær breytingar taka tíma.

Hæstv. forseti. Unnið er að þessu máli af fullum krafti. Ég veit ekki betur en menn séu að reyna að ljúka því eins fljótt og kostur er að nauðsynlegir staðlar komi upp varðandi lífræna framleiðslu og það er gert í fyllsta samráði við þá aðila sem hafa sýnt málinu áhuga og hafa huga á því. Auðvitað veltur allt á því að vel sé að undirbúningnum staðið. Við erum að tala um nýtt mál og þeir menn sem að því verki koma hafa kynnt sér öll sjónarmið og lagt sig fram um að hraða niðurstöðum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin og ég er ánægð með að það skuli vera unnið að málinu. Ég ítreka mikilvægi þess að lög og reglur komi fram sem fyrst. Innanlandsmarkaðurinn er og verður mikilvægasti markaðurinn og þarf að sinna honum af kostgæfni. En bestu sóknarfærin kunna að liggja í útflutningi takist þar vel til.

Virðulegi forseti. Ég beini orðum mínum til hæstv. umhvrh. Sú saga hefur verið á kreiki og hefur fengið byr undir báða vængi að undanförnu að í umhvrn. sé til einhvers konar leynisamkomulag þess efnis að þegar núgildandi starfsleyfi Kísiliðjunnar í Mývatnssveit renni út verði það ekki endurnýjað og að þegar núgildandi starfsleyfi var gefið út hafi legið fyrir loforð umhvrh. þess efnis að sett yrði í lög að námaleyfið yrði ekki framlengt frá þeim tíma sem þá var ákveðið. Nú vil ég gefa hæstv. umhvrh. tækifæri til þess að kveða þennan draug niður í eitt skipti fyrir öll ef svo er að fyrir þessu sé enginn fótur.

Virðulegi forseti. Það er ekki svo að það sé neitt leynisamkomulag sem um er að ræða eða geymt er í skúffum í umhvrh. Ef hv. þm. Jóhannes Geir Sigurgeirsson hefði fylgst með því sem vatt fram á vorþinginu 1993 hefði hann getað heyrt það í fréttum að opinbert samkomulag var gert fyrir opnum tjöldum milli þáv. iðnrh. og þáv. umhvrh. um að binda vinnsluleyfið við árið 2010 og jafnframt yrði lagt fram stjfrv. því til staðfestu. Það frv. var síðan lagt fram í ríkisstjórninni af forvera mínum, Eiði Guðnasyni, og á ríkisstjórnarfundi 6. apríl 1993 var því frestað. Á ríkisstjórnarfundi 20. apríl sama ár var það falið hæstv. núv. landbrh. og þáv. umhvrh. að ganga frá málinu. Ekki náðist sátt um það milli þeirra tveggja þannig að það var einungis lagt fram til kynningar. Vegna þess að ég taldi að þarna hefði verið opið samkomulag við Náttúruverndarráð, m.a. með því að gera þetta mál með þessum hætti, þá hef ég tvisvar reynt að fá frv. samþykkt í ríkisstjórninni. Það hefur ekki tekist. Það hefur strandað á mönnum innan ríkisstjórnarinnar. Ég hef eigi að síður lagt það fram til kynningar bæði síðustu árin þannig að ég vísa því algerlega á bug að það sé eitthvert leynisamkomulag sem hér um ræðir. Það sem um er að ræða er einfaldlega samkomulag sem þáv. umhvrh. tók að sér að beita sér fyrir innan ríkisstjórnarinnar með þessum árangri.

Virðulegur forseti. Þetta er á við annað í vinnubrögðum hæstv. ríkisstjórnar að ráðherrar geri samkomulag við aðila í raun utan stjórnkerfisins, því að Náttúruverndarráð á sér enga stoð í okkar stjórnskipulagi, geri samkomulag við slíka aðila í svo afdrifamiklu máli þar sem undir eru hagsmunir og búseta heils byggðarlags. Að það eigi að gerast núna á árinu 1994 að ákveðið verði að framlengja ekki frá 2010. Þetta verð ég að segja að eru afar sérstök vinnubrögð og ég hlýt að vonast til þess að til þessa komi ekki og ég spyr hæstv. ráðherra hvort hann geri sér grein fyrir því hvaða afleiðingar það gæti haft ef þetta yrði lögfest á árinu.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Jóhannes Geir er stundum aftarlega á merinni en í þessu dæmi hefur hann gersamlega dottið aftan af henni vegna þess að hann þarf ekki að undrast það hér að eitthvert leynisamkomulag hafi verið gert. Þetta samkomulag var kynnt með fréttatilkynningu sem var send til allra fjölmiðla. Það var líka kynnt fyrir norðan þannig að ég vísa því algerlega á bug að hægt sé að kalla þetta eitthvert leynisamkomulag. Ekkert er óeðlilegt við það að minni hyggju að í svo viðkvæmu deilumáli sem þarna var uppi geri ráðherrann samkomulag um að beita sér fyrir málinu. Fyrrv. umhvrh. gerði það og mér er fullkomlega kunnugt um það vegna þess að ég var þá í iðnn. Alþingis og þar var þetta líka kynnt á sameiginlegum fundi iðnn. og umhvn. Ég hef eftir fremstu getu reynt að beita mér fyrir að þetta samkomulag verði haldið. Ég tel þetta alls ekki vond vinnubrögð eða ekki til eftirbreytni og segi það einungis að hv. þm. Jóhannes Geir ætti að fylgjast betur með fréttum til þess að koma ekki hérna þremur árum á eftir og spyrja um hvað hafi gerst fyrr á öldinni.

Forseti vill minna hæstv. umhvrh. á ákvæði 54. gr. þingskapa um að kenna skuli þingmann við kjördæmi hans eða nefna hann fullu nafni.

Virðulegi forseti. Þó að ég sé ekki mikill hestamaður þá hygg ég að ég þurfi ekki að láta hæstv. umhvrh. kenna mér eitt né neitt varðandi það atriði. En ég ítreka spurningu mína til hæstv. umhvrh. sem hann veigraði sér við að svara og fór út í það eins og honum er lagið að fara þá frekar út í einhvers konar skæting. Hann svaraði því ekki hvort hann gerði sér grein fyrir því hvaða afleiðingar það gæti haft fyrir rekstur Kísiliðjunnar og það byggðarlag sem styðst við hana ef það væri lögfest á árinu 1994 að námaleyfi skyldi ekki framlengt. Ég vil biðja hæstv. ráðherra að svara þessari spurningu og íhuga það hvað þetta gæti í rauninni þýtt.

Virðulegi forseti. Ef hv. þm. Jóhannes Geir Sigurgeirsson hefur eitthvað aðfinnsluvert við reiðlag mitt þá veit ég að honum stendur það nær sem bónda og eiganda fjölda góðra hrossa að gera sitt til þess að bæta það. Ég geri mér fullkomlega grein fyrir því að um er að ræða mikilvægt atvinnuspursmál fyrir Mývatnssveit. Ég hef kynnt mér þetta sjálfur. Ég fór þarna um í sumar m.a. til þess að kanna tilfinningar manna í þessu máli og geri mér það alveg ljóst að ef til þess kæmi og ef til þess kemur að verksmiðjan verði lögð niður, sem gerist örugglega einhvern tíma í framtíðinni vegna þess að þarna er um að ræða auðlind sem er þverranleg og er takmörkuð, þá þarf auðvitað að skjóta stoðum undir atvinnulíf í byggðarlaginu. Það er alveg ljóst. Hins vegar vil ég rifja það upp fyrir hv. þm. Jóhannesi Geir Sigurgeirssyni hestamanni að það er nú svo að líftími verksmiðjunnar er liðinn miðað við það sem upphaflega var ætlað. Það veit ég að hv. þm. er kunnugt um þannig að ég er viss um að hann og aðrir góðir þingmenn úr þessu kjördæmi og öðru munu beita sér fyrir því að á einhvern hátt verði skotið traustum stoðum undir atvinnulífið í byggðarlaginu einmitt vegna þess hversu fyrirsjáanlegt þetta er.

Virðulegi forseti. Í upphafi valdaferils síns skipaði hæstv. forsrh. nefnd til þess að gera tillögur um flutning stofnana út á land. Þar á meðal voru tillögur um það m.a. að flytja aðalstöðvar Rafveitu ríkisins til Egilsstaða eða Austurlands um Fljótsdalshérað ásamt fleiri tillögum. Meðan nefndin var að störfum þá setti þáv. hæstv. iðnrh. það mál í annan farveg og voru hafnar viðræður fyrir hans tilstilli við bæjarstjórn Akureyrar um stofnun fyrirtækis, hlutafélags um rekstur Rafmagnsveitna ríkisins. Nú spyr ég hæstv. iðnrh.: Hvar er þetta mál nú á vegi statt? Er ætlunin að vinna eitthvað í þessum stofnanaflutningi og finnst hæstv. iðnrh. eðlilega að þessum málum staðið?

Virðulegi forseti. Ég held að það sé orðið vandlifað fyrir ráðherra sem vill beita sér fyrir flutningi ríkisstofnana út á landsbyggðina ef hann á að sæta því eins og hæstv. umhvrh. að það komi tillaga frá landsbyggðarþingmönnum um að af því tilefni skuli sett rannsóknarnefnd honum til höfuðs í þinginu. Það virðist því ekki vera að mikill áhugi sé á því hjá landsbyggðarþingmönnum að menn vinni að þessu farsæla máli. Ég get alveg tekið undir það með hv. þm. að það sé rétt og eðlilegt að skoða flutning stofnana út á landsbyggðina. Ég get líka staðfest að fyrrv. iðnrh. tók upp viðræður við Akureyrarkaupstað um hugsanlegt samstarf og samvinnu um eitt sameiginlegt orkufyrirtæki með Rafmagnsveitum ríkisins. Það mál hefur verið til umfjöllunar en ekkert sérstakt nýtt gerst í því. Það er verið að skoða ýmsar leiðir í sambandi við starfsemi Rariks sem ég ætla ekki að fara nánar út í á þessum fundi því að ég sé ekki líkur á því að það gerist mikið í þeim málum á næstu mánuðum.

Virðulegi forseti. Ég átti svo sem von á því að það yrði farið að reyna að snúa út úr þessu máli og vitna til tillögugerðar um flutning embættis veiðimálastjóra sem var allt annað mál og kemur þessu máli ekkert við, kemur stofnanaflutningi ekkert við heldur þeim aðferðum sem við það var beitt. Ég frábið mér að því sé blandað inn í þessa umræðu vegna þess að hér er verið að ræða um áform um flutning stofnana sem voru kynnt af virðulegri nefnd sem hæstv. forsrh. skipaði. Það hefur komið berlega í ljós að það er ekki gerður nokkur skapaður hlutur til að fylgja þessu máli eftir. Það er þá eins gott að það vitnist og sé ekki verið að vekja væntingar af þessu tagi. Þetta eru forkastanleg vinnubrögð.

Virðulegi forseti. Ekki batnar það þegar hv. þm. upplýsti að tillagan um rannsóknarnefnd á hæstv. umhvrh. væri vegna ráðagerða hans um að flytja embætti veiðimálastjóra út á landsbyggðina. Svo er nefnilega ekki. Það er veiðistjóri sem hann hyggst flytja þannig að þarna kastar nú tólfunum. Það er ekki aðeins að flutt sé tillaga um rannsóknarnefnd á ráðherra fyrir það að leyfa sér að flytja stofnun út á landsbyggðina heldur bætist nú við að mönnum er ekki ljóst hvaða stofnun það er. Væri þá ástæða til að leiðrétta tillöguflutning manna í því máli ef svona stendur. Eins og ég segi hefur verið rætt við forsvarsmenn Rafmagnsveitna ríkisins og við forsvarsmenn á Austurlandi um tilflutning Rafmagnsveitnanna þannig að það er ekki rétt að ekkert hafi gerst í því máli, en vegna þeirra mörgu kosta sem menn hafa verið að skoða í þeim efnum þá get ég fúslega upplýst að þess er ekki að vænta að það gerist eitthvað í því máli á næstunni.

Virðulegi forseti. Nú var hæstv. iðnrh. aldeilis heppinn að ég skyldi mismæla mig og segja veiðimálastjóri í staðinn fyrir veiðistjóri, enda var það uppistaðan í síðara svari hans um flutning aðalstöðva Rafmagnsveitna ríkisins á Austurland. Þessi umræða er náttúrlega skólabókardæmi um útúrsnúninga af hendi hæstv. ráðherra sem kom til af því að hann er alveg rökþrota í málinu. Það er alveg ljóst að ríkisstjórnin hefur verið að setja af stað verk af einhverjum ástæðum sem hún ætlaði sér aldrei að fylgja eftir.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir tillögu sem ég flyt á þskj. 37 og orðast þannig, með leyfi forseta: ,,Alþingi ályktar að fela samgönguráðherra að hlutast til um að gerð verði áætlun um byggingu og endurbætur vega í Austurlandskjördæmi sem miðist við að koma á samfelldu vegakerfi með bundnu slitlagi eftir öllu kjördæminu, auk vega til allra þéttbýlisstaða. Áætlunin miðist við að þessum verkefnum verði lokið um næstu aldamót.`` Ástæðan fyrir flutningi þessarar tillögu er m.a. sú að um þessar mundir eru að nást miklir áfangar í þeim fyrirheitum að hringvegurinn verði lagður bundnu slitlagi og við hann tengdir allir helstu þéttbýlisstaðir landsins. Í þessu sambandi rifjast það hér upp að þessi árangur hefur náðst í vegaframkvæmdum allt norður til Húsavíkur þegar farið er vestan og norðan lands. Hinum megin frá hefur þessi árangur náð því að komast austur á Breiðamerkursand og reyndar eru á þeirri vegáætlun sem enn er í gildi fjárveitingar til þess að ljúka við brú á Fjallsá. Það hillir þannig undir það að vel uppbyggður vegur með samfelldu bundnu slitlagi nái allt frá Höfn í Hornafirði til Húsavíkur þegar farið er um landið vestanvert. Öðru gegnir þegar horft er til þeirra vega sem þar eru á milli um austanvert landið. Það hefur verið ofarlega í umræðunni um vegaframkvæmdir á næstunni að tengja saman Austur- og Norðurland með vegi um Möðrudalsöræfi. Má segja að mjög mikilvægar ákvarðanir hafi verið teknar í þeim efnum með því að hafin er uppbygging vegarins yfir Mývatnsöræfi og byggð hefur verið brú yfir Jökulsá á Dal auk þess sem hafinn er reglulegur snjómokstur á þessum vegakafla. Það hefur reyndar þegar komið í ljós að þessum ákvörðunum hefur verið vel tekið af fólki sem hefur lagt leið sína um þennan veg frá Austurlandi til Norðurlands. T.d. var í fyrravetur mikil umferð um þennan veg eftir að honum var haldið opnum með reglubundnum snjómokstri. Ég er að sjálfsögðu mikill stuðningsmaður þessara vegaframkvæmda. Ég var mikill stuðningsmaður þeirra ákvarðana sem voru teknar fyrir tveimur árum um fjárveitingar til sérstakra verkefna í vegagerð og eru nú sem óðast að koma í ljós. Þegar betur er hugað að málum þá ætti hitt að vera hverjum manni ljóst að mikil verkefni eru óunnin og sérstaklega er það í sumum kjördæmum. Mér sýnist að í þeim efnum sé kannski hlutur Austurlandskjördæmis einna lengst úti. Samkvæmt því sem Vegagerð ríkisins hefur gefið upp er áætlað að kostnaður við vegalagningu frá Biskupshálsi austur að Jökulsá á Dal kosti tæpan milljarð kr. og það liggur fyrir að óunnar framkvæmdir á hringveginum frá Fjallsá og austur í Reyðarfjörð kosti álíka upphæð. Það eitt að klára hringveginn með ströndum með þessum hætti kostar þannig um það bil 2 milljarða kr. Til viðbótar eru svo að sjálfsögðu ýmsir aðrir vegir óuppbyggðir í kjördæminu sem falla undir þau markmið vegáætlunar að tengjast hringveginum. Það hefur ekki verið lokið enn þá við tengingu við Seyðisfjörð, ekki við Borgarfjörð og ekki heldur við Vopnafjörð og Bakkafjörð. Þegar þessum árangri verður náð og tengingu frá Vopnafirði um Vopnafjarðarheiði að hringveginum þá hefur þessi tala tvöfaldast. Samkvæmt því sem fyrir liggur þá skortir í vegaframkvæmdir í Austurlandskjördæmi um það bil 4 milljarða kr. Þetta eru að sjálfsögðu háar tölur og hluti af þeim framkvæmdum eru ekki innan þeirra markmiða sem ég er hér sérstaklega að mæla fyrir um. Ég hef þess vegna, eftir að hafa farið yfir þessi mál, leitast við að vekja athygli á því með þessari tillögu hvernig mál standa í Austurlandskjördæmi að þessu leyti. Árlegar fjárveitingar hafa verið um 300 millj. kr. og með svipuðum hætti mundu framkvæmdir ná eitthvað fram á næstu öld sem auðvitað er óviðunandi miðað við það hvernig vegaframkvæmdir hafa þróast á síðustu árum. Umferð hefur aukist gífurlega mikið eins og væntanlega öllum hv. þm. er kunnugt um. Á þessari leið eru vegakaflar sem kosta mikið fjármagn en eru aftur á móti kannski ekki með ýkja langt vegakerfi. Þar nefni ég t.d skriðurnar sem eru í rauninni allt saman Ó-vegir eins og þær hafa verið skilgreindar. Þegar menn sjá fyrir um endalok vel uppborins vegar, að miklum hluta til hringvegarins, þá hljóta menn að þurfa að setjast niður yfir það að sjá fyrir um endalok þessara áforma og hvenær þau nást. Nú um þessar mundir eru tveir áratugir liðnir frá því að Austurland var tengt við vegakerfið um Skeiðarársand. Það var, ef ég veit rétt, árið 1974 og hafa menn gjarnan vitnað til þess um þessar mundir hvaða breytingar hafa fylgt í kjölfar þeirrar ákvörðunar. Með sama hætti hljóta menn nú að leggja áherslu á að ljúka hringveginum með bundnu slitlagi og rjúfa einangrunina milli Austur- og Norðurlands með vel uppbornum vegi um Möðrudalsöræfi. Ég hef þá skýrt þessa tillögu og lýk hér máli mínu.

Ég býst við að hv. þm. vilji leggja til að tillögunni verði vísað til samgn.

Ég legg til að tillögunni verði að lokinni þessari umræðu vísað til síðari umr. og hv. samgn.

Virðulegi forseti. Ég ætla aðeins að segja örfá orð við þessa umræðu um þá tillögu sem hér um ræðir. Hún fer að sjálfsögðu til samgn. og verður þar skoðuð. Efnislega er ég hjartanlega sammála tillögunni um að leggja slitlag á vegi á Austurlandi eftir öllu kjördæminu og til allra þéttbýlisstaða. Það er auðvitað það sem við hv. þm. Austurlands erum að stefna að. Eigi að síður er ég í svolitlum vafa um að hv. flm. hafi farið rétta leið að þessu. Það er alveg rétt sem hann segir að mjög stór verkefni eru eftir í almennri vegagerð á Austurlandi og ekki síst vegna þess að framkvæmdir á hringveginum hafa verið í öðrum kjördæmum mestan part og það eru stór verkefni eftir á hringveginum á Austurlandi. Ég held að það sé verkefni Alþingis og það ríði á að fá breiða samstöðu um það að gera átak á næstu árum í því að klára bundin slitlög á vegum. Satt að segja eru þeir kaflar vega sem eru án bundinna slitlaga orðnir stórhættulegir og því hættulegri eftir því sem gerð bundinna slitlaga miðar fram. Átaks er því þörf. Ég ætla ekkert að gera lítið úr því að það hefur verið átak í gangi í vegagerð á liðnum árum og þessum málum hefur miðað fram. Það er alveg rétt. Austurland situr eftir að því leyti að stórir kaflar, m.a. á hringveginum, eru án bundins slitlags. Þetta á auðvitað að vera verkefni við endurskoðun vegáætlunar í vetur. Það á að fara fram heildarendurskoðun vegáætlunar í vetur og mikil þörf á að þá verði litið á þetta mál sérstaklega. Það er nauðsynlegt að skapa um það breiða samstöðu í Alþingi. Ég get ekki séð að það sé mál samgrh. eins að fjalla um þessi mál. Við höfum kappkostað það og m.a. þingmenn Austurlands að vinna saman að framgangi vegamála í kjördæminu og ég vona að sú samstaða takist áfram og það verði góð samstaða um þau markmið sem þar er þörf á. Ég hef áhyggjur af því að samkvæmt því sem sýnt er í fjárlögum nú verður ekki haldið áfram átaksverkefninu í vegamálum. Það er verið að hætta við það og það kemur okkur á Austurlandi í koll eins og annars staðar og ekki síst okkur af því að þar eru mikil verkefni eftir eins og rækilega er sýnt fram á í tillögugerð hv. 3. þm. Austurl. Eins og er hef ég mestar áhyggjur af því að minna fé er til framkvæmda á næstu árum en verið hefur síðustu árin. Það er því vafamál á þessu stigi hve okkur miðar fram til aldamóta. Ef þessi tillaga um vegaframkvæmdir á Austurlandi þokar okkur fram þá er ekkert nema gott um það að segja. En ég hefði samt viljað að hv. flm. hefði reynt að ná víðari samstöðu um þessi mál innan þingsins en þessi tillögugerð sýnir. En tillagan fjallar um gott mál. Hún fjallar um það að þoka áfram vegagerð á Austurlandi og bendir á það sem þar er eftir sem eru mikil verkefni í almennri vegagerð og mikil nauðsyn að þeim þoki áfram á næstu árum vegna þess að þeir kaflar t.d. á hringveginum sem eftir eru eru beinlínis stórhættulegir þegar vegakerfið hefur batnað svo sem raun ber vitni. Ég vildi undirstrika það að um vegamál almennt og um vegamál á Austurlandi verður að nást góð samstaða í hv. Alþingi. Ég vona að sú vinna sem verður við þessa tillögu í hv. samgn. þegar hún kemur þangað auki þá samstöðu þannig að það verði litið á málefni Austurlands með sérstökum skilningi þegar kemur til þess að afgreiða endurskoðun vegáætlunar í vetur. Ég vil áfram vinna í góðu samkomulagi og góðu samstarfi við þingmenn Austurlands í því efni.

Hæstv. forseti. Annaðhvort er þessi tillaga sýndarmennskutillaga, og í besta falli er hún það líklega, eða, sem er verra en ég held að maður verði að draga þá ályktun að það sé reyndin, hún er yfirlýsing um það að hv. þm. Egill Jónsson, sem á sæti í samgn. þingsins, hafi orðið undir í átökum um það hvað eigi að gera í vegamálum. Það stendur yfir endurskoðun á þessum málum og í vetur á að leggja fyrir þingið endurskoðaða vegáætlun. Ég trúi því ekki að hv. stjórnarliðar hafi ekki rætt í alvöru hvaða verkefni það eru sem ættu að breytast í þeirri vegáætlun og þess vegna hef ég miklar áhyggjur af því að hér skuli vera komið fram þingmál af þessu tagi. Ég vék mér að hæstv. ráðherra frammi áðan. Hann var að ganga út úr dyrum og ég spurði hvort hann ætlaði ekki að vera við þessa umræðu og gefa til kynna sína afstöðu til þessara mála. Hann hélt nú ekki. Hann hefði öðru þarfara að sinna. Mér finnst það ekki benda til að hægt sé að vonast til að þetta sé bara sýndarmennskutillaga.  Nú ætla ég ekki að lýsa því yfir að mér finnist nákvæmlega þeir hlutir sem hér eru settir fram um verkefnaval þeir einu réttu. En ég er a.m.k. á þeirri skoðun að það þurfi að taka sérstaklega á málefnum Austurlands í endurskoðun vegáætlunarinnar og þess vegna hef ég áhyggjur af því að málið skuli bera að með þessum hætti. Í þessari tillögu eru góð áform sem eiga heima í vegáætluninni og þarf að fara yfir og vinna að þar. En það er ekki líklegt að það eigi að taka á þeim miðað við þennan aðdraganda. Og líka það að ríkisstjórnin hefur fallið algerlega frá hugmyndum um átak í vegamálum. Þær 450 millj. sem áttu að koma fyrir árið 1995 eru ekki í fjárlagafrv. og það er niðurskurður á mörkuðum tekjustofnum í fjárlagafrv. upp á 275 millj. Það er því um 800 millj. kr. minna fjármagn til vegamála á næsta ári en var á því síðasta og sjálfsagt hægt að tína upp fleiri tölur í því sambandi. Eins og þetta lítur út í fjárlagafrv. þá sýnist mér þetta vera svona í fljótu bragði. Þetta átak í vegamálum sem menn voru að tala um er greinilega liðin tíð og hugmyndir hæstv. forsrh. um einhvers konar viðbætur í þessu efni eru ekki heldur á blöðum og líklega líka liðin tíð. Ég tel að það þurfi að fara mjög vandlega yfir þær hugmyndir sem menn eru að leggja fram og auðvitað á að endurskoða svona hluti í einu lagi. Almennt um þennan tillöguflutning vil ég segja það að mér finnst þetta fráleitt. Ég tel að það eigi ekki að koma þáltill. um átök í einstökum landshlutum. Það á að takast á við þetta heildstætt í endurskoðun á vegáætlunni þannig að menn beri saman allar þær framkvæmdir sem fyrirhugaðar eru og raði þeim að nýju upp í tímaröð eftir því mikilvægi sem menn telja að hafi breyst á hverjum tíma. Þannig á auðvitað að vinna að þessu. Kannski hefur hv. þm. Egill Jónsson lagt fram þetta frv. meðan hann stóð í kosningabaráttu fyrir austan til þess að vekja athygli á sínum störfum í þinginu. Ég vona að það sé einmitt þannig og það sé ekki hin ástæðan sem ég var að telja fram. Eitt er þó alla vega víst að hæstv. ráðherra var ekkert hrifinn af þessari tillögu.

Virðulegi forseti. Í sambandi við þau ummæli hv. 3. þm. Vesturl. áðan um afstöðu samgrh. til þessa máls þá vil ég aðeins geta þess að mér finnst sjálfsagt að hann verði inntur eftir viðhorfi sínu til málsins. En það getur naumast talist eðlilegt að hv. þm. sé að vitna í einhver samtöl úti á gangi og beri síðan afstöðu ráðherrans hingað í salinn. Það eru ekki vinnubrögð sem almennt tíðkast og getur ekki talist eðlilegt að standa þannig að málum.

Hæstv. forseti. Þetta er greinilega mjög viðkvæmt mál, já. Ég tel reyndar að ekkert sé athugavert við það þó að menn hafi eftir einhver samtöl sem þeir hafa átt við hæstv. ráðherra. Ég vildi gera það til öryggis þegar ég sá að hann gekk til dyra að athuga hvort hann ætlaði ekki að vera við þessa umræðu til þess að það þyrfti ekki að fara að ónáða hæstv. forseta með því að biðja um að hann yrði kallaður í hús. Ég bið þess vegna ekki um það vegna þess að ég veit að það er ekki um það að ræða að hægt sé að fá hann til baka. Þess vegna spurði ég hann um þetta og ég sé ekkert athugavert við það og ber það hér þess vegna fram. Ég hefði getað farið hina leiðina að biðja forseta að hafa upp á ráðherranum og fá síðan þau svör að hann gæti ekki hér komið og tafið tíma þingsins á því sem ég fyrir vissi. En ég taldi enga ástæðu til þess.

Virðulegur forseti. Að sögn hv. flm. þessarar þáltill. er tilgangurinn með henni að vekja athygli á því hvernig mál standa í sambandi við vegagerð á Austurlandi. Ég trúi því að að baki liggi góður hugur hjá hv. flm. og með þessum tillöguflutningi vilji hann í raun eins og hann segir orðrétt sjálfur vekja athygli á stöðu þessara mála. Um það má vissulega deila hvort þetta hafi verið rétt og skynsamleg aðferð að bera þetta mál upp með þeim hætti sem hv. flm. gerir hér. Um það hefur verið deilt nú þegar hér úr ræðustól og ætla ég ekki á þessu stigi að leggja mat á það. Þessi till. til þál. liggur hér fyrir og fjallar um það að gerð verði áætlun um byggingu og endurbætur vega í Austurlandskjördæmi. Það er alveg hárrétt að það þarf að leggja áherslu á vegamálin á komandi árum, sérstaklega hvað varðar Austurlandskjördæmi, en á það vil ég leggja sérstaka áherslu að það hefur verið staðið vel að verki í vegamálum á Austurlandi og annars staðar á landinu sl. þrjú ár. Og það hefur verið gert undir forustu núv. ríkisstjórnar. Það væri afar fróðlegt ef hv. þm. stjórnarandstöðunnar, t.d. hv. 3. þm. Vesturl., mundu taka sér það verkefni fyrir hendur að bera saman framlög til vegagerðar á yfirstandandi kjörtímabili eða á því síðasta. Það hafa farið fram sérstök átaksverkefni sem hafa skilað stórum og miklum vegabótum. Því ber vissulega að fagna. Spurningin er síðan sú hvernig við stöndum að frekari uppbyggingu í samgöngumálum þegar við horfum til framtíðar. Hv. þm. Egill Jónsson flytur till. til þál. þar sem hann leggur til að það verði gerð sérstök áætlun um Austurlandi. Ég hef nú litið svo á að allir hv. þm. Austurlandskjördæmis væru að vinna að því, hafi verið að vinna að því á yfirstandandi kjörtímabili og muni takast á við það verkefni í sambandi við endurskoðun vegáætlunar sem nú stendur yfir og verður lögð fyrir hv. Alþingi ekki seinna en eftir áramót. Hv. þm. Egill Jónsson hefur tekið virkan þátt í þessum störfum og í þessari áætlanagerð allt fram að þessu og trúi ég svo að verði áfram. En stóra spurningin er alltaf þessi: Hve miklu fjármagni treysta hv. alþm. sér til þess að verja til samgöngumála? Þessi hæstv. ríkisstjórn hefur metið það svo að leggja meiri fjármuni til vegagerðar en t.d. fyrrv. ríkisstjórn. Það liggur ljóst fyrir.

Þetta er bara rugl, hv. þm.

Þannig hefur þessi hæstv. ríkisstjórn gert betur í þeim efnum en margar fyrri, enda tala verkin út um allt land. En í sambandi við þá setningu er hv. þm. Egill Jónsson sagði, að hlutur Austurlands væri lengst úti, hann sagði það orðrétt, hann sagði að hlutur Austurlands væri lengst úti, þá er þetta merkileg yfirlýsing og kannski athyglisverð uppgötvun, en á þetta hef ég nokkrum sinnum bent að það þurfi að fara fram sérstakt átak í Austurlandi vegna þess að aðstæður þar eru á margan hátt mjög ólíkar því er gerist annars staðar á landinu. Þess vegna fagna ég yfirlýsingu hv. 3. þm. Vesturl. Jóhanns Ársælssonar þess efnis að þetta þurfi að skoða sérstaklega og trúi ég því að hann muni beita sér fyrir því innan síns flokks og hér á hinu háa Alþingi ásamt okkur hv. þm. Austurl. að þetta megi ná fram að ganga. Virðulegur forseti. Það reynir á það hvort hv. þm. eru tilbúnir til þess að standa saman að frekari uppbyggingu í samgöngumálum nú á næstu árum og þar verða hv. þm. að velja í millum hvernig verja á fjármunum. Þessi hæstv. ríkisstjórn hefur sýnt það í verkum sínum á yfirstandandi kjörtímabili. Nú er komið að því að spyrja til framtíðar og vonandi fá samgöngumálin áfram þann verðuga sess sem þeim ber.

Virðulegi forseti. Hv. 5. þm. Austurl. var hér nokkuð brattur vegna frammistöðu ríkisstjórnarinnar í vegamálum og ég tók það reyndar fram í minni ræðu áðan að hér hefðu verið í gangi átaksverkefni. Hins vegar vantaði alveg í ræðu hv. þm. að það hefur ítrekað komið fram hjá ráðherrum ríkisstjórnarinnar, m.a. hæstv. fjmrh., að þessar framkvæmdir hafi verið fyrir lánsfé og það þurfi að endurgreiða þetta fé á næstu árum og það er áreiðanlega verkefni næstu vegáætlunar að taka afstöðu til þess hvenær þær endurgreiðslur hefjast. Mér er ekki kunnugt um það hvenær það verður og veit ekki til að það sé ákveðið en það er nauðsynlegt a.m.k. þegar hv. þm. er í þeim ham að lofa sína ríkisstjórn, sem ég ætla í sjálfu sér ekkert að lasta, að þeir taki það þá fram að þetta er fé sem eftir er að greiða en ekki óafturkræft framlag.

Virðulegur forseti. Það hefur nú verið svo um nokkurra ára skeið, átta eða níu ára skeið, að ríkissjóður hefur verið rekinn með miklum halla. Það er ekki nýtt í tíð hæstv. núv. ríkisstjórnar að ríkissjóður hafi verið rekinn með halla þó að sá halli sé e.t.v. minni en tölur vitna um frá fyrri hæstv. ríkisstjórn t.d. Ekki trúi ég því að hv. þm. Jón Kristjánsson ætli að halda því hér fram að ýmsar þær framkvæmdir, sem þáv. hæstv. ríkisstjórn stóð að, séu enn ógreiddar og ætlist til þess að framtíðin sjái um að borga þær framkvæmdir niður en ekki hann sem stuðningsmaður þáv. hæstv. ríkisstjórnar. Því miður er það svo að okkur hefur ekki tekist að halda fjárlögum innan þeirra marka sem við helst vildum af því að við teljum að það séu brýn verkefni sem þurfi að ná fram að ganga. Það er nú svo með framkvæmdir í vegamálum að þær hafa hingað til verið taldar allarðbærar og arðsamar, ekki einvörðungu gagnlegar heldur mjög arðsamar þannig að þær gætu gefið af sér á ýmsum sviðum t.d. í öflugra atvinnulífi og til að styrkja búsetuna þannig að þeir peningar sem til baka koma megi standa undir þessum auknu framkvæmdum sem núv. hæstv. ríkisstjórn hefur staðið að.

Virðulegi forseti. Ég hygg að hv. 5. þm. Austurl. hafi ekki alveg verið með á því hvað ég var að fara. Það er í sjálfu sér rétt hjá honum að ríkissjóður hefur framkvæmt ýmis mál fyrir lánsfé og halli á ríkissjóði hefur verið viðvarandi nú um nokkurt skeið. Það þarf að jafna hann með lánsfé innan lands eða erlendis. Þetta vitum við mætavel. En hitt er svo staðreynd og það er það sem ég vil láta koma fram varðandi þessa umræðu hér að átaksverkefnin í vegagerð eiga samkvæmt yfirlýsingum m.a. hæstv. fjmrh. að endurgreiðast með tekjum Vegasjóðs á næstu árum þannig að þær endurgreiðslur hljóta að hafa hrein áhrif á vegagerð næstu ára nema þá þessar tekjur verði auknar sem ég vona að við tökum á áfram í vegagerð og látum hér ekki staðar numið í miðju kafi. Það eru ekki góð tíðindi fyrir okkur Austfirðinga og ég hygg nú að m.a. hv. 3. þm. Austurl. hafi verið að vekja athygli á þessu með tillögugerðinni þó að ég sé ekki sáttur við hvernig hún er fram sett.

Hæstv. forseti. Ég verð að segja það alveg eins og er að mér finnst þetta harla sérkennilegur tillöguflutningur sem hér er á ferðinni. Nú er það auðvitað ekki svo að samgöngubætur jafnt á Austurlandi sem og annars staðar séu ekki brýnar og þarfar og um það er yfirleitt held ég ríkjandi mjög góð samstaða í landinu að samgöngubæturnar eru eitt af því allra brýnasta og mikilvægasta sem við þurfum að ráðast í. En það er mjög sérkennilegt að sjá hér stjórnarþingmann og reyndan þingmann, hv. 3. þm. Austurl., koma og flytja tillögu af þessu tagi sem er auðvitað út í hött, algerlega út í hött, þegar að því er gáð hvernig lög mæla fyrir um framkvæmdir á þessu sviði. Hefur hv. þm. Egill Jónsson virkilega afrekað það að sitja hér á Alþingi í yfir 10 ár, 15 ár eða hvað það nú er án þess að hafa nokkurn tíma lesið vegalögin? Þekkir hv. þm. ekki til þess hvernig lög mæla fyrir um framkvæmdir í vegamálum og skipulag þeirra mála? Það verður ekki ráðið af orðalagi þessarar ályktunartillögu sem virðist ganga út á það að gerð verði sérstök ályktun og áætlun um vegaframkvæmdir í Austurlandskjördæmi alveg utan við og óháð öllu öðru og það sé unnið með allt öðrum hætti heldur en annars er gert, sem sagt, samgrh. eigi einn að gera svona ályktun, setja henni tímamörk o.s.frv. Hvernig er þetta, hæstv. forseti, þegar betur er að gáð? Þá er þetta þannig að meira að segja í nýsamþykktum vegalögum sem tóku við af eldri lögum eru nákvæmlega sömu ákvæðin og gilt hafa um þetta um árabil, mæla með mjög skýrum hætti fyrir um það að samgrh. skal að fengnum tillögum vegamálastjóra leggja fyrir Alþingi till. til þál. um vegamál og í þeirri tillögu skal gerð grein fyrir fjáröflun fyrir fyrirhuguðum framkvæmdum og útgjöldum sundurliðuðum eftir helstu framkvæmdaflokkum. Svo segir enn fremur: ,,Við meðferð tillögunnar fyrir Alþingi skal ákveða skiptingu útgjalda til einstakra framkvæmdaliða og skal tillagan afgreidd í endanlegu formi sem þál. um vegáætlun fyrir fjögurra ára tímabil.`` Og það er meira að segja sagt í þessari núverandi 18. gr. vegalaga, að ef fé til vegagerðar skyldi nú verða ráðstafað inn í þann málaflokk með öðrum hætti, t.d. á grundvelli landshlutaáætlana eða eitthvað svoleiðis, þá skal það samt fara inn í vegáætlun og Alþingi skipta því með slíkum hætti. Sama orðalag er í 28. gr. um langtímaáætlun í vegamálum, alveg sama orðalag. Hlutverk ráðherra og Alþingis er skilgreint með sama hætti. Þegar þetta er skoðað, þá er það auðvitað þannig að hafi leikið vafi á því að ónefnd vantrauststillaga hér um daginn væri þingleg, hæstv. forseti, þá má reisa enn meira spursmál yfir höfuð um það hvort þetta sé yfir höfuð þingtækur pappír því að hann gengur algerlega á skjön við skýr fyrirmæli gildandi laga um framkvæmdir á þessu sviði, algerlega á skjön við það. Og auðvitað er þetta í raun og veru hin argasta sýndarmennska, að flytja tillögu af þessu tagi. Það verður að kalla það bara þeim nöfnum sem því hæfir. Ef hv. þm. Egill Jónsson vill vekja athygli á bágu ástandi vega á Austurlandi, vill leggja því lið að meira fé komi til framkvæmda á því sviði og þar, þá eru til aðrar og eðlilegri leiðir til þess en þetta. Þá á hv. þm. í fyrsta lagi að mótmæla niðurskurði á vegafé, þá á hv. þm. í öðru lagi t.d. að tala þegar hér er til umræðu fjárlagafrv. og segja: Þetta gengur ekki að það sé svona naumt skammtað til vegamála því það þarf að gera meira á Austurlandi. Og þá á hv. þm. í þriðja lagi að tala þegar vegáætlun kemur, en síðast en ekki síst ætti hv. þm. sem stjórnarliði að berjast þá fyrir því að fjárveitingar væru auknar í þessum efnum. Eða dettur hv. þm. Agli Jónssyni það í hug að þingmenn annarra kjördæma mundu una því að Austurland fengi einhverja sérstaka meðhöndlun af þessu tagi, alveg sér-,,behandling``? Og á hvaða grundvelli ætti það að vera? Er ástand vegamála á Austurlandi verra en t.d. á Vestfjörðum? Ég leyfi mér að fullyrða að svo sé ekki og með því er ég þó ekki að gera lítið úr mikilvægi þess að unnið sé að samgöngubótum á Austurlandi eins og annars staðar. En það er bara víðar um mikilvæg verkefni að ræða og reyndar út um allt land og það gildir ákveðin skiptingarregla til þess að reyna að vega og meta þörfina eins og hún er með hliðsjón af lengd vegakerfis, umferðarþunga og öðrum slíkum þáttum. Þetta eiga reyndir alþingismenn að þekkja. Og þekki þeir til þeirra hluta en flytji samt svona tillögur, þá er það sýndarmennska, væntanlega ætluð til heimabrúks, en ég hef enga trú á því að hv. þm. slái miklar keilur á því gagnvart vel upplýstum kjósendum á Austurlandi, að fara svona billegar leiðir í málflutningi og tillöguflutningi. Það er harla nöturlegt, hæstv. forseti, að standa frammi fyrir svona pappír. Staðreyndin er sú að þegar síðasta langtímaáætlun var til meðhöndlunar hér á Alþingi þá var það mat Vegagerðarinnar að það væri a.m.k. 25 ára verkefni að koma meginvegakerfi landsins í þokkalegt horf og þá er að sjálfsögðu átt við landið allt en ekki bara Austurland. Okkur væri, held ég, nær að ræða það og sameinast um það hvernig við getum staðið þannig að vegamálum að þessu verkefni í heild sinni þoki áfram. Það bíða gríðarlegar framkvæmdir í öllum landshlutum, og líka hér á höfuðborgarsvæðinu, sem óumflýjanlegt er að ráðast í. Því er tillöguflutningur af þessu tagi náttúrlega eins og út úr kú. Af hverju koma ekki hér upp einhverjir hv. þm. Reykvíkinga t.d. og láta í sér heyra með sínar áherslur eða Vestfirðinga? Ef menn vildu gera grín að þessum tillöguflutningi væri náttúrlega langeinfaldast að flytja hérna sjö samhljóða tillögur, eina um hvert kjördæmi. Þær ættu nákvæmlega jafnmikinn rétt á sér eins og þessi tillaga um Austurland, að Alþingi álykti að fela samgrh. að hlutast til um að gerð verði áætlun um byggingu og endurbætur vega í Suðurlandskjördæmi, í Vestfjarðakjördæmi, á höfuðborgarsvæðinu o.s.frv. En það mundi bara undirstrika fáránleika þess að nálgast þetta viðfangsefni með þessum hætti. Það sem er hins vegar aðaláhyggjuefnið er hinn mikli niðurskurður á framkvæmdafé til vegamála sem nú er í gangi. Það er verið að skera niður nýframkvæmdir samkvæmt fjárlagafrv. um á annan milljarð kr. Ætli það séu ekki um 1.122 millj. ef lagðir eru saman nýframkvæmdaliðurinn, fjallvegir o.s.frv. Og varðandi það mont sem hér var í frammi haft áðan af hv. þm. 5. þm. Austurl. um að þessi ríkisstjórn hefði staðið sig vel í vegamálum. Ja, við skulum fara yfir það og það gefst betri tími til þess við tækifæri. Staðreyndin er sú að ef lagt er saman það sem á þessu kjörtímabili kemur til vegaframkvæmda fyrir eigið aflafé Vegagerðarinnar þá er það lítið en ekki mikið borið saman við fyrri ár. Framkvæmdaátakið upp á 2.450 millj. kr. er lánsfé. Um það er held ég ekki deilt, því miður. Og þar með þýðir að það kemur að skuldadögunum og það dregur úr framkvæmdagetu Vegagerðarinnar, sem því nemur, á næstu árum þegar það lán verður borgað niður. Þar með er ég ekki að segja að það hafi ekki getað verið réttlætanlegt að taka slíkt lán, en menn eiga að tala um hlutina eins og þeir eru. Lán er eitt, framlag er annað. Þannig að það væri nær að ræða slíka hluti hér og kanna þá hvort til er í landinu pólitísk samstaða um að stórauka framlög til vegamála, en ekki flytja sýndarmennskupappír af þessu tagi, sem er auðvitað til skammar fyrir reynda þingmenn.

Virðulegur forseti. Hv. 4. þm. Norðurl. e., Steingrímur J. Sigfússon, hélt því hér fram að Austurlandið ætti ekki að fá, orðrétt, ,,sérstaka meðhöndlun``. Verkefnin væru svo mörg, stór og brýn í öllum kjördæmum, m.a. hér á höfuðborgarsvæðinu, að það væri engin þörf á því að Austurland fengi sérstaka meðhöndlun. Þessi afstaða hv. þm. er í blóra við afstöðu hv. 3. þm. Vesturl., sem hélt hinu gagnstæða fram um að það væri kominn tími til, eða þannig skildi ég orð hans, að efla hlut Austurlands vegna sérstakra aðstæðna sem þar væri við að etja. Þarna eru skiptar skoðanir í sama stjórnmálaflokki og það veldur mér vonbrigðum að hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon skuli koma hér og sérstaklega snupra flokksbróður sinn, hv. þm. Jóhann Ársælsson, með þessum hætti. Ég hefði trúað því að hv. þm. Jóhann Ársælsson hefði verið búinn að kanna stöðu þessara mála í sínum þingflokki, en svo er ekki. Um þetta virðist vera ágreiningur. En ég skora á hv. þm. Steingrím J. Sigfússon að skoða málið aðeins í víðara samhengi og sjá að það hefur einmitt verið sameinast um sérstaka meðhöndlun í einstökum kjördæmum, t.d. á Vestfjörðum í sambandi við jarðgangagerð og m.a. í hans kjördæmi í sambandi við jarðgöng til Ólafsfjarðar.

Hæstv. forseti. Þetta er nú þvílík þvæla í hv. ræðumanni að það er varla svaravert. Það kom enginn ágreiningur fram milli okkar þingmanna Alþb. sem um þetta töluðu. Við þvert á móti gagnrýndum báðir þessa tillögu og bentum á veilurnar í því að standa svona að málum. Og af því að hv. þm. nefndi hér jarðgöng og sérverkefni í vegamálum þá eru þau einmitt ágætt dæmi um það hvernig á að leysa slík mál. Þetta er dæmi um hið gagnstæða. Þetta er dæmi um það hvernig á ekki að gera þetta. Það sem ég var að segja er það að Austurlandskjördæmi á að lúta sömu reglum um framkvæmdir í vegamálum og önnur kjördæmi landsins. Allt annað er tóm della. Ef menn komast að þeirri niðurstöðu að vegakerfið á Austurlandi hafi dregist svo mikið aftur úr að það þurfi meira fé í það, hvernig á þá að taka á því? Það á að taka á því innan vegáætlunar og innan ramma vegalaga að sjálfsögðu. Þá setjast menn niður í samgöngunefnd þingsins og segja: Er ástandið þannig að það er verið að hækka hlut Austurlands, skiptaprósentuna til Austurlands? Eru rök fyrir því, eru þar meiri verkefni eftir óunnin en annars staðar? Og þá gera menn það þar eins og gert var með jarðgöng á Norðurl. e. og Vestfjörðum. Það var einmitt leyst í tengslum við afgreiðslu vegáætlunar 1989, þegar svonefnd sérverkefni voru skilgreind, búinn til sérstakur flokkur sem laut öðrum skiptareglum heldur en vegaframkvæmdir almennt. Þá var nákvæmlega unnið að því þannig að það var tekið á því í tengslum við afgreiðslu vegáætlunar og það var hluti af þeirri heild sem heita vegaframkvæmdir á Íslandi. Þessi hólfunarhugsunarháttur er auðvitað út í hött. Eða vilja menn fara til baka til þess tíma að þingmenn einstakra kjördæma standi gráir fyrir járnum og sláist hér um krónurnar á hverju ári? Ég vona að guð forði mönnum frá því og menn reyni að standa saman um þá skynsemi sem er fólgin í langtímaáætlunum í framkvæmdum af þessu tagi og samstöðu þingmanna um allt land varðandi það hvernig að svona framkvæmdamálum er staðið. Það væri afturhvarf til miklu óheilbrigðari hátta í þessum málum ef hugsunarháttur af þessu tagi yrði hér ríkjandi.

Virðulegur forseti. Ég fagna því að hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon er um þessar mundir að skipta um skoðun frá því að hann hélt ræðu sína hér fyrir stuttu síðan. Hann sagði orðrétt, að Austurland þyrfti ekki sérstaka meðhöndlun og rakti síðan að það væru brýn verkefni í öllum kjördæmum og m.a. hér í Reykjavík. Nú í seinni ræðu sinni undir andsvari þá er hann að færast nær skoðun hv. þm. Jóhanns Ársælssonar og hv. þm. Egils Jónssonar og skoðunar minnar um að það væri sérstök ástæða til að efla hlut Austurlands af því að aðstæður væru þar um þessar mundir mjög sérstakar. Um þetta var verið að fjalla.

Hæstv. forseti. Það er náttúrlega afar erfitt að eiga orðastað við þingmenn sem eiga ekkert erindi annað í þennan ræðustól heldur en útúrsnúningana eina, eins og hv. þm. Gunnlaugur Stefánsson, 5. þm. Austurl. Og það er náttúrlega langt fyrir neðan virðingu þingmannsins að vera að reyna frammi fyrir öllum að snúa svona út úr orðum manna, eins og hann hefur gert hér ítrekað. Að ég hafi staðið hér og skipt um skoðun í vegamálum á einu augnabliki undir áhrifum af hinni göfugu og merku ræðu sem þingmaðurinn flutti hér áðan, það er misskilningur. Ég hef talsvert hugsað um vegamál og glímt við þau og það þarf meira til en hv. þm. Gunnlaug Stefánsson, merkur sem hann er, til þess að róta til grundvallarsannfæringum mínum í þessum málum. Ég er alveg sannfærður um það, eftir að hafa skoðað þennan málaflokk mikið og fylgst með honum um 10, 12, 15 ára skeið, að eitt af bestu skrefum sem menn hafa tekið í þessum efnum var upptekt framkvæmdaáætlananna. Það er það skipulag sem vegalögin ganga út frá og mæla skýrt fyrir um það að hlut kjördæmanna skuli skipt á tilteknum grundvelli samkvæmt vegáætlun og um það snýst þetta mál. Hv. þm. hefur haft alger hausaskipti á málinu. Hann tekur hér tillögu um það að Austurland sé bara eitt í heiminum og framkvæmdir þar eigi að lúta allt öðrum lögmálum og notar hana með þessum hætti í sínum málflutningi. Þetta er misskilningur. Og ég hef heldur aldrei sagt að ég væri orðinn þeirrar skoðunar að vegamál á Austurlandi væru í svo slæmu horfi að þau þyrftu endilega meira en þau hafa fengið af hlutfalli undanfarin ár. Ég er ekki búinn að sannfærast um það. Ég er líka sæmilega kunnugur vegakerfinu t.d. á Vestfjörðum. Þar er gríðarlega langt malarvegakerfi óuppbyggt. Ég þekki ágætlega vegakerfið á Norðurlandi. Þar eru gífurleg verkefni í báðum kjördæmum, sérstaklega þó á Norðurlandi eystra. Svo ég nefni nú bara eitt verkefni, norðausturleiðina frá Húsavík og austur á Vopnafjörð, sem hv. þm. ætti að muna eftir því hún nær að hluta til inn í hans kjördæmi. Þannig að ég er ekki búinn að sjá það að búið sé að sýna fram á, þegar við munum svo eftir framkvæmdaþörfinni hér á höfuðborgarsvæðinu, að það hafi skapast forsendur til að breyta mikið skiptaprósentunni sem við lýði hefur verið undanfarin ár, enda er hún ekki tilviljun. Hún er vandlega grundvölluð með tilliti til umferðarþunga, lengdar vegakerfis og fleiri slíkum þáttum.

Virðulegi forseti. Ég þakka þá umræðu sem hér hefur farið fram. Hún undirstrikar náttúrlega gagnsemi þess tillöguflutnings sem hér er til umræðu. Ég hlýt sérstaklega að fagna ræðu hv. 2. þm. Austurl., sem í rauninni tók undir þessa tillögu og reyndar undrar mig það nú ekki. En það sem ég átti afskaplega erfitt með að skilja í hans ræðu voru efasemdirnar um það hvort hér væri farin rétt leið í tillöguflutningi. Ég þarf reyndar ekki sérstaklega að leita eftir fordæmum í störfum þingbræðra minna af Austurlandi, en þannig vill til að þeir hafa verið býsna duglegir að flytja tillögur um vegamál á Austurlandi. Framsóknarmenn fluttu t.d. tillögu hér ár eftir ár um jarðgöng á Austurlandi, svo að hv. þm. getur af þeirri ástæðu hætt að hrista höfuðið. Hv. 4. þm. Austurl., Hjörleifur Guttormsson, hefur flutt líklega á hverju einasta ári tillögu um vegagerð á Austurlandi. Ég held að sá tillöguflutningur hafi meira að segja skilað árangri. Hann hefur t.d. haldið uppi stöðugri umræðu um vegasambandið á Breiðamerkursandi og hann flytur núna í annað skipti tillögu um vegasamband allt árið milli Austurlands og Norðurlands. Þannig að þeir stjórnmálaflokkar sem eiga þingmenn á Austurlandi, þá fyrir utan hv. 5. þm. Austurl., hafa allir notað sams konar vinnubrögð í þessum efnum. En þó að þau fordæmi hefðu ekki verið fyrir hendi þá hefði ég náttúrlega ekki þurft að spyrja leyfis um það hvaða leiðir ég veldi til þess að koma mínum málum áfram í mínu kjördæmi. Ég hef reyndar hagað mínum störfum þannig hér í þinginu að ég hef ekki sett það fyrir mig að styðja góð mál, ég tala nú ekki um ef þau hafa snert Austurland, þó að þau hafi verið flutt af einhverjum öðrum þingmanni eða jafnvel þótt það væri úr öðrum stjórnmálaflokki. Svo ég fæ það eiginlega ekki skilið hjá hv. þm. hvernig hér er verið að rjúfa samstöðu þegar verið er að vinna með nákvæmlega sama hætti og þingmenn Framsfl. hafa gert áður og er það fjarri því að ég sé að vanþakka það á nokkurn einasta hátt. Það er hárrétt sem kom fram í ræðu hv. 2. þm. Austurl. og hv. 5. þm. Austurl. líka, að þegar litið er til hringvegarins sem slíks, og hann er nú skilgreindur eins og menn vita, þá er langstærsti hlutinn af því vegakerfi sem er óuppbyggt í Austurlandskjördæmi. Það sem er sérstaklega áhyggjuefni eða m.a. áhyggjuefni er að við höfum verið að leitast við að teygja bundna slitlagið. Það hefur verið lagt undir þeim vegakafla sérstaklega sem eru ódýrastir í uppbyggingu til þess að ná sem mestri vegalengd, en út af standa, eins og hv. 2. þm. Austurl. undirstrikaði alveg sérstaklega, vegakaflar sem eru bara ekki boðlegir fyrir umferðina í landinu. Hv. 3. þm. Vesturl. sagði að kostirnir eða ástæðurnar fyrir þessum tillöguflutningi væru trúlega einkum tvær. Annars vegar sýndarmennska, hins vegar að ég hefði orðið undir í sambandi við vegagerðarmál. Nú getur hann náttúrlega alið þessar skoðanir með sér og læt ég það gersamlega hreint óátalið. En það verður náttúrlega að segjast eins og er að þegar til þessara mála er litið þá stendur sérstaklega út af nyrsti hlutinn af Austurlandskjördæmi. Og það er mér alveg meinalaust þó að menn noti það orð að ég sérstaklega, ég held að það ætti þá við okkur þingmennina alla, hafi að þessu leyti orðið undir sem sést á því hvað þessum hluta landsins hefur lítið skilað áfram í vegaframkvæmdum. Og ástæðan fyrir því er auðvitað sú að menn hafa horft sérstaklega til suðurleiðarinnar, tenginganna meðfram fjörðum og svo með ströndum fram. Nú eru hins vegar komnar áherslur og búið að sanna ágæti samtengingar Norður- og Austurlands sem kostar að sjálfsögðu mikið fé. Vegaframkvæmdir sem er áætlað að hefjist á næstu öld, ég held árið 2002, eru núna komnar á fulla ferð, sem betur fer. Og þá er vissulega ástæða til þess að vekja athygli á því og leitast við að finna leiðir til að þessu verkefni geti skilað áfram í heild sinni. Eins og ég sagði áðan þá eru samkvæmt áætlunum Vegagerðarinnar óuppbyggðir vegir frá Reyðarfjarðarbotni og suður á Hornafjörð eða suður á Breiðamerkursand, í kringum einn milljarður kr. og það er sama upphæð eða svipuð og þarf til þess að tengja veginn að norðan og standa þá mörg verkefni eftir. Þannig að það hefur verið tekin um það ákvörðun að byggja upp veginn norðan að sem, eins og ég sagði áðan, var ekki á langtímaáætlun fyrr en eftir aldamót. Þetta er að sjálfsögðu nauðsynlegur og góður kostur, en hann getur ekki gengið yfir önnur áform í kjördæminu. Og það er augljóst mál að þessi vegaframkvæmd hefur ekki talið inn í skiptiregluna, sem fylgt hefur verið eftir, með þeim hætti sem eðlilegt hefði verið, enda hafa þær reglur tiltölulega lítið breyst. Það er út af þessari óskaplegu vandlætingu hjá Alþb. út af þessu máli. Það þykir mesta ósvinna að það skuli vera sérstaklega talað um Austurland í þessum efnum, það sé verið að rjúfa samstöðu og hvaðeina. Ég man nú ekki betur og veit það reyndar vel, að um ýmsar framkvæmdir hafa verið gerðar sérstakar þingsályktanir. Ég minni á Vestfjarðagöngin í þeim efnum. Ég átti þá sæti í fjárveitinganefnd og er kunnugur því máli. Ég minni á skuldauppgjör við Reykjavíkurborg í þessum efnum. Ég minni á Hvalfjarðargöng í þessum efnum, sem menn eru nú að tala um útboð á, jafnvel núna á vordögum. Þannig að sú mikla vandlæting sem kemur fram hjá þessum hv. þm., það verður ekki séð annað heldur en hún stafi af minnimáttarkennd fyrir þessum tillöguflutningi. Það er augljóst mál að það standa auðvitað mikil verkefni út af í Norðurl. e. og hver er hér að leggjast gegn þeim? Hvað er það í tillögunni sem segir um að það eigi að draga sérstaklega fjármagn annars staðar að yfir í þetta verkefni? Það segir hvergi. Hins vegar er kannski hægt að skýra viðbrögð hv. þm. Steingríms Sigfússonar að því leyti að í tillögu hans og hv. 4. þm. Austurl. koma á vissan hátt fram aðrar áherslur og ég hef ekkert við það að athuga. Það koma upp áherslur um það að leitast verði við að gera úttekt á því hvort vegurinn eigi að liggja til norðurs um jarðgöng yfir í Vopnafjörð og þaðan svo áfram eða hvort það á að fylgja þeim ákvörðunum sem liggja nú fyrir. Ég hef nákvæmlega ekkert við þetta að athuga og það er mér að meinalausu þó að þessir hv. þm. flytji tillögu sem felur í sér aðrar áherslur heldur en þá sem ég er hér sérstaklega með, þ.e. könnun á vegarstæði og samanburð en ekki vegaframkvæmdir. En auðvitað er þetta tillaga sem snertir vegamál með alveg sama hætti og sú tillaga sem ég flyt, þó að hún sé ekki sama efnis, till. til þál. um vegasamband allt árið milli Austur- og Norðurlands og till. til þál. um vegaframkvæmdir á Austurlandi, eins og mín tillaga heitir. Þannig að allt þetta vængjabusl hjá þessum tveimur hv. þm. Alþb. er út í hött. Hér hefur það komið fram í þessu sambandi og þau skilaboð hafa verið flutt úr þessum stóli eða þær ályktanir dregnar, að þessi tillöguflutningur væri ekki þóknanlegur sérstaklega hæstv. samgrh. Það kemur mér reyndar á óvart því að tillöguna afhenti ég honum til yfirlestrar áður en --- vill hv. 3. þm. Vesturl. taka eftir mínum orðum --- áður en ég flutti hana og hann gerði að sjálfsögðu engar athugasemdir við þann tillöguflutning. Hæstv. ráðherra hefur, eins og við vitum, verið mikill frumkvöðull að vegagerðinni um Möðrudalsöræfi og það reyndar rifjast nú upp, af því að ég mundi ekki eftir því í augnablikinu að ég hafði flutt svo margar tillögur, að um þá vegaframkvæmd fluttum við tillögur fyrir mörgum árum, ég og hæstv. núv. samgrh. En það er svo annað mál. Það er nú reyndar einn hæstv. ráðherra hér sem ég meina þetta ekki sérstaklega til, en ég hef ekki orðið var við það að það væri yfirleitt mikil ánægja hjá ráðherrum þegar þingmenn væru að flytja tillögur sem snertu þeirra málaflokka. Það kom reyndar 

Ég verð að biðja hv. þm. um að ljúka máli sínu nú þegar.

. . . já, ég skal verða við ósk virðulegs forseta að því leyti --- tillögu, sem snerti sérstaklega Austurlandskjördæmi, því eins og ég sagði áðan, þá er stutt síðan hann var ráðherra og þeir vilja nú gjarnan ráða því sem talað er um á Alþingi.

Þrír hv. þm. hafa óskað eftir því að veita andsvar við ræðu hv. 3. þm. Austurl. og verður sá háttur hafður á að það verða tvær mínútur í fyrri umferð og ein mínúta í þeirri seinni.

Herra forseti. Það var aðeins örstutt, að hv. 3. þm. Austurl. undraðist að ég var að setja út á aðferðina við að koma þessum málum fram og sagði m.a. að við framsóknarmenn hefðum verið duglegir við að flytja tillögur um vegamál á Austurlandi. Það er alveg rétt. Ég hef verið flm. að einstökum tillögum um vegamál til að vekja athygli á ýmsum framkvæmdum sem ógerðar hafa verið þó að ég hafi alls ekki verið kannski nógu duglegur við það vegna þess að ég hef unnið að þeim málum á vettvangi vegáætlunar hverju sinni þegar fjallað hefur verið um hana. En þessi tillögugerð er sérkennileg að því leyti að hér er samgrh. falið að gera sérstaka vegáætlun fyrir Austurland til næstu fjögurra ára í almennri vegagerð. Það hefði verið betra að mínu mati, ef hv. þm. vill vekja athygli á þessu sem ég er ekki að lasta, síður en svo, að því hefði verið beint til þingsins sem eðlilega fjallar um þessi mál. Það var það sem ég var að setja út á ef það hefur ekki komið nægilega skýrt fram í minni ræðu.

Virðulegi forseti. Ég er þakklátur hv. 2. þm. Austurl. fyrir að hafa skýrt sína afstöðu nákvæmar. Hann hefur nú lýst yfir að hann hafi áður flutt tillögur þessa efnis á Alþingi. Ef ég veit rétt þá hafa þær verið með sama hætti, að samgrh. hefur verið falið að hafa forræði málsins. Ég ætla ekki að fara að snúa út úr orðum hv. þm. en auðvitað veit hann að slík áætlunargerð og áætlunargerð af hvaða toga sem hún er er unnin af samgrh. í þessu tilviki. Þingið vinnur ekki slíkar tillögur sjálfstætt. Það er svo annað mál að þær koma til umfjöllunar í þinginu. Ég vek athygli á að texti að tillögu sem fjallar líka um vegamál og hv. 4. þm. Austurl. er fyrri flm. að er alveg eins að þessu leyti að það er samgrh. sem er falið að vinna verkið.

Virðulegi forseti. Ég vil aðeins láta það koma fram í þessari umræðu að það er alveg rétt að Vegagerð ríkisins í umboði samgrh. gerir tillögur í vegamálum og þær tillögur eru lagðar fyrir þingmenn kjördæmanna. En það hefur verið okkar hlutverk að fara yfir þær tillögur og leggja endanlega blessun okkar yfir þær og breyta til ef okkur hefur sýnst svo og þeirri samstöðu vil ég halda áfram.

Virðulegi forseti. Þeim misskilningi sem kom fram í ræðu hv. 2. þm. Austurl. í upphafi þessarar umræðu hefur væntanlega verið eytt. Hann hefur nú lýst því yfir að auðvitað hafi samgrh. forræði málsins og Vegagerðin vinnur það í hans umboði. Það er svo allt annað mál að það er náttúrlega hverjum degi ljósara þó að það sé ekki sérstaklega tekið fram, að um slíkan tillöguflutning er fjallað miklu víðar en bara í samgrn., m.a. af þingmönnum í viðkomandi kjördæmi, þessu tilviki Austurlandskjördæmi. Ég sé því ekki betur en þessari umvöndun hv. 2. þm. Austurl. hafi hann eytt sjálfur.

Hæstv. forseti. Hv. 3. þm. Austurl. sagði að við hefðum einhvers konar minnimáttarkennd gagnvart þessum tillöguflutningi. Það þarf engan að undra því að það á bókstaflega að gera áætlun um það að klára alla vegi á Austurlandi með einu sérstöku átaki. Ég verð að segja það alveg eins og er að ég undrast dálítið þá umræðu sem hér hefur farið fram vegna þess að það getur ekki verið að hv. þm. setji samasemmerki á milli annarra tillagna sem hann hefur verið að nefna og hafa verið fluttar af stjórnarandstæðingum á ýmsum tímum og tillögu sem hann flytur sem stjórnarþingmaður og sitjandi í samgn. þingsins, verandi leiðtogi og leiðarljós hæstv. ráðherra í málinu og segjandi mönnum það að hæstv. ráðherra sé búinn að skrifa upp á tillöguna.

Ég sagði það ekki.

Hv. þm. sagðist hafa afhent ráðherra tillöguna til yfirlestrar og ekki fengið neinar athugasemdir. Ég verð að segja alveg eins og er að ég verð enn þá meira undrandi og sé enn þá meir og meir eftir því að hafa ekki krafist þess að þessari tillögu yrði frestað þannig að ráðherra gæti gert grein fyrir afstöðu sinni til málsins. Það er nánast furðulegt ef hæstv. samgrh. er tilbúinn að samþykkja að slík tillaga sem þessi verði samþykkt í þinginu, tillaga sem er í andstöðu við þann málatilbúnað sem er ætlast til að sé viðhafður með lögum. Ég sé að tími minn er búinn þannig að ég get ekki komið að öðrum atriðum, en ég vek athygli á því alveg sérstaklega að það er full ástæða til að spyrja hæstv. ráðherra út úr í þessu máli.

Virðulegi forseti. Þetta var þörf ferð hjá hv. 3. þm. Vesturl. upp í ræðustól. Það sem ég sagði var að ég hefði afhent hæstv. samgrh. þessa tillögu til yfirlestrar. Ég túlkaði ekki hans skoðanir gagnvart tillögunni. Það sem var líka athyglisvert og kom fram í ræðu hv. þm. var það að hann væri undrandi á mínum tillöguflutningi vegna þess að ég væri stjórnarþingmaður. Nú verður náttúrlega hver og einn að meta stöðu sína í þeim efnum en skyldur mínar gagnvart kjördæminu mínu og skoðanir breytast ekki hvort sem ég er í stjórn eða stjórnarandstöðu, svo að þetta sé nú alveg ljóst. Í þriðja lagi vildi ég segja og það er kannski aðalatriði málsins að hv. þm. talar um að ég leggi til að Austurland verði sérstaklega tekið út úr. Í tillögugreininni sjálfri er ekki farið neitt út fyrir þau meginmarkmið sem voru í upphaflegri ákvörðun Alþingis um að leggja bundið slitlag á hringveginn og tengja þéttbýlisstaði við bundna slitlagið. Það er sú árétting sem ég er með gagnvart Austurlandskjördæmi og hún er nákvæmlega með sama hætti og grundvallarmarkmið í þessum efnum hafa verið.

Hæstv. forseti. Ég vil að það komi mjög skýrt fram að ég er ekki að fordæma þau verkefni sem þarna er verið að tala um. Ég tel að greinilega hafi komið fram að vegna þess að hv. þm. finnst lítið hafa gengið að koma málum fram gagnvart sínum yfirboðurum í ríkisstjórn er hann að setja hér fram sínar skoðanir til þess að a.m.k. sé ljóst að hann vilji að lengra verði gengið í því að leggja vegi á Austurlandi en ofan á verður. Því miður held ég að svona líti þetta út. Ég tel að hann hafi valið ranga aðferð til þess. Ég tel fulla ástæðu til að fara yfir þessi mál og skoða þau. Það er ekkert sem segir að ekki megi breyta framkvæmdaröð á Austurlandi og skoða þau mál upp á nýtt. Ég er tilbúinn að standa að því í samgn. að vinna að þeim málum. En því miður, hv. þm. hefur greinilega komið upp með það í þessari umræðu að hann hefur ekki haft þau áhrif sem hann telur æskilegust á hæstv. ráðherra.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. 3. þm. Vesturl. fyrir þessa umræðu. Í fyrri ræðu sinni komst hann að þeirri niðurstöðu að það hlytu að vera tvær ástæður fyrir því að ég flytti þessa tillögu. Önnur sú að þetta væri sýndarmennska, hin sú að ég hefði orðið undir í einhverjum átökum. Nú hefur hann nefnt þriðju ástæðuna og um hana er ég honum alveg sammála, að þetta væri sú leið sem ég hefði valið til þess að ná árangri í vegagerð á Austurlandi. Þetta er hárrétt og ég er þakklátur fyrir það að hv. þm. skuli hafa komið hér upp og upplýst málið að þessu leyti.

Hæstv. forseti. Það er bersýnilegt að hv. þm. Egill Jónsson skilur ekki málið og hefur aldrei lesið vegalögin. Það er ekki hægt að túlka texta tillögugreinarinnar öðruvísi en þannig að þar sé verið að tala um sérstaka áætlun um almennar vegaframkvæmdir á Austurlandi, algerlega sérstaka og sjálfstæða áætlun sem standi bara fyrir Austurland. Tillagan segir, með leyfi forseta: ,, . . . að gerð verði áætlun um byggingu og endurbætur vega í Austurlandskjördæmi sem miðist við að koma á samfelldu vegakerfi með bundnu slitlagi eftir öllu kjördæminu, auk vega til allra þéttbýlisstaða.`` Hvað skyldi þetta nú þýða á mannamáli og á Austurlandi? Þetta er væntanlega uppbyggður vegur með bundnu slitlagi frá Bakkafirði í norðri og eigum við að segja til Hofs í Öræfum í suðri eða hvaða þéttbýli vill hv. þm. miða við? Frá Hallormsstað á Héraði og niður á Borgarfjörð eystri í norðri eða hvaða þéttbýlisstaði vill hv. þm. miða við? Með öðrum orðum, nánast allt vegakerfi Austurlands. Það er það sem hér er verið að segja, að um slíkar almennar vegaframkvæmdir í heilu landshlutunum á að fjalla samkvæmt vegalögum í vegáætlun og skipta fé til vegaframkvæmda í landinu á grundvelli þeirra laga og þeirra vinnubragða sem vegalög mæla fyrir um. Það er þetta sem maður var að reyna að fá hv. þm. til að átta sig á. Þó að þingmenn flytji tillögur um athugun á vegastæði eða könnun á einstakri framkvæmd eins og Gilsfjörð eða jarðgöng eða eitthvað því um líkt er allt annar hlutur. Það kemur inn á undirbúnings- eða ákvörðunartökustig málsins. Hér er verið að tala um sjálfstæða framkvæmdaáætlun fyrir almennar vegaframkvæmdir í heilu kjördæmi og það er auðvitað rugl, hv. þm. Slíkt á að leysa í vegáætlun. Það eru alveg skýr lagafyrirmæli sem mæla fyrir um það.

Virðulegi forseti. Það er auðséð og auðheyrt að það hefur komið hv. þm. Steingrími Sigfússyni nokkuð á óvart að ég skyldi draga tillöguflutning hans og hv. 4. þm. Austurl. inn í þessa umræðu og reyndar fleiri tillögur sem Alþb. hefur flutt um þessi efni. Ég skal alveg gangast við því, skárra væri það, að þessi tillaga fjallar ekki nema um Austurlandskjördæmi. Það er alveg deginum ljósara og það er engu að leyna með þá hluti. Hún fjallar um Austurlandskjördæmi alveg með sama hætti og tillaga sem hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon er flm. að ásamt hv. þm. Hjörleifi Guttormssyni fjallar um Austurland og Norðurand eystra. Það fer ekkert á milli mála hvar þessir vegir eru og hvernig þessi texti er. Báðar þessar tillögur heyra til hinni almennu vegaumræðu og vegáætlun þannig að að þessu leyti er ekki um neitt óskylda hluti að ræða.

Hæstv. forseti. Það væri auðvitað að mörgu leyti einfaldast að yppa öxlum yfir svona tillöguflutningi og láta sér í léttu rúmi liggja þó að svona plagg komi hér inn, fari til nefndar og sofni þar því að auðvitað verður aldrei annað með þetta gert, það vita menn, og er ekki til þess stofnað væntanlega í öðrum tilgangi en þeim að vekja athygli á málinu og það er svo sem gert í ýmsum tilvikum. En mér finnst bara ekki hægt annað en menn ræði hlutina eins og þeir liggja fyrir jafnvel þó svona tillöguflutningur sé á ferð sem hægt væri í sjálfu sér að leiða hjá sér. Það er svo barnalegt þegar menn ætla að flagga svona veifum algerlega á skjön við staðreyndir málsins, hinn lagalega grundvöll málsins og hefðir og venjur í framkvæmd fyrir utan að það er svo vitlaust vegna þess að auðvitað mundi svona tillöguflutningur ef hann næði fram að ganga ekki hafa nein áhrif önnur en þau að splundra allri samstöðu um þessi mál. Það kæmu sjö tillögur daginn eftir að þessi yrði afgreidd, ein fyrir hvert kjördæmi, auðvitað. Þingmenn annarra kjördæma mundu ekki láta standa upp á sig með það að flytja jafngáfulegar og göfugar tillögur um sín kjördæmi eins og þessi er.

Virðulegi forseti. Ég kann því náttúrlega vel að hv. þm. Steingrímur Sigfússon geri aðrar kröfur til mín en sjálfs sín. En af því að hann var nú að tala einmitt um það að þetta væri gott plagg til þess að veifa eins og hann orðaði það, þá vildi það nú svo til að ég var samtímis hv. 4. þm. Austurl. á ferðalagi norður í Vopnafirði og þar var einmitt þetta plagg skilið eftir þannig að maður sér það náttúrlega þar með hver er ástæðan fyrir þeim tillöguflutningi. En það breytir ekki því og kannski er það vegna þess hvernig þessi tillöguflutningur fer í skapið á hv. þm. Steingrími Sigfússyni sem má nú vart vatni halda hér í ræðustólnum að hann hefur sjálfur verið samgrh. og vanrækti þá Norðausturland eins og menn hafa nú orðið vitni að í þessari umræðu og það er ekki furða þó að honum mislíki þegar það er dregið hér fram.

Eins og forseti tilkynnti í upphafi fundar, þá fer nú fram utandagskrárumræða. Umræðan er um samstarfsörðugleika innan lögreglunnar í Kópavogi og fer fram samkvæmt 1. mgr. 50. gr. þingskapalaga, þ.e. hálftíma umræða, og hefur málshefjandi og viðkomandi ráðherra fimm mínútur í fyrri umferð og tvær mínútur í þeirri seinni en aðrir hv. þm. og hæstv. ráðherrar tvær mínútur í hvorri umferð. Verður dómsmrh. til svara en málshefjandi er hv. 9. þm. Reykn. og tekur hann nú til máls.

Virðulegi forseti. Starfsmannamál einstakra embætta eru vandmeðfarin og koma sem betur fer ekki oft til kasta æðra stjórnsýslustigs. Þess eru þó allmörg dæmi að mál komi með einum eða öðrum hætti til ráðuneytis ef neðra stjórnsýslustig reynist ófært um lausn þess. Þær fregnir berast nú úr Kópavogi að eitt slíkt mál virðist vera þar á ferð hjá lögreglunni. Í stuttu máli hefur þar verið við vanda að etja við embættið vegna alvarlegra deilna. Vendipunktur varð í málinu þegar annar málsaðila, aðstoðaryfirlögregluþjónn embættisins, sneri til starfa í sl. viku eftir meira en árs hlé en fyrir það hlé höfðu verið deilur við embættið. Aðstoðarlögregluþjónninn hafði verið fjarverandi um allangt skeið, fyrst í afleysingum á Siglufirði og síðan 10 mánuði í launuðu fríi án þess að vera boðaður til starfa. Á þeim tíma var hann á fullum launum en hvorki gekk né rak að taka á því hvort hann yrði á ný settur í sitt fyrra starf eða eitthvert annað. Hann var loks eftir 10 mánuði settur í sitt fyrra starf en það er samdóma álit allra sem að málinu koma að sú ráðstöfun hefur engan vanda leyst. Svo virðist sem fullreynt sé að sýslumaður ætli ekki að taka á þessu máli þannig að það er í raun neyðarúrræði að leita svara hjá hæstv. dómsmrh. Mál af þessu tagi eru alltaf mjög viðkvæm og því þurfa að vera gildar ástæður til að taka þau upp á Alþingi með þeim hætti sem hér er gert. Ég tel hins vegar að þær gildu ástæður séu til staðar hér. Mér finnst ekki hægt að sætta sig við það að starf lögreglu í stóru sveitarfélagi sé hálfpartinn lamað vegna þess að ekki er höggvið á þann hnút sem málið er komið í. Löggæsla er erfitt starf og andlegt álag á menn í slíkum störfum mikið þótt ekki komi til viðbótarálag vegna vandamála á vinnustað. Einskis má láta ófreistað að bæta ástandið svo fljótt sem auðið er. Því miður hefur þetta mál vakið upp umræðu í fjölmiðlum og utan þeirra sem getur ekki skaðað neinn nema lögregluna í Kópavogi, þá einstaklinga sem þar vinna hvoru megin sem þeir standa og það er á endanum fyrst og fremst skaði samfélagsins og borgaranna. Ég vonast til að þessi umræða verði málefnaleg og laus við öfgar. Mín spurning til hæstv. ráðherra er: Hyggst dómsmrh. beita sér fyrir lausn málsins með því að grípa til aðgerða sem muni leysa vandann? Þess eru mörg dæmi að mönnum séu t.d. fundin önnur störf ef upp koma vandamál í starfi og deilur um verklag á vinnustað. Í þessu tilviki gæti það reynst hið eina rétta eins og málum er komið. Sá aðstoðaryfirlögregluþjónn sem deilt er um hér er ósáttur við sinn hlut við embættið, m.a. skert starfssvið. Margir samstarfsmenn hans eru mjög ósáttir við endurkomu hans og ég er ekki í vafa um það að starfskraftur hans og annarra mundu nýtast betur ef aðstæður væru aðrar og betri. Eitt af því sem dregið hefur verið inn í þetta mál er að viðkomandi aðstoðaryfirlögregluþjónn eignaðist byssu. Ekki verður annað séð en það sé með ólögmætum hætti og þeirrar spurnngar hefur verið spurt hvort slíkt sé ekki uppsagnarsök. Fram til þessa hefur það ekki verið metið svo, a.m.k. ekki samkvæmt framgangi þessa máls. En vitanlega er það yfirvaldsins og þá e.t.v. dómsmrh. að skera úr um það og ég tel raunar að það sé tímabært að taka upp umræðu um byssueign lögreglumanna almennt og þær reglur sem unnið er eftir og fara ofan í saumana á því hvaða reglur gilda um vopnaeign og vopnaburð lögreglumanna sérstaklega. Það hefur verið fullyrt í mín eigu að vopnaeign lögreglumanna sé umtalsverð og ég verð að játa að það kom mér á óvart. Ég hef verulegar efasemdir um það og raunar um byssueign almennt. En það er stærra mál en svo að ég geti tekið það upp hér í þessari umræðu og ég tel ekki að nota eigi það mál sem hluta af þeirri deilu sem þarna er á ferð. Eins og fram hefur komið, þá hefur farið fram úttekt á störfum lögreglunnar í Kópavogi vegna þeirra samstarfsörðugleika sem hér eru til umræðu. Hins vegar hefur ekki þótt ástæða til að birta þá skýrslu. Einnig hafa vaknað spurningar um það hvort það rýri gildi skýrslunnar að höfundur hennar, án efa hinn mætasti maður, starfaði í fjölmörg ár með öðrum málsaðila hjá RLR. Ég spyr hæstv. dómsmrh. hvort hann telji skýrsluna í ljósi þessa fullnægjandi gagn í málinu. Annars vegar hafa starfsmenn lögreglunnar í Kópavogi verið ósáttir við gerð hennar. Hins vegar er rétt að vekja athygli á því að aðstoðaryfirlögregluþjónn í Kópavogi hefur leitað til umboðsmanns Alþingis með athugasemdir varðandi tilurð skýrslunnar, ástæður, málsmeðferð og leyndina sem yfir henni hvílir. Ég held að ef það er ástæða til að fara ofan í saumana á starfsemi lögreglunnar í Kópavogi beri að gera það á sjálfstæðan hátt. Það kann vel að vera niðurstaða þessa máls að ástæða sé til slíkrar úttektar. Það er ljóst að aðstoðaryfirlögregluþjónninn hefur haft ýmsar athugasemdir við verklag þar og vitanlega ber alltaf að skoða slíkar ábendingar. En úr því sem komið er held ég að það sé ekki farsælt að tengja það þessu máli eða a.m.k. ekki eingöngu. Það mál þarf að taka fyrir sjálfstætt þannig að allir séu fullsáttir við þau vinnubrögð sem þar eru viðhöfð. Virðulegi forseti. Það er ljóst að þessi mál eru í ákveðinni sjálfheldu og ekki hefur verið tekið á þeim enn þannig að friður ríki. Ég tel að almenningur og starfsmenn allir eigi rétt á því að fundin verði fullnægjandi lausn í málinu sem allir sætta sig við.

Frú forseti. Vegna ummæla hv. fyrirspyrjanda vil ég taka fram að ærin ástæða er til þess að greina á milli þeirra almennu samskiptaörðugleika sem um langan tíma hafa verið fyrir hendi í lögreglunni í Kópavogi og þeirra tilefna sem leiddu til þess að aðstoðaryfirlögregluþjóni var veitt formleg áminning. Að mati dómsmrn. voru þau tilefni þess eðlis að rétt viðurlög voru talin að veita áminningu. Varðandi þá samstarfserfiðleika sem hér hafa verið gerðir að umtalsefni er það að segja að svo virðist sem þeir hafi verið fyrir hendi í þessu lögregluembætti alveg frá árinu 1988 þó að þeir hafi keyrt úr hófi fram nú síðustu daga. Ugglaust eru margþættar ástæður fyrir því að þessir erfiðleikar hafa komið upp. Þar koma til mismunandi sjónarmið um embættisrekstur og framkoma. Mitt álit er það að þar sé enginn einn sekur og hér eigi það við eins og oft þegar deilur af þessu tagi rísa upp að fleiri en einn beri þar ábyrgð. Varðandi ábyrgð á stjórn lögreglunnar í Kópavogi, þá er það svo að yfirlögregluþjónn ber ábyrgð á daglegum rekstri og hefur það verksvið með höndum að tryggja að löggæslustarfsemi fari daglega fram í samræmi við þær kröfur sem gerðar eru. Lögreglustjórinn eða sýslumaðurinn í Kópavogi ber ábyrgð á störfum lögreglunnar og ber ábyrgð gagnvart ráðuneytinu í þeim efnum. Að undanförnu hefur ráðuneytið átt viðræður við sýslumann um það með hvaða hætti væri unnt að bregðast við þessum alvarlegu aðstæðum sem þarna eru uppi þannig að unnt verði að koma á eðlilegu starfi í lögreglunni í Kópavogi. Enn er ekki komin endanleg niðurstaða í þeim efnum, en ég vænti þess að hún verði á næstu dögum. Þeir sem þarna eiga hagsmuna að gæta eru auðvitað fyrst og fremst íbúar þess byggðarlags sem eiga í hlut. Þeir eiga kröfu á því að löggæslan fari fram með eðlilegum hætti og að því verður unnið af hálfu dómsmrn. í samstarfi við þá sem ábyrgð bera á störfum lögreglunnar, sýslumanninn. Varðandi þá skýrslu sem hér hefur verið gerð að umtalsefni og dómsmrn. lét gera vil ég taka fram að það er fullkomlega eðlilegt að ráðuneytið, þegar mál af þessu tagi koma upp, láti kanna hvernig málum víkur við, en það er ástæða til þess að taka fram að engin ákvörðun hefur verið tekin á grundvelli þessarar skýrslu, a.m.k. ekki enn sem komið er. Ég vil aðeins ítreka það að ráðuneytið hefur átt samtöl við sýslumanninn sem er lögreglustjóri í þessu lögsagnarumdæmi um leiðir til þess að koma eðlilegu skipulagi og eðlilegum vinnuanda á í þessu lögregluliði og ég vona að þær viðræður leiði til þess að þær aðgerðir verði gerðar innan skamms sem komi málum í eðlilegt horf.

Virðulegi forseti. Það má með sanni segja að ekkert sé Alþingi óviðkomandi. Það er nánast daglegur viðburður að utandagskrárumræður séu haldnar um hin ýmsu mál. Ég verð að lýsa undrun minni á því að hv. þm. Anna Ólafsdóttir Björnsson skuli hér hefja utandagskrárumræður um innri málefni lögreglunnar í Kópavogi. Það hlýtur að gefa auga leið að svona mál er mjög erfitt að tjá sig um, hvað þá að fella dóm yfir öðrum hvorum deiluaðila sem í hlut á. Þetta eru fyrst og fremst innanflokksátök innan lögreglunnar í Kópavogi og það hljóta að vera tvær hliðar á svona viðkvæmu máli. Sú skýrsla sem menn hafa vitnað hér í sem á að vera einhvers konar úttekt á störfum lögreglunnar í Kópavogi hlýtur að vera matsatriði dómsmrn. og lögreglu, hvernig með þá skýrslu skuli farið. Ég verð að segja alveg eins og er að ég skil ekki málshefjanda að ætla sér að taka þessi mál til umræðu í hálftíma utandagskrárumræðu. Ég treysti því a.m.k. að ráðuneytið og yfirstjórn lögreglunnar séu fullfær um að taka á þessu máli og leysa þann hnút sem kominn er á milli manna í samskiptum. Það verður ekki leyst í sölum Alþingis.

Virðulegi forseti. Það er afar viðkvæmt að fjalla um starfsmannamál eða mannleg samskipti á vinnustað á opinberum vettvangi. Oft vantar upplýsingar til að umfjöllun geti verið hlutlaus og hin opinskáa umræða hefur oftar en ekki yfir sér æsingabrag. Ég hef þess vegna efasemdir um að fjalla um þessi mál í sölum Alþingis en skil málshefjanda svo að hún vilji knýja á um lausn málsins. Það er alveg ljóst að umræðan eins og hún hefur birst mönnum að undanförnu hefur verið erfið. Þetta hefur verið neikvæð umræða og neikvæð umræða er ekki bara slæm fyrir löggæsluna í mínum heimabæ heldur fyrir löggæsluna í heild sinni. Það er vissulega slæmt að úr því að einstaklingur er í leyfi frá störfum svo lengi sem raun ber vitni í þessu tilfelli þá hafi ekki tekist að leysa farsællega samstarfsvandamál eða deilur sem virðast hafa verið fyrir hendi áður en hann hóf störf að nýju. Það er líka ljóst að það er sjaldnast bara annars aðila ef tveir deila eins og fram hefur komið hér. En það er líka gagnrýni vert að meðan ráðuneytið hefur ekki gefið upplýsingar um skýrslu eða athugun sem unnin hefur verið um þetta mál skuli fjölmiðlar gefa til kynna að í skýrslunni komi fram atriði sem séu til vansæmdar fyrir löggæsluna í Kópavogi. Það er særandi fyrir starfshóp sem getur við þær aðstæður engan veginn varið sig og veit ekki um ávirðingar sem gefnar eru í skyn. Ég tek undir það að það verður að leysa þetta deilumál. Meðan það hangir óvisst háir það starfseminni og gerir löggæsluna ótrúverðuga. Ég er ánægð með að heyra að ráðuneytið hefur brugðist við og að næstu daga sé lausn í sjónmáli.

Virðulegi forseti. Ég hlýt að viðurkenna það hér að mér er oft til efs hvaða réttmæti er í þeim efnum sem við tökum til undir umræðum utan dagskrár og velti því stundum fyrir mér hvort við skiljum virkilega og örugglega hvað sé aðskilnaður hinna þriggja greina valdsins í dómsvald, framkvæmdarvald og löggjafarvald. Eða á hver greinin að vera sífellt að skipta sér af efnistökum og málstökum hinna og eigum við þingmenn að vera að hafa afskipti ekki aðeins af framkvæmd ráðuneyta heldur stofnana neðar í stjórnkerfinu? Eigum við þá kannski að fara að skipta okkur af dómstólum? Ég er þess viss að ef við höldum langt á þessa braut þá fer að gæta vaxandi vantrausts og efa um réttmæti athafna okkar og annarra í stjórnkerfinu. En fyrst þetta mál, virðulegi forseti, er tekið hér til umræðu þá hlýt ég að segja að það skiptir miklu máli að löggæsla í hverjum bæ fái að starfa þannig að þar ríki sæmilegur vinnuandi, menn beri sæmilega trú og traust hver til annars og geti leyst sín verkefni þannig af hendi að bæjarbúar beri traust til löggæslunnar og þess eftirlits sem hún þarf að sinna og séu sannfærðir um að það sé unnið af heilindum. Ég er ekki viss um að sá andi ríki á lögreglustöðinni á Kópavogi og ég er raunar sannfærður um að þar starfa allmargir mætir lögreglumenn sem álíta að ofar í stjórnkerfinu, sem á að sinna þeirra málum, sé fjallað um hugsanlegar ávirðingar. Því þeir vita það eitt að fyrir nokkrum árum voru þeir hver og einn kallaðir til yfirheyrslu. Þeir fengu ekki svör við spurningum um hvort þeir væru þar mættir sem sakborningar eða vitni. Þeim hefur verið gefið í skyn að tekin hafi verið saman skýrsla á þessum forsendum og þar séu hugsanlegar ávirðingar á einhverja þeirra. Þeir hafa ekki fengið að sjá þessa skýrslu. Virðulegi forseti. Mér finnst skipta máli það sem ráðherra benti á áðan að enn er leitað lausnar í máli þessu. Mér finnst skipta máli að íbúar í Kópavogi geti vel við unað.

Hæstv. forseti. Í fréttum síðustu daga hefur verið sagt frá erfiðleikum hjá lögreglunni í Kópavogi. Það er ljóst að slíkt mál verður ekki leyst á Alþingi og þjónar því ekki tilgangi að ræða um það efnislega. En úr því að málið er komið til umræðu er það eina sem mér virðist vera hægt að gera að hvetja hæstv. dómsmrh. að beita sér fyrir að leysa þennan vanda sem fyrst. Það er ljóst að það andrúmsloft sem ríkir á þessum vinnustað er óviðunandi. Slíkt andrúmsloft er ekki aðeins óviðunandi innan lögreglu í Kópavogi heldur væri það á hvaða vinnustað sem er. Þetta ástand eins og því er lýst skaðar ekki aðeins löggæslu í Kópavogi heldur á landinu öllu. Það er að sjálfsögðu ekki auðvelt að leysa mál sem eru komin í slíkan hnút eins og þetta en þeim mun mikilvægara að það sé gert. Því vil ég taka undir óskir til hæstv. dómsmrh. um að beita sér fyrir því að það dragist ekki miklu lengur að viðunandi lausn fáist á þessu máli.

Virðulegi forseti. Ástæðan til þess að ég kem í pontu eru ummæli sem hafa fallið hjá þingmönnum varðandi það hvað eðlilegt er að taka til umræðu á hinu háa Alþingi. Það er nú einu sinni hlutverk Alþingis að veita framkvæmdarvaldinu aðhald. Alþingi á að fylgjast með framkvæmd laga og með því hvernig framkvæmdarvaldið fer með sitt vald. Það mál sem hér er til umræðu er einfaldlega komið á það stig að það er eðlilegt að spyrja hæstv. ráðherra hvað sé verið að gera til lausnar þessari alvarlegu deilu. Ég get tekið undir það sem hér hefur komið fram að þessir samstarfsörðugleikar sem eru til staðar hjá lögreglunni í Kópavogi eru þannig að þeir eru farnir að skaða löggæslu. Þeir valda áhyggjum hjá bæjaryfirvöldum og hjá öllum almenningi og þess vegna er ekkert óeðlilegt við það að við hér á Alþingi beinum þeim spurningum til hæstv. dómsmrh. sem hafa komið fram og hvetjum hann jafnframt til þess að leita lausna á þessu viðkvæma máli. Það dettur engum í hug að fella dóm yfir einum né neinum. Það er yfirleitt ekki einn sekur þegar tveir deila og það virðist vera margt sem spilar inn í þetta mál, en ég vil bara taka undir það sem hér hefur komið fram að hvetja hæstv. dómsmrh. til þess að finna lausn sem allra fyrst þannig að löggæslumál í Kópavogi komist á eðlilegt stig og að íbúar þar og starfsmenn séu ekki áhyggjufullir eða telji sig vart geta unnið áfram að löggæslumálum vegna þess ástands sem þarna ríkir.

Virðulegi forseti. Það er ekkert launungarmál að ég var mjög í vafa um hvort það væri ástæða til að taka þetta mál fyrir, a.m.k. með þessum hætti en það var mitt mat og ég stend við það að það er staðreynd að þegar ófremdarástand ríkir á einum stað og mögulegt er að þrýsta á um að tekið verði á því máli þá ber að gera það og undan þeirri ábyrgð er ekki hægt að víkjast. Það er einnig ljóst að nægur hefur verið tíminn til þess að reyna að taka á því og ekkert hefur gerst. Ég tek ekki undir það sem fram hefur komið í máli einhverra hv. þm. að þetta sé innanhússmál eða eigi ekki heima á Alþingi. Í fyrsta lagi er það ekki innanhússmál þar sem um er að ræða lögreglu í bæjarfélagi. Þetta er stofnun sem varðar alla borgara með einum eða öðrum hætti og öllum er annt um. Ég sem þingmaður þess kjördæmis sem hér á í hlut get einfaldlega ekki vikist undan því að taka á þessu máli ef ég tel að það muni verða til bóta. Ég held að umræðan hér í dag sýni að það er mikill vilji bæði hjá ráðuneyti og öðrum að gera það og gera það þannig að í þetta fáist viðunandi niðurstaða. Ég vil einnig fagna því að í þessari umræðu í dag hafa menn sparað gífuryrðin og það er svo sannarlega vel en því miður er umræða á Alþingi ekki alltaf því marki brennd. Ég vil taka það fram varðandi þá skýrslu sem hér var um rætt að það kom fram í máli hæstv. ráðherra að engin ákvörðun hefur verið tekin á hennar grunni, a.m.k. enn. Ég held að mörgu leyti að þar sé spurningu svarað um það hvers konar gagn þar sé um að ræða. Að öðru leyti vil ég ekki ræða það frekar. Ég vil að lokum segja að það er rétt skilið hjá hv. þm. Rannveigu Guðmundsdóttur að ég tók þetta mál hér upp til að reyna að knýja á um lausn. Ég vona að það muni duga og svo virðist sem það muni duga.

Frú forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um veitingu ríkisborgararéttar. Þar er lagt til að 32 tilteknum einstaklingum verði veittur íslenskur ríkisborgararéttur. Þeir fullnægja þeim skilyrðum sem hv. allshn. hefur sett um þau efni. Eins og venja stendur til er þetta fyrra frv. af tveimur sem lagt verður fram á þessu þingi. Ég legg til að frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. allshn.

Virðulegi forseti. Frv. þetta til laga um veitingu ríkisborgararéttar mun koma til umfjöllunar allshn. og ætla ég því ekki að fjalla um það sérstaklega hér. Hins vegar þykir mér rétt að nefna að í allshn. hefur nú um nokkurt skeið verið rætt um breytingu á reglum þeim sem nefndin hefur haft til viðmiðunar við veitingu ríkisborgararéttar. Hafa m.a. tveir fundir verið haldnir um málið á þessu löggjafarþingi og á öðrum þeirra sem haldinn var í morgun fékk nefndin til fundar við sig Jón Thors, skrifstofustjóra í dóms- og kirkjumrn., þar sem hann lýsti athugasemdum sínum. Mörg álitamál hafa komið upp og eru í umræðu í nefndinni. M.a. hefur verið rætt um lengd búsetu, þ.e. árafjöldann sem settur er sem skilyrði fyrir veitingu ríkisborgararéttar samkvæmt núgildandi reglum. Einnig hefur verið rætt um þýðingu íslenskukunnáttu í þessu sambandi. Loks má nefna að hafa verður í huga ákvæði milliríkjasamninga sem Ísland hefur gerst aðili að þegar rædd eru skilyrði um veitingu ríkisborgararéttar. Um norræna samvinnu á því sviði þarf ekki að fjölyrða, en athyglisvert ákvæði er í 9. gr. b-lið í lögum nr. 100/1952, um íslenskan ríkisborgararétt. Þar er heimild til að ákveða með samningi við Danmörku, Finnland, Noreg og Svíþjóð að lögheimili til ákveðins tíma í einu samningsríki geti jafnast á við lögheimili í öðru samningsríki að ákveðnum skilyrðum fullnægðum. Hins vegar hefur aldrei verið gerður samningur á grundvelli þessa ákvæðis. Virðulegi forseti. Endurskoðun allshn. á reglum um veitingu ríkisborgararéttar hefur staðið um nokkra hríð eins og ég sagði áðan. Ég held að ég megi þó fullyrða að vilji nefndarmanna standi til þess að ljúka umfjölluninni á þessu löggjafarþingi.

Frú forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um málflytjendur með síðari breytingum. Frv. er endurflutt frá síðasta þingi. Það er flutt óbreytt eins og tillögur sérstakrar nefndar stóðu til um sem annaðist samningu frv. Við meðferð málsins í þingnefnd á síðasta þingi komu fram nokkrar athugasemdir. Eigi að síður þótti rétt að flytja málið í því formi sem nefnd lagði til að það yrði en ég lagði til að hv. nefnd mundi skoða efnisákvæði frv. í ljósi þeirra athugasemda sem fram komu um málið á síðasta þingi. Hér er fyrst og fremst um það að ræða að koma skjótt fram þeim lagaákvæðum sem miða að því að tryggja hagsmuni viðskiptamanna lögmanna, annars vegar með starfsábyrgðartryggingum og með því að sérgreina vörslufé á sérstökum reikningum. Ég vísa um þessi atriði til athugasemda með frv. og fyrri greinargerðar sem flutt var með málinu á síðasta þingi. Ég ítreka að fyrir dyrum stendur að endurskoða lög um málfytjendur í heild sinni. Í ráði er að endurskipa nefnd til endurskoðunar á þessum lögum. Tveir af þremur nefndarmönnum sem unnu að þessum tillögum hafa horfið til starfa á öðrum vettvangi og því er nauðsynlegt að endurskipa nefndina til að ljúka heildarendurskoðun á lögum um málflytjendur og taka þar á ýmsum álitaefnum sem uppi hafa verið, m.a. því sem kallað hefur verið skylduaðild að því félagi. Ég vænti þess að þetta endurskoðunarstarf hefjist mjög skjótt eða um leið og nefndin hefur verið endurskipuð. Ég legg svo til, frú forseti, að frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. allshn.

Hæstv. forseti. Það er rétt sem kom fram hjá hæstv. dómsmrh. að þetta mál var rætt í þingnefnd á síðasta þingi enda er það endurflutt. Ég vil aðeins láta koma fram að ég tel mjög brýnt að áður en þetta mál fær afgreiðslu á þingi liggi fyrir að unnið sé að endurskoðun laganna um málflytjendur í heild og sérstaklega því sem hæstv. dómsmrh. nefndi varðandi skylduaðild lögmanna að Lögmannafélaginu. Ég fagna því sem fram kom í ræðu hæstv. ráðherra að ætlunin er að endurskipa menn í nefnd til þess að sinna þessu verkefni. Ég mun ganga eftir því í störfum allshn. að nefndin fylgist með því sem þar er að gerast og tel að það muni greiða fyrir því að þetta frv. nái fram að ganga.