Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. er um það, að við 3. gr. læknalaga komi ný mgr., svo hljóðandi: „Ráðh. getur einnig veitt mönnum takmarkað lækningaleyfi, ef þeir hafa til þess næga þekkingu að dómi landlæknis og hann mælir með leyfisveitingunni.“ Á árinu 1973 voru endurskoðuð læknalög og samkv. því, sem þáv. heilbr.- og trmrh. sagði í sinni framsögu, gátu samkv. þágildandi lögum þeir einir fengið lækningaleyfi hér á landi sem voru íslenskir ríkisborgarar. Þótti nauðsynlegt að breyta þessu ákvæði, fella það niður, því að ákvæðið hafði sætt vaxandi gagnrýni, enda höfðu samsvarandi ákvæði verið felld úr lögum á hinum Norðurlöndunum. Enn fremur voru gerðar nokkrar breytingar á læknalögum við þessa endurskoðun. Það þótti rétt að færa nokkur atriði þessara laga í nútímalegra horf, eins og sagði í grg. með frv., og þess vegna voru nokkrar mgr. umskrifaðar, enda voru þessi lög að stofni til frá 1932. Hins vegar féll niður það, sem var í gildandi lögum frá 1969, þetta ákvæði um að ráðh. geti veitt mönnum takmarkað lækningaleyfi að fengnum tilmælum landlæknis. Nú hefur landlæknir bent á að umrætt ákvæði hafi fallið burtu og hann hafi ekki gert ráð fyrir þessu afnámi í till. sínum frá 1973, enda telji hann að ákvæði þetta þurfi að verða áfram í lögum. Þess vegna er lagt til í þessu frv. að þetta ákvæði verði aftur lögfest og það alveg eins frá orði til orðs og var í lögunum frá 1969. Því er ekki að neita, að þetta hefur ekki haft nein áhrif fyrr en nú, að umsögn hefur borist heilbrigðisyfirvöldum um takmarkað lækningaleyfi eða starfsleyfi fyrir nýja grein, og það er starfsleyfi fyrir kíropraktor sem hefur lokið námi, sem er um það bil 5 ára nám, og hefur sótt um takmarkað lækningaleyfi. Samkv. læknalögum, eins og þau eru nú, er heilbrigðisstjórninni ekki leyfilegt að veita nein slík leyfi, og því er lagt til að þetta ákvæði verði aftur tekið upp. Og það gildir auðvitað um aðra nýmenntun, sem hefur ekki öðlast starfsheiti eða starfssvið, að slíkt starfsleyfi verði veitt ef landlæknir telur viðkomandi menn hafa þekkingu til að sinna þeim störfum. Herra forseti. Ég legg til að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og heilbr: og trn.

Magnús Kjartansson Hæstv. forseti. Kannske að ég víki að því atriði sem var einna forvitnilegast í ræðum hæstv. ráðh. hér áðan. Þeir töluðu um það báðir með mjög siðferðilegum þunga, að Íslendingar mættu ekki gera sér bandaríska hersetu á Íslandi að féþúfu og gjaldtaka kæmi ekki til greina. Mér þótti ákaflega einkennilegt að sjá siðgæðissvipinn á hæstv. ráðh., þegar þeir mæltu þetta, og hlusta á alvöruþungann í röddum þeirra, því að það hefur sannarlega farið fram gjaldtaka í sambandi við vist bandarísks hers á Íslandi og hluti af þeirri gjaldtöku hefur sannarlega runnið í ríkissjóð. Ég minnist þess ákaflega vel, þegar bandaríski herinn kom hingað vorið 1951. Hann kom ekki með neinu samþykki Alþingis, þótt hæstv. forsrh. héldi því fram áðan. Það er alveg rétt, að þrír flokkar héldu leynifundi utan þessa húss til þess að fallast á hersetuna, en það jafngildir ekki neinni samþykkt Alþingis. Þetta var ótvírætt stjórnarskrárbrot sem þarna var framið. Vilji Alþingis var alls ekki kannaður á þann hátt sem gera verður samkv. stjórnarskránni. En þegar herinn kom hingað var sannarlega unnið rösklega að því að gera hernámið að féþúfu. Í fyrstu voru það erlendir verktakar sem gegndu störfum í þágu hernámsliðsins. En það var farið í það af miklum dugnaði að stofna íslensk félög sem áttu að gegna þjónustustörfum fyrir hinn erlenda her. Það var stofnað félag sem hét Sameinaðir verktakar, og ég man ekki betur en fyrsti framkvæmdastjóri þeirra samtaka héti Geir Hallgrímsson, sem nú er hæstv. forsrh. Þetta voru samtök sem stofnuð voru til þess að hagnast á erlendri hersetu. Það gerðist fleira. Framsfl. hafði ekki síður áhuga á því að hagnast á erlendri hersetu. Fé samvinnuhreyfingarinnar var notað til þess að stofna sérstakt hlutafélag, Regin hf., til þess að hagnast á erlendri hersetu á Íslandi, og það var gerður samningur milli þeirra flokka, sem nú sitja í ríkisstj., um helmingaskipti hvað þetta snertir. Á móti fjórðungsaðild Regins hf. kom fjórðungsaðild ríkissjóðs, sem átti að tryggja það að hlutur Framsfl. væri þarna fullkomlega tryggður á móti Sameinuðum verktökum, sem talin voru samtök Sjálfstfl.-manna. Ég minnist þess einnig, að þáv. utanrrh. beitti sér fyrir því, að stofnuð voru sérstök samtök verktaka, sem voru taldir tilheyra Alþfl., til þess að hagnast einnig á þessari hersetu. Gjaldtakan af hernámsliðinu var býsna mikil. Yfir fjórðungur gjaldeyristeknanna, gjaldeyristekna íslensku þjóðarinnar, kom frá hernámsliðinu á fyrstu árum eftir hernámið 1951, meira en fjórðungur, - og ætli það sé ekki ærið há upphæð sem hefur runnið í ríkissjóð í sambandi við þá peninga? Þó að ekki hafi verið hafður sá háttur á, að gerður væri formlegur reikningur frá ríkisstj. Íslands til ríkisstj. Bandaríkjanna, hefur sannarlega verið um ósmáa gjaldtöku að ræða. Og þessi gjaldtaka heldur enn áfram. Sameinaðir verktakar, sem hæstv. núv. forsrh. starfaði eitt sinn fyrir, starfa áfram á Íslandi. Þetta er að vísu orðið lokað hlutafélag, að því er mér skilst. Það mega ekki aðrir hagnast á störfum í þágu bandaríska hersins en þeir sem stofnuðu þessi samtök í upphafi, en þeir hagnast einnig ríflega á þeim - mjög ríflega. Ég man ekki betur en það gerðist fyrir tiltölulega fáum árum, að íslenska ríkið taldi sig skorta fé til þess að leggja vegarspotta hér fyrir innan Reykjavík og fékk þá lán hjá Sameinuðum verktökum til að geta lagt þennan vegarspotta. Uppi á Ártúnshöfða er, að ég hygg, stærsta hús á Íslandi, og ég veit ekki betur en það sé í eigu Íslenskra aðalverktaka, borgað með gjaldtöku, borgað vegna þess að tilteknir aðilar á Íslandi hafa hafi aðstöðu til þess að gera hersetu Bandaríkjanna hér að féþúfu. Og þetta eru áhrifamiklir aðilar í þjóðfélaginu. Ég minnist þess, að í tíð fyrrv. ríkisstj. var ákveðið að bandaríski herinn skyldi fara, og það var gengið frá því á árinu 1973, ef ég man rétt, að semja um það í einstökum atriðum hvernig þessari brottför yrði háttað. Þá gerðist það að gamla stjórnarráðsbyggingin, þar sem hæstv. núv. dómsmrh. hafði þá sæti sem forsrh., fylltist einn daginn af Framsóknarflokksmönnum sem höfðu svo mikla gjaldtöku af hersetunni að þeir gengu á fund formanns fíns til að mótmæla því að herinn væri látinn fara. Hér hefur verið um ákaflega mikla gjaldtöku að ræða, og það lá við um tíma að Ísland kæmist í mjög slæma aðstöðu út af þessum áformum. Það stóð til að koma upp á Rangárvöllum mjög stórri, nýrri flugstöð. Það stóð til að koma upp herskipahöfn á Suðurlandi í sambandi við þennan flugvöll. Ég minnist þess að einn af aðalleiðtogum Framsfl. stofnaði þá svokallað fjárbú á Rangársöndum ásamt félaga sínum. Ég held að búið hafi heitið Ketla. Tilgangurinn var að geta haft flugvallarstæðið að féþúfu. Þannig hefur verið staðið að þessu máli, og ég hygg að það séu þessir fjármálaþræðir sem fyrst og fremst valda því, að menn vilja hafa erlendan her á Íslandi, vissir áhrifamenn, vissir fjármálamenn, vegna þess að þeir hagnast á því peningalega. Og aronskan, sem veður nú uppi í Sjálfstfl., er beint áframhald af þessari stefnu, nákvæmlega beint áframhald, þannig að það er í mínum augum hrein hræsni þegar formaður Sjálfstfl. lítur hér í kringum sig alvarlegum augum og telur að af siðferðilegum ástæðum geti ekki orðið um að ræða neina gjaldtöku af Randaríkjamönnum. Sú gjaldtaka hefur farið fram allan tímann, og hún er ástæðan fyrir því að þessi bandaríski her er hér enn þá og það virðist vera áhugamál fjárplógsmanna sérstaklega að þessi herseta haldist til eilífðarnóns. Ég segi þessi orð til þess að mótmæla þeirri hræsni sem fram kom í ummælum þessara beggja ráðh. Það er gjaldtakan sem hefur verið röksemdin fyrir erlendri hersetu á Íslandi og er það enn í dag. Og það verður ekki höggvið á þessi bönd, við losum okkur ekki við niðurlægingu erlendrar hersetu fyrr en við erum menn til þess að skrúfa fyrir þessa gjaldtöku sem er eina raunverulega röksemdin.



Herra forseti. Ég ætla fyrst að gera aths. við ummæli hæstv. forsrh, hér áðan, að rætt hefði verið um að gera flugvöll, koma upp herstöð á Norðausturlandi, og hann nefndi sem dæmi skrif Sigurðar Líndals í því sambandi. Það er rétt, Sigurður skrifaði fyrir fáeinum árum allmikið um það, að rétt væri að koma upp herstöð á Melrakkasléttu. En ég vil, vegna Sigurðar Líndals, að hér komi fram, að það, sem vakti fyrir honum var ekki að auka umsvif Bandaríkjahers á Íslandi, heldur hitt, að bægja frá þéttbýlinu hér á suðvesturkjálkanum þeirri hættu sem stafa af herstöðinni á Keflavíkurvelli. Hæstv. forsrh. talar um að sjálfsagt sé að meta svonefnd varnarmál öðru hvoru. Við eigum að láta far fram sjálfstætt mat á stöðunni hverju sinni. Það er mjög lýðræðislegur tónn í hæstv. forsrh., þegar hann segir þetta. Maður gæti næstum haldið að hann ætti við það t.d., að Alþingi Íslendinga ætti að ákveða þetta og þar með allir flokkar sem hér eiga fulltrúa. Hætt er nú við samt að það vaki ekki fyrir hæstv. forsrh. að hafa alla flokka með í slíkri athugun, að leyfa ollum flokkum aðild að þeirri könnun sem hann talar um. Árið 1971, skömmu eftir að vinstri stjórnin kom til valda, var flutt hér á Alþ. Þáltill. sem er með ólýðræðislegustu málum sem komið hafa inn á Alþingi Íslendinga, mál þess eðlis að kalla mátti eitt meiri háttar þinghneyksli. 1. flm. þessarar till. var núv. hæstv. forsrh. og með honum voru flm. níu aðrir þm. Sjálfstfl. Hæstv. núv. forsrh. steig þarna fram í nafni flokksins við tíunda mann til þess að flytja svo hljóðandi þáltill., með leyfi forseta: „Alþingi ályktar að ferla hverjum þeirra þingflokka, sem styðja þátttöku Íslands í Atlantshafsbandalaginu, að tilnefna einn fulltrúa, sem skuli starfa með utanrrh. í viðræðum við Bandaríkjamenn og aðrar þjóðir bandalagsins um endurskoðun á varnarsamningi Íslands og Bandaríkjanna á grundvelli Norður-Atlandshafssamningsins, þátttöku Íslands í störfum bandalagsins og skipan öryggismála landsins.“ Till. er svohljóðandi, en í grg. segir m.a. með leyfi hæstv. forseta, þegar hæstv. forsrh. er að skýra hvað fyrir honum vakir. „Eðli málsins samkvæmt er útilokað, að þeir, sem andvígir eru áframhaldandi aðild Íslands að Atlandshafsbandalaginu, taki þátt í viðræðum við það og Bandaríkjamenn um varnarmál Íslands.“ Eðli málsins samkvæmt er útilokað, að einn sjötti þm. fái notið þess rétta síns að eiga aðild að slíkum viðræðum. Það er ekki laust við að maður efist um heilindin, hvað sem líður svipnum á hæstv. forsrh., þegar hann þrástagast á því hér, að nauðsynlegt sé að meta stöðuna í svonefndum varnarmálum, óvilhallt skilst manni. Reyndar er vafamál að forsrh. hafi vilja í raun og veru, hvað þá getu til að meta þessa stöðu. Allar upplýsingar um þessa stöðu koma annars staðar frá og eftir þeim er farið. Ég vil aðeins, áður en ég vík nánar að því atriði, geta þess, að þessi till. núv. hæstv. forsrh. var felld í utanrmn. Og í nál., sem formaður n., hv. þm. Þórarinn Þórarinsson, formaður þingflokks Framsfl. skrifaði undir ásamt öðrum nm., segir að þessi till. hæstv. forsrh. og hinna sjálfstæðismannanna sé „bein árás á lýðræðislega stjórnarhætti“. Og hygg ég að þarna sé ekki of sterkt að orði kveðið. Já, það mat, sem við kynnum að fá gert í svonefndum varnarmálum, ég veit ekki hvernig hæstv. forsrh. hugsar sér það. En mat, opinbert mat íslenskra stjórnvalda, og þá fyrst og fremst flokks hæstv. forsrh., Sjálfstfl., á þessum málum hefur alveg ráðist af því, hvað talsmenn Atlantshafsbandalagsins og aðallega Bandaríkjanna segja hverju sinni. Og málgagn hæstv. forsrh. er óspart notað í því sambandi. Í hvert sinn sem þannig horfir í samskiptum stórveldanna tveggja í austri og vestri, að eitthvað kann að virðast vera að lagast samkomulagið, þá fyllist blað hæstv. forsrh. af fullyrðingum, löngum greinum þess efnis að nú sé heldur en ekki að aukast árásarhættan o.s.frv. Og það bregst yfirleitt ekki, að hingað til lands kemur einhver legáti frá Bandaríkjunum eða NATO til þess að vitna í útvarpi og sjónvarpi og öðrum fjölmiðlum um það hver nauðsyn sé á því að hafa herstöðina á Keflavíkurflugvelli og að við séum áfram í NATO, - lífsnauðsyn fyrir allan „hinn frjálsa heim“. Ég er ekki í neinum vafa um það, - ég vil nú kveða heldur sterkar að orði en hv. þm. Lúðvík Jósepsson áðan, - ég er ekki í neinum vafa um það, að hér er maðkur í mysunni. Það er eitthvað að gerast á bak við tjöldin sem kemur m.a. fram í þessum þenkingum hæstv. forsrh. um það, að e.t.v. þyrftum við einhvern tíma að leyfa hernaðarflugvöll á Austurlandi. Ég er ekki í neinum vafa um þetta. Og þetta er að sjálfsögðu í beinum tengslum við vissa niðurstöðu sem fékkst í prófkjöri hjá Sjálfstfl. í Reykjavík nú nýlega. Í tengslum við þetta eru líka þenkingar iðnrh. eða yfirlýsingar um það, að við getum ekki einir og hjálparlaust lagt varanlega vegi. Og með tilliti til reynslunnar kæmi mér ekki á óvart að nú innan skamms birtist enn einn legátinn frá NATO eða Bandaríkjunum eða kannske sjálfur Jósep Luns, til þess að segja okkur að nú gangi þetta ekki lengur sisvona. Spyrillinn í sjónvarpi mun spyrja: Hver er nauðsynin á hernaðaraðstöðunni hér? Og enn mun það ítrekað, hve gríðarlega mikil sú nauðsyn sé, fyrir allan „hinn frjálsa heim“. Síðan verður spurt: Er varnaraðstaðan nógu mikil? Og legátinn mun svara: Nei, því fer fjarri. Og hvað væri þá til ráða? mun spyrillinn segja. T.d. að koma upp öðrum hernaðarflugvelli einhvers staðar. T.d. hvar? segir spyrillinn. T.d. á Austurlandi eða Norðausturlandi. Mér kæmi sannarlega ekki á óvart þó að einn slíkur legáti birtist hér nú alveg á næstunni. Mér þykir verst að hæstv. dómsmrh. er horfinn úr salnum, því að ég ætlaði að beina til hans aths. Menn hafa e.t.v. ekki tekið eftir því, en í ræðu sinni hér áðan kallaði hann hið svonefnda varnarlið ekki varnarlið. Það hét allt í einu í ræðu hæstv. dómsmrh. ekki varnarlið, heldur kallaði hann það „viðvörunarsveitir“. Ég tel að þetta sé þess háttar orðalagsbreyting, að maður hljóti að beina til hæstv. dómsmrh., sem nú er kominn þarna í dyrnar, fsp. þess efnis, hvort hann telji að þessar sveitir, sem hér eru, séu okkur ekki til neinna varna. Og viðvörunarsveitir, - ef þetta eru aðeins viðvörunarsveitir, - viðvörunarsveitir í þágu hverra? Eru þær í þágu okkar Íslendinga eða í þágu einhverra annarra?



Herra forseti. Ég ætla ekki að lengja þessar umr, Ég tel rétt að það komi hér fram, að undirfyrirsögn í umræddri grein þeirra Sigurðar Lindals og Valdimars Kristinssonar var að herstöðin yrði flutt frá Keflavíkurflugvelli, og það er alveg rétt, að í þeirra tillögum fólust ekki aukin umsvif varnarliðsins hér á landi. En í hugmyndum manna um nauðsyn á öðrum alþjóðlegum flugvelli á Norður- eða Austurlandi hafa falist þær óskir eða skoðanir, að slíkur flugvöllur gæti verið byggður fyrir varnarliðið. Það er til þeirra manna sem ég beindi aðvörunum mínum í ræðu minni á flokksráðsfundi, að það mundi hafa í för með sér aukin umsvif varnarliðsins. Ég vil svo aðeins segja að það hefur verið stefna íslenskra stjórnvalda, ég held allra ríkisstj. sem hafa verið að störfum frá því að varnarsamningurinn var gerður, að umsvif varnarliðsins væru sem minnst og tala varnarliðsmanna í lágmarki og þar af leiðandi þeirra útlendinga sem fyrir þá störfuðu. Þess vegna hafa Íslendingar tekið að sér ýmiss konar verk vegna varnarliðsins, og er það bein afleiðing af stefnu íslenskra stjórnvalda og jafnvel þeirra stjórnvalda sem Alþb. hefur átt aðild að. Varðandi þáltill., sem hv. 5. þm. Vesturl. nefndi, þá var við flutning hennar gengið út frá því, að Alþb.-menn kærðu sig ekki um aðild að þessari endurskoðun, það væri ekki á þeirra stefnuskrá að endurskoða fyrirkomulag varna eða varnarsamnings, heldur alfarið að varnarliðið skyldi á brott og hér skyldu ekki neinar varnir vera. Þess vegna var gengið út frá því sem gefnu, að þeir kærðu sig ekki um slíka aðild málsins.