Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Eggert Pálsson) Þótt nál. sje ekki langt, hygg jeg, að af því muni ljóst, hvað fyrir nefndinni vakir. Hún vill ekki kljúfa skálda- og listamannastyrkinn þannig, að hann verði að nokkru leyti veittur á nafn, en að nokkru leyti ekki. Henni þótti því betur viðunandi að hækka styrkinn í heild, og er þá hægt fyrir nefndina að láta þessi tvö skáld njóta þeirrar hækkunar. En eins og sjest á nál., er nefndin því ekki mótfallin, að styrkur þessara tveggja manna hækki um 400 kr. til hvors, og vonar hún, að úthlutunarnefndin taki tillit til vilja hennar og þingsins í því efni, ef till. þessi verður samþykt. Jeg hygg svo, að öllum sje ljóst, hvað fyrir nefndinni vakir, og vona jeg, að till. þessi, ásamt brtt. nefndarinnar, fái góðan byr í þessari háttv. deild.

Frsm. (Eggert Pálsson); Jeg held, að það sje þýðingarlítið að fara mörgum orðum um till. þessa. Nefndin hefir fallist á efni og upphæð þá, sem farið er fram á í till., en vill breyta henni að formi. Nefndin felst á að veita Reykjavíkurbæ 4.000 kr. með því skilyrði, að fyrirtækinu verði hrundið til framkvæmda strax næsta vetur. Hún lítur svo á, að þess muni full þörf þá, og verði það ekki þá strax, þá virðist engin þörf á að veita fjeð nú, þar sem þing kemur saman aftur 1. júlí næsta sumar. Hitt, að þingið gangi út frá, að sendir verði menn út til þess að kynna sjer málið og afla sjer sjerstakrar þekkingar til að standa fyrir því, telur nefndin ekki nauðsyn, en vill þó ekki beint banna það, ef bæjarstjórnin, er varðar mál þetta mestu, kynni að vera eða verða annarar skoðunar. Jeg hefi svo ekki meira um mál þetta að segja.

Frsm. (Eggert Pálsson) Það væri ef til vill þörf að fara nokkrum orðum um þessa till., þar sem hjer er um allháa fjárupphæð að ræða. Málaleitanir þessar byggjast á brjefi frá spítalalækninum til stjórnarráðsins, dags. 4. apríl 1918, og hygg jeg, að skýringar málsins komi best fram með því að lesa brjefið, og vil jeg því með leyfi hæstv. forseta gera það. Það hljóðar svo: „Jeg leyfi mjer virðingarfylst að mælast til þess við hið háa stjórnarráð, að reynt verði að útvega aukafjárveitingu hjá Alþingi 1918 til rafljósastöðvar á Laugarnesspítalanum á næsta sumri, alls, samkvæmt hjálagðri áætlun þeirra rafmagnsfræðinganna Halldórs Guðmundssonar og E. Jensen, að upphæð kr. 23.165,00. Það hefir verið tilfinnanlegt mjög frá stofnun spítalans, hve óhentugt hefir verið á slíkri stofnun að verða að notast við steinolíulampa, vegna óþrifa, loftspillis og ekki síst vegna sífeldrar brunahættu, þar sem fult er af fólki, sem er blint eða kann hvorki höndum nje fótum forráð. Ástæðan til þess, að jeg tel bráðnauðsynlegt að fá þessu komið í lag fyrir haustið, er sú, að spítalinn hefir í vetur verið í mestu vandræðum með að viðhalda steinolíulömpunum; það hefir verið nálega ómögulegt að útvega nýja lampa fyrir þá, sem hafa gengið úr sjer. Ráðsmaður kveðst ekki geta útvegað brennara eða ljósdreifara í verslununum, sem passi, og oft hörgull á hæfilegum kveikjum. Það gæti því vel farið svo, að ekki yrði hægt að brúka steinolíuljós á spítalanum næsta vetur, þótt hægt yrði að fá steinolíu, vegna lampaskorts.“ Það er bert af brjefi læknisins, að mikil nauðsyn er á raflýsingu. Lækninum hefir verið sent tilboð um að koma upp raflýsingunni fyrir 23.165 kr. Gilti tilboðið til 30. maí, en þótt nú sje komið fram yfir þann tíma, taldi nefndin líklegt, að þeir, sem tilboðið gerðu, standi enn við það. Að svo vöxnu máli taldi hún því ekki ástæðu til að gera ráð fyrir meiri kostnaði en áætlaður var í umræddu tilboði. í sambandi við þetta er rjett að geta þess, að ekki er ástæða til að halda, að rafmagnsvekjararnir, sem nú verða keyptir, þyrftu að verða ónýtir, þótt raflýsing í stærri stíl kæmist á bjer í Reykjavík og spítalinn fengi rafmagn þaðan. Rafmagnsvekjarana mætti þá vafalaust selja til notkunar á öðrum stöðum. Það væri óráðlegt að verða ekki við þessari nauðsyn. Það má ekki verða dimt í þessari stofnun, sem landið á að sjá um, sem viðbúið er vegna lampaleysis, jafnvel þótt olía verði til. Það er, eins og allir sjá, bráð nauðsyn á að leggja út í þetta, svo framarlega sem kostnaðurinn fer ekki að áliti stjórnarinnar fram úr allri sanngirni.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Jeg álít sjálfsagt, að málinu verði vísað til fjárveitinganefndar, enda mun henni orðið það kunnugt af umræðunum í háttv. neðri deild. Þetta er mikið nauðsynjamál, og ætla jeg þó ekki að fara að mæla með því nú, heldur stóð jeg upp til að mælast til, að hafður verði eins hraður gangur á málinu og hægt er. Nú er þingtíminn áliðinn, en þetta mál má með engu móti stranda.