Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Eggert Pálsson) Jeg býst ekki við, að mikið þurfi að ræða um jafnóbrotið mál og þetta. Jeg hefi komið fram með þessa tillögu fyrir ríkar óskir hjeraðsbúa minna um, að eitthvað verði lagt af símum þeim í Rangárvallasýslu, sem fyrirhugaðir eru í lögunum um símaleiðir frá árinu 1913. Og óskir þessar byggjast svo aftur á brýnni þörf á að fá þessa síma lagða, og það sem allra fyrst. Till. er í tveim liðum, og er fyrri liðurinn um, hvar línurnar eigi að liggja, en hinn síðari um, hve nær byrjað verði á verkinu. Skal jeg fyrst minnast á fyrri liðinn. Það er hjer um þrjár álmur að ræða, að Hlíðarenda, upp á Land og niður í Þykkvabæ. Skal jeg fyrst minnast á álmuna inn að Hlíðarenda. Hygg jeg, að rannsókn á þeirri leið muni ekki verða margbrotin, því þar er ekki um annað að ræða en hvort leiðin eigi að liggja frá Eystri-Garðsauka eða Stórólfshvoli. Aftur á móti er álitamál um hinar álmurnar, hvaðan og hvar skuli með þær fara. Línuna upp á Land mætti taka frá Ægissíðu, Þjórsárbrú eða utan úr Árnessýslu, Hreppum, eða jafnvel mætti leiða saman línurnar upp á Land og niður í Þykkvabæ, svo að þær lægju um miðbik Ása- og Holtahrepps. Veit jeg, að í þeim hreppum báðum er rík ósk um að fá álmunum hagað þannig. Hafa hreppsbúar leitað til sýslunefndar um það mál, og munu þeir hafa stuðning hennar til þess, að svo verði þessum símalínum fyrir komið. Það, sem hjer liggur þá fyrst fyrir er að símastjórnin láti rannsaka, hverjar af þessum leiðum muni vera heppilegastar. Hvað síðari liðnum viðvíkur, að fá álmurnar lagðar sem fyrst, þá veit jeg, að það er, eins og gefur að skilja, innileg ósk manna þar eystra, að því verði sem fyrst komið í framkvæmd. Jeg hefi ekki viljað tiltaka neinn ákveðinn tíma í tillögu minni, því jeg veit, að það er komið undir efnahag og öðrum ástæðum, hve fljótt verkið getur komist í framkvæmd. En jeg vil leggja sterka áherslu á, að ósk þessi er mjög eðlileg og rjettmæt, því hlutaðeigendur eiga hjer við mjög mikla erfiðleika að stríða. Hvort heldur er úr Fljótshlíð, Landi eða Þykkvabæ, er margra stunda ferð á næstu símstöð og að því er Þykkvabæinn snertir yfir sundvatn að sækja. Aðalástæðan á móti þessu máli er sú, að örðugt sje að nota aðallínuna eins og er og muni verða enn verra, ef nýjar álmur bætist við. Er það rjett; sem stendur er mjög erfitt að ná sambandi á austurlínunni, og verða menn oft að bíða lengi eftir því, eins og líka er eðlilegt, þar eð eitt af stærstu kauptúnum landsins, Vestmannaeyjar, nota sömu línu og hinar mörgu landstöðvar. En mjer finst óhugsanlegt, að Vestmannaeyjar verði til langframa látnar nota sömu línuna. En þrátt fyrir þessa örðugleika, sem nú eru, álít jeg, að einnig verði að taka tillit til þeirra, sem við enn þá meiri örðugleika eiga að búa. Það kemur t. d. oft og einatt fyrir, að menn úr þessum hjeruðum, Fljótshlíð, Landi og Þykkvabæ sem farið hafa langar leiðir til að ná í síma, geta ekki náð sambandi samdægurs og verða svo að gista um nóttina á símstöðinni eða þar í grend, til þess að geta náð sambandi næsta dag. - Það liggur í augum uppi, hvílíkur sparnaður á tíma og fyrirhöfn það yrði fyrir þessa menn. ef nefnd hjeruð fengju álmur til sín. - Jeg tók fram þegar í upphafi, að jeg áliti ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta mál, og skal því heldur ekki gera það. - Hæstv. forseti stakk upp á tveim umræðum um tillöguna, og býst jeg við, að fyrir honum hafi vakað, að málinu fylgja fjárútlát. - Jeg sje ekki ástæðu til að vísa málinu í nefnd, en ef menn æskja þess, tel jeg rjettast, að því sje vísað í samgöngumálanefnd. Annars finst mjer málið svo einfalt, að það sje óþarfi.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Fyrir hv. deildum liggja ýmsar málaleitanir um rannsókn símaleiða og lagningu síma; veit jeg ekki, hversu margar þær eru, en jeg tel víst, að bæði stjórnin og háttv. þing bregðist vel við þeim. Álít jeg nauðsynlegt, að símastjórnin láti rannsaka, hverjar leiðir sjeu heppilegastar, í samráði við kunnuga menn. Þegar nú öll helstu kauptún og verslunarstaðir hafa fengið síma, er ekki nema rjettmætt, að eðlilegum kröfum frá sveitunum sje sint. Mjer virðast kröfur hv.flm. (E. P.) hóflegar, og álít jeg sjálfsagt, að rannsókn málsins sje flýtt svo sem unt er. - Aðalhængurinn á þessu máli er, eins og hv.flm. (E. P.) tók fram, að landssíminn hefir eigi undan að afgreiða símatölin, en jeg tel óhjákvæmilegt, að úr því verði bætt hið bráðasta. Stjórnin er búin að tryggja sjer fje til að koma þessu í framkvæmd, en beðið hefir verið eftir betri aðstöðu, sjerstaklega ódýrari flutningi og efni. Get jeg getið þess, að einkum er nauðsyn á að leggja beina línu hjeðan til Borðeyrar og Vestmannaeyja. Stjórnin vill styðja þetta mál, og vona jeg að háttv. deild sje henni samdóma í því. Annars virðist mjer málið svo einfalt og óbrotið, að óþarfi sje að vísa því í nefnd.

Flm. (Halldór Steinsson) Það er orðin ríkjandi skoðun bæði utan þings og innan, að koma þurfi bankakerfi landsins í betra horf en verið hefir; sjerstaklega að það þurfi að fjölga útibúunum. Það eru auðvitað altaf skiftar skoðanir um, hvar þörfin sje ríkust, en þó eru sum kauptún svo sett, að engum getur blandast hugur um, að þar sje brýn nauðsyn fyrir útibú. Alla leiðina frá Reykjavík til Ísafjarðar er ekki eitt einasta útibú, og liggur í augum uppi, að á miklum kafla af þessu svæði er mjög örðugt að ná til banka, annaðhvort á Ísafirði eða í Reykjavík. Hjeruðin, sem hjer er um að ræða, eru öll Snæfellsness- og Hnappadalssýsla, öll Dalasýsla, mikill hluti Barðastrandarsýslu og nokkur hluti Strandasýslu. Í þessum hjeruðum búa um eða yfir 8 þús. manns, eða hjer um bil einn tíundi hluti allra íbúa landsins. Ef útibú væri í Stykkishólmi mundu íbúar þessara hjeraða að mestu leyti hafa sín bankaviðskifti þar, og þegar tekið er tillit til, um hve mikinn mannfjölda hjer er að ræða, get jeg ekki skilið annað en að krafa þessi verði talin rjettmæt. Ímynda jeg mjer að þetta útibú mundi þola samanburð við hvert útibú á landinu utan stærstu kaupstaðanna. Þótt mál þetta sje svo augljóst að ekki þurfi skýringar við, vil jeg samt leggja til, að því verði vísað til fjárhagsnefndar, þar eð venja er til, að slík mál sem þetta sjeu sett í nefnd.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Jeg býst við því, að hv. þgdm. sje kunn frá fyrri þingum skoðun mín á því, hve brýn nauðsyn ber til að setja á stofn bankaútibú víðs vegar um landið. Þá taldi jeg upp þá staði, er að sjálfsögðu ættu að ganga fyrir, og nefndi jeg fyrst einhvern stað við Breiðafjörð. Jeg geri ráð fyrir því, að stjórnin muni þessu máli fylgjandi, en eins og hv.flm. (H. St.) tók fram, kemur málið mest til kasta stjórnar Landsbankans. Þá koma framkvæmdir þessa máls og mikið undir afdrifum bankamálsins hjer á þingi, um aukinn seðlaútgáfurjett Landsbankans. Nái það frv. fram að ganga, getur bankinn aukið veltufje sitt, og á hann þá hægra um vik að setja á stofn útibú. Kemur stofnun þessa útibús þá vonandi til greina í fyrstu röð.