Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nál. meiri hl. sjútvn. um frv. til laga um stjórn fiskveiða 1988–1991 með þeim breytingum sem nánar verður frá greint. Nefndin hefur rætt frv. á fundum sínum og kvatt til viðtals eftirtalda menn: Vilhjálm Egilsson frá Verslunarráði Íslands, Árna Benediktsson frá félagi Sambandsfiskframleiðenda, Bjarna Lúðvíksson frá Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna, Dagbjart Einarsson frá Sölusambandi ísl. fiskframleiðenda, Jakob Jakobsson frá Hafrannsóknastofnun, Magnús E. Guðjónsson frá Sambandi ísl. sveitarfélaga, Kristján Ragnarsson frá Landssambandi ísl. útvegsmanna, Guðjón A. Kristjánsson frá Farmanna- og fiskimannasambandi Íslands, Óskar Vigfússon og Hólmgeir Jónsson frá Sjómannasambandi Íslands, Arthur Bogason, Sævar Einarsson, Harald Jóhannesson og Örn Pálsson frá Landssambandi smábátaeigenda, Guðmund Stefán Maríasson frá Félagi rækju- og hörpudiskframleiðenda og Gunnlaug Claessen ríkislögmann. Þá hafa fulltrúar sjávarútvegsráðuneytisins komið á fund nefndarinnar. Meiri hl. nefndarinnar leggur til að frv. verði samþykkt með þeim breytingum sem fram koma á þskj. 389. Samkvæmt því er lagt til að gildistími laganna verði þrjú ár í stað fjögurra. Þá er gert ráð fyrir að úr 5. gr. frv. verði felld ákvæði um sérstakt 10% álag á afla sem fluttur er óunninn á erlendan markað hafi hann ekki verið veginn hér á landi. Varðandi smábáta er lagt til að bátar undir 10 brl., sem stunda línu- og handfæraveiðar, þurfi eingöngu að sæta tímabundnum veiðibönnum eins og verið hefur. Í frv. er hins vegar gert ráð fyrir að allir bátar 6 brl. og stærri fái sérstök veiðileyfi með aflahámarki. Þessi breyting er í samræmi við samþykktir 46. fiskiþings. Meiri hl. nefndarinnar telur að sem mestur jöfnuður eigi að ríkja varðandi meðalaflahámörk sóknarmarksskipa. Ráðgert er að setja í fyrsta skipti meðalaflahámark á karfaafla togara. En það er nauðsynlegt að mati fiskifræðinga þar sem karfastofninn er álitinn vera mjög veikur. Er í því sambandi nauðsynlegt að tillit sé tekið til þess að útgerðarkostnaður í hlutfalli við aflaverðmæti er meiri við karfaveiðar en við þorskveiðar. Er því eðlilegt að karfaaflahámörk verði hækkuð nokkuð frá því sem lagt er til í drögum að reglugerð um stjórn botnfiskveiða árið 1988. Meðalaflahámörk togara verði sem hér segir: 39 metrar og styttri: Þorskaflahámark - 660 smálestir á I. svæði; 1000 smálestir á II. svæði. Lengri en 39 metrar: Þorskaflahámark - 1160 smálestir á I. svæði; 1650 smálestir á II. svæði. 39 metrar og styttri: Karfaaflahámark - 850 smálestir á I. svæði; 100 smálestir á II. svæði. Lengri en 39 metrar: Karfaaflahámark - 1700 smálestir á I. svæði; 600 smálestir á Il. svæði. Þeim togurum, sem velja sóknarmark með meðalaflamarki, verði heimilt að veiða karfa í stað þorsks innan samanlagðra aflahámarka beggja tegundanna. Undir þetta meirihlutaálit rita Guðmundur H. Garðarsson frsm., Stefán Guðmundsson, Jóhann Einvarðsson og Halldór Blöndal. Ég vil í sambandi við álit meiri hl. segja eftirfarandi til viðbótar við það sem fram kemur í nál. Það er rétt að varpa fram þeirri spurningu hvað verið sé að tryggja þegar fjallað er um stjórn fiskveiða og í því sambandi kemur auðvitað upp spurningin: Hvers vegna kvóti? Það dylst engum að kröfur um aukin lífsgæði, fæði, klæði, nýtískulegt húsnæði, menntun, tryggingar, hjúkrun o.s.frv. hafa aukist mikið hér á landi sem annars staðar. Þrátt fyrir miklar Framfarir á Íslandi á öllum sviðum er sjávarútvegur enn sem fyrr mikilvægasta atvinnugreinin í landinu og sú uppspretta auðs sem gerir Íslendingum, 240 þús. manns, kleift að búa mannsæmandi lífi á þessu landi. Stöðugt meiri kröfur um aukin lífsgæði og auknar kröfur um að stærri og stærri hluti þjóðartekna fari til þjónustu við velferðarríkið hefur knúið á um auknar veiðar, þ.e. að veiddur væri meiri fiskur til að fullnægja þessu markmiði um betri lífskjör. Það hefur þýtt harðari sókn í fiskistofnana, fleiri og stærri skip, fullkomnari veiðitækni og miklu meiri afköst við veiðarnar. Árangurinn er gífurlegur. Ekkert ríki heims, þ.e. engin fiskveiðiþjóð, kemst með tærnar þar sem Íslendingar hafa hælana í þessum efnum. Árið 1986 voru um 238 smálestir á bak við hvern starfandi sjómann í landinu. Miðað við verðmæti landaðs afla voru meðalársafköst pr. sjómann að verðmæti um 2,7 millj. kr. Engin önnur atvinnugrein á Íslandi getur komið með sambærilega niðurstöðu í verðmætasköpun pr. starfandi mann. Þetta ættu allir Íslendingar að vita og skilja. Á því er því miður mikill misbrestur. Frá þessu er ekki skýrt sem skyldi í skólum landsins né í fjölmiðlum eða þar sem máli skiptir svo að allir Íslendingar skilji til hlítar hver sé undirstaða íslensks þjóðfélags efnalega sem og menningarlega. En hinar hörðu og miklu kröfur sem gerðar eru til sjávarútvegsins í útvegun þeirra miklu verðmæta sem þjóðin þarfnast hafa tekið sinn toll, þ.e. sinn skatt. Í því sambandi finnst mér rétt - og það er fróðlegt að koma með það hér inn í umræðuna þegar fjallað er um stjórn fiskveiða - að gera sér nokkra grein fyrir því hvernig aflinn skiptist milli helstu tegunda eða stærða fiskiskipa. Skýrir það vægi þeirra og þýðingu í fiskveiðum sem og mikilvægi í verðmætasköpuninni. Til að gera málið ekki of flókið er árið 1986 tekið sem dæmi. Árið 1986 er hægt að skipta fiskiflotanum í eftirfarandi þrjár eða fjórar meginstærðir, þ.e. togara, millistærð af fiskiskipum og vélbáta. Á togurum landsins voru starfandi sjómenn árið 1986 alls 1576. Afli togaranna á því ári var um 420 þús. smálestir þannig að á hvern sjómann komu um 266 smálestir. Millistærðarfiskiskip voru með starfandi sjómenn um 3500 manns og afli þeirra var um 1,2 millj. smálesta. Ef tekin eru út þau skip sem eru yfir 100 brúttólestir þá voru starfandi á þeim skipum 1726 sjómenn og afli pr. sjómann er 610 smálestir. Ráða loðnuveiðar þar mestu um. Ef hins vegar eru teknir minni fiskibátar, þ.e. allt að 100 brúttólestum, þá voru starfandi á þeim 1874 sjómenn og meðalafli pr. sjómann á því ári 84 smálestir. Á opnum vélbátum voru skráðir 1742 sjómenn og heildarafli var á árinu 1986 samkvæmt tölum Fiskifélagsins álitinn vera 21 641 smálest en mun hafa orðið nokkru meiri og er meðalafli pr. starfandi sjómann samkvæmt því aðeins 12 smálestir sem segja auðvitað ekki alla söguna því að í þessum hópi eru margir sportveiðimenn sem draga niður þann hluta sem starfandi sjómenn eiga meginið af. En það er fróðlegt að skoða nokkuð hvaða verðmæti eru bak við hvern sjómann eftir þessum flokkum á árinu 1986. Meðalaflaverðmæti pr. sjómann á togurum mun hafa verið um 5,4 millj., á stærri fiskiskipum, þ.e. 100 smálestir og yfir, 2,2 millj. og á minni skipunum 3,3 millj., en á opnu vélbátunum 233 þús. kr. En þótt þessar tölur sýni góðan árangur og undirstriki það hversu afkastamikill sjávarútvegur er, er það ekki einhlítt að vera með þess háttar samanburð þegar fjallað er um stjórn fiskveiðanna. En þær skýra samt á einfaldan hátt hvað er í húfi og hvað ber m.a. að hafa hugfast þegar verið er að móta stefnuna í fiskveiðimálum Íslendinga fyrir næsta ár. Staðreyndin er sú að það hefur verið gengið of nærri auðlindinni. Sóknin hefur verið of hörð, skipin of mörg og afköstin of mikil. Í tæpan eða rúman áratug hefur þetta viðgengist og þrátt fyrir umdeildar veiðitakmarkanir standa Íslendingar enn einu sinni frammi fyrir þeirri staðreynd að þurfa að takmarka veiðarnar enn meir. Um tvennt er raunverulega að ræða: Í fyrsta lagi: Á að fækka skipunum? Eða í öðru lagi: Á að skipta áætluðum leyfilegum afla á flotann eins og hann er í dag? Fáir treysta sér til að leggja til að fiskiskipum verði fækkað. Enn færri ef nokkrir mundu treysta sér til að leggja til að skipum verði lagt. Niðurstaðan er því sú að takmarka skuli veiðarnar með svonefndu kvótakerfi. Flestir eru á móti höftum og skömmtunarkerfum en raunveruleikinn setur manni takmörk. Staðreyndin er: Helstu fiskistofnar eru á niðurleið; fiskurinn í aflanum er smærri í ár en næstu ár á undan; fiskifræðingar óttast um þýðingarmestu fisktegundina, þorskinn. Þeir leggja því til að Íslendingar minnki veiðarnar á næstu árum ef ekki á illa að fara. Fyrir þessum staðreyndum beygja landsmenn sig. Jafnframt gerir fólkið þær kröfur til valdhafanna, þ.e. hins háa Alþingis, að það setji þau lög og reglur sem tryggi sem best og hagkvæmast nýtingu fiskimiðanna samfara sem bestri nýtingu á þeim framleiðslutækjum sem við þessa atvinnugrein eru bundin, þ.e. í veiðum og vinnslu. Í fleiri mánuði hefur verið unnið að undirbúningi þessa máls af hálfu stjórnvalda og annarra sem hafa reynslu og þekkingu af sjávarútvegi. Í framhaldi þess starfs lagði hæstv. ríkisstjórn fram í byrjun desember frv. til laga um stjórn fiskveiða fyrir árin 1988–1991. Frv. þetta hefur verið til meðferðar í hv. deild og í sjútvn. Ed. Einnig hafa verið sameiginlegir fundir í sjútvn. Ed. og Nd. þar sem fjallað hefur verið ítarlega um frv. og brtt. Þótt ágreiningur væri um nokkur atriði í frv. eru flestallir hv. þm. sammála um að við ríkjandi aðstæður og ástand fiskistofna sé nauðsynlegt að takmarka veiðarnar og vísast til nál. í þeim efnum. Kjarni málsins er: Það verður að móta fiskveiðistefnu sem tryggir heildarhagsmuni þjóðarinnar á næstu árum. Verkið er vandasamt, skoðanir eru mismunandi og mat manna ekki ætíð byggt upp á sömu forsendum. Miklu máli skiptir að þekking og reynsla samfara yfirveguðu mati ráði úrslitum þegar endanlegar ákvarðanir verða teknar. Þröngir hagsmunir verða að víkja en þess verður jafnframt að gæta að í skjóli laga sé réttur manna virtur í samræmi við mótaða fiskveiðistefnu hins háa Alþingis. Sjálfstfl. leggur áherslu á þetta atriði og áskilur sér allan rétt til tillagna til breytinga á væntanlegri fiskveiðilöggjöf á gildistíma ef í ljós koma veigamiklir ágallar á framkvæmd laga og reglugerða. Það er vissulega þungbært að þurfa að viðurkenna að þannig sé ástatt um helstu fiskistofna við Ísland að takmarka þurfi aðgang manna að miðunum, en því miður er þetta óhrekjanleg staðreynd. Þess vegna er mikils um vert að festa og ábyrgð ráði um gjörðir manna þegar þeir taka ákvarðanir og fjalla um þetta mál á hinu háa Alþingi.



Virðulegi forseti. Það er ýmislegt sem menn upplifa á langri ævi. Það eru fjögur ár síðan hér hinum megin við dyrnar í hv. Nd. voru umræður í fyrsta skipti um kvóta. Þar var harðasti gagnrýnandi þess kerfis sá hv. þm. Reykv. sem hér var að ljúka máli. Hann gagnrýndi það harðlega hvernig þeir "SÍS-menn", eins og hann orðaði það þá, ætluðu sér að haga fiskveiðum næstu árin. Ég var einn af þeim sem tóku þátt í slíkum umræðum og var jafnframt gagnrýnandi þessa kerfis. Og ég er það enn. En nú hafa orðið hlutverkaskipti. Forsvarsmenn einkaframtaksins vilja nú einoka auðlindir hafsins við tiltekna fámenna klíku sem á að ráða lögum og lofum yfir þessum auðæfum. Þessu hefur verið mótmælt harðlega og hlýtur að verða það áfram. En nóg um það í bili. Ég hlýt í byrjun, herra forseti, að víkja örfáum orðum að því hvernig þetta mál hefur borið að og hvernig það hefur þróast. Kannski þykir hv. þingdeildarmönnum það með ólíkindum að hér sé að tala formaður sjútvn. þessarar hv. deildar sem í almennu máli er talinn stjórnarsinni. Ég sagði það hér við 1. umr. þessa máls að vissulega væri mikill ágreiningur í þessu máli, ekki bara milli flokka heldur og milli manna innan flokka. Og það hefur verið staðreyndin hér undangengin ár sem þetta mál hefur verið til umræðu í þinginu. Ég sagði jafnframt að hvað sem þessu liði þá hlyti ég að gegna þeim skyldum mínum sem formaður viðkomandi nefndar að láta málið fá þinglega meðferð og að hin þinglega meðferð hlyti að ráða niðurstöðum hér í þessu máli. Á þskj. 378 flyt ég sérstakt nál., að vísu stutt, en ég held að það segi þá sögu hvernig þetta mál hefur þróast í gegnum sjávarútvegsnefndir í báðum deildum. Það var ákveðið frá upphafi að freista þess að báðar nefndir ynnu sameiginlega að þessu máli og jafnframt um það talað að fulltrúi sjútvrn. sæti alla þá fundi og veitti allar þær upplýsingar sem um væri beðið. Það var gert og fyrir það vil ég sérstaklega þakka. Ég vil líka þakka öllum nefndarmönnum fyrir það samstarf sem ég átti við þá þó að ekki tækist endanlega að eiga samleið til loka. Varðandi þetta mál voru haldnir tíu fundir, þar af átta sameiginlegir fundir nefndanna beggja þannig að málið hefur, að ég held, miðað við kringumstæður fengið nokkuð ítarlega umræðu þó að vissulega hefði hún þurft að verða lengri vegna þess hversu málið er stórt og tími hefði þurft að vera rýmri til þess að ræða málið. Aðstæður hafa hagað því svo, því miður, og hvernig málið var undirbúið af hálfu hæstv. ráðherra og ríkisstjórnar, að lengri tími gafst ekki til þess að fjalla um málið innan nefndanna. Strax þegar nefndir hófu störf, og raunar miklu fyrr, og allan þann tíma sem kvótinn hefur verið í gildi hefur verið bullandi ágreiningur um þetta kerfi, bullandi ágreiningur. Formenn sjútvn. beggja deilda töldu að í ljósi þessa væri a.m.k. skynsamlegt að leggja fram drög að hugsanlegum brtt. við frv. sjútvrh. og hæstv. ríkisstjórnar, drög að brtt. sem hugsanlega gætu orðið til þess að sætta frekar þau sjónarmið sem uppi eru heldur en það sem frv. gerir ráð fyrir. Þetta var gert og þessar hugmyndir að brtt. voru ræddar ítarlega í nefndunum báðum. Ég held að ýmsir nefndarmanna sem slíkir hafi viljað ganga verulega lengra til móts við þessar brtt. heldur en endirinn varð á. Þar hafa greinilega einstakir þm., kannski hópar þm., verið píndir og plagaðir til annarra hluta en þeirra eigin sannfæring hefur gert ráð fyrir. Þar hefur ráðherravaldið ráðið ferðinni og það er ekkert nýtt. Og það er með eindæmum að mínu viti hversu hæstv. sjútvrh. tekst að hnýta þá hnúta til þess að framkvæma nánast það sem honum dettur í hug að því er varðar sjávarútvegsstefnuna. Með þessu frv. sem menn eru nú að tala um er verið að auka gífurlega þá haftastefnu sem kvótinn núverandi hefur haft í för með sér. Enn á að auka vald hæstv. ráðherra til fleiri þátta í fiskveiðum en verið hefur. Það á að þenja út heimilishald hæstv. ráðherra yfir fiskveiðum á Íslandi. Hæstv. ráðherra hefur undangengin ár farið með fiskveiðistefnuna eins og heimilisbókhaldið hjá sjálfum sér. Og það er gífurlegt vald sem meiri hl. Alþingis hefur fært tilteknum ráðherra í þessum efnum og með ólíkindum að menn ætli sér að halda slíku áfram. Ég tala nú ekki um að auka slíkt vald.

Hv. þm. stendur að því að hann er áfram sjútvrh.

Ég veit ekki til þess að ég hafi greitt atkvæði með slíku. Hefur hv. þm, vitað til þess?

Ég veit að hv. þm. er stuðningsmaður ríkisstjórnarinnar.


             Er hv. þm. að biðja um einhverja breytingu í þessum efnum?  Mér heyrist að ekki hafi verið gert neitt samkomulag um það með hvaða hætti menn ræða þessi mál. Ég skal taka það strax fram, og sagði það raunar strax við 1. umr., að ég hef ekki, að ég best veit, undir neinum kringumstæðum reynt að tefja þetta mál í meðferð nefndarinnar og tel að nefndirnar hafi báðar sýnt það í verkum að þær hafi skilað málinu eftir bestu getu miðað við þær kringumstæður sem þær bjuggu við. Og ég mun ekki gera tilraunir til þess að tefja þetta mál með einum eða neinum hætti. Auðvitað er þetta mál það stórt að það verður að fá eðlilega umfjöllun hér í þinginu. Það má telja vítavert að í hvert skipti sem slíkt mál er lagt hér fram á Alþingi, þá er það gert nánast á síðustu dögum Alþingis og ég lít svo á að það sé gert til þess að stilla þm. upp við vegg þannig að þeir geti ekki rætt málið með eðlilegum hætti. Ég minni á að það var í gildandi lögum endurskoðunarákvæði og skv. því að endurskoða lögin fyrir ári síðan. Það var ekki gert þannig að hér búa menn við eitthvert harðsvíraðasta haftakerfi sem um er að ræða. Ég sagði hér áðan að við 1. umr. þessa máls hefði ég rifjað upp mína afstöðu til kvótamálsins eins og það hefur verið. Ég tala nú ekki um í ljósi þess sem á að bæta við. Ég minni menn á það að í stjórnarsáttmála hæstv. núv. ríkisstjórnar, sem margir hafa byggt á og telja trausta, er sérstaklega vikið að sjávarútvegsstefnunni. Og þar var gert ráð fyrir, að mér skilst, að sett yrði sérstök nefnd stjórnarflokkanna til þess að fara yfir það mál og það tímanlega að sú nefnd gæti skilað niðurstöðum það vel fyrir áramót að hægt væri að breyta um stefnu í fiskveiðum frá því sem nú er. Sú nefnd hefur engu áliti skilað enn og ég spyr þá sem stóðu í þeirri meiningu að það væri þess nefnd sem ætti að leysa málið, ég spyr þá að því: Eru þeir þeirrar skoðunar enn að þetta hafi verið lykillinn að lausn fiskveiðistefnunnar sem ætti að gilda frá áramótum? Frv. hæstv. ráðherra er með gildistíma fjögur ár. Meiri hl. sjútvn. Ed. virðist hafa sameinast um það að hafa þann gildistíma nú þrjú ár. Og mér sýnist að þær breytingar sumar hverjar, sem meiri hl. sjútvn. Ed. gerir tillögu um, geri frv. enn verra en hæstv. ráðherra lagði það fyrir þingið. Þar minni ég á þá breytingu sem menn voru að tala um á smábátaþættinum að ég sé ekki hvað þar kann að koma út úr. Mér er ekki ljóst hvað sú breyting kann að hafa í för með sér þar sem hæstv. ráðherra er nánast gefið valdið til þess að útfæra það í reglugerð. Og ég minni líka á það að með brtt. meiri hl. sjútvn. Ed. eru menn að koma bakdyramegin að þeim sem hafa búið við norðursvæðið og eru að opna inn fyrir suðursvæðið, norður-suðurlínuna eins og menn hafa kallað það. Og það er einkennilegt að heyra þann málflutning hjá hv. þm. Guðmundi H. Garðarssyni þegar hann segir hér áðan: "Karfastofninn er mjög veikur en það er eðlilegt að aflamark karfa verði hækkað." Hvers konar málflutningur er þetta? Karfastofninn er veikur ...

Ég held að hv. þm. þekki ekki aflatölurnar eins og þær eru í dag.

Ég bara tók tal mannsins fullkomlega alvarlega.

Ég held að hv. þm. ætti að kynna sér þær.

Og ég ætlast til þess að á þeim hv. þm. sem hér tala úr pontu sé hægt að taka mark.

Það þarf að minnka veiðarnar.

Hv. þm. sagði nánast orðrétt: "Karfastofninn er mjög veikur, en það er eðlilegt að karfaaflamark verði hækkað." Hvað þýðir þetta? Af því að stofninn er veikur þá á að veiða meira.

Innan kvótans.

Þetta eru nú rökin sem menn eru að tala um í þessu máli. Og ef rökin eru öll með þessum hætti þá sýnist mér nú ekki gefandi mikið fyrir málið. 

Rétt verður að vera rétt.

Auðvitað er rétt rétt og við skulum lesa þetta á eftir hvernig þetta var orðað. Ég hygg að hv. þingdeildarmenn hafi heyrt þessi ummæli aðrir en ég, þannig að þetta er ekki minn tilbúningur. En hér var sá að tala sem hefur allt til þessa viljað ganga lengst í því að vernda einstaklingsframtakið. Einstaklingsframtakið. Og þetta er afraksturinn. Þetta er afraksturinn eftir fjögur ár. Að hefta veiðimannaþjóðfélagið í enn meiri fjötra en nokkrum öðrum hefur dottið í hug í gegnum árin.

Eigum við að auka smáfiskadrápið?

Eigum við að auka?

Má ég biðja hv. 14. þm. Reykv. að hafa hóf á frammígripum.

Ekki hef ég á móti því þó að hv. þm. líði svo illa að hann verði að tala við mig bara beint.

Ég bið um ákveðna hófsemi í þessum efnum.

Eigum við ekki að tala um smáfiskadrápið?

Við skulum vissulega tala um smáfiskadrápið. Við höfum kannski nægan tíma til þess í áframhaldi. Ég vil að gefnu tilefni spyrja hæstv. sjútvrh. hvernig á því standi að sú nefnd sem átti að skipa af hálfu stjórnarflokkanna til að fara ofan í þetta mál og vinna úr því, gera tillögur um breyttar kvótaúthlutunarreglur frá og með komandi áramótum, hvernig á því stendur að hún hefur ekki skilað áliti. Hver er ástæðan fyrir því? Ég fullyrði það að frv. ráðherrans eða hæstv. ríkisstjórnar eins og það liggur nú fyrir og þær brtt. sem meiri hl. leggur til ganga þvert á stjórnarsáttmála hæstv. ríkisstjórnar. Þær ganga þvert á hann. Og ég trúi því ekki að þeir menn sem að honum standa og vilja virða hann standi að þessari afgreiðslu sem hér er lögð til. Það er kannski einkennilegt en ég er einn af þeim sem a.m.k. gera tilraun til að segja það sama bæði fyrir og eftir kosningar, hafa sömu skoðun bæði fyrir og eftir kosningar - hvort sem mönnum líkar það nú betur eða verr, það verða menn að hafa - og svo ætti að vera um fleiri. Mér sýnist á ýmsu að margir hafi nú allt aðrar skoðanir eftir kosningar en þeir. höfðu fyrir kosningar. Það á við þetta mál. Það á við fleiri mál. En eigi að síður er best að sjá hver endirinn a þessu verður. Lengi skal manninn reyna og batnandi mönnum er best að lifa. Og vonandi sjá menn fram úr því að leiðrétta þessa hluti í átt til þess sem lofað var fyrir kosningar. Ég minnti líka á það við 1. umr. þessa máls að þegar kvótinn var settur á höfðu þeir kvótamenn fyrst og fremst verndunarsjónarmiðin að leiðarljósi, að þeir sögðu sjálfir. Þrátt fyrir þetta hefur staðreyndin orðið sú að það verður veitt um eða yfir 30% umfram það aflamark sem sérfræðingar, sem hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson var sérstaklega að víkja að hér áðan, um eða yfir 30% umfram það sem sérfræðingar í þessum efnum töldu að mætti gera.

Það gæti nú verið smáfiskur í því.

Það er hugsanlegt. Ekkert skal ég fullyrða um það. En ég vil minna á í þessu sambandi, hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson, að í Kanada hefur þetta kerfi verið við lýði einhvern tíma, en það er að hrynja - ef ekki hrunið. Og það er þetta kerfi sem einn af aðalpostulum hægri manna á Íslandi, Guðmundur H. Garðarsson, er að predika hér yfir þingheimi að eigi nú að herða og taka meira upp. Það hefur ekki farið milli mála hjá neinum, sem hefur fylgst með þessu máli, hversu gífurlegu valdi Alþingi er að afsala sér til eins einstaklings, í þessum efnum til hæstv. sjútvrh. Og hann, hæstv. ráðherra, hefur kunnað að fara með málið eins og honum hentaði. Hann er út af fyrir sig ekkert gagnrýnisverður fyrir það vegna þess að meiri hl. Alþingis fól honum þetta vald. Og hann spilar og spilar mikið. Og enn ætla menn að auka þetta vald og gefa honum betri spil á hendur. Ég minni á að í frv. hæstv. ráðherra eins og það var lagt fram og hæstv. ríkisstjórnar átti ekki bara að viðhalda núverandi kvótakerfi. Það átti að þrengja verulega að smábátum og enn er ekki séð fyrir endann, hvað hugmyndir meiri hl. sjútvn. Ed. kunna að hafa í för með sér fyrir smábáta. Mér er það ekki ljóst, ég viðurkenni það, hvernig þær kunni að reynast. En í upphaflegu frv. átti verulega að þrengja hag smábáta, átti nánast að banna mönnum að kaupa skektu. Það átti líka að setja kvóta á úthafsrækjuveiðina og á skv. frv. og því mælir meiri hl. sjútvn. með. Ég skil ekki þá menn, sem eru fulltrúar landsbyggðarinnar á hv. Alþingi, sem telja sig geta staðið undir þeirri gífurlegu ábyrgð að haga sér með þessum hætti að því er varðar lífsbjörg fleiri hundruð heimila í landinu. Eru menn virkilega reiðubúnir að leggja fjölda heimila úti á landsbyggðinni í mismunandi stórum sjávarþorpum í rúst? Það sýnist mér vera a.m.k. vilji sumra, tilgangur sumra og kannski leggja þeir blessun sína yfir það hér. Er mönnum virkilega ekki ljóst enn hversu kvótinn hefur haft gífurleg áhrif á byggðastefnu eins og hún hefur þróast? Kvótinn er ein aðalorsökin í því hversu landsbyggðin hefur farið illa út úr málum undangengin ár. Og ætla menn virkilega, ekki bara að halda áfram á þeirri braut, frekar að þrengja að landsbyggðinni? Ég vil minna menn á að eitt meginmál í kosningaslagnum á síðasta vori á Vestfjörðum var spurningin um að létta af eða leiðrétta a.m.k. það kvótakerfi sem við búum við. Um það voru allir sammála. Allir frambjóðendur voru sammála um það. Ætla menn nú að snúa til baka þar? Ætla menn að draga í land? Ætla menn að standa þannig að verkum að samþykkja ekki bara óbreyttan kvóta heldur gífurlega aukinn á fleiri sviðum en hann hefur verið? Voru það kosningaloforðin sem menn gáfu í síðustu kosningum? Ég held ekki. Ég held að menn hafi gefið allt önnur loforð. Og ég er nánast viss um að þessi mál hafi ekki verið síður í mikilli umræðu og til umfjöllunar á öðrum landsvæðum en Vestfjörðum fyrir kosningarnar síðustu. Þær hafa trúlega verið það víðar og trúlega verið sagt svipað á þeim svæðum eins og ég er hér að lýsa að sagt var á Vestfjörðum. Ætla menn líka þar að breyta til? Ætla menn þar að stíga skrefið lengra inn í kvótann en verið hefur og herða tökin? Auðvitað spyr landslýður þessara spurninga. Þessari spurningu verða þm., hvar í flokki sem þeir eru, af hvaða landsvæði sem þeir eru, að svara og þeir verða að sjálfsögðu að standa ábyrgir fyrir þeim loforðum sem þeir gáfu og fyrir því svari sem þeir ætla að ákveða. Þetta hlýtur hver og einn þm. að gera sér ljóst. Ekki ætla ég mönnum annað. Ég fullyrði að a.m.k. á því svæði þar sem ég þekki best til, sem eru Vestfirðir, þar hefur þáttur kvótans verið hvað mestur í því að draga fólk frá framleiðslustörfunum í frystihúsunum og framleiðslu á fiski til þjónustustarfsins á suðvesturhorninu á landinu. Kannski er meining stjórnvalda að það sé allt í lagi að byggja bara blokkir hér og færa allt liðið hingað suður. En ætli það mundi ekki minnka í buddunni hjá sumum syðra ef slíkt væri gert? Ætli það yrðu ekki minni innkaupin ef ætti að halda áfram á þeirri braut að hefta framleiðsluna en bæta alltaf við í þjónustuna? Ég sagði áðan, og raunar tók frsm. meiri hl. það fram líka og gerði grein fyrir því, að margir aðilar, fulltrúar samtaka hefðu komið á fund sjútvn. og gert grein, fyrir sínum viðhorfum til þessa máls. Þau voru að sjálfsögðu mismunandi og sum viðhorf voru önnur þegar menn fóru út en þegar þeir komu inn. Það er tilgangur þingnefnda að reyna að fá fram viðhorf þeirra aðila sem næst standa tilteknu máli sem um er að ræða og fá viðbrögð. Ég er handviss um að innan þessara raða er bullandi ágreiningur um þetta mál. Það er ágreiningur innan sölusamtakanna, það er ágreiningur innan sjómannasamtakanna og það er ágreiningur víðar. Hér eru menn ekki að leysa nein mál til þess að stærri hópur verði sammála en verið hefur. Hér eru menn að ganga þveröfuga leið. Menn eru nánast með þessu frv., ef það verður að lögum, að segja landsbyggðinni stríð á hendur í þessum efnum. Kannski mönnum finnist þetta stór orð. En það skyldi samt ekki vera að að þessu dragi ef menn ætla að halda áfram þessa leið. Ég skil ekki þm. af svæðum sem að verulegu leyti, það fólk sem á þeim býr, byggir lífsafkomu sína að 80 eða 90% á fiskveiðum og fiskvinnslu ef þm. þeirra landsvæða ætla að láta þetta ganga yfir. Það kann vel að vera að þetta sé í lagi í Reykjavík. Það er kannski ekki mest hættan hér. En hvað ætla menn, sem þetta leggja til, að bjóða fólki úti á landsbyggðinni sem hefur 80–90% af sínu lífsviðurværi af fiskveiðum og fiskvinnslu? Hvað ætla menn að bjóða því þegar svona á að fara með sjávarútveginn? Þar er ekki í önnur hús að venda. Menn grípa ekki upp þar önnur atvinnutækifæri sem brúa bilið. Það eru engar auðlindir á vissum svæðum landsins eða kringum landið aðrar en auðlindir hafsins. Það er skynsemi og skynsemi ein að búa þannig um fiskveiðistefnu að þeir sem búa næst fiskimiðunum geti hagnýtt sér þau sem best, nýtt aflann sem best og skilað mestu verðmæti. En það er ekki sú stefna sem hæstv. ríkisstjórn ætlar að leggja til í þessu máli. Hún er önnur. Menn hafa mikið í þessum umræðum sumir hverjir verið að býsnast yfir því hversu ágangur smábáta væri mikill, hversu stóran hluta þeir tækju úr heildaraflamagninu sem verið væri að taka á land. Staðreyndin er sú og það vita menn að hlutfallslegur afli smábáta, þá erum við að tala um innan við 10 tonn, milli 1986 og 1987 hefur ekkert aukist. Hann er nánast sá sami. Og að láta sér detta í hug að hefta með þeim hætti sem hér er gert ráð fyrir trilluhorn, skektur og báta að 10 tonnum. Það er hreinasta firra. Það vita allir menn sem vilja hugsa, hafa hugsun, vilja nota hana og geta notað hana, að það er veðrið fyrst og fremst sem ræður sókn þessara báta, veðurfarið. Ég ítreka enn einu sinni og bið menn að taka eftir orðum núv. hæstv. fjmrh., formanns Alþfl., sem hann sagði og skrifaði, að það væri fásinna að ætla sér að stjórna fiskveiðum við Ísland með reglustikuákvörðunum frá skrifborði í Reykjavík. Ég veit ekki til að formaður Alþfl., hæstv. fjmrh., hafi breytt um skoðun í þessum efnum. Mér er það ókunnugt, enda á ég ekki von á að hann hafi gert það. En þetta er rétt hjá honum og það er ekki í fyrsta sinn sent hann fer með rétt mál. Þetta er meginkjarninn í málinu. Það er ekki hægt að stjórna fiskveiðum við Ísland með reglustrikuákvörðunum frá skrifborði í Reykjavík. Þetta ætta menn að gera, ekki bara eins og það var eða er heldur stórauka það. Þetta er jólaboðskapur meiri hl. sjútvn. Ed., tveir dagar til Þorláksmessu. Þetta er boðskapurinn. Hann er þægur, hlýtur að vera, fyrir það fólk sem á honum á að lifa í framtíðinni. Ég sagði í upphafi að menn hefðu vitað og vissu það raunar löngu fyrr en þetta frv. kom fram að um málið var bullandi ágreiningur. Þess vegna töldu formenn beggja sjútvn. rétt að þreifa fyrir sér með brtt. innan nefndanna beggja til að reyna að fá breiðari samstöðu um málið. Þær tillögur voru lagðar fram fyrst og fremst í ljósi þess að freista þess að fá þá samstöðu um fleiri þætti en líkur voru á þegar frv. var lagt fram. Ég vil, herra forseti, fara aðeins yfir þessar tillögur til að undirstrika það kerfi sem við búum við og ætlum að auka við. Ef fram ná að ganga brtt. meiri hl. sjútvn. munu menn í auknum mæli sjá auglýsingar í blöðum sem þessa. Hér stendur: Til sölu þorskkvóti, 80 tonna. Upplýsingar í síma o.s.frv. Það er þetta kerfi sem menn vilja auka og festa í sessi, láta tiltekna einstaklinga eiga fiskinn í sjónum og geta þannig braskað með hann. Kannski eru þeir sem voru andvígir þessari stefnu að uppgötva núna að það er kannski einstaklingsframtakið. Það á tiltekinn þröngur hópur að eiga þetta og hann á að geta deilt og drottnað yfir því. Hann á að geta skammtað hinum. Eins og hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson vék að flytja þeir meirihlutamenn í sjútvn. Ed. brtt. Í frv. hæstv. ríkisstjórnar er gert ráð fyrir að sérstakt aukagjald sé lagt á gámaútflutning umfram það gjald sem er á útflutningi með öðrum hætti. Þeir fjórmenningar leggja til að þetta gjald sé fellt niður. Ég lýsi samstöðu við það. Það var ein af þeim tillögum sem formenn sjútvn. beggja deilda lögðu til að yrði gerð og þess vegna flyt ég ekki brtt. um þann þátt málsins. Annað leggja þeir til og það þykir mér með eindæmum og þá á ég auðvitað við Sjálfstfl. Það þarf nánast ekkert að tala um hinn flokkinn því það er einn sem ræður ferðinni í Framsfl. í þessu máli og það er hæstv. sjútvrh. Þar þarf engan að spyrja. Það er í hæsta máta að hann spyrji þá hinn sem er hjá íhaldinu. En það sem kemur mér afskaplega mikið á óvart er þetta: Þingflokkur Sjálfstfl. lét þau boð út ganga áður en frv. var lagt fram að hann hefði sérstakan fyrirvara um gildistöku laganna og hann miðar við tvö ár. Það tók ekki langan tíma hjá hæstv. ráðherra að þagga niður í þessum piltum.

Það er létt.

Það virðist vera létt, segir hv. þm. Jóhann Einvarðsson úr Reykjanesi. Það virðist hafa verið afskaplega létt fyrir hæstv. sjútvrh. að þagga niður í þingliði íhaldsins á Alþingi til að fá þá til að falla frá þessum fyrirvörum og bleyta þriggja ára tímabilið að vísu vonandi með einhverjum undantekningum. Einstakir þm. kunna að hafa sjálfstæða skoðun enn þar innan dyra. 

Einhver verður nú að reyna að samræma sjónarmiðin úr því að formanni nefndarinnar fórst það svo illa úr hendi.

Ég hef afskaplega mikla ánægju af því að tala við hv. þm. Halldór Blöndal svona beint yfir borðið. Ég mótmæli því að formanni nefndarinnar hafi tekist illa í sínu starfi og ég á ekki von á því að mér verði borið það á brýn.

En varaformaður?

Ekki heldur nema að því leytinu til að hann er allt annarrar skoðunar núna en hann var fyrir fjórum árum. Ef mönnum þykir að sjónarmið hafi breyst svo gífurlega úr svörtu í hvítt á þessum tíma eiga menn auðvitað að skipta um skoðun og af því eru menn meiri. En hitt er svo annað mál að ég dreg í efa að það sé sannfæringin sem býr á bak við þessa skoðun. Hv. þm. hefur verið píndur og plagaður til þessarar skoðunar. Hann vildi hafa allt aðrar skoðanir í nefndinni í Ed., vildi ná miklu meira fram til leiðréttingar en raunin varð á. Þar hefur verið lagst á hv. þm. Ég var að vona að hann stæði það af sér, en það hefur ekki dugað. Síðan kemur brtt. meiri hl. sjútvn. sem víkur að smábátunum. Ég segi enn: Ég sé ekki enn hvernig sú breyting kann að koma út í reynd. Hvað þýðir þessi breyting fyrir smábátana frá því sem nú er? Mér er það ekki ljóst. Ég hygg að reglugerðin muni segja mest um það og menn vita hverjir setja hana. Það er sá sem öllu hefur ráðið síðan kvótinn var á settur, einn og hinn sami. Hæstv. sjútvrh. Síðan er enn eitt ákvæðið í brtt. meiri hl. Það er að koma bakdyramegin að þeim sem búið hafa við norðursvæðislínuna, koma bakdyramegin að þeim, auka á suðursvæðinu bæði karfa og þorsk og þá í samhengi við það sem varaformaður sjútvn. Ed. segir: Karfastofninn er veikur en þá á að veiða meira úr honum, þorskstofninn er veikur en það á líka að veiða meira úr honum. Þetta eru rökin. Finnst mönnum það virkilega, ég spyr þá sem búa við norðursvæðislínuna, að hér sé farið þannig að að menn geti samþykkt svona mál? Finnast mönnum þetta eðlileg og venjuleg vinnubrögð í máli sem þessu? Þetta hefur hæstv. sjútvrh. höndlað með eins og annað. Hann hefur höndlað með þetta í jólakauptíðinni. Þetta er alveg furðulegt að mínu viti. Þessu eiga menn að mótmæla harðlega, vinnubrögðum af þessu tagi. Ég þarf út af fyrir sig ekki að segja meira um brtt. Það væri hægt að segja meira um málið sem heild, en ég skal ekki, forseti, lengja öllu meira mitt mál hér. Ég verð þó eigi að síður að fara enn nokkrum orðum um þær brtt. sem ég stend að að flytja. Í fyrsta lagi er það brtt. við 4. gr. frv. Þar er um að ræða breytingu í þá veru að bæta við veiðiheimildum frá stjórnvöldum fyrir skip sem hafa fengið heimild til erlendrar lántöku og fjármögnuð eru þannig. Um þetta hefur verið deila og er enn. Hér er um að ræða skip sem ekki hafa verið endurnýjuð, þurfa að komast í gagnið aftur. Af sumum svæðum hafa dottið út skip úr loðnunni, t.d. eitt á Vestfjörðum, það eina sem var á loðnuveiðum en hefur ekki verið endurnýjað. Ég hlýt að spyrja: Er það eitthvert lögmál að Vestfirðingar megi ekki eignast loðnuskip en allir aðrir landshlutar geta átt slíkt? Í öðru lagi flyt ég brtt. að því er varðar smábátana undir 10 tonn að stærð. Þar legg ég til að ákvæði frá gildandi lögum verði óbreytt. Ég tel að það sé ekkert sem knýr á um að herða tökin að smábátum eins og menn vilja gera bæði í frv. og mér sýnist að menn séu einnig að gera í brtt. meiri hl. Ég flyt einnig till. að því er varðar rækjuna. Mönnum sýnist að það sé mikið vandamál að skipta rækju til helminga á skip og vinnslu. Þannig er ástand við Ísafjarðardjúp, þar sem upphaf rækjuveiða átti sér stað, að þannig hefur verið haldið á málum í fiskveiðistefnunni að vinnslufyrirtækin hafa ekki fengið að eignast skip, en síðan hefur hæstv. ráðherra tínt upp úr poka sínum tugi vinnsluleyfa annars staðar á landinu þannig að vinnslustöðvum hefur fjölgað gífurlega á sama tíma og þeim sem upphófu rækjuveiðina á sínum tíma hefur verið neitað um að eignast skip til að afla fyrir verksmiðjurnar á því svæði. Ef þetta yrði gert eins og frv. gerir ráð fyrir yrði það líklega eitt skip við Ísafjarðardjúp sem fengi heimild til rækjuveiða. Þetta hlýtur að vera liður í því að efla byggðastefnuna. Trúlega er það liður í því að efla byggðastefnuna ef menn ætla að halda svona á máli. Ég flyt einnig till. um að menn reyni að feta sig út úr gildandi kvótakerfi eins og það er og reyni að finna farveg. A.m.k. til að byrja með: Ef skip hverfur frá veiðum í tilteknu byggðarlagi, sem raskar verulega stöðu þess byggðarlags, sé ráðherra gefin heimild til að færa veiðileyfi slíks skips yfir á önnur skip í byggðarlaginu. Menn hafa trúlega fylgst með því hvað kvótinn hefur gert af sér í uppsprengdu skipaverði eins og það hefur gerst undangengin ár. Og meira en það. Menn hafa nánast getað gert út á kvótann einan og sér án þess að hafa nokkurt skip. Menn bara gera út á kvótann. Þeir eiga hann í sjónum og gera út á hann þó að þeir eigi ekkert skip. Þetta er skynsamleg stefna hjá veiðimannaþjóðfélagi eða hitt þó heldur. Ég geri líka brtt. við 15. gr. frv. um hina svokölluðu samráðsnefnd. Þar er gert ráð fyrir að fjölga í þeirri samráðsnefnd. Ég er þeirrar skoðunar að það sé um tómt mál að tala að halda því áfram að ráðherra einn geti sagt til um hverjir eigi að vera í samráðsnefnd, en það hefur hann gert til þessa. Ég legg til að það verði kosnir þrír af Alþingi í slíka samráðsnefnd og að síðan komi til fulltrúar hagsmunaaðilanna, sjómanna og útvegsmanna. Þessi nefnd á að gera tillögur um lausn þeirra vandamála sem upp koma og takist henni það ekki á ráðherra að úrskurða. En í öllum tilfellum til þessa hefur ráðherra einn ákvarðað í þessum efnum. Eins og frv. er getur ráðherra nánast kallað hvaða mann sem er til sín sem hagsmunaaðila því auðvitað er þetta hagsmunamál allra Íslendinga. Það er ekkert minna en það. Þetta er hagsmunamál allra Íslendinga og ráðherra hefur núna heimild til að kalla til sín hagsmunaaðila málsins og síðan ræður hann. Þetta er afar slæmt. Þessu verður að breyta. Það gengur ekki lengur að hæstv. ráðherra sé einráður í þessum efnum. Nóg er nú samt. Síðan kem ég að a.m.k. einni af mikilvægustu brtt. sem ég flyt, en það er ákvæði til bráðabirgða. Það væri afskaplega gott ef einhver úr ráðherra genginu vildi hlýða á að því er varðar þennan þátt málsins. Í stjórnarsáttmála núv. hæstv. ríkisstjórnar stendur, með leyfi forseta, undir Sjávarútvegur og nú bið ég menn að hlusta: "Fiskveiðistefnan verði tekin til endurskoðunar og stefna mörkuð sem taki gildi þegar í upphafi næsta árs. Endurskoðunin verður falin sérstakri nefnd sem hafi samráð við helstu hagsmunaaðila í sjávarútvegi og fiskiðnaði, svo sem fulltrúa útgerðar, fiskvinnslu, sjómanna og fiskvinnslufólks og sérfræðinga Hafrannsóknastofnunarinnar." Þarna vil ég skjóta inn í. A.m.k. þingflokkur Alþfl. gerði ráð fyrir því og fullyrðir að það ætti að skipa sérstaka nefnd stjórnarflokkanna til að gera úttekt á þessu máli og tillögur. Það varð nánast að draga slíka skipun út úr hæstv. sjútvrh. Sú nefnd var að vísu skipuð seint og um síðir en skilaði engu af sér. Þetta er aðeins innskot að því er þennan þátt varðar, en síðan heldur áfram: "Nefndin mun m.a. taka afstöðu til eftirfarandi atriða: 1. Hvernig og hverjum veiðiheimildir skuli veittar. M.a. verði athugað hvort veiðiheimildir verði einvörðungu bundnar við skip." Hvað segir þetta okkur í stjórnarsáttmálanum sjálfum? Eru menn ekki að ýja að því að það eigi að breyta frá því sem er, að veita ekki veiðiheimildir eingöngu út á skip? Ekki er frv. þannig. "2. Hvernig taka megi meira tillit til byggðasjónarmiða við mótun fiskveiðistefnu, auka athafnafrelsi og svigrúm til endurnýjunar í sjávarútvegi." Taki menn nú eftir. Ég ætla að lesa þessa setningu aftur þannig að menn átti sig á því: "Hvernig taka megi meira tillit til byggðasjónarmiða við mótun fiskveiðistefnu, auka athafnafrelsi og svigrúm til endurnýjunar í sjávarútvegi." Sýnist mönnum frv. vera með þessum hætti? Ekki aldeilis. Það gengur þvert á þetta. Ég skil ekkert í þeim sem voru fullir af eldmóði í stuðningi við þennan þátt stjórnarsáttmálans ef þeir ætla að láta þetta yfir sig ganga. "3. Hvers konar reglur skuli setja um færslu veiðiheimilda milli aðila. 4. Hve lengi meginreglur um stjórn fiskveiða skuli gilda." Þetta eru þeir meginþættir sem stjórnarsáttmálinn gerði ráð fyrir að yrðu framkvæmdir við endurskoðun laganna um fiskveiðiheimildir. En frv. og tillögur meiri hl. sjútvn. Ed. ganga þvert á þetta allt saman, gersamlega þvert á þetta. Ég legg hins vegar til að það komi inn í lögin ákvæði til bráðabirgða sem hljóði svo: "Alþingi kýs hlutfallskosningu nefnd níu manna til að undirbúa tillögur um fyrirkomulag fiskveiðistjórnar og nýtingu fiskistofna að loknum gildistíma laga þessara. Að ári liðnu skal nefndin leggja fyrir Alþingi bráðabirgðaálit á fiskveiðistefnunni ásamt tillögum um breytingar á lögum þessum telji hún það nauðsynlegt. Nefndin skal kanna eftirfarandi:" Og þarna kemur einmitt að þeim þáttum sem stjórnarsáttmálinn gerir ráð fyrir. "1. Áhrif laga þessara á afkomu einstakra byggðarlaga, byggðaþróun í landinu og sjávarútveg. 2. Áhrif gildandi stjórnar á fiskstofnana, afrakstur þeirra og hagkvæmni veiða. Í starfi sínu skal nefndin kynna sér rækilega hvaða áhrif fiskveiðistefna undanfarinna ára hefur haft á byggðarlög, fiskstofna og sjávarútveg. Nefndin skal kynna sér eftir því sem föng eru reynslu annarra þjóða af fiskveiðistjórn þeirra. Hún skal leita álits og ráðgjafar hjá þeim sérfræðingum, stofnunum og hagsmunaaðilum innan lands sem utan sem hún telur þörf á þannig að starf hennar skili sem bestum árangri við mótun sveigjanlegrar fiskveiðistefnu til framtíðar." Með þessari till. er verið að útfæra þann kafla stjórnarsáttmálans sem fjallar um fiskveiðar. Og ég spyr: Ætla stjórnarsinnarnir, sem kallaðir eru svo, að standa gegn því að víkka út þetta, að auka þátttöku byggðarlaganna, auka frelsið fyrir unga menn til að koma inn í greinina og byggja hana þannig upp? Ætla menn að greiða atkvæði gegn slíku?

Fella stjórnarsáttmálann.

Já, fella hluta stjórnarsáttmálans. Rétt hjá hv. þm. Svavari Gestssyni, enda glöggur maður mjög. Hér er beinlínis lagt til að standa við þennan þátt stjórnarsáttmálans. Ég á eftir að sjá framan í hv. þm. stjórnarliðsins ef þeir greiða atkvæði gegn þessu eða fella. Hvað gerist þá?

Þá kemur önnur stjórn.

Þetta fer að styttast, herra forseti. Ég fer að ljúka mér af í bili. Síðan kemur í áttunda lagi ákvæði til bráðabirgða II og það orðist svo: "Skip sem koma í stað eftirtalinna skipa, er fórust á árunum 1983 og 1984, skulu eiga rétt á veiðileyfi sem sé meðaltal aflamarks skipa í sama stærðarflokki." Síðan eru skipin talin upp. Það er Brimnes SH- 257, Haförn SH-122, Hafrún ÍS-400, Bakkavík ÁR-100, Ragnar Ben ÍS- 210, Kári VE- 95, Þórunn ÞH- 255, Hellisey VE- 503, Sæbjörg VE- 56, Sóley SK- 8. Þessi upptalning á nöfnum skipa er gerð vegna þess að sjútvrn. er að rugla allt þetta mál vísvitandi. Það er komið með stóra tölu úreldingarskipa sem það leggur til jafns við það ef skip ferst og ætlar þannig að rugla menn í ríminu að því er þetta varðar. Ég held að það sé nauðsynlegt að menn geri sér grein fyrir því hvort þetta er leiðarvísirinn að stjórnarsáttmálanum í fiskveiðum, að gera mönnum kleift að koma nýir inn í, ég tala nú ekki um þá sem eru fyrir, átt skip sem hafa farist en komast ekki inn í. Eða hvað eru menn að tala um í þessum efnum? Hvað ætla menn að fara? Kannski hæstv. sjútvrh. finnist að hér gangi menn allt of langt í þessum efnum, frelsið sé orðið allt of mikið þarna, það dugi ekki slíkt frelsi á Íslandi. Ég held samt að þetta sé nauðsynlegt og hjá þessu verði ekki komist. Í síðasta lagi er hér till. um að við bætist nýtt ákvæði til bráðabirgða III er orðist svo: "Þrátt fyrir ákvæði 4. gr. skal Sigga Sveins, ÍS- 29, skipaskrárnúmer 1846, úthlutað veiðileyfi er miðist við veiði á úthafsrækju." Þetta nýja skip hefur legið bundið við bryggju vestur á fjörðum í líklega þrjá mánuði a.m.k. og ráðherra alltaf neitað, m.a.s. neitað því að þetta skip fengi að veiða afla annars skips sem er í endurnýjun í sex mánuði og er ekkert að veiðum. Slík er nú sanngirnin í framkvæmdinni. Ríkisstjórnin samþykkti á sínum tíma smíði þessa skips og svo ætla menn að halda svona á, bara byggja það til að láta það liggja við bryggju. Það er skynsamleg fjárfesting eða hitt þó heldur. Það hefur gengið maður undir mann til að reyna að fá hæstv. sjútvrh. til að taka sönsum í þessu máli, m.a.s. framsóknarmenn líka og er þá kannski langt gengið. Þeir hafa gengið maður undir mann til að reyna að breyta viðhorfum hæstv. ráðherra en ekkert gerst. 

Það ætti eiginlega að vera betra.

Nei, þetta er mál sem ekki gengur upp, hv. þm. Egill Jónsson. Þetta er þröngsýni sem er alveg óverjandi. Menn sölsa undir sig nánast einhliða völdin og haga sér svo með þessum hætti þegar á reynir. Og ég spyr enn. Fyrst og fremst ætti ég kannski að spyrja mína flokksbræður ágæta, ráðherra Alþfl.: Ætla þeir að láta þetta allt yfir sig ganga?

Þeir eru búnir að því.

Það er rangt, hv. þm. Egill Jónsson. Það er ekki búið að greiða atkvæði um eitt eða neitt hér. Atkvæðisréttinn hafa menn hér enn það ég best veit innan dyra. Það er ástæða til að spyrja þessa ágætu hæstv. ráðherra hvort menn ætli að láta þetta ganga yfir sig þvert á það sem stjórnarsáttmálinn gerir ráð fyrir og kollsigla öllum þeim loforðum sem gefin voru fyrir kosningar. Kannski verður það svo. En á því verða aðrir að bera ábyrgð en ég. Í síðasta lagi er rétt að taka fram, það gerði ég raunar við 1. umr. þessa máls, að ég legg til að verði þessar brtt. mínar samþykktar verði gildistími laganna í tvö ár. Ég verð að viðurkenna að ég átti eiginlega fullkomlega von á því að þingflokkur Sjálfstfl. fylgdi því. Ég verð að viðurkenna það. En ég er líklega svo heimskur í pólitík að láta mér detta í hug að menn meini það sem þeir segja. Það virðist ekki eiga að hvarfla að neinum að hinir svokölluðu ábyrgu stjórnmálamenn meini eitthvað af því sem þeir segja. Ég hef enn þá von um að fjötrar hæstv. sjútvrh. séu ekki svo sterkir að hann haldi öllu íhaldsliðinu saman á Alþingi til að teygja það í þá átt sem hann nú gerir tilraun til. Ég viðurkenni að vísu að einn af þeim hv. þm. sem ég var að vona að héldu sönsum í þessum efnum hefur horfið frá því. Þar á ég við hv. þm. Guðmund H. Garðarsson. Hann hefur horfið frá því í bili að halda sönsum í þessu máli. Ég vona eigi að síður enn að innan þeirra veggja séu menn sem vilja hafa einhverjar hömlur á þessu SÍS-stýri í fiskveiðum við Ísland.

Þá vakna ég.

Já, þú hefðir betur vaknað fyrr, hv. þm. Það hefði verið ástæða til. Hér er verið að fela hæstv. sjútvrh., einum af toppunum í SÍS-veldinu, eitthvert mesta vald sem einum einstaklingi hefur verið falið á Íslandi, stórkostlega aukið vald frá því sem verið hefur í kvótamálum. Og ætlar íhaldið að leggjast svo lágt að grípa þarna heils hugar um, fylgja sem hundar í bandi? Er það virkilega orðið svo að forsvarsmenn einkaframtaksins, sem þannig hafa "presenterað" sig á Alþingi og utan þess, ætli að ganga þessa leið í bandi hæstv. sjútvrh.? Ég vona að svo verði ekki. Ég vænti þess fastlega að menn sjái a.m.k. að einhverju leyti að sér og hneppi ekki landsbyggðarfólk í áframhaldandi og enn verri fjötra en það hefur verið í undir þeirri fiskveiðistjórn sem gilt hefur. En verði það svo að íhaldið láti teyma sig í bandi framsóknar til þessara hluta hygg ég að almenningur í landinu verði búinn að fá nóg og komi til með að segja sitt á réttum stað og réttum tíma. Ég vænti þess að menn láti ekki fara þannig með sig, menn reyni, a.m.k. geri tilraun þó ekki væri annað til að standa við gefin fyrirheit, gefin loforð sem menn gáfu þjóðinni fyrir síðustu alþingiskosningar. Frv. sjútvrh. eða hæstv. ríkisstjórnar og brtt. meiri hl. Ed. sjútvn. ganga ekki í þá veru. Frv. og brtt. ganga þvert á stjórnarsáttmála sem hæstv. ríkisstjórn Þorsteins Pálssonar gaf út á sínum tíma og menn lofuðu og prísuðu að því er varðaði sjávarútveg. Þeir sem ætla að halda áfram að prísa þann stjórnarsáttmála verða að breyta um skoðun samkvæmt því sem meiri hl. sjútvn. leggur til. Það er klárt. Ég vona að augu manna opnist í þessum efnum. Ég á kannski ekki von á því að þau opnist upp á gátt, en vonandi rifar í þau þannig að menn geti séð meira af raunveruleikanum en þeir hafa séð til þessa.



Herra forseti. Okkur sem störfum hér bárust þær fréttir í gær að eitthvað væri lítið um samkomulag um þinghaldið og í framhaldi af því lýsti hæstv. forsrh. því yfir að menn yrðu að taka sér eðlilegan tíma til að fjalla um mál. Að sjálfsögðu hlýtur stjórnarandstaðan að verða við þeim tilmælum forsrh. Það er eðlilegt. En það er þannig með þm. eins og aðra að þeir þurfa matarhlé og þegar nógur er tími hlýtur að vera í lagi að taka eðlileg matarhlé. Þar sem allt virðist vera í lausu lofti og óvenjulega stendur á vildi ég leyfa mér að spyrja hæstv. forseta hvenær hann hyggst fresta fundi þannig að menn geti meðtekið næringu svo að unnt sé af því afli sem okkur er gefið að halda áfram umræðum endurnærðir eftir eðlilegan matartíma. Ég tek fram að hv. þm. sem hér stendur er ekki sérstaklega svangur, það er ekki það, heldur teldi ég eðlilegt að þingið hefði sinn gang úr því að hér er ekki gert ráð fyrir að ljúka þessu - ja, ég held bara yfirleitt nokkurn tíma og ætla menn að vera að þessu fram eftir nýju ári.



Forseti hefur ákveðið að matarhlé verði tekið kl. hálfeitt og standi til kl. 2 þannig að hv. þm. geti fengið sér næringu.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. forseta fyrir þann skilning sem hann sýnir á næringarástandi alþm. Einkum á þessum síðustu dögum ársins áður en matarskatturinn verður lagður á er skynsamlegt að reyna að taka til sín sem mesta ódýra næringu áður en nýi skatturinn rennur í garð á nýársdag.



Herra forseti. Það er svo að þm. hafa sjálfsagt gert ráð fyrir því að umræður um fiskveiðistefnu, um kvótakerfið, hér í hv. deild mundu verða á öðrum tíma en nú er staðreynd. Jafnvel fyrir tveimur dögum eða svo létu menn sér ekki detta í hug að við mundum standa hér í dag og vera að fjalla um fiskveiðistefnuna í 2. umr. í hv. deild, a.m.k. ekki við stjórnarandstæðingar. Þegar þann 18. des. var ljóst hvernig mál mundu fara í sjútvn., nefndin búin að ljúka sínu verki og ekki um annað að gera en að fara að fjalla um þetta mikilsverða mál og gefa þm. svolítinn tíma til þess. En sú hefur ekki orðið raunin á og staðreyndin er sú að við erum hér þann 21. des. 1987 að fjalla um væntanlega fiskveiðistefnu þó að þetta mál hafi verið í undirbúningi, a.m.k. að nafninu til, á vegum hæstv. ríkisstjórnar og þá fyrst og fremst á vegum hæstv. sjútvrh. allar götur frá því 8. júlí að núv. ríkisstjórn tók við völdum. En framtakssemin og dugnaðurinn hjá stjórnarflokkunum, ekki skal ég setja það allt saman á hæstv. sjútvrh., hann á ekki skilið að fá hól fyrir allan þann dugnað, eru ekki meiri en að málið er nú til umræðu í staðinn fyrir að það hefði vitaskuld átt að vera til umræðu í byrjun desember og umfjöllunar þannig að það hefði verið fyrir hendi eðlilegur tími til að fjalla um þetta mikilsverða mál. En nóg um það að sinni. Kannski er rétt að benda á það í tengslum við málið sjálft og umræður að núna fimm mínútum fyrir ellefu, rétt fyrir klukkutíma, tæpum þó, barst fyrst inn á borð hv. þm. prentað þskj. með brtt. meiri hl. nefndarinnar. Reyndar hafði því verið dreift fyrir helgi fjölrituðu. Það skal tekið fram sérstaklega.  En við 1. umr. bar ég fram eina ósk til hæstv. sjútvrh. og hún var sú að við fengjum upplýsingar um hve flotinn hefði stækkað og hve sóknarkraftur hans hefði aukist eða aðallega hvað hann hefði stækkað, hvað hefði verið mikið um endursmíði og annað eftir því. Ég var að blaða á borðinu hjá mér í þeirri pappírshrúgu sem þar er saman komin og hrúgast nú upp á hverjum degi og athuga hvort upplýsingar um þetta væru þar komnar. Ég fann þær ekki og ég hef ekki tekið eftir þeim enn þá í mínum gögnum. Vera má að allur þessi seinagangur við að koma saman nál. og því frá meiri hl. hafi kannski tengst því að ráðuneytið hafi verið að hamast við að undirbúa og láta í té þau gögn sem var beðið um við 1. umr. Var það að ekki 7. desember? Ekki man ég betur. Ég færði í tal við ágætan fulltrúa ráðuneytisins, sem sat alla fundi nefndanna, að ég hefði nefnt þetta við ráðherra í umræðunum og ætlaðist til þess, ég bað hann ekki um það held ég, að hann ítrekaði þessa ósk mína við ráðherra. Ég hefði gaman af því að spyrja t.d. varaformann sjútvn. hvort hann hefði fengið þessar upplýsingar, séð þessar upplýsingar frá ráðherra. Eða hefur hæstv. forseti tekið eftir því að þessar upplýsingar, sem beðið var um fyrir 7. desember, hafi komið?

Þær hafa allar verið hjá nefndinni, sjútvn.

Þær komu ekki í sjútvn., það held ég að sé alveg óhætt að fullyrða. Það er hægt að fá ýmsar upplýsingar með öðrum leiðum en gegnum hv. ráðuneyti og þó að þær séu kannski ekki mjög útfærðar færði hv. þm. Svavar Gestsson mér lista um að mér sýnist einhverja breytingu á skipum þó að ég geri mér ekki alveg fyllilega grein fyrir því og verði að skoða þetta betur og fjalla um þetta í seinni ræðu minni í dag. En ég ítreka enn og fer fram á að áður en þessari umræðu er lokið í deildinni komi allítarlegar upplýsingar frá ráðuneytinu um þessa hluti því þetta er einn af þeim þáttum sem hafa mistekist, sem gefur upplýsingar um hvernig núverandi fiskveiðistefna hefur mistekist, einn af þeim þáttum sem hæstv. sjútvrh. og stuðningsmenn hans, hagsmunaaðilar og það allt saman lið, hafa haldið fram að væri grundvöllur fiskveiðistefnunnar og nauðsynlegt til að halda sóknarþunganum í skefjum, að flotinn stækkaði ekki. En ég hef vissan grun um það, þó að ég hafi ekki plöggin og upplýsingarnar enn frá ráðuneytinu, að þróunin hafi verið á þann veg að flotinn hafi stækkað og á svipaðan máta hafi það mistekist eins og fiskveiðistjórnin sjálf eins og hv. þm. Guðmundur Garðarsson var að lýsa áðan í framsöguræðu sinni en reyndar í öfugum formerkjum. Fiskveiðistjórnin hefur mistekist á þann veg að það hefur verið sótt mikið meira í fiskstofnana en málsvarar stefnunnar hafa sagt að ætti að gera. Sú staða sem hv. þm. Guðmundur Garðarsson réttlætir nú afstöðu sína út frá, að nú sé orðið svo mikið af smáfiski og fiskstofnarnir orðnir svo litlir, er til orðin vegna þess að þessi fiskveiðistefna hefur mistekist. Og nú á að framlengja hana um þrjú ár. Hvað skyldi fiskurinn verða orðinn smár eftir þrjú ár fyrst meðalþyngdin er núna um 2 kg? Það verða kannski ekki kosningar á næsta þriggja ára tímabili og líklegt að þm. verði hér áfram eftir þrjú ár nema þessi stjórn fari að rjúfa þing og efna til nýrra kosninga. Það er ekki trúlegt. En hann mundi kannski réttlæta stuðning sinn við þetta með því að þá verði meðalþyngdin orðin 1 kg og fiskstofninn orðinn þetta miklu minni. Ég ítreka enn ósk mína til ráðuneytisins um að ég fái þessar upplýsingar áður en umræðu um málið verður lokið í deildinni. Hv. 6. þm. Reykv. Guðrún Agnarsdóttir hélt góða tölu í fyrradag, þegar var verið að ræða um lánsfjárlög, um tvöfeldni manna í sambandi við afstöðu til ákveðinna hluta og var þar að fjalla um Ríkisútvarpið. Menn héldu langar ræður um nauðsyn þess að styrkja þá stofnun, en þegar kæmi að því að ganga frá því að tryggja þessari stofnun ákveðið og nægilegt fjármagn til þess að hún gæti staðið við sitt hlutverk kæmi upp allt önnur skoðun. Er ekki ósköp svipað að gerast í hv. deild í sambandi við umræðu um fiskveiðistjórnina? Hafa menn ekki í kosningum og í almennri umræðu á undanförnum tveim árum meira og minna verið að ræða um að nauðsynlegt væri að breyta þeirri fiskveiðistefnu sem við höfum búið við, meira og minna verið að benda á galla hennar, meira og minna verið að tala um að fyrsta hlutverk þeirrar ríkisstjórnar sem tæki við og þeirrar ríkisstjórnar sem sæti þegar við værum laus við þau lög sem við búum við enn þá væri að breyta þessu? Vitaskuld fann ríkisstjórnin sem nú situr þennan þrýsting í kosningunum í sumar og það var vegna þess sem það var sett í stjórnarsáttmálann sem hv. þm. Karvel Pálmason las upp áðan og ég las upp við 1. umr. Hv. þm. skýrði frá því hvernig umræða hefði verið á Vestfjörðum, hvernig loforðin hefðu gengið þar frá frambjóðendum um að þessu skyldi breyta, það skyldi ekki þurfa yfir þjóðina að ganga aftur að búa við þessa fiskveiðistefnu. Mér er vel kunnugt um og man eftir umræðunni á Vesturlandi þó að þannig væri að við héldum ekki sameiginlega framboðsfundi, því miður. En við heyrðum yfirlýsingar fyrir það. Þar held ég að hv. þm. Eiður Guðnason hafi verið með í hóp að lýsa því yfir að það væri mjög nauðsynlegt að breyta þessari fiskveiðistefnu. Ég veit ekki nema frambjóðendur Sjálfstfl. hafi líka sagt þetta og haft kannski um það stór orð að ekki væri hægt að búa við þessa stefnu öllu lengur, framsóknarstefnu, sem oftast var kölluð því nafni þegar verið var að lýsa henni sem vondri, en ábyrga stefnu þegar verið var að lýsa henni sem góðri eins og hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson sagði áðan. Þá er það ábyrg stefna. En þegar er komið undir kosningar og gott er að tala um hlutina á þann veg sem ég hef verið að lýsa er hún reyndar kölluð framsóknarstefna.

Þetta er nokkurn veginn rétt.

Já, það er mikið til í því. Tvöfeldnin kemur fram á þann máta að nú eru þessir þm., sem lýstu þessu yfir og fengu fólk til að kjósa sig út á þessi loforð, út á þessa yfirlýsingu, hver um annan þveran að lýsa yfir stuðningi við það frv. sem hér er til umræðu. Við horfum sem sagt fram á að það verður samþykkt fiskveiðistefna, sem er jafnvel verri miðað við gallalýsingarnar sem áður voru en sú fiskveiðistefna sem við búum við í dag. Það er meira af valdi fært til ráðherra og meiri skerðingar eiga sér stað gagnvart ákveðnum þáttum fiskveiðinnar í þessu frv. en því frv. sem við búum við. Þetta eru heilindin. En þau koma fram á fleiri vegu, heilindin. Þau koma líka fram í því að flokkarnir hver fyrir sig, það má a.m.k. segja stóru flokkarnir, það er ekki gott að átta sig á stefnu Alþfl. nú um stundir, en Sjálfstfl. og Framsfl., reyna að hengja sig í eigum við að segja einhverja stefnu. Sjálfstfl. boðar frelsi til atvinnurekstrar og þar eru oft og tíðum fluttar hástemmdar yfirlýsingar um að menn eigi að hafa frelsi til að reka fyrirtæki á þennan eða hinn mátann, en þegar kemur til stærstu atvinnugreinar þjóðarinnar er þessi hugsjón, þessi stefna látin flakka og borið við að nú þurfi að sýna ábyrgð, jafnvel þó að hægt sé að færa að því óyggjandi sannanir að þessi stefna sýnir ekki ábyrgð, hún er öll að fara með þennan atvinnuveg til hins verri vegar. Ég er ansi hræddur um að þetta skömmtunarkerfi, sem Sjálfstfl. ætlar enn að framlengja, falli í engu saman við þær kenningar sem flokkurinn er enn að burðast með, hvað þá ef væri hugað til, eins og gert hefur verið nokkuð í deildinni í umræðu undanfarið, að nefna liðna foringja. Það voru nefndir hér Jón Þorláksson og Jón Baldvinsson fyrir nokkrum dögum. Ég hef tilfinningu fyrir því að Jóni Þorlákssyni og Ólafi Thors mundi ekki hafa þótt hátt risið á þeim sjálfstæðismönnum sem mæla með þessari stefnu nú og fyndist lítið skylt við þá stefnu sem þeir héldu fram. Og Framsfl. Það gæti verið að þeir framsóknarmenn væru orðnir svangir, sjávarútvegsnefndarmenn úr Framsfl. hafi þurft að fara að fá sér fisk áður en söluskatturinn lendir á honum. Það er víst svo að það þarf kannski ekki síður að biðja um að sérstakir þm. séu í salnum, en nokkuð finnst mér leiðinlegt að spjalla um fiskveiðistefnuna ...

Forseti mun gera ráðstafanir til að mönnum verði gert viðvart um að ræðumaður óski eftir að hafa fleiri í salnum.

Ég vorkenni ekki þm. að bíða með að fá sér í svanginn fram til hálfeitt. Forseti hefur tilkynnt okkur að við fáum þá góðan matartíma. Ég ætlaði að fara að spjalla um tvöfeldnina í framsóknarmönnum. Mín fræði, sem ég lærði í Samvinnuskólanum í sambandi við framkvæmd samvinnustefnu, voru m.a. á þann veg að samvinnufyrirtæki ættu að vera í eðlilegri samkeppni við einkafyrirtæki og samvinnustefnan ætti ekki að byggja sína afkomu á því að það væru einhver höft sem þyrftu að tryggja rekstur samvinnufyrirtækja. Atvinnurekstur á samvinnugrundvelli byggðist fyrst og fremst á að það væri eðlilegt frelsi, viðskiptafrelsi og atvinnufrelsi. Nú leggja þessir höfðingjar til að aðalatvinnuvegur þjóðarinnar verði bundinn ákveðnum takmörkunum sem við vitum um og ákveðinn einkaréttur sé færður ákveðnum hópi manna og enginn möguleiki til þróunar eða breytinga. Hvað skyldu þeir hafa sagt, Þingeyingarnir, hefðu þeir staðið frammi fyrir því að Guðjohnsen á Húsavík hefði haft þannig lög í landinu að það hefði verið ómögulegt fyrir þá að stofna Kaupfélag Þingeyinga? Það eru svipuð lög sem verið er að leggja til að verði samþykkt hér. Og það eru svipuð lög sem við höfum búið við í fiskveiðistjórn. Þannig er tvöfeldnin í þessu liði og nærri því sama hvar er borið niður. Mennirnir boða og segja allt annað í framboðsræðum og í stefnuræðum en þeir gera svo í lagagerð á Alþingi. Það er kannski rétt að minna á það líka, fyrst verið er að tala um samvinnuhreyfinguna, að fyrir nokkrum dögum kom forstjóri Sambandsins, Guðjón Ólafsson, í sjónvarp. Hann mun líkast til hafa komið bæði á Stöð 2 og í okkar gamla góða ríkissjónvarpi. Ég sá hann í ríkissjónvarpinu og þar var hann að útskýra fyrir okkur stöðuna í vaxtamálum og stöðu fyrirtækja í landinu. Hann nefndi þar einn sérstakan hlut. Hann nefndi að nú um stundir hefðu verið þau lög í landinu að menn hefðu mátt færa í bókhald sitt froðufærslur. Hvenær skyldu þessar froðufærslur hafa orðið til? Hver skyldi hafa verið höfundur froðufærslunnar? Hverjir skyldu hafa staðið að því að samþykkja heimild til froðufærslna í bókhald fyrirtækja þannig að þegar upp væri staðið gætu fyrirtæki sýnt allt aðra útkomu en þá raunverulegu? Það skyldi þó aldrei vera að það sé eitthvað tengt Framsfl.? Það skyldi þó aldrei vera að því hafi verið lýst yfir að það væri mjög nauðsynleg ábyrgð sem fylgdi því að heimila mönnum að færa froðufærslur í bókhald sitt? Vita kannski þm. eitthvað um hverjir lögðu þetta til, komu þessu í lög?

Ég er ekki viss, en mig grunar að það hafi verið í tíð Ragnars Arnalds.

Það hafi verið í tíð Ragnars Arnalds, fyrrv. fjmrh. Gæti verið að núv. sjútvrh. hafi átt nokkurn þátt í þessu? Við látum þetta að jöfnu. Gæti verið að það væri Ragnar og gæti verið að það væri sjútvrh. En það er sama hver höfundurinn væri. Ég held að það sé verið að innleiða í íslenskan sjávarútveg aðrar froðufærslur. Þær hinar fyrri eru kannski ekki eins afgerandi og þær sem eru að koma inn og eru að þróast í sambandi við fiskveiðistefnuna, en þær eldri, sem forstjóri Sambandsins var að tala um, munu búa til stórkostlegri froðu í bókhaldið en þær eldri. En til að upplýsa hvernig froðufærslurnar eru núna í bókhaldi má segja frá því að sé fyrirtæki með 100 millj. kr. skuldir en eigi svo lausafé á móti um 30 millj., mismunurinn sé 70 millj., mega menn reikna sér tekjufærslu, mig minnir að það séu 17–18%, út á þessar skuldir og fyrirtækið, sem skuldaði í þessu tilfelli 70 millj., mundi fá 12–13 millj. tekjufærslu. Það má vel vera að sumir álíti að þarna séu nýjar eignir. En í nýja dæminu í sambandi við fiskveiðistefnuna er þetta miklu stórkostlegra vegna þess að staðreyndin er sú að þar eru þetta ekki 17–18% heldur tvöföldun, ekki þó fært í bókhald, a.m.k. ekki nema hjá sumum, en verðgildi, söluverð íslensks fiskiskipaflota hefur tvöfaldast undir þeirri fiskveiðistjórn sem við búum við nú. Ef við tökum dæmi af skipum getum við nefnt Gautinn, sem seldur var til Grundarfjarðar og kom frá Suðurnesjum, og Dagstjörnuna sem seld var til Akureyrar. Annað skipið er reyndar í 120%, Dagstjarnan, en Gauturinn í 92% þannig að þar er hrein tvöföldun á verði út frá tryggingarmatsverði sem mætti undir sumum kringumstæðum segja að væri eðlilegt matsverð inni í reikningum. Ef við stöndum svo frammi fyrir því að þessari fiskveiðistefnu verði svo breytt, sem við verðum að vona, koma einkennilegir hlutir upp vegna þess að stór hópur af þeim mönnum sem eiga nú fiskiskip reka skipin sín út frá þessari stærð, ekki út frá matsstærðinni heldur út frá því að þeir geti selt þessi skip á tvöföldu matsverði. Það er farið í stækkanir og það er farið í breytingar á skipum beinlínis í þeirri trú að hægt sé að selja skipið fyrir hærra verð en það matsverð sem á því er í trausti þess að þessi fiskveiðistefna haldi áfram, í trausti þess að þessi froðuverðmyndun í íslenska fiskiskipaflotanum verði til frambúðar. Hvað er verið að gera í rekstrargrundvelli íslenskrar útgerðar með þessu móti? Það er verið að þrýsta á að við verðum að búa við kvótafyrirkomulag um ókominn tíma vegna þess að fleiri og fleiri eru að fjárfesta beinlínis út frá þessum stærðum en ekki hinum raunverulegu kostnaðarstærðum og matsstærðum eigna. Við höfum heyrt haft eftir hæstv. sjútvrh. að þeir sem færu í fjárfestingar væru glannar. Þeir sem taka mark á stefnu sjútvrh. finna fyrir því hvernig hún verkar, finna hvernig froðumyndunin er. Þeir eru glannar. Það er nærri því svo að maður hafi heyrt haft eftir hæstv. ráðherra að það sé ekki nema eðlilegt að slíkir aðilar fari á hausinn og það sé varla hægt að vorkenna þeim. Í Dagblaðinu 20. nóv. er mikið viðtal við hæstv. ráðherra. Þar fer hann m.a. nokkrum orðum um þá menn sem hafa tekið mark a sjávarútvegsstefnunni hans og fjárfesta. Með leyfi hæstv. forseta vil ég lesa niðurlagsorðin í þessu viðtali: "Að mínu mati hafa sumir farið mjög óvarlega í fjárfestingum svo sem endurnýjun skipa og mér sýnist afar tæpur rekstrargrundvöllur fyrir þau skip. Sumum skipum, sem voru í hættu 1983 þegar ég byrjaði hér, hefur verið bjargað, en það hefur þó allt verið á tæpasta vaði. Mér þykja sumir útgerðarmenn vægast sagt vera miklir glannar og því miður er ég kvíðafullur og óttast að margir þeirra standi frammi fyrir gjaldþroti." Svo mörg eru þau orð. Af hverju standa menn frammi fyrir gjaldþroti? Það er eins og ég hef sagt vegna þess að þeir treysta á að áfram haldi sú fiskveiðistefna og sú aukaverðmyndun í fiskiflotanum sem ég hef verið að lýsa. Þeir treysta því. Þeir vita að ef sú stefna heldur áfram geta þeir komist út úr sínum fjárfestingum með því að selja þessi skip vegna þess að verðið er raunverulega tvöfalt. Það styttist í matarhlé, en áður en við tökum matartíma er vert að fara nokkrum orðum um ræðu hv. þm. Guðmundar H. Garðarssonar. Að mörgu leyti væri kannski eðlilegast að fjalla um ræðu þm. með því að lesa ræðu hans frá 1983. Ég ætla ekki að gera það, ekki a.m.k. að sinni, en þó ætla ég í upphafi, með leyfi forseta, að lesa smátilvitnun úr ræðunni. Hún er svo: "Nú stöndum við frammi fyrir því að vegna óviðráðanlegra aðstæðna verður væntanlega að grípa til mjög umdeildra aðgerða sem geta haft ófyrirsjáanlegar afleiðingar og áhrif á alla þessa forsögu og framtíðarmótun þessara mála." Hann á vitaskuld við sjávarútveginn. "Við skulum bara nota rétt orð yfir rétta hluti. Frv. gerir raunverulega ráð fyrir að við séum að fara inn í hafta- og skömmtunarkerfi á þessu grundvallarsviði í atvinnulífi Íslendinga. Það er í algerri andstöðu við það frjálsa fyrirkomulag sem ríkt hefur á Íslandi í fiskveiðum frá því að Íslendingar tóku þessi mál í eigin hendur." Þetta er kjarni málsins. Hér er um að ræða alger tímamót. Vitaskuld voru að gerast tímamót þegar þessi ræða var flutt og það er verið að festa þau tímamót í sessi. Það er verið að festa þá stefnu í sessi sem þá var samþykkt. Og það er ekki, eins og ég sagði hér áðan, aðeins það að við séum að festa stefnu í sessi heldur er verið að herða á hlutunum. Það er ekki vegna þess að það hafi verið ofgengið í karfastofninn, eins og hv. þm. nefndi, að það sé verið að setja upp eitt "systemið" í sambandi við sóknarmarksskipin, heldur er þar verið að búa til fallegri mynd, verið að reyna að jafna stöðuna milli norður- og suðurskipanna með því að stilla upp aflakvóta á karfa. Það er verið að þrengja að í sambandi við þá hluti og það er verið að þrengja í sambandi við veiðar smábáta. Og það er verið að gefa hæstv. ráðherra meira og meira vald. Raunveruleikinn er að með því frv. sem samþykkt var 1983 var rekstrargrundvelli íslensks sjávarútvegs breytt og núna ætla sjálfstæðismenn að samþykkja að þetta skuli ríkja áfram í þrjú ár. Þeir voru fyrir nokkrum dögum talandi um að það væri nóg að hafa þetta í tvö ár, en nú eru þeir komnir á þá skoðun að þetta skuli vera í þrjú ár. Með tveggja ára gildistímanum, sem við erum að klára núna, kom strax í ljós að gildistíminn í tvö ár hafði svo marga ókosti að erfitt var við að ráða. Núna réttlætir hæstv. sjútvrh. stöðuna í sambandi við aflasóknina í fiskistofnana með því að kerfið hafi verið rangt, að kerfið sem hann bjó til sjálfur hafi verið rangt og hann hafi ekki getað lagað það vegna þess að þetta voru tvö ár. Hvernig væri staðan núna ef við hefðum samþykkt þá, eins og ráðherrann óskaði, að það yrði þriggja ára tímabil? Hvernig stæðum við frammi fyrir því? Við hefðum orðið að taka kerfið upp og breyta því. Til hvers erum við þá að ganga út í að samþykkja þriggja ára kerfi nú þegar við samkvæmt reynslunni á tveggja ára tímabili nú stöndum frammi fyrir að það gekk ekki upp að binda stefnuna til tveggja ára? En Sjálfstfl. telur að það þjóni frelsinu, sem oftast nær tengist hans skoðunum, að hafa tímabilið bundið í þrjú ár og vald ráðherra yfir þessari aðalatvinnugrein okkar bundið í svo langan tíma. Í tengslum við gildistímann hefur komið aukaákvæði við frv., ákvæði til bráðabirgða, þar sem segir að sjútvrh. skuli skipa nefnd "samkvæmt tilnefningu þingflokka og helstu hagsmunaaðila í sjávarútvegi til að undirbúa tillögur um fyrirkomulag fiskveiðistjórnar að loknum gildistíma þessara laga. Jafnframt skal nefndin móta tillögur um breytingar á þessum lögum á gildistíma þeirra eftir því sem tilefni verður til. Nefndin skal m.a. kanna áhrif laganna á afkomu og hagkvæmni í sjávarútvegi og skynsamlega nýtingu fiskstofna. Einnig skal hún athuga tilhögun veiðiheimilda, m.a. heimilda sem ekki séu bundnar við skip. Nefndin skal hefja störf hið allra fyrsta og starfa á gildistíma laganna. Skal hún skila fyrsta áliti eigi síðar en haustið 1989."  Fundarhlé. Herra forseti. Ég var þar í ræðu minni þegar fundi var frestað að ég hafði lesið úr frv. ákvæði til bráðabirgða en það tengist því að lagt er til að samþykkja lög til þriggja eða fjögurra ára. Ákvæðinu er ætlað að tryggja það að skipuð verði nefnd til þess að fjalla um endurskoðun og áhrif laganna og áhrif þeirra á afkomu og hagkvæmni í sjávarútvegi o.s.frv. Það sem vekur kannski fyrst og fremst athygli varðandi þessa tillögu um nefndarskipan er það að á síðustu mánuðum hefur verið við störf svipuð nefnd og hér er lagt til að verði skipuð, þ.e. nefnd skipuð hagsmunaaðilum og fulltrúum þingflokka, nefnd sem væri mjög lík þeirri ráðgjafarnefnd sem fjallaði um undirbúning þessara mála í haust. Ég held að ekki sé nein deila um það að þeirri nefnd hafi ekki tekist að sinna því hlutverki sem henni var ætlað, þ.e. undirbúa frv. Það kom bara í ljós að þetta var ágætis viðræðunefnd, umræðunefnd. Þar gátu menn komið inn og viðrað skoðanir sínar. En það að þetta væri starfsnefnd sem sinnti því að semja uppkast að tillögum að nýrri fiskveiðistefnu - það var af og frá að hún næði utan um þann verkahring. Það kom líka fram nokkrum sinnum á fundum nefndarinnar að nefndarmenn voru sammála um það að svona skipuð nefnd hefði ekki möguleika á því að fjalla um mál á þann veg. Hitt voru menn sammála um að slík nefnd væri ágæt nefnd til þess að ræða málið. Til þess að koma með nýjar tillögur var hún hins vegar ekki nógu góð. Mér finnst þess vegna að hér sé verið að endurtaka svipaðan hlut. Það er verið að bjóða upp á það að á næstu árum verði umræða um fiskveiðistefnuna í nefnd sem þessari en valdið og aðstaðan til að leiða umræðuna úti í þjóðfélaginu verði áfram eins og var í haust í höndum ráðuneytis hæstv. sjútvrh. Ég held að það sé mjög nauðsynlegt að svona nefnd sé þannig skipuð að líkur séu fyrir því að hún geti unnið á þann veg að hún semji tillögur, jafnvel þó að svo færi að svona nefnd næði ekki samkomulagi sem er kannski ekki líklegt, en að þar gæti skapast meiri hluti og minni hluti og fram kæmu vel unnar tillögur kannski tveggja eða þriggja aðila, ekki kannski endilega til þess að leggjast fyrir Alþingi, heldur eins og ætlast er til að gætu verið umræðuvettvangur í þjóðfélaginu þannig að ekki væri eingöngu boðið upp á tillögur ráðuneytis eins og hefur verið á undanförnum árum. Því miður hefur það verið þannig að sú umræða sem í gangi hefur verið í sambandi við gagnrýni á fiskveiðistefnuna hefur ekki verið, það þýðir ekkert að leyna því, það öflug eða það vel skipulögð að það hafi komið mjög markvissar tillögur um það hvernig skuli stjórna ef frá því kvótakerfi væri horfið sem við búum við. Það urðu þó nokkrar umræður á sl. sumri og reyndar fyrr um það að það ætti að færa kvótavaldið eða kvótaeignina frá bátum yfir til fiskvinnslustöðva. Forustumenn samtaka fiskvinnslustöðvanna komu á ritvöllinn og héldu fram þessum skoðunum, en því miður  Ég ætla aðeins að fjalla um vinnubrögðin í sjávarútvegsnefndunum. Það var valinn sá kostur að sjávarútvegsnefndir beggja deilda störfuðu saman og ég tel að það hafi verið rétt á þeim stutta tíma sem þingið hafði til þess að fjalla um frv. Það kom furðu fljótt fram að innan nefndarinnar voru mjög ákveðnar raddir um það að breyta frv. og það virtist sem svo að þó nokkur hluti nefndarmanna tæki undir þær skoðanir að það væri æskilegt að vinna sameiginlega að því og leita ráða til þess að þegar málið kæmi hér inn í hv. deild væri það nokkuð vel undirbúið, ef mætti orða það svo, verstu agnúarnir væru felldir út. Eftir nokkra fundi - fyrst voru reyndar fundir með gestum sem voru kallaðir á fund nefndarinnar, svokallaðir hagsmunaaðilar, en þegar nefndirnar fóru að starfa og fara yfir frv. komu fljótlega fram tillögur frá formönnum nefndanna um leiðréttingar og breytingar á frv. Það getur verið að það hafi verið í mínum huga einhver óskhyggja að mér fannst sem svo að það væri mikill vilji fyrir því hjá meginhluta nefndarmanna að taka undir a.m.k. sumar af tillögum þeirra formannanna, en svo gerðist það, það mun hafa verið 17. desember, að hópur nefndarmanna lýsti því yfir að það mundi ekki vera grundvöllur fyrir því og það mundi ekki vera meiri hl. fyrir því að breyta frv. á þann máta sem þeir formenn lögðu til. Þær breytingar sem voru aðallega til umræðu í nefndunum voru í fyrsta lagi breyting við 4. gr. en í nýjum texta í greininni voru tillögur um það að þeim aðilum sem einhverra hluta vegna höfðu fallið út úr leyfisveitingum - það var hreinlega verið að fjalla um skip sem höfðu farist á ákveðnu tímabili - yrði gert mögulegt með lögunum að fá heimild til þess að eignast skip á ný og njóta þess réttar sem þeir höfðu. Þetta er hlutur sem Karvel Pálmason flytur brtt. um. Ég er á því að í tillögu hans sé farið heldur vítt yfir. Hann nefnir þar 10 skip. Mín tilfinning er sú að umræðan hafi svona frekar breiðst út frá upphafi umræðu í nefndinni. Menn voru að tala frekar þar um færri skip en þetta, en það var svona viss tilhneiging ráðuneytisins að koma þá með fleiri nöfn en þeirra aðila sem höfðu beinlínis verið að sækja eftir því á undanförnum árum að halda þeim veiðirétti sem þeir höfðu haft á þessu tímabili. Í öðru lagi var það svo breyting við 5. gr. Þar er verið að reyna að gera tilraunir til þess að lappa upp á þetta kerfi sem við búum við. Það er nú svo að einn af ókostum kerfisins er sá að það hefur innbyggðan hvata til þess að flytja fisk út óunninn á erlendan markað, ferskfisk, og í 5. gr. er verið að reyna að lappa upp á þessa hluti, reyna að laga þarna einn agnúann. Þeim formönnum fannst þarna heldur langt gengið, vildu draga svolítið úr refsivendinum, hafa hann ekki eins þungan. Ég held að þessir hlutir séu á þann veg að allar svona sektir séu mjög neikvæðar og það bæti nú ekki þetta kerfi ef á að fara að þyngja þær umfram það sem hefur verið, ekki síst ef þarf nú að fara að standa í því að hafa eftirlit með því að það eigi sér stað vigtun og það geti farið í gang ýmsir hlutir sem þarf að hafa þó nokkuð mikið eftirlit með. Þetta er einn af göllunum sem höfundar fiskveiðistefnunnar hafa búið til sjálfir og það er erfitt eins og með marga aðra þætti að fara að breyta þessu svo nokkru nemi. Við leggjum aftur á móti til, alþýðubandalagsmenn, að í stað þess að vera með þessa skerðingu í sambandi við kvótann verði lagt á útflutningsgjald, útflutningsgjald sem taki mið af þeim sköttum sem viðkomandi viðskiptaþjóðir okkar leggja á unninn fisk, þannig að með því móti værum við beinlínis að jafna stöðu fiskvinnslunnar gagnvart þeim aðilum sem vildu flytja út ferskan óunninn fisk. Sú tillaga okkar tengist ekki neitt kvótakerfinu. Hún gæti verið alveg í fullum rétti þó að ekkert kvótakerfi væri. Það hefur ekki verið tekin fullnaðarákvörðun í okkar þingflokki um það hver afstaða okkar verður til þessara hluta ef svo fer að okkar tillaga verður ekki samþykkt, en mér finnst að hér sé, eins og ég hef sagt áður, fyrst og fremst um það að ræða að þeir sem eru höfundar kerfisins séu að reyna að lappa upp á þetta kerfi og skapa sér sjálfsagt ýmiss konar vandamál með þessari löppun sem þeir eru að reyna að koma hér á. Í fyrstu greinum frv. og um frv. allt er meira og minna af valdi sem fært er ráðherranum beint. Það hefur ekki verið minnkað, eins og ég hef sagt áður, með frv., heldur er það aukið og það eru vissar fyrirskipanir í frv. líka, sumar nýjar. Eitt er það að í 17. gr. telst þeim í ráðuneytinu alveg nauðsynlegt að setja inn eitt nýtt orð. 17. gr. er á þann veg að útgerðarmönnum og skipstjórnarmönnum og kaupendum afla sé skylt að láta ráðuneytinu í té ýmsar upplýsingar. Það þurfti reyndar ekki að búa til um það ný lög. Ég held að þessum aðilum sé skylt að láta þessar upplýsingar allar í té til Fiskifélags Íslands og þeir hafi gert það í áranna rás og ekkert hafi verið um það talað hvort það væri ókeypis eða á hinn veginn. 

Og er þá ekki mikið sagt.

Og er ekki mikið sagt. Sem svar við einni beiðni til ráðuneytisins um að fá gögn úr þeirra höndum sem send var ráðuneytinu í haust, ósk um upplýsingar - ég ætla ekki að nefna nein nöfn í sambandi við það en ég skal lesa upp svargrein frá ráðuneytinu sem sýnir hvernig þeir svara þegar beðið er um upplýsingar frá þeirra hendi. Hún er á þennan veg, með leyfi hæstv. forseta: "Varðandi það erindi að ráðuneytið láti yður í té afrit af bréfum varðandi kvótaúthlutun til útgerðar þessa skips vill ráðuneytið taka fram að öll bréf sem varða úthlutun á kvótum til einstakra skipa eru send eigendum þeirra. Því munuð þér hafa undir höndum öll þau bréf sem varða kvótaúthlutun þessa skips." Þegar einstaklingur biður um afrit af bréfum frá ráðuneytinu sem honum voru send vegna þess að hann hafði þau afrit ekki undir höndum er svar ráðuneytisins á þennan veg. Það er ósköp eðlilegt að þetta ráðuneyti leyfi sér síðan að koma með lagabókstaf um það að aðrir skuli senda þessu ráðuneyti ókeypis gögn. Og ekki nóg með það að ráðuneytið geri þessa hluti, heldur hefur það ekki vilja til þess að senda gögn sem þeir eru beðnir um að senda, gögn sem þeir lýsa yfir að séu í þeirra höndum frá viðkomandi aðila, en sá hinn sami gerir sér ekki grein fyrir því að þessi gögn séu í höndum ráðuneytisins, áttar sig ekki á því, óskar eftir því að fá ljósrit af þessu plaggi til þess að getað áttað sig á því hvaða gagn þetta er. Það eru liðnir u.þ.b. tveir mánuðir síðan þessi ósk var send ráðuneytinu. Það hefur ekki komið svar frá þessu háa ráðuneyti enn þá í sambandi við þessa hluti. Er þá eðlilegt að þetta ráðuneyti óski eftir því að Alþingi samþykki síðan svona hluti eins og hér er lagt til gagnvart hinum almenna borgara í landinu? Og það er ekki nóg með það að ráðuneytið hagi sér á þennan veg gagnvart þeim aðilum sem leita eftir upplýsingum frá því, heldur eru þeir að reyna að búa til alls konar aukaklásúlur inn í reglugerðir til þess að hafa enn þá meira vald til þess að framkvæma hlutina á þennan máta. Í uppkasti að reglugerð sem lögð var fyrir sjávarútvegsnefndir var ákvæði þar sem ráðuneytið gat sent áframhaldandi reglur út frá reglugerðinni til þess að stjórna þessum málum. Það var ekki nóg að hafa ákvæði í lögum um það að ráðuneytið gæti sett reglugerð, heldur þurfti líka að bæta við inn í reglugerðina sjálfa ákvæði um það að þeir gætu bætt þar reglugerð ofan á reglugerð. En sem betur fer, í þessu tilfelli, dró ráðuneytið þessa tillögu sína til baka. Ég held að það ætti að sýna sóma sinn í því að taka þetta "ókeypis" út úr lögunum líka. Það málefni sem mest hefur verið rætt í sambandi við fiskveiðistjórnunina og hefur farið eins og rauður þráður um alla umræðuna er afstaðan til smábátaútgerðar á Íslandi. Í fyrsta uppkasti ráðuneytisins um það hvernig smábátakvóti skyldi vera var gengið ansi langt, það er ekki meira hægt að segja, í að skerða stöðu þessara báta, þessa flota. Ég hélt að þetta væri gert eins og ýmislegt fleira í sambandi við umfjöllun þessara mála til þess helst að umræðan í þjóðfélaginu snerist fyrst og fremst um smábátana, hún snerist ekki um það að verið væri að ofveiða þorskinn, hún snerist ekki um það að það væri alltaf smærri og smærri fiskur, aflinn sem við værum að færa að landi, hún snerist ekki um verðmyndunina og hún snerist ekki um stækkun flotans. Nei, hún snerist fyrst og fremst um smábátana. Ég hef enn þá grun um það að þetta hafi verið tilætlunin í málinu og ég hafði von um það að þegar kæmi að því að við færum að fjalla um hlutina hér á hv. Alþingi yrði búið að breyta þessum tillögum þannig að það væri liðinn umræðutíminn og menn færu að taka alvöruna og það væri ekki meiningin að taka einn hóp út úr og skerða hann alveg sérstaklega. En því miður, eftir þeim tillögum sem hér liggja fyrir, fyrst í frv. og svo í brtt. meiri hl. sjútvn., sýnir það sig að það á að halda áfram leiknum. Þetta var ekki eingöngu gert til þess að halda umræðunni í gangi um smábátana og láta hitt fara meira og minna í hvarf af því. Nei, þetta er líka gert til þess að ráðast á þennan hóp manna sem að smábátaútgerð stendur, einan af öllum aðilum í sambandi við útgerð á Íslandi. Það hafa verið í gildi reglur í sambandi við smábáta, í sambandi við togara, í sambandi við báta, sl. tvö ár og hæstv. ráðherra hefði viljað að þetta gilti í eitt ár í viðbót eins og hann óskaði eftir 1985. Við hefðum staðið frammi fyrir því að vera með óhefta sókn smábátanna næsta árið hefði verið farið að ráðum hans. Hefði verið farið að ráðum hans hefði hún verið óskipt, óbreytt. En núna á að taka þennan hóp út úr og skerða hann sérstaklega. Þessi hópur hefur byggt sig upp á grundvelli þeirrar fiskveiðistefnu sem við búum við í dag. Hvers á hann að gjalda, einn, ef við ætlum að framlengja þessa fiskveiðistefnu, að það verði breytt fyrir hann einan? Ég held að það séu engin rök fyrir því. Fulltrúar smábátaeigenda hafa bent á það að það er ekki aflaaukningu að kenna, það er engin aflaaukning að marki, það er ekki verið að sækja of mikið í stofninn í gegnum smábátana, það er af og frá. Það er bara einhver sérstök stefna að ráðast á þennan hóp manna og hún er á margan hlut ansi merkileg. Ég hef meira að segja hitt menn úr hópi þeirra sem telja nauðsynlegt að minnka smábátaútgerð á Íslandi sem hafa sagt við mig: Haldið þið að það sé nú vit í því að hann Sigurður Kristjánsson skipstjóri - hann er skipstjóri á Skarðsvíkinni frá Rifi - sé að fara út á trillu yfir sumarið? Haldið þið að það sé vit í því að hann Eggert Gíslason eða Haraldur Ágústsson leyfi sér það að fara út á trillu, þessir menn sem eru búnir að þéna þessi ósköp og allt eftir því? Haldið þið að það sé vit í því? Dómharkan gagnvart þessum hlutum er á þann furðulega veg en hverjir skyldu eiga það frekar skilið að stunda svona útgerð og fara út á trillu en þessir menn? Hverjir skyldu vera hásetarnir þeirra? Ætli það séu kannski ekki sonur, barnabörn? Hvar haldið þið að sé betri skóli fyrir íslenska framtíðarsjómenn en að fá að vera sumartíma í fylgd með svona fólki? Þetta er kallað allt af hinu verra og það er nærri því sama hvað er rætt gagnvart sumum, gagnvart þessum hóp, það er allt fordæmt. Það er nú svo að það er staðreynd að kerfið leyfði það, fiskveiðistefnan leyfði það að smábátum fjölgaði og þeim hefur fjölgað svolítið og þeim er að fjölga. Og fyrst og fremst fór þeim að fjölga þegar farið var að tala um að það yrði sett á bann og stopp. Þá reyndu menn að grípa tækifærið og búa sig undir það að þessi ósköp dyndu yfir. Er nokkur staða til þess að segja við þetta fólk, við þessa menn sem eru að byggja báta, eru nýbúnir að kaupa báta, vegna þess að það var fiskveiðistefna í gildi og þeir treystu því að það væru lög í landinu sem mætti fara eftir: Við ætlum að breyta þessum lögum með einu pennastriki og þið verðið að taka ábyrgðina á því sjálfir? Það er ekki hægt að segja þetta. Þeir sem eiga að taka ábyrgðina eru þeir sem sömdu lögin og gengu frá þeim. Það eru ekki þeir menn sem standa frammi fyrir því, ef frv. verður samþykkt eins og hér er lagt til, að verða meira og minna, ja, sumir kannski gjaldþrota, sumir að hverfa frá þeirri atvinnugrein sem þeir óska eftir að stunda. Það er verið að ganga gegn þeim á óheiðarlegan máta. Það er enginn siðferðislegur réttur til í því þegar verið er að framlengja fiskveiðistefnuna eins og verið er að gera hér. Það er enginn siðferðislegur réttur að taka einn hóp út úr og skerða hann alveg sérstaklega. Ég er búinn að taka dálítinn tíma af deildinni þannig að í þessari umferð mun ég nú ekki tala mikið lengur. En aðeins áður en ég hætti ætla ég að segja frá tveimur brtt. sem við flytjum, við Danfríður Skarphéðinsdóttir, á þskj. 383 og 391. Á þskj. 383 er brtt. þar sem við leggjum til að skil norðursvæðis verði færð frá Látrabjargi í Öndverðarnes. Nú er ég farinn að ræða um hluti sem voru mikið til umræðu í fjölmiðlum fyrir nokkrum vikum, þ.e. norður-suður línuna. Ég ætla að láta liggja á milli hluta þó að þar sé ýmislegt sem gaman væri að rifja upp. En við teljum og höfum reyndar alltaf talið að þegar miðunum var skipt upp í tvö svæði hafi verið, miðað við reynslu eins og alltaf er verið að tala um, rangt að staðið að hafa ekki vesturmörkin milli norður- og suðurlínu um Öndverðarnes. Það er vegna þess að Breiðafjörðurinn, útgerð á Breiðafirði, hefur alltaf verið og er enn mun líkari útgerð á vestur- og norðursvæðinu en suðursvæðinu. Karfasókn frá togurum á Breiðafirði hefur alltaf verið tiltölulega lítil. Ég hef rætt um þessa hluti á undanförnum þingum þegar þessi mál hafa verið til umræðu en það hefur aldrei gengið það langt að flutt hafi verið um þetta bein brtt. enda hefur ákvæði um norður-suður línuna verið í reglugerð en ekki bundið í lögum. Við urðum að taka þann kostinn að færa grein úr reglugerðinni inn í 7. gr. frv. og bæta þar við að 1. svæði næði frá Eystra-Horni vestur og norður um að Öndverðarnesi, áður var það að Látrabjargi, og 2. svæði frá Öndverðarnesi norður og austur um að Eystra-Horni. Mér er kunnugt um að það eru stuðningsmenn að þessari tillögu í hv. Nd. Þm. Vesturl. í Nd. munu styðja þessa tillögu og ég hef von um það eða ég vænti þess, réttara sagt, að hv. þm. hér í Ed. muni veita okkur stuðning við að fá þetta réttlætismál fram. Í öðru lagi erum við með brtt. um það á þskj. 391 að í sambandi við sölu á fiskiskipum verði ástandið ekki eins og það er í dag, að með því að kaupa sóknarmarksskip hér syðra og færa það norður bætist við það kvóti, heldur að á tímabilinu meðan lögin gilda skuli kvótinn bara fylgja frá hverju svæði, fylgja skipinu, þ.e. kvóti héðan sunnan lands getur ekki aukist við það að skipið sé keypt norður og á sama máta getur ekki kvóti skipsins minnkað þó að skipið sé keypt suður. Með þessu móti fengju Sunnlendingar því allt í einu svolítinn möguleika á að bæta sér upp þá stöðu sem þeir hafa staðið í, að horfa á eftir sínum skipum norður vegna þess að þau hafa fengið aukinn kvóta, þá gætu þeir keypt skipin að norðan og fengið með þeim svolítið meiri kvóta en hefur verið.



Herra forseti. Ég mæli fyrir nál. 2. minni hl. sjútvn. og les það, með leyfi forseta: "Frumvarp þetta um stjórn fiskveiða á næstu árum tekur til viðamikilla þátta sem snerta daglegt líf og afkomu allra Íslendinga. Auðlindirnar í hafinu umhverfis landið eru sameign allrar þjóðarinnar. Það er því ljóst að taka verður tillit til margra sjónarmiða þegar tekin er ákvörðun um svo veigamikið mál sem skipulag og stjórn á nýtingu þessarar dýrmætu auðlindar er. Síðast en ekki síst verður að líta til framtíðar, að hugsa til komandi kynslóða með því að taka aðeins vextina af auðlindinni en láta höfuðstólinn ósnertan. Sú fiskveiðistjórn, sem hefur verið við lýði undanfarin fjögur ár, hefur ekki skilað tilætluðum árangri. Heildarþorskafli hefur á hverju ári farið langt fram úr því hámarki sem fiskifræðingar hafa lagt til. Fiskiskipum hefur fjölgað og ný skip eru í flestum tilvikum stærri en þau sem úrelt eru. Sjávaraflinn er ekki nógu vel nýttur og miklu af nýtilegu hráefni er kastað á glæ. Kjör starfsfólks í sjávarútvegi eru óviðunandi. Einstaklingar hafa hagnast um hundruð milljóna á sölu kvóta sem þeir fengu úthlutað gefins, en um leið horfa íbúar ýmissa byggðarlaga oft á eftir einu atvinnu sinni án þess að fá rönd við reist. Í ljósi þessa er augljóst að leita þarf nýrra leiða sem samrýmast betur þeim markmiðum sem stefnt er að með stjórn fiskveiða. Í stefnuyfirlýsingu og starfsáætlun ríkisstjórnarinnar er gert ráð fyrir endurskoðun á fiskveiðistefnunni, m.a. með það fyrir augum að athuga hvort veiðiheimildir skuli eingöngu bundnar við skip og á hvern hátt megi taka meira tillit til byggðasjónaratiða. Þetta stendur á bls. 8 og 9 í stefnuyfirlýsingu og starfsáætlun ríkisstjórnar Þorsteins Pálssonar. Þessir tveir þættir hafa að mati 2. minni hl. alls ekki fengið þá umfjöllun sem nauðsynleg hefði verið og frv. gerir ekki ráð fyrir breytingum á þeim. Reynslan sýnir að sú skipan að binda veiðiheimildir við skip í eigu einstaklinga eða útgerðarfélaga hefur valdið straumhvörfum í atvinnulífi margra byggðarlaga og jafnvel haft í för með sér mikla byggðaröskun. Í 1. gr. frv. segir, með leyfi forseta: "Fiskistofnar á Íslandsmiðum eru sameign þjóðarinnar." Í stefnuskrá Kvennalistans segir svo, með leyfi forseta: "Lífríki hafsins er ein dýrmætasta auðlindin sem við Íslendingar höfum aðgang að. Þessa auðlind, sem er eign allrar þjóðarinnar, verðum við að umgangast þannig að ekki sé hætta á ofnýtingu." Kvennalistinn getur því vel tekið undir þá stefnumarkandi yfirlýsingu sem fram kemur í 1. gr. frv. Sú tilhögun að úthluta veiðiheimildum síðan gefins beint til einstaklinga og útgerðarfélaga, sem geta ráðskast með þær í eiginhagsmunaskyni, hlýtur hins vegar að vera í mótsögn við yfirlýsinguna um þjóðareign. Kvennalistinn hefur lagt fram brtt. við 4.–15. gr. frv. svo og 17., 18. og 21. gr. Markmiðið með brtt. er fyrst og fremst að rjúfa það óeðlilega samband sem nú er á milli skips og veiðiheimildar og taka tillit til byggðasjónarmiða, að draga úr ofstjórn og miðstýringu, að efla rannsóknir, að hvetja til betri nýtingar og bættrar meðferðar sjávaraflans og búa betur að starfsfólki í sjávarútvegi." Herra forseti. Í upphafi máls míns vil ég byrja á því að þakka nefndarmönnum í sjútvn. í þessari hv. deild samstarfið í því annasama starfi sem við höfum staðið í undanfarnar vikur. Eins og fram hefur komið í ræðum þeirra hv. þm. sem hér hafa talað hefur það starf hvorki verið viðburðasnautt né heldur tilbreytingarlítið. En ég vil einnig þakka hæstv. sjútvrh. og hans starfsfólki fyrir þeirra þátt í því að greiða fyrir störfum nefndarinnar. Þó frv. hafi komið seint inn í sali Alþingis var þó reynt að kynna málið í þeim tveimur nefndum sem ráðherra skipaði í haust. Það tel ég góða viðleitni og tel rétt að taka það fram hér og nú þar sem ég hef á undanförnum dögum gagnrýnt þá fljótaskrift sem óneitanlega verður á meðferð margra mála í þeim önnum sem hér ríkja nú og sömuleiðis að mörg þeirra mála sem lögð eru fram á hinu háa Alþingi hafa verið í umfjöllun samtaka og hagsmunaaðila úti í bæ, en eru síðan lögð á borð okkar þm. nánast sama daginn og um þau á að fjalla. Frv. þau sem eru sem óðast að verða að lögum þessa dagana eru að sjálfsögðu á ábyrgð hæstv. ríkisstjórnar, en ábyrgð stjórnarandstöðu er að mínu mati engu minni þegar hún tekur afstöðu til efnisatriða hinna ýmsu mála sem eru í senn viðamikil og flókin. Þegar fyrirsjáanlegt var að óvenjulega naumur tími yrði til að afgreiða þessi stóru mál fyrir áramót hefðu fleiri hæstv. ráðherrar mátt taka sér hæstv. sjútvrh. til fyrirmyndar í þessum efnum. En það er svo auðvitað mat hvers og eins hversu mikið gagn hann eða hún hefur af slíkum upplýsingum og fer það trúlega einnig eftir þeirri þekkingu sem viðkomandi hafði í upphafi á því efni sem fjallað er um. Það er reyndar samt tilfinning mín að fundirnir mörgu væru e.t.v. fyrst og fremst haldnir til að kynna rækilega kosti frv. og ekki væri ætlast til að á því væru gerðar neinar grundvallarbreytingar, enda hefur reyndin orðið sú að ekki er útlit fyrir það í þeim gögnum sem nú liggja fyrir. En þessi ágæta kynning varð reyndar til þess að menn einblíndu á það kerfi sem gilt hefur sl. fjögur ár, festust í hjólförunum og komust alls ekki upp úr þeim. Frv. er því aðeins lagfæring á helstu göllum þess kerfis sem við nú búum við og allmargir viðurkenna að hafði þegar gengið sér til húðar. Við kvennalistakonur teljum að í ljósi þessa hefðum við átt að nota vorblíðu haustsins til að rífa allt upp með rótum og gróðursetja upp á nýtt en reyta ekki bara arfann. Þess vegna lögðum við fram brtt. þegar við 1. umr. málsins sem reyndar mun ekki vera venjan á hinu háa Alþingi, en það gerðu einnig hv. þm. Alþb. og Borgarafl. vegna þess tímaskorts sem fyrirsjáanlegt var að mundi hrjá okkur síðustu starfsdaga þingsins á þessu ári. Í 1. umr. um fiskveiðistefnuna kynnti ég allítarlega till. Kvennalistans um stjórn fiskveiða og mun því ekki fara út í þær í smáatriðum við þessa umræðu. Þar skilgreindi ég m.a. markmiðið með þeirri mannlegu stjórnun fiskveiða sem við hljótum að hafa sett okkur í upphafi. Það hlýtur að vera fyrsta markmiðið, yfirmarkmiðið yfir þessu öllu hlýtur að vera að hindra ofveiði, að vernda og byggja upp fiskistofna. En ef litið er á árangurinn er hægt að fullyrða að þetta markmið hefur engan veginn náðst. Heildarþorskaflinn fer á hverju ári langt fram úr þeim mörkum sem fiskifræðingar hafa talið ráðlegt og samanlagður umframafli þeirra fjögurra ára sem kvótakerfið hefur verið í gildi er um 366 þús. tonn og það mun samsvara heildarafla heils árs. Aukin sókn í ýmsar aðrar fisktegundir gerir það að verkum að sífellt fleiri tegundir þarf að setja undir kvóta. Í öðru lagi hlýtur tilgangurinn með kvótakerfi að vera að auka hagkvæmni og minnka tilkostnað bæði við veiðar og vinnslu. Það má segja að þetta markmið hafi að hluta til náðst. Það má að einhverju rekja til kvótakerfis en lægra olíuverð og aðrar ytri aðstæður hafa haft sitt að segja. Eitthvað hefur þó dregið úr hagkvæmninni síðustu ár við meiri ásókn í sóknarmarkið sem hefur orðið hvati til aukinnar fjárfestingar. Og till. okkar gera reyndar ráð fyrir að leggja það með öllu af vegna þess að það er ein aðalorsök ofveiðinnar. Flestir telja að stefna beri að því að fækka fiskiskipum og minnka flotann í heild. Þróunin hefur orðið á hinn veginn. Fiskiskipum hefur fjölgað og þau hafa stækkað. Ný skip eru í mörgum tilfellum stærri en þau sem hefur verið lagt til hliðar. Í þriðja lagi hlýtur kvótakerfið að stefna að því að bæta meðferð sjávaraflans. Á síðustu árum má segja að hún hafi batnað nokkuð, en það er að þakka árangri aukinnar þekkingar og skilnings þeirra sem með aflann vinna. Það má vera að kvótaskiptingin geti átt þar hlut að máli þar sem magnið er gefinn hlutur en gæðin ráða tekjum. Hins vegar er ljóst að hér má bæta um betur. Í fjórða lagi hljótum við að stefna að því að nýta sjávaraflann til fullnustu, en þar vantar enn þá mikið á. Miklu er kastað á glæ í orðsins fyllstu merkingu, bæði fisktegundum og fiskhlutum, svo sem lifur, hrognum og slógi. Nefna má sem dæmi um lifrina sem hent er að það væri hægt að markaðssetja hana án nokkurs tilkostnaðar því að lýsisframleiðendur bíða hreinlega eftir því sem þar er kastað og gætu sett það á markað án aukins tilkostnaðar. Í fimmta lagi hljótum við að reyna að stuðla að bættum kjörum þeirra sem vinna í sjávarútvegi, bæta aðbúnað þeirra, auka öryggi og greiða hærri laun. Um þennan lið þarf ekki að fara mörgum orðum því það er öllum ljóst að kjör starfsfólks í fiskiðnaði eru alls óviðunandi. Í sjötta lagi hljótum við að stefna að sanngjarnri dreifingu atvinnu og arðs eftir aðstæðum á hverjum stað. Það má deila um hvernig hér hefur til tekist. Mörg dæmi eru um það nú síðustu árin að illa stæðar útgerðir hafa getað selt skip sín á margföldu verði milli byggðarlaga og hagnast þannig um hundruð milljóna á meðan íbúar viðkomandi byggðarlags mega horfa á eftir atvinnu sinni og fá ekki rönd við reist. Niðurstaða okkar hlýtur því að vera sú að leiðin sem valin hefur verið við stjórnun fiskveiða á undanförnum árum skilar alls ekki tilætluðum árangri og því ber að leita nýrra leiða sem samrýmast betur þeim markmiðum sem sett voru. Í starfsáætlun og stefnuyfirlýsingu hæstv. ríkisstjórnar segir svo á bls. 8 og 9, með leyfi forseta: "Fiskveiðistefnan verði endurskoðuð og stefna mörkuð sem taki gildi þegar í upphafi næsta árs." Þá eru í stefnuyfirlýsingunni og starfsáætluninni ákvæði um skipan nefndar sem fjalla skal um málið, m.a. með tilliti til eftirfarandi atriða, með leyfi forseta: "Hvernig og hverjum veiðiheimildir skuli veittar. M.a. verði athugað hvort veiðiheimildir verði eingöngu bundnar við skip. Hvernig taka megi meira tillit til byggðasjónarmiða við mótun fiskveiðistefnu, auka athafnafrelsi og svigrúm til endurnýjunar í sjávarútvegi. Hvers konar reglur skuli setja um færslu veiðiheimilda milli aðila." Ekkert þessara atriða hefur hlotið ítarlega umfjöllun í þeim nefndum sem hafa verið að störfum og því ekki að sjá að niðurstaðan hljóði upp á neinar stórfelldar breytingar, en breytinga hefði svo sannarlega verið þörf, eins og best sést á því að frá stjórnarandstöðuflokkunum öllum liggja fyrir brtt. um grundvallaratriði. Það hafa einnig heyrst margar og afar mismunandi skoðanir meðal stjórnarliða á atriðum sem varða þetta mál. E.t.v. hefur það þó oft viljað vera þrándur í götu að umræðan um málið hefur snúist um eiginhagsmuni, en það sýnir svo ekki verður um villst að þetta eru hagsmunir okkar allra, þetta eru hagsmunir allrar þjóðarinnar, hvort sem um er að ræða stórfellda fjármuni, eins og t.d. það að úthluta veiðiheimildum á skipin, eða afkomu einstakra fjölskyldna eða byggðarlaga sem draga lífsbjörg sína úr sjó á trillum. Helsta vandamálið við fiskveiðarnar á Íslandsmiðum hefur hingað til verið óskilgreindur eignarréttur á auðlindinni. Nú hefur sá eignarréttur hins vegar verið skilgreindur í því frv. sem hér er til umræðu, en í því segir í 1. gr., með leyfi forseta: "Fiskistofnar á Íslandsmiðum eru sameign íslensku þjóðarinnar. Markmið laga þessara er að stuðla að verndun og hagkvæmri nýtingu þeirra og tryggja með því trausta atvinnu og byggð í landinu." Þessa stefnumarkandi yfirlýsingu getum við kvennalistakonur svo sannarlega tekið undir, enda höfum við ætíð litið á þessa auðlind sem sameign allra Íslendinga. Við viðurkennum jafnframt nauðsyn mannlegrar stjórnunar á nýtingu auðlindarinnar með hliðsjón af þeim rannsóknum sem vísindamenn gera og þeim ráðleggingum sem þeir gefa stjórnmálamönnum þegar meta skal hversu mikið má nýta hverju sinni. Við viðurkennum líka að með aukinni tækni og þróun verða niðurstöður vísindamanna æ öruggari og því er erfitt að sniðganga þær tillögur sem sérfræðingar eru að gera hverju sinni. Hitt vefst fyrir okkur kvennalistakonum og eflaust fleirum hvernig þessi yfirlýsing í 1. gr. frv. samræmist þeim greinum sem á eftir koma í frv. Í þeim er alls staðar gengið út frá því að veiðiheimildum sé úthlutað til einstaklinga eða útgerðarfyrirtækja án endurgjalds. Þetta er gert án þess að eigandinn, þ.e. þjóðin, sé að einu eða öðru leyti hafður með í ráðum. Það er viðurkennd staðreynd að veiðiheimildir, þegar þær eru bundnar við skipin, kosta ákveðna upphæð. Hið svimandi háa verð skipa stafar ekki einungis af því að ekki er leyfilegt að stækka flotann með því að kaupa ný skip. Þar hefur kvótinn einnig mikið að segja, enda er algengt að heyra eða sjá auglýsingar um að tiltekið magn af kvóta sé til sölu sem þýðir að hann gengur kaupum og sölum á tilteknu markaðsverði. Það er því ekki óeðlilegt að fleiri sem sjávarútvegi tengjast vilji gjarnan fá sinn hlut í kvótanum, eins og hv. þm. Kjartan Jóhannsson segir reyndar í síðasta hefti Sjávarfrétta þar sem hann fjallar m.a. um nauðsyn þess að skera milli skips og kvóta. Hann segir m.a., með leyfi forseta: "Þetta er úthlutun verðmæta svo mönnum þarf ekki að koma á óvart þó aðrir, svo sem fiskvinnslan, sækist eftir að fá hlutdeild." Með till. okkar um að úthluta veiðiheimildum til byggðarlaga vildum við kvennalistakonur í fyrsta lagi undirstrika nauðsyn þess að rjúfa sambandið milli skips og kvóta, afhenda fólkinu sjálfu aðgöngumiðann að þessari sameiginlegu auðlind okkar, taka meira tillit til byggðasjónamiða og draga úr þeirri ofstjórn og miðstýringu sem ríkt hefur í sjávarútveginum og margfaldlega hefur verið gagnrýnd hér í hverri einustu ræðu sem hér hefur verið flutt í dag held ég mér sé óhætt að segja. Á sl. árum hefur þessi ofstjórn leitt til þess m.a. að skip hafa gengið kaupum og sölum á milli byggðarlaga án þess að íbúarnir hafi neitt getað gert og hafa mátt horfa á eftir atvinnu sinni. Með því að flytja ákvörðunarréttinn um úthlutun veiðiheimilda til fólksins erum við einnig trúar hugmyndum okkar um raunverulega valddreifingu sem við viljum reyndar færa út á öll svið þjóðfélagsins. En við teljum það í raun valddreifingu að gefa íbúunum í hinum ýmsu byggðarlögum tækifæri til að taka sínar eigin ákvarðanir og bera ábyrgð á þeim. Það teljum við hina einu sönnu valddreifingu sem losar fólk úr viðjum alls kyns skrifborðsákvarðana sem teknar eru í stofnunum fjarri fólkinu sjálfu. Hér á hinu háa Alþingi er þessa dagana til umfjöllunar frv. um verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga sem við nánari yfirlestur kemur í ljós að er einungis fólgið í því að færa til fjármuni en ekki nein raunveruleg völd. Þessi till. okkar byggir á því að valdinu verði í raun og veru dreift út til fólksins í landinu. Eins og fram hefur komið í máli hv. þm. telja þeir hæstv. sjútvrh. og hans ráðuneyti hafa haft of mikil völd í þessu máli og ættu því væntanlega að geta tekið undir þær hugmyndir okkar. Það kerfi sem við bjóðum upp á gefur líka tækifæri til að betur megi taka tillit til þeirra aðstæðna sem fyrir hendi eru á hverjum stað. Öll höfum við átt mörg og löng viðtöl við trillukarla og fengið frá þeim mörg bréf þar sem þeir lýsa áhyggjum sínum aðallega vegna afkomu þeirra byggðarlaga sem af ýmsum ástæðum hafa lífsviðurværi sitt af smábátaútgerð eða einstaklinga sem hafa stundað sjómennsku hjá öðrum alla sína tíð en hafa nýlega fest kaup á trillum til að gerast eigin húsbændur seinni hluta starfsævinnar. Við höfum líka átt samskipti við menn sem hafa misst báta sína en ekki fengið leyfi til endurnýjunar. Mér þykir hins vegar undarlegt hversu lítið heyrist frá hinum svokallaða útgerðaraðli, sem hv. þm. Kjartan Jóhannsson kallar reyndar "lénsherra" í því viðtali sem ég vitnaði til í síðasta tölublaði Sjávarfrétta. Sitja þeir nú heima saddir og sælir og bíða þess að jólahátíðin gangi í garð? Það er greinilegt að þótt ekki hafi náðst samstaða í sjútvn. innan Alþingis hefur náðst afar náin og góð samstaða og samstarf á milli lénsherranna svokölluðu og ráðuneytisins sem virðast vera mjög samstiga í þessu máli. Nú síðustu dagana hefur sjútvn. þessarar hv. deildar ítrekað reynt að koma frv. þessu til 2. umr., en eins og frá upphafi var ljóst eru skoðanir manna svo skiptar að úrslit málsins urðu fjögur nál. og a.m.k. fjórar nýjar brtt. til viðbótar við þær þrjár sem fyrir lágu. Það er á þessari stundu vandséð hvernig hægt er að koma þessu máli frá áður en núgildandi lög falla úr gildi og langt frá því að stjórnarliðar séu jafnsammála innbyrðis eins og hæstv. ráðherra og útvegsmenn virðast greinilega vera. Maður sér stundum þessa dagana fyrir sér einhverja mynd af föngum sem er búið að hlekkja um ökklann og þeir verða allir að ganga í sama takti til þess að standa uppréttir. Fyrir liggja till. varðandi skiptingu landsins í tvö veiðisvæði, en þetta er mál sem er afar umdeilt eins og fram kom fyrr á þingtímanum og teygja deilur um þetta sig þvert í alla flokka á þinginu. Í desemberhefti Sjávarfrétta er viðtal við tvo hv. þm. sem báðir hafa gegnt embætti sjútvrh., hv. þm. Kjartan Jóhannsson, sem ég hef fyrr í máli mínu vitnað í, svo og hv. þm. Matthías Bjarnason. Þó þeir séu ekki sömu skoðunar varðandi fiskveiðistefnuna og fyrirkomulag hennar má þar finna sameiginlega punkta sem snerta reyndar þau grundvallaratriði sem við kvennalistakonur höfum lagt fram brtt. um. Hv. þm. Kjartan Jóhannsson segir svo um úthlutun veiðiheimilda, með leyfi forseta: "Núverandi fyrirkomulag er eins konar lénsskipulag. Ákveðnum aðilum eru afhent veiðiréttindin." Um sama atriðið segir hv. þm. Matthías Bjarnason, með leyfi forseta: "Í þriðja lagi get ég ekki fellt mig við að ákveðnir einstaklingar fái þau forréttindi að eiga tiltekið magn af fiski í sjónum og geti selt það öðrum." Um tengsl veiðiheimilda og atvinnuöryggis í tilteknum byggðarlögum hafa þessir tveir sömu hv. þm. eftirfarandi að segja. Hv. þm. Kjartan Jóhannsson segir, með leyfi forsefa: "Ég vil að kvótinn fylgi ekki skipi við sölu út af atvinnusvæði nema þá að takmörkuðum hluta heldur komi kvótinn til endurúthlutunar innan sama svæðis." Um sama atriði segir hv. þm. Matthías Bjarnason, með leyfi forseta: "Í öðru lagi er það ákaflega alvarlegt mál þegar staðir missa rétt til veiða við það að fiskiskip er selt burt." Nú er spurningin sem hlýtur að vakna meðal okkar: Ætla þessir hv. þm. að greiða því frv. sem hér um ræðir atkvæði sitt þar sem ekkert tillit er tekið til þessara þátta sem eru algjör grundvallaratriði? Við úthlutun veiðiheimilda árið 1983 fór fram einhver mesta tekjustýring og verðmætaúthlutun sem átt hefur sér stað. Sú úthlutun var endurtekin þegjandi tveimur árum seinna og nú stöndum við frammi fyrir spurningunni: Skal þetta endurtekið enn einu sinni og kerfið þar með fest í sessi? Ætlum við enn og aftur að úthluta þessum sameiginlegu verðmætum þjóðarinnar til einstakra aðila og gefa þeim tækifæri til að kaupa og selja eftir eigin lund? Ég hef ekki hugsað mér að fara mjög náið út í einstakar greinar þess frv. sem fyrir liggur, en vil reyndar taka undir till., sem fram er komin frá hv. þm. Karvel Pálmasyni, um að hér verði skipuð sérstök þingmannanefnd til að fjalla um endurskoðun fiskveiðistefnunnar vegna þess að ég tel það vera einn megingallann, sem hefur verið núna í haust, að við höfum ekki fengið nægan tíma. Þó við höfum byrjað fyrr í þessu nefndarstarfi en í mörgum öðrum nefndum á þinginu hefur ekki náðst sú umræða sem hefði þurft að verða, þ.e. að ræða grundvallaratriðin og reyna að sjá upp úr því kerfi sem við erum sokkin til botns í að því að mér sýnist. Það var líka galli að í nefndum komu ekki fram hreinar línur fyrr en á allra síðustu stundu og það sýnir og undirstrikar hversu mikið ágreiningsmál þetta er. En ég ítreka að sú till., sem hv. þm. Karvel Pálmason hefur hér lagt fram, um sérstaka nefnd, sem mundi ræða þessi mál og gera úttekt á þeim án þess að vera í tímaþröng, væri til mikilla bóta og er alveg nauðsynlegt að þar eigi allir flokkar sína fulltrúa vegna þess að það getur háttað svo til að í dag er einn í stjórn og annar á morgun. En það kemur líka fram í brtt. að gildistíminn verði styttur miðað við það sem upphaflega var ætlað. Það er slæmt fyrir þá sem í útgerð standa og þurfa að skipuleggja sinn rekstur, en ég held að það sé samt nauðsynlegt vegna þess að eins og ég hef ítrekað sagt hér í máli mínu hefur ekki gefist nægur tími til að fjalla um nýjar hliðar á þessu máli. Það er þó eitt sem ég vildi tala um að lokum. Það er varðandi 4. gr. frv. sem nú liggur fyrir. Ég held að með því að setja mannlega stjórn á fiskveiðar verðum við að hafa það fyrst og fremst fyrir augum að draga úr ofveiði og vinna að uppbyggingu fiskistofnanna. Því tel ég hæpið það sem segir í 4. gr., með leyfi forseta: "Ráðherra getur ákveðið að fiskur undir ákveðinni stærð eða fiskur sem veiðist á línu skuli ekki eða aðeins að hluta til talinn með í aflamarki eða sóknarmarki fiskiskips." Hér er verið að ýta undir það sem kallað er smáfiskadráp. Það hefur komið fram í umræðunni að meðalþyngd á þorski undanfarin ár er rétt rúm 2 kg, en var um 5 kg fyrir átta árum, þannig að ég held að hér sé þörf á að gæta vel að. Það segir einhvers staðar að betri sé smár fiskur en tómur diskur, en ég held að við ættum ekki að láta diskinn tæmast og við verðum að grípa til aukins veiðieftirlits. Það er einn af göllunum að það er ekki gert ráð fyrir neinu auknu veiðieftirliti hér í þessu frv. en það þyrfti svo sannarlega að vera vegna þess að sjómenn viðurkenna jafnvel sjálfir að þeir hendi svo og svo miklu í sjóinn. Það hefur líka verið rætt um í sambandi við rækjuveiðar að þar eru uppi ákveðnar hugmyndir um að skipta kvóta á veiðar og vinnslu. Það er ákveðin krafa uppi um það frá verksmiðjum að þær fái sína hlutdeild í kvótanum og það er spurning: Er hér ekki að koma upp það, sem við höfum verið að tala um, að kvótinn eigi ekki einungis að vera bundinn við fiskiskipin? Ef hægt er að skipta milli veiða og vinnslu rækjuafla hlýtur það að vera hægt líka varðandi aðrar fisktegundir. En ég vildi segja, vegna þess að ég talaði um ofveiði og smáfiskadráp allra síðast, að mér þykir líka heldur kæruleysislega farið með áætlaðar rækjuveiðar upp á 36 000 tonn, en fiskifræðingar hafa mælt með 30 000 tonna ársveiði. Ég tel vafasamt að fara út í að gera út á rækju í þeirri von einni að það uppgötvist ný rækjumið einhvers staðar hér í hafinu í kring.



Hæstv. forseti. Ég átti sæti í hv. sjútvn. sem áheyrnarfulltrúi þar sem Borgarafl. á ekki fulltrúa í þeirri nefnd í Ed. Nál. liggur þar af leiðandi ekki fyrir af minni hálfu eða Borgarafl. við þessa umræðu. Af þessum sökum verð ég að gera grein fyrir áliti Borgarafl. í þessari þingræðu. Áður en ég vík að áliti okkar borgaraflokksmanna á framlögðu frv. og þeim brtt. sem meiri hl. sjútvn. hefur gert vil ég fjalla lítillega um þau orðaskipti sem hafa átt sér stað við 2. umr. og aðallega í morgun. Ég vil þá í upphafi harma að ekki náðist samstaða innan nefndarinnar um breytingar þær sem formenn beggja deilda þingsins lögðu fram og þá sérstaklega er varða veiðar smábáta og gildistíma laganna. Í upphafi nefndarstarfsins töldu nefndarmenn það mjög líklegt því meiri hluti virtist vera fyrir því að breyta þessum lögum töluvert mikið. Ég vil sérstaklega minnast eins nefndarmanns sem bæði í ræðu og riti hefur lýst andstöðu við kvótakerfið eins og það leggur sig, en það er hv. 14. þm. Reykv. Guðmundur H. Garðarsson. Í Morgunblaðinu árið 1985, þegar framlenging varð á þessu kvótakerfi, segir hann í viðtali: "En við viljum ekki að þessu sé miðstýrt með þeim hætti sem frv. gerir ráð fyrir af innisetumönnum eða stjórnmálamönnum". Síðan segir hv. 14. þm. Reykv.: " þ.e. miðstýringunni". Og síðan er haft eftir blaðamanninum samkvæmt þeim athugunum sem þá fóru fram um hverjir greiddu atkvæði: "Hann hefur greitt atkvæði gegn kvótakerfinu og hefði ekki breytt um afstöðu nú." Af þessum sökum er það einkennilegt að hann er frsm. meirihlutaálitsins og leggur beint til nú að kvótakerfið skuli halda áfram og nærri því óbreytt frá því sem áður var. Þarna er um verulega stefnubreytingu að ræða hjá hv. þm. og kannski öllum Sjálfstfl. Það er annars einkennilegt að velta því fyrir sér með Sjálfstfl. í þessari stjórn að þegar maður lítur yfir farinn veg og athugar hverju flokkarnir hafa komið í gegn getur Sjálfstfl. ekki státað sig nema af einu. Framsfl. getur státað sig af fiskveiðistefnunni, Alþfl. af ríkisfjármálunum en Sjálfstfl. aðeins af flugvallarbyggingunni sem er mjög umdeild. Annað hefur Sjálfstfl. ekki gert í þessari stjórn.  En það er annars gaman að velta því fyrir sér hvað formaður Sjálfstfl. segir. Í Vogum, málgagni Sjálfstfl. í Kópavogi, er hinn 6. desember viðtal við Þorstein Pálsson, hæstv. forsrh. Megininntakið í þeirri grein er þar sem talað er um Framsfl. þá varar ráðherrann við þeim flokki og segir: "enda þótt Framsfl. hafi brugðið yfir sig kufli frjálslyndis og borgaralegs yfirbragðs megi menn ekki gleyma því að sá flokkur hafi ekki breyst. Flokkurinn sé og verði forsjárflokkur sem vill hafa vit fyrir almenningi og skammta til hægri og vinstri. Reynslan tali hærra en tunguliprir stjórnmálamenn í því efni." Þennan boðskap sendir hæstv. forsrh. Framsfl. í þessari grein. En samt sem áður kyngir Sjálfstfl. öllu því sem á borð hans er borið bæði af Alþfl. og Framsfl. Í framhaldi af þessu leyfist mér að spyrja hv. þm. Guðmund H. Garðarsson hvort stefna Sjálfstfl. sé í þeim anda sem kemur fram í frv. Þetta er mjög mikilvæg spurning og í tengslum við þá atkvæðagreiðslu sem fram fer á eftir eða hvort Sjálfstfl. er, eins og lýst var hér í morgun, aðeins í bandi hjá framsókn. Eins og ég sagði áðan áttum við þm. Borgarafl. ekki sæti í hv. sjútvn. Ed. og verð ég því að gera grein fyrir bæði stefnu Borgarfl. í þessari þingræðu varðandi sjávarútvegsmál og hverju við viljum breyta í því frv. sem hér liggur frammi. Ég vil að það komi skýrt fram að stefna Borgarafl. í sjávarútvegsmálum er önnur en sú sem fram kemur í frv. sem hér er til umræðu. Stefna Borgarafl. er að tekinn verði upp heildarkvóti og hið svokallaða skrapdagakerfi. Leggjum við til að helstu agnúar þess kerfis sem var við lýði hér áður verði sniðnir af, en eins og menn muna var aldrei gerð tilraun til að bæta það kerfi heldur var því varpað fyrir róða og nýtt kerfi tekið upp. Ég vil ekki á þessu stigi endurtaka það sem samflokksmaður minn, hv. 6. þm. Reykn. Júlíus Sólnes, sagði við 1. umr. um hvernig við hugsuðum okkur þessar endurbætur, en leyfi mér að staðhæfa að það kerfi er í anda athafnafrelsisins og kemur í veg fyrir brask og eignatilfærslur til ákveðinna hagsmunahópa í samfélaginu og í sjávarútvegi. Það sem við höfum á móti kvótakerfinu er það aðallega að í því felst allt of mikil miðstýring, eins og hæstv. forsrh. bendir á í þeirri grein sem ég nefndi áðan, og að það dragi úr athafnasemi manna. Þá hefur það í för með sér brask bæði með kvóta og skip. Þá teljum við að kvótakerfið hamli því að nýjar hugmyndir fæðist í atvinnugreininni og komi í veg fyrir nýsköpun. Í einfaldleika sínum teljum við að verið sé að yfirfæra kvótakerfið í landbúnaði yfir á fiskveiðar með sömu afleiðingum og landbúnaðurinn hefur sýnt, stöðnun og meðalmennsku. Að lokum óttumst við að með lögbindingu kvótakerfisins nú, hvort sem er til þriggja ára eða fjögurra ára, verði ekki að þeim tíma liðnum hægt að losa sig út úr þessari haftastefnu. Þau nál. sem hér hafa verið lögð fram getum við þm. Borgarafl. ekki fallist á óbreytt og því skrifum við ekki upp á neitt þeirra. Að gefinni þeirri forsendu að ekki er hér til umræðu annað stjórnkerfi en kvótakerfið vil ég hér á eftir gera grein fyrir sjónarmiðum Borgarafl. sem væru til bóta á frv. og raunar nauðsynleg svo eitthvað vitrænt komi út úr þessu kerfi. Áður en ég vík að brtt. okkar, sem eru á þskj. 234, vil ég fara fáum orðum um aðrar till. og nál. sem hér hafa verið lögð fram. Vík ég þá fyrst að till. meiri hl. sjútvn. Meiri hl. leggur fram þrjár till. til breytinga. Í fyrsta lagi að heimildir smábáta verða auknar að því er virðist. Í öðru lagi að 3. og 4. tölul. 5. gr. falli niður, að ísfiskssölur erlendis og gámaútflutningur skerði aðeins kvótann um 15% en ekki 25% eins og gert var ráð fyrir í frv. sjútvrh. fyrir gámafiskinn. Í þriðja lagi er gert ráð fyrir því í brtt. að gildistíminn verði þrjú ár í stað fjögurra ára. Eins og hver maður sér er ekki um veigamiklar breytingar að ræða og ekkert er tekið á þeim málum sem mest voru til umræðu í nefndinni. Þar á ég við skiptingu rækjukvóta milli skipa og vinnslu, heimildir til þeirra sem hafa misst skip sín, valdaframsal Alþingis til ráðherra, samráðsnefndir, ráðgjafarnefndir o.fl. Finnst mér þetta mjög miður og þá sérstaklega að meiri hl. skuli ekki taka skrefið til fulls er varðar veiðar smábáta. Í þjóðfélaginu verður einstaklingurinn að eygja eitthvert frelsi og mjög er óheppilegt að skera tækifæri manna þannig við nögl að þeir geti ekki unnið sig upp úr því aftur. Það held ég að verið sé að gera með smábátana, að skerða rétt þessara einyrkja. Það eru nógu mikil höft nú þegar og meiri höft eru aðeins til þess fallin að minnka trú almennings á því að við lifum í landi athafnafrelsis og bræðralags. Sú brtt. að við höfum aðeins kerfi til þriggja ára í stað fjögurra er að því einu leyti til bóta að við höfum ekki þessa haftastefnu nema þá í þrjú ár. En ég átti von á því að sjálfstæðismenn mundu aldrei samþykkja lengri tíma en tvö ár miðað við allar þær yfirlýsingar sem sá flokkur hefur gefið undanfarið og jafnframt í nefndinni. Maður veit ekki hvað er komið yfir þennan blessaða flokk síðan kjarninn fór úr honum. Þriðju brtt., að breyta álagi úr 25 í 15%, gæti ég út af fyrir sig tekið undir. Brtt. þær sem Alþb. hefur lagt fram og raunar Kvennalistinn líka vil ég skýra næst. Brtt. Alþb. um að úthluta kvóta milli skipa og byggðarlaga í ákveðnum hlutföllum og þær till. Kvennalistans að færa veiðiheimildirnar alfarið til byggðarlaganna eru í samræmi við 1. gr. frv. um að fiskistofnar séu sameign þjóðarinnar. Þessar till. eru nokkuð athyglisverðar og draga úr því mikla valdi sem frv., eins og það liggur nú fyrir, færir sjútvrh. Spurning er hins vegar hvort byggðarlögin séu tilbúin að taka á móti þessum kvótum og hvort það skapi ekki enn þá fleiri vandamál að úthlutun fari fram innan byggðarlaganna, þá er spurning hvernig byggðarlögin eigi að skipta þessum kvóta og hve hvert veiðiskip á að fá mikið. Brtt. okkar borgaraflokksmanna koma, eins og ég áður sagði, fram á þskj. 234 og mun ég ræða þær næst og gef mér eflaust nægan tíma í það þar sem þetta er fyrsta tækifærið sem við höfum haft til að ræða till. Þær eru í tíu greinum og mun ég hér á eftir fara yfir þær. Í fyrsta lagi er gert ráð fyrir að 1. gr. breytist, að hún verði þannig: "Auðlindir innan fiskveiðilandhelgi Íslands eru sameign íslensku þjóðarinnar. Markmið laga þessara er að stuðla að verndun og hagkvæmri nýtingu þeirra og að tryggja byggð og trausta atvinnu um allt land. Óheimilt er að skipta landinu í veiðisvæði og stuðla að misrétti milli landshluta." Fyrri hluti þessarar greinar er eins og hann er í núverandi frv., en seinni hlutinn, að ekki megi skipta veiðisvæðinu í tvö veiðisvæði, er nýmæli og er einkum stefnt gegn þessari svokölluðu suður-norður línu. Í 2. brtt. er gert ráð fyrir að á eftir 1. gr. komi tvær nýjar greinar svohljóðandi: "Sérstök framkvæmdanefnd fer með stjórn fiskveiða samkvæmt lögum þessum. Nefndin skal skipuð níu mönnum kosnum hlutfallskosningu til eins árs í sameinuðu Alþingi eftir gildistöku laga þessara. Kosnir skulu jafnmargir varamenn. Formaður nefndarinnar boðar hana til fundar í samráði við sjávarútvegsráðherra. Á fundum nefndarinnar ræður afl atkvæða. Ríkisstjórnin ákveður þóknun til nefndarmanna." Síðan kemur í framhaldi af þessu og verður þá 3. gr.: "Verkefni framkvæmdanefndar um stjórn fiskveiða eru: 1. Að gera tillögur til sjávarútvegsráðherra um reglugerðir um framkvæmd laga þessara. 2. Að fjalla um leyfi, heimildir og undanþágur samkvæmt lögum þessum og reglugerðum og gera tillögur í þeim efnum til ráðherra. 3. Að fjalla um álita- og ágreiningsmál, sem ekki falla undir fiskveiðidóm, varðandi veiðileyfi, aflamark og sóknarmark samkvæmt lögum þessum og reglugerðum settum samkvæmt þeim, og gera tillögur til ráðherra um úrlausn þeirra." Þarna er gert ráð fyrir að framkvæmdanefnd verði sett á stofn er hafi þessi verkefni með höndum og tilgangurinn með þessari grein er að draga úr því valdi sem frv. gefur sjútvrh. til að ákveða einhliða hvernig hann vill stýra þessum veiðum. Þarna er gert ráð fyrir níu manna nefnd sem kosin er á Alþingi til að fjalla um allt er lýtur að stjórn fiskveiða. Í 3. brtt. er breyting við 2. gr., er verður þá 4. gr., en hún orðist svo: "Fyrir 15. nóvember ár hvert skal framkvæmdanefnd um stjórn fiskveiða, að fengnum tillögum Hafrannsóknastofnunarinnar, gera tillögur til sjútvrh. um afla sem veiða má úr helstu botnfisktegundum við Ísland á komandi ári og skulu heimildir til botnfiskveiða samkvæmt lögum þessum miðast við það magn. Ráðherra skal síðan fyrir 1. desember gefa út reglugerð þar að lútandi. Ráðherra er heimilt, að fengnum tillögum framkvæmdanefndar um stjórn fiskveiða, að hækka eða lækka aflamark innan árs sem ákveðið er samkvæmt þessari málsgrein enda sé sú ákvörðun tekin fyrir 15. apríl." Þarna er gerð sú breyting að það er framkvæmdanefndin sem gerir tillögur til ráðherra um hvað veiða megi mikið úr fiskistofnunum, en ekki eins og í dag að það er ákvörðun ráðherra eins hvað veiða skuli mikið. Í seinni lið sömu greinar segir síðan: "Ráðherra er og heimilt, að fengnum tillögum framkvæmdanefndarinnar, að ákveða í reglugerð og veiðileyfum þann afla sem veiða má úr öðrum einstökum stofnum sjávardýra við Ísland á ákveðnu tímabili eða vertíð og skulu veiðileyfi, sem veitt eru skv. 14. gr., miðast við það magn." Þarna er bara framhald af fyrri greininni, að það sé alfarið í höndum framkvæmdanefndarinnar að ákveða það magn sem veiða má úr einstökum fiskistofnum við Íslandsstrendur. Þá er komið að 4. brtt. Það er brtt. við 10. gr., en 10. gr. verður 12. gr. í núverandi frv., og orðist svo: "Botnfiskveiðar báta minni en 10 brl. eru háðar eftirgreindum takmörkunum: 1. Veiðar eru ekki heimilar á eftirgreindum tímabilum: A. Í tíu daga um páskahelgi í mars og í apríl 1988. Enn fremur í tíu daga í ágúst og sjö daga í júní og október, hvorn mánuð, ár hvert. Fari mánaðarlegt aflamagn báta undir 10 brl. í einhverjum landsfjórðungi niður fyrir tvo þriðju af meðalafla þess mánaðar síðustu þrjú árin vegna ógæfta er ráðherra heimilt að aflétta næstu veiðistöðvun á eftir samkvæmt þessum staflið. B. Frá og með 15. desember 1988 til og með 31. desember 1988. 2. Netaveiðar báta undir 10 brl. skulu á tímabilinu frá og með 10. febrúar til og með 15. maí ár hvert vera háðar botnfiskveiðileyfum með sóknarmarki, þannig að heimilt sé að stunda veiðar í ákveðinn dagafjölda á ofangreindu tímabili með þorskaflahámarki. Ákvæði B-liðar taka einnig til netaveiða báta undir 10 brl. Ráðuneytið skal með auglýsingu tilkynna hvenær veiðar eru ekki heimilar skv. B-lið 1. tölul. og um sóknardagafjölda og þorskaflahámark, sbr. 2. tölul. 1. mgr." Hérna er gert ráð fyrir því varðandi smábáta að greinin verði samhljóða þeirri sem er í núgildandi lögum. Við þm. Borgarafl. teljum mjög áríðandi að veiðar þessara báta verði ekki skertar frá því sem nú er, að þeir hafi sömu heimildir og þeir höfðu. Það eru svo veigamikil rök fyrir því að þeir einyrkjar, sem eru á þessum bátum, haldi sínum rétti að við teljum að hið íslenska þjóðfélag geti ekki staðið á móti þeim. Höfuðröksemdirnar sem eru fyrir því eru þessar: Þessir bátar eru undirstöðuatvinnutæki fjölmargra minnstu sjávarplássa landsins. Bátar þessir koma flestallir daglega að landi með fyrsta flokks hráefni. Kostnaður við veiðar þeirra er mun minni en annarra skipa. Slysatíðni á þessum bátum var langtum minni en á öðrum skipum fyrir tíma kvótakerfisins og er raunar enn. Fjölgun smábáta er tvímælalaust lyftistöng lítilla sjávarplássa og fjölgunin er síður en svo vandamál, en sumum hentar að gera vandamál úr henni. Vegna tækniþróunar um borð í smábátum og þar af leiðandi meiri afkastagetu eru þetta miklu öruggari atvinnutæki en áður var. Öruggt má telja að þjóðhagslega sé hagkvæmast að veiða sem mest á smábátum og kannski fellur ekkert betur að byggðaþróun en einmitt það. Þessi rök eru svo veigamikil og sterk að ég held og raunar er fullviss um það að við alþm. getum ekki skert þær heimildir sem þeir hafa í dag. Við verðum að hugsa um landsbyggðina og verðum að hugsa um þessa menn, sem eru kannski búnir að fjárfesta fyrir margar milljónir á síðustu árum, og verðum að hugsa um hvað verður ef við skerum af heimildir til þeirra. Við gerum sem sagt þá breytingu, þm. Borgarafl., að þessi grein verði óbreytt varðandi smábátana frá því sem áður var. Í fimmta lagi gerum við breytingu við 15. gr. að hún falli niður. En í 15. gr. í frv. er talað um sérstaka samráðsnefnd. Þarna er eiginlega bara tilflutningur á lagagreinum. Við viljum kalla þetta framkvæmdanefnd, sem ég fjallaði um áðan, og ætti að koma þá í 2. gr. frv. og 3. gr. Sú samráðsnefnd sem er talað um í 15. gr. falli niður. Í sjötta lagi gerum við þá breytingu við 16. gr., sem verður 17. gr. miðað við þá tilfærslu sem ég talaði um, að greinin orðist svo: "Ráðherra skal setja nánari reglur varðandi framkvæmd laga þessara að fengnum tillögum framkvæmdanefndar um stjórn fiskveiða, sbr. 2. og 3. gr." 17. gr. fjallar um upplýsingagjöf frá útgerðarmönnum, skipstjórnarmönnum og kaupendum afla. Í staðinn fyrir að láta þær til ráðuneytisins legg ég til að þær fari til samráðsnefndar sem síðan fjallar um þær. Í sjöunda lagi gerum við þá brtt. við 18. gr. frv., sem verður þá 19. gr., að 3. málsgr. falli brott, en hún er þannig skv. frv: "Ráðuneytinu er enn fremur heimilt vegna brota gegn ákvæðum laga þessara, reglna settra samkvæmt þeim og leyfisbréfa að svipta skip heimild til veiða í tiltekinn tíma og varða veiðar eftir leyfissviptingu viðurlögum skv. 1. málsgr. Sama gildir verði um að ræða vanskil á greiðslu andvirðis ólöglegs sjávarafla sem sætt hefur upptöku." Í staðinn, og er það 8. brtt. sem við gerum, fyrir að það verði ráðuneytið sem úrskurði um sekt þeirra sem taldir eru hafa brotið gegn lögunum gerum við ráð fyrir að á eftir 18. gr. sem verði 19. gr. komi þrjár greinar svohljóðandi: "a. Í Reykjavík skal setja á stofu dómstól fyrir allt landið. Nefnist hann fiskveiðidómur. Dómurinn hefur það verksvið sem kveðið er á um í lögum þessum. b. Í fiskveiðidómi eiga sæti þrír menn skipaðir af dómsmrh. til fjögurra ára. Forseti dómsins og varamaður hans skulu fullnægja sömu skilyrðum og hæstaréttardómarar. Annar meðdómandi skal vera, eða hafa verið, starfandi skipstjóri á fiskiskipi en hinn skal vera sérfróður um fiskifræði. Varamenn þeirra skulu uppfylla sömu skilyrði. Dómendur fiskveiðidóms skulu auk framangreindra skilyrða fullnægja kröfum þeim, sem gerðar eru um almenn og sérstök dómaraskilyrði samkvæmt lögum. c. Fiskveiðidómur starfar að öðru leyti eftir almennum ákvæðum um meðferð opinberra mála, sbr. lög nr. 74/1974." Þarna er sem sagt gert ráð fyrir að settur verði á stofn dómstóll er dæmi í málum ef einhver gerist brotlegur, hvort sem það er útgerðarmaður, fiskvinnsluaðili eða aðrir sem ætlað er að hafi brotið gegn lögunum. Þessi dómstóll kveði á um sekt eða sýknu en ekki eins og nú er að það er ráðuneytið sent fer með það vald, ráðuneytið setur reglugerðirnar, ráðuneytið fylgist með og ráðuneytið dæmir eða úrskurðar. Við teljum þetta óeðlilega málsmeðferð. Í níunda lagi gerum við þm. Borgarafl. till. um breytingu á 21. gr., er verður 25. gr., að sú grein orðist svo: "Lög þessi öðlast gildi 1. janúar 1988 og gilda til 31. desember 1988. Jafnframt eru á gildistíma þessara laga felldar úr gildi 10. og 14. gr. laga nr. 81 31. maí 1976, um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands." Við leggjum til að gildistími þessara haftalaga, sem hér á að fara að samþykkja, verði aðeins tvö ár en ekki fjögur ár eins og í frv. kemur fram og þrjú ár eins og kemur fram í nál. meiri hl. sjútvn. Í tíunda lagi er talað um að frv. heiti: Lög um stjórn fiskveiða, en ekki eins og nú er: Lög um stjórn fiskveiða árin 1988–1991. Ég hef nú í stórum dráttum farið yfir brtt. sem við þm. Borgarafl. gerum á því frv. sem liggur frammi og hefur verið til umræðu, en það skal tekið skýrt fram að þessar brtt. eru til að laga þetta kvótafrv. en það segir ekkert um þá stefnu sem við borgaraflokksmenn höfum um stjórn fiskveiða. Að sjálfsögðu viljum við eins og aðrir flokkar og landsmenn allir hafa stjórn á þessum málum og vernda fiskistofnana þar sem þetta er auðlind sem kemur okkur öllum að gagni og við megum ekki ganga of hart að henni. Við teljum að frv. sé á margan hátt og raunar í heild kannski ekki mistök, en það felast í því mikil höft á athafnasemina. Við teljum að svoleiðis lög eigi ekki að gilda hér nema allt annað hafi verið reynt áður. Við teljum að það hafi ekki verið. En kjarninn í okkar brtt. er sá aðallega, við getum tekið það saman, að smábátaeigendur hafi sömu heimildir og þeir höfðu áður og að það verði framkvæmdanefnd sem skeri úr um og hafi með höndum fiskveiðistjórnina en ekki ráðherra einn og svo í þriðja lagi að settur verði upp fiskveiðidómstóll er skeri úr ágreiningsmálum eða réttara sagt opinberum málum sem upp kunna að koma. Við 1. umr. þessa frv. lagði ég áherslu á þrennt sem ég taldi að þetta frv. fæli í sér og væri andstætt grundvallarreglum lögfræðinnar. Það er í fyrsta lagi 1. gr. í samanburði við 4. gr., svo þessar 20 framsalsheimildir sem eru til ráðherra og í þriðja lagi svokölluð norður-suður lína. En það er engin heimild í lögunum fyrir því að skipta landinu í tvö veiðisvæði heldur er það aðeins í reglugerð. Síðan gæti ég nefnt í tengslum við þetta að það er aðeins verið að veita ákveðnum mönnum heimildir en það er ekki verið að leggja á þá menn neinar skyldur. Með frv. er ekki verið að leggja skyldu á þá sem fá veiðiheimildir að koma með gott hráefni að landi, það er ekki verið að leggja á þá skyldu til að koma með allan aflann að landi. Mun ég nú aðeins ítreka það sem ég sagði í fyrri ræðu minni, við 1. umr., til skýringar á þessum vellum sem ég held að í þessari lagasetningu felist. Þá tek ég fyrst 1. gr. frv. Að vísu eru allir sammála um það að fiskistofnar við Ísland séu sameign þjóðarinnar en þegar verið er að setja í 1. gr. að eitthvað sé sameign þá er ekki hægt að setja í 4. gr. að það séu ekki nema ákveðnir aðilar sem mega nýta sér þessa sameign. Það er algjörlega andstætt - er það ekki, Guðmundur?  Í öðru lagi tel ég að þetta framsalsvald sem Alþingi er að gefa ráðherra sé í hæsta mata óeðlilegt. Það er í lögfræðinni viðurkennt að löggjafinn geti framselt vald til ráðherra til þess að setja verklagsreglur um ákveðið málefni en ekki að ráðherra geti ákveðið eitthvað sem er ekki til í lögunum, þ.e. hann getur ekki sett efnisreglur. Og það er einmitt það sem ég minntist á hér áðan að hann getur ekki ákveðið svokallaða norður-suður línu. Það verður þá að koma fram í lögunum að landinu skuli vera skipt í tvö veiðisvæði. Í fjórða lagi eru það skyldur á hendur þeim aðilum sem fá þessi veiðileyfi til að koma með allan aflann að landi og koma með hann í því ástandi helst sem hann var veiddur úr sjónum. Í þessu sambandi vil ég leyfa mér að lesa upp úr bréfi sem forstjóri Lýsis hf. sendi ráðgjafarnefnd um fiskveiðistjórnun hinn 29. sept. 1987. Þar segir, með leyfi hæstv. forseta: "Á undanförnum tveimur árum hafa umsvif Lýsis hf., þessa hálfrar aldar gamla fyrirtækis, aukist verulega. Þannig má t.d. nefna að velta fyrirtækisins verður um 180 millj. á þessu ári samanborið við 79 millj. árið 1985. Mestur hluti af tekjum fyrirtækisins er af sölu á lýsisafurðum, afurðum sem fyrirtækið og þjóðfélagið allt getur verið stolt af. Nú dregur hins vegar ský fyrir sólu. Í viðtölum mínum við fiskframleiðendur og útvegsmenn síðustu vikur hefur sú skoðun ítrekað komið fram að með tilkomu fiskmarkaðanna hér á vertíðarsvæðinu muni veruleg aukning verða á því að gert sé að afla um borð í veiðiskipunum sjálfum. Til að freista þess að útvegsmenn og sjómenn hirði lifur um borð í skipum sínum ákvað lýsi hf. að hækka verð á haustlifur verulega, í 15 000 kr. fyrir tonnið. Með þessari hækkun má heita að allri verðhækkun á lýsi á undanförnum mánuðum hafi verið veitt til þessara aðila." En það hefur engin breyting orðið. Lýsið hefur ekkert aukist til þessa fyrirtækis. Þess vegna finnst mér mikilvægt að í lögunum komi fram að þessum aðilum sem fá heimildir, þessum fáu aðilum og útgerðarmönnum sem fá heimildir séu lagðar þær skyldur á herðar í lögum að koma með öll verðmæti sem þeir veiða úr sjónum til landsins. Ég vil að lokum leyfa mér að spyrja hæstv. sjútvrh. varðandi smábátana. Hvað felst í þessum breytingum sem verið er að gera núna og minni hl. hefur talað um því sem áður var? Og mig langar að spyrja hann einnig hvort búið sé að breyta reglugerðinni, hvort hægt sé að fá hana á borð þm. og einnig hvort þessar brtt. séu í samræmi við ályktun síðasta fiskiþings. Ég vonast eftir því að hann svari þessum spurningum varðandi smábátana. En því hefur verið haldið hér fram af frsm. meirihlutaálitsins að þetta sé í algjöru samræmi við ályktun 45. fiskiþings. Og í framhaldi af því sem ég sagði áðan spyr ég hvort eitthvað sé í bígerð um það að skylda aðila sem fá úthlutað veiðileyfi til þess að koma með að landi þau verðmæti sem þeir draga úr sjó, hvort sem það er smáfiskur eða lifur eða annað sem nýta má í landi. Ég hef þá ekki þessi orð mín lengri að sinni en vonast eftir því að ráðherra svari þessum spurningum og að við getum haldið áfram að tala um þetta eftir að hlé hefur verið gefið og velt upp þeim öðrum atriðum sem ég hef ekki talað um í þessari ræðu minni, eins og t.d. rækjuveiðarnar eða úthafsrækjuna og fleira sem ástæða er til að tala um.



Herra forseti. Það kemur auðvitað ekki á óvart að umræður um stjórn fiskveiða skuli vera miklar hér í þinginu og að þetta mál skuli hafa verið lengi í nefnd. Við vitum að aðdragandi þessa máls er sá að í árslok 1983 var augljóst að þorskstofninn hafði orðið fyrir verulegu áfalli svo þá var talið nauðsynlegt að herða mjög reglur um stjórn fiskveiða. Var þá sá háttur upp tekinn að setja aflakvóta á öll skip í landinu sem voru 10 tonn eða stærri. Þessi ákvörðun var umdeild á þeim tíma en það er eftirtektarvert að á þeim tíma sem síðan hefur liðið hefur fylgi þeirra sem vinna við sjávarútveg vaxið við þá stjórn fiskveiða sem hér hefur verið eða m.ö.o. menn hafa ekki séð aðra leið betri til þess að reyna að tryggja skynsamlega nýtingu þorskstofnsins en þá að halda kvótaskiptingunni á hin einstöku skip. Þetta er auðvitað mjög eftirtektarvert. Og það er líka eftirtektarvert að fylgi þeirra sem sjávarútveg stunda, hvort sem þeir eru útgerðarmenn eða sjómenn, við það frv. sem hér er til umræðu er í engu samræmi við fylgi frv. hér á hinu háa Alþingi. Það kemur m.ö.o. í ljós að ýmsir hv. þm. eru að reyna að fiska í gruggugu vatni, svo maður noti þessa líkingu af því að verið er að tala um fiskveiðistefnu, reyna að finna viðkvæma punkta í þessu máli til þess að slá sig til riddara með og er hv. 4. þm. Vesturl. ekki barnanna bestur í þessu efni eins og glöggt sést t.d. á tillögu sem hann ásamt öðrum þm. Vesturl. flytur þar sem hann vill miða við Öndverðarnes, auðvitað vegna þess að hann veit að það kemur sér betur fyrir tvo togara sem eru gerðir út frá Snæfellsnesi. Þessi stutta brtt. þessara tveggja hv. þm. er mjög dæmigerð fyrir umræðuna eins og hún hefur verið hjá vissum hv. þm. Þeir hafa verið að reyna að hamra á þeim punktum í þessu máli sem sérstaklega varða þeirra eigin kjördæmi en á hinn bóginn ekki fengist til þess að taka ábyrga afstöðu og horfa á málið í heild. Miklu verra er þó dæmið af hv. 3. þm. Vestf. sem hefur tíðkað það nú mjög upp á síðkastið að reyna að elta almenningsálitið, reyna að vera á móti þeim málum sem stjórnin verður að standa að sem viðkvæmust eru úti í þjóðlífinu, en reyna svo að ná sér í einhverjar hlaupavinsældir á því að hrósa sér af hinu sem í kjölfarið fylgir og kannski er hægt að gera vegna þess að við verðum annað slagið, stuðningsmenn ríkisstjórnarinnar, að standa að aðgerðum sem ekki hljóma vel í augnablikinu og orka kannski tvímælis. En þennan hv. þm. vil ég aðeins spyrja: Hvernig stendur á því að hann er nú, eftir að málið er í heild tekið fyrir til meðferðar, stjórn fiskveiða, fallinn frá þeirri hugmynd sem hann var með á síðasta þingi? En þá flutti hann um það tillögu að við úthlutun á aflamarki og sóknarmarki til einstakra skipa bæri ráðherra að taka sérstakt tillit til þess ef skip væri gert út í byggðarlagi þar sem a.m.k. 36% vinnuafls starfaði við fiskveiðar og fiskvinnslu og skyldi aflamark og sóknarmark þeirra skipa, verði eftir því leitað, aukið um a.m.k. 25% frá því sem það hefði ella orðið eftir almennri úthlutunarreglu. Hvernig stendur á því að þessi hv. þm. endurflytur ekki þessa brtt. frá síðasta þingi? Getur verið að skýringin sé sú að frá þeim tíma sem þessi tillaga var samþykkt og til dagsins í dag hafa atvinnuhættir breyst svo í byggðarlaginu Ísafirði að nú á 35%-reglan ekki lengur við, að nú mundi þessi regla þessa hv. þm. skaða Ísfirðinga verulega gagnstætt því sem hann ætlaðist til á sl. ári? En eins og nál. meiri hl. sjútvn. Nd. frá síðasta þingi ber með sér hefði þessi tillaga þá, ef að lögum hefði orðið, valdið því að þorskfiskafli Ísfirðinga hefði minnkað um 5658 tonn, verið 7075 tonn í staðinn fyrir að vera 12 733 tonn. Hvernig stendur nú á því að þessi hv. þm. Ísfirðinga endurflytur ekki þessa tillögu? Það væri fróðlegt að fá gerða glögga grein fyrir því nú, þegar málið er til umræðu og tekið fyrir í heild, hvort hann er fallinn frá þessum hugmyndum sem hann hafði á síðasta þingi og var svo mælskur þegar hann mælti fyrir. Hvernig skyldi standa á því að hann flytur ekki málið nú? Skyldi vera að hann hafi fengið orð í eyra í sínu kjördæmi eftir að uppvíst varð hvaða áhrif þessi tillöguflutningur mundi hafa eftir að í ljós kom að færri en 35% ársverka voru við sjávarútveginn á Ísafirði? En árinu áður var því öfugt farið. Þá voru það fleiri en 35% ársverka. Þannig breyttist þetta nú á einu ári og þannig breyttist skoðun þessa hv. þm., vegna atvinnunnar á þessum eina stað, á því hvernig standa ætti að stjórn fiskveiða í landinu. Auðvitað var þessi tillaga á sl. ári, sem þeir hv. 2. þm. Vestf. Ólafur Þ. Þórðarson, hv. 15. þm. Reykv. Jón Baldvin Hannibalsson, og hv. 2. þm. Austurl. Hjörleifur Guttormsson stóðu sameiginlega að, flutt í bráðræði. Þannig kom t.d. í ljós að þessi tillaga hefði verkað svo á Austfjörðum að verulega hefði orðið að skera niður fiskafla t.d. í Vopnafirði. Ég veit ekki, herra forseti, hvort ástæða er til að tíunda þessa gömlu tillögu, nema vegna þess að hún er lýsandi fyrir málflutning hv. 3. þm. Vestf. Ef tillögur hans eru skoðaðar grannt þá sér maður auðvitað undir eins hvaða fiskur liggur undir steini. Nú vil ég segja það að ég var upphaflega mjög tortrygginn á að rétt væri að fara þá leið að binda ákveðið aflamark við tiltekin skip og taldi að vel mætti vera að sú leið mundi til langframa geta reynst okkur hættuleg. Ég tók eftir því að hv. 11. þm. Reykv. Guðmundur Ágústsson hafði af því miklar áhyggjur að sú miðstýring sem felst í slíkri ákvörðun væri í hróplegu ósamræmi við grundvallarstefnu Sjálfstfl., og er í raun og veru hálfleiðinlegt að þessi hv. þm. skuli ekki vera hér inni, en við skulum ekki vera að gera neitt vesen út af því.

Má ég biðja hv. ræðumann að gera hlé á ræðu sinni því fyrirhugað er að hafa kaffihlé og hlé fyrir þingflokksfundi.

- Fundarhlé. Herra forseti. Ég vil nú þegar ræðunni er fram haldið aðeins segja það að þær hugmyndir sem fram koma á þskj. 392 frá hv. 3. þm. Vestf. eru athyglisverðar fyrir þá sök að þar er gert ráð fyrir því að rýmka mjög um margvíslegar heimildir til þess að auka sóknargetu eða sóknarþunga fiskiskipastólsins. Væri fróðlegt að fá um það upplýsingar hjá hv. þm. hvað hann gerir t.d. ráð fyrir því að 4. liður þessara brtt. muni þýða, en sú grein hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: "Sé skip með veiðiheimild selt úr byggðarlagi, sem að mestu byggir á fiskveiðum og fiskvinnslu, skal ráðherra heimilt að bæta viðkomandi byggðarlagi aflatapið þannig að veiðiheimildir þeirra skipa sem eftir eru verði auknar. Heimild þessari má þó því aðeins beita að sala skips valdi straumhvörfum í atvinnulífi og hætta sé á byggðaröskun af þeirri ástæðu." Þessar heimildir allar eru mjög almennar og er erfitt að gera sér grein fyrir því nákvæmlega hvað hv. þm. á við og þó svo að það væri skýrt með almennum orðum, en hitt liggur að sjálfsögðu í augum uppi að með þessu er verið að auka aflaheimildirnar sem auðvitað veldur því að það þrengist hjá öðrum. Það sama á við um 1. tölul. brtt. hv. 3. þm. Vestf. sem nánar skýrist í 8. tölul. með upptalningu á skipum sem þar eru nefnd í 8. og 9. tölul.

Er ekki verið að færa í milli?

Þar er verið að ræða um skip sem eigi að fá veiðirétt og ...

Hv. þm. hefur misskilið þetta.

Nú, má ég heyra?

Ég geri það í ræðustólnum.

Það er ljómandi. Þar er gert ráð fyrir því að heimildir fáist til þess að bæta skipum við í stað þeirra sem fórust á árunum 1983–1984. Ég geri ráð fyrir því að þessi skip eigi að fá aflamark og þar með eigi að þrengja hlut annarra skipa sem fyrir eru. Er það misskilningur hjá mér, hv. þm.?

Ég mun koma hér á eftir, hv. þm.

Já, það verður fróðlegt að heyra það, því að varla hugsar hv. þm. sér það að þessi skip bætist í flotann án þess að þau fái veiðiheimildir, að önnur skip bætist við í stað þessara, þannig að ég geri ráð fyrir því að þar hugsi hv. þm. sér að til skjalanna komi nýjar veiðiheimildir sem auðvitað þrengi hlut þeirra sem fyrir eru. En nú langar mig til að spyrja hv. þm.: Mundi hann nú, ef svo stæði á í hans kjördæmi að skip hefði verið úrelt á árinu 1983, sætta sig við að um það giltu ekki þær sömu reglur og hér er gert ráð fyrir? Nú var það mjög umrætt á sínum tíma þegar kvótalögin voru sett í fyrsta skipti hvort heimilað skyldi t.d. að annað skip yrði keypt í stað Sólbaks sem þá hvarf úr rekstri. Þetta var mjög rætt bæði við setningu kvótalaganna fyrir 1984 og eins við setningu kvótalaganna fyrir árið 1985 og sú varð niðurstaðan hjá Alþingi þá að ekki skyldu veittar heimildir fyrir Útgerðarfélag Akureyringa til að fá annað skip í staðinn. Eigi að síður liggur fyrir að þetta útgerðarfélag hafði þá áhuga á því að fá annað skip, enda var aldrei hugmyndin með úreldingu þessa togara sú að draga úr eða fækka varanlega um eitt skip í togaraflota þessa útgerðarfélags heldur var alltaf hugmyndin að kaupa annað skip í staðinn. Nú langar mig að fá rökstuðning frá hv. þm. fyrir því að hvaða leyti gildi annað um þetta skip en þau skip sem talin eru upp hér í 8. tölul. Ég vil að síðustu aðeins segja það að auðvitað eru þessi mál mjög viðkvæm. Við erum að tala um það að nauðsynlegt sé að setja reglur sem hafi þann tilgang einan að draga úr sóknargetu þeirra skipa sem við eigum í landinu. Með því er verið að minnka olnbogarýmið, en við erum sammála um að þetta sé nauðsynlegt því að öðrum kosti séu fiskstofnarnir í hættu með þeim hörmungum sem það mundi leiða af sér. Það hversu vandasamt þetta mál er endurspeglast í því að stjórnarandstaðan hefur ekki treyst sér til þess að standa saman um neinar heildartillögur né þeir menn sem standa gegn því frv. sem hér er til umræðu. Við, sem í meiri hl. erum, erum að sjálfsögðu ekki endilega sammála um útfærslu á hverju einstöku atriði. En við gerum okkur á hinn bóginn ljóst að á okkur, sem berum ábyrgð á stjórn landsins, hvílir sú skylda að sjá um það að stjórn fiskveiðanna geti farið fram með skikkanlegum hætti á næsta ári. Og ég held að það sé almannarómur og flestra þeirra sem heyrst hefur í varðandi reynsluna af stjórn fiskveiðanna á þessu ári að eins og sakir standa verður ekki á betra kosið en framlengja í stórum dráttum það kvótakerfi sem við höfum nú búið við. Ég get fallist á að æskilegt væri að rýmka um eins og hægt er. Um það má velta vöngum. Um það getum við hugsað síðar. En eins og sakir standa núna er fullkomið ábyrgðarleysi að tefja fyrir þessu máli eða standa gegn því að frv. verði að lögum án þess að bent sé á eitthvað annað í staðinn sem líklegt sé að geti svarað þeim tilgangi sem gera verður um lög um stjórn fiskveiða.



Hæstv. forseti. Þar sem hv. 7. þm. Reykn., sem er hér næstur á mælendaskrá, er á fundi að beiðni stjórnarmeirihluta, óska ég eftir því að umræðu verði frestað þangað til þeim fundi er lokið.



Hæstv. sjútvrh. hafði beðið um orðið og ég hefði talið að það væri ekkert á móti því að leyfa hæstv. ráðherra að nota tímann ef ekki koma athugasemdir við það. En að sjálfsögðu fær hv. 7. þm. Reykn. tækifæri til að flytja sitt mál þegar fundi er lokið með forsetum og þingflokksformönnum.



Virðulegi forseti. Ég vil ítreka þá ósk sem hér kom fram hjá hv. þm. Guðmundi Ágústssyni frá 7. þm. Reykn. sem er nú á fundi með forseta og þingflokksformönnum að skipuleggja störf þingsins á næstu klukkutímum eða svo. Ég tel og veit reyndar að hv. þm. hefur fullan áhuga á því að fá að heyra það sem hæstv. sjútvrh. kann að segja í ræðu sinni hér á eftir sem getur að vissu leyti haft áhrif á hans málflutning þegar hann kemur hér til starfa í deildinni. Mér finnst öll rök mæla með því að það verði orðið við ósk hv. þm. um það að fresta fundi, það getur varla tekið svo langan tíma, að fundi verði frestað hér í deildinni þar til forsetafundur og fundur með formönnum þingflokkanna er búinn.



Virðulegur forseti. Ef það er ósk deildarmanna að ég svari þeim spurningum síðar sem til mín hefur verið beint, þá get ég allt að eins gert það við 3. umr. og get því fallið frá orðinu.



Virðulegi forseti. Ef hæstv. sjútvrh. hefur skilið orð mín þannig að ég væri að óska eftir því að hann frestaði sinni ræðu á annan hátt en þann að það yrði beðið eftir því að hv. 7. þm. Reykn. kæmi hér, þá er það hinn mesti misskilningur. Ég held að það hljóti að vera ósk þingdeildarmanna að ráðherra taki þátt í umræðunni nú við 2. umr. og fresti ekki sínum upplýsingum til 3. umr., en það hlýtur jafnframt að vera eðlileg og sjálfsögð ósk þess þm. sem fór fram á það að fundi yrði frestað að hann fái að fylgjast með því sem hæstv. ráðherra segir og ég sé ekki að það geti breytt mjög miklu í störfum þingsins þó fundi verði frestað í eitthvað 5–10 mínútur eða svo.



Þar sem fram hefur komið eindregin ósk um að þessum fundi verði frestað um stund á meðan formenn þingflokka ásamt forsetum funda um starfstilhögun þingsins, þá verður fundinum nú frestað í 15 mínútur og er þess að vænta að þá verði hægt að halda fundi áfram. - Fundarhlé.



Virðulegur forseti. Ég ætla að leggja nokkur orð í belg varðandi fiskveiðistefnuna. Mig langar fyrst til að fjalla um hana nokkrum almennum orðum. Við erum hér á örlagastundu að ræða eitt mikilvægasta mál sem snertir alla þjóðfélagsþegna á einn eða annan hátt, en það er með hvaða hætti sjávarútvegurinn skuli verða rekinn næstu - ja, sumir segja tvö ár, aðrir segja þrjú ár og hæstv. ráðherra segir fjögur ár. Um það að sjálfsögðu eigum við eftir að fjalla nánar, þ.e. hvað sú fiskveiðistefna sem hér verður samþykkt á hinu háa Alþingi muni hafa langan gildistíma. Ég ætla strax að lýsa þeirri skoðun minni að ég sem fulltrúi míns flokks, Borgarafi., tel að þessi lög eigi helst ekki að hafa lengri gildistíma en eitt ár því að svo vond er þessi stefna að mínu mati að ég tel að það æskilegasta sem við gætum gert væri að nota árið 1988 til að koma okkur út úr þessu hrikalega skömmtunarkerfi sem Framsfl. hefur hneppt þjóðina í fjötra í. Það ætti ekki að þurfa að taka lengri tíma en eitt ár að semja alveg nýja fiskveiðistefnu, koma okkur út úr þessu skömmtunarkerfi sem er að drepa niður allt sjálfstætt framtak landsmanna. Að sjálfsögðu eru allir sammála um það að sjávarútvegur sem slíkur er mikilvægasta atvinnugrein landsmanna. Á sjávarútvegi byggjum við afkomu okkar. Það hefur þjóðin að verulegu leyti gert gegnum aldirnar ásamt og með landbúnaði. Á undanförnum árum og áratugum hefur sjávarútvegurinn tekið gífurlegum framförum. Tækninýjungar hafa verið með eindæmum. Þegar við berum saman útgerð, rekstur fiskiskipa nú við það sem var fyrir nokkrum áratugum, þá undrast menn þá tæknibyltingu sem hefur átt sér stað. Því miður höfum við ekki haft tækifæri eða framsýni til að nýta okkur þessar tækninýjungar til að skapa hér blómlegt atvinnulíf í ýmsum hliðargreinum við sjávarútveginn. T.d. má nefna að upp úr 1960 hélt rafeindatæknin fyrir alvöru innreið sína í sjávarútvegi á Íslandi, þó svo að einhverju leyti væri hún komin fyrr. Það má segja að það hafi aðallega verið eftir 1960 sem hin flóknu rafeindatæki fara að sjást í íslenskum fiskiskipum. Í stað þess að notfæra okkur þessa byltingu til hins ýtrasta létum við Norðmönnum það alfarið eftir að þróa iðnað á sviði rafeindatækja í fiskiskip þannig að þeir hafa náð slíku forskoti að þeir eru meðal fremstu þjóða heims í að smíða rafeindatæki, fisksjár, fiskleitartæki og margt fleira í fiskiskip. Þessari þróun mála í Noregi höfum við Íslendingar að verulegu leyti staðið undir. Hún er að verulegu leyti kostuð af íslenskri útgerð, af íslenskum sjávarútvegi. Á sama hátt hafa orðið gífurlegar framfarir í gerð veiðarfæra. Höfum við Íslendingar raunverulega lagt fjármagnið til þess að þróa nýjar tegundir veiðarfæra. Sérstaklega var þetta áberandi á 7. áratugnum þegar síldin var enn þá hér við land og veiddist að útgerðarmenn prófuðu nýjar og nýjar síldarnætur, af nýrri og nýrri gerð og Japanar sérstaklega nutu góðs af. Þeir notuðu raunverulega Íslendinga sem nokkurs konar tilraunaaðila fyrir framleiðslu sína og í Japan þróaðist upp mjög fullkominn veiðarfæraiðnaður sem við Íslendingar hefðum getað átt nokkurn þátt í. Ég minnist þess að fyrir líklega einum 20 árum eða svo, þá voru Japanar hér á ferð sem höfðu vissan áhuga á því að koma hér upp veiðarfæraverksmiðju til þess að framleiða veiðarfæri, fiskinet og nætur t.d. fyrir Evrópumarkaðinn. Voru Japanar þá til í að hafa samstarf við íslenska aðila um að hefja veiðarfæraframleiðslu hér á Íslandi. Þannig er saga sjávarútvegs á Íslandi, önnur en um sjálfar veiðarnar, saga hinna glötuðu tækifæra. Oft og tíðum á þetta rætur sínar að rekja til stefnu stjórnvalda, þeirra sem hafa stýrt sjávarútvegi á Íslandi, þ.e. þessi vantrú á innlendri getu. Mig langar þess vegna aðeins til þess að koma inn á fleiri atriði því að þetta hangir allt saman. Það er ekki einungis fiskveiðistefnan sem segir okkur hvernig á að draga fiskinn úr sjónum, það er ekkert síður hvernig fiskurinn er verkaður í landi og með hvaða aðferðum og með hvaða tækjum við veiðum fiskinn. Þetta hangir allt saman. Þess vegna held ég að það sé ekkert á móti því að hér sé farið nokkrum orðum um einn viðamikinn þátt fiskveiðistefnunnar, en það er skipakosturinn, hvar hann verður til og hvernig. Það skortir ekkert á það að Íslendingar eru duglegir sjósóknarmenn og þannig hefur það alla tíð verið. Við eigum þetta að rekja til forfeðra okkar, sem voru svo duglegir sjómenn að undrum þykir sæta. Það voru engir veifiskatar sem sigldu hér á opnum bátum og uppgötvuðu Ameríku á sínum tíma eða sigldu til Íslands og einnig til Grænlands. Þegar landnám Íslands fór fram komu menn hingað á knörrum og langskipum með búslóð sína, fénað, fólk og ýmiss konar búnað til þess að nema hér land. Ég hef oft velt því fyrir mér hvað skyldi síðan hafa orðið um þessi skip eftir að menn komu til landsins, settust hér að og byrjuðu sín hefðbundnu landbúnaðarstörf. Ég geri ráð fyrir því að menn hafi eitthvað gert út á knörrunum, þ.e. ekki hafa þeir eyðilagt skipin strax þó svo það hafi kannski verið freistandi að nota þau til eldiviðar, en á þeim tíma þegar landnám Íslands fer fram, þá er nóg um eldivið á Íslandi. Nógur var skógurinn samkvæmt gömlum sögum, þannig að ég hef oft velt því fyrir mér hvort landnámsmennirnir hafi ekki gert tilraunir til þess að fiska á knörrunum. Knerrirnir voru ákaflega hagkvæm skip. Þau voru góð í sjó og væntanlega gott að sækja sjóinn til fiskveiða á knörrum. Það er eitt sem er mjög athyglisvert að Íslendingar hafa nánast frá fornu fari séð um að smíða öll skip sjálfir sem þeir notuðu til útgerðar. En hvað varðar smíði stærri báta þá fór minna fyrir því af eðlilegum orsökum. Við vorum engin iðnaðarþjóð hér Íslendingar á landnámsöld og söguöld, enda var málum þannig komið þegar Gamli sáttmali er undirritaður að hann er fyrst og fremst afleiðing þess að við áttum ekki lengur nein stór skip sem voru haffær. Við gátum ekki siglt til útlanda og við vorum neyddir til þess að treysta algjörlega á skip frá útlöndum til þess að færa okkur vistir hingað því að jafnvel á þeim tíma voru viðskipti Íslendinga við útlönd mjög mikil. Við vorum háðir erlendum viðskiptum þegar við gerum Gamla sáttmála og göngumst undir Noregskonung til þess að sex skip, eins og er lofað í Gamla sáttmála, sigli til Íslands á ári hverju með vistir. Ég hef oft rætt þessa sögu um þessi sex skip. Menn greinir á um hvort það hafi verið til þess að vistir kæmust til Íslands. Sumir segja að það hafi ekkert síður verið til þess að Noregskonungur gæti fengið skattana sína til baka til Noregs. Ég held nú og er sannfærður um að ástæðan fyrir því að við gerum Gamla sáttmála og göngumst á hönd Noregskonunga hafi raunverulega verið sú að tryggja að sex skip taki land á Íslandi á ári hverju með vistir og birgðir frá útlöndum sem við þurftum á að halda. Íslendingar eru landbúnaðarþjóð á þessum árum og sjósókn er aukabúgrein. Bændur við sjávarsíðuna sóttu sjóinn, enda hefur verið gnægð fiskjar ekkert síður þá og e.t.v. miklu meiri en er í dag. En þessi sjósókn fór fram á heimasmíðuðum bátum, opnum bátum sem var róið frá jörðum sem áttu land að sjó. Þessir bátar munu allir hafa verið smíðaðir af innlendum hagleikssmiðum en viður til þeirra er allur innfluttur. Það er m.a. sá innflutningur sem hefur komið með þessum sex skipum. Það er ekki fyrr en á 15. öld að sjávarútvegur fer að verða atvinnugrein á Íslandi. Það er hin svokallaða enska öld þegar við eigum mjög fjörug viðskipti við Englendinga og seljum þeim fisk í stórum stíl að sjávarútvegur hefst til vegs og virðingar og fer að verða atvinnugrein á Íslandi. En eins og ég gat um áður var þetta fyrst og fremst aukabúgrein fyrir bændur sem áttu auðvelt með að stunda sjósókn frá býlum sínum við sjávarsíðuna. Það er gaman að velta því fyrir sér hvernig sjávarútvegur á Íslandi þróast smám saman í það sem hann er í dag. Mig langar til að nefna hér sem dæmi að það var einn merkisbóndi í Selárdal á öndverðri 17. öld, Páll í Selárdal. Hann mun vera fyrsti íslenski útgerðarmaðurinn sem reynir þilskipaútgerð og það er talið að hann hafi látið smíða þilskipið hér á Íslandi, fengið til þess hagleikssmiði innlenda til þess að smíða þilskip. Og hann gerir fyrstur manna á Íslandi tilraun til þess að gera út með þilskipi. Það er hins vegar fróðlegt sérstaklega fyrir þá sjómenn sem kunna að hlusta á mál mitt að það gekk mjög erfiðlega að manna þilskip. Íslendingar á þeim öldum voru ekki beinlínis sjómenn. Þeir voru fyrst og fremst bændur og vildu hafa þetta eins og ég segi sem aukabúgrein. Þeir voru ekki undir það búnir að gera þetta að sínu aðalstarfi að stunda sjóinn þannig að þetta einstaka tilvik með þilskipaútgerð Páls í Selárdal er undantekning frá miðöldum. Skúli fógeti, sem var mjög framsýnn maður, sá hins vegar að það yrði að fara að treysta á það að sjósókn og útgerð kæmu inn sem íslenskur atvinnuvegur við hliðina á landbúnaði. Á vegum Innréttinganna, fyrirtækis Skúla fógeta, voru smíðuð tvö þilskip. Þau eru líklega smíðuð í Danmörku því að eins og ég gat um áðan voru Íslendingar fullfærir um að smíða opna báta en höfðu lítið fengist við smíði stærri og meiri háttar fiskiskipa. Skúli lét gera þessi tvö þilskip út á veturna hér á suðvesturhorninu þannig að það má segja að þar með hafi hugtakið vetrarvertíð hafist, það er með þilskipaútgerð Skúla fógeta. Og hann gerði þetta af ásettu ráði til þess að trufla ekki landbúnaðarstörfin á sumrin. Hann vildi ekki taka verkafólk úr landbúnaðinum á sumrin til útgerðar því að það veitti ekki af öllum vinnufærum mönnum til þess að vinna í landbúnaði það stutta sumar sem er hér á Íslandi. Konungsverslunin síðari tók síðan upp þráðinn eftir Skúla fógeta og lét smíða og gera út fjölmörg þilskip á seinni hluta 18. aldar, en það er athyglisvert og það kemur enn fram að Íslendingar voru á þeim árum ekki neinir sjómenn. Þeir voru fyrst og fremst bændur þannig að það þurfti að manna þessi þilskip með útlendingum. Voru aðallega danskar áhafnir á þilskipum konungsverslunarinnar hér á síðustu áratugum 18. aldar. Árið 1787 var konungsverslunin afnumin eins og öllum ætti að vera kunnugt. Þá dettur þilskipaútgerð að mestu,leyti niður. Þessi skip, sem þá voru til hér á Íslandi sem konungsverslunin hafði átt, gengu þó kaupum og sölum eitthvað fram eftir 19. öldinni. Þannig átti Bjarni Sívertsen frumkvæði að því að halda áfram tilraunum með þilskipaútgerð á Íslandi. Þessi skip gengu þannig kaupum og sölum meðan þau entust. Upp úr 1850 kemur síðan kippur í þilskipaútgerð. Þá eru margir athafnamenn farnir að hugsa sér til hreyfings í útgerð og loksins fer útgerð að verða að mati ýmissa framsýnna manna raunhæfur atvinnuvegur á Íslandi. Pétur Thorsteinsson á Bíldudal, sem gerði út þilskip á árunum 1870 til 1880, var merkur brautryðjandi á þessu sviði.

Ég verð að gera athugasemdir aðeins hér og minna á að frv. um stjórn fiskveiða er til umræðu og biðja hv. ræðumann að ræða um það og geyma söguskoðun.

Virðulegur forseti, ég tel að þetta sé nauðsynlegur inngangur að því sem ég ætla að ræða hér á eftir, þ.e. sá þáttur fiskveiðistefnunnar sem lýtur að fiskiskipunum sjálfum því að fiskiskipin eru náttúrlega órjúfanleg frá fiskistefnu ...

Ég mælist til þess að ræðumaður íhugi hvað er á dagskrá.

Já, virðulegur forseti. Ég skal reyna að stytta mál mitt. Ég er að ljúka þessum kafla ræðunnar og síðan mun ég taka til við fiskveiðistefnuna, þ.e. með hvaða hætti skipin tengjast henni. Ég var að tala um Pétur Thorsteinsson, merkan útgerðarmann á Bíldudal, en hann byrjaði með skútur og líklega hefst á hans vegum útgerð með fyrsta gufuskipið hér á landi, þ.e. gufuskipið Mugg. Togaraútgerð hefst svo hér upp úr aldamótunum þegar Jón forseti kemur til landsins. Einar Benediktsson hafði að vísu í samvinnu við Englendinga reynt að stuðla að togaraútgerð hér á þeirra vegum rétt fyrir aldamót. Síðan þróast málin hratt og Íslendingar fara nú út í útgerð í stórum stíl. Nú er svo komið að á útgerð byggir þjóðin afkomu sína. Nú má segja að sjávarútvegur sé orðinn okkar aðalatvinnuvegur og ef ekki er þannig búið að sjávarútvegi að hann hafi sem best rekstrarskilyrði, þá er allt þjóðlíf Íslendinga í voða. Þess vegna er þetta alvörumál sem við erum að ræða hérna og það er síður en svo að ég sé með þennan inngang til þess að tefja málið, ef virðulegur forseti heldur það, ég er að reyna að leiða rök að því hvernig fiskveiðistefnan hefur áhrif, ekki bara á útgerð heldur einnig á allar hliðargreinarnar sem tengjast henni. Og mig langar til að koma ...

Hvernig þessu hefur verið stjórnað í gegnum aldirnar.

ja, það er alveg nauðsynlegt að gera sér það ljóst. Eftir því sem útgerð eykst á Íslandi þá að sjálfsögðu fjölgar skipum og íslensk og innlend skipasmíði verður umfangsmeiri samhliða því að fullkomnari og betur útbúin skip eru keypt frá útlöndum. Við skulum hafa það hugfast að 25% af þeim kostnaði sem er við að ná fisk úr sjó er vegna skipsins sem er notað til veiðanna. Þess vegna er það ekkert út í hött að hér sé talað um smíði fiskiskipa. Skipið sjálft, þ.e. sá kostnaður sem er vegna smíði skipsins, er um 25% af þeim kostnaði sem er við fiskveiðarnar. Þess vegna er það alls ekki út í bláinn að ég tala hér um skipasmíðar og geri þeim sérstaklega skil hér í upphafi ræðu minnar. Ef skip eru smíðuð erlendis, þá er 25% af kostnaði við fiskveiðarnar erlendur kostnaður og þennan kostnað greiðum við aðeins með einum hætti, þ.e. með því að draga fisk úr sjó, selja hann til útlanda til þess að skapa gjaldeyri og nota síðan þennan gjaldeyri til að borga þessi 25%, þ.e. þennan hluta kostnaðarins við að veiða fiskinn. Ef skipið er smíðað innan lands, þá er u.þ.b. helmingur af þessum kostnaði erlendur, þ.e. efni til skipsins, 121/2% af kostnaði vegna fiskveiðanna er þar með erlendur kostnaður, en 121/2% verður nú innlendur kostnaður vegna innlendrar smíði. Það má færa sterk rök fyrir því að með því að smíða skip innan lands er hægt að ná kostnaði við fiskveiðarnar niður um 121/2%. Og hvað þýðir það? Það þýðir það að við þurfum að ná minni afla úr sjónum til þess að greiða erlendan kostnað. Ég veit ekki hvort menn hafa nokkurn tíma almennilega reynt að skoða þetta dæmi í heild sinni.

Fer það ekki eitthvað eftir verðinu á skipunum?

Það er talið að almennt sé helmingur kostnaðar við innlenda skipasmíði erlendur, en ef skipið er algjörlega smíðað erlendis þá eru 25% af kostnaði vegna veiðanna erlendur kostnaður, þannig að þetta skiptir verulegu máli. Það má því færa gild rök fyrir því að það yrði um verulegan gjaldeyrissparnað að ræða að auka innlenda skipasmíði og ekki nóg með það, við gætum raunverulega veitt minna úr sjónum af því að við þurfum ekki eins mikinn fisk til sölu erlendis til að borga þennan erlenda kostnað. Saga skipasmíða hér síðustu áratugina er mikil sorgarsaga vegna þess að það liggur fyrir að það þarf að smíða árlega um 4000 rúmlestir í nýjum fiskiskipum. Það væri eðlileg endurnýjun fiskveiðiflotans ef þessum málum væri stýrt af einhverri skynsemi þannig að hér væru að jafnaði endurnýjuð skip sem svarar u.þ.b. 4000 rúmlestum árlega. Íslenskar skipasmíðastöðvar komust í hámark með innlenda skipasmíði á árinu 1971, en þá voru smíðaðar innan lands um 2200 rúmlestir á einu ári og það er mesta skipasmíðaár Íslendinga í sögu skipasmíða frá því að landnámsmenn komu hingað eins og ég rakti fyrst í ræðu minni. Þannig er þetta eitt af hinu glötuðum tækifærum, þ.e. að með þeirri gífurlegu útgerð sem er orðin á Íslandi höfum við ekki hirt um hliðargreinarnar, að notfæra okkur þessa miklu útgerð til þess að skapa hér styrka stöðu fyrir ýmiss konar þjónustu- og hliðargreinar sem tengjast útgerðinni. Ef skynsamlega hefði verið haldið á málum gætum við nú verið leiðandi í því að framleiða veiðarfæri, í því að framleiða ýmiss konar flókinn tækjabúnað í fiskiskip og í því að framleiða fiskiskipin sjálf. Í staðinn höfum við glutrað þessum tækifærum niður. Við höfum fyrst og fremst hjálpað Norðmönnum við það að byggja upp mjög öflugan skipasmíðaiðnað og mjög öflugan iðnað við það að framleiða ýmiss konar tækjabúnað í fiskiskip. Þetta vildi ég segja um þennan þátt málsins, þ.e. ýmsar hliðargreinar við fiskveiðarnar sem skipta verulegu máli fyrir atvinnulíf landsmanna. Ég ítreka hér enn einu sinni að við hefðum getað gert atvinnulíf okkar mun fjölbreyttara ef við hefðum reynt að nýta okkur þau tækifæri sem við gátum í sambandi við þessar hliðargreinar við fiskveiðarnar. Ég hef oft fengið þær spurningar að undanförnu hver væri þá fiskveiðistefna Borgarafl. og mér er ljúft að gera nákvæmlega grein fyrir henni enn þá einu sinni. Ég hef reyndar gert það áður. Ég er hér með ályktanir fyrsta landsfundar Borgarafl. sem var haldinn 24.–26. september sl. og með leyfi hæstv. forseta langar mig til að lesa tvær málsgr. sem kannski skýra í mjög stuttu máli afstöðu okkar til fiskveiðimála. "1. Sjávarútvegur er og verður undirstöðuatvinnuvegur Íslendinga. Því verður að búa þannig að honum að hann eflist og styrkist þjóðarbúinu til heilla." Ég efast stórlega um að það frv. til l. um fiskveiðistefnu sem hér hefur verið lagt fram sé í nokkru samræmi við þá stefnu sem kemur fram í landsfundarályktun okkar borgaraflokksmanna, jafnvel þó það verði gerðar einhverjar lítils hattar bragarbætur á frv. Mér virðist að ástandið hér á þingi sé orðið með þeim hætti að þá stjórnarþingmenn, sem höfðu hvað hæst um að það væri ómöguleg fiskveiðistefna sem hæstv. sjútvrh. hefði nú lagt fram og höfðu mikinn hug á að breyta henni, sé nú verið að kúga til hlýðni þannig að þeir séu að gefast upp einn af öðrum og innan tíðar sitjum við uppi með frv. ráðherrans nánast óbreytt. Þannig verða lög um fiskveiðistefnu samþykkt frá Alþingi einhvern tímann fyrir áramót eða í janúar því að eins og þinghaldið gengur nú er ekki að vita hvenær þessu máli lýkur. Í öðru lagi segjum við: "Borgarafl. leggur áherslu á að núverandi kvótakerfi var sett á sem neyðarlausn þegar ekki var samstaða um aðra tilhögun. Nú hafa þegar komið í ljós miklir vankantar á kerfinu sem skekkja heilbrigðan rekstur í útgerð og beinlínis hamla gegn eðlilegri endurnýjun í atvinnugreininni. Því vill Borgarafl. leggja niður kvótakerfið í núverandi mynd. Borgarafl. vill taka upp heildarkvóta sem verði endurskoðaður árlega með tilliti til stærðar fiskistofna hverju sinni. Heildarkvótanum ver3i skipt í ákveðin tímabil. Friðun á uppeldis- og hrygningarsvæðum verði aukin frá því sem nú er, unnið verði að nánu samstarfi Hafrannsóknastofnunar, sjómanna og útvegsmanna til að ná þessum markmiðum, gætt verði ákveðins sveigjanleika í framkvæmdinni og möguleiki verði til að færa heildarkvóta milli tímabila." Þetta er í stuttu máli fiskveiðistefna Borgarafl. Ég mundi kannski vilja skýra þetta örlítið betur. Áður en núverandi kvótakerfi var tekið upp í ársbyrjun 1984 hafði um skeið ríkt svokallað skrapdagakerfi. Sett var heildaraflamark fyrir árið og síðan sóttu menn eins og þeir gátu nema það voru ákveðnir banndagar þegar ekki mátti veiða þorsk og eins var reynt að loka svæðum þar sem ungfiskur gerði vart við sig. Ég minnist þess að Hafrannsóknastofnun og fiskifræðingar voru oft mjög tortryggðir á þessum árum, sérstaklega á árunum í kringum 1980. Þeir vöruðu þá mjög við því að þorskur sérstaklega yrði ofveiddur þar sem ástand þorskstofnsins væri mjög slæmt, en orð þeirra voru tekin mátulega trúanleg og það ríkti viss tortryggni í garð fiskifræðinga. Þess vegna virkaði þetta gamla kerfi ef til vill ekki nógu vel. Alla vega var niðurstaðan sú að einkum þorskstofninn var ofveiddur og stjórnun fiskveiða með skrapdagakerfinu tókst ekki sem skyldi. Eftir því sem ég kemst næst er þetta höfuðástæðan fyrir því að menn samþykkja kvótann. Fjórum árum síðar er öldin allt önnur. Þessi tortryggni, sem var milli sjómanna, útgerðarmanna og fiskifræðinga, er ekki lengur fyrir hendi. Ég held að núna séu þessir aðilar mjög sammála um ástand fiskstofna og hvernig haga beri veiðunum. Þess vegna held ég að núna mundi kerfi þar sem væri settur hámarksaflakvóti fyrir veiðarnar í heild sinni geta virkað mjög vel. Ég held að það væri tiltölulega auðvelt með góðu samstarfi milli útgerðarmanna, sjómanna og fiskifræðinga hjá Hafrannsóknastofnun að ná samkomulagi um með hvaða hætti skuli reynt að friða ungfiskinn þegar hann gerir vart við sig og friða hrygningarfiskinn á sumrin með banndögum þegar á þarf að halda. Ég held það yrði tiltölulega auðvelt að ná slíkum aðgerðum fram núna þó það hafi verið fremur erfitt á árum áður. Enda er ekki svo að sjá að blessað kvótakerfið hafi skilað svo miklum árangri í þessum efnum. Ég veit ekki betur en að það hafi margkomið fram, m.a. í umræðum hér á hinu háa Alþingi, að á þessum fjórum kvótaárum er búið að veiða sem nemur heilum ársafla af þorski umfram það sem allir hafa talið æskilegt. Ekki hefur stýringin tekist betur með kvótakerfinu. Hins vegar eru gallarnir sem kvótakerfinu fylgja svo stórkostlegir að það er hreint með ólíkindum að menn skuli vilja halda í þetta hrikalega skömmtunarkerfi sem, eins og ég gat um, er að drepa allt í dróma, allan framkvæmdavilja, alla framkvæmdagleði þeirra sem eiga að vinna að sjávarútvegsmálum. Slíkt skömmtunarkerfi, sem hér er verið að tala um að framlengja í 3–4 ár, er dæmigert fyrir Framsfl., en Framsfl. hefur alltaf haft það sem sitt aðalsmerki að vilja skammta helst alla skapaða hluti. Ef flokkurinn einhvern tímann fengi slík völd að hann geti ráðið hér einn er ég ekki í nokkrum vafa um að allt yrði sett í kvóta. Það yrði bókstaflega kvóti á öllu, kvóti á innflutningi, kvóti á fiskveiðum, kvóti á bílum og kvóti á skemmtanahaldi. Það yrði allsherjarkvóti á öllum sköpuðum hlutum í þjóðfélaginu. Ég er ekki í nokkrum vafa um það því að það virðist vera aðalstefnumál framsóknarmanna að setja kvóta á nánast allt. En ekkert, eins og ég segi, er eins áhrifamikið til að drepa niður framkvæmdagleðina, koma öllu niður í meðalmennskuna þannig að þetta lullar allt saman í einhverri allsherjar meðalmennsku. Enginn dugnaðarmaður getur rutt sér braut í sjávarútvegi lengur. Hann kemst ekkert að. Það eru allar dyr lokaðar. Hann hefur engan kvóta. Það eru sömu aðilarnir sem hafa allan kvótann. Kannski er stefnt að því að SÍS fái allan kvótann áður en yfir lýkur þannig að þá megi hafa þetta allt saman innan dyra hjá Framsfl. Má vera að það sé það langtímamarkmið sem menn hafa sett sér. Ég skal ekkert segja um það. Kannski lifa einhverjir stórútgerðarmenn áfram, eins og Útgerðarfélag Akureyringa og Grandi hérna í Reykjavík. Ég veit ekki hvernig þetta fer. En svo mikið er víst að það eru duglegir aðilar sem gegnum aldirnar hafa rutt brautina fyrir nýjungum í sjávarútvegi, eins og ég var að segja áðan í ræðu minni, og hafa alltaf gætt þess að við værum í fremstu röð meðal fiskveiðiþjóða heims í sjávarútvegi. Ég veit ekki hvernig við eigum að tryggja að þessir menn fái notið sín lengur. Þeir komast ekki að. Það er búið að taka upp eitthvert lénsgreifaskipulag. Það er búið að úthluta kvótanum til ákveðinna aðila sem halda að sjálfsögðu fast um hann. Þeir halda væntanlega þannig utan um hann að kvótinn gengur í arf til næsta manns alveg eins og lénin, eins og aðalsættirnar höfðu það í Evrópu á öldum fyrr. Eina greinin innan sjávarútvegs þar sem einhver smáendurnýjun hefur átt sér stað er útgerð smábáta. Þar er aðeins smuga inn í kerfið. Þar hafa ungir dugnaðarmenn getað haslað sér völl. Það er eina smugan sem hefur verið í kvótakerfinu. Þannig hafa ungir athafnamenn getað náð að gera út smábáta, fikrað sig kannski upp í allt að 10 tonna bátum, og þannig komist með löppina inn fyrir dyr. En nú er talið sjálfsagt að reyna að stemma stigu við þessu því það er talið alveg voðalegt að það skuli vera slík glufa á þessu skömmtunarkerfi þannig að þarna gætu einhverjir duglegir menn virkilega komist inn fyrir dyr. Það er vont mál því það gæti orðið til þess að þeir aðilar, sem halda mjög uppi merki meðalmennskunnar, yrðu óþægilega fyrir barðinu á þeim duglegu mönnum sem færu að gera út á smábátum. Mér er sagt að sumir duglegustu sjómennirnir á smábátunum fari létt með að fiska á við minni togara jafnvel, einir sér með handfærarúllu. Í fórum mínum er fróðleg skýrsla sem Raunvísindastofnun Háskólans hefur unnið að ósk sjútvrn. í september 1987. Höfundar þessarar skýrslu eru þeir sérfræðingar Raunvísindastofnunar Snjólfur Ólafsson og Þorkell Helgason. Þessi skýrsla heitir: Áhrif kvótakerfisins árin 1984–1986 á sóknarafköst botnfiskveiðiflotans og nýtingu fiskistofnanna. Í þessari skýrslu er rakið hvernig útgerðarkostnaður á liðnum kvótaárum hefur verið. Hefur útgerðarkostnaður sparast? Það er ekki að sjá betur en að hjá togurum hafi þetta sveiflast upp og niður. Það hefur nánast engin breyting orðið á árunum 1982–1986. Vísitala kostnaðar við botnfiskaflatonn hjá togurum, eins og er talað um í skýrslunni, virðist sveiflast fram og aftur án þess að það sé hægt að draga af því neinar ályktanir. Það er ekki að sjá að það sé neinn ávinningur, það sé neitt hagræði í kvótakerfinu þannig að það komi fram í því að hvert botnfiskaflatonn sé raunverulega ódýrara, þ.e. sóknin. Hins vegar eru á annarri mynd í þessari skýrslu sýndir bátar. Þar ber svo við að vísitala kostnaðar við botnfiskaflatonn miðað við óbreyttar stofnstærðir 1982 fer sílækkandi, þ.e. að kostnaður við að sækja hvert botnfiskaflatonn með smábátum fer sílækkandi 1982–1986. Það er alveg greinilegt að það er mun hagkvæmara að sækja botnfiskaflatonnið með smábát en með togara. Þá vilja menn helst afnema smábátaútgerð og halda áfram með togarana því það er náttúrlega ekkert vit í því að það sé hægt að ná í botnfiskaflatonnið á ódýran og hagkvæman hátt. Það rústar alveg meðalmennskulögmálið í sjávarútvegi að það skuli allt í einu uppgötvast að það eru til aðilar sem geta gert þetta á ódýran og hagkvæman hátt. Það ruglar meðalmennskulögmálið og þess vegna verður einhvern veginn að losna við þessa aðila. Nú er það einu sinni svo að að sjálfsögðu hlýtur að vera eðlilegast að hafa útgerð með blönduðum hætti á Íslandi. Við erum með djúpfiskinn, þ.e. fisk langt úti á djúpmiðum, og það er ósköp eðlilegt að það verði að nota stór og traust skip til að sækja þann afla. Þess vegna verða togarar alltaf virkur þáttur og að sjálfsögðu stærsti og meginburðarásinn í fiskveiðum okkar. En það er ekki nokkur vafi á því að grunnfiskinn, sem liggur grunnt, er miklu hagkvæmara að sækja með smábátum. Þess vegna fæ ég ekki séð annað, þegar maður skoðar þessi gögn, en að það eigi síður en svo að amast við smábátaútgerðinni. Þess vegna finnst mér með ólíkindum hvernig frv. til l. um fiskveiðistefnu, eins og það hefur verið sett fram hér í hv. deild, gerir nánast ráð fyrir því á afar - ja, ég mundi næstum því segja á lævíslegan hátt að með ákveðnum aðferðum er reynt að koma algjörlega í veg fyrir smábátaútgerð. Henni er skammtað svo þröngt að það getur enginn lifað á því að gera út á smábáta. Ég er hér með stutta grein úr blaði sjálfstæðismanna, Vogum, sem er gefið út í Kópavogi. Þeir sjálfstæðismenn hafa oft notað tækifærið í þessu merkilega blaði, Vogum, sem er gefið út af Félagi sjálfstæðismanna í Kópavogi, að skamma hina samstarfsflokkana og koma þar fram með alls konar gagnrýnin, oft og tíðum á stefnu hinna stjórnarflokkanna, sem þeir þora ekki að setja fram í aðalmálgagni Sjálfstfl., Morgunblaðinu. Þarna bregða þeir fyrir sig þeirri gamalkunnu aðferð, sem var mjög algeng hjá Sovétríkjunum áður fyrr, að sovéskir valdamenn skömmuðu gjarnan Albaníu þegar þeir ætluðu að skamma Kína. Með leyfi virðulegs forseta langar mig til að lesa upp ummæli sem eru höfð eftir Þorsteini Pálssyni forsrh. í blaði Voga 7. des. 1987, þ.e. þetta blað kemur út fyrir hálfum mánuði eða svo. Þar er sagt: "Framsókn hefur brugðið yfir sig kufli frjálslyndis og borgaralegs yfirbragðs, en sá flokkur hefur ekkert breyst. Í grein sinni í þessu tölublaði Voga segir Þorsteinn Pálsson forsrh. m.a. að "borgaraleg öfl njóti mikils fylgis um þessar mundir". - Væntanlega á hann þar við fylgismenn Borgarafl. - "Varar ráðherrann við því að enda þótt Framsfl. hafi brugðið yfir sig kufli frjálslyndis og borgaralegs yfirbragðs megi menn ekki gleyma því að sá flokkur hefur ekkert breyst. Flokkurinn sé og verði forsjárflokkur sem vilji hafa allt fyrir almenningi og skammta til hægri og vinstri. Reynslan tali hærra en tunguliprir stjórnmálamenn í því efni." Þetta er álit hæstv. forsrh. á Framsfl., öðrum samstarfsflokka sinna, og væntanlega á hann við fiskveiðistefnuna þegar hann segir að "flokkurinn sé og verði forsjárflokkur sem vilji hafa allt fyrir almenningi og skammta til hægri og vinstri." Ég er algjörlega sammála hæstv. forsrh. Þá var mjög fróðlegt að hlusta á framsögu hv. 14. þm. Reykv. sem varð að taka að sér að flytja hér meirihlutaálit sjútvn. hv. Ed. þar sem formaður hennar er í svo algjörri andstöðu við frv. hæstv. sjútvrh. að hann hvorki gat né vildi standa að meirihlutaáliti nefndarinnar, enda hefur hann bæði lagt fram sérálit og brtt. við frv. hæstv. ráðherra sem eru í algjörri andstöðu við frv. En hv. 14. þm. Reykv. talaði mikið fyrir tveimur árum eða svo gegn kvótakerfinu og fann því allt til foráttu. Mig langar til að grípa hér niður í ræðu sem er vitnað til í Morgunblaðinu 1985 um þetta leyti árs, með leyfi hæstv. forseta. Þá er haft eftir hv. 14. þm. Reykv.: "Eftir tveggja ára kvóta er fiskvinnslan að klára eigið fé." "Guðmundur H. Garðarsson lýsti yfir andstöðu við frv. ríkisstjórnarinnar um stjórnun fiskveiða við 2. umr. í Nd. Alþingis á fimmtudag: "Ég er einn þeirra sjálfstæðismanna sem eru þeirrar skoðunar að stjórnun fiskveiða á Íslandi sé best ef hún er í höndum útgerðarmanna og sjómanna og þeir njóti ráðgjafar fiskifræðinga." Þetta er nákvæmlega sú stefna sem Borgarafl. hefur um stjórnun fiskveiða, þ.e. að sjómenn, útgerðarmenn og fiskifræðingar taki höndum saman og ráði því með hvaða hætti stjórn fiskveiða fari fram, en það verði ekki með þeim hætti, sem hér er lagt til, að ráðherra heimili, ráðherra setji reglugerð, ráðherra ákveður. Það munu koma 20 sinnum fyrir í frv. til l. um stjórn fiskveiða setningar af þessu tagi: Ráðherra ákveður, ráðherra er heimilt, ráðherra setur með reglugerð. Því ekki að segja eins og ég sagði víst í þingræðu við 1. umr.: Ráðherra er einráður um stjórnun fiskveiða. Það þarf ekki að segja meira í þessum lögum. Það er nóg. Þetta gæti verið eina lagagreinin. Einhver bætti því þá við að það mætti kannski hafa aðra lagagrein með og hún ætti að hljóða svona: Ráðherra er heimilt að hafa samráð við formann LÍÚ. Fleira þarf þar ekki að vera. Í raun og veru segir frv. til l. um stjórnun fiskveiða ekkert meira en að ráðherra er einráður um stjórn fiskveiða og ráðherra er heimilt að hafa samráð við forustusveit LÍÚ. Frv. segir ekkert meira. Þannig hefur þetta einnig verið undanfarin ár.  En við skulum halda áfram að vitna í ummæli hv. 14. þm. Reykv. sem eru höfð eftir honum í Morgunblaðinu í þessari umtöluðu grein. "En við viljum ekki að þessu sé miðstýrt með þeim hætti sem gert er ráð fyrir af innisetumönnum eða stjórnmálamönnum." Þetta er nákvæmlega það sem hér er verið að tala um, þ.e. að fiskveiðum Íslendinga verði stjórnað af innisetumönnum og stjórnmálamönnum. Ég tek undir orð hv. 14. þm. Reykv. Það er nákvæmlega rétt sem hann sagði fyrir tveimur árum að það er stefnt að því að fiskveiðum Íslendinga verði stjórnað af innisetumönnum og stjórnmálamönnum. "Guðmundur minnti á að þegar kvótafyrirkomulagið var tekið upp fyrir tveimur árum, þá hefði hann lýst því yfir í mörgum ræðum að hann væri ósammála þeirri heildarstefnu sem fælist í því, þ.e. miðstýringunni. Hann hefði greitt atkvæði gegn kvótakerfinu og hefði ekki breytt um afstöðu nú."  Þá langar mig til að gera að umtalsefni eitt af þeim atriðum sem er mjög áberandi og sýnir best hvers konar ómanneskjulegt kerfi kvótakerfið er. Rétt fyrir áramótin 1983–1984, þegar búið var að samþykkja kvótafrv, í fyrsta sinn og kvótastefnan hélt innreið sína við upphaf árs 1984, sátu nokkrir útgerðarmenn uppi með þann vanda að fiskiskip þeirra höfðu farist skömmu fyrir áramótin. Einhver hefði nú haldið að þessu hefði fljótt verið kippt í lag, að menn hefðu þó verið það manneskjulegir að sjá réttlæti þess að maður sem missir skip sitt, skip sem ferst ekki nema rúmlega mánuði áður en kvótakerfið var sett í gang, fái sambærilegan kvóta og það skip, sem hann missti, hefði átt að fá. Það var nú öðru nær. Mig langar til að grípa ofan í greinargerð sem mér barst í dag, með leyfi hæstv. forseta, en fyrirsögnin er: "Minnispunktar vegna óskar eigenda fiskiskipanna Brimness SH, Ragnars Ben ÍS og Kára VE, er fórust á árunum 1983–1984, um að þm. styðji brtt. við frv. til l. um stjórn fiskveiða 1988–1991 þess efnis að heimilað verði að ný skip fái veiðiheimildir í fiskveiðilögsögu Íslands í stað ofangreindra skipa." Það er með ólíkindum að þessir menn, sem urðu fyrir þessu tjóni áður en kvótakerfið var sett í gang, eru enn þá að reyna að fá leiðréttingu sinna mála. Það er með ólíkindum að þetta geti gerst í lýðræðisríkinu Íslandi. Og ég ætla að halda áfram, með leyfi hæstv. forseta, að lesa upp úr þessari greinargerð: "Með 3. gr. laga nr. 82/1983 frá 28. des. er tóku gildi þann 1. jan. 1984, um breytingu á 14. gr. laga nr. 81/1976, um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands, var sjútvrh. heimilað að ákveða að fiskveiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands væru háðar leyfum í ríkara mæli en dæmi voru til um í sögunni fyrr. Jafnframt þessu var ráðherra með 1. gr. laga nr. 82/1983 veitt heimild til að skipta afla milli einstakra skipa, þ.e. úthluta þeim kvóta. Með þessum lagaákvæðum varð gerbylting í íslenskri útgerðarsögu." Ég held að það geti allir verið sammála um það. Svo heldur áfram: "Eftir breytingarnar hljóðaði 14. gr. svo: "Ráðherra getur með reglugerð ákveðið að veiðar á ákveðnum tegundum fiskistofna og sjávardýra, veiðar í tiltekin veiðarfæri, þar á meðal botn- og flotvörpu, eða veiðar ákveðinnar gerðar skipa skuli háðar sérstökum leyfum. Getur ráðherra bundið leyfin og úthlutun þeirra þeim skilyrðum sem þurfa þykir. Getur ráðherra m.a. ákveðið að aðeins hljóti leyfi ákveðinn fjöldi skipa, skip af ákveðinni stærð eða gerð eða skip er tilteknar veiðar hafa stundað." Í ofangreindum lagagreinum fólst gífurlegt valdaframsal Alþingis til sjútvrh., enda gengu lögin einatt undir nafninu: Ráðherra getur allt." - Þetta er nákvæmlega það sem ég var að segja. Ráðherra getur allt, ráðherra ræður öllu. Og áfram er haldið: "En hvernig notaði ráðherra það vald sem Alþingi hafði veitt honum? Með 2. gr. reglugerðar nr. 44 1984, um stjórn botnfiskveiða 1984, var sú regla sett að einungis þeim sem leyfi sjútvrn. höfðu var heimilt að stunda botnfiskveiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands á skipum 10 brúttólestir og stærri. Skv. 3. gr. sömu reglugerðar komu við veitingu veiðileyfa árið 1984 til greina eftirtaldir aðilar: 1. Útgerðir þeirra skipa sem stunduðu botnfiskveiðar á tímabilinu 1. nóv. 1982 til 31. okt. 1983 og ekki höfðu horfið varanlega úr rekstri. 2. Útgerðir nýrra og nýkeyptra fiskiskipa sem ekki höfðu verið á veiðum á framangreindu tímabili og búin voru til botnfiskveiða, enda hefðu samningar um kaupin verið gerðir milli hlutaðeigandi útgerðar og seljenda fyrir 31 des. 1983. 3. Önnur skip ef í stað nýs eða nýkeypts skips hafði annað af svipaðri stærð verið tekið úr rekstri. En hvernig komu þessar reglur við þá aðila sem hér um ræðir? Brimnes SH fórst eftir bruna þann 2. sept. 1983 og Ragnar Ben ÍS fórst þann 16. nóv. 1983. Þannig höfðu eigendur þeirra einungis frá hálfum öðrum til þriggja mánaða til að ganga frá kaupum á nýju skipi skv. reglugerð sem ekki sá dagsins ljós fyrr en rúmum mánuði eftir að frestur sá, þ.e. til 31. des. 1983, sem var ákveðinn í reglugerðinni, rann út. Að vísu mun af hálfu sjútvrn. hafa birst auglýsing fyrir árslok 1983 þess efnis að þessar reglur væru yfirvofandi. En bæði er það að kaup á fiskiskipi eru flókin og verða ekki gerð á augabragði, enda um miklar fjárhæðir að tefla og að ekki verður séð að ráðuneytið hafi haft nokkra lagaheimild til að auglýsa með þessum hætti þar sem lög 82/1983 voru ekki sett af Alþingi fyrr en 28. des. 1983 og tóku ekki gildi fyrr en 1. jan. 1984. En það var fleira sem kom í veg fyrir að umræddir aðilar gætu endurnýjað skip sín. Á þessum tíma var innflutningur á fiskiskipum bannaður. Því banni var ekki aflétt fyrr en 1. ágúst 1984. Þannig var raunverulegur möguleiki þessara einstaklinga til að endurnýja skip sín, sem þeir höfðu misst af óviðráðanlegum orsökum, í raun ekki fyrir hendi. Kári VE var sigldur niður í apríl 1984. Skv. 2. mgr. 3. gr. reglugerðar nr. 44/1984 segir að skip sem komi í stað þeirra skipa sem hverfa úr rekstri eigi rétt á veiðiheimild. En af hverju nýtti rétthafi þessarar veiðiheimildar hana ekki? Þar er að nokkru það sama uppi á teningnum og varðandi eigendur Brimness og Ragnars Ben, þ.e. bann við innflutningi á fiskiskipum sem var formlega í gildi til 1. ágúst 1984. Eftir að því var aflétt var svo Fiskveiðasjóður lokaður. Með lögum nr. 118/1984 var kvótakerfið framlengt um eitt ár og ráðherra veittar hliðstæðar heimildir og í lögum nr. 82/1983, sem áður hefur verið greint frá, og á grundvelli þeirrar heimildar voru í 3. gr. reglugerðar nr. 1/1985, um stjórn botnfiskveiða 1985, settar þær reglur að einungis gæru fengið veiðileyfi árið 1985 þau skip sem veiðileyfi höfðu 1984, sem Kári VE hafði, og ekki höfðu horfið varanlega úr rekstri."  Fundarhlé.



Herra forseti. Ég hef ekki hugsað mér að fara út í efnisatriði þessa stóra máls. Ég hef áður gert það hér í deildinni og það hefur orðið um þetta mál mjög ítarleg efnisleg umræða. Ég er ekki sammála öllu því sem hefur komið fram í umræðum eins og gefur að skilja, en ég ætla ekki að eyða tíma deildarinnar til að svara því heldur eingöngu því sem um hefur verið spurt. Hv. þm. Skúli Alexandersson bað um ákveðnar upplýsingar, sem hann hefur fengið í hendur, og hv. þm. Guðmundur Ágústsson spurðist fyrir um hvað fælist í þeim breytingum sem hafa verið gerðar að tillögu meiri hl. sjútvn. Ed. varðandi veiðar smábáta eða hvernig ég skildi þær breytingar og hvort þær væru í samræmi við það sem hefði komið fram á fiskiþingi. Í því sambandi er að sjálfsögðu rétt að rifja upp hvað var samþykkt á fiskiþingi, en þar voru saman komnir fulltrúar alls staðar að af landinu og m.a. áttu sæti á fiskiþingi fulltrúar Landssambands smábátaeigenda. Eftir þeim upplýsingum sem ég hef var sú tillaga samþykkt þar samhljóða. En á fiskiþingi var eftirfarandi samþykkt og nú ætla ég að bera það jafnóðum saman við það sem felst í tillögum meiri hl.: "1. Nýir bátar fá ekki veiðileyfi nema sambærilegir bátar hafi horfið varanlega úr rekstri á sama hátt og gildir um skip stærri en 10 brúttólestir. Takmörkun þessi miðist við 1. jan. 1988." Í till. meiri hl. er gert ráð fyrir því að öll skip sem eru 6 brúttólestir og stærri séu háð endurnýjunarreglum, þ.e. það verði að úrelda sambærilegt skip til þess að nýtt megi koma inn í staðinn. Hins vegar hefur það ekki verið tekið upp að bátar undir 6 brúttólestum að stærð þurfi að lúta slíkum reglum. Í þeim tillögum sem hér hafa verið fluttar, og m.a. skildi ég það svo hjá hv. þm. Karvel Pálmasyni, er gert ráð fyrir að allir bátar séu háðir slíkum úreldingarreglum. Ég fæ ekki skilið hvernig annars vegar því er haldið fram að það megi ekki hefta alla í þessa ofstjórn og á sama tíma er lagt til að bátar undir 6 tonnum séu háðir slíkum úreldingarreglum. Það má vel vera að skilja beri till. hv. þm. Karvels Pálmasonar öðruvísi og ég er ekki alveg viss um það, en það var það sem lagt var til á fiskiþingi og einnig voru það tillögur frá Landssambandi smábátaeigenda að þannig væri farið að. Það er rétt að hafa í huga að bátar undir 6 brúttólestum að stærð voru 1. jan. 1987 1442. Það er því ekkert smáræðis verkefni að ætla sér að koma upp stjórnunarkerfi fyrir alla þá báta. Að þessu undanskildu má segja að till. meiri hl. sé sambærileg. "2. Bátar sem stunda netaveiðar skulu velja sér aflamark eða meðalaflamark sem miðast við aflareynslu hópsins og hvers báts á tímabilinu 1. nóv. 1984 til 1. nóv. 1987. 3. Bátar sem standa línu- og handfæraveiðar sæti almennum sóknartakmörkum. Í þeim tillögum sem hér hafa verið fluttar er gert ráð fyrir að allir þeir bátar sem stunda eingöngu línu- og handfæraveiðar sæti almennum sóknartakmörkunum og banndögum þeirra er fjölgað um þrjá að sumrinu, um verslunarmannahelgina og fimmtán í desember. Þessi fjölgun banndaga í desember skiptir að sjálfsögðu ekki mjög miklu máli því að það er ekki hefðbundinn tími þessara báta þó að einhverjir þeirra séu á sjó, en að öðru leyti eru allir þeir bátar undir 10 brúttólestum, sem stunda línu- og handfæraveiðar eingöngu, frjálsir að sínum veiðum. Hins vegar eru þeir bátar sem stunda netaveiðar háðir aflamarki eða aflahámarki. Það aflahámark hefur ekki verið ákveðið, en það skal ákveðið með reglugerð. Það liggur hins vegar fyrir að þeir sem reynslu hafa af slíkum veiðum munu njóta reynslu sinnar þannig að með því eru verndaðir hagsmunir allra þeirra sem slíkar veiðar hafa stundað á undanförnum árum. Það má hins vegar halda því fram að þeir sem eru að koma inn í greinina hafi ekki það svigrúm í netaveiðum sem þeir hafa sem stundað hafa veiðarnar á undanförnum árum. Auðvitað má taka sérstakt tillit til þeirra með því að hafa aflahámörkin rýmri, en mér finnst vera á margan átt merkilegt að það skuli vera sérstakt áhugamál manna að auka netaveiðar smábáta. Ég hefði talið að það væri mikilvægast að gefa þeim fullt svigrúm til að stunda handfæra- og línuveiðar. Ég minni m.a. hv. þm. Karvel Pálmason á að bátar fyrir Vestfjörðum stunda eingöngu slíkar veiðar og ég veit að það er ekkert sérstakt áhugamál í þeim landshluta að auka netaveiðarnar. Það kemur mér nokkuð á óvart að það skuli vera áhugi fyrir því. Ég geri mér hins vegar grein fyrir að það er sérstakt vandamál fyrir þá báta milli 9 og 10 brúttólestir sem hafa verið smíðaðir upp á síðkastið og er líklegt að þeir geti lent í nokkrum rekstrarerfiðleikum. Það er að sjálfsögðu spurning hvort taka skuli sérstakt tillit til þeirra aðstæðna. En ef á að taka tillit til slíkra aðstæðna og ýmissa annarra mun það að sjálfsögðu bitna á flotanum í heild. Ég minni á að miðað við þau aflahámörk sem gert er ráð fyrir í þorski, þ.e. 345 þús. tonn, var gert ráð fyrir að það þyrfti að skerða aflamark alls flotans um a.m.k. 6% í þorski. Nú hefur verið felld niður að hluta skerðing vegna gámaútflutnings sem gerir það að verkum að sú skerðing er fallin niður og verður þá að bitna á flotanum í heild.

Er ráðherra samþykkur því?

Ja, þm. hlýtur að gera sér grein fyrir því að sami fiskurinn verður ekki dreginn tvisvar þannig að ef á að halda aflanum innan ákveðinna heildarmarka verður það að sjálfsögðu að dreifast yfir flotann með réttlátum hætti. Auðvitað verða smábátar að fá réttlátan skerf í sinn hlut, en það er óeðlilegt að þeir fái meiri hlut en aðrir sjómenn og það eigi sérstaklega að skerða alla sjómenn í flotanum eða þá sjómenn sem starfa þar en það eigi ekki að koma við þá sjómenn sem stunda smábátaútgerð. Það er með eindæmum að því skuli vera haldið fram að það sé sérstakur áhugi fyrir því að ráðast að hagsmunum þessara manna. Ég vænti þess að ég hafi með þessu svarað fsp. hv. þm., þ.e. að ég tel að sú brtt. sem hér er fram borin sé í fullu samræmi við það sem var samþykkt á fiskiþingi. Hins vegar kemur ekki fram í samþykkt fiskiþings hver aflahámörkin skuli vera á einstaka báta, en það er að sjálfsögðu fyrst og fremst gert ráð fyrir því í þeirri umræðu sem þá var að sú aflareynsla sé miðuð við reynslu undangenginna ára og það sé gætt samræmis í aflahámörkum þessara báta við aflahámörk annarra skipa í flotanum. Þetta er að sjálfsögðu aðalatriði málsins og þyrfti ekki að ræða um það frekar. Hv. þm. spurðist einnig fyrir um hvort fyrirhugað væri að skylda skipin til að koma með allt að landi. Það hafa lengi verið í framkvæmd tilraunir með meltuvinnslu og ýmislegt fleira í því augnamiði að gera mögulegra að hirða allan úrgang. Það er til vansa í okkar sjávarútvegi hve miklu er hent af ýmsum úrgangi. Þennan úrgang er hægt að nýta ef markaður finnst fyrir viðkomandi afurðir. Ég tel að það hilli undir að slíkan markað megi finna og það muni koma sá dagur áður en langt um líður að aðstæður skapist til að skylda skipin til að koma með allt að landi. Til þess eru fullar heimildir, en ráðuneytið hefur ekki getað lagt slíkar skyldur á skipin nema aðstæður hafi verið fyrir hendi að losna við viðkomandi afurðir. Það hafa verið að skapast nýjar aðstæður t.d. að því er varðar lifur og ýmsan annan úrgang þannig að ég vænti þess að veruleg breyting verði á þessum málum á næstu árum. Að lokum vildi ég aðeins koma inn á að hér hefur verið rætt sérstaklega um nokkur skip sem hafa horfið úr íslenska flotanum á árunum 1983 og 1984. Hér er um að ræða tíu fiskiskip. Á árinu 1983 var kvótakerfið ekki komið og um þau skip sem fórust á árinu 1984 má segja að það hafi verið tekin afstaða til þess þegar lögin voru sett í árslok 1984 fyrir árið 1985 að ekki var reiknað með að þau skip væru með. Í þessum hópi eru átta skip sem hafa stundað hefðbundnar veiðar, bolfiskveiðar, humarveiðar og ýmislegt annað og má gera ráð fyrir að ef þessi skip kæmu inn í flotann þyrftu veiðiheimildir þeirra að vera, miðað við þær tillögur sem uppi eru og meðaltöl, allt að 3 þús. tonn eða fast að 1% af úthlutuðum þorskafla. Að því er varðar loðnuflotann er verið að tala hér um tvö ný loðnuskip. Loðnuskipin eru 50 og ef tvö ný skip koma inn verður að gera ráð fyrir að skerða verði hlut hinna 50 um 4% hvert skip, bæði í loðnu og rækju, og þar með talið að lækka laun þeirra sjómanna sem þar starfa. Að sjálfsögðu getur hv. Alþingi tekið slíkar ákvarðanir, að það beri að skerða hlut þeirra manna sem þarna starfa í dag. Það hefur verið tilgangur laganna að vernda hagsmuni þeirra sem fyrir eru í greininni. Ég er andvígur því að fjölga í flotanum og stækka hann og sé ekki að það séu ástæður til að fara nú að fjárfesta í fiskiskipum. Ég gæti áætlað, ef þessi skip kæmu inn, að það væri á bilinu 1 milljarður til 11/2 milljarður. Mér sýnist að það sé ýmislegt betra hægt að gera við það fjármagn sem við kunnum að hafa handa í milli en fjárfesta í slíkum skipum þegar sá floti sem fyrir er getur fiskað mikið meira og þarf í mörgum tilvikum að fá mun betri rekstrargrundvöll. Við erum að berjast fyrir ýmsum framfaramálum í þessu landi og viljum flest hver sækja fram á veg. Ég er þeirrar skoðunar að það sé svo margt annað sem sé vitlegra að gera að það væri mikið slys ef heimilað væri að smíða öll þau skip sem hér um ræðir og það hlýtur að koma niður á einhverjum öðrum. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að orðlengja um þetta mál. Ég hef reynt fyrst og fremst að svara þeim fsp. sem til mín hefur verið beint og reynt að forðast að fara í ítarlegar umræður um efnisþætti málsins.



Herra forseti. Hér er vissulega komið að einu stærsta máli þingsins, sem er frv. til 1. um stjórn fiskveiða, og er ekkert óeðlilegt að það mál sé rætt nokkuð ítarlega vegna þess að hér er um að ræða mál sem snertir undirstöðu efnahags- og atvinnulífs í landinu, lífskjör fólksins og stöðu þjóðarbúsins í heild. Það þarf auðvitað engan að undra þó að í þessum umræðum komi menn nokkuð víða við. Ég kann satt að segja ekki að meta það þegar fjölmiðlar eru að gera mikið úr því að menn séu með málþóf þó að þessi mál séu sæmilega rædd. Ég kannast ekki við að hér hafi verið haldið uppi málþófi í þessari virðulegu deild a.m.k. og hef ekki frétt af því þarna úr neðra heldur. Þvert á móti finnst mér að þeir sem hafa haldið á þessum málum hér, falsmenn flokkanna, fyrr í dag hafi farið efnislega yfir málin og gert grein fyrir afstöðu sinni til einstakra þátta og einstakra brtt. Eins og gengur er þetta þannig að menn eru ekki að lesa hér upp skrifaða texta þannig að það fara kannski örlítið fleiri orð í efnisatriðin en mundi vera hjá nóbelsskáldinu t.d. Þó er fullgilt að haldið sé á málum eins og hér hefur verið gert. Það sérkennilega við stöðuna núna er hins vegar að það hefur held ég aldrei áður gerst að þetta mál hafi í rauninni verið í jafnmiklu uppnámi og núna. Ég hef setið öll þau þing þegar kvótakerfið hefur verið til meðferðar, árin 1983, 1984 og 1985, og það hefur oft verið mikil umræða og nokkuð löng og ströng, eins og ég kem að á eftir, en ævinlega hefur það samt verið þannig að menn hafa séð nokkurn veginn fyrir endann á málinu. Ég man að vísu eftir því að haustið 1983 vorum við á fundum í Nd. þangað til kl. 5.30 um morgun og áttum ágæt skoðanaskipti þá um þetta mál, en staðan var þó allt önnur en hún er núna. Ríkisstjórnin sem nú situr er að því leytinu til öðruvísi en hin að það eru núna kratar inni í ríkisstjórninni. Það er eins og það fylgi krötunum alltaf vesen umfram aðra menn. Þetta er í þriðja sinn á síðustu 30 árum sem menn hafa neyðst til að halda þing kringum hátíðarnar, halda þing milli jóla og nýárs og strax eftir áramót. Fyrst var það 1958. Þá var kratastjórn. Svo var það 1979 og þá var kratastjórn. Og nú er 1987 og það er auðvitað hálfgerð kratastjórn þannig séð að þeir skrifuðu Jónsbók og voru montnir af henni framan af, en það eru aðeins farnar að renna á þá tvær grímur í þeim efnum. Það er engu líkara en það sé heldur til vandræða oft með kratana í ríkisstjórnum. Þessi stjórn, sem nú situr, er ekki eins og afgreiðslufæriband heldur er hún eins og neitunarvaldsfæriband. Það er rúlla, eilífðarvél þar sem hver beitir annan neitunarvaldi og þegar allir flokkarnir eru búnir að beita hver annan neitunarvaldi hálfan mánuð eða svo fara þeir að beita neitunarvaldi hver á annan innan flokkanna og niðurstaðan verður svo algert stjórnleysi, m.a. hér á hv. Alþingi. Ég segi stjórnleysi vegna þess að auðvitað skiptir máli að þeir sem stýra verkum meiri hl. viti hvað þeir ætla að gera. Núverandi meiri hl. veit að vísu nokkurn veginn að ég held hvað hann ætlar að gera. Hann ætlar að klára öll þessi mál helst núna á einum sólarhring eða svo, ein tíu skattafrv. og smámál eins og þessa fiskveiðistjórn, og telur bersýnilega að þingsköpin, sem gera ráð fyrir þremur umræðum í hvorri deild, þvælist heldur fyrir. Það er bersýnilegt að sá meiri hl. sem hér situr nú ætlar minni hl. lítinn rétt að ekki sé meira sagt, heldur lítinn rétt. Og þegar minni hl. loksins fer að segja eitthvað um málið grenja þeir í sjónvarpinu hver í kapp við annan, formenn þingflokka stjórnarliðsins. Ég hef aldrei séð annað eins táraflóð í sjónvarpinu eins og í kvöld frá hv. 3. þm. Vesturl., formanni þingflokks Alþfl., vælandi þar skerminn upp og skerminn niður yfir því að stjórnarandstaðan væri að tala. Það er skrýtið fyrir mann sem er búinn að vera í stjórnarandstöðu lengi, lengi og hefur sjálfur orðið að taka þátt hér í umræðum aftur og aftur um hin mætustu mál. En hann er ekki fyrr orðinn aðili að ríkisstjórn en hann fer að klaga stjórnarandstöðuna utan þings og þar með náttúrlega flokksbróður sinn, hv. formann sjútvn. Ed., sem hefur staðið sig að ég hygg vel í þessu máli. Hann hefur stýrt því þannig að málið fengi þinglega meðferð þó að hann sé andvígur því í grundvallaratriðum. Ég hygg að það sé tæplega hægt að gera meiri kröfur til andstæðings kvótamálsins en að hann haldi á málum eins og hv. þm. Karvel Pálmason hefur gert. Það er þessi væll í stjórnarliðinu yfir lýðræðinu. Það er athyglisvert hvað þeim leiðist lýðræðið, þessu stjórnarliði. En það er nokkuð sem þeir verða að læra. Allt tekur tíma. Umræður eru þrjár í hvorri deild og það er alveg ástæðulaust að vera að bera stjórnarandstöðuna mikið út á sjónvarpsskermum eins og hv. 3. þm. Vesturl. sem var að gráta yfir  Nú bárust um það fréttir í gær að það yrði ekkert samkomulag í þinginu um eitt eða neitt. Það verður að vísu að halda jól. Það er einu sinni í landslögum að það eru ákveðnir dagar helgidagar þjóðkirkjunnar og menn vilja ekki brjóta þau lög með því að halda þing yfir bláhátíðarnar. Í þessum efnum kom fram í gær að það næðist ekki í raun og veru samkomulag um neitt og menn segja: Ja, það er allt í stórkostlegri hættu. Þá leyfi ég mér að spyrja: Hvaða hættu? Það skyldi ekki verða neinn meiri háttar héraðsbrestur þó að þetta kvótafrv. yrði ekki afgreitt fyrr en 5.-8. janúar. Ekki fiska menn þessi 315 þús. tonn á þessum fimm dögum í janúarmánuði, fyrir þorra. Það væri sérkennilegt. Ég get ómögulega séð að það liggi þessi lifandis ósköp á. Ég skil ekki þennan spreng sem stjórnarliðið virðist vera í út af þessu máli. Eins er það um ýmis önnur mál, sem hér hafa verið til meðferðar, að það eru þessi ógnarlegu læti í að klára þetta innan sólarhrings eða svo og þó sér maður ekki að það sé neitt sem rekur svo mikið á eftir. Halda menn t.d. að þjóðin lifði það ekki af að fá matinn sinn eins og 20% ódýrari fram á 10. janúar eða svo? Halda menn að þjóðin þyldi það ekki að það yrði óbreytt verð á Chanel 5, ilmvötnum og varalitum eins og fram á 8. janúar eða svo? Ógnarlegur fyrirgangur er þetta. Ég held að það sé nauðsynlegt að menn átti sig á því að við höfum sæmilegan tíma og skulum ekki vera að klaga hvert annað í fjölmiðlum eins og gert hefur verið síðustu sólarhringana. Það er alger óþarfi. Það er að vísu eitt mál sem þarf að afgreiða hið snarasta, ég viðurkenni það, og það er frv. til l. um tekju- og eignarskatt einstaklinga. Þannig vill til að það er verið að koma á staðgreiðslukerfi skatta og skiptir mjög miklu máli að frá því máli sé gengið hið allra fyrsta. Þannig vill til að hjá ríkinu eru laun greidd fyrir fram. Það er byrjað að keyra launatékka ríkisins annað kvöld, að kvöldi þess 22. des., þannig að í rauninni er ekki boðlegt að neinu leyti að þingið skuli ekki afgreiða það mál sem snertir staðgreiðslukerfi skatta. Þó það sé auðvitað gallað að ýmsu leyti er hitt ljóst að við höfum ákveðið að koma á staðgreiðslukerfi skatta. Af hverju í ósköpunum skyldi það ekki vera afgreitt því það hefur legið tilbúið í neðrideildarnefndinni núna í viku? Jú, það er vegna þess að Framsfl. vill koma skák á Alþfl. Skilja menn hvernig það gengur fyrir sig? Ég skal skýra það aðeins nánar. Framsfl. vill hafa skák á Alþfl. og segja við þá: Ef þið ekki afgreiðið kvótafrv. í Ed. afgreiðum við ekkert skattafrv. í Nd. Þegar menn eru að tefla svona hvor á annan gersamlega óskyldum málum þar sem miklir hagsmunir eru í húfi, eins og staðgreiðslukerfi skatta vissulega er, er illa komið og ekki von að menn lendi hlutunum skikkanlega. Ég segi það alveg eins og er að þeir stjórnarliðar sem hafa verið að reyna að greiða úr þessum málum síðustu sólarhringana eiga alla mína samúð því þetta er bersýnilega einhver snúnasta ríkisstjórn sem hér hefur setið að því er varðar að ná samkomulagi um hlutina og jafna ég þó til þeirra stjórna sem ég sat í fyrr á öldinni og þóttu nú ekki barnanna bestar. Það hefur komið fram, og vík ég nú aðeins að frv. , að það séu uppi hugmyndir um að á næsta ári veiði menn aðeins 315 þús. tonn af þorski, geti kannski farið í 345 þús., ýsu 65 þús. tonn, ufsa 80 þús., karfa 85 þús., grálúðu 30 þús. Ef það gengur eftir að samdrátturinn yrði niður í 345 þús. tonn þýðir það samdrátt í þorskveiðum upp á 45 þús. tonn sem hefur bersýnilega gífurleg áhrif á afkomu þjóðarbúsins á næsta ári. Ég held að það sé nauðsynlegt að við í þessari umræðu athugum aðeins hverjar séu horfurnar um stöðu þjóðarbúsins á árinu 1988. Ég held að menn megi ekki ganga að því gruflandi að hér er um að ræða eitthvert allra stærsta málið þegar rætt er um lífskjör í þessu landi. Ef við gerum ráð fyrir að þetta gangi eftir, þessi ótíðindi gangi eftir stefnir bersýnilega a að viðskiptahallinn á næsta ári getur orðið tvöfaldur á við það sem er á þessu ári, þ.e. 9–10 þús. millj. kr. Ég held að það sé óhjákvæmilegt við þessa umræðu að spyrja enn þá einu sinni: Hvaða hugmyndir eru uppi í stjórnarflokkunum um hvernig á að takast á við þennan gífurlega vanda? Við ræddum um það í fyrradag við nokkra ráðherra og það er rétt að halda því aðeins áfram: Eru menn með hugmyndir um að lækka gengið? Eru menn með hugmyndir um að taka á vaxtaokrinu, raunvaxtaokrinu eins og hæstv. utanrrh. kallar það réttilega? Eða hvaða aðrar hugmyndir eru menn með? Nú fréttist í gær að stjórnarflokkarnir hefðu boðað til sín fulltrúa samtaka launafólks, þ.e. Verkamannasambands Íslands, og þar hafi verið boðið upp á að hækka soðninguna aðeins minna gegn því að menn settust að samningaborðinu að mér skilst. Varaformaður Verkamannasambandsins, sem á sæti í þessari virðulegu deild, tók ekki þátt í þessum leiðangri. En það væri fróðlegt að vita hvað það er sem ríkisstjórnin er að bjóða aðilum vinnumarkaðarins þessa stundina. Hvað er það? Hvaða kaupbreytingar eru það sem menn eru þarna að tala um? Eru menn kannski að gera ráð fyrir óbreyttu kaupi á árinu 1988? Ég vil segja fyrir mitt leyti að ég er algerlega sannfærður um að það gengur ekki. Það getur ekki gengið vegna þess að kaupmáttur launa hefur hrapað á undanförnum vikum um mörg prósent. Það er alveg augljóst mál að kaupið verður að hækka á næsta ári, enda er kominn tími til að þeir aðilar sem hirtu pening í góðæri liðinna ára verði látnir bera skellinn af samdrætti næsta árs ef hann verður einhver. Þeir eiga að þola þennan skell. Það á ekki að leggja hann á hinn almenna launamann í okkar landi. Ég held að það sé óhjákvæmilegt af því að við höfum hér hæstv. viðskrh., sem er eins konar faðir kvótakerfisins, að hann upplýsi okkur um hvað ríkisstjórnin er að bjóða aðilum vinnumarkaðarins. Er það gengislækkun? Er það vaxtalækkun? Er það kauplækkun eða er það kauphækkun? Varla er það gengishækkun, varla er það vaxtahækkun eða hvað? Ég hefði gjarnan viljað fá upplýsingar um þetta vegna þess að það er grundvöllur þjóðfélagsins sem við erum hér að tala um, stjórn fiskveiða. Við lifum öll á fiski, við lifum í þessu landi á fiski. Það er alveg sama hvað við gerum, hvort við erum á þingi, hvort við erum kennarar eða hvar við vinnum. Við lifum á fiski. Það er kannski eitt alvarlegasta áhyggjuefnið á Íslandi í dag að það eru færri og færri sem gera sér grein fyrir því að við lifum á fiski og fleiri og fleiri sem halda að við lifum á því að velta peningunum hvert til annars eða gefa út pappíra hvert á annað, hvort sem það er í kringlunum eða kaupþingunum eða hvað þær heita allar þessar nýmóðins sjoppur frjálshyggjunnar sem hafa verið settar hér upp á síðustu árum. Við höfum að undanförnu fengið upplýsingar um hvernig staða utanríkisviðskipta og gjaldeyrismála er á árinu 1987 og horfur fyrir árið 1988 og ég ætla að vitna til þess, með leyfi hæstv. forseta. Í skýrslu Seðlabankans, sem heitir Greinargerð um þróun og horfur í peningamálum, gjaldeyrismálum og gengismálum skv. 4. gr. laga nr. 36/1986, dags. 7. des. 1987, segir svo, með leyfi forseta: "Vöruskiptajöfnuður á fyrstu níu mánuðum ársins 1987 var hagstæður um 235 millj. kr. á móti 4312 millj. kr. á sama tímabili árið áður og varð þannig 4077 millj. kr. lakari á fyrstu níu mánuðum þessa árs en á sama tímabili árið áður reiknað á gengi janúarseptember Í987. Gjaldeyrisverðmæti vöruútflutnings jókst um 14,8% en vöruinnflutnings um 30,4%. Mikill munur var hins vegar á þróun útflutningsvörubirgða á tímabilinu janúar-september 1987 og sama tímabili árið áður. Á þessu tímabili í ár jukust útflutningsvörubirgðir um 175 millj. kr. en árið áður minnkuðu þær um 2360 millj. kr. Sé vöruskiptajöfnuður leiðréttur fyrir þessari sveiflu útflutningsvörubirgða og sérstökum innflutningi, sem var 1180 millj. kr. meiri 1987 en árið áður vegna stóraukins skipainnflutnings, jafnframt jafnað milli ára reynist vöruskiptajöfnuður þannig leiðréttur aðeins um 360 millj. kr. lakari í janúar-september 1987 en á sama tímabili árið áður í stað 4077 millj. kr. samkvæmt beinum greiðslujafnaðartölum." Ég veit að hv. þm. ná þessu alveg beint í æð um leið og þetta er lesið. Þetta er þessi gullaldartexti frá opinberum stofnunum sem við þm. erum vanir að lesa og finnst óskaplega gaman að velta fyrir okkur. "Aukning varð á útfluttri þjónustu um 8,9% og innfluttri um 11,1%. Halli á þjónustujöfnuði á fyrstu níu mánuðum 1987 varð 2790 millj. kr. sem er um 570 millj. kr. lakari en á sama tímabili árið áður. Viðskiptajöfnuður í heild var neikvæður um 2555 millj. kr. á fyrstu níu mánuðum ársins en jákvæður um 2090 millj. kr. á sama tímabili árið áður og varð þannig 4,6 milljörðum kr. lakari í ar en í fyrra, en þar af má rekja 3,7 milljarða kr. til áðurgreindrar sveiflu útflutningsvörubirgða og sérstaks innflutnings. Í talnasamanburði við fyrra ár er miðað við janúar-september bæði árin á gengi janúar-september 1987 nema annað sé sérstaklega tekið fram." Þannig er sýnt fram á í þessari skýrslu Seðlabankans að það hefur sigið mjög á ógæfuhliðina á þessu ári og er alveg augljóst mál, hvernig sem þessir hlutir eru skoðaðir, að efnahagsráðstafanir núv. ríkisstjórnar hafa að engu leyti orðið til að koma á móti þessum vanda útflutningsatvinnuveganna og viðskiptanna við útlönd eins og hefði auðvitað þurft að gera strax á miðju þessu ári. Gleggstu tölurnar um þessa þróun eru þær upplýsingar sem nú liggja fyrir um raungengi krónunnar og þróun þess frá 1980 til dagsins í dag. Þar kemur það fram að ef við segjum að raungengi krónunnar hafi verið 100 1980 var það 106,7 1981, 101,2 1982, hrapar svo niður í 84,8 1983, 84,5 1984, 85,8 1985, 86,9 1986, fer svo upp í 103,8, takið eftir, hækkar um 19,4% raungengi krónunnar á þessu ári, og á árinu 1988 er því spáð að það hækki um 12,3%. Við þessar aðstæður hlýtur maður að spyrja: Hvaða vit er í þessum töflum Seðlabankans þegar því er spáð að raungengi krónunnar hækki um 35% á tveimur árum? Hvernig er farið að því? Ég hef spurt að því áður úr þessum ræðustól: Getur það verið að kauphallirnar í Tókýó og New York hafi frétt af efnahagsundrinu mikla á Íslandi? Eru menn ekki í Tókýó og New York farnir að kaupa sér krónur í stórum stíl til að bjarga sér undan hruni dollarans þegar þessi sterka mynteining, íslenska krónan, skagar eins og tindur upp úr hinu peningalega kerfi veraldarinnar? Það kæmi mér ekki á óvart í framhaldi af þessu þó hæstv. fjmrh., formaður Alþfl., yrði minnst aðalritari Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, minnst það, og yfirbankastjóri Alþjóðabankans líka ef þetta gengi eftir því annað eins efnahagsundur eins og þetta hefði aldrei átt sér stað. Að vísu kemur það ekki fram í töflum Seðlabankans hvað þetta mundi þýða fyrir útflutningsatvinnuvegina, en staðreyndin er hins vegar sú að þeir væru allir komnir á hausinn ef þetta gengi eftir. Annað hvert fyrirtæki væri komið á hausinn, segir hæstv. utanrrh. Flest væri á leiðinni til andskotans, með leyfi hæstv. forseta. Ég var að vitna í utanrrh.: Flest væri á leiðinni til andskotans, tilvitnun í Tímann í fyrradag, hér á landi ef þetta gengi eftir, segir hæstv. utanrrh. Þessar spár Seðlabankans um hækkandi raungengi íslensku krónunnar fram eftir öllu árinu 1988 eru tómt rugl. Þetta getur ekki gengið. Fyrirtækin fara á hausinn, þeim verður lokað og atvinnuleysi brestur á í stórum stíl. Þetta gengur ekki nema það sé stefna ríkisstjórnarinnar að stuðla að atvinnuleysi. Er það tilfellið að núv. ríkisstjórn hinna kredduföstu hagfræðinga, sem hafa aldrei ráðið eins miklu og í núv. ríkisstjórn, getur það verið að þeir vilji koma á því sem hagfræðingar frjálshyggjunnar kalla "hæfilegt atvinnuleysi"? Og hvað er hæfilegt atvinnuleysi? Það er atvinnuleysi af þeirri stærðargráðu að verkalýðshreyfingin haldi sér á mottunni og sé ekki mikið að heimta kauphækkanir því þá fari fyrirtækin á hausinn og menn séu til friðs og ekki með röfl. Getur það verið að það sé þessi stefna hins hæfilega atvinnuleysis sem Alþfl. er að reyna að hrinda hér í framkvæmd? Nei, auðvitað er það ekki þannig, herra forseti, vegna þess að í Alþfl. eru margir ágætir menn og það er ekki sú stefna sem þeir vilja framkvæma. Hins vegar eru þeir orðnir hálfgerðir tukthúslimir, þessir góðu kratar, hálfgerðir tukthúslimir þessara reiknimeistara. Þeir eru handjárnaðir af þessum reiknimeisturum, fjötraðir af þeim. 

Allt læt ég það nú vera.

Ég veit að vísu að hv. þm. Karvel Pálmason ber sig ævinlega vel, en ég er sannfærður um að ég veit líka hvernig honum er innanbrjósts. Staðreyndin er sú að þessi efnahagsstefna, sem öll þau mál byggja á sem við erum hér með til meðferðar, er hrunin til grunna. Hún gengur ekkert upp. Það er ekki hægt að reka útflutningsatvinnuvegina með bullandi halla. Niðurstaðan er líka sú að til þess að ná sömu samkeppnisstöðu fyrir útflutninginn og hann hafði 1979 þarf að fella gengið, segir Seðlabankinn, um 15,2%. Í rauninni hefur gengið aldrei verið vitlausar skráð en núna miðað við þessar forsendur. Nú skulu menn ekki koma hingað á eftir og segja: Er hv. 7. þm. Reykv. að panta gengislækkun? Auðvitað er ekkert slíkt uppi. Auðvitað höfum við alþýðubandalagsmenn sagt að við núverandi aðstæður á að keyra vaxtaokrið niður. Það væri besta leiðin til að styrkja stöðu útflutningsatvinnuveganna þannig að þeir yrðu á ný samkeppnisfærir. En þetta sjá þeir ekki, þessir kerfiskratar sem stjórna landinu núna. Þeir sjá bara einhverja talnadálka og þó að það séu boðin upp á nauðungaruppboðum 80 hús eða 80 íbúðir, þó að það sé annað hvert fyrirtæki á hausnum, sem jafnvel utanrrh. sér sem kemur þó eiginlega aldrei til landsins, og þó að hann lýsi því yfir að þetta sé allt á leiðinni til andskotans, með leyfi forseta enn þá einu sinni, halda þeir sínu striki, þessir kerfiskratar. Þeir minna á hross, með leyfi forseta, sem er beitt fyrir ölvagna í stórborgum.  Skoðum svo samkeppnisstöðu sjávarútvegsins eina út af fyrir sig. Það er mat Seðlabankans að gengið þurfi að falla á næsta ári til að ná því sem var 1979 um 13%. Það er bara sjávarútvegurinn. Og ef við tökum útflutningsiðnaðinn er talan ekki 13 heldur 28,8%. Á því tímabili sem ég hef tölur yfir frá 1979 hefur útflutningsiðnaðurinn aldrei nokkurn tíma staðið eins illa og hann gerir núna. Þetta segir, herra forseti, að það er útilokað að ræða um þessi mál, stjórn fiskveiða, öðruvísi en í tengslum við hin almennu efnahagsmál. Þannig hefur það reyndar alltaf verið, herra forseti, að þegar þessi mál hafa verið til umræðu hefur verið rætt um hin almennu efnahagsmál. Þannig var það t.d. 1983 þegar umræður hófust um frv. til l. um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands. Þær umræður tóku marga tugi dálka í þingtíðindum eins og vonlegt er og það er athyglisvert núna eftir reynslu þessara ára að rifja aðeins upp þá umræðu. Sérstaklega er nú fróðlegt að lesa um kratana, fyrir utan hv. þm. Karvel Pálmason sem ég tek alveg út fyrir sviga í flestum eða öllum málum þegar ég ræði um þann flokk. Það getur vel verið að honum líki illa að ég skuli hæla honum úr þessum ræðustól, en hann hefur kost á því síðar í umræðunum að bera af sér hólið ef honum líður illa undir þessu. Hv. þm. Guðmundur Einarsson var á þessum tíma leiðtogi Bandalags jafnaðarmanna og gekk svo með öllu sínu liði svo að segja í Alþfl. Það var ekki verið að skafa utan af því þegar var verið að lýsa kvótakerfinu þá. Þetta var talið gersamlega óalandi og óferjandi kerfi. Nú er niðurstaðan hins vegar sú að hann er, blessaður maðurinn, að vinna hjá þessum stjórnmálaflokki sem er að reyna að keyra þetta mál ofan í hausinn á þinginu þessa sólarhringa. Árið 1983 var það þannig að þá var jafnvel Sjálfstfl. með örlitlu lífsmarki. Jafnvel hv. þm. Halldór Blöndal gagnrýndi nokkuð kvótakerfið og hv. 14. þm. Reykv., sem þá var 6. þm. Reykv., var ekki að skafa utan af því. Hann sagði m.a., með leyfi hæstv. forseta, um sjútvrh. fyrst: "Ráðherra sagði einnig að hann óskaði eftir því að mál þetta yrði hafið yfir flokkadeilur. Ég tek undir þessi orð ráðherrans. Ég verð að segja eins og er að það er seint í rassinn gripið að ætla núna að forða skaða í sambandi við fiskveiðar Íslendinga. Það hefði verið nær að gera það fyrr, t.d. þegar verið var að kaupa og byggja nýja skuttogara á síðustu árum. Það er mat flestra sem til þekkja að sú fjölgun skuttogaranna sem varð á árunum 1978–1983 hafi verið óæskileg og óþörf og raunverulega sé þar um að ræða þann umframfjölda togara sem málið kemur til með að snúast meira og minna um, sérstaklega í framkvæmd. Varðandi það atriði, sem margir tala um, samráð við hagsmunasamtökin, er ég auðvitað sammála því út af fyrir sig að hv. Alþingi og ráðherra hafi samráð við hagsmunasamtök. En ég verð að taka undir þau orð, sem hér hafa komið fram hjá öðrum ræðumönnum, að þetta mál er náttúrlega hafið yfir það að einhver takmörkuð eða fá hagsmunasamtök, þó að í sjávarútvegi og fiskiðnaði séu, eigi að ráða alfarið hvaða stefna verði tekin í þessum málum. Hér er um að ræða að mínu mati eitt örlagaríkasta skrefið sem hefur verið tekið í atvinnusögu Íslendinga í áratugi", segir varaformaður sjútvn., "ef þetta frv. verður að lögum með hugsanlega þeirri útfærslu sem það gerir ráð fyrir og þær stærðir sem þar um ræðir þannig að þetta mál snýr að þjóðinni allri, hverju einasta mannsbarni. Ég er alfarið á móti því að afgreiða jafnmikið og stórt mál með þeim hætti að örfáir fulltrúar, þó þeir séu fulltrúar helstu hagsmunasamtaka á þessu sviði, eigi að ráða þar einir eða réttara sagt mæla einir um það við ráðherra hvernig þessum málum skuli hagað."  Ég hef haft þá ánægju, svo og deildin, að hlýða á ræðu hv. 14. þm. Reykv., sem hann flutti 12. des. 1983, og held ég nú áfram lestrinum.

Hún var góð.

Þetta er klassísk speki: "Hér er um svo víðtækar verkanir að ræða, ef frv. verður að lögum, með þeim aðgerðum sem gera verður að raunverulega hefði þetta mál þurft að fá miklu meiri og víðtækari umræðu en bara hér á þingi á örfáum dögum eða nokkrum klukkutímum og í samráði við örfáa menn, ég segi ekki þröngum samtökum en samt takmörkuðum miðað við umfang þessa máls." Ævinlega segir maðurinn rétt. Það væri kannski rétt að hann hugleiddi aðeins hvort það sem hann er að gera í dag er í samræmi við það sem hann segir að hafi verið rétt árið 1983 og held ég nú áfram með lesturinn og ætla aðeins að víkja að því sem hann segir. Þessi hv. þm. hefur betri skilning á sjávarútvegi en flestir þm. Sjálfstfl., þekkir það mjög vel, hefur mikla reynslu í þeim efnum og hann hefur auðvitað áhyggjur af því að kvótakerfi þýði miðstýringu og ofstjórn og það drepi niður einkaframtakið í sjávarútveginum, einkaframtakið. Einhvern tíma heyrði maður það fyrr á öldinni þegar ég var yngri að Sjálfstfl. hefði áhuga á einkaframtakinu. Og hv. 14. þm. Reykv. hafði það líka 1983. Hann segir enn, með leyfi hæstv. forseta: "Ríkjandi skipulag í sjávarútvegi á að baki sér áratuga þróun og er algert einsdæmi hvað viðvíkur frábærum árangri á liðnum árum. Um það erum við allir sammála. Afköst íslenskra sjómanna, miklir veiðihæfileikar skipstjórnarmanna, sem er bakgrunnur hins mikla árangurs í veiðunum, hefur byggst á því fram til síðustu ára að þeir hefðu frjálsan aðgang að fiskimiðunum. Þá er það staðreynd að íslenskir útgerðarmenn og skipstjórnarmenn hafa haft frumkvæði og forustu um uppbyggingu fiskiflota, fiskiskipa sem eru talin vera meðal hinna bestu sem völ er á. Öll hefur þessi uppbygging, hinar miklu framfarir og góður þjóðhagslegur ávinningur byggst á frelsi manna til athafna á því erfiða starfssviði sem útgerð og sjómennska eru. Hvatinn hefur verið", nú kemur þetta rétt eins og upp úr stefnuskrám og kosningaræðum íhaldsins, "að takast á við erfið og ég vil segja heillandi verkefni sem fólu í sér mikla arð- og aflavon. Á grundvelli þessa hafa Íslendingar byggt upp nútímaþjóðfélag almennrar velmegunar og hagsældar. Það má því orða það þannig að frelsi tiltölulega fárra til að nýta auðæfi hafsins hafi orðið fjöldanum til mikillar blessunar." Þetta er svo hjartnæmt að maður staldrar aðeins við.

Er þm. á móti því að maður tali vel um sjómanninn?

Þetta er allt rétt og ég er að lesa þetta, hv. þm., til að stytta mál mitt. Ég er að greina frá kjarnmiklum setningum þar sem sjónarmiðunum er þjappað saman með óvenjulega skýrum og eftirminnilegum hætti. Ég vona að hv. þm. leiðist ekki þó ég sé að fara yfir þetta. Síðan segir hér: "Við erum í raun líka að tala um hvernig íslenski sjómaðurinn hefur þróast upp í íslenskum sjávarútvegi og haft forustu í íslenskum sjávarútvegi í áratugi. Hann dró björg í bú. Hann lét smíða góð fiskiskip og hann byggði í meginatriðum fiskiverin en ekki kerfismenn hér suður í Reykjavík. Það er þessi stofn, það er þetta fólk sem á eftir að finna mest fyrir því sem gert verður með þessu frv. Það er þessi stofn, það er þetta fólk sem finnur mest fyrir því sem kvótalögin eru að segja fyrir um. Þetta hefur langsamlega mest áhrif á þetta fólk sem er íslensku þjóðinni verðmætast. Þess vegna þarf að fara með varúð og aðgætni að þessu máli og ígrunda það vel áður en miklar ákvarðanir eru teknar sem geta haft ófyrirsjáanlegar og hættulegar afleiðingar fyrir framtíðarþróun þessara mála. Þróunin í eignarhaldi og rekstrarskipulagi sjávarútvegs og fiskiðnaðar á Íslandi hefur byggst á þessum einföldu staðreyndum. Þrátt fyrir mjög mikinn pólitískan ágreining um eignarfyrirkomulag á Íslandi er það söguleg staðreynd að allir flokkar og jafnvel þeir flokkar sem lengst til vinstri hafa verið hafa viðurkennt þetta. Það hefur aldrei verið gengið svo langt með aðgerðum hér á Alþingi að eyðileggja sjálfstæðan eignargrundvöll í sjávarútvegi og fiskiðnaði, ekki einu sinni til að styrkja og efla félagslegan rekstur og er ég þá sérstaklega með í huga samvinnurekstur sem sósíalistum hefur verið í lófa lagið að styðja og styrkja til að yfirtaka þær eignir sem hér um ræðir. Þetta eru stór orð. Vonandi kemur ekki til þess að á þessu verði breyting. En hið svokallaða stórkapítal á Íslandi", þetta er ekki ræða eftir mig heldur hv. 14. þm. Reykv., "varð til í þessu blandaða skipulagi, varð til í þessu skipulagi þar sem sjómaðurinn hafði rétt á grundvelli þeirra miklu aflabragða, þeirrar miklu aflavonar og arðgjafar sem hann skapaði til þess að vera þátttakandi sem eignaraðili í útgerð og fiskiðnaði."  En ég held áfram: "Flestir leiðandi menn í sjávarútvegi og fiskiðnaði, þá er ég ekki endilega að tala um eigendur heldur einnig framkvæmdastjóra, verkstjóra o.s.frv., hófu starfsferil sinn á þessu sviði til sjós. Hæfileikar og dugnaður þeirra, reynsla og þekking hafa ráðið úrslitum um hina góðu þróun, sem sagt: hin mikla þróun byggðist á frelsi. Það var hin eina og örugga leið, hinn eini og öruggi hvati dugnaðar mannsins á þessu sviði sem dugði íslensku þjóðinni." Ég hefði gaman af því, herra forseti, ef hv. 14. þm. Reykv. - 

Það má tala skemur.

Það mætti líka tala skemur og það á kannski sérstaklega við um stjórnarliðið. Það er alveg til vandræða hvað þeir blaðra lengi hérna. Það væri gaman ef hv. 14. þm. Reykv. vildi vera svo vænn að útlista aðeins hvernig frelsið, framtakið, aflavonin, arðshvatinn fær að njóta sín í núverandi pólitík, hvernig menn fá að vaxa upp og njóta dugnaðar síns, hvernig menn geta lagt í útgerð svo að segja á mjög ungum aldri og unnið sig upp til forustu og sigurs í þessari miklu grein. Það væri líka gaman ef hv. þm. útlistaði hvernig þeir Ingvar Vilhjálmsson, Einar Guðfinnsson og Haraldur Böðvarsson mundu hafa blómstrað og risið upp í því sjávarútvegskerfi sem er í dag, hvernig þessi flaggskip sjávarútvegsins á Íslandi hefðu orðið til við þær aðstæður sem eru í dag. Ég segi alveg eins og er, virðulegi forseti, að ég sé það ekki alveg hvernig það mundi gerast í dag að þessir menn af dugnaði, útsjónarsemi og ósérhlífni rifu upp stór fyrirtæki þar sem sköpuð væri vinna fyrir hundruð manna árum og áratugum saman sem jafnvel er grundvöllur heilla byggðarlaga að verulegu leyti eins og t.d. í Bolungarvík. Ég fæ ekki séð hvernig þetta framtak, þessi kraftur getur orðið til í því kerfi sem við höfum í dag. Þess vegna er ég að lesa þessa ræðu að hún er ekki einasta hjartnæm heldur kallar hún á að það verði skýrt fyrir þingheimi hvernig það má gerast að menn fái notið sín í þessu kerfi. Það er alveg rétt sem hv. þm. segir í þessari ræðu. Við vinstri menn á Íslandi, sósíalistar, höfum ekki verið með kröfur um allsherjar þjóðnýtingu eða þjóðnýtingu skipaflotans. Tillögur um ríkisútgerðir t.d. eru afar fátíðar á síðustu 40–50 árum. Ef við lesum sögu t.d. Sósíalistaflokksins sjáum við hvernig Sósíalistaflokkurinn stendur að uppbyggingu atvinnuveganna í nýsköpunarstjórninni 1944–1946. Ef við lesum sögu Alþfl. sjáum við engin dæmi um að þeir á fyrri áratugum væru með sérstaka áherslu á að ríkið ætti að eiga skipin. Það er ekki hægt að benda á nein dæmi þess. Á árunum 1944–1946 átti sér stað einhver stærsta lífskjarabyltingin í sögu íslensku þjóðarinnar, m.a. vegna þess að menn höfðu vit á að nýta stríðsgróðann til að kaupa skip, til að byggja upp fiskiðjuver allt í kringum landið sem urðu síðan grundvöllurinn að betri og batnandi lífskjörum, bæði í kaupi og félagslegri þjónustu hér á landi. Og hið sama er að segja um vinstri stjórnina 1955–1956 og 1971–1974. Það er athyglisvert að hugsa um það fyrir Sjálfstfl. sem þykist vera flokkur atvinnuveganna og hafði í sinni forustu fyrir hálfri öld eða tæplega það menn sem komu þá úr grundvallaratvinnugreinum þjóðlífsins eins og sjávarútveginum. Ætli það hafi ekki verið vinstri stjórnirnar sem tóku skarpast á uppbyggingu sjávarútvegsins, hvort sem um er að ræða nýsköpunarstjórnina 1944–1946, vinstri stjórnina 1956–1958 eða vinstri stjórnina 1971–1974? Segir það ekki sína sögu í þessu sambandi, virðulegur forseti, að það eru þessar stjórnir sem létu færa út landhelgina, tryggðu að landhelgin var færð út í 12 sjómílur og síðan 50? Ætli ekki sé ljóst að þetta gerðist vegna þess að þessar stjórnir áttuðu sig á því að grundvöllur sæmilegra lífskjara hér er sjávarútvegurinn, fiskveiðarnar, fiskvinnslan og fiskiðjan og útflutningsverðmæti þessara greina og þarna verður ekki skilið á milli? Það er skrýtið líka að hugsa um að við erum með í þessari virðulegu deild einn fremsta hugmyndafræðing Sjálfstfl. um áratuga skeið, Eyjólf Konráð Jónsson, og hann hefur þá kenningu að það eigi að prenta seðla út á verðmætin, það eigi alveg gersamlega að banna að skammta peninga. Ég veit að þetta er sjónarmið sem t.d. fátæku fólki líkar vel, sem verður að velta fyrir sér hverri krónu, því að ekkert er eins ljótt og að skammta því peninga. En svo koma þessir snillingar og greiða atkvæði með kvótafrv., svo rosalegu skömmtunarkerfi að það hefur aldrei annað eins heyrst. Það hefur það einhver maður í flimtingum hér í húsinu stundum að þeir hafi boðist til að skipta við hæstv. sjútvrh., vinir okkar í Sovétríkjunum. Þeir vilji láta okkur hafa verðlagskerfið sem þeir eru með, það er orðið svo dýrt í meðferð, og fá í staðinn kvótakerfið frá Íslandi. Slétt skipti.

Líst þér ekki vel á það?

Sá ræðumaður sem hér stendur hefur ekki tekið afstöðu til þess, en það væri fróðlegt að vita hvaða skoðun hæstv. sjútvrh. hefur á því máli. Ég er í sjálfu sér ekkert undrandi á sjónarmiðum hæstv. ráðherra, en hitt undrar mig alveg sérstaklega að þessir miklu postular frelsisins skuli greiða hér atkvæði alveg hreint eins og vélar, upp með hendur alveg eins og vélar, í hvert skipti sem Halldór Ásgrímsson sjútvrh. ýtir á hnappinn. Það er alveg ótrúlegt. Ég á margar minningar frá þinginu á undanförnum árum þegar þessir menn hafa verið að dragast í salinn vansvefta undir morgun að greiða atkvæði eftir takkanum hjá hæstv. sjútvrh. Það fara orð af því að það sé þvílíkur flokksagi í Framsfl. að hvergi sé annað eins á byggðu bóli, en aginn sem hæstv. ráðherra hefur á þeim í íhaldinu er alveg undur. Í umræðum um þetta mál á árinu 1983 flutti sem sagt hv. 14. þm. Reykv. prýðilega og fróðlega ræðu og þar töluðu fleiri ágætir þm. Karvel Pálmason fór ítarlega yfir málin og það gerðu fleiri því þetta var í fyrsta sinn sem kvótafrv. kom inn í þingið, þá undir hattinum: "Veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands." Á því þingi fluttum við þm. Alþb. í hv. Nd. og ég trúi í Ed. líka till. um breytingar á þessu kerfi sem ég ætla að rifja upp til þess að menn sjái hið skýra samhangi í okkar tillögugerð í þessum efnum. Fyrsta till., en flm. voru hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, Geir Gunnarsson og Hjörleifur Guttormsson í Nd., var þessi: "Fiskveiðilandhelgi Íslands og auðlindirnar innan hennar eru þjóðareign, sameign allra Íslendinga." Þetta var till. sem við fluttum 1983. Það er náttúrlega ekki að sökum að spyrja að hún var alveg kolfelld í nafnakalli bæði í Ed. og Nd. þessi till. með ýmsum rökum eins og gengur. Það er kostulegt að sjá það svo gerast hér 1987 að þessi gamla till. Alþb. kemur svo upp í tillögugerð Alþfl. þegar hann er að glíma við hæstv. sjútvrh. Það er niðurstaða að taka inn setningu sem er ekki óskyld þessari og niðurstaðan verður sú að Alþýðublaðið birtir fyrirsögn af því tilefni á þessa leið, með leyfi forseta: "Halldór gaf sig." Í annan stað fluttum við till. þar sem við lögðum áherslu á mjög víðtækt samráð um þessi efni. Í þriðja lagi um aukið vald Alþingis en minna vald ráðherra. Í fjórða lagi höfnuðum við því algerlega að ákveðið yrði aflamark á handfæra- eða línubáta. Þessar till. voru allar felldar haustið 1983 eftir mjög ítarlegar umræður um málið. Satt að segja hygg ég að þegar menn skoða þessar till. í dag sjái þeir glöggt að það hefði verið skynsamlegt að taka tillit til þeirra strax árið 1983 til að reyna þannig að skapa betri frið um þetta umdeilda kerfi. Því hefur stundum verið haldið fram, hæstv. forseti, að frá upphafi vega hafi hagsmunasamtökin sagt amen og hallelúja við þessu kerfi. Það er nú eitthvað annað. Þegar þetta kerfi var fyrst ákveðið gerði miðstjórn Alþýðusambands Íslands sérstaka samþykkt og þar segir, með leyfi forseta: "Í frv. til laga um breyting á lögum nr. 81 31. mars 1976, um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands, er ráðherra gefið einræðisvald til að ákveða fiskveiðistefnu og stjórn veiða á ákveðnu tímabili. Sambandsstjórn Alþýðusambands Íslands er ljóst að nauðsynlegt er að einhver hafi úrskurðarvald um þessi mál svo fært sé að skipuleggja veiðar og vinnslu með þeim hætti sem aðstæður krefjast hverju sinni. Hins vegar bendir sambandsstjórn ASÍ á að raunhæf fiskveiðistefna verður ekki mótuð nema í samráði við hagsmunaaðila í sjávarútvegi. Því beinir sambandsstjórn Alþýðusambands Íslands því til hæstv. Alþingis að það beiti sér fyrir að skýrt komi fram í lögunum að ráðherra sé skylt að hafa samráð við hagsmunaaðila í sjávarúrvegi um framkvæmd laganna. Hér er átt við samtök sjómanna, útgerðarmanna, verkafólks í fiskvinnslu og eigenda fiskvinnslufyrirtækja. Sambandsstjórn Alþýðusambands Íslands telur að víðtækt samráð og samstaða allra hlutaðeigandi aðila sé forsenda raunhæfs skipulags veiða og vinnslu og að slíkt samstarf geti, ef vel til tekst, dregið úr hættu á atvinnuleysi." Þetta var afstaða verkalýðssamtakanna strax í upphafi þannig að það er beinlínis rangt að þessu kerfi hafi verið komið á í samráði og með stuðningi allra hagsmunasamtaka sem hlut eiga að máli. Auðvitað eiga þessi samtök landverkafólks hlut að máli. Auðvitað er það þannig. Það er einnig fróðlegt að rifja aðeins upp að fyrir nokkrum dögum kom það fram, ég hygg frá formönnum sjálfstæðisfélaganna í Reykjavík ef ég tók rétt eftir, að þeir lýstu andstöðu við þetta kerfi. Það er ekki nýtt að Reykvíkingar hafi lýst alveg sérstakri andstöðu við þetta kerfi. Það gerðist t.d. strax 1983. Þá sagði í samþykkt, sem var samþykkt samhljóða með fulltrúum allra flokka í útgerðarráði Bæjarútgerðarinnar, á þessa leið, með leyfi forseta: "Flest bendir til þess að Alþingi muni nú á næstu dögum samþykkja frv. til laga, sem nú hefur verið lagt fram, um breytingu á lögum nr. 81 31. maí 1976, um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands, sbr. lög nr. 38 8. maí 1981. Útgerðarráð telur að nauðsynlegt sé að draga úr hættunni á ofveiði á Íslandsmiðum og þá sérstaklega með hliðsjón af ástandi þorskstofnsins um þessar mundir en telur jafnframt orka tvímælis að sjútvrh. skuli fengnar jafnvíðtækar heimildir til skiptingar afla eftir tegundum á einstök fiskiskip og gert er ráð fyrir í frv. Útgerðarráð beinir þeim eindregnu áskorunum til þm. Reykjavíkur að þeir gæti þess að ekki verði gengið á hagsmuni þessarar stærstu verstöðvar landsins við útfærslu málsins." Það er sem sagt ekkert nýtt, virðulegi forseti, að Reykvíkingar vari sérstaklega við því kerfi sem hér er verið að framlengja enn þá einu sinni og í rauninni er miklu meira kvótakerfi, þetta sem á að framlengja núna fyrir árið 1988, en það kerfi sem við höfum búið við, bæði vegna þess að það er dregið úr sóknarmarkinu, það er þrengt að trillunum og rækjan er tekin inn í þessa mynd. Margt mætti fleira, virðulegi forseti, rifja upp úr þessari fróðlegu umræðu sem fór fram á Alþingi um kvótakerfið 1983. Ekki verður það gert að sinni heldur staldrað aðeins við umræður í þessari virðulegu stofnun haustið 1985. Þá flutti maður nokkur, sem heitir Jón Baldvin Hannibalsson, býsna langar athyglisverðar og eftirminnilegar ræður um þetta mál. Það er alveg óhjákvæmilegt að lesa nokkrar setningar upp úr þeim ræðum þó það væri ekki nema til að benda á það, sem hv. þm. Skúli Alexandersson sagði í dag, að það er með þessa ráðherra kratanna að þeir eru búnir að gleyma öllu því sem þeir sögðu fyrir kosningar. Það er alveg sama hvort það er um launamál, skattamál eða fiskveiðimál. Það er allt gleymt, allt, allt. Það er alveg hreint eins og þröskuldurinn í Stjórnarráðinu hafi verið eins og strokleður á heilann á þeim, að um leið og þeir gengu yfir þennan þröskuld er allt gufað upp, ekkert, ekkert eftir, eins og hinn nýi maður sem verður til úr engu, úr tómarúmi, aldrei gaf nein kosningaloforð, aldrei hafði neina kosningastefnu og aldrei sagði þinginu yfirleitt eitt eða neitt. Alveg kostulegt. Það væri fróðlegt að gera efnagreiningu á þessum þröskuldi þarna í Arnarhvoli. Hv. þm. Jón Baldvin Hannibalsson sagði á Alþingi 27. nóvember 1985: "Við höfum kynnst afleiðingum kvótakerfis skömmtunarstjórnar stjórnmála- og embættismanna í heilum atvinnuvegi býsna vel á undanförnum árum í landbúnaði." Síðan fer hann yfir landbúnaðarkerfið og er nú ekki að skera utan af því. Segir svo m.a.: "Á seinni árum hefur þótt ærin ástæða til að spyrja, herra forseti, hverjir eiga Ísland." - Menn muna eftir því. Það var verið að gá að því á 100 fundum allt í kringum landið hverjir ættu Ísland. - "Og það er ekki síður ástæða til að spyrja hverjir eiga fiskinn í sjónum. Ég vék að því í utandagskrárumræðum í gær að sá maður sem nú er nýbúið að gefa út bók um og frægur er í Íslandssögu undir nafninu Jörundur hundadagakonungur lýsti sig hæstráðanda til sjós og lands. Skv. þessu frv. til laga fer ekki milli mála að hæstv. sjútvrh. er hæstráðandi til sjós. Samkvæmt því á hann að ákveða hver má veiða, hvað má veiða, hvar á að veiða og hvenær á að veiða. Þetta hlutverk var áður fyrr í höndum guðs almáttugs, skapara allra lífsins gæða" - og ég vek athygli forseta á því að ég er að lesa eftir hæstv. fjmrh. - "en nú er þetta vald í höndum hæstv. sjútvrh. Þetta vekur upp spurninguna um hvort við ættum ekki þessu til samræmis að taka upp nýtt tímatal í Íslandssögunni, þ.e. að atburðir hafi ekki gerst fyrir eða eftir Krist heldur fyrir eða eftir kvóta eða fyrir eða eftir Halldór. Halldór á sem sagt fiskinn í sjónum, virðulegi forseti, en útgerðarmenn mega hirða hann í umboði hans. Sjómenn hins vegar, þeir sem draga fiskinn, þeir eiga engan fisk. Þeir bara vinna þarna, eins og sagt er. Ef útgerðarmenn geta ekki náð sínum kvóta, ef útgerðarmenn geta ekki gert út, ef útgerðarmenn leggja sínum skipum, ef útgerðarmenn leggja sínum bátum upp á græn grös og fara að búa eiga þeir samt sem áður sinn kvóta og geta selt hann hæstbjóðanda á uppsprengdu verði í umboði hæstv. ráðherra. Þar eiga sjómenn engan hlut." Þetta var örlítill kafli úr ræðu hæstv. fjmrh. Mér finnst athyglisverð hugmynd að miða tímatalið við hæstv. núv. sjútvrh. En ég hef þó enn þá betri hugmynd. Hún er sú að miða tímatalið við það þegar kratarnir gleymdu kosningaloforðunum sínum því önnur eins kúvending hefur aldrei nokkurn tímann átt sér stað.

Þetta á ekki við alla.

Nei, nei, nei, enda sagði ég áðan, hv. þm., að ég tæki þann sem þarna stendur stundum út fyrir sviga þegar ég er að ræða um þessi mál. Mér gleymist oft að hann hefur iðulega tilheyrt þessum hópi, sem kallaður er kratar, og gerir sjálfsagt enn. En ég veit ekki hvort það segir meira um hann en kratana að ég skuli iðulega gleyma því að hann tilheyrir þessari grúppu. Sá maður sem barðist þannig með kjafti og klóm svo að segja í ræðustól á Alþingi gegn þessu kvótakerfi ár eftir ár eftir ár, hélt hér fleiri, fleiri ræður og leitaði að því allt í kringum landið hverjir ættu Ísland, talaði um það allt í kringum landið og hafði alveg sérstakan mann í því að auglýsa sig á fundum í Múlakaffi og guð veit hvað, Ámunda Ámundason, og fékk aldrei svar við því hverjir ættu Ísland, þessi snillingur stendur núna frammi fyrir því að hann er orðinn eins konar jarl hjá þessum hundadagakóngi sem hann kallaði Halldór Ásgrímsson árið 1983. Hann er orðinn eins konar innsiglisvörður væri réttara að kalla það, innsiglisvörður hjá þessum hæstráðanda til sjós, sem heitir Halldór Ásgrímsson, hæstv. sjútvrh. Það væri satt að segja fróðlegt, virðulegur forseti, að fara víðar yfir þessa ræðu hv. þáv. þm. Jóns Baldvins Hannibalssonar, en hann talar aldrei minna í þessum umræðum en að það taki eina ellefu dálka í þingtíðindum á þessum tíma. En þar sem hér er margt að gera, nauðsynlegt að þingmál fái sem greiðasta meðferð, skýrasta afgreiðslu ætla ég ekki að tefja fundinn á óþarfa málalengingum heldur læt ég hér staðar numið að að vitna í þennan hæstv. ráðherra að sinni. En af nógu er að taka. Ég vil þessu næst víkja aðeins að þeim brtt. sem liggja fyrir við frv. Það er komið mikið af brtt. og ég hygg að það hafi ekki áður við meðferð þessara mála verið jafnmikið af ítarlegum brtt. og núna. Ég held að það sé alveg nýtt. Hvort sem maður er sammála þeim till. eða ekki eiga þeir þm. allir heiður skilið sem og þakkir sem hafa reynt að glöggva sig á þessu máli og reyna að finna á því betri lausn en frv. sjálft. Á þskj. 205 flytjum við þrír þm. Alþb. í þessari virðulegu deild brtt. þar sem segir: "Auðlindirnar innan fiskveiðilandhelgi Íslands eru þjóðareign, sameign allra Íslendinga. Öll stjórn á nýtingu þeirra skal taka mið af því. Markmið laga þessara er að stuðla að verndun og hagkvæmri nýtingu þessara sameiginlegu auðlinda og stuðla með því að traustri atvinnu og byggð í landinu." Það hefur stundum verið sagt að till. af þessu tagi fjalli mest um sjálfsagða hluti sem í raun og veru þurfi ekki að vera í lögunum. Þetta er misskilningur. Ef menn lesa í gegn meginlagabálka íslenska lagasafnsins sjá menn að í upphafi þeirra flestra eru greinar, sem í fræðum Ólafs Jóhannessonar heita stefnugreinar, þar sem með almennum hætti er lagður grundvöllur að þeirri hugmyndafræði, að þeirri pólitík, að þeirri stefnu sem þau lög eiga að byggjast á sem um er að ræða hverju sinni. Við höfum alltaf talið að það væri þess vegna eðlilegt að fiskveiðilögin byrjuðu á einhverri grein af þessum toga. Því hefur yfirleitt verið hafnað af meiri hluta þingsins. Nú er það þannig aftur á móti að Alþfl. kveðst hafa náð svipuðu efni inn í frv. og er það út af fyrir sig vel. Gallinn er hins vegar sá að greinarnar sem á eftir koma í núverandi stjfrv. taka allt til baka sem stendur í 1. gr. Það er vissulega nýlunda í lagasmíð en æði sérkennileg. Af hverju eru menn að segja þetta í 1. gr., 1. brtt.? Það er vegna þess að við viljum að það liggi fyrir að þjóðin öll á þessa auðlind sameiginlega og það má ekki afhenda einhverjum einum hópi aðgang, einokun eða einkarétt á nýtingu þessara auðlinda. Við bendum á: Það er ekki aðeins útgerðin sem þarna skiptir máli. Það eru líka sjómennirnir, það er verkafólkið í landi og það er í rauninni þjóðin öll sem á allt sitt undir því að á þessum hlutum sé tekið með skynsamlegum hætti og auðlindirnar nýttar með skynsamlegum hætti. En þetta á einnig og alveg sérstaklega við um byggðarlögin sjálf eins og tekið er fram í brtt. Alþb. á þskj. 205. Þess vegna er brtt. um leið grundvöllurinn að 2. brtt. frá hv. þm. Skúla Alexanderssyni o.fl. þar sem fjallað er sérstaklega um byggðakvóta, tengingu þessara mála við byggðarlögin. Þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta: "Veiðiheimildum á botnfiski, til fiskiskipa sem eru 10 brl. eða stærri, skal skipta í tvo flokka. 1/3 hluta skal úthluta til útgerðar (á skip, skipamark) og 2/3 hlutum til byggðarlaga (byggðarmark). Sá þriðjungur, sem kemur í hlut skipa, skal reiknaður út með sama hætti og ákveðið var með reglugerð nr. 518 frá 22. des. 1986 fyrir árið 1987, og sbr. 8. og 10. gr. laga þessara. Hluti byggðarlaga skal reiknaður að 1/4 út frá úthlutuðu afla- og sóknarmarki skipa í byggðarlögunum eins og sú úthlutun var að meðaltali árin 1984–1986 og að 3/4 hlutum út frá úthlutuðu afla- og sóknarmarki skipa í byggðarlögunum í árslok 1987. Eftir að aflahluti byggðarlags hefur verið reiknaður út og ákveðinn skal honum deilt á milli þeirra skipa sem fá úthlutað skipamarki í því byggðarlagi í hlutfalli við veiðiheimildir þeirra. Við sölu skipa úr byggðarlagi fylgir þeim einungis sá aflahluti sem úthlutað var til útgerðar, skipamark. Þeim aflahluta, sem eftir verður í byggðarlagi við söluna, byggðarmarki, skal ráðstafa til að bæta upp afla skipa er keypt verða í byggðarlagið nái þær veiðiheimildir, er þau færa með sér, ekki meðaltali á því svæði eða til að auka veiðiheimildir skipa í byggðarlaginu samkvæmt nánari reglum er settar verði af sjútvrn. í samráði við sjávarútvegsnefndir Alþingis. Á sama hátt skal ráðuneytið setja sérstakar reglur um skiptingu aflahluta milli byggðarlaga ef seld eru skip sem hafa landað til vinnslu innan lands frá árinu 1984 að meðaltali meira en 40% afla síns utan heimabyggðar." Síðan segir í b-lið: "Við úthlutun veiðiheimilda til skipa og byggðarlaga skv. 5. gr. er frá og með árinu 1989 heimilt að halda eftir allt að 5% þess afla helstu botnfisktegunda sem ákveðinn er skv. 2. gr." Síðan er rakið nokkru nánar í hvaða tilgangi þetta skuli gert, en aðalatriðið er að með greininni er gerð tillaga um að tengja þessa úthlutun byggðarlögunum sjálfum, að þau hafi möguleika til að hlutast til um það, ef skip fer í burtu, að það sé ekki þar með ljóst að allur fiskurinn fari í burtu um leið, sem þetta skip hefur haft, eins og aftur og aftur hefur gerst og við höfum séð um hin verstu dæmi, sem hafa farið mjög illa með ýmsa staði eins og t.d. Grundarfjörð, og mætti nefna fleiri dæmi því til sönnunar. Einhverjir mundu segja: Gallinn við þessa brtt. er sá að hún gerir áfram ráð fyrir því að það sé kvóti á skip. Það er rétt. Í rauninni er hér miðað við að það sé áfram kvóti á skip, en hann sé tengdur byggðarlögunum. Ég satt að segja skil það ekki, hreint út sagt skil það ekki, þegar um er að ræða jafnmikið deilumál og þetta, sem skiptir jafnmiklu máli fyrir alla þjóðina, átta ég mig ekki á því hvernig í ósköpunum stendur á því að menn segja ekki sem svo: Við skulum reyna að ná saman um tillögur af þessum toga sem breyta í nokkru, ekki mjög verulegu og ekki í grundvallaratriðum en að nokkru, þeim hugmyndum sem uppi eru. Ég spyr hv. þm., varaformann sjútvn. o.fl.: : Vilja menn ekki samkomulag um þessi mál? Eru menn alveg á móti því að ná samkomulagi? Vilja menn undir engum kringumstæðum ná samkomulagi um þessi trillumál? Vilja menn ekki ná samkomulagi um að tengja þetta við byggðirnar? Eða vilja menn endilega stríð? Eru þetta andlegir afkomendur Þorgeirs Hávarssonar sem taka jafnan stríðið fram yfir friðinn ef kostur er á því hvoru tveggja? Hvernig í ósköpunum stendur á því að menn leggja sig ekki fram við að reyna að ná hlutunum saman því þetta er stjórnarskrá fiskveiðanna sem hér er verið að tala um, grundvallarplagg fiskveiðanna í þessu landi? Hvernig í ósköpunum má það vera? Ríkisstjórnin er mynduð 8. júlí og það eru skrifuð einhver orð þarna í þennan stjórnarsáttmála sem hv. þm. Karvel Pálmason las upp. En það er ekkert farið að gera í þessu máli fyrr en kemur fram á réttir, september, október, og málið kemur svo ekki inn í þingið fyrr en í jólamánuðinum, í þær miklu annir sem hér eru að öðru leyti. Mér er spurn: Hvað voru menn eiginlega að gaufa? Er þetta enn eitt dæmið um það algjöra verkstjórnarleysi í þessari ríkisstjórn sem er að gera þetta þing svo að segja að viðundri gagnvart þjóðinni þessa dagana? Hvernig í ósköpunum víkur því við að menn leggja ekki vinnu í að ná saman um svona hluti? Hafa fulltrúar stjórnarandstöðuflokkanna eða kvótaandstæðingar í ríkisstjórnarliðinu sagt: Við viljum ekki koma nálægt málinu. Það er nú eitthvað annað. Ég hef ekki heyrt betur en þeir hafi verið að kvarta yfir því að það hafi ekki verið byrjað nægilega snemma á þessu máli, andstæðingar kvótans. Það er ekkert við þá að sakast. En síðan er komið með þetta frv. enn þá einu sinni á síðustu stundu inn og sagt: Afgreiða, afgreiða, stimpla, stimpla, stimpla, og þegar stjórnarandstaðan talar í málinu, færir rök fyrir sínu máli grenja þeir á sjónvarpsskermunum hver í kapp við annan, leiðtogar stjórnarflokkanna hér í þinginu, væla þar upp skerminn og niður skerminn yfir því að menn skuli tala og gera grein fyrir máli sínu með rökum. Við höfum, þm. Alþb., flutt einnig brtt. á þskj. 205 við 10. gr. frv. sem snertir smábátana. Það er stundum talað um smábáta rétt eins og þetta séu einhverjir örfáir mér liggur við að segja forréttindamenn í þessu landi, þetta sé eitthvert forstjóragengi aðallega sem rær til fiskjar sér til skemmtunar um helgar. Hvernig ætti þetta sé? Ég hef aflað mér upplýsinga um það, kjördæmi fyrir kjördæmi, hversu margir bátar eru í byggðarlögunum samkvæmt tölum úr félagaskrá Landssambands smábátaeigenda. Þar kemur þetta fram: Vesturland 254, Vestfirðir 205, Norðurland vestra 91, Norðurland eystra 333, Austurland 280, Suðurland 58, Reykjanes 155, Reykjavík 76. Samtals 1452 bátar. Þá má gera ráð fyrir að á þessum bátum séu 2200–2400 manns. Hér er ekki lítill hópur á ferðinni. Og af hverju í ósköpunum er ekki reynt að setjast niður við að raða þessu vandamáli þannig upp að menn reyni að komast að einhverri sameiginlegri niðurstöðu? Er það kannski vegna þess að menn hafi gert upp við sig í eitt skipti fyrir öll að eini maðurinn sem eigi að semja við um þetta mál heiti Kristján Ragnarsson? Svo eru menn að bera fyrir sig sem rök í málinu að þessi stefna eigi að ganga í gegn af því að hagsmunaaðilar vilja það. Ja, þó það nú væri að LÍÚ vilji þetta kerfi. Skárra væri það nú. En eru það einhver rök í málinu? Auðvitað engin. Auðvitað eru það ekki nokkur einustu rök þó að LÍÚ vilji hafa þetta kerfi og gæti ég kannski seinna í umræðunni lesið upp dálítinn kafla úr Jóni Baldvini Hannibalssyni um lýðræðið í LÍÚ og ég geri það sennilega seinna ef þörf krefur í þessari umræðu. En það er svo undarlegt að þegar kemur að þessum smábátamálum líka má ekki reyna að ná víðtæku samkomulagi. Nei, það á með þessari þurrafrekju að nudda málinu hér í gegn, menn séu hér í ræðustólum helst á nóttunni, en þannig hefur það verið öll árin sem þessi mál hafa verið til meðferðar. Það er kannski ekki von á góðu þegar það er í skjóli náttmyrkurs sem verið er að nudda þessu í gegnum löggjafarsamkomuna. Þannig hefur það verið ár eftir ár og þó að menn viti um þennan mikla ágreining úti í þjóðfélaginu er það ekki þannig að menn setjist niður og segi: Við skulum reyna að semja, við skulum reyna að ná samkomulagi og skoða málin. - Nei, nei, nei. Á síðustu stundu er komið með málin inn á þessa virðulegu stofnun. Ég vil segja það fyrir mitt leyti að margar af þeim till. sem hv. þm. Karvel Pálmason flytur hér eru þannig að ég get ákaflega vel hugsað mér að styðja þær. Ég vil nefna eina till. alveg sérstaklega frá hv. þm. Karvel Pálmasyni. Það er 7. brtt. sem er svona, með leyfi forseta: "Alþingi kýs hlutfallskosningu nefnd níu manna til að undirbúa tillögur um fyrirkomulag fiskveiðistjórnar og nýtingu fiskistofna að loknum gildistíma laga þessara. Að ári liðnu skal nefndin leggja fyrir Alþingi bráðabirgðaálit á fiskveiðistefnunni ásamt tillögum um breytingar á lögum þessum telji hún það nauðsynlegt. Nefndin skal kanna eftirfarandi: 1. Áhrif laga þessara á afkomu einstakra byggðarlaga, byggðaþróun í landinu og sjávarútveg. 2. Áhrif gildandi stjórnar á fiskstofnana, afrakstur þeirra og hagkvæmni í veiðum. Í starfi sínu skal nefndin kynna sér rækilega hvaða áhrif fiskveiðistefna undanfarinna ára hefur haft á byggðarlög, fiskstofna og sjávarútveg. Nefndin skal kynna sér eftir því sem föng eru á reynslu annarra þjóða af fiskveiðistjórn þeirra. Hún skal leita álits og ráðgjafar hjá þeim sérfræðingum, stofnunum og hagsmunaaðilum innan lands sem utan sem hún telur þörf á þannig að starf hennar skili sem bestum árangri við mótun sveigjanlegrar fiskveiðistefnu til framtíðar." Flm. till., hv. þm. Karvel Pálmason 3. þm. Vestf., segir: Ja, þetta er stjórnarstefnan. Þetta er það sem stendur í stjórnarsáttmálanum. Hv. þm. er m.ö.o. svo vinsamlegur við ríkisstjórnina að hann leggur til að kafli úr stjórnarsáttmálanum verði tekinn í lög. Svo eru menn að saka þennan alþýðuflokksmann um óbilgirni. Hann leggur til að kafli úr stjórnarsáttmálanum verði tekinn í lög. Og nú bíðum við eftir því, hinir þm., hver afdrif þessarar till. verða. Fellir meiri hl. stjórnarsáttmálann hér? Verður það niðurstaðan að meiri hl. Alþfl., Framsfl. og Sjálfstfl. í þessari virðulegu deild felli stjórnarsáttmálann? Þá tekur nú steininn úr ef við stæðum allt í einu frammi fyrir því að við þm. stjórnarandstöðunnar styddum stjórnarsáttmálann en þm. stjórnarliðsins greiddu atkvæði á móti stjórnarsáttmálanum. Ja, það er von að menn setji á langar ræður um virðingu Alþingis og samkvæmni. En það virðist allt benda til þess að niðurstaðan verði þessi, hún verði algjörlega á haus. Ég held satt að segja að þetta sé enn eitt dæmið líka um það hvaða - orðið frekja datt mér í hug en það er ekki nógu gott - tillitsleysi er hér uppi hjá meiri hlutanum. Þvergirðingsháttur er kannski réttasta orðið. Það gengur svo langt einstefnan að það má ekki einu sinni samþykkja það sem er í stjórnarsáttmálanum. Ég hygg satt að segja að þessi samlíking við bjórhestana sem ég tók fyrr í ræðu minni eigi óvíða betur við en í sambandi við þetta. Menn eru svo gjörsamlega sannfærðir um að það verði að fella allar till., setja þær í grjótmulningsvélina, fella allar till. og valtra yfir allar till., að þegar það kemur jafnvel að því að það eru till. uppi um að lögfesta þeirra eigin orð eru þeir á móti því líka. Svo eru menn í þessari virðulegu stofnun að biðja um að stjórnarandstaðan greiði fyrir meðferð mála þegar framkoman er með þeim hætti sem ég hef hér lýst. Það er ekki hægt að fara fram á það við þessar aðstæður. Ef allt væri með felldu og stjórnarflokkarnir klofnir að endilöngu í þessu máli mundu menn reyna að ná samkomulagi í tæka tíð og byrja á því á miðju sumri og koma hérna með málið um leið og þing byrjaði. Nei, nei, nei. Öllu slíku er hafnað. Og það verð ég að segja að það eru forundarleg vinnubrögð. Það væri kannski ekki úr vegi að spyrja hv. þm. Sjálfstfl. sem hér eru: Hvernig samræmist það kenningunum um frelsi einstaklingsins og framtak að standa að þessu plaggi? Ég skora á þessa hv. þm., Guðmund H. Garðarsson og Eyjólf Konráð Jónsson og aðra mæta menn hér, Halldór Blöndal, að koma hér og gera grein fyrir því hvernig þetta gengur upp. Það hefur verið talað um það mikið af þessum mönnum, sjálfstæðisflokksmönnum, að SÍS-valdið í landinu væri allt að drepa. 

Það á eftir að koma í ljós.

SÍS-valdið væri hér allt að drepa og allt að beygja undir sig. Þeir skrifa ekki svo kosningagreinar og halda ekki svo kosningaræður að ekki sé talað um að SÍS og SÍS og SÍS sé að snúa hér alla niður, það sé ekki hægt að snúa sér við hér í landinu fyrir SÍS. Og þeir skrifa helst um það greinar rétt fyrir kosningar að þeir ætli að vera harðir í baráttunni gegn krumlu framsóknar og SÍS-valdsins. Þeir skrifa gjarnan leiðara, jafnvel í Morgunblaðið og kosningablöðin, um að þetta kerfi, kvótakerfið, sé alveg rakið SÍS og framsóknarkerfi úr verstu skúffu, halda fundi allt í kringum landið, þingmálafundi í öllum kjördæmum, Norðurlandi vestra og guð má vita hvað, og segja: Burt með SÍS-kerfið, niður með SÍS-kerfið, snúum niður SÍS-kerfið. En þeir eru ekki fyrr sestir inn í þingið en það er eins og þeir væru komnir í vinnu hjá kaupfélögunum. Og hæstv. sjútvrh., lengi endurskoðandi SÍS, stjórnar þeim gjörsamlega eins og brúðum. Ég verð ekki var við að þeir hafi nokkra einustu sjálfstæða skoðun, þessir menn. Ég hef ekki frétt af því, en þeir hafa það rétt fyrir kosningar. Þá hafa þeir gríðarlega sjálfstæðar skoðanir, geysilega sjálfstæða skoðun og styðja frelsið á móti höftunum. En um leið og búið er að kjósa þá inn í þingið eru þeir búnir að gleyma þessu alveg gjörsamlega. Er nema von að spurt sé: Hvernig í ósköpunum ætlast menn svo til þess að það sé tekið mark á þeim eftir þessa endalausu kollhnísa út og suður? Það er ekki minnsta samræmi milli orða og athafna hjá þessum snillingum, því miður. Það er ekki bara í þessu máli, það er líka í þessum skattamálum sem verið er að hvolfa yfir þjóðina þessa dagana, 8750 millj. kr. í skatta, takk. Þm. Sjálfstfl. eru hér á harðahlaupum að afgreiða þetta eins og ekkert sé, flokkurinn sem ætlar að stuðla að því að atvinnuvegirnir hafi sem mest svigrúm og ríkið þenji sig ekki allt of mikið út og leggi ekki "kalda krumlu" sína yfir athafnafrelsi einstaklingsins. En það er ekki nóg með að þeir séu óðara búnir að samþykkja þetta kerfi, fiskveiðikerfið, um leið og þeir eru komnir inn í þingið, heldur samþykkja þeir líka að leggja meiri skatta á landsmenn en nokkur dæmi eru til um. Það væri fróðlegt að þeir rifjuðu upp hvernig hinir djarfhuga athafnamenn og snillingar ætla sér að blómstra í þessu kerfi, sem þeir kalla SÍS-kerfið fyrir kosningar, skattlagðir svo rosalega að það eru engin dæmi um annað eins. M.a.s. okkur, sem tölum fyrir vinstri flokkana, sem erum heldur skattaglaðir, ofbýður og er þá langt gengið. Hvernig ætla þeir að rökstyðja þetta, þessir menn? Hvernig ætla þeir að ganga fyrir kjósendur og segja: Góðan daginn, ég er á móti þessu skömmtunarkerfi, þegar þeir eru búnir að styðja það með atkvæði sínu? Hvernig ætla þeir að ganga fram fyrir kjósendur fyrir næstu kosningar og segja: Heyrðu, við erum á móti skattlagningu, skattpíningu vinstri stefnunnar, þegar þeir eru sjálfir búnir að samþykkja mestu skatta sem um getur í Íslandssögunni? Það dugir ekkert fyrir menn að vera að hrista sig aðeins út af einhverju einu og einu vörugjaldsfrv., eins og hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson. Hann er stuðningsmaður ríkisstjórnarinnar eftir sem áður. Hann ber ábyrgð á þessu liði og stefnunni og hv. þm. Egill Jónsson líka. Hv. þm. Egill Jónsson ber líka ábyrgð á þeirri landbúnaðarstefnu, 

Hvernig greiddir þú atkvæði?

En svo stendur hann ævinlega með 

Það er gott.

Nei, virðulegur forseti. Hér er komið að kjarnanum í íslenskum stjórnmálum, þ.e. hvaða samræmi er á milli orða og athafna. Verslunarráð Íslands gaf út bók fyrir fáeinum árum sem hét "Frá orðum til athafna" og ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar framkvæmdi þá stefnu, sem var skrifuð upp í þeirri bók, alveg lið fyrir lið. Það er óravegur frá orðum frambjóðenda Sjálfstfl. og Alþfl. fyrir síðustu kosningar til þeirra athafna sem þeir eru núna að framkvæma. Af hverju buðu þeir sig ekki bara fram í nafni Framsfl.? Af hverju að vera að breiða yfir nafn og númer og þykjast vera kratar og þykjast vera þetta og þykjast vera hitt? Af hverju buðu þeir sig ekki fram fyrir Framsfl.? Þeir eru að framkvæma nákvæmlega þá stefnu í þessu máli sem Framsfl. er búinn að panta. Það er óskaplega óviðkunnanlegt þegar menn í pólitík haga sér eins og sjóræningjaskip, mála yfir einkennisstafina og þykjast vera eitthvað allt annað en þeir eru til að sækja atkvæði til fólks. Ég mun hins vegar gera það sem ég get til að rifja upp fyrir kjósendum fyrir næstu kosningar, hvenær sem þær verða, verða sennilega fljótlega ef að líkum lætur eftir samkomulaginu á stjórnarheimilinu, hvaða tvöfeldni og margfeldni hefur ríkt í afstöðu þessara manna miðað við það sem þeir sögðu fyrir síðustu kosningar. Það er satt að segja svo ofboðslegt að það er engu lagi líkt. Hins vegar veit ég að þessum mætu mönnum, hv. 8. þm. Reykv. og hv. 14. þm. Reykv., líður ekki vel undir þessu og þeir eiga kost, þeir eiga enn þá möguleika á því að snúa við blaðinu, gjörbreyta stöðu sinni í stjórnmálum íslensku þjóðarinnar. Þeir eiga kost á því að reisa sig og sýna að þeir eru sjálfstæðir einstaklingar en ekki í vinnu hjá Halldóri Ásgrímssyni, hæstv. ráðherra, að þeir eru sjálfstæðir einstaklingar sem byggja á tilteknum pólitískum grundvallaratriðum, þeir eru ekki eins og vélbrúður í höndunum á hæstv. sjútvrh., þeir hafa sjálfstæðar skoðanir. Og hugsið þið ykkur nú, hæstv. forseti, ef það gerðist að þessir menn segðu núna: Hingað og ekki lengra. Í samræmi við það sem ég sagði fyrir kosningarnar í vor læt ég ekki bjóða mér þetta hér.

En lendum við þá bara ekki í einni sæng?

Ja, það er nefnilega það, hv. þm. Þetta var út af fyrir sig athyglisverð hugmynd sem er full ástæða til að ræða og ég heyri og sé á svipnum á hv. þm. að honum líkar tilhugsunin vel. Hann er þreyttur á framsóknarfaðmlögunum svona lengi og það er eðlilegt. Það er einmitt það sem hv. þm. gætu gert. Þeir taka að vísu þá áhættu að framsókn vilji ekki vera með þeim lengur í stjórn. Framsókn leggur þetta alveg að jöfnu við grundvallarstefnu sína, kvótakerfið. Kvótakerfið fyrir framsókn er orðið eins og samvinnustefnan og samvinnuhugsjónin var einu sinni. Benedikt á Auðnum er mættur hér að mati framsóknarmanna, frumkvöðullinn, Jónas frá Hriflu og allir heilagir menn Framsfl. fyrr og síðar. Það er kvótakerfið, kvótakerfið, það er hrygglengjan í framsókn, hryggsúlan, flaggið.

Og hefur staðið.

Hefur staðið. Það er rétt hjá hv. varaþm. Steingríms Hermannssonar sem situr á móti mér og er boðinn alveg sérstaklega velkominn í þessa deild. Það er nefnilega nákvæmlega rétt sem hv. þm. segir. Það hefur alltaf staðið. Þeir hv. þm. Sjálfstfl. hafa sagt aftur og aftur: Við látum sjútvrh. ekki bjóða okkur þetta aftur. Við samþykkjum ekki nema eitt ár, segja þeir. Við samþykkjum ekki nema tvö ár. Hvar eru þeir núna? Hvað er það nú? Eru það ekki þrjú? Og svo koma kratarnir og segja: Við samþykkjum aldrei þessa endileysu, og segjast hafa breytt einhverju og niðurstaðan er sú að þeir ákveða að það verður sett á nefnd. Það er breytingin hjá þeim. En þetta stendur, það er rétt. En ég er ekki viss um að þetta sé hollt fyrir Framsfl. hins vegar, að þetta sé hans eina stjórnmálastefna, kvótinn. Það er þeirra mál en ekki mitt.

Þeir hafa nú skoðanir á ýmsu.

En það er rétt sem hv. þm. Egill Jónsson segir. Þeir hafa skoðanir á ýmsu. En aðallega hafa framsóknarmenn þann hæfileika að þeir hafa ýmsar skoðanir jafnvel á sömu hlutunum. Þannig eru framsóknarmenn oft snjallari en aðrir stjórnmálamenn. Ég hef tekið eftir því með formann Framsfl., minn ágæta vin Steingrím Hermannsson, sem þykir sérstaklega vænt um mig eins og kunnugt er, að hann hefur iðulega a.m.k. tvær skoðanir á máli í sömu setningunni. Það var stundum sagt um Gylfa Þ. Gíslason að hann skipti um skoðanir mánaðarlega, en Steingrímur Hermannsson, hæstv. utanrrh. hefur náð algerri fullkomnun í þessu. Hann hefur alveg harðákveðnar skoðanir á þessu máli í upphafi málsgreinar, en í aukasetningunni í lokin tekur hann það allt til baka aftur. Og ef hann er svo spurður að því hvort þetta sé ekki mikill hringlandaháttur og hvort þetta sé ekki hæpið og hvor skoðunin sé ofan á segir hann einfaldlega eins og hann sagði við mig í fyrradag: Ég stend við þetta allt saman. Þó það sé algerlega þversum, hundrað prósent, alveg hornrétt hvert á móti öðru. Þannig eru þeir framsóknarmenn að mörgu leyti merkileg pólitísk eintök og hafa snúið sér með athyglisverðum hætti út úr pólitískum vandamálum eins og framsóknarmenn núna. Nú eru þeir allt í einu á móti raunvaxtaokrinu. Formaður Framsfl. rís upp og segist vera á móti raunvaxtaokrinu og kemur þar með raunvaxtaokrinu alveg gjörsamlega yfir á Sjálfstfl. og Alþfl. og þeir geta enga björg sér veitt. Þeir eru með raunvaxtaokrinu. Svo er hæstv. utanrrh. líka að brydda upp á ýmsum nýjum athyglisverðum og skemmtilegum og jákvæðum hlutum í utanríkismálum vegna þess að hann finnur að það á við. Þannig er Framsfl. undarlegt eintak og aldrei að vita hvar hann kemur upp. Það er sagt frá því í þjóðsögum að það var skepna sem ævinlega var barin niður í Fróðárhreppi aftur og aftur og hún kom alltaf upp aftur, reisti upp hausinn. Eins er það með framsókn. Hún rífur sig upp og ómögulegt að segja hvar hún kemur upp í dag. Þó hún hafi verið barin niður hér í dag kemur hún upp einhvers staðar annars staðar á morgun. Á þessu vara þeir sig ekki, þessir snillingar sem eru með þeim í ríkisstjórn, hvorki hv. þm. Sjálfstfl. nú né heldur ég. Ég var með þessum mönnum í ríkisstjórn í mörg ár. Það er einhver fróðlegasti kafli ævi minnar og ég er staðráðinn í því að skrifa um það endurminningar þegar kemur fram á næstu öld og ég kemst á virðulegan ellilífeyrisaldur, skrifa um reynslu mína af framsóknarmönnum. Það er alveg sérstaklega fróðleg lífsreynsla.  Virðulegi forseti. Ég tel að miðað við allar aðstæður núna væri langskynsamlegast að það væri gert hlé á fundum deildarinnar, umræðum yrði frestað og menn kæmu að umræðu hressir og endurnærðir aftur á morgun til að fjalla um þetta mikilvæga mál því það gerir ekki neitt þó þetta dragist smávegis. Það er enginn héraðsbrestur uppi þó það verði hinkrað með þetta mál eins og fram á 5., 6., 7. janúar, skiptir ekki nokkru einasta máli. Það verður að vísu þannig að það verður reglugerðarlaust í sambandi við þetta mál í fimm eða sjö daga rétt eins og það var í 1000 ár fyrir 1983. Það gerist ekkert voðalegt að öðru leyti. Ég veit að stjórnlyndum mönnum mun líða illa að vera reglugerðarlausir í heila fimm daga, ég tala nú ekki um sjö, en það er ekki þar með sagt að við hin þurfum endilega að hlíta því. Ég er reyndar sannfærður um, virðulegur forseti, að það hefði verið hægt að ná samkomulagi í þinginu um þetta mál, allsherjar samkomulagi allra flokka nema Framsfl. Framsfl. er eini flokkurinn sem hangir á þessu frv. og því öllu eins og hundur á roði, eins og steinbítur í borðstokki ef menn vilja það frekar. Aðrir flokkar eru örugglega tilbúnir til þess og geta náð samstöðu. Ég er sannfærður um það. Ég tala t.d. þá út frá því sem hér hafa mælt í kvöld og fyrr fulltrúar stjórnarandstöðuflokkanna. Ég tala út frá því sem ég veit um ástandið í Alþfl. Ég tala út frá því sem ég heyri af einstökum talsmönnum Sjálfstfl. Ég er algerlega sannfærður um að það væri hægt að ná þarna samstöðu, en Framsfl. hefur gert þetta að sínu grundvallaratriði, sínu kommúnistaávarpi.

Þá er ekki von á góðu.

Ég held að það væri ráð að þeir hv. neðrideildarmenn, sem eru af og til að koma, fengju sér sæti þannig að það væri hægt að ræða við þá. Ég teldi eðlilegt að við byðum þá sérstaklega velkomna í þetta herbergi því að hér er gott að vera og hér er margt talað sem skiptir miklu máli. En það sem ég átti við, hv. þm. Sverrir Hermannsson, var að Framsfl. hefur gert þetta kvótamál eins og að sinni grundvallarstefnu þar sem má ekki hvika frá einum einasta bókstaf. Framsfl. er þannig orthodox kvótaflokkur orðinn, hreintrúar kvótaflokkur. Það má ekki draga kenninguna í efa, hina heilögu kenningu kvótans, hún er hið rétta. Páfinn situr á Lindargötu, hæstv. sjútvrh., og þá er ég að vitna í hæstv. fjmrh., hæstráðandi til sjós. Og þið, þm. Sjálfstfl., eruð eins og atvinnumaskínur. Í hvert skipti sem hæstv. sjútvrh. ýtir á hnapp kemur hægri höndin upp rétt eins og þið hefðuð aldrei nokkurn tímann látið ykkur detta í hug að gagnrýna Framsfl.

Það er dálítið til í þessu.

Ja, hann er ekki dauður úr öllum æðum sem betur fer. Ég spurði að því áðan af hverju í ósköpunum þið buðuð ekki bara fram í nafni Framsfl. í síðustu kosningum? Af hverju voruð þið að þessu "veseni"? Virðulegi forseti. Ég skora á stjórnarliðið og forseta þessarar deildar að sýna nú þingheimi og þingdeildinni sanngirni. Hér er búin að vera umræða um þessi mál síðan kl. 10 í morgun. Nú er vel starfað orðið, í 12 klst. rúmar. Skynsamlegt væri nú að fresta málinu.

Viltu þá fá vinnulöggjöf?

Hún hefur aldrei gilt í þessu húsi. Skynsamlegt væri að fresta málinu og byrja svo aftur að ræða þetta mál í fyrramálið. Það liggur ekkert á. Ég vil beina því til forustu stjórnarliðsins í þessari virðulegu deild að hún kanni hvort ekki er hæst að fresta þessu máli þannig að menn geti farið til síns heima, safnað kröftum og hafið störf að nýju í býtið ef vill í fyrramálið til þess að það sé hægt að ljúka fundi á morgun á skikkanlegum tíma því það er meiningin að vera hérna á milli hátíðanna, jóla og nýárs, og svo strax eftir áramót að mér skilst.

Veðrið er að versna.

Veðrið er að versna, segir hv. 6. þm. Reykv. sem hefur sjálfsagt hlýtt á veðurfregnir sem ég hef misst af vegna skyldustarfa minna í þessum ræðustól. - Ég hygg að það væri langeðlilegast að hinkra með þetta mal. Það liggur ekkert á. Og það eru engin rök komin fram um að það liggi neitt á þessu máli. Hæstv. ráðherrar hafa sagt í útvarpi og sjónvarpi síðustu dagana: Við skulum bara taka okkur tíma. Við skulum gera það. Þetta er mikilvægt mál og eðlilegt að ræða það rækilega.



Virðulegi forseti. Ég held að ég geti fullyrt að erindi mitt hingað verður ekki til þess að lengja mjög fund þessarar virðulegu deildar.

Það er aldrei að vita til hvers getur leitt þín umræða, Egill.

Það sem mér er efst í huga er C-liður 2. gr. brtt. Að því er varðar B-liðinn, þetta á við smábátana eins og menn gjarnan vita, þá er alveg augljóst hvað þar er átt við að því er varðar línuveiðarnar. Ég held að það dyljist engum, sem les þessar brtt., að þar er að sjálfsögðu átt við frjálsar veiðar að öðru leyti en því að banndagakerfi er þar í gildi og er reyndar banndögum fjölgað frá þeim reglum sem nú eru í gildi. Það má vera að í þeim efnum sé gengið heldur langt til að torvelda veiðar þessa flota. En það er alla vega kostur við B-liðinn að hann er alveg skýr. Menn sjá alveg hvað við er átt. Ég vil biðja hv. frsm. meiri hl. að hlýða á mál mitt því ég á von á því að hann gefi mér þá síðar við þessa umræðu nánari skýringar og það tel ég vera mikilvægt ekki síst vegna þess að C-liðurinn fjallar í rauninni um reglugerðarákvæði og það er afar þýðingarmikið að það sé skýr túlkun á slíku ákvæði ef það fer í gegnum þingið án þess að kveðið verði skýrar á. Með leyfi forseta hefst C-liður 2. gr. þannig: "Bátum 6 brl. og stærri, sem netaveiðar stunda, skal úthlutað sérstöku veiðileyfi með aflahámarki samkvæmt nánari ákvörðun ráðherra og eru þeir bátar þá undanþegnir veiðibönnum skv. B-lið. Jafnframt getur ráðherra ákveðið í reglugerð mismunandi aflahámark með hliðsjón af stærðum báta í þessum flokki og fyrri veiðireynslu." Þá er spurningin: Hvers vegna er ekki kveðið hér skýrara á um? Ef á að úthluta veiðileyfum með tilliti til stærðar bátanna má þó engan veginn minna vera en að það sé skýrt hér með nákvæmum hætti hvað nefndin á við í þessum efnum. Og alveg með sama hætti, þar sem hér er talað um veiðireynslu, verður heldur ekki komist hjá því að spyrja mjög grannt um hvað er átt við með þessu orðalagi. Nú vita menn kannski líka að það eru mjög misjafnar ástæður í þessum flota. Sumar þessar útgerðir hafa um margra ára skeið stundað netaveiðar, en aðrir um skemmri tíma. Ef við tökum dæmi og hugsum okkur t.d. að það væri tveggja eða þriggja ára viðmiðun hlýtur að verða að tala skýrt út um með hvaða hætti á að ákveða kvóta þeirra báta sem ekki hafa slíka aflareynslu. Ég tel að í heild sinni hafi meiri hl. nefndarinnar náð verulegum árangri í þessari umfjöllun í deildinni. Það er að vísu ókostur að tími skuli ekki hafa verið rýmri til að fjalla um þetta mái. Það liggur hins vegar ljóst fyrir að það verður betra næði fyrir Nd. að starfa að þessum málum og annað eins hefur hent eins og að það þyrfti eitthvað að lagfæra á milli deilda. Ég legg hins vegar á það áherslu á þessu stigi málsins að hv. frsm. meiri hl. skýri C-liðinn sem allra greinilegast því að eins og hann er orðaður þarna felur hann í rauninni ekkert annað í sér en heimild til ráðherra til að setja reglugerð um aflamörk þeirra báta sem stunda netaveiðar. Það er ekki forsvaranlegt að ekki komi fram nákvæmar skýringar um hvernig menn hugsa sér að slíkar heimildir verði fundnar.

Júlíus Sólnes (frh.): Virðulegi forseti. Ég var staddur þar í máli mínu áður en fundi var frestað fyrir kvöldmat að ég var að lesa upp, með leyfi virðulegs forseta, úr grg. forsvarsmanna þriggja skipa sem fórust á árunum 1983 og 1984 og baráttu þeirra við kerfið um að fá leiðréttingu sinna mála. Ég ætla að halda því áfram, með leyfi virðulegs forseta, og klára þennan lestur. Ég hef þá lesturinn þar sem segir frá Kára VE: "Kári VE var sigldur niður í apríl 1984. Skv. 2. málsgr. 3. gr. reglugerðar nr. 44/1984 segir að skip sem komi í stað þeirra skipa sem hverfa úr rekstri eigi rétt á veiðiheimild. En af hverju nýtti rétthafi þessarar veiðiheimildar sér hana ekki? Þar er að nokkru það sama uppi á teningnum og varðandi eigendur Brimness og Ragnars Ben, þ.e. bann við innflutningi á fiskiskipum sem var formlega í gildi til 1. ágúst 1984 og eftir að því var aflétt var Fiskveiðasjóður lokaður. Með lögum nr. 118/1984 var kvótakerfið framlengt um eitt ár og ráðherra veittar hliðstæðar heimildir og í lögum nr. 82/1983 sem áður hefur verið greint frá og á grundvelli þeirrar heimildar voru í 3. gr. reglugerðar nr. 1 1985, um stjórn botnfiskveiða 1985, settar þær reglur að einungis gætu fengið veiðileyfi 1985 þau skip sem veiðileyfi höfðu 1984 (sem Kári VE hafði) og ekki höfðu horfið varanlega úr rekstri. Enn fremur ný og nýkeypt skip hafi kaupin verið gerð fyrir 31. des. 1983, svo og skip er kæmu í stað skipa sem hyrfu úr rekstri 1985. Þannig var veiðileyfi skips sem kæmi í stað Kára VE þurrkað út með reglugerðinni. Með núgildandi lögum nr. 971985, um stjórn fiskveiða 1986 og 1987, er miðað við að einungis fái veiðileyfi þau skip sem veiðileyfi höfðu árið 1985. Það er mikil meginregla, sem kom fram í reglugerð nr. 44 1984, reglugerð nr. 1 1985 og fram kemur í 3. gr. laga nr. 97/1985, um stjórn fiskveiða 1986 og 1987, og 4. gr. frv. til laga um stjórn fiskveiða 1988–1991, að í stað skipa sem farast megi koma önnur í staðinn er fái sömu veiðiheimildir og það skip er fórst. Þeir einstaklingar sem hér leita ásjár alþm. eru allir skipstjórar sem af slysförum misstu skip er þeir voru með í fullum rekstri og áttu því rétt á að endurnýja skipin. Vegna þeirra atvika sem að framan er lýst var þeim það ómögulegt á þeim skamma tíma sem þeim var ætlaður í reglugerðum. Vegna þessa hefur orðið veruleg röskun á högum þeirra. Það má með réttu segja að þeir hafi orðið fyrir barðinu á kerfinu án þess að kerfinu hafi verið ætlað það markmið. Eini raunhæfi möguleiki þessara manna er að Alþingi rétti hlut þeirra." Þetta lýsir mjög vel þessu ómanneskjulega kerfi. Þegar einstaklingar verða fyrir barðinu á kerfinu, eins og hér kemur fram, mæta þeir járnköldum vegg. Kerfið á engar mannlegar tilfinningar til. Það kemur best fram með svari sjútvrn. sem ég ætla að fá að lesa upp, með leyfi hæstv, forseta: "Ráðuneytinu hafa borist þrjú bréf yðar, dags. 19. október og 20. október 1987, varðandi mb. Brimnes SH 257 og fleiri mál. Varðandi óskir yðar um að úthlutað verði veiðiheimildum til nýs skips í stað mb. Brimness SH 257 vill ráðuneytið taka fram að skv. 3. gr. laga nr. 97/1985, um stjórn fiskveiða 1986 til 1987, er aðeins heimilt að veita þeim skipum veiðileyfi sem slíkt leyfi fengu á árunum 1985 og ekki hafa horfið varanlega úr rekstri. Samkvæmt skráningu Siglingamálastofnunarinnar brann og sökk mb. Brimnes SH 257 3. sept. 1983. Að ofangreindu athuguðu telur ráðuneytið ekki samrýmast ákvæðum 3. gr. laga nr. 97/1985 að veita umbeðið leyfi og hafnar því erindinu. Varðandi það erindi að ráðuneytið láti yður í té afrit af bréfum varðandi kvótaúthlutun til útgerðar mb. Brimness SH 257 vill ráðuneytið taka fram að öll bréf, sem varða úthlutun á kvótum til einstakra skipa, eru send eigendum þeirra. Því munuð þér hafa undir höndum öll þau bréf sem varða kvótaúthlutun mb. Brimness SH 257. Í þriðja bréfi yðar er óskað eftir skýringum vegna breytinga á úthlutuðum kvótum nokkurra tilgreindra skipa. Að þessum tíu tilvikum athuguðum virðist ráðuneytinu að hér sé um alls óskyld og óviðkomandi mál að ræða er varða útgerðir sem á engan hátt virðast tengjast mb. Brimnesi SH 257. Ráðuneytið sér því ekki ástæðu til að fjalla um þær óskir frekar." Þetta lýsir mjög vel hvernig ráðuneytið, hvernig innisetumennirnir líta á mál útgerðarinnar og sjómannanna í heild. Ég held að þetta lýsi betur en önnur orð fá lýst hver er afstaða ráðuneytisins til allra þessara mála. Í brtt., sem hv. 3. þm. Vestf. Karvel Pálmason hefur lagt fram við frv. til laga um stjórn fiskveiða 1988-1991, segir m.a. svo í brtt. 1 á þskj. 392: "Þá skulu þau skip er koma í stað skipa er fórust á árunum 1983–1984 og ekki hafa verið endurnýjuð eiga rétt á veiðileyfi sem sé meðaltal aflamagns skipa í sama stærðarflokki. Enn fremur skip þau sem sérstök veiðileyfi hafa fengið skv. ákvæði til bráðabirgða II í lögum nr. 97 20. des. 1985, um stjórn botnfiskveiða 1986–1987." Þessa brtt. munum við þm. Borgarafl. í Ed. styðja heils hugar og verði hún felld í lok 2. umr. munum við áskilja okkur rétt til að leggja fram aðra brtt., væntanlega brtt. sem gangi eilítið skemmra en þessi, til að freista þess að a.m.k. hv. þm. hér í hv. deild séu manneskjulegri en ráðuneytið og innisetumennirnir sem stjórna fiskveiðum landsmanna. Í stefnuskrá ríkisstjórnarinnar, sem var gefin út skömmu eftir stjórnarmyndunina 8. júlí í sumar sem leið, segir svo um sjávarútveg, með leyfi virðulegs forseta: "Fiskveiðistefnan verður tekin til endurskoðunar og stefna mörkuð sem taki gildi þegar í upphafi næsta árs. Endurskoðunin verður falin sérstakri nefnd sem hafi samráð við helstu hagsmunaaðila í sjávarútvegi og fiskiðnaði, svo sem fulltrúa útgerðar, fiskvinnslu, sjómanna og fiskvinnslufólks, og sérfræðinga Hafrannsóknastofnunar. Nefndin mun m.a. taka afstöðu til eftirfarandi atriða: Hvernig og hverjum veiðiheimildir skuli veittar. M.a. verði athugað hvort veiðiheimildir verði einvörðungu bundnar við skip. Hvernig megi taka meira tillit til byggðasjónarmiða við mótun fiskveiðistefnu, auka athafnafrelsi og svigrúm til endurnýjunar í sjávarútvegi." - Ég endurtek þetta: "auka athafnafrelsi og svigrúm til endurnýjunar í sjávarútvegi. Hvers konar reglur skuli setja um færslu veiðiheimilda á milli aðila, hve lengi meginreglur um stjórn fiskveiða skuli gilda." Það frv. til laga um stjórn fiskveiða, sem hér hefur verið lagt fram, uppfyllir kannski að hluta til þau markmið sem hér hafa verið sett fram, a.m.k. stendur ekki hversu lengi meginreglur um stjórn fiskveiða skuli gilda, þannig að ég get ekki ásakað hæstv. ráðherra fyrir að hann hafi ákveðið að leggja frv. fram með gildistímann fjögur ár. Það er út af fyrir sig ekkert í ósamræmi við þau markmið sem koma fram í stefnuskrá ríkisstjórnarinnar frá því í sumar. En ég er ekki í nokkrum vafa um að það frv. til laga sem hér er til umfjöllunar í hv. Ed. er í algerri mótsögn við þá setningu sem er í markmiðum ríkisstjórnarinnar: "auka athafnafrelsi og svigrúm til endurnýjunar í sjávarútvegi." Ég hef milli handanna upplýsingar sem voru til umræðu í þeirri ráðgjafarnefnd sem er vitnað til í þeirri stefnuskrá sem ég var að lesa upp úr áðan. Þar koma fram upplýsingar og hugmyndir um hámarksafla nokkurra botnfisktegunda fyrir árið 1988. Þar er talað um að af þorski megi veiða 300 þús. lestir, ýsu 65 þús. lestir, ufsa 80 þús. lestir, karfa 90 þús. lestir og grálúðu 30 þús. lestir. Ef fylgt væri þeirri fiskveiðistefnu sem við borgaraflokksmenn mundum kjósa að væri tekin upp í staðinn fyrir þetta margumrædda kvótakerfi mundum við vilja segja sem svo: Gott og vel. Þetta eru þær hugmyndir sem fiskifræðingar, þ.e. Hafrannsóknastofnun, og væntanlega útgerðarmenn og sjómenn því þeir hafa átt sína fulltrúa í ráðgjafarnefndinni, hafa orðið ásáttir um að skuli vera hámarksafli fyrir árið 1988. Og ég mundi síðan segja: Væri nokkuð á móti því að skipta þessum hámarksafla niður á tímabil þar sem væri tekið mið af því hvernig ástand fiskstofna er breytilegt yfir árið? Við skulum taka sem dæmi að það mætti hugsanlega veiða hluta af þessum 300 þús. þorsklestum fyrstu þrjá mánuði ársins, hafa ef til vill meiri hlutann þar, draga úr veiðum aftur næsta ársfjórðung og svo fram eftir götunum og sama mætti gilda um hinar botnfisktegundirnar. Síðan væri mönnum gefin heimild til þess að sækja þennan afla frjálst. Að sjálfsögðu yrði að hafa þá friðunardaga sem eru nauðsynlegir og sérstaklega friða svæði þegar verður vart við mikinn ungfisk og eins friða svæði þar sem hrygningarfiskurinn gerir vart við sig. Það mætti vel hugsa sér það að slíkir friðunardagar væru mismunandi eftir landshlutum til þess að koma til móts við sérstakar aðstæður í þeim. Það væri vel hægt að hugsa sér það að beita slíkum ákvæðum, að haga friðunardögum og lokun svæða breytilega eftir landshlutum til þess að ná samræmingu og til þess að tryggja það að allir landshlutarnir standi sem jafnast að vígi. Þetta kerfi mundi um leið takmarka sjálfkrafa þann skipastól sem þyrfti til þess að ná þessum afla því að ég fer ekki að ímynda mér það að menn hafi áhuga á því að gera út ef þeir ná ekki nægum afla til þess að útgerðin borgi sig. Slík útgerð mun þá væntanlega leggja upp laupana og skipin seld. Þeir sem kunna að gera út gera þá út, þeir sem kunna það ekki, skussarnir, hætta þá. Við gerum okkur það ljóst að við munum ekki fá því áorkað að gerbreyta frv. einir sér, til þess höfum við ekki nægilegan þingstyrk þó að við eigum marga bandamenn hér, bæði í öðrum stjórnarandstöðuflokkum og marga þm. úr liði stjórnarflokkanna, og verðum að sætta okkur við það að það besta sem við náum fram hér á þessum síðustu dögum fyrir hátíðarnar sé að það takist að bjarga í horn, að það takist að fá fram einhverjar skynsamlegar breytingar á því ómanneskjulega kerfi sem er verið að staðfesta með frv. hæstv. ráðherrans og ég vona að sem flestir þm. reyni að taka höndum saman og gera a.m.k. þær bragarbætur á frv. að við fáum lifað við það næsta árið. Ég vona fyrst og fremst að það náist breitt samkomulag um það að gildistíminn verði alls ekki lengri en tvö ár. Við mundum vilja láta gildistímann vera eitt ár og er það í okkar tillögum, en ég geri mér grein fyrir því að það er e.t.v. óskhyggja. Við getum ekki vænst þess að sú tillaga nái fram að ganga. Mér var sögð ein saga sem kannski sýnir betur en aðrar sögur hvernig komið er með kvótakerfinu. Það var sögð saga af athafnamanni norður í landi sem að vísu var alltaf í fjárhagserfiðleikum. Hann frétti af togara einum hér sunnan lands sem væri til sölu. Hann lagði af stað suður akandi til þess að vita hvort hann gæti ekki keypt togarann en varð að byrja á því að slá fyrir bensíninu því að hann átti ekki fyrir bensíni á bílinn suður. Engu að síður tókst honum að ná góðu samkomulagi við sparisjóðinn á staðnum um að það yrði geymdur fyrir hann tékki svo að hann gæti bæði borgað bensínið á bílinn og keypt togarann. Síðan að sjálfsögðu, um leið og hann var búinn að kaupa togarann og skrifa undir kaupsamning, gat hann selt hluta af viðbótarkvótanum vegna norður-suður línunnar. Nægði það til að borga tékkann sem var geymdur og fyrir útborgun í togarann. Eftir að hafa átt togarann í tvö ár seldi hann togarann og losaði þar einar 60 millj. Flutti hann þá suður í dýrðina hér á höfuðborgarsvæðinu en kvaddi sparisjóðinn sinn með þeim orðum: Ja, það tók mig tvö ár að ná sömu eiginfjárstöðu og það hefur tekið ykkur 110 ár að ná. Þetta er góð lýsing, held ég, á kvótabraskinu. Að lokum langar mig til að rifja upp söguna af því þegar Grettir barðist við Glám og lagði hann að velli á Þórhallastöðum við munn Forsæludals upp af Vatnsdal. Ég var þar á ferð í sumar og talaði þar við aldna konu sem á heima á bænum Forsæludal. Hún var að benda mér yfir ána á rústirnar af Þórhallastöðum þar sem Glámur var á sínum tíma húsmaður hjá bónda. Skessan í Forsæludal kom þar og drap Glám. Glámur gekk þá aftur, reið þar húsum og var öllum til óþæginda. Endaði síðan með því að Grettir tókst á við drauginn og lagði hann. En eins og menn muna, þeir sem hafa lesið Grettissögu, sagði draugurinn við Gretti, þegar hann var í andarslitrunum, ef hægt er að tala þannig, að hann skyldi hafa fyrir augum sér glyrnurnar sínar það sem eftir væri af ævi hans. Það háði Gretti mjög það sem hann átti eftir ólifað að sjá glyrnurnar í draugnum. Þessi gamla kona í Forsæludal sagði mér að þegar væri mjög drungalegt og þungbúið í Forsæludal fyndist henni eins og hún sæi glyrnurnar í draugnum hinum megin árinnar á Þórhallarstöðum. Ég vona það að ég og afkomendur mínir, þegar við horfum út yfir Seltjörnina á Seltjarnarnesi út á Atlantshafið, megum sjá þar glyrnurnar í kvótadraugnum 



Herra forseti. Hér hafa orðið mjög langar og miklar og ítarlegar umræður í dag um stjórn fiskveiða og hefur víða verið komið við. Mörgu verður auðvitað ekki svarað en samt er tilhlýðilegt og rétt að koma inn á þau atriði sem máli skipta. Ég ætla að leyfa mér, herra forseti, að byrja á því að svara hv. 5. þm. Austurl., Agli Jónssyni, varðandi það sem snýr að fsp. hans í sambandi við smábáta. Ég vil taka það samt strax fram áður en ég gef mitt svar að ég hef verið þeirrar skoðunar að það hefði verið æskilegast og best að smábátarnir hefðu búið við það sem við mundum nefna algjört frelsi en þó með ákveðnum fyrirvara um það að það hefði ekki verið misnotað þannig að menn hefðu notað bæði netaveiðar sem og línu- og handfæraveiðar til þess að ná óeðlilega miklum afla. Ég veit að hv. þm. skilja hvað ég á við því við erum hér að tala um það hvernig á að nýta takmörkuð náttúruauðæfi. En í sambandi við spurningu Egils Jónssonar vil ég segja þetta. Hann spurði í sambandi við C-lið 2. gr. hvernig ætti að skýra þá grein og hvað nefndin ætti við. Ég vek í fyrsta lagi athygli á því að í meðförum sjútvn. Ed. tókst okkur að breyta frá framlögðu frv. mjög veigamiklu atriði. Frv. gerði ráð fyrir kvóta allra báta, 6 brl. og stærri, hvort sem þeir stunduðu línu-, handfæra- eða netaveiðar. Í brtt. meiri hl. nefndarinnar eru handfærin og línan undanþegin kvóta, gefin frjáls. Þá er ég auðvitað að tala um 10 tonna báta og þar undir, en netin eru enn þá háð kvóta. Þetta er mjög veigamikið atriði og það hafa sagt við mig, því að margir hafa nú rætt við okkur hv. þm. af hálfu smábátaeigenda, fulltrúar þessara aðila að þetta væri mjög veigamikið atriði og hef ég tekið undir það og meiri hl. nefndarinnar og einnig aðrir sem hér hafa komið í ræðustól í dag. Enginn hefur mótmælt því að þetta er veigamikið atriði varðandi smábátana. Hitt atriðið er hins vegar rétt sem fram kom hjá hv. þm. Agli Jónssyni að C-liður er ekki nægilega skýr. Þessi liður byggist mjög á reglugerð og hvernig hún verður útfærð. Það var rætt um það að í sambandi við þetta mál ættu að gilda tvö bestu ár síðustu þriggja ára. Ég vil segja það sem mína skoðun að mér finnst eðlilegt að hámarkinu sé eitthvað lyft. Ef ég man rétt var í gömlu reglugerðinni gert ráð fyrir 80 smál. Ég fyrir mitt leyti gæti vel hugsað mér 100 smál. Þetta er mín skoðun, en ég set ekki reglugerð. Það er annarra, en hins vegar geri ég mér vonir um það að allt verði gert sem hægt er til þess að tryggja hag og hagsmuni smábáta. Það er mjög auðvelt að koma hér í ræðustól og flytja ábyrgðarlausar ræður og tala við ágæta menn sem eiga og reka slíka útgerð. Mér dettur það ekki í hug. Ég fór á fund hjá Félagi smábátaútgerðarmanna hér í Reykjavík fyrir viku eða 10 dögum og ef einhverjir eru hér staddir sem voru á þeim fundi og fylgdust með honum var þetta það fyrsta sem ég sagði í upphafi fundar: Ég er ekki kominn hingað til þess að lofa ykkur gulli og grænum skógum. Þetta mál er þess eðlis að það er við marga að semja og það þarf að deila og skipta milli margra aðila og hér eru miklir hagsmunir í húfi. Þess vegna finnst mér það að mörgu leyti ómerkilegt þegar menn eru að vekja upp vonir eða segja að það sé hægt að gera hlutina öðruvísi en framkvæmanlegt er. Hins vegar er okkur öllum frjálst að tjá okkur um það hvað við vildum helst gera og ég vona að sá dagur komi fyrr en síðar að það verði hægt að gefa þessar veiðar frjálsar, sérstaklega veiðar smábáta. Ein er sú ræða sem hér hefur verið flutt og ég vil segja að mér finnst að hafi verið einhver sú besta af mörgum góðum sem fluttar hafa verið í dag. Það er ræða hv. þm. Svavars Gestssonar, 7. þm. Reykv. Ég verð að segja það að ræðan var mjög snjöll og vel flutt eins og honum er tamt, en fyrir okkur hérna í gamla íhaldinu var hún sérstaklega skemmtileg. Þetta var ástaróður til íhalds og einkaframtaks, þetta var upphafning á borgaralegu frelsi og þetta var upprifjun úr Heimdallarhugsjón okkar hv. þm. Eyjólfs Konráðs Jónssonar, 8. þm. Reykv., og mín. Þetta yljaði alla vega mér og ég geri ráð fyrir líka Eyjólfi mjög um hjartaræturnar. Það kveður við nokkuð annan tón hjá alþýðubandalagsmönnum núna en hefur gerst í gegnum árin. Allt í einu eru upp sprottnir alþýðubandalagsmenn sem eru upptendraðir í því að verja einkaframtak og frelsi og einkarekstur og er það auðvitað gott fyrir okkur að vita af því. Allt okkar erfiði í gegnum árin í baráttunni við kommúnistana hefur þá borið þann árangur að nú standa þeir upp og tala og flytja lofræður um einkaframtak og frelsi. Ég held að það sé ekki hægt að ná lengra í því en sannfæra menn um það hvernig á að leiða þá af villu þeirra vegar.  En þegar hv. þm. Svavar Gestsson vitnaði í ræðu mína frá haustmánuðum, í desember minnir mig, 1983 get ég sagt hér og nú að ég hef ekki breytt um skoðun í einu einasta atriði, efnislegu, sem fram kom í þeirri ræðu. Mínar hugsjónir eru eftir sem áður nákvæmlega eins og hafa sama innihald eins og fram kom í þeirri ræðu á þeim tíma. Þetta var þegar byrjað var að ræða um það hvort menn skyldu setja kvóta. Þá varð verulegur ágreiningur um það, ekki endilega út af fyrir sig það að við kynnum að neyðast til þess að setja kvóta, heldur um það hvernig framkvæmd kvótans skyldi vera háttað. Það var verulegur ágreiningur um það hvort væri réttara að láta þá sem hefðu verið fyrir og byggt upp sína útgerð af reynslu og þekkingu, ekki bara á þriggja ára tímabili, heldur á mun lengra tímabili, njóta síns erfiðis í þeim kvóta sem menn töldu nauðsynlegt að setja á þeim tíma, þ.e. hvort þeir sem fyrir voru ættu að fá að veiða þennan takmarkaða fisk frekar en aðrir sem voru komnir með ný skip inn í flota sem þegar var orðinn of stór. Þarna voru mikil átök um það hvort togarar í rekstri á Íslandi skyldu vera 104 eða 70–80. Þar var um að ræða það atriði sem er upphaf þess máls sem gerir okkur erfiðara fyrir í dag að fjalla um það með þeim hætti að allir geti sameinast um niðurstöðuna. Það er, og ég bakka ekki með það, að ég tel að við höfum farið rangstæðir af stað í sambandi við fyrirkomulag kvóta á Íslandi. Við stefndum of stórum flota á of litla fiskistofna. Þetta er grundvallaratriðið. En það er enginn, ekki einn einasti hv. þm. sem hefur talað hér í dag, sem hefur rætt um þann möguleika hvort við ættum að hverfa frá því kvótafyrirkomulagi sem við erum að tala um á grundvelli framlagðs frv. og fara út í það að ræða um það hvort á að fækka skipunum, ekki einn einasti. Ég tek það fram að ég er ekki reiðubúinn til að ræða það hér og nú með sama hætti og ég var reiðubúinn til að gera sumarið 1983 og get ég rökrætt það ef menn vilja frekar hér á eftir en tel ekki ástæðu til. Ég tel hv. þm. sem hafa fylgst með þessum málum gera sér grein fyrir því hvers vegna það er ekki hægt og ætla ekki að tíunda það ofan í þá, enda hafa þeir haft vit á því að þegja um það. Um samráðið vil ég segja þetta. Ég gagnrýndi það mjög harðlega árið 1983, í desember - þá sat ég sem varamaður á þingi í takmarkaðan tíma og hafði þar af leiðandi ekki jafngóðan undirbúning eða langan aðdraganda að umræðu þessa máls eins og ég hef haft nú - hvað mér fannst hafa verið haft lítið samráð við hagsmunaaðila og fleiri aðila. Það er allt öðruvísi umhorfs í dag í sambandi við samráð. Það hefur enginn sagt hér að af hálfu sjútvrh. og sjútvrn. hafi ekki verið reynt að hafa samráð við þá aðila sem hafa reynslu og þekkingu á þessu máli á þessu hausti. Þegar í byrjun september hóf ráðuneytið og ráðherra undirbúning að því að taka upp samstarf og samráð við alla þá aðila sem höfðu starfað í þessum kvóta sl. fjögur ár og leitaði álits. Þetta voru fulltrúar útgerðar, þ.e. fulltrúar útgerðarmanna, þetta voru fulltrúar sjómanna, þetta voru fulltrúar fiskverkenda eða vinnslustöðvanna, þetta voru fulltrúar verkafólks, þetta voru fiskifræðingar, þetta voru sérfræðingar á hinum ýmsu sviðum, auk þess sem ráðuneytismenn sem höfðu starfað við þetta komu til skjalanna. Það var haft allt öðruvísi og miklu skipulagðara og efnislega betra samráð við þá aðila sem höfðu starfað og starfa í þessari atvinnugrein. Það er óhrekjanlegt. Þess vegna stöndum við núna með gögn í höndunum með allt öðrum hætti en þegar farið var út í kvótann 1983. Ég bið þann hv. þm. sem getur hrakið þetta að standa upp og gera það eða endurtaka það. Ég veit að hv. þm. Svavar Gestsson gerir það ekki. En ég vil segja það í sambandi við kvótann að því miður er staða mála þannig nú að það er ekki unnt að opna þá möguleika á ný fyrir fullt frelsi til athafna sem ég hefði óskað eða minn flokkur. Hv. þm. Svavar Gestsson veit þetta. Hann veit einnig, ekkert síður en ég að staða fiskstofnanna er með þeim hætti að þeir neyða menn, þar á meðal mig, til að beygja mig fyrir þeirri staðreynd, ég segi ömurlegri staðreynd, að það er ekki nema um annað tveggja að velja, í fyrsta lagi að fækka skipunum eða í öðru lagi takmarka sóknina. Það hefur enginn hv. þm. lagt til að leggja niður kvótann. Það hefur enginn hv. þm. í umræðunni lagt til að fækka skipunum. Ástæðan er sú að þeir vita eins vel og ég að það er gjörsamlega útilokað á þessu stigi án mjög rækilegs undirbúnings og eftir mikla umræðu að fækka skipunum vegna þess að eins og þessi mál hafa þróast og eins og atvinnumál hafa þróast á Íslandi hafa væntingar manna t.d. í sambandi við uppbyggingu iðnaðar ekki orðið með þeim hætti að það væri hægt að fækka skipum þannig að fólk þyrfti að flytjast búferlum til þess að fara í aðrar atvinnugreinar eða fara úr öðrum störfum. Þetta vita allir hv. þm. Þess vegna er það að það að ætla að neita því að ræða málið og fjalla um það út frá veiðitakmörkunum við ríkjandi aðstæður jafngildir því að neita því að taka afstöðu til þessa máls. Það gerir að sjálfsögðu enginn ábyrgur þm. Það sem við raunverulega erum alltaf að ræða um hér er skorturinn. Það er skortur í þeirri merkingu og þeim skilningi að það er ekki nægilega mikill fiskur í hafinu sem gerir okkur kleift að menn geti veitt að vild, ég segi því miður. Þetta fer verst með einkaframtak og einkarekstur, það vitum við sem berjumst fyrir stöðu einkaframtaks á Íslandi. Við vitum það að höft og skömmtunarkerfi fara allt of illa með einkaframtak, einkarekstur og einstaklinga almennt. Hástemmdar ræður vinstri manna um það að þeir beri einkaframtakið sérstaklega fyrir brjósti eru auðvitað markleysa, það vita allir. Í hjarta sínu eru sannir sósíalistar hörðustu andstæðingar einkaframtaks og einstaklingshyggju. Það þarf ekki að hafa mörg orð um það. Ég neita því ekki, það væri rangt af mér að gera það, að Sjálfstfl. og sjálfstæðismenn eru í ákveðinni varnarstöðu í þessu máli. Það er vegna þess að við erum í grundvallaratriðum á móti höftum og öllum skömmtunarkerfum. Kringumstæðurnar knýja okkur hins vegar til og valda því að við neyðumst til þess í bili að taka þátt í því ásamt öðrum ábyrgum þm. að takmarka aðgang fiskimanna að miðunum. Það gefur auga leið, menn verða að þora að segja það, að það að geta ekki veitt að vild þegar maður hefur það í huga hvað markaðir eru góðir og miklir möguleikar eru á að selja fisk skerðir tekjur manna. Það hefur áhrif á eignastöðu manna og fyrirtækja og það getur haft og hefur því miður sérstaklega neikvæð áhrif á þróun einkaframtaks. Öll höft, allar óeðlilegar takmarkanir, eru af hinu vonda. Það held ég að allir hv. þm. geti verið sammála um og of mikil afskipti stjórnmálamanna, vinstri sósíalismi og borgaraleg hentistefna skaða stöðu einstaklingsins. Við höfum litið á það sem okkar hlutverk, sjálfstæðismenn, að reyna að verja stöðu einstaklingsins sem best og sérstaklega þegar ríkja neikvæðar aðstæður sem setja mönnum takmörk. Ekki breytum við né aðrir hv. þm. neikvæðri stöðu fiskstofnanna. Ekki breytum við náttúrulögmálunum. Við getum og verðum að taka þátt í hagkvæmri nýtingu fiskimiðanna og fiskstofnanna. Hv. þm. Svavar Gestsson talaði mikið um það að nú þyrfti allt að blómstra. Ég get verið sammála honum í þeim efnum og vildi svo sannarlega að allt gæti blómstrað undir sjálfstæðisstefnunni og undir okkar stjórn. En því miður blómstrar fátt þegar náttúruauðlindir fara þverrandi. En það er gott að vera kokhraustur þegar menn bera ekki ábyrgð með sama hætti og þeir sem fara með stjórn í landinu. Að gefnu tilefni, þar sem hv. þm. Svavar Gestsson brýndi mig sérstaklega sem sjálfstæðismann um framkvæmd minna hugsjóna, hvers vegna skyldi Alþb. vera komið niður í um 10% fylgi hjá þjóðinni? Þá kem ég að því títt nefnda og títt um talaða orði tvöfeldni og margfeldni. Það skyldi þó ekki vera að það væri einhver samfylgni þarna á milli fylgis við Alþb. og þessara hugtaka tvöfeldni og margfeldni? Ég ætla ekki að leggja frekar út af því. Það verða bara hv. þm. að gera sem hér eru staddir og aðrir. En ég held að menn ættu ekki að hætta sér út í umræðu um slíkt í sambandi við stjórnmál og brýna menn of mikið í þeim efnum. Ég vil taka fram til þess að það komi skýrt fram hér í sambandi við ræðuhöld og það hvernig menn hafa tjáð sig um kvótann, t.d. þegar hann var að brýna mig á því, hv. þm., að ég væri einhver sérstakur fylgismaður kvóta í fiskveiðistefnu og að ég hafi gefið hugsanlega önnur loforð í þeim efnum fyrir síðustu kosningar, að ég lofaði aldrei, ekki í einni einustu ræðu né riti, að ég mundi geta afnumið kvótann kæmist ég á þing um áramótin 1987–1988, aldrei. Hins vegar sagði ég eins og flestallir aðrir sjálfstæðismenn að við ætluðum að þróa útgerðina út úr kvótanum. Það er og verður lífsspursmál. En til þess að geta þróað okkur út úr kvótanum verðum við að byggja upp fiskstofnana að nýju og það gerist ekki með pólitískum ræðum á hinu háa Alþingi heldur gerist það á grundvelli réttrar ákvörðunartöku á Alþingi og með réttum tökum á framkvæmd heilbrigðrar fiskveiðistefnu. Það erum við að reyna að þróa og móta í núverandi stjórnarsamstarfi. Það er skylda okkar að verja fiskstofnana frá ofveiði. Það er skylda okkar að byggja þá upp með von um betri daga þannig að við getum þróað okkur út úr þessu vonda ástandi sem við erum komin í. Það er ekkert nýtt og engin nýlunda að slíkt hafi tekist. Ég nefni sem dæmi síldina og loðnuna. Það eru ekki mörg ár síðan það var veiðibann á síld og loðnu á Íslandi. Þá var gripið til mjög harðra aðgerða í sambandi við vernd þessara stofna. Nú er svo komið að loðnustofninn er orðinn það sterkur að það er hægt að veiða árlega hundruð þúsunda tonna af loðnu. Það er vissulega mikil búbót fyrir íslenskan þjóðarbúskap. Fiskifræðingar segja einnig og sjómenn að síldarstofnarnir séu að styrkjast og við eigum von á því að unnt verði að veiða meiri síld á næsta ári og næstu árum en á undangengnum árum. Þetta er því að þakka að menn þorðu og tóku afstöðu um það að byggja upp stofnana og lögðu hart að sér. Sl. sunnudag voru nokkrir loðnu- og síldarskipstjórar heima hjá mér að ræða við mig um loðnuveiðar og síldveiðar og ég vil segja það að á meðal þeirra voru menn sem þurftu að leggja skipunum sínum við mjög erfiðar aðstæður á sínum tíma. Þessir menn þraukuðu og þeir horfa nú á betri daga fyrir þær fórnir sem þeir þurftu að færa í sambandi við þessi mál þegar veiðibann var á síld og loðnu. Sama getur og verður að gerast í sambandi við uppbyggingu þorskfiskstofnanna. Ef það tekst ekki höfum við, sérstaklega hv. alþm., brugðist íslensku þjóðinni og steypt henni á vonarvöl. Það er þrekleysi að þora ekki eða vilja ekki víkja um stund af leið frá flokkslegum sjónarmiðum til að tryggja heildarhagsmuni þjóðarinnar. Það er þrekleysi að láta undan pólitískri hégómagirnd, hentistefnu og tækifærismennsku til að reyna að líta vel út í augum þjóðarinnar á kostnað annarra í máli sem þessu. Og það eru svik við fólkið í landinu að vera ekki sannur í stjórnmálum þegar menn ræða um jafnalvarlegt mál og fiskveiðar Íslendinga. Það að þróa fiskstofnana er veigamikið atriði. Það er raunverulega veigamesta atriðið sem hv. þm. fjalla um og munu fjalla um á næstu dögum. Hér var vikið að tillögum okkar, meiri hl., af öðrum þm. og er af mörgu að taka. Ég hef sérstaklega helgað mig hingað til ræðu hv. þm. Svavars Gestssonar. Hv. þm. var að mörgu leyti mjög málefnalegur og ræðan þess eðlis að það var þess fyllilega virði að eyða miklum tíma í að svara honum og ítreka og undirstrika ákveðin atriði sem ég taldi jákvæð í ræðu hv. þm. Á undan honum töluðu hins vegar aðrir þm. og fóru sumir allgeyst svo að ekki sé meira sagt. Hefðu menn betur hugsað áður en þeir töluðu, sumir hverjir. Það á ekki endilega við þann sem ég ætla að vísa til fyrst í röðinni. Það vill svo til að hann talaði fyrstur, hv. 3. þm. Vestf. Karvel Pálmason. Mér fannst hann tala af frekar miklu gáleysi miðað við þá stöðu sem hann skipar, fyrir utan það að vera hv. þm., sem annar helsti verkalýðsleiðtogi landsins. Hann talaði m.a. um það að það væri verið að herða kvótann enn meir. Hann gaf það í skyn að ...

Er það ekki rétt?

Jú, ég mun koma að því. Hann gaf það í skyn að þetta væri eiginlega af illum hvötum gert.

Það er rangt.

Ja, þá hefði hv. þm. átt að koma með betri rök fyrir sínu máli áðan. Og hver eru nú höfuðrökin þegar maður talar um það, og er að reyna að höfða til tilfinninganna, hvers vegna ekki er hægt að gera allt sem hv. þm. telur að eigi að gera? Hver er nú meginástæðan? Eru það illar hvatir hæstv. sjútvrh. eða hv. þm., stjórnarþingmanna sem þora og ætla sér að taka afstöðu í þessu máli þrátt fyrir það að þeir vildu hafa hlutina öðruvísi? Nei. Það sem við erum að tala um eru harðar, kaldar, óþægilegar staðreyndir um það hvað hefur verið að gerast í sambandi við þróun fiskstofna og fiskveiða á Íslandi. Það er það sem ég á við. Menn verða að kynna sér það hvað þeir eru að tala um, hvað þeir eru að fjalla um. Þeir verða að hafa þau gögn í höndunum ef þeir hafa ekki reynslu úr daglegu lífi sem máli skiptir. Hv. þm. horfði fram hjá því eins og það væri ekkert mál að stofnarnir hefðu verið ofveiddir 1983 og væru hugsanlega enn ofveiddir árið 1987, ekki vegna þess að menn hafi ekki reynt í gegnum kvóta að takmarka veiðarnar. Það eru önnur skilyrði sem ráða því líka hvernig fiskstofnar þróast á Íslandi. Hann fór létt með það og fannst það mjög undarlegt og þversögn í minni ræðu þegar ég talaði um það að togarar á suðursvæðinu eigi að fá dálítið meira í sinn hlut af karfa en ráð var fyrir gert. Hann áttaði sig ekki á því að ég var að tala um það innan þess kvóta sem við erum að tala um. Og um hvaða kvóta erum við að tala, hv. þm.? Erum við að tala um kvóta á grundvelli hámarksveiða eins og þær voru 1983 þegar karfaveiði Íslendinga komst upp í 122 749 smálestir? Eða erum við að tala um tilfærslu á karfa innan kvóta sem við verðum að setja núna í fyrsta skipti vegna þess að aflinn er kominn árið 1986 niður í 85 997 tonn, karfinn. Þetta er lækkun um hvorki meira né minna en 1/4 á aðeins fimm árum, 25,2% nákvæmlega. Þarna voru stundaðar frjálsar veiðar. Þetta var eitt af því sem ég m.a. óttaðist, vegna þess svæðis sem ég er þm. fyrir, að mundi gerast í sambandi við skiptinguna á kvótanum 1983 og var eitt meginefnið í mínum ræðum á þeim tíma. Ég mótmælti því harðlega þá hvað suðvestursvæðið fór illa út úr skiptunum vegna þess að ég treysti því ekki að karfinn gæti komið í staðinn og treyst útgerðina og fiskverslun á þessu svæði með þeim hætti sem ég hefði viljað óska eftir. Því miður - því miður, segi ég - reyndist ég hafa rétt fyrir mér um það hvernig karfinn mundi þróast. Ég er ekki að gera þeim mönnum það upp, sem töldu að þeir gætu skipt þorskkvótanum með þeim hætti sem þeir ákváðu á þeim tíma og ég greiddi atkvæði á móti, að þeir hafi gert það til að knésetja útgerð á suðvestursvæðinu. Þeir bara mátu stöðuna þannig og ég vil kenna því um að þeir höfðu kannski dálítið aðra reynslu og aðra innsýn inn í þetta en ég sem er fæddur og uppalinn á þessu svæði og hef tekið þátt því bæði sem sjómaður og starfsmaður í fiskvinnslu auk þess sem ég hef haft mjög góðan aðgang að helstu sérfræðingum Íslendinga um þróun fiskveiðistefnu í gegnum vináttu við þann mann sem mest og best og gerst þekkir til þróunar karfastofna á Íslandi. Nei, það sem ég var að tala um áðan var að miðað við þessa þröngu stöðu mættust menn á miðri leið til þess m.a. að þurfa ekki að skerða þorskkvótann á norðursvæðinu og þá var reynt að lyfta karfakvótanum vegna skipanna á suðursvæðinu. Ég trúi því ekki að hv. þm. Karvel Pálmason vilji vinna gegn því að það verði með þeim hætti sem meiri hl. sjútvn. Ed. leggur til í sínu þingskjali. Ég hef ástæðu til að halda það að hv. þm. sé mjög jákvæður varðandi þessa uppsetningu þannig að ég flokka þetta undir misskilning en tel nauðsynlegt að það komi inn í þingtíðindi hvernig þetta er hugsað svo að það valdi ekki misskilningi síðar og menn séu ekki með rangtúlkanir í þeim efnum. Nei, það sem okkur gekk til var að jafna afkomu milli karfaskipa annars vegar og þorskskipa hins vegar eftir því sem unnt er innan þess karfakvóta sem við neyðumst til að starfa undir á næstu árum ef við ætlum ekki að gjöreyðileggja karfastofninn. Það tekur nefnilega ansi langan tíma að byggja upp karfastofninn. Ég mun þá víkja nokkuð að hv. 4. þm. Vesturl. Skúla Alexanderssyni. Ræða hans gefur eiginlega tilefni til þess að spyrja hv. þm.: Hvers vegna kom hv. þm. ekki með tillögur um grundvallarbreytingar á fiskveiðistefnunni? Ég spyr. Hvers vegna leggur Alþb. það ekki til og hvers vegna kemur Alþb. ekki með þessa heilsteyptu fiskveiðistefnu sína hér inn í þingsali mótaða í frv. til laga þannig að menn hafi þetta allt saman fyrir framan sig og geti gert sér grein fyrir því hvað þetta þýðir, ekki aðeins fyrir byggðarlögin, hvert fyrir sig, heldur einstakar greinar? Hvaða áhrif hefur þetta á togaraútgerð? Hvaða áhrif hefur þetta á millistærð af fiskiskipum? Hvaða áhrif hefur þetta á vélbáta o.s.frv. o.s.frv. Staðreyndin er sú og það liggur hér fyrir skjalfest að ekki einn einasti stjórnarandstæðingur kemur með nýja stefnu í fiskveiðimálum Íslendinga, enginn. En flestallir, að vísu ekki Borgaraflokkurinn, hann lagði ekki fram skriflegar tillögur, allir hinir koma með brtt. við framlagt frv., hver einasti.  Nei, þið skulið ganga hreint til verks eins og við gerum hinir sem þorum og ætlum okkur að keyra þetta í gegn, ef þið viljið orða það þannig, og ætlum okkur að samþykkja fiskveiðistefnu fyrir Íslendinga sem á að gilda á næstu árum. Við ætlum ekki að gefa íslensku þjóðinni þá nýársgjöf að hún viti ekki hvar hún stendur um þróun þessara mála. Það væri mikið óheillaverk ef hv. þm. gerðu sér ekki grein fyrir því að Íslendingar ætlast til þess að Alþingi Íslendinga móti ákveðna fiskveiðistefnu fyrir þá. Þeir gera sér grein fyrir því, þótt sumir hv. þm. geri það ekki og vilji ekki viðurkenna, að það er ekki tímabært að tala af jafnmiklu gáleysi um þetta mál og hér hefur verið gert í dag af sumum stjórnarandstæðingum. Ég hef aldrei talið hv. þm. Karvel Pálmason stjórnarstuðningsmann. Ég vil lofa honum að vera stjórnarandstæðingur. Ég held að það færi best á því að kratarnir þyrftu ekki að vera að standa í því að telja manni trú um að hv. þm. sé stjórnarstuðningsmaður. Hann er það ekki og hann á ekki að vera það samkvæmt því hvernig hann talar. Það var vitnað hér í Ólaf Thors, þann látna heiðursmann, og svo langt var seilst jafnvel að vitna í Jón Þorláksson. Mér þykja þeir alþýðubandalagsmenn vera orðnir fróðir í fræðunum okkar hv. þm. Eyjólfs Konráðs um túlkun og framkvæmd okkar foringja á sjálfstæðisstefnunni og fögnum við því hvað þeir eru iðnir við kolann að lesa okkar fræðirit og kynna sér hugsjónir okkar flokks og ég tala nú ekki um ræður og rit okkar forustumanna frá fyrri tíð. Það var sagt, og klökknuðu sumir þegar þeir hlustuðu á það: Það er einhver munur á núv. forustumönnum Sjálfstfl. eða Ólafi Thors. Nú eru þeir að taka þátt í höftum og skömmtunarkerfi. Það er einhver munur á, Ólafur Thors og forgöngumenn núv. forustumanna Sjálfstfl. Hafa þessir hv. þm., þar á meðal hv. 4. þm. Vesturl. Skúli Alexandersson, ekki kynnt sér aðrar greinar atvinnulífsins en sjávarútveg? Man hann ekki þá tíð þegar Ólafur Thors, þáv. foringi Sjálfstfl., þurfti ásamt vinstri mönnum að setja á skömmtunarkerfi og höft í sambandi við innflutning á vörum og varningi til Íslands?

Ætli það hafi verið í mesta góðæri sem yfir landið hefur gengið?

En hverjir voru það sem tóku þátt í því? Ég man ekki betur en góðvinur hv. þm. Skúla Alexanderssonar, Einar Olgeirsson, hafi verið einn af þeim sem tóku þátt í þessu. Hvers vegna gerðu þessir menn það á þeim tíma? Það var vegna þess að það var skortur á vörum. Íslendingar áttu ekki nægan gjaldeyri. Við keyptum svo marga togara. Við fjárfestum að vísu í góðum framkvæmdum, en við gátum ekki notað sama peninginn tvisvar. Þar af leiddi að það þurfti að grípa til hafta og takmarkana í sambandi við innflutning a öðrum vörum auk þess sem sjávarafli brást. Nei, því miður höfum við sjálfstæðismenn þurft að taka þátt í því fyrr að setja á ákveðnar takmarkanir við erfiðar kringumstæður sem hafa verið okkur sem og öðrum óviðráðanlegar. En hins vegar er hægt að leysa vandann. Menn verða að gera sér grein fyrir því í hverju hann er fólginn og reyna að þróa sig út úr honum og innleiða aftur það frelsi sem við sjálfstæðismenn leggjum alveg sérstaka áherslu á. Það er skorturinn, það er vöntunin sem neyðir okkur til að taka þátt í haftakerfi tímabundið. Það hefur gerst áður og því miður er það að gerast nú í sambandi við sjávarútveg vegna þess hvernig ástand fiskistofna er. Ég minni einnig á að þegar Sjálfstfl. ásamt Alþfl. var að berjast fyrir því að koma frelsi á á ný á árunum 1959–1971 var hart barist á móti hverju einasta atriði, hverju einasta skrefi sem þessir flokkar tóku í þeim efnum á þessum árum. Sá flokkur sem þar var fremstur var Alþb. Alþb. barðist á móti frelsi í viðskiptum. Alþb. barðist á móti öllu því sem viðreisnarstjórnin stóð fyrir. Alþb. barðist gegn nýjungum og nýframkvæmdum á sviði iðnaðar. Alþb. barðist á móti því að Íslendingar gerðust aðilar að fríverslunarsvæði Evrópu sem hv. þm. Svavar Gestsson tók síðar þátt í sem hæstv. viðskrh. og naut sín vel í því starfi og stóð sig með mikilli prýði sem viðskrh. Það get ég sagt.

Hann var formaður ráðherranefndar EFTA.

Ég tala nú ekki um ósköpin. Þá var ég í ráðgjafarnefnd EFTA en komst því miður ekki á fund og missti af öllum herlegheitunum. Mig minnir að það hafi verið í Noregi sem ég átti að mæta. En Genf var náttúrlega aðalstaðurinn. Sem betur fer í þessu máli eins og öðru hefur hv. þm. Svavar Gestsson viðurkennt að hann hafi ekki verið á réttri leið. Hann viðurkennir það í verki þegar hann gerist viðskrh. að frelsi sé best í viðskiptum. Hann viðurkennir það hér í ræðu fyrir skömmu, eða var það á síðasta þingi, að því miður hafi hann verið á móti frjálsu útvarpi. Hann viðurkenndi, ég man það ekki alveg orðrétt, að það hefði verið betra að þeir alþýðubandalagsmenn hefðu gert sér grein fyrir því hvert þróunin stefndi í þeim efnum. Hvað sem liði því hvernig menn vernda íslenska tungu sem við verðum að ræða síðar. Hv. 7. þm. Reykv. sagði að það hafi verið mistök af hálfu Alþb. að standa ekki með frelsinu.

En við erum á móti frelsi í útflutningi báðir tveir.

Það er kapítuli út af fyrir sig. En allt þetta er af hinu góða. Menn hneigjast til frelsisins því að þeir gera sér grein fyrir því að það frelsi sem við sjálfstæðismenn höfum prédikað er það eina sanna, svo að maður segi þetta með pólitískum litbrigðum, hið eina sanna frelsi sem allir vilja tileinka sér þegar frelsið er komið á.

Það segir Sölumiðstöðin líka.

Við viðurkennum frelsið að sjálfsögðu vegna þess að við berjumst fyrir okkar málum. Ég get sagt enn þá "við" því ég hætti ekki formlega fyrr en 31. des. í því ágæta fyrirtæki. Við höfum barist í frelsinu á þeim mörkuðum þar sem við teljum sjálfum okkur trú um að frelsið sé mest, sem er vestur í Bandaríkjunum. Þar höfum við barist í harðri samkeppni og viðurkenna allir að þar hafa Íslendingar staðið sig af mikilli prýði og ætla ég ekki að fara frekar út í þá sálma, enda allt það sem þar hefur verið gert eða svo til allt til fyrirmyndar. Ég veit ekki hvort ég á að orðlengja þetta frekar svo ég verði ekki einn af þeim sem eru að lengja umræður allt of mikið.

Þú ert orðinn það þegar.

Nei, nei, nei, nei.

Ég skil vel að hv. þm. Karvel Pálmason þoli illa þessa ræðu.

Nei.

En ég vil undirstrika það, vegna þess sem hv. þm. Skúli Alexandersson sagði um smábátana, að hann gaf í skyn að í þeim efnum væri það stefna okkar stjórnarsinna að fara illa með smábátamenn. Það er alrangt og mér finnst það ekki svara vert vegna þess að hv. þm. er heiðursmaður og ég veit að hann meinti það ekki eins og hann sagði það. En auðvitað munum við sjálfstæðismenn leggja sérstaka áherslu á það, með þeim áhrifum sem við höfum væntanlega í ríkisstjórn á mótun reglugerða, að reynt verði að tryggja að þeir sem eru með smábátana búi við mannsæmandi og góð kjör. Það liggur í augum uppi. Það hefur alltaf verið stefna okkar sjálfstæðismanna að vernda og styrkja einyrkja hvort sem þeir eru í útgerð eða annars staðar. Hv. 6. þm. Vesturl. Danfríður Skarphéðinsdóttir lagði mikla áherslu á að það bæri að hindra ofveiði og get ég tekið undir það. Hún sagðist hins vegar vera ósammála því að upp skyldi hafa verið tekið svonefnt sóknarmark. Það var sú breyting sem tekin var upp fljótlega eftir að kvótinn kom á í ársbyrjun 1984 og ég verð að segja, þó að menn hafi verið að gagnrýna hæstv. ráðherra fyrir að það hafi verið veitt of mikið á síðustu fjórum árum, að sú breyting að fara í sóknarmark hefur að mínu mati ráðið úrslitum um velgengni íslensks sjávarútvegs á síðustu fjórum árum. Það var óhjákvæmilegt að fara yfir sóknaraðferðina með þeirri niðurstöðu sem við þekkjum. Það var ekki aðeins nauðsynlegt með tilliti til þess að reyna að létta á þorskinum og beina sókn skipanna í aðrar fiskitegundir heldur líka einnig út frá því að þetta hafði gífurlega mikla þýðingu frá mórölsku sjónarmiði gagnvart sjómönnum. Þetta er geysilega þýðingarmikið atriði þannig að ég er þeirrar skoðunar og þar af leiðandi ósammála hv. þm. Danfríði Skarphéðinsdóttur um að það eigi ekki að halda áfram að veiða eftir því sem tök eru á á grundvelli sóknarmarkmiða. Það er valkostur sem ég tel að sé nauðsynlegur og óhjákvæmilegt að viðhalda því að í honum er mikill hvati til sjómanna. Það er útilokað að allir geti verið sammála um hvernig eigi að ganga frá og móta fiskveiðistefnuna. Það er einnig mikið atriði sem er órætt og mun væntanlega verða mikið rætt á næstu árum hvernig eigi að haga málum í sambandi við hvaða aðgang og hverjir hafi aðgang að þessum veiðum. Ég mun ekki á þessu stigi ræða of mikið um það. Varðandi það atriði hvernig skipting aflans er, þ.e. verðmætaskipting, vil ég undirstrika það, sem ég sagði í ræðu þegar frv. var lagt fram, að hlutur sjómannsins er mjög stór í þeim afla sem dreginn er á land þannig að menn skyldu ekki gera lítið úr því hvernig aflinn skiptist annars vegar milli útgerðar og sjómanns hins vegar. Hlutur sjómannsins hefur farið vaxandi. Ég segi sem betur fer. Sjómaðurinn á auðvitað að búa við góð kjör, en við skulum einnig hafa hugfast að það fé sem fer í vel rekna útgerð fer í að endurnýja tækin, þ.e. skipin. Það er hluti af því sem menn verða að hafa í huga. Það er hluti af kjörum sjómannsins að skipin séu vel útbúin þannig að þau skili góðum árangri og allur aðbúnaður sé góður um borð. Þáttur fjármagnsins verður því ekki fyrir borð borinn. Hv. 11. þm. Reykv. Guðmundur Ágústsson vitnaði mikið í ræðu mína, sem ég flutti hér á sínum tíma, og varð tíðrætt um það þegar ég ræddi um miðstýringu. Það þarf ekkert að brýna mig á því. Ég er og verð á móti miðstýringu. En ég vil segja við hv. þm.: Það mætti eiginlega segja að lög sem slík, þau sem lúta að atvinnuvegunum, hvort sem það er þetta frv. eða eitthvað annað, fela alltaf í sér ákveðna miðstýringu. Lagasetning felur í sér að það er verið að setja einstaklingum, þjóðinni, ákveðinn ramma, ákveðnar reglur. Það er verið að takmarka frelsi manna. Ég er ekki lögfræðilega menntaður maður og á ekki að þurfa að segja hv. þm. það. Hann er lögfræðingur en ekki ég, einn af mörgum. Þetta er eitt af því sem allir vita og þarf ekki að fara í háskóla til að skilja það. Hv. þm. fannst undarlegt að ég skuli ljá máls á því að móta ákveðna fiskveiðistefnu með þeim hætti sem við erum að reyna að gera. Hann hefur sjálfur ekki treyst sér til að koma með stefnu sem gengur í aðra átt. Hann hefur sjálfur komið með brtt. við frv. sem hér liggur fyrir. Í því felst yfirlýsing um að hann sé reiðubúinn að stefna í sömu átt. Um hvað er hv. þm. að tala? Hann er raunverulega búinn að taka afstöðu til þess að hann vilji eiga hlutdeild í miðstýrðu kerfi en bara með annarri útfærslu. Brtt. fela það í sér. Það er ekki ein einasta brtt. í tillögum hv. þm. Borgarafl. sem felur í sér þá grundvallarbreytingu að það verði ekki miðstýring í ákveðinni merkingu þess orðs á grundvelli frv.

Það kom nú skýrt fram í máli mínu.

Ef menn vilja anarkisma eða upplausn er hægt að tala eins og hv. þm. gerði. Hann getur verið hissa fyrir mér í alla nótt og um alla framtíð. Ég bara geri þær kröfur til hans, af því að ég veit að þetta er skynsamur ungur maður, að hann hugsi hlutina í samhengi en láti ekki tilfinningar eða eitthvert afl, sem ég sé ekki og finn ekki fyrir hér í sölum Ed. sem betur fer, hafa áhrif á sig og snúa sér til verri vegar í þessu máli því ég veit að hann hefur greind og skynsemi til að skilja hvað felst í brtt. hans sjálfs. Hann spyr hvort sú stefna Sjálfstfl. að vera með frv. þessarar gerðar sé í anda flokksins. Það er skylda Sjálfstfl. að haga sínum störfum á Alþingi sem annars staðar með þeim hætti að hann verji þjóðina fyrir áföllum, hann verji þjóðina fyrir þeim áföllum að óstjórn og ofveiði leiði til þess að fiskistofnarnir hrynji. Vilja hv. stjórnarandstæðingar sama ástand og hefur skapast í fiskveiðum Dana og Breta sem eiga allt sitt undir veiðum í Norðursjó? Vilja hv. þm. að það sé gert með sama hætti hér á Íslandi og gerðist þar fyrir nokkrum árum? Þegar Íslendingar stóðu í sínum deilum um 200 mílurnar og Bretar stóðu sem harðast á móti okkur var sagt við Breta að það væri orðið tímabært að reyna að stjórna veiðum í Norðursjó, en þeir gerðu það ekki heldur börðust þeir gegn okkur í okkar viðleitni til að vernda okkar fiskimið. Vilja þessir menn að það verði haldið áfram með þeim hætti, sem Bretar og Danir og Efnahagsbandalagsríkin gerðu eftir 1976 allt fram til 1984, að það sé óskipuleg veiði með þeim afleiðingum að fiskistofnar hafa hrunið í Norðursjó? Vita hv. þm. ekki hvers vegna Íslendingar fá svona hátt verð fyrir sinn fisk á meginlandi Evrópu og í Bretlandi? Gera menn sér ekki grein fyrir því? Það er vegna þess að fiskistofnarnir í Norðursjó hafa hrunið vegna ofveiði, vegna græðgi þeirra sem héldu að þeir gætu fengið meira út úr því sem ekki var fyrir hendi. Ef það er sakarefni að flokkur eins og Sjálfstfl. tekur ábyrga afstöðu við slíkar kringumstæður er flest orðið sakarefni og þá skal ég taka það á mig og mæta fyrir þeim dómstól. Ég vildi ekki mæta fyrir dómstól sakaður um að innleiða upplausn eða þann anarkisma sem borgaraflokksmenn boða á hv. Alþingi, ekki bara í þessu máli heldur í flestöllum málum, og geta þeir sparað sér að vitna til miðalda um fiskveiðar og sjávarútveg. Ég held að þeir ættu að kynna sér það sem er nær þeim í tíma eða rúmi. Ég ætla ekki að orðlengja þetta frekar, virðulegi forseti. Ég vil aðeins segja að lokum að það er meginatriði í þessu máli að allir hv. þm. þrátt fyrir allt geri sér grein fyrir að við verðum að stjórna fiskveiðunum. Við getum síðan deilt hart um hvaða aðferðir við viljum viðhafa. Svo verður tíminn að leiða í ljós hver hafði rétt fyrir sér og hver hafði rangt fyrir sér. En það hefur enginn hv. þm. treyst sér til þess að fenginni reynslu, og ég þar á meðal, að segja að það eigi að gefa veiðarnar frjálsar, ekki einn einasti. Þeir eru allir reiðubúnir að taka þátt í stjórn fiskveiða, en með mismunandi áherslum. Það er skiljanlegt. Ég vil síðan undirstrika að stjórnarandstæðingar eru mjög ósamstæðir í þessum efnum. Það er engin heilsteypt stefna hjá þeim, engin heilsteypt stefnumótun. Brtt. þeirra fela ekki í sér neina heilsteypta stefnu. Hins vegar eru þær kropp í þá megin- og grundvallarstefnu sem ríkisstjórnin setur fram í sínu frv. og meiri hl. sjútvn. Ed. gerir með þeim breytingum sem fram eru komnar. Allir flokkar á Alþingi Íslendinga telja það óumflýjanlega nauðsyn að stjórna fiskveiðum á grundvelli þessa frv. Allir viðurkenna nauðsyn stjórnunar, en ágreiningur er um leiðir og það er eðlilegt. Í því felst þingræði og lýðræði að menn meta hlutina öðruvísi og þeir hafa frelsi til að tjá sig um þá og þeir hafa frelsi til að reyna að breyta með áhrifum sínum hvernig þetta þróast. Það er það sem skiptir líka máli. En númer eitt og tvö og það er meginatriði: Hv. þm. verða að fjalla um þetta á grundvelli ábyrgðartilfinningar og þeir mega ekki taka þá áhættu sem felst í óheftum veiðum er leiðir til þess að fiskistofnarnir verða ofveiddir sem mundi fela í sér gjaldþrot íslensku þjóðarinnar. Við erum ákveðnir í því, stjórnarsinnar, að forða þjóðinni frá því að lenda í slíkum hörmungum, sem gjaldþrot mundi hafa í för með sér, því að fiskistofnarnir eru okkar inneign. Fiskistofnarnir eru sú inneign sem skiptir máli fyrir íslensku þjóðina. Við erum ákveðnir í því hvað sem líður fortíðinni, vegna þess að við trúum því að vel athuguðu máli, að það verði að stjórna veiðunum á grundvelli þess sem við höfum lagt fram til þess að forðast það ástand að stofnarnir hrynji. Hruni fiskstofnanna fylgdi neyð, hallæri sem mundi hafa í för með sér að sjálfstæði og frelsi þjóðarinnar væri teflt í hættu. Frá þeirri hættu vilja allir góðir Íslendingar forða þjóðinni.



Virðulegi forseti. Ég held að það sé rétt að taka það fram strax út af ræðu hv. síðasta ræðumanns að það er mesti misskilningur að ég hafi þolað illa undir þessari ræðu. Það sem ég var mest undrandi á er hversu hafi tekið stuttan tíma að heilaþvo nánast þann gamla stjórnmálaref sem var að fara úr ræðustól.

Gamla hvað, sagðirðu?

Stjórnmalaref.

Þetta hef ég aldrei heyrt áður.

Þessi hv. þm. er ekkert nýr í pólitík. Þetta er gamall stjórnmálarefur í gegnum tíðina og er að koma upp og reyna að telja þingheimi trú um það að hann sé tiltölulega nýr í faginu.

Hvað er stjórnmálarefur?

Þetta er mesti misskilningur. Þetta er með eldri stjórnmálarefum sem eru inni á Alþingi, en hefur samt verið heilaþveginn á fjórum árum svo gersamlega að ekkert er eftir af þeirri stefnu sem hann hélt fram þá. Ekki eitt einasta orð stendur eftir af þeim ræðum sem þessi hv. þm. hélt fyrir fjórum árum.

Breyttar aðstæður.

Ég hefði aldrei trúað því að þessi hv. þm. yrði eftir fjögur ár mesti talsmaður kvóta á Íslandi, ekki þess kvóta sem við erum núna að búa við heldur aukins kvóta frá því sem nú er. Hver hefði trúað þessu fyrir fjórum árum? 

Hefur hv. þm. ekki komið til Vestfjarða nýlega?

Jú, það er stutt síðan hann var þar.

Já, og menn eru ánægðir.

Af hverju spyr hv. þm.?

Ja, hann á að geta svarað sér sjálfur.

Hvort það sé stutt síðan ég hafi komið til Vestfjarða? Já, það er stutt síðan.  Hv. þm. sagði áðan að ég hefði talað af gáleysi í dag. Það er mesti misskilningur. Hann hélt því líka fram að ég hefði svo um talað að meiri hl. sjútvn. Ed. flytti brtt. af illum hvötum. Ég man ekki betur, og það geta menn auðvitað fengið á bandi, ég man ekki betur en ég hafi tekið það sérstaklega fram að nefndarmenn margir hverjir hefðu viljað ganga svipaða leið og formenn nefndanna lögðu til í upphafi starfsins. Ég fullyrði að Guðmundur H. Garðarsson, hvað sem hann segir í ræðustól, vildi ganga miklu lengra en brtt. gera ráð fyrir. Og komi hann upp og neiti því ef hann þorir. 

Málamiðlun.

Menn verða að meta það hver fyrir sig hvað þeir eru að gera. Þetta er ekki málamiðlun í mínum huga. Málamiðlunin var sú sem við formenn nefndanna vorum með og hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson vildi ganga inn á en var píndur af þeirri braut. Hver gerði það?

Þetta er ekki rétt.

Þetta er víst rétt.

Nei, ég sagðist aldrei styðja allar tillögur.

Ekki allar. Því bjóst nú enginn við. En miklu meira en hér er um að ræða af hálfu meiri hl. Þetta sýnir að hv. þm. hafði heila skoðun á tímabili. Hann var sjálfum sér samkvæmur allt fram á að það þurfti að fara að taka ákvarðanir. Það var þá sem pressan var sett á, hvaðan sem hún kom, og menn guggnuðu og hefði ég síst búist við því í þessum herbúðum hjá hv. þm.

Ég tek undir það.

Ég hefði síst búist við því þar, en það gerðist eigi að síður. Hv. þm. talaði um karfaaflann á suðvestursvæðið. Ég spyr hv. þm.: Hvaðan á að taka þetta aukna karfamagn? Verður það hvergi tekið? Frá hverjum verður það tekið þar sem suðursvæðið á að fá meira? Hvaðan kemur það?

Úr sjónum, sjáðu.

Já, hverjir hefðu fengið það ella? Hverjir hefðu fengið aflamagn þetta ella ef það fer ekki á suðursvæðið? Ja, ég er ekki hissa þó mönnum verði fátt um svör í þessum efnum. Skyldi enginn hafa vitað það annar en hv. þm. Guðmundur Garðarsson að aflinn kemur úr sjónum? Eru það ný vísindi?

Það var hv. þm. Egill Jónsson sem sagði þetta.

Það skiptir ekki máli hvorum megin það er. Það breytir ekki hlutunum hvorum megin það kemur. Nei, auðvitað er hér verið að taka upp annað form en verið hefur. Hér er verið að ganga á rétt einhvers og menn verða þá að skilgreina hver það er ef menn eru að tala um nákvæmlega sama aflamagnið en það er fært til. Ég óska eftir að fá vitneskju um hverjir það eru sem eiga að láta af sínu til suðursvæðisins. Svo kemur hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson og segir: Við verðum að þróa okkur út úr kvótanum. Er verið að gera það núna? Ég spyr menn að því. Eru menn með frv. og brtt. meiri hl. sjútvn. Ed. að þróa sig út úr kvótanum? Hvernig getur mönnum dottið í hug að tala með slíkum hætti hér á Alþingi? Það er með ólíkindum að jafngreindur maður og hv. þm. er skuli láta slíkt út úr sér. Hér eru menn að herða tökin á kvótanum. Hér eru menn að bæta við. Frv. gerði ráð fyrir kvóta á smábátana. Að vísu hefur verið slakað til þar, en samt ekki nóg. Og frv. gerir ráð fyrir kvóta á úthafsrækjuna til viðbótar. Hér eru menn að ganga enn lengra inn í kvótann en hafði verið.

Ertu á móti því að setja kvótareglur?

Ég er á móti því að gera það eins og frv. gerir ráð fyrir, já.

Já, en ertu á móti því að setja kvótareglur?

Ég er ekkert á móti stýringu í þessum efnum. Máli skiptir hvernig stýringin er. Það er ekki sama hvernig þú notar stýrið.

Þú vilt láta aðra ráða.

Það er ekki sama hvernig þú notar stýrið, hv. þm. Til þess er nú einu sinni stýri á bíl að menn verða að koma við það. Það stýrir ekki sjálft. Og það er ekki sama hver heldur um stýrið, hvorki á bíl eða bát. Og það fer eftir því hver sá er sem ræður ferðinni. Það er meginmálið. Menn tala hér eins og ég veit ekki hvað. Ég spyr hv. þm. Guðmund H. Garðarsson: Hverjir eru að vekja upp vonir hjá almenningi í þessu máli? Við hvern á hann? Það væri gott að fá skýringu á slíku. Hefur einhver verið að gefa falskar vonir í þessum efnum? Það eru þá kannski þeir sem lofuðu einhverju öðru fyrir kosningar en þeir ætla að gera núna, ef hann á við það? Kannski það sé það sem hann meinar, að þeir sem núna ætla að standa að þessu hafi sagt eitthvað allt annað fyrir kosningar. Þá hafa menn verið að gefa falskar vonir ef það er það sem hv. þm. á við. Ég tek það svo ef engin andmæli koma. Ég legg áherslu á að það er alveg með ólíkindum að þeir sem nú koma upp mæla með kvóta, léti vera þó menn mæltu með óbreyttum kvóta, en að óska eftir viðbót og að herða tökin á miðstýringunni. Mér heyrðist að hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson væri að afþakka minn stuðning sem stjórnarsinna, eins og hann orðaði það, og vildi heldur að ég væri í vörninni hinum megin frá. Það skil ég ósköp vel, ef það er það sem hann á við, hann vilji hafa góða vörn á þeim kantinum sem á að taka höggið af. Þetta er rétt skilið auðvitað. Menn treysta sér ekki um of, sem eru að framkvæma þetta hér, að verja til hlítar, ég tala nú ekki um þeir sem hafa talað þveröfugt fyrir nokkrum árum.

Breyttar aðstæður.

Breyttar aðstæður! Þá áttu menn að segja það fyrr. Það voru ekkert breyttar aðstæður hjá hv. þm. fyrr en fyrir nokkrum dögum. Hann hefur verið sveigður inn á þessa línu, píndur og plagaður nánast til að taka þessa afstöðu. Það er það sem hefur gerst hver sem þar á í hlut. Ég tek þetta í öfugri röð við það sem kom fram hjá hv. ræðumönnum. Ég tek undir það með hv. þm. Guðmundi Garðarssyni að hv. þm. Svavar Gestsson flutti góða ræðu, enda las hann megnið af ræðunni upp úr ræðum hv. þm. Guðmundar H. Garðarssonar fyrir fjórum árum, algerlega þveröfugt við það sem hv. þm. var að tala áðan, alveg í "kruss". Og það var besta ræðan, sagði hann, það var besta ræðan sem afsannaði allt sem Guðmundur H. var að segja í kvöld, langbesta ræðan. Það er nú samhengi hjá mönnum að tala í þessum dúr hér. Ja, guð hjálpi þér, Guðmundur H. Garðarsson. Ég segi ekki annað.

Það gerir hann líka.

Ég vona það a.m.k. En láta sér detta í hug að tala í þessum dúr á hv. Alþingi. Langbesta ræðan sem flutt hefur verið í kvöld var sú sem Svavar Gestsson hélt og hann las upp úr mínum ræðum fyrir fjórum árum sem er allt annað en ég meina í kvöld og segi. Þetta er alveg með slíkum ólíkindum að engu tali tekur. Ég hef aldrei heyrt annað eins og hef ég þó sjóast talsvert í pólitík um ævina. En að heyra svona málflutning! Ég skil bara ekkert í þeim sem eru með honum í þessu ef þeir halda heilsu eftir svona tal.

Hefur hv. þm. aldrei skipt um skoðun?

Jú, að sjálfsögðu eiga menn að skipta um skoðun. Það eiga menn að gera ef þeir telja annað réttara. Ég segi eins og maðurinn sagði. Ég er á þessari skoðun þangað til ég breyti um.

Gott að fá þetta í þingtíðindin.

Alveg rétt. En ég er á sömu skoðun enn og ég var fyrir fjórum árum, hv. þm.

Af því að þú treystir því að aðrir bjargi þessu.

Nei takk, hv. þm. Ég frábið mér slíkt. Það vissu allir um mína afstöðu að því er varðaði kvótann frá upphafi. Ég hef engan leynt því. En það eru kannski aðrir sem hafa leynt einhverju þar til nú. Mér heyrist það á þeim málflutningi sem hér átti sér stað áðan og vísa til gömlu ræðnanna. Hv. þm. Svavar Gestsson spurði: Af hverju reyna menn ekki að semja um þetta mál? Af hverju reyna þeir ekki að ná því saman? Það var einmitt það sem við formenn sjútvn. vildum gera og lögðum fram ítarlegar brtt. til að reyna að ná samstöðu. Ég veit ekki betur, og leiðrétti menn þá ef ég fer rangt með, en stjórnarandstaðan, ef menn tala á þeim nótum, hafi verið verulega inni á þessum breytingum og m.a.s. gallharðir stjórnarliðar eins og Guðmundur H. Garðarsson og fleiri. En einhvers staðar var kippt í, einhvers staðar var lokað á.  Ég held mig enn við þá stefnu sem hæstv. fjmrh., formaður Alþfl., lagði til í byrjun fyrir ári, nákvæmlega sömu stefnu. Og þá skulum við koma að hv. þm. Halldóri Blöndal. Hann er nú horfinn héðan fyrir löngu. Hann er einn af þeim sem alltaf eru að spyrja hv. þm.: Hvað meinar þú með þessu eða hinu? en er svo farinn um leið og menn fara að tala við hann. Ég vildi gjarnan fá þann hv. þm. í salinn, Halldór Blöndal, herra forseti. Hann beindi spurningum til mín og ég vil fá að svara þannig að hann heyri.

Hann á að vera hér samkvæmt tölvuspám.

Vill forseti gera ráðstafanir til þess að hann verði hér? Ég hyggst ekki halda áfram máli mínu fyrr en hann kemur þá.

Geturðu ekki talað um eitthvað annað á meðan, hv. þm.?

Ég tel það, skrifari vor, svo mikilvægt mál sem hv. þm. Halldór Blöndal spurði um að ég tel nauðsynlegt að eyða talsverðum tíma í að ræða það. Það hefur breytt æðimiklu efnislega það mál sem hann spurði um og ég vil endilega fá hann í salinn. Í þeim efnum er ekki mér um að kenna. Ég er þm. sem er í andstöðu við meiri hl. Ég fagna því að hv. þm. Halldór Blöndal gengur í salinn. Ástæðan fyrir því að ég óskaði eftir því var að hv. þm. beindi til mín nokkrum spurningum í ræðu í kvöld sem ég hyggst svara. Hv, þm. Halldór Blöndal sagði í kvöld að fylgi þeirra sem vinna við útgerð og fiskvinnslu hafi farið vaxandi við kvótann. Er þetta rétt? Og hann vitnaði í því sambandi til frv., sem ég var um að tala áðan, sem formaður Alþfl., hæstv. fjmrh., flutti ásamt mér og hv. þm. Ólafi Þórðarsyni á sl. hausti, og spurði um það: Af hverju er hv. þm. Karvel Pálmason fallinn frá því frv. sem hann flutti í fyrra? Þessi hv. þm., sem hér stendur, er ekkert fallinn frá því. En það hafa sumir fallið á því að gagnrýna það á sínum tíma. Við skulum rifja það aðeins upp. Hverjir gagnrýndu þetta mest? Það var hv. þm. Gunnar G. Schram. Menn vita nú örlög hans sem þm. Það er eins og mér bjóði í grun að íhaldið hafi tapað einhvers staðar víðar í kjördæmum. Hver var hinn aðalgagnrýnandinn? Það var hv. þm. Halldór Blöndal. Það er eins og mig rámi í að íhaldið hafi tapað eitthvað á Norðurlandi eystra í síðustu kosningum og það verulega. Eða er þetta ekki rétt?

Við töpuðum alls staðar.

Það er ekki alveg rétt, hv. þm.

Af hverju flytur ekki þm. frv. aftur ef hann vill það?

Ég er bara að svara spurningum hv. þm. Þeir sem gagnrýndu þetta frv. og reyndu að slá pólitískar keilur út frá því hafa fallið hver um annan þveran, bæði í prófkjörum og í kosningum. Og hvar er betri sönnun fyrir því að þetta frv., þessi hugsun á fullan rétt á sér? Og um hvað var hún? Hún var um það að gefa önglaveiðarnar frjálsar og láta þau sjávarþorp, sem að verulegu leyti, langmestu leyti byggja lífsafkomu sína á fiskveiðum og fiskvinnslu, njóta einhvers forgangs.

65% nákvæmlega.

Við getum deilt um prósentuna, hv. þm.

Hv. þm. gaf sjálfur prósentuna.

Hún var ekki óumbreytanleg.

Hún var óumbreytanleg.

Hv. þm. Halldór Blöndal. Ég veit um frv. Það var rifjað upp í Morgunblaðinu og ég hygg að menn hafi lesið það þar. Það er ekki orð um það í þessu frv., hv. þm. Halldór Blöndal, að það eigi að skera niður annars staðar, ekki orð. Ef menn eru á því að það sé ekki nægilegt aflamagn verður að gera ráðstafanir til að þeir, sem búa einvörðungu að þessum veiðum, njóti forgangs.

Þetta er frv. um að leggja niður útgerð á Íslandi.

Það eru hrein ósannindi hjá hv. þm. Þessi hv. þm. gerði sér það að dundri í gegnum sjávarútvegsnefndir að panta sérstaka, eftir pöntun frá Byggðastofnun, umsögn um þetta frv. á fölskum forsendum. Því hefur verið svarað opinberlega. Og það var mjög gott að fá þetta inn í umræður um þetta mál einmitt á þessum grundvelli. Ég veit um það sem hv. þm. er með í höndunum. Það er sérstök pöntun fyrir íhaldið sem átti að nota fyrir kosningarnar í vor og þeir féllu þá á eigin bragði eins og oft áður, þeir sem harðast börðust gegn því. Þetta er sannleikurinn, hv. þm. Halldór Blöndal. Hv. þm. spurði líka um hvað ég meinti með brtt. minni um byggðakvótann. Auðvitað hugsa ég þá um þær byggðir sem búa fyrst og fremst við þessi lífsskilyrði, að þessu sé ekki kippt frá þeim í einum vetfangi. Það er átt við að kvótinn sé fyrir hendi þó að einhver áföll verði hjá einstaka skipi, en byggðarlagið blæði ekki fyrir það.

Og hvar má taka kvótann?

Það er kvóti sem var á öðru skipi. Hefur ekki hv. þm. lesið brtt.? Það er kannski ástæða til þess að gera athugasemdir við það. Þetta ætti hv. þm. að vita því hann er í sjútvn. Ed. og mætti á tveimur fundum af níu eða tíu þannig að ég er ekki hissa þó að hann sé illa upplýstur að því er þetta varðar, hefði getað verið það betur. Það er tímafrekt að fara margar umferðir yfir nákvæmlega sama málið, fyrst í nefndunum þar sem hv. þm. eiga að vera og taka svo aðra stund í það í þinginu og þarf að draga þá inn með töngum til að þeir hlýði á mál manna.

Þm. leiðist ekki í ræðustólnum.

Það hefði kannski verið þarfara verk að tala við einhvern annan hv. þm. en Halldór Blöndal, en eigi að síður skal það gert. En það er ástæða til að spyrja hv. þm. Halldór Blöndal um það þegar hann er að gera mér upp þessar hugmyndir eða skoðanir: Á hann þá ekki líka við hæstv. fyrrv. sjútvrh., hv. þm. Matthías Bjarnason? Hann er svipaðrar skoðunar og ég. Hann stóð að þeim brtt. sem lagðar voru fram í nefndinni og var fjallað um. Hvað er hv. þm. Halldór Blöndal að gefa í skyn með flokksbróður sinn, fyrrv. sjútvrh.? Hvað skyldi það vera? Er þetta öll einingin innan þingflokksins? Ég bið menn að hugsa um þetta. Kannski ræður hæstv. fyrrv. sjútvrh. eitthvað álíka, hefur álíka þungavigt í flokknum og hv. þm. Halldór Blöndal.

Er Alþfl. sammála ræðumanni?

Alþfl. er sammála því, og það var í stefnuskrá Alþfl. fyrir kosningarnar, að útvíkka og gera kvótakerfið sveigjanlegra en það er nú. Lesi menn stefnuskrána.

Hvað hefur ræðumaður að segja?

Ég er að segja það. Hefur ekki þm. hlustað? Ég hélt að ég talaði svo hátt að menn heyrðu. Það er einmitt það sem ég hef verið að segja. Ég er að útfæra stefnu Alþfl. Ég er ekki síst að útfæra stefnu Alþfl. á Vestfjörðum.

En hinir?

Þar verða þeir að svara fyrir sig. Ég tek ekki umboð af mönnum til þess að tala fyrir þá. Ég geri ráð fyrir að þeir geti svarað því hér ef þeir eru algerlega ósammála mér. En ég ætla þeim að hafa sínar skoðanir eins og ég vil hafa mínar. Það gildir jafnt. Ég spyr hv. þm. Halldór Blöndal: Er hann að gera Matthíasi Bjarnasyni upp svipaðar hugrenningar og hann ætlar mér? Ég skil það ef hann ætlar það til mín, en mér er það ekki alveg fullkomlega skiljanlegt ef hann meinar það líka til hv. þm. Matthíasar Bjarnasonar því að ég hygg, hvað sem menn segja um þann að miklu leyti ágæta mann, að hann hafi talsvert mikið vit á þessum hlutum að því er varðar fiskveiðar og fiskvinnslu, útgerð, og þekki nokkuð til hvað er þjóðinni fyrir bestu í þeim efnum. Ég held nefnilega, hv. þm. Halldór Blöndal, að það sé rangt hjá þér að Matthías Bjarnason sé að reyna að fiska í gruggugu vatni í þessum efnum.

Var einhver að segja það?

Hv. þm. Halldór Blöndal sagði það, já. Um leið og hann nefnir mitt nafn í þessum efnum stóð Matthías Bjarnason líka að þeim breytingum sem ég var að flytja. Menn geta ekki skotið sér á bak við slíkt. Hv. þm. Halldór Blöndal er að tala um að Matthías Bjarnason sé að fiska í gruggugu vatni í þessum efnum. Þetta eru kveðjurnar frá hinu efra til hins neðra. Og svo segir hv. þm. Halldór Blöndal að ég sé að tala um skoðanir fyrir mitt kjördæmi. Það skyldi ekki vera að það væru fleiri sammála mér í þessum efnum, að það ætti númer eitt að láta þá njóta auðlinda hafsins sem búa næst þeim, er handhægast að sækja aflann og þar sem er ódýrast að koma honum til skila? Ég hugsa að það yrðu margir, hvar í pólitískum flokki sem menn eru, sem eru sammála mér í þessu. Og m.a.s. var það svo að þeir hv. þm. íhaldsins sem börðust harðast gegn þessu féllu á því bragði. Svo sagði hv. þm. Halldór Blöndal að Karvel Pálmason væri að elta almenningsálitið. Ja, ég held að það verði ekki sagt um hv. þm. Halldór Blöndal að hann njóti mikils almenningsálits í landinu að því er varðar kjörfylgi, það tek ég fram, þannig að það er kannski munur á okkur í þessum efnum. En um það ætla ég ekki að deila við hv. þm. Mitt frv. var sett fram nær hálfu ári áður en kosningar áttu sér stað og ég a.m.k. met það svo að mín sjónarmið hafi verið staðfest. Menn hafi verið á því að það þyrfti meiri sveigjanleika til að styrkja landsbyggðina og til að koma nýjum aðilum inn í þessa útgerðargrein og það þurfti líka og þarf enn að hyggja betur að smábátunum. Með þeirri stefnu sem frv. gerir ráð fyrir, að vísu er nokkur breyting með brtt. meiri hl. nefndarinnar, en eins og frv. gerði ráð fyrir eru menn í raun og veru að rústa heilu byggðirnar í landinu. Kannski menn vilji það, telji ekki nóg að gert í þeirri byggðastefnu sem verið hefur um áraraðir og telji meiri þörf á að láta frekar kné fylgja kviði í þeim efnum en verið hefur. Hæstv. sjútvrh. var mjög hógvær í kvöld eins og hann er yfirleitt. Hann sagði að þær tillögur sem hér hefur verið um að ræða hafi verið samþykktar samhljóða á fiskiþingi. Það má vera að rétt sé. En viti ég rétt eiga smábátaeigendur ekki sérstakan fulltrúa á fiskiþingi. 

Já.

Þá biðst ég velvirðingar hafi ég farið með rangt mál. Alltaf vil ég hafa það sem réttara er. Einhver segir hér að þetta sé rangt hjá ráðherra. Ekki þori ég að fullyrða neitt þar um því ég þekki það ekki nógu vel. En það breytir í sjálfu sér ekki meginmálinu um hvort menn eru að gera rétt eða rangt. Meginmálið er að menn eru að skerða möguleika þessara aðila í greininni og eru að skerða þá meira en aðra að því er varðar veiðar. Það er meginmálið. Telja menn þörf á því að skerða frekar smábátana eða meira en aðrar veiðar? Það er verið að gera það, hv. þm. Halldór Blöndal.

Smábátana?

Já, það er verið að skerða þá meira en verið er að gera annars staðar. Hæstv. ráðherra sagði að það væri óeðlilegt að auka netaveiðar. Það getur menn greint á um. En hann sagði líka: Það er ekki áhugamál á Vestfjörðum að gera slíkt og þó er ég að flytja málið. Þetta fer ekki alveg saman við kenningar hv. þm. Halldórs Blöndals, að ég hugsi einvörðungu um Vestfirðinga. Hæstv. ráðherra vék að þeim skipum sem horfið hafa. Ég vil gera greinarmun á því hvort skip hafa farist eða hvort um er að ræða úreldingu á skipum. Mér finnst þar reginmunur í þessu dæmi. Mér finnst í sjálfu sér ekkert óeðlilegt að það sé endurnýjað skip í stað þess sem ferst. Mér finnst uppi annað viðhorf þegar menn eru að tala um úreldingu hjá öllum þeim sem þar eru tilteknir af ráðuneytinu. Þetta er tvö mál í mínum huga.

Það hentar þér.

Þetta eru tvö mál í mínum huga. Hæstv. ráðherra segir að það muni kosta um 3000 tonn ef þetta verði gert, 1% af heildarafla. Ekkert rengi ég það. En ég held að það þurfi að horfast í augu við þær staðreyndir að þetta þurfi að gerast. Síðan talaði hæstv. ráðherra um loðnuskipin og sagði að tvö ný loðnuskip þýddu 4% af aflanum. Er það ekki rétt? Ekkert rengi ég það. En eigi að síður. Það var loðnuskip fyrir hendi á Vestfjörðum. Er það þá réttlætanlegt að ekkert skip komi í staðinn fyrir það þó að nánast fullkomin verksmiðja sé fyrir hendi á svæðinu til að vinna loðnu? Auðvitað getur menn greint á um þetta. En ég er eigi að síður þeirrar skoðunar að Vestfirðingar eigi að eiga möguleika á því að vinna loðnu eins og í öðrum landshlutum. Ég sé ekkert sem mælir með því að þeir séu settir hjá. Hæstv. ráðherra sagði: Það er ekki ástæða til að fjárfesta í nýjum skipum nú. Það kann að vera rétt. En var ástæða, hæstv. ráðherra, til að fjárfesta í öllum vinnslustöðvunum sem veitt hefur verið leyfi fyrir á undanförnum 2, 3, 4 árum? Var ástæða til að fjárfesta þar þó að nægar vinnslustöðvar væru fyrir hendi til að vinna þann afla sem barst að landi? Ég held að menn verði að hafa samhengi í þessu. Það er búið að fjárfesta í vinnslustöðvum, 17, 18, 19 ef ekki meira, en neitað um skip þeim stöðvum sem hófu veiðar fyrir áratugum. Ég tel að það sé ekkert samræmi í þessu. Ég hef fengið upplýsingar um það að því er varðar smábátamenn, ég held að það sé rétt hjá mér, að þeir greiði ekki atkvæði á fiskiþingi. Þeir hafa ekki atkvæðisrétt. Kannski breytir það ekki miklu í þessu máli því að hér eru menn að tala um hvort eigi að gera grundvallarbreytingar á því að skerða veiðar smábáta. Og ég spyr hæstv. ráðherra að því: Er nokkuð verra að hafa óbreytta greinina að því er varðar smábátana eins og hún er í lögunum nú en hún hefur verið undanfarin tvö ár, kannski einhverjar breytingar frá því í fyrra í reglugerðum? En er verra að hafa það næsta ár en hefur verið undangengin ár? Ég er þeirrar skoðunar að menn þurfi ekki að hafa svo miklar áhyggjur af þessari bátastærð. Það hefur a.m.k. verið reynslan í gegnum tíðina að veðurfar hefur ráðið meira um róðra á þessum bátum en reglustikureglugerð hér í Reykjavík. Það segir miklu meira til sín á þessari bátastærð veðurfarið en eitthvað annað. Það þarf ekki að vera að herða þær reglur sem að þessum aðilum lúta. Það er ekkert skynsamlegt. Ég spyr þá menn sem eru núna að tala um að það þurfi að auka karfaaflann á suðurlínusvæðinu eins og menn kalla: Hvað var gert þegar kvótinn var settur á við Vestfirði? Þeir voru lækkaðir verulega. Þeir voru settir saman við Norðurland. Þeir hefðu átt að hafa meira hefði verið bara tekið tillit til þeirra. Þeir voru lækkaðir verulega þá. Um það geta menn deilt hvort það var rétt eða rangt. En ég er þeirrar skoðunar að við landshluta eins og Vestfirði, sem númer eitt byggir fyrst og fremst á fiskveiðum og fiskvinnslu, eigi að gera betur en aðra af því að aðrir landshlutar hafa önnur tækifæri til atvinnusköpunar. Það er ekkert réttlæti í því að fólk sem lifir nánast einvörðungu á fiskveiðum og fiskvinnslu sé sett til jafns við fólk sem býr í landshlutum sem hefur aðrar atvinnugreinar til að byggja upp með. Það er það sem þarna er um að ræða. Þessa hafa Vestfirðir goldið frá upphafi. Ég held að það sé algerlega út í hött hjá hv. þm. Guðmundi H. Garðarssyni að tala um það hér og nú að menn séu að feta sig út úr kvótanum. Ég held að menn séu að festa sig enn meira í kvótann og herða enn meira tökin frá því sem verið hefur. Hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson gagnrýndi menn fyrir að koma ekki með heilu frumvörpin, lagabálkana og leggja hér á borðið. Hafa menn ekki haft nógu úr að spila í þeim efnum undangengin dægur? Þurfa menn meira í þeim efnum? Menn eru að rífast um stýringuna á þessu kerfi og það er það sem máli skiptir. Það er ekki sama hver skipstjórinn er heldur, hv. þm. Halldór Blöndal. Það breytir líka miklu. Með þessu eru menn, hafa verið og eru, að fela einum einstaklingi nánast allt það vald sem hér er um að ræða og ég skil ekki að Sjálfstfl. skuli nánast í einu vetfangi hafa gengið undir þessa takkameðferð hæstv. sjútvrh., takkameðferð.

Hvað er það?

Það er að styðja á takka og þá fer allt í gang og menn hlýða. Svo einfalt er það. Ég sé ekki betur en það hafi gerst. Ég tók fyrirvara þingflokks Sjálfstfl. um gildistíma t.d. sem svo að hann væri algerlega andvígur því að vera neitt að tala um meira en tvö ár. Það hefur orðið önnur raunin á. Mér skilst að menn séu búnir að fallast á þrjú ár, meiri hl. Allt samkomulag, auðvitað. Helmingaskiptareglan blífur enn. Það er enginn vafi á því. Hún blífur enn og mun blífa lengi, íhald framsókn. Þar mun það blífa.

Þm. þekkir þetta.

Nei, sem betur fer þekkir sá þm. sem hér stendur þetta ekki. En ég heyri að aðrir þekkja og feta þau spor áfram.

Hvernig semja þeir við vinnuveitendur, verkalýðsmennirnir?

Hefur hv. þm. aldrei staðið í slíku?

Er það ekki málamiðlun?

Það er mjög misjafnt. Það er ekki oft sem það gerist, þá tala ég um verkalýðshreyfinguna, að hún sveigir sig algerlega undir ægivald vinnuveitenda eins og mér sýnist að þingflokkur Sjálfstfl. hafi gert í skiptum sínum við framsókn. Það er ekki oft sem slíkt gerist.

Ég sagði málamiðlun.

Ég er að tala um staðreyndir. Ég skal ekki hafa öllu fleiri orð um þetta, virðulegi forseti.

Það er synd.

Það koma trúlega aðrir í staðinn. En ég segi fyrir mig að með frv. eins og það lítur út mun ég ekki greiða atkvæði. Ég tel að það sé brot á stjórnarsáttmála núv. hæstv. ríkisstjórnar að útfæra fiskveiðistefnuna með þeim hætti. Það gengur líka gegn samþykktum kjördæmisþings Alþfl. á Vestfjörðum fyrir síðustu kosningar í fiskveiðimálum. Ég styð ekki að frv. sem slíkt gerir nái hér fram að ganga.



Virðulegi forseti. Mér er sönn ánægja að því að byrja á því, reyndar að hv. 14. þm. Reykv. Guðmundi H. Garðarssyni fjarstöddum, að þakka fyrir jákvæð orð og hrósyrði í garð okkar kvennalistakvenna. Ég get fullvissað hann um að við mundum líka fara hægt og hljótt í utanríkismálunum og honum væri óhætt að treysta okkur fyrir þeim. Við mundum reyna að taka á þeim af þeirri sömu ábyrgð sem við reynum að vinna alltaf eftir. En það hefur margt komið fram í umræðunum í dag sem hefði auðvitað verið mjög gagnlegt að við hefðum verið búin að ræða dálítið löngu fyrr í nefndarstarfi okkar og það kannski sést best á umræðunum að við ræddum alls ekki nóg eins og ég reyndar gat um fyrr í máli mínu hér í dag. En ég gat líka um það hérna í 1. umr. að Kvennalistinn studdi á sínum tíma kvótafrv. og við þóttumst á þeim tíma eða þær þingkonur sem voru hér á Alþingi þá sjá á því ýmsa galla, en sáum ekki betri leið þannig að tekin var ákvörðun um að styðja það. Að þessum reynslutíma loknum teljum við hins vegar að við höfum séð á því þá annmarka og höfum þess vegna gert á því þær brtt. sem ég kynnti hér við 1. umr. málsins. En við erum algerlega sammála því að mannlegrar stjórnunar er þörf. Það er ekki hægt að veita ótakmarkaða sókn í þessa takmörkuðu auðlind okkar þannig að mannlegrar stjórnunar er svo sannarlega þörf núna því að við þurfum ekki að hugsa bara um okkur sjálf og daginn í dag heldur líka um framtíðina og þá sem eiga að erfa landið. Eitt af því sem fram hefur komið aftur og aftur í umræðunum í dag er þetta með valdið, valdið sem liggur í sjútvrn. varðandi fiskveiðistjórnunina, og eins og ég hef sagt teljum við að ekki sé vafi á að stjórnunar sé þörf, en spurningin er hver á að hafa valdið og hvar á það að liggja. Með því valdi sem sjútvrn. er veitt er einum manni falið vald sem snertir lífsafkomu og í raun örlög byggðarlaga víða um landið sem byggja á sjávarútvegi. Þetta varðar hag fyrirtækja og einstaklinga sem hafa framfæri sitt af sjávarútvegi og standa næst honum. En það er svo sannarlega ekki hægt að öfunda hæstv. sjútvrh. af öllu því valdi sem honum er gefið og þess vegna er rétt og honum greiði gerður með því að draga úr því. Það sem ég varpaði fram í upphafi máls míns voru tvær pólitískar grundvallarspurningar sem ég talaði um í dag. Það var annars vegar þetta með valdið og hins vegar spurningin um hver á auðlindina. Það hefur verið skilgreint í því lagafrv. sem fyrir liggur að það sé íslenska þjóðin sem á þessa auðlind. Eins og ég sagði í morgun finnst mér það skjóta skökku við að þessi auðlind sé síðan afhent einstaklingum og útgerðarfyrirtækjum. Við höfum lagt fram brtt. eins og fram kom og það er mjög trúlegt að þær séu ekki 150% fullkomnar. Við höfum ekki heilt ráðuneyti á bak við okkur til að útfæra þær. Það hefur komið í ljós eftir fjögurra ára reynslutíma þeirra laga sem nú eru í gildi að þau eru ekki gallalaus þó svo þau hafi verið unnin af sérfræðingum í sjútvrn. á sínum tíma. Við vildum svo sannarlega taka þátt í því að reyna að endurskoða þetta kerfi, eins og reyndar kom fram fyrr í kvöld - ég man nú ekki lengur einu sinni hjá hvaða hv. þm. - um það að við værum kannski að styðja starfsáætlun ríkisstjórnarinnar með því að vilja endurskoða, en það kemur ekki fram mikil endurskoðun í því frv. sem við höfum fyrir framan okkur. Það er orðið nokkuð undarlegt og skýtur skökku við ef stjórnarandstaðan er að reyna að framfylgja starfsáætlun ríkisstjórnarinnar, ef hún getur ekki gert það sjálf. Við höfum allan tímann meira og minna verið að ræða kerfi en alls ekki nóg um hugmyndir. Við höfum festst í þessu kerfi og ekki séð upp úr því, en það eru raunar ýmsar hugmyndir sem þarf að ræða. Það eru kannski fyrst og fremst grunnspurningar í sambandi við valdið og hver á auðlindina. Í brtt. okkar leggjum við til að það sé ekki algerlega ókeypis aðgangur að þessari auðlind. Við leggjum til að þeir sem fá að njóta hennar greiði fyrir það eitthvert tiltekið gjald sem ég er ekki með nákvæmlega upp á krónu, en alla vega að 20% af veiðiheimildum verði gjaldskyld miðað við þá annaðhvort afla upp úr sjó eða einhverja viðmiðun sem menn gætu fundið sér. Ég ætla aðeins að vitna til greinar úr DV frá fimmtudeginum 19. nóv. sl. Þar skrifar dr. Jónas Bjarnason, sem er deildarstjóri hjá Rannsóknarstofnun fiskiðnaðarins, um fiskveiðistjórnunina í kvótasölu. Þó ég sé ekki sammála því að það eigi algerlega að bjóða kvótann til sölu á frjálsum markaði finnst mér rétt að vitna í þessa grein því að þar kemur fram ágætis skilgreining á því hver á fiskinn í sjónum. Greinarhöfundur undirstrikar það ágætlega í máli sínu. Hann segir, með leyfi forseta: "Nú er að koma í ljós að ekki er unnt að ná fram helstu þjóðhagslegu markmiðum varðandi útgerð á Íslandi án kvótasölu eða auðlindaleigu á annan hátt. Á miðjum síðasta áratug bentu margir á þetta. Minnast má á prófessor Gylfa Þ. Gíslason, en hann hefur kennt fiskveiðihagfræði í Háskóla Íslands í mörg ár eftir að hann lauk stjórnmálastörfum. Kristján Friðriksson í Últíma ritaði mikið um málið og flutti fyrirlestra um land allt. Svo voru ýmsir aðrir sem einnig rituðu í sömu veru og greinarhöfundur var einn þeirra. Í lok síðasta áratugar varð einnig ljóst að íslensk pólitík yrði ekki móttækileg fyrir þeim rökum fyrir auðlindaskatti sem reynt hafði verið að kynna þjóðinni. Ástæðan fyrir því er hin sama og svo oft áður. Íslenskir alþm. sjá sumir hverjir svona rétt fram fyrir nefið á sjálfum sér. Nú hafa hlutir gerst sem marka ný þáttaskil í málinu. Nú heyrist af hvers manns vörum að nauðsynlegt sé að selja kvóta af hendi hins opinbera." Og höfundur spyr: "Hvers vegna eru menn orðnir vitrir nú? Vegna þess að fólkið horfir nú upp á það að skip eru seld á milli landshluta fyrir upphæðir sem eru e.t.v. 100 millj. hærri en sem nemur verðmæti skipanna. Allt í einu sér fólk að það er verið að selja aðgang að þorskveiðum en ekki skip. Þetta mátti allt sjá fyrir, en málið þarf að vera áþreifanlegt. Allt í einu er kvótaguðinn orðinn að skurðgoði. Að ætla sér að framselja takmörkuð veiðiréttindi varanlega til tiltekinna og fárra útgerða á grundvelli veiðireynslu frá þremur árum í byrjun þessa áratugar er brjálæðisleg hugmynd. Að LÍÚ skuli vilja það er eins auðskiljanlegt og þegar franski aðallinn barðist gegn landakröfum almennings í Frakklandi síðla á 18. öld. Ef einhver samtök hafa komist yfir forréttindi munu þau aldrei af frjálsum vilja gefa þau eftir. Adam gamli Smith, forfaðir hagfræðinnar, lýsti þessu betur en aðrir fyrir rúmum tveimur öldum. Allir vilja bindast samtökum um forréttindi og hindra síðan frekari aðgang annarra að þeim." Hann varpar hér næst fram spurningunni: Hverjir eru hagsmunaaðilar? "Svarið er einfalt: Það eru allir Íslendingar. Auðvitað eru útgerðirnar hagsmunaaðilar, en það eru einnig fiskvinnslurnar í landi, allar ungu kynslóðirnar sem ætlað hafa að hasla sér völl í sjávarútvegi, allur almenningur sem metið hefur fiskveiðiauðlindina sem íslenska og fyrir Íslendinga, einnig skattborgarar landsins sem greitt hafa rekstur allra opinberra stofnana sem unnið hafa að því að koma stjórn á fiskveiðimálin þannig að ofveiði mætti minnka og útgerðarkostnaður yrði hóflegur. Íslendingar hafa staðið saman um að stefna að meginmarkmiðum í þessu máli, en nú er þröngur hópur hagsmunaaðila og stjórnmálamanna sem segir: Veiðirétturinn á að breytast í eignarrétt í höndum tiltekinna útgerða. Þá kippast margir við." En það er ekki einungis Jónas einn sem hefur varpað fram þessari hugmynd. Það hefur líka fyrrverandi leiðtogi Alþfl. gert í Morgunblaðinu 5. des. þar sem hann talar um þetta mál undir fyrirsögninni "Takmörkun sóknar, sala veiðileyfa." Ég hef gert árangurslausar tilraunir í dag til þess að verða mér úti um stefnuskrá Alþfl. Mig grunar að þar sé skilgreining á þeirri auðlind sem hafið er. Það hefur hins vegar ekki tekist og hún er sennilega uppurin síðan fyrir kosningarnar í vor. Hún hlýtur að vera eftirsótt mjög. Það er kannski eins gott að fólk lesi hana ekki mjög vel núna.

Kannski er hún í felum.

Það sagði reyndar einn hv. þm. Alþfl. í dag: Þetta er eins og hún ætti að hafa verið. En hann segir ýmislegt hér, hann Gylfi Þ. Gíslason, í grein sinni. Ég ætla aðeins að vitna til hennar, með leyfi forsefa. Hann segir: "Ráðstafanir þær sem gerðar hafa verið hér og annars staðar af opinberri hálfu til stjórnar á fiskveiðum hafa stefnt að því að takmarka veiðar að því marki að komið sé í veg fyrir ofveiði frá líffræðilegu sjónarmiði. En á grundvelli þeirra staðreynda, sem getið var í fyrri grein, að afli vex æ hægar með sóknaraukningu, hefur verið sýnt fram á að hámarkshagnaður af veiðum fæst með minni sókn en skilar hámarksafla. Þegar fiskifræðingar hafa sýnt fram á að um ofveiði sé að ræða er því ekki nóg að draga úr sókninni þangað til hámarksafla er náð, heldur þarf að draga úr henni þangað til hagnaður hlutaðeigandi fiskveiða hefur náð hámarki." Ég ætla ekki að þreyta ykkur með mjög löngum lestri úr þessu, en þetta er afar fróðlegt og vekur einmitt mjög upp þessa spurningu sem á okkur brennur: Hver er eigandinn? Hann segir hér í lok greinarinnar, með leyfi forseta: "Sú breyting sem innheimta gjalds fyrir öll veiðileyfi hefði í för með sér er svo gagnger að ekki kæmi til greina að stíga slíkt spor í einu lagi, heldur yrði að gera það smám saman og árlega. I þessu sambandi er þess líka að geta að meginatriðið er ekki aðeins að leiðrétta það misrétti sem þegar er orðið, heldur að koma í veg fyrir að nýtt misrétti skapist á komandi árum. Þess vegna er mörkun meginstefnu nauðsynleg þótt ekki verði þegar í stað gripið til framkvæmda. E.t.v. væri hyggilegt að hafa í væntanlegri löggjöf um fiskveiðistefnu næstu ára ákvæði um að gjald fyrir veitt veiðileyfi sé eðlilegt og þegar skuli hafin athugun á framkvæmd málsins." Og hér er reyndar einn til sem skrifar um það sama og heitir sá Rögnvaldur Hannesson og er prófessor í fiskihagfræði. Hann segir í desemberhefti Sjávarfrétta, með leyfi forseta: "Hins vegar sé skipting ágóðans af afrakstri fiskimiðanna ekkert einkamál þeirra sem útgerð stundi, heldur varði það þjóðina alla og því sé ekki óeðlilegt að kvótarnir, m.ö.o. afnotarétturinn af fiskimiðunum, lúti skattlagningu." Og hann segir um fyrstu kvótakynslóðina, sem er sú kynslóð sem fékk þennan ókeypis aðgöngumiða að auðlindunum fyrir fjórum árum síðan, með leyfi forseta: "Ágóðinn af kvótakerfinu hafði þannig fallið fyrstu kvótakynslóðinni í skaut sem eins konar happdrættisvinningur. Þeir sem á eftir komi þurfi að kaupa sér aðgöngumiða, þ.e. kvóta, til þess að komast í útgerð." Og hann leggur í þessu viðtali ríka áherslu á það að hafið sé auðlind sem er í upphafi félagseign þjóðarinnar. Það er margt sem hefur verið skrifað og fjallað um í fjölmiðlum undanfarnar vikur varðandi fiskveiðistefnuna. Ég ætla að leyfa mér næst að vitna í DV 13. nóv. sl. þar sem einn hv. þm. Framsfl., Guðmundur G. Þórarinsson, skrifar grein undir fyrirsögninni "Fiskveiðistefnan og lénsskipulagið." Og auðvitað vakna sömu spurningar og ég varpaði hér fram í morgun: Hvernig ætla þessir hv. þm. sem ég hef vitnað til og tilheyra nú stjórnarliðinu að greiða þessu fiskveiðifrv. atkvæði sitt þegar þar að kemur? Guðmundur spyr hér í grein sinni: "Hver á veiðiréttinn? Enginn vafi er á að kvótakerfið hefur þjónað mikilvægum tilgangi undanfarin ár. En margt hefur breyst og ekki verður komist hjá að taka nokkurt mið af breytingum. Stjórn á fiskveiðum er óhjákvæmileg. Auðlindin er takmörkuð og enginn getur tekið áhættuna af ofveiði og hruni fiskstofna. Kvótakerfi virðist óhjákvæmilegt en úthlutun fiskveiðikvóta er vandasamt mál. Mér virðist það úthlutunarkerfi sem verið hefur við lýði ekki ganga upp." Annar kafli er hér undir yfirskriftinni "Lénsskipulagið", með leyfi forseta: "Þetta minnir óneitanlega á hið illræmda lénsskipulag hér á árum áður. Lénsherrar fengu frá stjórnvöldum, konungi eða keisara yfirráð yfir auðlindum ákveðinna svæða, léna. Þessar auðlindir voru ýmist akrar, skógar, veiðilendur, beitilönd eða þess háttar. Afraksturinn rann til lénsherranna. Aðrir voru leiguliðar. Meginauðlindir íslensku þjóðarinnar eru fiskimiðin. Útflutningsverðmæti okkar eru 70–80% sjávarafurðir. Stjórn þessara auðlinda verður að vera með þeim hætti að öll þjóðin njóti sem jafnast. Hugsum okkur augnablik t.d. að sjútvrh. úthlutaði öllum veiðikvótum til fiskvinnslunnar. Fiskvinnslan mundi þá auðvitað bjóða veiðarnar út. Þá mundi þróast frjáls markaður á fiskveiðum. Þeir útgerðarmenn sem gætu veitt fiskinn fyrir minnst verð næðu verkefninu, en fiskvinnslan mundi auðvitað fá að hluta erlenda togara til veiðanna ef þeir gætu skilað aflanum gegn lægra verði. Útgerðin mundi í harðri samkeppni um veiðina teygja sig niður í verði og afrakstur auðlindanna, fiskimiðanna, lenti hjá fiskvinnslunni sem ætti veiðiréttinn." Hann segir síðan í lok greinar sinnar, með leyfi forseta, par sem yfirskriftin er "Þróunin fram undan": "Áframhaldandi úthlutunarkerfi hefur þá margar hliðstæður við lénsskipulagið. Ákveðnir aðilar eiga afnotaréttinn að fiskimiðunum og jarlinn af Halamiðum, greifinn af Selvogsbanka og fleiri slíkir munu spóka sig á götum borgarinnar og víða um landið. Hér er því flókið og viðkvæmt mál á ferðinni. Úthlutun kvóta til margra ára getur verið hættuleg." Í lokakaflanum talar hann um sölu veiðiréttinda: "Ég fæ ekki betur séð en að sala veiðiréttinda sé eina réttláta leiðin. Sala fiskveiðikvóta er reyndar við lýði. Líklega væri rétt að feta sig áfram til slíks kerfis, selja t.d. 10–20% veiðikvótanna á næsta ári. Þessa leið þarf að hugsa vel. Hagnað af sölu veiðikvóta mætti setja í sjóð er keypti upp gömul og óarðbær fiskiskip og væri auk þess nýttur á margvíslegan hátt til almannaheilla. Spurningunni um hver á veiðiréttinn hlýtur að verða að svara þannig að þjóðin sem heild eigi hann. Á fiskveiðum byggist það að unnt er að lifa nútímalífi hér norður við Dumbshaf. Við megum ekki koma upp lénsskipulagi á Íslandi. Auðlindir hafsins eru þjóðareign og afrakstur þeirra verður að dreifast sem jafnast í þjóðfélaginu." Þetta staðfestir enn einu sinni það sem við erum búin að vera að ganga í gegnum í allan dag að skoðanirnar eru trúlega jafnskiptar eins og fólkið sem um þær á að fjalla er margt. En hér minnist ég á þessar hugmyndir um hlutasölu á kvóta vegna þess að þetta kemur einmitt fram í þeim brtt. sem við fluttum. Hér er reyndar ein önnur grein sem ég hef um það sama eftir dr. Ragnar Árnason. Hann segir hér í Vísbendingu sem er vikurit um erlend viðskipti og efnahagsmál frá 12. ágúst 1987, með leyfi forseta: "Heildarverðmæti aflakvóta um þessar mundir er vafalaust talið í milljörðum króna. Er fram líða stundir og fiskveiðarnar færast nær hagkvæmustu stöðu má ætla að heildarverðmæti aflakvóta hvers árs gæti auðveldlega numið 10 milljörðum króna." Þess má geta að þessir milljarðar sem hann tiltekur þarna eru hvorki meira né minna en þrefaldur tekjuskattur allra fyrirtækja í landinu. Ég ætla aðeins að lokum að minnast á þær brtt. sem fram komu í sjútvn. og eru fram bornar hér í hv. Ed. af hv. þm. Karvel Pálmasyni. Hann bar fram nokkrar brtt. Ég minntist á einhverjar þeirra í dag og skoðun mína á þeim og að ég gæti hugsað mér að styðja þær einhverjar. Þó svo að við höfum lagt fram brtt., kvennalistakonur sjáum við ekki á þessari stundu, ef á að afgreiða þetta eins snarlega og lítur út fyrir núna, að hér gefist ráðrúm til svo mikilla skoðanaskipta að það verði hægt að breyta þessu alveg núna, en þetta eru hugmyndir sem eru komnar inn í umræðuna og það er greinilegt að þegar kvótakerfið var sett á 1985 komu fram þessar hugmyndir um t.d. byggðakvóta og þær hafa verið mjög í umræðunni núna. Það komu líka hugmyndir fram um að skilgreina auðlindina sem þjóðareign og þetta gerist kannski smám saman. Við komum okkar hugmyndum á framfæri, þeir sem ekki eru svo heppnir, eða hvernig sem menn vilja líta á það, að vera í þessu svokallaða stjórnarliði. Ég var að minnast hér á tillögur sem fram voru bornar af hv. þm. Karvel Pálmasyni og hugsanlegan stuðning okkar kvennalistakvenna við þær. Ég tiltók þær í dag og ætla ekki að fjölyrða um þær núna, en eins og ég segi, við sjáum ekki fram á að allar okkar brtt., ég held að óhætt sé að fullyrða að þær verði ekki samþykktar svona í einum grænum. Það væri mjög óraunsætt að standa hér upp og halda því fram, en þær síast kannski inn smám saman. Við munum hins vegar að sjálfsögðu taka þátt í að laga til það sem hægt er að laga til í þessu frv. sem við höfum liggjandi hér fyrir framan okkur á borðinu. Annars hefðum við að sjálfsögðu ekki tekið þátt í starfi nefndarinnar og ekki gert neitt til þess að reyna að koma okkar hugmyndum á framfæri, þannig að það var reynt í nefndinni, eins og hv. formaður gat um hér áðan, að ná einhverri samstöðu um þær hugmyndir sem hann og formaður sjútvn. í Nd. báru fram sameiginlega og verða væntanlega bornar fram þar líka, en það tókst sem sé ekki. Það verður því að koma í ljós hver úrslit þeirra verða. Ég hef lokið máli mínu, hæstv. forseti.



Herra forseti. Þeir sem voru höfuðsmiðir að kvótakerfinu og jafnvel fleiri halda því fram að þar hafi allt gengið sæmilega vel upp og að þetta kerfi hafi skilað flestu því sem því var ætlað. Eins er mér sagt um þá verkfræðinga sem gengu frá loftræstikerfinu hér í húsinu að þeir haldi því fram að það sé allt í lagi með það þó að ástandið sé nú ekki öllu betra en það að það er nokkur raun að standa hér í ræðustól hv. deildar mikið lengur en hálftíma, vegna þess að hitinn er það mikill hér í deildinni að það er varla við verandi, hvað þá ef menn eru að reyna að brýna raustina og ...  Hér hefur átt sér stað góð umræða. Það eru komnir um 15 tímar sem hefur verið svo gott sem samfelld umræða hér í hv. deild um þetta merkilega mál. En sjálfsagt er það nú svo að það verður sagt um þessa umræðu að það hafi fyrst og fremst verið við stjórnarandstæðingar sem höfum haldið henni uppi og verið þeir aðilar sem höfum hvatt til hennar og lagt okkur fram í því að ræða málin, en þeir stjórnarsinnar hafi flækst með frekar en hitt að það hafi verið af miklum vilja gert hjá þeim þó að ég geri alls ekki lítið úr þeirra hlut í umræðunni, það er langt frá því. Stundum er það nú svo, eins og kom fram í ræðu hv. þm. Svavars Gestssonar hér áðan, að þm. íhaldsins lifa fyrst og fremst á því hve Mogginn er duglegt málgagn. Það kemur þó einstaka sinnum fyrir að það stóra blað túlki nokkuð aðrar skoðanir en íhaldsþingmenn eru að halda fram hér í sölum hv. Alþingis og vilji stundum láta vinna svolítið öðruvísi. Þess vegna tók ég með mér hér upp í ræðustólinn úrklippu úr því stóra blaði, Morgunblaðinu, og mér datt í hug að lofa hv. þm. að heyra hvernig Morgunblaðið lagði til að umræðan yrði um kvótakerfið. Og ég ætla, með leyfi hæstv, forseta, að lesa þennan leiðara sem var í Morgunblaðinu 3. desember sl. Leiðarinn heitir "Ríkisstjórnin og kvótakerfið". "Um síðustu helgi varð töluvert uppnám í fjölmiðlum vegna þess að Alþfl. hafði uppi ákveðnar kröfur í sambandi við breytingar á kvótakerfinu. Í opinberum yfirlýsingum þá taldi Halldór Ásgrímsson ljóst að ekki væri hægt að gera umtalsverðar breytingar á fiskveiðistefnunni þar sem allvíðtæk samstaða hefði tekist með hagsmunasamtökum í sjávarútvegi um fyrirkomulag kvótakerfisins næstu árin. Ekki var hægt að skilja sjútvrh. á annan veg en þann að hann teldi ófært að ganga gegn vilja hagsmunaaðila. Nú sýnist hins vegar sæmilegur friður í herbúðum stjórnarflokkanna þótt málgagn Framsfl. kvarti undan því í gær að Alþfl. hafi ögrað Framsfl. með því athæfi að hafa aðrar skoðanir á fiskveiðistefnunni en sjútvrh. og þá sé komið að mjög alvarlegum punkti í stjórnarsamstarfinu. Þetta ber að sjálfsögðu að skilja svo að Framsfl. geti talið sig knúinn til þess að rifta stjórnarsamstarfinu ef samstarfsflokkarnir fallist ekki á fiskveiðistefnu Halldórs Ásgrímssonar. Morgunblaðið ætlar ekki að blanda sér í deilur alþýðuflokksmanna og framsóknarmanna um kvótakerfið. Hins vegar er sú afstaða sjútvrh. meira en lítið umhugsunarefni að ekki sé fært að gera breytingar á fiskveiðistefnunni vegna þess að hagsmunaaðilar í sjávarútvegi hafi fyrir sitt leyti samþykkt þá stefnu sem ráðherrann hefur átt mestan þátt í að móta. Nú er það svo að auðlindir hafsins eru sameign þjóðarinnar allrar. Það eru engir ákveðnir hópar í þessu þjóðfélagi, hvorki útgerðarmenn, sjómenn eða aðrir sem geta gert meiri kröfur til þessara auðlinda en aðrir. Þess vegna fer það ekki á milli mála að það eru löglega kjörnir fulltrúar þjóðarinnar, alþm., sem hafa lokaorðið í þessu máli en hvorki hagsmunaaðilar í sjávarútvegi né sjútvrh. sjálfur. Það eru auðvitað óhæf vinnubrögð að setja Alþingi upp að vegg með þeim hætti sem nú sýnist vera gert. I raun og veru er sagt við þm.: Hagsmunaaðilar í sjávarútvegi hafa samþykkt þessa stefnu. Tíminn er svo naumur fram að áramótum að það er ekkert ráðrúm til þess að fjalla um verulegar breytingar á þessari fiskveiðistefnu. Þess vegna verðið þið að samþykkja hana hvort sem ykkur líkar betur eða verr. Þegar umbúðirnar hafa verið teknar utan af málflutningi Halldórs Ásgrímssonar um síðustu helgi og málgagni hans í gær er þetta niðurstaðan. Að sjálfsögðu getur þingið ekki látið bjóða sér þetta og kjósendur í landinu geta ekki samþykkt svona vinnubrögð fyrir sitt leyti. Alþingi Íslendinga verður að finna leið til þess að ítarlegar og djúptækar umræður geti farið fram á þjóðþinginu nú um fiskveiðistefnuna."  "Þingið er að bregðast hlutverki sínu ef slíkar umræður fara ekki fram. Það verður að liggja fyrir hvort Alþingi er reiðubúið að láta það viðgangast að gífurleg eignatilfærsla haldi áfram að fara fram í skjóli kerfis sem sett var upp til þess að vernda fiskstofnana. Umræður á þingi LÍÚ eða á þingum annarra hagsmunasamtaka í sjávarútvegi geta ekki komið í stað umræðna á Alþingi Íslendinga. Stefnumótun í nefndum og ráðum getur ekki komið í stað þeirrar stefnumörkunar sem á að fara fram á þjóðþinginu. Það er ósköp hvimleitt þegar ráðherrar, þingmenn eða aðrir talsmenn stjórnmálaflokka hafa uppi hótanir um stjórnarlit þegar ágreiningur kemur upp um einstök mál í ríkisstjórn. Enginn neyðir þá flokka sem aðild eiga að núv. ríkisstjórn til þátttöku í henni. Enginn þeirra situr lengur í ríkisstjórninni en þeir telja sjálfum sér henta. Ef Framsfl. vill rjúfa stjórnarsamstarfið vegna þeirrar sjálfsögðu kröfu að lýðræðislegar umræður fari fram um eitt stærsta mál þjóðarinnar í dag, fiskveiðistefnuna, á löglega kjörnu þingi þjóðarinnar verður það að vera hans mál." Svo stór eru þau orð sem Morgunblaðið flytur lesendum sínum og þá hefur það sjálfsagt verið að reyna að koma þessum skilaboðum til hv. þm. Sjálfstfl. hér á hv. Alþingi. En mér sýnist sem svo að ótti Morgunblaðsins um það að það væri fyrirskipunartónn innan ríkisstjórnar sem mundi ráða því hver úrslitin yrðu hér á þinginu hafi komið fram. Þm. Sjálfstfl. hafi sem sagt samþykkt úrslitaskilyrði Framsfl., samþykkt það að það væri í sjálfu sér ekki þjóðþingið sjálft sem réði þessum málum, heldur væri það einn ráðherra úr ríkisstjórninni sem skipaði fyrir um hvernig hlutirnir skyldu vera. Það er a.m.k. víst að við höfum ekki haft tíma til þess að halda uppi almennri umræðu um þessi mál. Umræðan í sjávarútvegsnefndum varð á þann veg að við urðum að taka nefndirnar saman vegna þess að það var það naumur tími til umræðu. Því miður var það allt of skammur tími og það var raunverulega ekki tími til þess að fjalla um málið lið fyrir lið. Til þess var ekki tími þó að það skuli viðurkennt og enn undirstrikað að formenn beggja nefnda lögðu sig fram í því að leita leiða til þess að taka mestu agnúana af því frv. sem er til umræðu. Því tilboði þeirra, hv. þm. Karvels Pálmasonar og hv. þm. Matthíasar Bjarnasonar, var hafnað og eins og kom fram í ræðu hv. þm. Karvels Pálmasonar áðan mátti svona finna fyrir því að einhvers staðar hefði komið fram fyrirskipun um að ganga ekki til samstarfs við stjórnarandstöðuna um það að breyta frv. á þann máta sem virtist vera nokkuð mikill vilji fyrir í nefndunum. Um þennan leiðara mætti margt spjalla en ég sé kannski ekki beinlínis ástæðu til þess, en aðalatriðið í honum er það að Morgunblaðið hefur hvatt til þess að mikil umræða fari fram um þetta mál og það sem sé að gerast með kvótasetningunni sé það að það sé að eiga sér stað gífurleg eignatilfærsla á þann máta að fámennur hópur í þjóðfélaginu sé að fá eignir svo gott sem á silfurfati og það er verið að festa þessa eignatilfærslu í sessi með því að framlengja kvótalögin enn til viðbótar við þann tíma sem þau eru búin að gilda. Og nú er það ekki nóg að þau séu samþykkt til tveggja ára eins og var búið að lýsa yfir frá Sjálfstfl. að væri þeirra stefna, heldur skal það vera í þrjú ár. Það skal verða látið undan framsóknarvaldinu þarna líka. Með því að samþykkja frv. og þessa eignatilfærslu er vitaskuld verið að festa hana í sessi og það verður erfiðara að hverfa frá þessari stefnu eftir þrjú ár en ef það hefði verið eftir aðeins tvö ár, hvað þá ef þingið vildi fara að tillögu okkar alþýðubandalagsmanna að vera með þetta óbundið, vera ekki að setja þarna upp eitthvert ákveðið tímatakmark, heldur þannig að það væri samþykkt eins og venjuleg lög til óákveðins tíma og við gætum strax þegar þing kemur saman aftur eftir, ja, trúlega eitthvert fundarhlé farið að huga að því að flytja brtt. við þau lög sem verða samþykkt innan fárra daga. En sú leið verður trúlega ekki valin. Það virðist sem svo að Sjálfstfl. hafi fallist á þau vinnubrögð að láta tiltölulega litlar umræður verða hér á hv. Alþingi um þetta mál og svo fallist á þá stefnu sjútvrh. að þessi mikla eignatilfærsla og þetta mikla vald hagsmunasamtaka, sem þeir hafa gjarnan tíundað hér, skuli ráða yfir Alþingi Íslendinga. Hv. 14, þm. Reykv. Guðmundur H. Garðarsson spurði mig áðan í ræðu sinni, ákveðið: Hvernig stendur á því að Alþb. og aðrir koma ekki með ákveðnar tillögur um nýtt fiskveiðikerfi, nýja fiskveiðistjórn? Það má segja það að tillögur okkur eru mikill vísir að því, en það er alveg rétt að þær eru ekki fullkomin breyting á því kerfi sem við búum við og það skapast af því að við gerðum okkur fullkomlega grein fyrir því að hér á Alþingi var orðinn til meiri hluti um það að framlengja þetta kerfi sem við höfum búið við og við tókum þá stefnu að freista þess að breyta þessu kerfi í staðinn fyrir að koma með nýtt kerfi sem hefði tekið þó nokkuð mikla vinnu. Við höfðum ekki aðstöðu til að vinna eins vel og ráðuneytið hefur haft og hefur, en við völdum þá leið að koma með tillögur sem mundu breyta þessu kerfi í grundvallaratriðum því stærsti liðurinn í okkar tillögum er að í staðinn fyrir að meginhluta aflamagnsins verði úthlutað á skip, beint til eignar og ráðstöfunar, eru okkar tillögur um það að 2/3 hlutum verði úthlutað og þeir bundnir við byggðir. Það þýðir það að þessi eignatilfærsla sem er einn af aðalgöllum þessa kerfis er ekki nema að litlum hluta eftir. Það má segja það að trúlega mundi þessi 1/3 sem fylgir skipi hafa tiltölulega lítil áhrif á verðmyndun skipa. Verðlag á skipum eftir að tekinn yrði upp byggðakvóti eins og við leggjum til mundi því trúlega verða mjög raunhæft, raunhæf verðmyndun. Þetta má segja að sé grundvallarbreyting á fiskveiðistefnunni þó að við gerðum okkur grein fyrir því að það varð að vissu leyti að tengjast því frv. sem hér er til umræðu vegna þess að við vissum að það átti og það var meiri hluti fyrir því að koma frv. eða meginstefnu sjútvrh. fram. Eins og ég nefndi áðan virðist sem svo að þetta mundi ekki ganga upp, því miður, þrátt fyrir mikinn vilja hér á hv. Alþingi og ég fullyrði mikinn vilja í þjóðfélaginu til þess að hverfa frá þessu kerfi eða lagfæra það á þann hátt að viðunandi væri til stutts tíma en sá tími yrði notaður til þess að byggja upp nýtt kerfi sem þjónaði frekar þeim markmiðum sem okkur hefur verið talin trú um eða reynt hefur verið að telja okkur trú um að þetta kerfi ætti að stefna að. Það væri kannski svolítið fróðlegt að líta aðeins á það hvað hæstv. sjútvrh. sagði haustið 1985 um þau markmið sem skyldi vinna að og fara aðeins yfir það hvernig þetta hefur tekist allt saman og hvort það er trúlegt að fylgið við þessa stefnu sé vaxandi eins og a.m.k. hv. þm. Halldór Blöndal fullyrti og mátti kannski heyra svona hálfpartinn á hv. þm. Guðmundi H. Garðarssyni, en hann mun ekki hafa fullyrt það eins ákveðið. Í ræðu sinni segir hæstv. ráðherra, með leyfi forseta: "Í fyrsta lagi er eitt meginatriði frv. gildistími. Það er gert ráð fyrir því að gildistími laganna, ef samþykkt verða, verði tvö ár." Og svo heldur ráðherra áfram að ræða um ágæti þess að vera með lengri tíma en eitt ár eins og fyrra kerfið var. Ég hef nefnt það hér áður að þessi tvö ár, þessi tveggja ára gildistími, var ókostur við kerfið. Hæstv. ráðherra sjálfur hefur lýst því yfir þrásinnis að hinn svokallaði mikli sveigjanleiki í kerfinu, sem sérstaklega kom fram á árinu 1987, í ár, hafi orðið til þess að um ofveiði var að ræða. Það var séð fyrir fyrir ári síðan að þetta var að þróast í þessa átt. Ef það hefði ekki verið tveggja ára kerfi hefði verið auðveldara að laga þetta. En vegna þess að búið var að binda þetta í tvö ár var það erfiðara og það var ekki gert og fyrir bragðið stöndum við frammi fyrir því að trúlega um 70 þús. tonn af smáfiski eru veidd umfram það sem ráðgert var og ætlað var að gera. Þannig fór um sjóferð þá. Þannig fór um fyrsta punktinn. Og ætli það sé ekki eitthvað svipað sem blasir við í sambandi við ákvörðunartökuna um þrjú árin nú, sem verið er að boða, jafnvel þó að nú sé samþykkt bráðabirgðaákvæði um að kjósa nefnd til að fylgjast með þessu og gera tillögur um breytingar frá ári til árs, þó ekki fyrstu breytingarnar fyrr en haustið 1989, þ.e. ekki fyrr en eftir tvö ár? Svo kemur kannski rúsínan í pylsuendanum um ágæti fiskveiðistefnunnar eins og hún var lögð fyrir hv. Alþingi 1985. Hvað skyldi vera númer tvö hjá hæstv, ráðherra? Með leyfi forseta: "Í öðru lagi er eitt af meginatriðum þessa frv. að sveigjanleiki almennt er aukinn." Takið eftir, virðulegu þm. "Í öðru lagi er eitt af meginatriðum þessa frv. að sveigjanleiki almennt er aukinn." T.d. er ljóst að með þeim sveigjanleika sem gildir í dag hefur afli farið nokkuð fram úr því magni sem úthlutað var upphaflega. Það var úthlutað 1. jan. 1985 250 þús. lestum. Síðan fóru fram nokkrar leiðréttingar upp í 5 þús. lestir, hálfur línuafli í janúar og febrúar upp í 6 þús. lestir. Síðan var bætt við 13. maí 5% eða 12 500 lestum. Þessi þáttur, sveigjanleikinn, er núna lagður til grundvallar þess að það þurfi endilega að breyta frv., það þurfi að breyta stefnunni, það þurfi að hverfa frá sóknarmarkinu, færa frá því að það var hægt að veiða 20% yfir niður í það að fara með 10% og að menn geti ekki aflað sér aukareynslu öðruvísi en bara innan sóknarmarks skipanna, þ.e. það er lokað fyrir þann möguleika raunverulega að menn geti fengið sér nýja reynslu af því að líkurnar fyrir því að einhver aukning eigi sér stað innan þessa hóps eru sáralitlar ef nokkrar. Það er þá ekki nema vegna þess að eitthvert skip gæti farið það illa að það næði ekki sínum kvóta, en það er nú ótrúlegt að það eigi sér stað við þær aðstæður sem nú eru, þ.e. það er ótrúlegt að nokkrir fari að velja sér sóknarmark nema alveg í undantekningartilfellum við þær aðstæður sem nú er boðið upp á. Það er sem sagt verið að þrengja kerfið með því að taka úr því sveigjanleikann sem var einn af kostunum árið 1985. Þriðja meginatriði ráðherra var þetta, og er það kannski það eina sem stendur fullkomlega eftir og verður varla gagnrýnisvert, með leyfi forseta: "Þriðja meginatriðið í þessu frv. er það að hér eru meginatriði máls sett fram í frumvarpsformi í þeim tilgangi að festa þau í löggjöf." Vitaskuld var þetta rétt þróun og það er eðlilegt að það séu fleiri hlutir hafðir í löggjöf og að það sé ekki allt gefið í hendi ráðherra með reglugerðarheimildum til þess að framkvæma þessa hluti. Þeir eru víst nógu margir eftir. Fjórða meginatriðið var, með leyfi forseta: "Fjórða meginatriði þessa frv. er að haldið er þeirri meginreglu að það sé val milli aflamarks og sóknarmarks. Það er þess valdandi að ekki er hægt að halda því fram að hér sé um að ræða ofstjórn, eins og menn segja gjarnan, að menn eigi ekkert val." Svo var það og svo fór um sjóferð þá. Hlutirnir eru þannig í dag með frv. sem verið er að leggja fram að þessu er öllu saman kippt til baka vegna þess að í eðli sínu er ekkert val. Það munu engir eða mjög fáir taka sóknarmark. Góði punkturinn, fjórði punkturinn frá 1985, er þar með fallinn um sjálfan sig. Ágæti frv. frá þessum tíma er ekki meira í dag en þetta. Svo kemur fimmti punkturinn, með leyfi forseta: "Í fimmta lagi er sú stefnumörkun í þessu frv. skv. 3. gr. að fiskiskipastóll landsmanna stækki ekki miðað við núverandi aðstæður." Það er nú svo. Ég hef fengið frá hæstv. ráðherra það sem ég fór fram á við hann í upphafi umræðna, í 1. umr., þ.e. lista yfir stækkun á skipun og hann ber ekki með sér að á þessu tímabili hafi skipastóllinn stækkað. Vitaskuld hefur ekki verið staðið við þennan þátt frekar en annað í stefnumörkun frá því 1985. Skipum hefur verið að fjölga eða skip hafa verið að stækka sérstaklega og inn í flotann hefur komið stór nýr floti, miklu afkastameiri floti en áður var. Það sem kannski er stórstígast af þessu er að það er kominn floti af verksmiðjuskipum sem notfæra sér aflakvóta sem áður var úthlutað á landróðraskip, ef mætti orða það svo, en núna gildir um borð í verksmiðjuskipum. Þarna hefur átt sér stað stórkostleg breyting, bæði á þann veg að sóknin hefur aukist og ákveðnum hóp aðila gefið sérstakt tækifæri til að nýta kvóta sem þeir hafa komist yfir á allt annan máta en ætlast var til og reynslan byggðist upp á. Svo er hætt að númera hlutina. Hæstv. ráðherra segir í ræðu sinni, með leyfi forseta, það er ekki í sjötta lagi, sem væri kannski eðlilegt: "Eitt meginatriði til viðbótar, sem mikið hefur verið rætt um, eru ákvæði um svokallaða smábáta. Þau hafa valdið miklum deilum" o.s.frv. Mikið rétt. Það skal viðurkennt, og ég viðurkenndi það í umræðum þegar var verið að fjalla um fiskveiðistefnuna 1985, að það var mikil lagfæring. Stefnan í sambandi við smábátana var að mínu mati nokkuð góð þó að það megi kannski ekki segja að hún hafi verið algóð, en hún var nokkuð góð. En nú er þetta eitt af þeim atriðum sem á að fara að breyta, hverfa frá þeirri stefnu sem var talin góð á árinu 1985. Af hverju? Ég fjallaði um það í ræðu minni í dag og tel þess vegna ekki ástæðu til að ræða það mikið frekar. En það er mjög sérstakt að þeim þættinum, sem að mínu mati hefur valdið minnstum dellum milli aðila, milli stjórnenda og þeirra sem hafa búið við fiskveiðistjórnunina, þarf endilega að breyta til þess að gera þá aðila óánægða sem voru sæmilega sáttir við sinn hlut. Er trúlegt með nýrri fiskveiðistefnu, eins og hún var lögð fram hér, að fylgi við þessa stefnu hafi aukist mjög mikið innan raða smábátamanna? Mér finnst það ótrúlegt. Aðeins má bæta því við að umræðan um stöðu smábátanna hefur verið á nokkuð sérstakan veg. Af ráðuneytisins hálfu hefur því verið haldið fram að smábátar væru sýknt og hellagt að bæta sinn hlut, auka sinn hlut í aflanum, en því hefur verið mótmælt frá hendi fulltrúa smábátamanna og færðar sönnur á að svo er ekki og m.a.s. þegar ráðuneytið ætlar að fara að afsanna þessar fullyrðingar smábátamanna eru lögð fram gögn sem vitaskuld eru ekki sönnunargögn fyrir ráðuneytið. Þetta eru bein sönnunargögn, sem voru lögð fram í sjávarútvegsnefndum, fyrir því sem smábátamenn höfðu haldið fram um að aflahlutur þeirra hefði ekki aukist umfram aflahlut annarra nema síður væri. En svo er því haldið fram að þetta sé á annan veg og haft sem rök fyrir því að það þurfi að breyta þessari stöðu, breyta þessum þætti, jafnvel eina þættinum sem sæmilegur friður er um á milli stjórnenda og þeirra sem var stjórnað. Það er skrýtin þessi framsóknarpólitík og ég er alveg hissa á að menn skuli almennt úr hinum flokkunum öllum taka undir svona stefnu og að menn eins og stjórnarsinnar skuli láta binda sig á þann veg. Látum vera að þeir samþykki stefnuna óbreytta frá síðasta tímabili eða lítið breytta. En að láta hafa sig í að breyta þessum þáttum í því eina augnamiði að gera þá aðila óánægða sem voru sæmilega ánægðir með sinn hlut án þess að það væru nokkur rök, fiskifræðileg, aflamarksleg eða á annan veg, fyrir málefninu. Það væri rétt að þm. Sjálfstfl. gegndu Mogganum í þetta skipti, svo oft hefur hann bjargað þeim. 

Hann er allra blað.

Allra blað, já, ekki er verra að fara eftir slíku en ef það væru beinlínis flokkslínur. Í sambandi við smábátana sagði hv. 14. þm. Reykv. Guðmundur H. Garðarsson að það væri stefna hans og Sjálfstfl. að stefna að algeru frelsi fyrir smábátana. Það er gott að hafa stefnu, en ef hún er útfærð á þann veg sem raun ber vitni um í brtt. meiri hl. sjútvn. og í frv. ber nú lítið á frelsinu sjálfu. En hann rökstuddi að það yrðu að vera einhverjar takmarkanir nú á þessum málum vegna þess að staða fiskstofnanna væri á þann veg að það væri nauðsynlegt að taka í taumana og stjórna og hafa kerfi, hafa skömmtun. Það er varla erfitt að viðurkenna þetta að vissu marki. En ég veit ekki betur en að haustið 1983, þegar þm. lagðist gegn þessu kerfi, hafi verið stefnt að því að laga stöðuna, bæta stöðuna, það hafi verið stefnt að því að byggja upp fiskistofnana, gera eins og við gerðum í sambandi við síldina og loðnuna, byggja upp þorskstofninn. En hver er raunin á? Hver er raunin á eftir fjögurra ára stjórn með þessu kerfi? Hún er sú að okkur er boðað núna að 5–10% skerðing verði á aflasókninni miðað við síðasta ár. Hvað sannar þetta? Það sannar að það kerfi sem er verið að "hallelúja" upp hér einn ganginn til hefur mistekist. Og er hægt að vonast til þess og er nokkuð rökfræðilegt að Sjálfstfl. og þm. hans geti boðið upp á framtíðarfrelsið sitt undir þeim kringumstæðum að búa við þetta kerfi? Ég held að það verði ansi langt í land að við getum horft upp á að þeim verði tilkynnt það smábátamönnunum að nú megi þeir róa og sækja sjó í algeru frelsi nema með einni athugasemd. Ég skildi hana ekki almennilega. Það mætti ekki ná í óeðlilegan afla. Ég hef aldrei áttað mig a því hvernig menn geta farið að því að ná í óeðlilega mikinn afla. En látum vera að þetta skilyrði sé með. Ég held að það sé samt langt í land að þetta frelsi komi. Það sé fagnaðarerindið sem við sjáum einhvers staðar langt inni í framtíðinni. Hv. þm. Egill Jónsson 

Þú hefur svo hátt að það vekur hann.

Hann hélt gagnmerka ræðu og benti á galla brtt., þær væru óljósar sem er ekki mikið sagt. Ég held að það sé sjálfsagt að taka undir að eins og c-liðurinn er er varla hægt að setja þetta inn í lagakafla. Það er engin réttlæting að þm. geti sagt að þeir séu ekki reglugerðarsmiðir. Það er ekki réttlæting þegar það liggur fyrir að lagagreinar eru svo óljósar að það er ómögulegt að lesa út úr þeim hvað þeir meina. Þm. geta ekki réttlætt það, sem bera fram slíkar tillögur, að þetta verði lagað með reglugerð og þeir viti svo sem ekkert hvað í þeirri reglugerð kemur. Það er enn þá verra þegar það kemur á eftir. Í þessari grein hlýtur að vera einhver ákveðin meining.  Hv. þm. lét þau orð falla að við værum að segja að það væri hægt að hafa hlutina á þann veg sem við teldum æskilegt en væri erfitt að framkvæma eða væri ómögulegt að framkvæma. Ég held að þetta sé hinn mesti misskilningur. Það sem við erum að leggja til, t.d. í sambandi við breytinguna á smábátunum, er fyrst og fremst það sem hefur verið í gangi og hefur tekist vel. Hitt, sem verið er að leggja til, eru rangindi. Hv. þm. kvartaði undan því að við stjórnarandstæðingar vildum ekki gera okkur grein fyrir því hvernig staða fiskistofnanna væri. Ég held að það sé hinn mesti misskilningur. Ég held að við gerum okkur betur grein fyrir því en þeir sem eru að samþykkja þau kvótalög sem nú er verið að leggja til að verði samþykkt vegna þess að þá er verið að endurtaka sama hlutinn. Það er verið að endurtaka að við stöndum frammi fyrir því að á komandi árum verður sótt of mikið í fiskistofnana. Eins og ég sagði í dag: Með þessari stefnu megum við búast við því að þróunin verði áfram sú að það verði alltaf smærri og smærri fiskur sem verður fluttur að landi. Ætli meðalþyngdin hafi ekki verið í upphafi tímabilsins upp á 3–4 kg, ekki 5 kg eins og var á bestu tímum. Nú er hún orðin í kringum 2 kg. Gæti verið að með þessari samþykkt á kvótalögunum verði hún eftir þrjú ár kominn niður í 1 kg?

300 grömm.

Jafnvel það, hv. þm., jafnvel niður í 300 grömm. Við hefðum ekki viljað ræða um þær leiðir sem þyrfti að ákveða til að takmarka sóknina, við hefðum ekki viljað ræða um hvort það þyrfti að fækka skipum og við vildum ekki standa að fiskveiðistjórn, segja þeir. Allt eru þetta ósannindi og hreinlega útúrsnúningar. Við höfum verið tilbúnir að standa að því að fiskiskipaflotinn stækkaði ekki undir þessari fiskveiðistjórn, en það hefur bara ekki gerst. Hvað hefur gerst? Hann hefur stækkað og stækkað og orðið öflugri og öflugri þrátt fyrir fiskveiðistjórnina. Sama er að segja um hinn þáttinn. Það þýðir ekkert að þykjast vera með fiskveiðistjórn þegar sú fiskveiðistjórn gengur ekki upp, hún vinnur ekki að því markmiði sem henni er ætlað. Það er ósköp fallegt að koma upp í ræðustól og segja: Við verðum að byggja upp fiskistofnana. Það er nú líkast til. Samþykkja svo eða ætla að samþykkja síðan aftur það kerfi sem ekki hefur dugað til þess. Vilja ekki leggja á sig tíma, vilja ekki leggja á sig vinnu við að leita leiða til að laga þetta kerfi og hafna þeim tilboðum sem þar voru frammi, hafna samstarfstilboði frá hv. þm. Karvel Pálmasyni og Matthíasi Bjarnasyni um að taka mestu agnúana af þessu kerfi. Því hefur verið hafnað. Vitaskuld var það gert, eins og ég sagði hér áðan, að kröfu framsóknarráðherrans. Því miður fóru þeir sjálfstæðismenn ekki eftir leiðbeiningum frá Mogganum sínum núna. Þeir gegndu því ekki að fara ekki eftir fyrirskipunum frá einhverjum svokölluðum hagsmunasamtökum sem þykjast eiga þennan þjóðarauð og eiga hann ekkert frekar en allir Íslendingar. Sjútvrh. telur sig meira og minna fulltrúa þessara aðila vegna þess að þeir styrkja hans vald. Vitaskuld væri vald sjútvrh. ekki mikið og hann gæti ekki beitt því valdi sem Alþingi er að afhenda honum ef bak við hann stæðu ekki þessir hagsmunaaðilar sem alltaf er verið að flagga með að standi bak við sjávarútvegsstefnuna. Það var nefnt nafn áðan sem hefur ekki heyrst í umræðunum fyrr. Ég ætla ekki að fullyrða hver nefndi nafn Kristjáns Ragnarssonar.

Það var Svavar Gestsson.

Það var Svavar Gestsson, já. Vitaskuld vitum við öll að undirbúningur og uppbygging þessarar fiskveiðistefnu er fyrst og fremst verk þessara tveggja manna, Halldórs Ásgrímssonar og Kristjáns Ragnarssonar, og til viðbótar var einn til. 

Ætli hann sé ekki hægra megin við íhaldið?

Hann gæti verið hægra megin við það. Ekki vil ég skilgreina það frekar. Hv. þm. Halldór Blöndal fór að bera saman úreldingarskipin, sem höfðu farið í Úreldingarsjóð og verið borguð úr Úreldingarsjóði, við þau skip sem við höfum verið að tala um að þyrftu að njóta þess réttar að fá aflakvóta og endurbyggingu eða þeir aðilar sem misstu skip að eignast aftur skip. Þetta voru skip sem fórust á tímabilinu 1983–1984 og áttu rétt á aflakvóta, höfðu aflað sér aflakvóta og reynslu. Það er allt, allt annar hlutur en úreldingarskipin sem gengu sjálf inn í til úreldingar. Það eru tveir ólíkir hlutir og til einskis samjöfnuðar. 

Var óeðlilegt að þeir héldu áfram að gera út sem úreltu gamla báta sína? Það eru fjölmörg dæmi um það.

Það verður þá gengið frá því um leið. Það var búið að stoppa endurnýjun á skipum. Ef menn völdu úreldinguna og fengu borgað úr Úreldingarsjóði gátu menn valið á milli þannig að það er ekkert saman að jafna þessu tvennu. Ég nefndi áðan að það væri gaman að fylgjast með því hvað ráðuneytið hefði mikinn vilja til að fá aukið vald, ekki aðeins að sett sé inn í lagabókstaf á ýmsa vegu að það hafi þetta eða hitt valdið heldur líka að ná sér í hina og þessa aðstöðuna. Í gær eða fyrradag varð ég var við að hér fór að ganga blað á milli manna þar sem lagt var til að það yrði tekin upp ný grein í frv. Hún mundi eiga að vera 21. gr. Þá mundi gildistímagreinin sjálfsagt komast aftur fyrir.

Eða falla bara út.

Eða jafnvel falla út já. Það hefði kannski verið það besta. Það er best ég lesi þessa grein, virðulegi forseti, með leyfi: "Ný grein, verði 21. gr.: Við 2. mgr. 8. gr. laga nr. 81 31. maí 1976, með áorðnum breytingum, bætist tveir nýir málsliðir er orðist svo:" Ég hef svolítið misskilið þetta. Þetta á að fara inn í önnur lög en þau sem við erum að fjalla um hér. En söm er ætlunin. Það skiptir ekki miklu máli í hvaða lög þetta fer. "Útgerðir skulu standa undir fæðiskostnaði við dvöl eftirlitsmanna um borð í veiðiskipum. Jafnframt skulu útgerðir skipa sem frysta afla um borð greiða kostnað af ferðum eftirlitsmanna og laun þeirra meðan þeir eru um borð í veiðiskipi." Þetta þurfti endilega núna að komast inn í lagabókstaf og er sjálfsagt einhvers staðar í gangi, en nokkuð var það sérstakt ef ráðuneytismenn, sem eru í eftirliti til þess að fylgjast með að hlutirnir séu á sem bestan máta, eru allt í einu orðnir svo fullkomlega háðir þeim sem þeir eiga að líta eftir, bæði í launum og þjónustu. Ég teldi a.m.k. eðlilegra að þessir hlutir væru reknir á þann veg að þetta væri tekið með einhverjum milliliðum. Ég er ekki að hafa á móti því að útgerðir borgi þennan kostnað, en að ætlast til þess að fara á þennan veg að þessum hlutum finnst mér alveg furðulegt. Það mætti vel hugsa sér að útgerðir þessara verksmiðjuskipa borguðu ákveðið verð fyrir hvert kg sem þau lönduðu fyrir þessa eftirlitsþjónustu, en að gera eftirlitsmennina að starfsmönnum og háðum þeim sem þeir eiga að hafa eftirlit með er alveg furðulegt. En þarna ætlaði ráðuneytið endilega að sýna vald sitt. Þú skalt bara borga beint, gerðu svo vel. Þetta er þeirra vani og nærri því regla. Nokkur umræða hefur orðið um karfann í tengslum við breytta uppsetningu á sóknarmarki sóknarmarkstogaranna og því hefur verið haldið fram af ræðumönnum að það væri verið að takmarka sóknina í karfann með þessari aðferð. Getur verið, en við skulum sjá að leikslokum hvernig það kemur út. Frekar hef ég tilfinningu fyrir því að þarna hafi verið sett upp falleg pótemkintjöld til að láta hlutina líta vel út, láta nú sjá hvað allt sé glæsilegt og fallegt, það sé bara jafnt aflamark fyrir sunnan og norðan hina svokölluðu suður-norður línu, búa til reikningskúnst til að lækka hávaðann í mönnum út af þessari línu. Það hefur tekist að fá menn til að vera sátta að kalla á þetta ógurlega ranglæti sem var haldið fram að væri fyrir nokkrum vikum. En það er svolítið meira en karfinn sem settur er þarna upp. Það eru nokkur tonn líka færð á milli af þorski. Þar hljótum við að spyrja: Hvaðan koma þau? Hv. þm. Egill Jónsson sefur. Hann getur ekki sagt frá því að þau komi úr sjónum. En vitaskuld eru þau tekin frá öðrum. Í þessu lokaða kerfi getur engin millifærsla skeð öðruvísi en það sé verið að taka frá öðrum, ef einhverjum öðrum er fært annað. Og hvað er verið að gera þarna? Þetta er svo sem ekki mikið og varla hægt að vera að tala um þetta. Vitaskuld er verið að taka fyrst og fremst frá bátaflotanum. Það er verið að færa yfir til togaraflotans frá bátaflotanum. Og hver skyldi vera þessi stóri sigur þeirra Reykjanesmanna við að færa þennan fisk til? Hann er sá að þessi tonn fara fyrst og fremst frá bátaflotanum á Reykjanesi af því að hér er aðalbátaflotasvæði landsins. Reykjanes, Faxaflói, Vestmannaeyjar og Snæfellsnes eru mesta bátasvæðið. Og þessi fáu tonn, sem færð eru þarna á milli og eiga að skapa réttlæti, eru á þennan veg. Ja, skrýtið er þeirra réttlæti stundum og oftast nær. Þetta samþykkja þeir þm. Reykjaness í góðri trú jafnvel um að það sé verið að bæta stöðuna á Suðurnesjum. Það er ekki svo. Enn væri hægt að spjalla mikið um þetta mál og við erum búin að vera hér í 16 tíma og nokkur umræða og góð umræða hefur átt sér stað, en við eigum enn eftir 3. umr. og trúlega verður hún ekki mikið styttri. Og þó að ég geri það ekki beinlínis að reglu að fara eftir því sem Morgunblaðið leggur til mun ég gera það í þetta skipti. Ég mun í 3. umr. halda áfram að fjalla um þetta mál og ég vænti þess að þeir hinir aðrir, sem hafa tekið þátt í umræðunni í þessa 16–17–18 tíma sem hún verður, haldi áfram og taki 3. umr. jafnrösklega og við höfum haldið umræðu uppi nú í 2. umr.



Hæstv. forseti. Eins og fram kom í máli síðasta ræðumanns hafa umræður um þetta mál nú staðið yfir í 16 klukkustundir með litlum hléum og það er ljóst að umræða getur staðið lengi enn. Jafnframt er ljóst að áður en langur tími líður gengur í garð sá tími að þm. og starfslið Alþingis vilja fara að losa aðeins um sig vegna þess að við búum í þjóðfélagi sem byggist á forsendum lútersk-evangelísku kirkjunnar þar sem eru haldin jól. Hins vegar standa mál svo þannig að í kvöld á að byrja að keyra launaseðla ríkisstarfsmanna með tilliti til hins nýja skattkerfis og fyrir fáeinum mínútum lauk 3. umr. í hv. Nd. um frv. til l. um breytingar á lögum um tekju- og eignarskatt sem er útfærsla á lögum um staðgreiðslukerfi skatta sem var samþykkt fyrir nokkrum dögum. Við umræðu málsins í Nd. áðan lagði stjórnarandstaðan mikla áherslu á að málið fengi eðlilegan framgang þannig að tryggt yrði að með eðlilegum hætti væri hægt að standa að framkvæmd staðgreiðslukerfis skatta burtséð frá því þó að menn, m.a. þm. stjórnarandstöðunnar, hafi haft eitt og annað að athuga við innihald frv. um tekju- og eignarskatt. Nú stendur þannig á að það er alveg augljóst mál að þessu frv. og meðferð þess lýkur ekki á þinginu fyrir jól. Gildir einu í rauninni hvort frv. bíður yfir hátíðarnar í þessari deild eða hinni. Hins vegar er brýnt að þessi deild fái til meðferðar hið fyrsta frv. til l. um breytingar á lögum um tekju- og eignarskatt. Ég kvaddi mér hljóðs, virðulegi forseti, til að fara fram á að það verði kannað hvort ekki getur orðið um það samkomulag að á því máli verði tekið þannig að við stofnum ekki staðgreiðslukerfinu, sem hefur verið í undirbúningi núna mjög lengi, í verulega hættu vegna þeirrar óvissu sem dráttur málsins í þinginu hefur þegar skapað og mun enn frekar skapa ef málið liggur áfram. Mér þætti vænt um ef hæstv. forseti vildi hlutast til um að forustumenn þingflokkanna bæru nú saman bækur sínar til að kanna hvort ekki er áhugi á því meðal þeirra og ríkisstjórnarinnar að ljúka þessu máli um tekju- og eignarskatt vegna þess hversu brýnt það er. Jafnframt er ljóst að tími til að taka kvótafrv. fyrir áfram er nægur á milli hátíðanna og þess vegna ástæðulaust að vera að halda mönnum hér mikið lengur í umræðum um það mál úr því sem komið er. Ég sé að hæstv. forseti deildarinnar, Karl Steinar Guðnason hv. 9. þm. Reykn., er kominn í salinn og ég vil inna hann eftir því hvort ekki væri hugsanlegt að hann beitti sér fyrir því að slíkur fundur forvígismanna flokkanna í þinginu yrði haldinn til að kanna hvort ekki gæti náðst um það samstaða að taka fyrir með afbrigðum, þó á undarlegum tíma sé, frv. til l. um breytingar á lögum um tekju- og eignarskatt sem er brýnt að klárist vegna þess að ríkiskerfið fer að keyra út sína launaseðla hjá Skýrsluvélum ríkisins og Reykjavíkurborgar í kvöld og hið sama á við um Reykjavík. Ég ætla ekki hér, hæstv. forseti, að ræða um vinnubrögðin í þessu máli í Nd. Ég hef tekið eftir því að nál. frá minni hl. þar eru komin fyrir löngu. Ég tók hins vegar eftir því að nál. frá meiri hl. og brtt. komu fyrst í dag. Ég á satt að segja erfitt með að skilja svona vinnubrögð, en þar sem neðrideildarmenn mega ekki mæla í þessari deild læt ég ógert að gagnrýna þeirra vinnubrögð frekar, en spyr hæstv. forseta hvort hann gæti hugsað sér að hlutast til um að samráðsfundur verði kvaddur saman og gefið þinghlé í nokkrar mínútur meðan málin eru skoðuð.



Herra forseti. Það er auðvitað ekkert því til fyrirstöðu að menn geri stutt hlé og ræði saman. Það hefur verið talað um það hér, og er hv. 7. þm. Reykv. áreiðanlega fullkunnugt, að ljúka þessu máli í nótt. En það er ekkert því til fyrirstöðu ef vilji er fyrir hendi um að ljúka fleiri málum. Þá er alveg sjálfsagt að ræða það.



Herra forseti. Ég vildi aðeins að gefnu tilefni vekja athygli á því að það er að sjálfsögðu mikilvægt að koma staðgreiðslukerfi skatta í framkvæmd. En ég vildi jafnframt vekja athygli á því að á grundvelli þess frv. sem nú er verið að fjalla um og verður væntanlega að lögum þarf að gefa út reglugerðir sem þegar hafa verið lögð fram drög að og það þarf að gefa út veiðiheimildir til alls íslenska fiskiskipaflotans þannig að hann geti hafið veiðar með eðlilegum hætti í upphafi næsta árs. Ég tel að hér sé um mjög stórt mál að ræða. Auðvitað má gagnrýna hversu seint þetta mál er hér á ferðinni og fyrir því eru ýmsar ástæður. En ég vil aðeins benda á að það er um mun veigameira mál að ræða og stærra að þessar veiðiheimildir geti farið út með eðlilegum hætti um áramótin en nokkurn tíma staðgreiðslukerfi skatta og vil ég þó á engan hátt draga úr mikilvægi þess máls. Ég vænti þess því að hv. þm. reyni á næstu dögum og ef nauðsynlegt er á milli jóla og nýárs að greiða fyrir því að íslenski fiskiskipaflotinn og íslenskir sjómenn fái nauðsynlegar heimildir til að afla sjálfum sér og þjóðarbúinu tekna.



Hæstv. forseti. Í fyrsta lagi hefur ekki komið fram hvort forusta deildarinnar er tilbúin að kveðja saman samráðsfund forustumanna flokkanna. Í öðru lagi verð ég að segja alveg eins og er út af ræðu hæstv. sjútvrh. og athugasemd áðan að það er alveg hárrétt að við höfum fjallað í dag og í nótt um mikilvægt mál og það er hárrétt líka, sem sagt hefur verið í umræðum fyrr, að ekkert gengur í þessu þjóðfélagi öðruvísi en að menn fiski. Hins vegar vill þannig til að jafnvel þó að þetta frv. hæstv. sjútvrh. yrði ekki afgreitt fyrr en 5. janúar eða svo gengur ekki neinn verulegur héraðsbrestur yfir þetta land. Hins vegar höfum við á undanförnum árum undirbúið staðgreiðslukerfi skatta og það er ljóst að ef ekki tekst að ganga frá því með eðlilegum hætti núna þýðir það frestun þess máls um mjög langan tíma. Er það vilji ríkisstjórnarinnar að þæfa þetta kvótamál frekar og taka áhættu varðandi staðgreiðslukerfið? Ef ríkisstjórnin vill taka þá áhættu er það hennar mál, en þá er líka best að liggi fyrir hver það er sem áhættuna tekur og á því ber ábyrgð. Ég óska eftir því, hæstv. forseti, ef ekki tekst að ná fram einhverjum samráðsfundi forustumanna flokkanna á hv. Alþingi, að hæstv. fjmrh. verði kallaður í salinn vegna þess að ég vil spyrja um hvort hann er reiðubúinn sem vörslumaður ríkissjóðs og fulltrúi skattgreiðenda að taka á sig þessa ábyrgð?



Herra forseti. Mér finnst hv. 7. þm. Reykv. leggja fram myndarleg boð og er ánægjulegt að heyra það, en mér finnst líka að þessi umræða hafi verið í myndarlegum gangi, herra forseti, og vænti þess að hv. 7. þm. Reykv. sé mér sammála um að einlægast og eðlilegast sé að ljúka umræðu um stjórn fiskveiða. Við vorum búnir að ræða um að þingstörfin gengju greiðar fyrir sig. Við vitum ofurvel að þær umræður sem fram fara nú í nótt eru þess eðlis, eins og fram kom hjá hv. 7. þm. Reykv., að ætlunin er að reyna að draga þær svo á langinn að mál komist ekki fram í Ed. eins og búist hafði verið við. Ég hygg að engum þm. blandist hugur um hvað hér sé á ferðinni. Mér finnst rétt, herra forseti, að ljúka umræðum, hafa atkvæðagreiðslu og mér finnst höfðinglega boðið hjá hv. 7. þm. Reykv. að við gætum tekið 1. umr. um skattamálin einnig í nótt og lokið kvótamálinu.



Herra forseti. Ég hef ekkert talað í deildinni í dag um það mál sem hér hefur verið til umræðu og hef þar af leiðandi ekkert gert til að tefja það mál. En ég held að við þurfum að gera okkur grein fyrir því að það erum ekki bara við sem erum að vinna í þessu húsi. Hér vinnur starfsfólk þingsins, sem hefur verið undir óvanalega miklu vinnuálagi undanfarna daga og vikur, og mig langar bara að bera fram þá spurningu: Ætla menn að láta nótt og dag ná saman á þessum sólarhring? Ætla menn að hefja fjárlagaumræðu á morgun? Ætla menn að hefja fundi snemma morguns? Ætla menn að vera langt fram á kvöld? Ætla menn að mæta þeim veðrum, sem Veðurstofan hefur spáð, norðaustanátt með éljagangi norðanlands? Ætla menn heim fyrir jól? Ég held við þurfum að vera raunsæ um hverju við fáum áorkað á þeim stutta tíma sem lifir til jóla. Við verðum að fara að velja og hafna.



Hæstv. forseti. Ég og aðrir þm. Borgarafl. höfum alla tíð lýst því yfir að okkur er ekkert að vanbúnaði að taka þátt í umræðum og stuðla að því að þau verkefni sem liggja fyrir þinginu fái eðlilega afgreiðslu, en um leið áskiljum við okkur að sjálfsögðu fullan rétt til að taka hér þátt í umræðum á málefnalegan og skipulegan hátt. Það er rétt, sem hér hefur komið fram, að við erum búin að tala nú um kvótakerfið í líklega um 15 klukkutíma með hléum. Ég hef ekki reiknað það nákvæmlega út, enda skiptir það ekki orðið öllu máli. Ég hlýt þó að taka undir orð hv. 7. þm. Reykv. að það er meira en lítið undarlegt að hv. þm. stjórnarflokkanna skuli hafa litlar áhyggjur af því að það á að fara að greiða út laun 1. janúar á forsendum tekju- og eignarskattslaga sem ekki hafa verið samþykkt á Alþingi. Ég vil fyrir okkar leyti boða brtt. við frv. til l. um breytingu á lögum um tekju- og eignarskatt. M.a. erum við alls ekki sáttir við frádráttarliði, þ.e. persónuafsláttinn, né heldur skattprósentuna. Ég er ekki að segja að við fáum slíkar tillögur samþykktar, en það getur vel verið að við með rökum gætum fengið menn til að ganga til liðs við okkur. Og hvað vilja menn? Vilja menn að það sé byrjað að borga laun út á algerlega fölskum forsendum? Ef þm. stjórnarflokkanna vilja það, þá þeir um það. Mér finnst skynsamlega boðið af hálfu okkar í stjórnarandstöðunni að við erum reiðubúin að fallast á að hér verði ein umræða um frv. til l. um breytingu á lögum um tekjuskatt og eignarskatt og við sjáum ekki nauðsyn þess að ljúka umræðu um fiskveiðistefnuna. Það er nógur tími til að klára það mál milli jóla og nýárs. Ég verð að taka undir það, sem hér hefur komið fram, að ég fæ ekki séð að landið fari á hvolf eða sökkvi í sæ þó að það yrði róið í nokkra daga eftir áramót án þess að skömmtunarstefna hæstv. sjútvrh. nái fram að ganga. Satt að segja held ég að það væri þjóðinni fyrir bestu að hún tefðist sem allra lengst, helst eitthvað fram á vorið. En látum það vera. Ég geri nú ráð fyrir því og reyndar er staðreyndin sú að stjórnarflokkarnir hafa mjög öflugan meiri hluta á þingi. Og það er meira en lítið furðulegt að velta þeirri staðreynd fyrir sér að hér skuli allt vera komið í harðan hnút með þennan mikla meiri hluta. Við erum um það bil 1/3 af þingliðinu sem erum að reyna að halda uppi málefnalegum umræðum og þetta gengur þannig að málin eru hlaupin í harðan hnút. En ég verð að segja eins og er að þetta er að mínu mati vel boðið og ég hvet eindregið til þess að þessi samráðsfundur eigi sér stað svo að stjórnarliðar geti áttað sig á því hvert ástandið er nú.



Ég vil að gefnu tilefni óska eftir því að rætt verði um það í samráðshléi hvernig málum skuli skipað, en það verði ekki gert í ræðustól.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. forseta fyrir að hafa ákveðið að kveðja saman samráðsfund forustumanna flokkanna í þinginu núna á þessari nóttu til að átta sig á því hvernig menn vilja að málum vindi fram. Ég vil fyrir mitt leyti að það verði alveg skýrt, ef til þess kemur, hverjir það eru sem stöðva staðgreiðslukerfi skatta. Það er ekki hægt að gera ráð fyrir því að bæði þessi mál fari í gegn á þessari nóttu. Það er óhugsandi, útilokað mál. Ríkisstjórnin verður að velja þarna á milli. Vill hún stöðva staðgreiðslukerfi skatta og þá gífurlegu vinnu sem lögð hefur verið í það mál allt í kringum landið á skattstofunum að undanförnu eða vill hún hleypa því máli hér í gegn með eðlilegum hætti eða kýs hún að þumbast áfram með þetta mál í nótt án þess að það hafi í rauninni nokkurn tilgang vegna þess að það breytir engu hvort þetta frv. liggur afvelta yfir jólin í þessari deild eða hinni? Ég mótmæli því að þm. eins og hv. 2. þm. Norðurl. e. séu að gera tilraunir til að snúa út úr máli þm. í þingskapaumræðum eins og hann gerði áðan. Auðvitað er sú hugmynd, sem hér hefur komið fram frá stjórnarandstöðunni, bundin því að stjórnarliðið velji þarna á milli, geri upp við sig hvort er brýnna. Ef stjórnarliðið kýs að halda áfram með kvótann í nótt hefur það sinn gang, en þá liggur líka fyrir að stjórnarflokkarnir og þar með hæstv. fjmrh. eru að stöðva það að staðgreiðslumálin fái eðlilegan framgang.



Herra forseti. Áður en hlé var gert áðan var rætt um þann möguleika hvort það væri vilji til þess hjá hv. stjórnarsinnum að reyna að tryggja að frv. til l. um breytingar á lögum um tekju- og eignarskatt, sem lýtur að staðgreiðslukerfi skatta, yrði að lögum fyrir jól. Ég vildi kanna og heyra af því hver niðurstaðan hafi orðið á þessum fundi, ég vildi gjarnan heyra það af forsetastóli þannig að það megi liggja fyrir hvaða ákvarðanir hafa verið teknar í þessum efnum.



Niðurstaða þessa fundar varð sú að halda áfram að ræða stjórn fiskveiða og verður það því gert.



Herra forseti. Mér hefur verið tjáð að á síðasta sólarhring hafi verið um það rætt að þannig yrði að málum staðið á hv. Alþingi að frv. til fjárlaga fyrir árið 1988 yrði tekið til 3. umr. í Sþ. núna á eftir, síðdegis í dag, og umræðu yrði svo fram haldið að hún yrði langt til búin um fimm- eða sexleytið í dag þannig að þm. og starfslið þingsins gætu tekið sitt jólaleyfi. Mér er tjáð að þetta hafi verið rætt og menn hafi miðað við þetta. Það var af þeim ástæðum m.a. sem við hreyfðum því fyrr í nótt að það færi fram umræða um frv. um tekju- og eignarskatt. Nú heyri ég að ríkisstjórnin virðist hafa tekið um það ákvörðun að hafna því, gerir kröfu til þess að haldið verði áfram umræðu um fiskveiðistjórnina í nótt og það er sjálfsagt að verða við því. En þar með er stjórnarliðið að hafna því að ákveða og afgreiða tekjuskattsfrv. Það er mjög athyglisvert. Mér nægir ekkert minna í þessu efni en hæstv, fjmrh. verði kallaður út og látinn gera grein fyrir því frammi fyrir þingheimi og þjóðinni að hann beri þar með ábyrgð á því að frv. komi ekki til afgreiðslu fyrir jól vegna þess að það næst ekki allt. Menn skulu ekki láta sér þetta það í hug þótt þeir séu með 2/3 meiri hluta á þinginu eða hvað það nú er að þeir geti fengið hér alla hluti á færibandi svo að segja. Það gengur ekki. Þeir sem núna áðan tóku um það ákvörðun að ræða ekki frv. um tekju- og eignarskatt voru að segja: Skítt með undirbúninginn á staðgreiðslukerfinu. Við tökum á okkur þá ábyrgð að það verði í uppnámi. Ég tel hins vegar að til þess að það svar sé fullgilt sé eins gott að hæstv. fjmrh. stígi hér fram og segi: Mér er sama um það verk sem mitt fólk hefur verið að vinna mánuðum saman um allt land til að undirbúa þessa miklu kerfisbreytingu. Það er þá best að hann segi það héðan úr þessum ræðustól helst við sitt fólk.



Herra forseti. Hér var hv. 7. þm. Reykv. að segja að það væri verið að heimta allt og það ætti að afgreiða allt á færibandi. Staðreyndin er allt önnur. Það er búið að ýta út af borðinu og fyrirsjáanlega að fresta þar til milli hátíða eða eftir áramót hverju stórmálinu á fætur öðru. Það eru aðeins þrjú mál sem verið er að tala hér um og er mjög einfalt mál að afgreiða þau á þeim tíma sem er eftir. Ég tek fyllilega undir með formanni þingflokks Alþb. þau orð, sem hann viðhafði í sjónvarpi í Þingsjá á föstudagskvöldið var, að auðvitað gæti 1/3 þm. ekki stöðvað framgang mála. Þetta er alveg hárrétt. En engu að síður er það staðreynd, sem við okkur blasir, að 1/3 þm., stjórnarandstaðan, hefur ásamt með ýmsu öðru, það er ekki eingöngu stjórnarandstaðan sem þar á hlut að máli, orðið þess valdandi. Stjórnarsinnar eiga líka þátt í því, það viðurkenni ég fúslega. Hverju stórmálinu á fætur öðru hefur verið ýtt til hliðar. Það er ekki verið að afgreiða mál út úr þinginu eins og fiskveiðistjórnunarfrv. Það er verið að koma því á milli deilda. Þetta er svo einfalt og svo auðvelt mál að ljúka þessu eins og um hefur verið talað. Ég veit að stjórnarandstaðan hefur ekki fallist á þá vinnuáætlun, sem stjórnarflokkarnir hafa gert, að koma fiskveiðistjórnunarfrv. milli deilda, að afgreiða tekjuskattinn úr þessari hv. deild á morgun, hefja 3. umr. fjárlaga, sem yfirleitt að jafnaði er ekki mjög löng, og stefna að því að ljúka henni um kvöldmatarleytið. Þetta er allt hægt og þetta eru engar nýjar fréttir. Stjórnarandstaðan er búin að stöðva mörg stór mál. Það er alveg ljóst. Það viðurkennum við. Það er naumur tími milli jóla og nýárs til að afgreiða þau mál. Það verður væntanlega mjög erfitt. En ef hv. stjórnarandstæðingar vilja halda áfram umræðum um stjórnun fiskveiða, en nú er mið nótt, í alla nótt verður það að vera þeirra ákvörðun. En auðvitað verður að taka umræðu um tekjuskattsfrv. á morgun. Þetta er bara það sem um hefur verið talað og það er algerlega á valdi hv. stjórnarandstæðinga hvernig þetta mál nú gengur fram. Það þarf ekkert að kalla hæstv. fjmrh. hingað í þessa deild. Það er allt með hans samþykki. Hv. þm. Svavar Gestsson hefur sjálfur gegnt ráðherraembætti og staðið í þeim önnum sem því fylgja. Ég þykist vita að hæstv. fjmrh. sé nýfarinn heim. Ef það er skýlaus krafa hv. þm. Svavars Gestssonar að fjmrh. verði vakinn og kallaður hingað verður það auðvitað gert. Það er venja hér. Ég bið hv. þm. að íhuga þetta aðeins betur, en það er alveg sjálfsagt að biðja starfsmenn þingsins um að vekja hæstv. fjmrh. En það er algerlega á valdi stjórnarandstöðunnar hversu lengi þessi umræða mun standa.



Hæstv. forseti. Ég spyr hv. 3. þm. Vesturl. hvað hann á við þegar hann segir: Stjórnarandstaðan er búin að stöðva mörg stór mál? Ég vil að hann skýri þetta út.



Herra forseti. Ég held að hv. 11. þm. Reykv. hafi ekki hlustað nógu grannt. Ég sagði: Stjórnarandstaðan og ýmislegt annað. Þar hafa þm. stjórnarliðsins líka átt hlut að máli með löngum umræðum, sett á langar tölur og orðið þess valdandi að ýmis mál hafa lent í útideyfu. Ég þarf ekkert að skýra það nánar fyrir hv. þm. Viti hann ekki skýringuna og skilji hana ekki hefur hann einfaldlega ekki verið að fylgjast með þingstörfum undanfarið.



Hæstv. forseti. Í umræðum að undanförnu hefur hv. 3. þm. Vesturl. oft og tíðum komið hér upp og kvartað undan því að Borgarafl. hafi stöðvað hvert málið á fætur öðru og í sjónvarpsviðtölum og öðru hefur hann endurtekið þetta. Það hefur verið athugað að það er Alþfl. sem er búinn að tala hérna síðustu daga langmest af öllum flokkum. Ég vil að þetta komi skýrt fram. Ég hjó alveg sérstaklega eftir því að í fyrstu orðum hv. þm. kom þetta fram: Stjórnarandstaðan er búin að stöðva mörg stórmál. Ég mun þegar þetta verður prentað benda hv. þm. á þessi orð.



Herra forseti. Það er rétt hjá hv. 3. þm. Vesturl., sem hann benti á, að ég gegndi ráðherrastörfum í tæplega hálfan áratug. Ég minnist þess ekki að það hafi gerst að það hafi þurft að vekja mig á nóttunni til að taka þátt í störfum þingsins. Ég man ekki betur en ég hafi yfirleitt verið hér á vettvangi þegar mín mál voru til meðferðar. Ég geri enga kröfu um að hæstv. fjmrh. verði á þessari stundu ræstur út. Ég tek orð hv. 3. þm. Vesturl. gild um þá ákvörðun sem hér er orðin til um það m.a. að láta kvótamálið hafa forgang fram yfir staðgreiðslukerfið. Ég tek orð hans gild um það efni eins og þau hefði mælt hæstv. fjmrh. Varðandi það hins vegar að stjórnarandstaðan hafi verið að tefja málin, þá er það alger fjarstæða eða að hún hafi stöðvað mörg mál. Hvað er það sem hefur stöðvað hér mörg mál annað en fyrst og fremst að það hefur verið haldið illa á verkstjórn af hálfu hæstv. ríkisstjórnar undanfarna sólarhringa? Það er kjarni málsins. Stjórnarliðar hafa teflt málum fram hver gegn öðrum, kvótanum gegn skattinum og skattinum gegn kvótanum, til að skapa sér samningsstöðu í pólitísku þrátefli milli þessara svokölluðu stjórnarflokka. Það eru þessar ástæður sem valda því að við stöndum hér nú klukkan að ganga fjögur og erum að ræða um mál. Ábyrgðin er öll á hendi stjórnarflokkanna og verkstjórnarinnar á Alþingi. Það hlýtur að vera mikið umhugsunarefni fyrir stjórn þingsins hvort þinginu, þm. og starfsmönnum þessarar stofnunar er ekki beinlínis þegar ofboðið með því vinnuálagi sem hér hefur verið og hvort það kann góðri lukku að stýra til að efla virðingu Alþingis að þannig sé að hlutum staðið. Svo vill til að ég leit við í hv. Nd. áðan. Ég tók eftir því að hvað eftir annað þurfti að taka þar upp atkvæðagreiðslu vegna þess að menn voru vansvefta og þreyttir og vissu ekki hvað var að gerast. Ég hygg að þeim sem er annt um virðingu Alþingis hljóti einnig að verða hugsað til þess að þau vinnubrögð sem nú eru tíðkuð hér undir forustu þessarar ríkisstjórnar eru ekki til að efla þá virðingu og styrkja. Til að leggja áherslu á samkomulagsvilja stjórnarandstöðuflokkanna í þessum málum á þessari nóttu hefur það gerst í hv. Nd. að frv. um tekju- og eignarskatt var tekið í gegnum tvær umræður í Nd. og í þær umræður fór ekki mjög mikill tími. Tilgangurinn var sá að reyna að greiða fyrir því að þessi mikilvæga kerfisbreyting, staðgreiðslukerfi skatta, gæti gengið þannig fyrir sig að það yrði ekki þinginu, okkur öllum til skammar. Hvernig halda menn að það líti út gagnvart þjóðinni næstu daga þegar á að fara að ganga frá hlutum sem snerta staðgreiðslukerfi skatta og það er allt í uppnámi vegna þess að menn hafa verið að tefla þrátefli hver á annan milli þessara svokölluðu stjórnarflokka? Hér er fullkomlega ljóst að gagnrýnin á þetta lendir ekki aðeins á stjórnarflokkum eða hæstv. fjmrh. Hún lendir á þinginu öllu. Það hlýtur að verða okkur öllum áhyggjuefni. Síðan er algerlega óþarfi að vera að taka það fram að minni hluti þings stöðvar ekki mál. Þriðjungur þings stöðvar ekki mál. Það er alveg ljóst. En jafnvel þó það væri aðeins 1/10 þm. í stjórnarandstöðu, sex eða sjö þm., ættu þeir sinn rétt. Þess vegna eru þingsköp Alþingis í lögum, til að verja þennan rétt. Í grannlöndum okkar er það víða þannig að þingsköp eru ákveðin með þingsályktunum en ekki með beinum lagafyrirmælum eins og hér er. Af hverju höfum við kosið að ákveða þingsköpin með lögum? Til að verja þennan rétt minni hlutans eins tryggilega og mögulegt er. Þannig skulu fara fram þrjár umræður í báðum deildum þingsins um lagafrv. Auðvitað dettur okkur í stjórnarandstöðunni ekki í hug að við stöðvum eitt eða neitt, enda veit ég ekki til þess að það hafi verið reynt af stjórnarandstöðunni. Ég þekki það ekki að stjórnarandstaðan hafi verið að stöðva þau mál sem hv. 3. þm. Vesturl. var að tala um. Stjórnarandstaðan hefur ekki stöðvað hér mál. Hún hefur lýst því yfir að hún sé tilbúin að taka þátt í eðlilegri afgreiðslu allra mála. En þingræðinu er ofboðið þegar það er ætlast til þess að það séu ellefu mál, skattamál, afgreidd á örfáum dögum. Það er ekki hægt. Þetta er ekki offors fyrst og fremst gagnvart stjórnarandstöðunni. Látum það vera. Þetta er offors gagnvart þingræðinu og Alþingi Íslendinga. Auðvitað verður hæstv. forseti að ákveða hvað sæmir honum sem forseta í þessum efnum. Auðvitað verður hann að taka afstöðu til hvernig hann best gætir sóma síns embættis. En ég skora á hann að íhuga hvort það er endilega víst að hann geri það best með því að halda málum áfram með þeim hætti sem hér hefur verið gert. Ef hins vegar meiri hlutinn og forsetinn kjósa að gera svo hlýðum við í minni hlutanum og höldum áfram umræðum um málin. Við eigum engan annan kost. Á okkur er ekki hlustað af þessum meiri hluta. Ég hef setið á Alþingi síðan 1978. Ég man aldrei eftir því að það hafi áður gerst að ábendingum og ráðum stjórnarandstöðunnar hafi verið hafnað eins gersamlega og núna. Ég man aldrei eftir því að það hafi áður gerst að menn hafi ekki náð samkomulagi um hvernig ætti að ljúka þinginu fyrir hátíðar eða að vori. Þannig er þessi stjórn einstök, örugglega um margra ára ef ekki áratuga skeið. Og ef núv. stjórn þingsins telur að hún gæti best sóma síns með því að halda áfram þessum vinnubrögðum, þá hún um það. En það er þá hennar ákvörðun en ekki minni hlutans.



Hæstv. forseti. Hæstv. sjútvrh. svaraði áðan þeim fsp. sem ég lagði fyrir hann varðandi smábáta og ég þakka honum fyrir þau svör sem hann gaf. Hins vegar er ýmislegt sem ég hef við svör hans að athuga og þá í fyrsta lagi varðandi reglugerðina, hvernig hann hyggst breyta reglugerðinni miðað við þær breytingar sem fyrirhugað er að gera á lögunum sem ég á frekar von á að verði samþykktar, þær tillögur sem hafa verið settar fram af meiri hl. Í öðru lagi lagði ég fyrir hann þá spurningu hvort ekki er hægt að skylda aðila, sem fá úthlutað veiðileyfi, til að koma með allan afla að landi sem veiðist. Í framhaldi af því sagði hann að að sjálfsögðu væri það framtíðin ef markaður fengist fyrir þau verðmæti sem þarna er um að ræða. Það vildi svo til að ég rakst í reglugerðinni, sem lögð var fram í sjútvn., á 9. gr., en þar segir: "Skylt er að hirða og koma með að landi allan fisk af eftirtöldum tegundum sem fæst í veiðarfæri fiskiskipa: þorskur, ýsa, ufsi, karfi, skarkoli, grálúða og steinbítur." Sem sagt, miðað við þetta og er þá óhætt að henda t.d. löngu og blálöngu, hrognum, lifur o.fl. Ég mundi, a.m.k. á þessu stigi, krefjast þess að það verði bætt við a.m.k. löngunni og blálöngunni. Þetta eru mikil verðmæti og ég þykist vita af minni reynslu að hátt verð fáist fyrir þessar afurðir erlendis. En ég vil samt þakka honum fyrir þau svör sem hann gaf. Þau voru skilmerkileg í flesta staði. En ég harma samt að hann er ekki tilbúinn varðandi smábátana að stíga skrefið til fulls og hafa lögin um þá í líkingu við það sem er í núgildandi lögum, en vonast eftir því að aðrir þm., sem hér eru inni og koma til með að greiða atkvæði, greiði atkvæði með þeirri brtt. sem við þm. Borgarafl. leggjum fram. En það er annað í þessu sem hefur valdið smáruglingi meðal þm. sem talað hafa um okkar tillögur. Það er varðandi úreldingu á smábátum. Í þeim brtt. sem við höfum lagt fram er í raun réttri ekki gert ráð fyrir úreldingu, en við erum tilbúnir að fallast á að úrelding verði tekin upp á þeim skipum sem skylt er að skrá hjá Siglingamálastofnun ríkisins, en það eru skip sem eru yfir 6 m. En hvað snertir skip sem eru undir 6 m, tveggja og hálfs til þriggja tonna bátar, sem yfirleitt eru notaðir til grásleppuveiða, verði frjálst að kaupa og selja þær skektur. Ég get farið löngu máli um fiskveiðistefnuna sem slíka, en það sem ég ætlaði aðallega að tala um eru þau svör sem hv. 14. þm. Reykv. Guðmundur H. Garðarsson gaf mér við þeim fsp. sem ég lagði fyrir hann. 

Ég heyri þetta allt saman. Hv. þm. getur haldið áfram þess vegna.

Þá vil ég í fyrstu endurtaka það sem ég sagði í upphafi ræðu minnar um stefnu Borgarafl. í sjávarútvegsmálum. Hann hélt langa tölu um að enginn stjórnarandstöðuflokkur hefði lagt neitt fram.

Það er ekki rétt.

Þú sagðir víst að allir væru tilbúnir að samþykkja kvótann, bara með mismunandi útfærslu.

Allir koma með brtt.

Það mátti skilja á orðum þínum. En það er alveg ljóst að við höfum skýra stefnu í sjávarútvegsmálum og bæði ég og hv. 7. þm. Reykn. Júlíus Sólnes höfum lýst henni hér. Við leggjum áherslu á heildarkvótann sem við viljum skýra út. Ég get lesið fyrir hv. þm. þá stefnu eins og hún birtist í kosningastefnuskránni. Þar kemur fram að "sjávarútvegur er og verður undirstöðuatvinnuvegur Íslendinga. Því verður að búa þannig að honum að hann eflist og styrkist þjóðarbúinu til heilla. Borgarafl. leggur áherslu á að núverandi kvótakerfi var sett á sem neyðarlausn þegar ekki var samstaða um aðra tilhögun. Nú hafa þegar komið í ljós miklir vankantar á kerfinu sem skekkja heilbrigðan rekstur í útgerð og beinlínis hamla gegn eðlilegri endurnýjun í atvinnugreininni. Því vill Borgarafl. leggja niður kvótakerfið í núverandi mynd. Borgarafl. vill taka upp heildarkvóta sem endurskoðaður verði árlega með tilliti til stærðar fiskistofna hverju sinni. Heildarkvótanum verði skipt í ákveðin tímabil. Friðun á uppeldis- og hrygningarsvæðum verði aukin frá því sem nú er. Unnið verði í nánu samstarfi við Hafrannsóknastofnunina, sjómenn og útgerðarmenn til að ná þessum markmiðum. Gætt verði ákveðins sveigjanleika í framkvæmdinni og möguleiki verði til þess að færa heildarkvóta á milli tímabila." Þetta er í aðalatriðum okkar stefna. Eins og ég sagði í fyrri ræðu minni: Þar sem annað virðist ekki vera til umræðu hér en það frv. sem hæstv. sjútvrh. hefur lagt fram lögðum við fram þessar brtt. til að bjarga því sem bjargað verði, en þær teljum við að séu til mikilla bóta bæði fyrir sjómenn og þjóðina alla. Þá vona ég að ég hafi skýrt nægilega fyrir hv. 14. þm. Reykv. hver stefna Borgarafl. er. Svo var það annað sem vafðist fyrir hv. þm. Það er miðstýring. Hann bað mig um að skýra það út. Í þeirri blaðagrein sem ég las upp í fyrri ræðu minni talar hann einmitt um miðstýringu. Það er kannski ágætt að ég endurtaki hvað haft er eftir honum. Þessi grein er viðtal við hv. þm. sem birtist í Morgunblaðinu árið 1985 í desember þegar gengið var frá framlengingu á kvótakerfinu. Þar kemur fram: "Guðmundur H. Garðarsson lýsti yfir andstöðu við frv. ríkisstjórnarinnar um stjórnun fiskveiða við 2. umr. í Nd. Alþingis á fimmtudag: "Ég er einn þeirra sjálfstæðismanna sem eru þeirrar skoðunar að stjórnun fiskveiða á Íslandi sé best ef hún er í höndum útgerðarmanna og sjómanna og þeir njóti ráðgjafar fiskifræðinga", sagði Guðmundur. "En við viljum ekki að þessu sé miðstýrt með þeim hætti sem frv. gerir ráð fyrir, af innisetumönnum eða stjórnmálamönnum."" Síðan heldur áfram: "Guðmundur minnti á að þegar kvótafyrirkomulag var tekið upp fyrir tveimur árum hefði hann lýst því yfir í mörgum ræðum að hann væri ósammála þeirri heildarstefnu sem í því fælist, þ.e. miðstýringunni. Hann hefði greitt atkvæði gegn kvótakerfinu og hefði ekki breytt afstöðu sinni." Það sem felst í miðstýringu - svo ég reyni að skýra það út frá lögfræðilegu sjónarmiði eins og hann bað um - er í einfaldleika sínum að ríkið hugsi fyrir borgarana og ríkið stjórni því hvaða þarfir borgararnir hafa. Það er píramídakerfi, að sá sem stendur efst hugsar fyrir hina. Það má vitna aftur í stefnuskrá Borgarafl., með leyfi hæstv. forseta. Þetta eru bara tvær greinar þar sem við tölum um stjórnsýslumál og ágætt að kynna fyrir hv. þm. hvað stendur í þessu merka plaggi sem hann hefði eflaust viljað taka undir og tekur eflaust undir í mörgum atriðum, en þar segir: "Borgarafl. leggur á það megináherslu að hið opinbera vald skuli þjóna borgurunum en ekki þeim sem fara með þetta vald. Samþjöppun valds á einum stað og þar af leiðandi miðstýring veikir undirstöðu lýðræðisins og vekur ótrú almennings á gerðum og athöfnum valdhafa." Þetta skýrir kannski betur en margt annað hvað felst í miðstýringu. Það er að eins og það er í framkvæmdinni í dag er allt vald að færast hingað yfir á Reykjavíkursvæðið og hvað varðar fiskveiðar er það að færast í sjútvrn. en þaðan er stýrt hvað hver bátur og hvað hvert skip og hvað hver skekta mega veiða mikið. Þetta kallast miðstýring. Það er hugsað fyrir borgarana og það er hugsað fyrir því hvað eigi að gera og hvað eigi ekki að gera. Þetta mætti kallast að öðru leyti einræði, en hann bað mig um að skýra hver væri munurinn á einræði og lýðræði hérna niðri áðan, og öðru nafni heilaþvottur. Miðstýring leiðir þegar til lengri tíma er litið til eins konar heilaþvottar. Þá hefur ríkið forsjá allra, sér um hvaða þarfir borgararnir hafa. Hann ætti að vera kunnugri þessu. Það sem er kannski mest búið að gagnrýna er ástandið í Sovétríkjunum. Þar er miðstýring í mestum hávegum höfð. Og það er það sem núverandi ríkisstjórn vill lögleiða hér í sjávarútvegi, landbúnaði o.fl. Ég gagnrýndi í fyrri ræðu minni Sjálfstfl. fyrir að elta framsókn í öllu því sem hún leggur til málanna. Mér finnst, eins og ég sagði í fyrri ræðunni, illa komið fyrir Sjálfstfl., enda heyrði maður í ræðu hv. þm. að hann var búinn að gangast undir allt sem hæstv. sjútvrh. er búinn að leggja fram um stjórn fiskveiða. Það fer ekki hnífurinn þarna á milli. Ja, að eltast við framsóknarmaddömuna kallast þetta. Ég vil ekki hafa þessa ræðu mína mjög langa. En það var annað sem hv. 14. þm. Reykv. Guðmundur H. Garðarsson var að væna okkur borgaraflokksmenn um. Það væri anarkismi að við vildum ekki stjórna fiskveiðum.

Þetta er stjórnleysi.

Ég veit að þetta er stjórnleysi.

Hv. þm. notaði orðið anarkismi.

Já, ég notaði það. Það er rétt.

Ég þykist vita hvað anarkismi þýðir.  Ég vil líka að það komi skýrt fram þó ég sé búinn að minnast á það áður að í brtt. sem við leggjum fram, þm. Borgarafl., felst að sjálfsögðu ekki nein viðurkenning á kvótakerfinu. Það er verið að reyna að lappa upp á, fá einhverja heila brú í þetta kvótakerfi. Ég vona að ég hafi svarað því sem að mér hefur verið beint frá hv. þm. og vonast svo sannarlega eftir því að hann hafi gert sér grein fyrir því að það kvótakerfi sem hér er til umræðu eigi ekki hljómgrunn innan raða manna í Borgarafl. En ég vil að síðustu út af þeim ummælum sem komu fram um sjútvn. segja að ég fyrir mitt leyti vonaðist eftir því að þær till. sem formenn nefndanna, hv. þm. Karvel Pálmason og Matthías Bjarnason, lögðu fram fengju hljómgrunn. Við vorum búnir að athuga innan okkar flokks að það var umræðugrundvöllur undir að ná samstöðu um stjórnun fiskveiða. Ég tek undir með Karvel Pálmasyni að allir stjórnarandstöðuflokkarnir voru tilbúnir að leggja það til grundvallar, en því miður gerðist eitthvað í Framsfl. og Sjálfstfl. sem leiddi til þess að þeir breyttu sinni afstöðu, breyttu henni þannig að þeir voru ekki á seinni fundum tilbúnir að breyta þessari stefnu neitt, alla vega ekki að verulegu leyti. Það eru minni háttar breytingar. Það er að hafa gildistímann í þrjú ár í staðinn fyrir fjögur. Ég held að það í sjálfu sér skipti það ekki máli, þrjú ár geri það sama og fjögur að því leytinu til að eftir þrjú ár sé þetta kerfi búið að festast svo í sessi að það verði erfitt að rífa sig upp úr því aftur og koma á einhverju nýju kerfi. En varðandi hinar breytingarnar vil ég segja að að vísu er þetta til batnaðar varðandi smábátana, en ég mundi helst vilja að það væri gengið lengra og sömuleiðis varðandi þann toll sem ísfiskskip þurfa að greiða. Við getum kallað það toll sem þau þurfa að greiða með því að selja beint á erlendan markað. Ég held að það sé til bóta að breyta þar úr 25% í 15% og hafa það sama yfir gámafisk og ísfisk. Ég skal ekki hafa þessa ræðu mína lengri, en áskil mér rétt til, ef hv. 14. þm. Reykv. fer eitthvað að mótmæla því sem ég hef sagt hér eða ef hann vill fá nánari skýringar á því sem ég hef sagt, að gera örstutta athugasemd.



Herra forseti. Ég byrja á að taka fram að þó við hefðum gjarnan viljað afgreiða þetta staðgreiðslumál, eins og ég gat um í umræðum um þingsköp fyrir stundu, tel ég að umræður um þessi fiskveiðimál hafi verið góðar og gagnlegar og ég leyfi mér, þó það sé ekki beint í mínum verkahring kannski, að þakka þeim þm. fyrir sem hafa lagt orð í belg því þar hefur margt verið skynsamlega sagt. Og þó ég hafi ekki verið sammála hv. 14. þm. Reykv. var hann með prýðilega rökstudda ræðu og setti sín sjónarmið fram með nokkuð skilmerkilegum hætti. Það er alltaf ánægjulegt, jafnvel þó maður sé ekki sammála öllu því sem fram kemur í ræðum. Ég ætla hér, herra forseti, að víkja að nokkrum atriðum sem hafa komið fram í umræðunum, en hafa þó í raun og veru verið rædd of lítið. Það er galli við þessa kvótaumræðu alltaf að það er eins og það séu engin önnur sjávarútvegsmál til. Þetta er eina málið af vettvangi sjávarútvegsins sem er almennilega rætt á hv. Alþingi. En auðvitað er það fjöldamargt sem ætti að ræða frekar og ekki síður a.m.k. Í því sambandi nefni ég stöðu fiskvinnslufólks og kjör þess, ég nefni kjör sjómanna og ég nefni afkomu fiskvinnslunnar. Það er merkilega lítið sem þau mál hafa verið rædd hér. Kvótamálið hefur yfirskyggt allt mörg undanfarin ár eins og kannski eðlilegt er. En það er vissulega óheppilegt ef menn halda að það séu einu sjávarútvegsmálin sem þm. fást við. Það er fjöldamargt annað sem ástæða er til að hugleiða. Eitt af því sem ég staldraði aðeins við fyrr í umræðunum í gær var afkoman miðað við fastgengisstefnuna. Í síðasta mánuði birtist áætlun frá SÍF um afkomu fiskvinnslunnar miðað við fastgengi í 17–29% verðbólgu milli ára. Niðurstaðan varð sú að miðað við þær forsendur blasti við tap á fiskvinnslunni upp á 14–24% árið 1988. Ég held að það væri innlegg í þessa umræðu á þessari nóttu að fá um það hugmyndir hvað ríkisstjórnin ætlast fyrir varðandi afkomu fiskvinnslunnar á næsta ári. Nauðsynlegt er að veiða fisk, nauðsynlegt er að hafa skýra fiskveiðistjórn og fiskveiðistefnu, en hvort tveggja það, þó mikilvægt sé, dugir ekki til ef afkoma fiskvinnslunnar er í hættu, ef fyrirtækin eru rekin með halla og kannski stórkostlegu tapi sem jafngildir eignaupptöku hjá þeim sem bera ábyrgð á rekstri fiskvinnslunnar eða eiga fiskvinnslufyrirtæki. Í frétt í dagblaðinu Tímanum, sem birtist miðvikudaginn 18. nóv., er um þetta fjallað og þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta: "Miðað við þær forsendur sem nú blasa við, þ.e. fastgengisstefnu og almennt litlar verðbreytingar á sjávarafurðum erlendis, er áætlað að tap á botnfiskvinnslu árið 1988 geti orðið allt frá rúmlega 5% og upp í tæplega 16% fyrir fjármagnskostnað og frá tæplega 14% upp í rúmlega 24% að honum meðtöldum. Þetta kom fram í ræðu Magnúsar Gunnarssonar, forstjóra SÍF, á aðalfundi LÍÚ snemma í nóvembermánuði. Lægri tölurnar, þ.e. 14% tapið, miðast við forsendur fjárlaga, þ.e. mjög lækkandi verðbólgu milli ára og enga magnbreytingu. En hærri tölurnar aftur á móti, 24% tap á fiskvinnslunni á næsta ári, miðast við aðrar forsendur, sem eru kallaðar í Tímanum forsendur verslunarráðsins en ég hygg að séu sömu forsendur og Þjóðhagsstofnun nú miðar við um 2% verðbólgu milli ára. Í báðum þessum dæmum hér er miðað við að gengi dollarans sé 39 kr. sem er ívið hærra en það gengi sem við búum nú við þar sem gengi dollarans er milli 36 og 37 kr. ef ég man rétt. "Á fundi SÍF kom það fram að á þessu ári sé um að ræða að mati þeirra 6% hagnað fyrir fjármagnskostnað á frystingunni en 3,1% hagnað að meðtöldum fjármagnskostnaði. Á saltfiskvinnslunni er áætlaður 14,1% hagnaður fyrir fjármagnskostnað á þessu ári sem lækkar niður í 6,6% að meðtöldum fjármagnskostnaði. Afkoma botnfiskvinnslunnar í heild eftir fjármagnskostnað er áætlað að verði aðeins 0,4% yfir núllinu á yfirstandandi ári. Af áætlunum SÍF um þróun helstu tekju- og gjaldaliða frá niðurstöðum Þjóðhagsstofnunar fyrir 1986 má nefna að reiknað er með að útflutningur á frystum fiski minnki um 5% en aukist um 10% á saltfiski. Markaðsverð freðfisksins er áætlað að hækki um 22% en saltfisksins um 28% milli ára." Hér er sem sagt augljóslega um að ræða mjög alvarlegan vanda. Það þýðir auðvitað ekkert að ætla sér að horfa fram hjá því, herra forseti, að þessi atvinnuvegur verður ekki rekinn með þessum halla á næsta ári. Jafnframt er ljóst að frá samtökum fiskvinnslufólks liggja fyrir eðlilegar og verulegar kaupkröfur til samræmis við verðhækkanir a.m.k. sem hafa gengið yfir að undanförnu þannig að það er ekki nokkur vafi á því að strax núna í janúarmánuði stendur ríkisstjórnin og forráðamenn fiskvinnslunnar frammi fyrir því að þó það takist að gefa út öll leyfin um það sem má fiska á næsta ári er alls ekki víst að fyrirtækin hafi afkomu til að vinna þann afla sem þarf til að skila aftur á okkar markaði erlendis. Þetta er ákaflega alvarlegt. Það þýðir að ef ekkert verður að gert mun fiskvinnslan á næsta ári éta upp allan ávinninginn frá árunum 1986 og 1987 sem hafa verið mikil veltiár í sjávarútveginum vegna hækkandi verðs á afurðum okkar erlendis. Allur þessi hagnaður, sem þá er um að ræða og var kannski fyrst og fremst það að fiskvinnslan fékk nokkuð upp í tap næstu ára þar á undan, ef við horfum bara yfir tímabilið 1986–1988, hverfur ef svo heldur fram sem horfir. Auðvitað er það þannig að ríkisstjórnin hlýtur að gera sér þetta ljóst. Og auðvitað er það þannig að hv. Alþingi verður að gera sér ljóst að þó að menn núna telji að það sé afskaplega mikilvægt að afgreiða kvótafrv. breytir það ekki nokkrum sköpuðum hlut ef fiskvinnslan er á hausnum sem á að vinna fiskinn úr skipunum. Mér finnst stundum að þessi umræða um afkomu fiskvinnslunnar og sjávarútvegsins í heild hafi ekki verið nægilega ítarleg í tengslum við þessi kvótamál og menn hafi verið of uppteknir af þeim. Hér hefur, herra forseti, nokkuð á þessari nóttu verið fjallað um kvótann og hugmyndafræði Sjálfstfl. og það sem kallað er haftabúskapur yfirleitt af þeim sjálfstæðismönnum, sérstaklega rétt fyrir kosningar. En svo samþykkja þeir það venjulega þegar þeirra menn eru komnir í stjórnarstóla. Hér hefur hv. 4. þm. Vesturl. á þessari nóttu vitnað í Morgunblaðið þannig að ég leyfi mér að gera það líka eins og félagi minn gerði hér á undan. I forustugrein Morgunblaðsins nýlega var fjallað um það sem kallað er "fylgikvillar í haftabúskap". Þar segir, með leyfi hæstv. forseta: "Nýlega urðu umræður utan dagskrár á Alþingi vegna þess að Útgerðarfélag Akureyringa hefur keypt togarann Dagstjörnuna frá Suðurnesjum. Hefði þar með sjöundi togarinn verið seldur af þessu svæði", sem hæstv. forseti þekkir ákaflega vel, Suðurnes. "Í umræðum um málið kom fram að útgerð á Suðurnesjum ætti ekki síst undir högg að sækja vegna kvótareglnanna svonefndu, þ.e. þeirra reglna sem gilda um skiptingu afla á milli einstakra fiskiskipa og þar með landshluta. Á þingi Verkamannasambandsins í síðustu viku vakti Þröstur Ólafsson, fulltrúi sambandsins í ráðgjafarnefnd um stjórnun fiskveiða, máls á sölu þessa sama togara og sagði m.a.: "Ég hef heyrt að kaupverð á togaranum Dagstjörnunni hafi verið um 180 millj. kr. Glöggir menn telja að gangverð á svona skipi án kvóta sé um 50 millj. kr. Vátryggingarverð er um 80 millj. og það er venjulega allt of hátt. Kvóti skipsins, 2700 tonn, er því seldur á um 130 millj. kr., 50 þús. kr. tonnið og 50 kr. kílóið. Kvótinn verður reyndar notaður áfram til fjögurra ára verði það samþykkt á Alþingi og þá kostar hvert kg af fiski a.m.k. 12,50 kr."" Þetta var orðrétt tilvitnun í Þröst Ólafsson. Síðan heldur áfram: "Þessar umræður um sölu á Dagstjörnunni eru rifjaðar hér upp til að varpa ljósi á eina hlið fiskveiðistefnunnar. Mótun þessarar stefnu fyrir næstu ár er nú í deiglunni. Fjölmenn ráðgjafarnefnd hefur haldið fundi undanfarnar vikur og á döfinni er þing Landssambands ísl. útvegsmanna og Farmanna- og fiskimannasambandsins og formannaráðstefna Sjómannasambands Íslands, auk fiskiþings. Þarna koma saman fulltrúar þeirra sem standa fiskveiðistefnunni næst, ef þannig má orða það, auk fiskvinnslunnar. Undirbúningur stefnumótunarinnar er að verulegu leyti í höndum þessara aðila en að lokum er það Alþingi sem tekur af skarið." Þetta er nokkuð fróðlegt að sjá, að það skuli vera Alþingi sem tekur af skarið. Ætli það hefði ekki verið nær að segja: að lokum er það Halldór Ásgrímsson sem tekur af skarið. Jæja, síðan segir Morgunblaðið, blað allra landsmanna: "Er mikið í húfi því hér er ekki verið að fjalla um neina einkaeign þeirra sem sækja sjóinn eða vinna verðmæti úr aflanum heldur sameign þjóðarinnar allrar, sjálfa undirstöðu þjóðarbúskaparins. Ef þær tölur, sem fram koma í ræðu Þrastar Ólafssonar og vitnað var til hér að ofan, eru réttar hafa fiskveiðistefnan og kvótareglurnar haft svipuð áhrif og innflutningshöftin fyrir fjórum áratugum eða svo." Nú vildi ég gjarnan að yrði ræstur hv. 14. þm. Reykv. þannig að það væri hægt að tala við hann smástund um höftin.

Það skal gert.

Hann er sérfræðingur í höftunum og frelsinu. Mætti ræsa hann einhvers staðar? Það verður gaman að sjá þegar hann gengur gugginn í salinn.

Hann er vel vakandi.

Hann er vel vakandi, segir hæstv. forseti. Ég trúi því. - Já, hv. 14. þm. Reykv. er genginn í salinn og er boðinn hjartanlega velkominn.

Kærar þakkir.

Og hefur tekið með sér svein nokkurn úr Norðurlandi. Hann er gríðarlega vel menntur á þessari stundu. Þannig er að okkur hefur orðið tíðrætt á þessari nóttu um frelsi og höft. Eins og ég sagði áðan fannst mér ræða hv. 14. þm. Reykv. góð. Ég var ekki sammála öllu því sem hann sagði, en mér fannst hann gera góða grein fyrir máli sínu og ég vona að það komi honum ekki í koll í næsta prófkjöri Sjálfstfl. þó að ég hæli honum á einum næturfundi.

Við höfum engin prófkjör.

Það er búið að leggja þau niður þannig að þetta er allt í lagi. Í forustugrein Morgunblaðsins fyrir nokkru var rætt um það sem kallað er fylgikvillar í haftabúskap. Þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta, eftir að rakið hefur verið verðið á Dagstjörnunni og salan á henni sem menn kannast við: "Ef þær tölur, sem fram koma í ræðu Þrastar Ólafssonar um verðið á Dagstjörnunni og vitnað var til hér að ofan, eru réttar hafa fiskveiðistefnan og kvótareglurnar haft svipuð áhrif og innflutningshöftin fyrir fjórum áratugum eða svo. Þá þurftu menn að leita til viðskiptanefndar og fjárhagsráðs ef þeir vildu fá erlendan gjaldeyri eða flytja inn varning frá útlöndum. Þá var svartur markaður með gjaldeyri hluti af hinu daglega lífi í landinu og vörur sem leyfi fékkst fyrir voru seldar á uppsprengdu verði af því að menn borguðu svo og svo mikið fyrir leyfið. Sagt var að jeppar sem kostuðu 20 000 kr. væru seldir á 70 000 kr. vegna þess hve leyfið sjálft var verðmætt í augum þeirra er vildu eignast jeppa." Ég veit að í eyrum hv. 14. þm. Reykv. hljómar þetta eins og grýlusögur í eyrum barna forðum. Þetta er svo hroðalegur tími. Síðan segir Morgunblaðið: "Efnahagssaga áranna frá 1930 til 1960 ætti að vera mörgum þeirra, sem vinna að því að móta fiskveiðistefnuna, í minni. Af eigin raun kynntust útgerðarmenn, sjómenn og fiskverkendur því hve fylgikvillar haftakerfisins voru alvarlegir. Ekki nóg með það. Reynslan sýndi einnig að höftin höfðu alls ekki þau áhrif sem að var stefnt með þeim. Atvinnulífið var drepið í dróma, opinber ofstjórn var óskilvirk og menn beittu öllum ráðum til að fara í kringum kerfið. Ættu því þingmenn að huga að þessum kafla í sögu Alþingis og líta á tíðar umræður innan veggja þess um höftin og hindranirnar þegar þeir huga að opinberum afskiptum af fiskveiðum. Sagan sýnir að þeir sem voru andvígir höftunum létu sig hafa að kyngja þeim í þeirri trú að þeir væru að fórna minni hagsmunum fyrir meiri. Enginn stjórnmálaflokkur var sannfærðari um gildi opinberrar íhlutunar í málefni atvinnu og verslunar en Framsfl. þótt ekki vildi hann þjóðnýtingu eins og Alþfl. og kommúnistar. Í skjóli þessa kerfis náði SÍS öruggri fótfestu. Allir eru á einu máli um" - og líka ég - "nauðsyn þess að hafa stjórn á sókninni í takmörkuð auðæfi sjávar. Í þeirri viðleitni mega menn ekki horfa fram hjá fylgikvillunum. Þeir geta ekki síður orðið hættulegir en sá sjúkdómur sem ætlunin er að uppræta." Svo mörg voru þau orð, herra forseti.

Hvaða dag er þetta skrifað?

Þetta var rétt í kringum byltingarafmælið góða. Ég hygg að þetta megi vera mönnum nokkurt umhugsunarefni, einmitt sagan um jeppana. Hún rifjar upp að það er að verða nokkuð svipað ástand með fiskiskipin. Fiskiskip sem ætti að kosta án kvóta 50 millj. fer á 180 millj. Jeppi sem hefði átt að fara á 20 þús. fer á 70 þús. Þannig er þetta kerfi að breytast í skrímsli. Og það er verst af öllu ef skrímslin éta jafngóða menn og hv. 14. þm. Reykv. Á þessum haftaárum gerðist margt sem væri ástæða til að rifja upp. Nú skal sögð af því lítil saga. Maður nokkur bjó á eyju úti í Kúðafljóti. Þurfti þegar hann fór í land gjarnan að vaða því fljótið er ekki bátgengt, jafnvel á flatbytnum, nema stundum. Þess vegna þurfti sá ágæti maður sem þarna bjó að fá sér stígvél og helst klofstígvél og hefðu dugað svokölluð ofanálímd klofstígvél sem við munum sum sem eldri erum hvernig voru. Nú voru góð ráð dýr. Nú þurfti þessi bóndi að leita skriflega til viðskiptanefndar og fjárhagsráðs ríkisins um þetta mal, skrifaði bréf. Sagði að til þess að geta stundað sinn búskap á eyju þessari yrði hann að eignast klofstígvél. Honum hefði borist það til eyrna að úthlutun á klofstígvélum stæði fyrir dyrum og hvort nefndin mundi ekki allra náðarsamlegast fallast á að hann fengi líka klofstígvél. Honum berst síðan svar frá nefndinni sem er eitthvað á þessa leið: "Herra bóndi" - sem ég nefni ekki nánar. "Okkur hefur borist beiðni yðar", dagsett á tilteknum degi. "En þar sem klofstígvél eru eingöngu ætluð sjómönnum og ekki er lagaheimild fyrir því að veita þau bændum er yður hér með synjað um klofstígvélaleyfið." Bóndinn gaf sig ekki, þrjóskur eins og Skaftfellingar, enda hafa þeir þurft á því að halda í gegnum aldirnar að láta ekki beygja sig af einu bréfi, því það er margt bréfið, eins og maðurinn í Bláskógaheiðinni sagði við kóngsböðulinn á Þingvöllum forðum. Hann skrifar annað bréf til fjmrn. og segir sínar farir ekki sléttar, viðskiptanefndin hafi hafnað klofstígvélabeiðninni. Og fjmrn. svarar um hæl, á þessa leið: "Herra bóndi ... Vér höfum yfirfarið niðurstöðu viðskiptanefndar vegna beiðni yðar um klofstígvél. Vér höfum komist að sömu niðurstöðu og viðskiptanefndin um það að þar sem takmarkaðar birgðir séu til af klofstígvélum í landinu sé ekki eðlilegt að menn sem hafa landbúnað að aðalatvinnu fái af þeim birgðum. Virðingarfyllst, f.h. ráðherra, Sigtryggur Klemensson." Þessi saga er hér sögð vegna þess að mér finnst að við séum að sumu leyti að leggja inn á þessa vafasömu braut, menn verði allra náðarsamlegast að sækja um leyfi til að fá að fiska jafnvel á trilluhorni og ef þeir ekki gera það samkvæmt reglum eru varðskipin ræst út og látin sækja þá sem annars, eins og kunnugt er, hvíla rólega oft við bryggjur í Reykjavík. Ég held að þetta mætti vera hv. 14. þm. Reykv. nokkurt umhugsunarefni. Vissulega verður að hafa reglur sem takmarka, um það eru ekki deilur, en það er jafnframt væntanlega ljóst að þessu kerfi sem einhverjir mundu einhvern tímann hafa kallað haftakerfi, fylgja margir fylgikvillar. Hættan er sú, ef við erum ekki vel á verði, að við verðum fylgikvillunum að bráð og þeir ráði. Gallinn hins vegar við þetta kerfi miðað við klofstígvélakerfið, sem áður var vitnað til, er sá, eins og hv. 11. þm. Reykv. benti á áðan: Þegar þetta kvótakerfi pr. skip hefur verið til í mörg ár komumst við ekki út úr því þó við fegin vildum. Fengjum við ekki þá, þegar kvótakerfið hefði kannski verið búið að vera í gangi í tíu ár og við vildum breyta því, taka þennan einkarétt af útgerðarmönnunum, yfir okkur yfirlýsingar frá útgerðarmönnunum um að þeir hefðu átt þennan rétt í tíu ár, það hefði myndast heilagur eignarréttur samkvæmt stjórnarskránni og hann mætti ekki skerða nema fullar bætur komi fyrir og almannaheill krefjist. Gerum við okkur grein fyrir því að hér er verið að mynda hóp í landinu sem kemur til með að hafa lykilvald um þróun íslenska þjóðfélagsins á grundvelli þessara forréttinda langt umfram alla aðra? Og gerum okkur líka grein fyrir því að þegar svona er komið og þegar þessi verðmæti verða dýrari og dýrari og torfengnari og torfinnari, hverjir verða það þá sem geta keypt þau og eignast þau? Ætli það sé einhver áhugasamur ungur maður sem vill allt í einu fara að brjótast til fiskjar? Ætli það séu ekki stórfyrirtækin? Ætli það séu ekki auðmennirnir? Ætli það sé ekki stórkapítalið sem þá leggur þennan atvinnuveg undir sig? Ætli það væri t.d. ekki auðveldara fyrir SÍS, sem er alls góðs maklegt, að ná undir sig verulegum hluta veiðileyfa en t.d. dreifða hópa smáútvegsmanna allt í kringum landið? Ætli það yrði ekki þröngt fyrir dyrum hjá mörgum kotkarlinum, eins og sagt var forðum, þegar þeir ættu, þessir smáútgerðarmenn, að fara að keppa við þessa stórlaxa sem allt í einu snara úr vasa sínum stórsummum til að kaupa banka á miðju sumri, snemma á hundadögum og kom þeim öllum á óvart hjá íhaldinu, vissu ekki hvaðan á sig stóð veðrið og voru teknir í bælinu? Átta menn sig ekki á því sem hér er að gerast? Átta menn sig ekki á því að hér er í raun og veru verið að búa til fyrstu verulega öflugu kapítalistana í þessu landi? Kapítalistarnir á Íslandi hafa sem betur fer svo að segja alltaf verið hálfgerðir ræflar. Þeir hafa ekki átt svo mikið af peningum. Þeir hafa verið á opinberu framfæri út og suður og alltaf hlaupið grenjandi til ríkisins, stóru mömmu, þegar þeir hafa farið að tapa, en svo vilja þeir ekkert af ríkinu vita þegar þeir eru farnir að græða eins og Flugleiðir. En þeir voru fljótir að stökkva hingað inn í þingsalinn og liggja hérna fyrir þm. og ráðherrum þegar þeir töpuðu og biðja um pening og pening og pening. Nei, kapítalið hefur alltaf verið heldur aumt á Íslandi sem betur fer og það er einn meginkosturinn við Ísland. Hins vegar er verið að búa til stóreignaauðvald í landinu með þeim till. sem hv. 14. þm. Reykv. og félagar hans eru að setja í gegnum þingið. Það er verið að búa til stóreignaauðvald, mikið sterkara en við höfum áður séð í þessu landi. Þetta vildi ég segja við þann góða mann, Guðmund H. Garðarsson hv. þm., í allri vinsemd. Ég hef alltaf verið þeirrar skoðunar í sambandi við sjávarútveginn að það væri heldur betra fyrir þróun sjávarútvegsins að eignarhald báta og vinnslufyrirtækja væri á höndum margra aðila. Ég vil hafa það þannig. Svoleiðis þjóðfélagi vil ég búa í. Og mér gest ekki að því þegar menn ganga fram í nafni félagshyggju og samvinnuhugsjóna, eins og maður heyrir stundum, og eru að sölsa undir sig hagsmuni, tiltölulega purkunarlaust. Ljótasta dæmið sem ég man eftir nýlega var þegar Sambandið var látið kaupa lóðirnar m.a.s. undan hreppnum á Svalbarðseyri. Ég kann ekki við þegar slíkt er gert með því að signa sig með félagshyggju í bak og samvinnuhugsjón fyrir. Ég kann ekki að meta það.

Það var ekki Sambandið.

Var það ekki Samvinnubankinn?

Jú, það er ekki það sama.

Nei, en það er nokkuð skylt skeggið hökunni eins og sést á mér. Þetta vildi ég nefna, hv. þm., og vona að mér verði fyrirgefið þó mér sé dálítið niðri fyrir vegna þess að mér finnst þetta skipta máli um gerð íslenska þjóðfélagsins. Það er kostur við þetta þjóðfélag að valdið er dreift og það eru margir að glíma við verkefnin. Þessu næst ætla ég, herra forseti, að víkja að öðru máli sem mér finnst nokkuð athyglisvert, en það er smákafli um Framsfl. í sambandi við útgerð smábáta. Blaðið Dagur er sennilega tryggara Framsfl. en flest annað. Það er alveg tilviljun að ég nefni þetta næst. Það er ekki vegna þess að ég sé sérstaklega að svara hv. ritara deildarinnar. Hæstv. sjútvrh. flutti ræðu í lok október um smábátaútgerðina í landinu og komst þannig að orði að þetta yrði allt saman að takmarka og það væri erfitt ástand í Grímsey og Borgarfirði eystri, en samt yrði að takmarka þetta. Svo segir Dagur, með leyfi forseta: "Til smábátaútgerðar á slíkum stöðum þarf að taka sérstakt tillit og leysa vanda þeirra á viðunandi hátt." Svo kemur þessi flokkstrygga setning sem ég held að ætti að vera yfirskrift á öllu þessu máli. Eftir að búið er að tala um hvað það er nauðsynlegt að taka tillit til smábátaeigendanna og hagsmuna þeirra segir Dagur: "Ljóst er að fullur skilningur er á því innan sjútvrn." - Ja, þetta er að kalla ekki allt ömmu sína. Það er búið að sýna fram á það með tilvitnunum í hæstv. ráðherra að hann er með þessar ströngu veiðitakmarkanir og allt það, búið að sýna fram á að það er samt nauðsynlegt að þessi útgerð sé til, en þegar hagsmunirnir rekast hvor á annan alveg gjörsamlega, er sagt í stað þess að benda á það: Fullur skilningur er á þessu máli innan sjútvrn. - Ja, þvílíkt! Ég tel, virðulegi forseti, að það séu fjöldamörg önnur mál í tengslum við sjávarútveginn sem ekki hafi fengið nægilega umræðu á hv. Alþingi, ekki heldur á þeim allítarlega fundi sem nú stendur yfir og a eftir að standa yfir í nokkra klukkutíma enn, fjöldamörg mál sem þyrfti að ræða ítarlega og hafa skoðanaskipti um. Og ég hef tekið eftir því, af því að ég hef langa reynslu á næturfundum hér á þinginu, að menn eru oft þeim mun frjórri í umræðum sem lengra líður á nóttina, tala um þetta opnum huga og óbundið og glaðvakandi oft á tíðum. Glaðvakandi! Og ég hef tekið eftir því að upp úr slíkum fundum hafa oft komið hin þörfustu mál þannig að ekki er ég að kvarta undan því að menn haldi áfram og ræði málin aðeins. Eitt af því sem mér finnst ekki hafa verið rætt nægilega ítarlega í kvöld og nótt og í gær - já, í gær, það er ekki komið "í fyrradag" enn þá - það er varðandi þessar merkilegu niðurstöður með tillögur Hafrannsóknastofnunar og tillögur sjútvrh. og svo veiddan afla. Hv. þm. Karvel Pálmason hefur að vísu gert þessu máli ágæt skil, sömuleiðis hv. 4. þm. Vesturl. En mér finnst rétt að vekja sérstaka athygli á því að frá því að kvótakerfið blessað var tekið upp eru liðin fjögur ár, það er 1984, 1985, 1986 og 1987. Fyrsta árið fór veiddur afli 81 000 tonn fram úr tillögum Hafrannsóknastofnunar, annað árið 122 000 tonn, þriðja árið 66 000 tonn og fjórða árið virðist ætla að vera 80–90 000 tonn. Á þessum árum fjórum hefur aflinn farið alls 360 000 tonn fram úr tillögum Hafrannsóknastofnunar þannig að fiskimenn í kringum landið hafa í raun og veru nælt sér í eitt aukaár á þessum tíma. Það er stundum verið að halda fyrir okkur erindi um það og sýna okkur um það súlur og töflur og ég veit ekki hvað, að þessi stefna við að takmarka sóknina í fiskinn hafi lánast alveg sérstaklega vel. En niðurstaðan eftir þessi fjögur ár er samt sú að á þessum fjórum árum hafa menn bætt við sig fimmta árinu extra án þess í rauninni að nokkur maður fengi rönd við reist. Þetta er býsna athyglisvert, verð ég að segja, og nokkurt umhugsunarefni fyrir leikmenn sem horfa á þessar tölur í þeirri umræðu sem hér fer fram nú. Ég ætla þessu næst, herra forseti, að víkja aðeins að 10. gr. frv., sem snertir sérstaklega smábátaeigendur, og fara lítillega yfir grg. frá Landssambandi smábátaeigenda um 10. gr. frv. og þær breytingar sem komu frá meiri hl. sjútvn. Ed. og hv. 14. þm. Reykv. gerði grein fyrir í dag. Í þessari grg. segir: "Með framsetningu 10. gr. á nú í þriðja sinn á fjórum árum að skipta nær algjörlega um veiðifyrirkomulag smábáta, raunar í fjórða skiptið vegna þess að fyrir daga kvótans voru þessir menn látnir afskiptalausir. Það hlýtur að vera hverjum manni ljóst að það er ekki heiglum hent að skipuleggja sinn rekstur fram í tímann undir slíkum kringumstæðum. Engum hópi útgerðarmanna hefur verið boðið upp á aðrar eins uppákomur og með öllu óskiljanlegt hvers vegna smábátaeigendum er ætlað slíkt." Þetta er athyglisverður punktur, verð ég að segja, og umhugsunarverður. Hvað eru ekki oft haldnar ræður í þinginu og úti um allt þjóðfélagið um nauðsyn þess að stuðla að stöðugleika í efnahagslífinu, að fyrirtækin geti gert áætlanir þannig að menn viti hvað gerist þá og þá. Það er allt rétt. En þegar kemur að þessum blessuðum mönnum, á þriðja þúsund manns sem tengjast þessum útvegi, má allt vera í uppnámi árum saman og það er skipt um kerfi svo að segja árlega. Það er nokkuð athyglisvert, það er nokkurt umhugsunarefni hvaða kjörum þessir menn mega sæta miðað t.d. við forustuna í LÍÚ sem er alltaf kölluð hagsmunaaðilar þó hún sé í raun og veru bara ein persóna og rétt rúmlega það. Þá segir í þessu plaggi, í greinargerð Landssambands smábátaeigenda, um 10. gr.: "Þá er einnig núna gjörbreytt því fyrirkomulagi að þessar veiðar skuli alfarið bundnar með lögum, en fyrir árið 1986 lagði ráðherra mikla áherslu á að veiðarnar skyldu vera með þeim hætti. 1984 og 1985 var fyrirkomulagið svo til alfarið í höndum ráðherrans og sjálfur lýsti hann því margsinnis yfir að það væri ekki það form sem hann óskaði eftir. Þessu voru smábátaeigendur algjörlega sammála og eru af eðlilegum ástæðum enn þá. Þar sem 10. gr. fjallar að stofni til um heimildir til handa ráðherra er nauðsynlegt að hafa til hliðsjónar þær hugmyndir sem ráðuneytið hefur gefið frá sér um útfærslu 10. gr. Þrátt fyrir að meiri hl. sjútvn. Ed. hafi fengið sjútvrn. til að gera smávægilegar breytingar á umræddri grein frv. hefur nú þegar verið gefin út reglugerð sem sýnir glögglega hvaða hugmyndir ráðuneytið hefur varðandi útfærslu 10. gr. og ekkert sem bendir til þess að þar verði veruleg breyting á. Í a-, b- og c-lið brtt. meirihlutaálits sjútvn. Ed. er fjallað um báta milli 6 og 10 tonn. Þar er gert ráð fyrir því að skipta hópnum í tvennt og gefa þeim er netaveiðar hyggjast stunda kost á meðalaflamarki sem fengið er með þeirri aðferð að þeir aðilar sem hafa undanfarin ár gert það mjög gott eru látnir mynda meðalkvóta handa þeim er lakar hafa staðið sig og þeim sem hafa nýbyrjað útgerð. Samkvæmt þeirri reglugerð sem þegar hefur verið smíðuð [það eru nú væntanlega drög að reglugerð því að þó að þetta sé nú fullkomið í sjútvrn. gefa þeir ekki út reglugerð áður en lögin eru sett] er þessum mönnum í sárabætur gefinn kostur á því að taka mið af eigin reynslu, fá 90% af henni, en þó aldrei meira en 135 tonn, 108 tonn af slægðum fiski með haus. Þá er einnig heimilt að hafa helming línuafla utan kvóta í nóvember, desember, janúar og febrúar. Það er mjög ámælisvert", segir hér í grg., "að hvetja smábátasjómenn beinlínis til að róa á þeim árstíma þegar vályndust eru veður og birta af skornum skammti. Þetta þýðir ekkert annað en að þeir aðilar sem best hafa staðið sig eru verst settir eftir á. Á það skal bent að flestir þessara aðila eru í byggðarlögum sem mikið eða alfarið byggja á þessari útgerð. Þá er sú úthlutun sem talað er um mjög hvetjandi til að menn fari að róa einir á báti þar sem áður voru tveir og jafnvel þrír í áhöfn." Þá er athyglisvert, herra forseti, að þær tölur sem nefndar eru til úthlutunar í reglugerðardrögunum eru 50 tonn til báta 6–8 brl. og 70 tonn til báta 8–10 brl. Það er svo síðar tekið fram að hér sé um óslægðan fisk að ræða sem þýðir í raun 40 tonn til báta 6–8 brl. og 56 tonn til báta 8–10 brl. Þetta eru undarlegar tölur í ljósi þess að skerða eigi þorskafla um 10% og netabátar undir 10 brl. hafa fengið 80 tonn af slægðum þorski til úthlutunar fyrir þrjá mánuði á vetrarvertíð árin 1986 og 1987. B- og D-liðir brtt. meiri hl. sjútvn. Ed. fjalla um báta undir 6 tonnum og þá báta yfir 6 tonnum sem eingöngu stunda krókaveiðar. Þar er einnig gert ráð fyrir því að skipta hópnum í tvennt. Annars vegar þeir sem geta fengið netaveiðileyfi og hins vegar þeir sem ekki geta fengið þau. Þeir síðarnefndu eru settir í banndagakerfi með svipuðu sniði og verið hefur sl. tvö ár. Þó er talað um að fjölga banndögum um 30% á sama tíma og talað er um að draga 10% úr þorskafla. Hvaða rök eru fyrir þessari talnaspeki? Ég hef ekki heyrt þau. Kannski þarf ekkert að svara þessum mönnum. Ég hef ekki heyrt nein rök frá ráðuneytinu í þessu efni. Þá er segir hér í grg. að þeir sem stunduðu netaveiðar á árunum 1986 og 1987 geti fengið netaveiðileyfi. Hér er um stórkostlega eignaupptöku að ræða hjá fjölda manna sem annaðhvort hafa ekki stundað þennan veiðiskap þessi ár eða á þeim tíma er leyfi þurfti, en eiga öll tæki til þess og þeim sem hafa fjárfest í útbúnaði til slíkra veiða en ekki hafið þær. Á það skal bent að grásleppuvertíð hefst undir vertíðarlok á vetrarvertíð við Vesturland en grásleppuvertíð á Norður- og Austurlandi er samtímis vorvertíðinni. Flestir ef ekki allir þeir aðilar á Norður- og Austurlandi eiga úthald á hvort tveggja en úthald þeirra til þorskfisknetaveiða yrði með þessu gert verðlaust og ónýtt. Þessir menn hljóta að spyrja: Hversu langt geta stjórnvöld gengið í því að gera eigur þeirra verðlausar? Netaveiðibann á minnstu bátana hefur verið rökstutt með því að af þeim stafi mikil slysahætta og þeir skili lélegu hráefni. Engar skýrslur hafa verið lagðar fram þessu til stuðnings. Í þessu sambandi er vitnað til Grímseyjar og áður en ég held lengra með þetta plagg frá Landssambandi smábátaeigenda ætla ég aðeins að fara hér yfir plagg sem mér hefur borist sem ber yfirskriftina "Fiskveiðistjórnunin og Grímsey". Grímsey er eins og kunnugt er merkilegt pláss, m.a. í Íslandssögunni, því að einu sinni gerðu menn tilraun til þess að reyna að véla hana af Íslendingum en það var sem betur fer stöðvað, þannig að hún tilheyrir nú enn þá Íslandi. Í þessu plaggi um Grímsey segir: "Grímsey er 23 sjómílur norðaustur frá Gjögurtá austan Eyjafjarðar. Hluti hennar nær norður í Íshaf. Veðurfar þar er eitt hið versta við Ísland og lífsbarátta íbúanna er hörð. Afkoma fólksins byggist á sjósókn og fiskvinnslu. Vegna hafnleysu eru Grímseyingar dæmdir til þess að hafa minnstu gerð báta og það er misskilningur að það sé að ósk þeirra sjálfra. Í frv. til laga um stjórn fiskveiða fyrir árið 1988–1991 er gert ráð fyrir svo miklum samdrætti í afla smábáta undir 10 tonnum að furðu sætir. Vitanlega kemur þetta harðast niður þar sem undirstaða atvinnulífs er afli af bátum þessarar stærðar. Verði þetta frv. óbreytt að lögum, eða eins og það lítur út núna, kann þetta að koma svo hart niður á Grímsey á næstu fjórum árum að staðurinn standi það naumast af sér. Fyrir nokkrum árum var tekið af Grímseyingum það samgöngutæki á sjó er þjónað hafði staðnum best, þ.e. flóabáturinn Drangur. Ríkisskip áttu að leysa flóabátinn af en hin stóru skip Ríkisútgerðarinnar geta ekki þjónað Grímsey hvað sem áhafnir þeirra leggja sig fram. Vegna veðra og sjógangs komast skipin ekki að bryggju jafnvel vikum saman. Gegnum aldirnar hefur handfærið verið aðalveiðarfæri Grímseyinga og var það til skamms tíma. Handfæraveiðar voru svo háðar veðráttu að sjóferðir bátanna urðu vart fleiri en 80–90 á ári eða varla fjórða hvern dag ársins og mun færri en annarra staða á Norðurlandi. Segja má að bylting hafi orðið í atvinnulífi eyjabúa þegar bátar tóku upp veiðar með þorskanetum. Það árabil sem þessar veiðar hafa verið stundaðar hefur vetrarvertíð aldrei brugðist og nú er svo komið að nær allir opnir bátar, niður í 31/2 tonn, stunda þorskanetaveiðar seinni part vetrar og vor. Fáránlegt væri að svipta þessa menn leyfum til netaveiða því sú veiði ber nú uppi ársaflann og allir hafa þeir keypt fyrir háar fjárhæðir veiðarfæri, spil og önnur tæki á bátana. Þess má og geta að svo stutt er frá Grímsey á fengsæl fiskimið að olíukostnaður er þar í algjöru lágmarki. Eftir lestur frv. um stjórn fiskveiða og þá yfirlýsingu fiskifræðinga að ástand þorskstofnsins sé nokkuð gott þótt nú sé búið að veiða ársafla fram úr þeirra tillögum á fjórum árum, þá spyrja menn: Hvað hefur staður eins og Grímsey og aðrir álíka staðir til saka unnið? Fyrir hvað er verið að refsa þeim? Hafa þeir ekki skilað sínum hluta til þjóðarbúsins á sínum litlu bátum eða hvað? Er þetta kannski byggðastefna nýrrar ríkisstjórnar?" - er hér spurt. Og það er von að spurt sé. Þetta getur kannski orðið okkur tilefni til dálítilla hugleiðinga um ýmsa staði af þessu tagi allt í kringum landið, eins og Grímsey.

Hvenær er þetta bréf dagsett, hv. þm.?

Ég hef nú ekki dagsetninguna á því, hv. þm. En ég hygg að ég gæti aflað hennar fyrir 3. umr. hér á eftir. Þessir litlu staðir allt í kringum landið eru býsna fjarri því lífi sem við lifum hér í höfuðstaðnum og okkur verður sumum sjálfsagt ekki oft hugsað til þessara staða og þeirra lífskjara sem fólk þar býr við, lífskjara sem eru allt, allt önnur en þau sem við þekkjum frá degi til dags. Og við hljótum líka að velta því fyrir okkur hvaða Ísland það yrði ef þessir staðir allt í kringum landið, mjög litlir staðir, fámennir staðir, ef þeir færu úr byggð. A.m.k. er það öruggt að þeir staðir sem hafa farið úr byggð af þessum toga, sú staðreynd hefur gert Ísland miklu fátækara land en það þyrfti að vera. Dæmi: Suðurhluti Vestfjarða og fleiri svæði mætti nefna. Ég hygg að í þessum efnum sé það nauðsynlegt fyrir okkur, sem hér erum og róum á þessu skipi sem heitir ræðustóll á Alþingi, að gera okkur ljóst að við verðum að meðhöndla hagsmunamál þessa fólks af fyllstu tillitssemi og þegar verið er að setja hér lög þar sem stendur bara 10. gr., þá þurfum við að gera okkur grein fyrir því að hér er um afi ræða afkomu á þriðja þúsund fjölskyldna allt í kringum landið og það er einnig ljóst af þeim upplýsingum sem liggja fyrir að það er veruleg hætta á efnahagslegu, fjárhagslegu hruni á stórum hluta þessara heimila sem hér er um að ræða. Og ég vil spyrja hv. þm.: Hvaða rétt höfum við til að leggja fjárhag þessa fólks í rúst? Það að greiða atkvæði hér á hv. Alþingi í Ed., jafnvel þó komið sé undir morgun, það er ekki bara það að lyfta hér upp hægri hendinni. Það hefur áhrif á líf fólks. Við erum ekki bara að taka ákvörðun um okkur sjálf og okkar nánasta umhverfi. Við erum að taka ákvörðun sem snertir verulegan hluta landsmanna. Þess vegna er ábyrgðin hjá okkur og við megum aldrei spyrja hvernig þetta kemur út fyrir mig eða þig hér í þessum sal. Við hljótum að spyrja: Hvernig kemur þetta út fyrir þann fjölda sem ákvörðunin snertir? Og það er það sem skiptir máli. Ég hef stundum, herra forseti, í þessu sambandi tekið dæmi af svokölluðu bjórmáli þar sem þm. jafnvel leyfa sér að segja úr ræðustól: Ég vil leyfa bjór af því að ég treysti mér alveg til að drekka hann. Málið snýst ekki um það. Málið snýst um það hvort sú ákvörðun að leyfa bjór hefur jákvæð áhrif fyrir þjóðina í heild eða ekki. Ég er ekki þeirrar skoðunar að hún hafi það. Málið í þessu efni snýr ekki bara að spurningunni um það að verja fiskistofnana, að vernda fiskistofnana og rækta þá. Spurningin snýst líka um fólk, lifandi fólk, og þetta er nákvæmlega sama sagan og í umræðunum um vaxtamálin. Var það ekki á laugardaginn hér í þessari deild þegar hæstv. viðskrh. flytur þessa líka litlu messu um vextina? Það jafni sig nú smátt og smátt og allt það. En ég sagði þá við hann: Vaxtastefnan er á enda gengin. Þegar búið er að bjóða upp á nauðungaruppboði 80 íbúðir verður gerð uppreisn gegn þessari stefnu. Og þessir reglustikumenn mega ekki gleyma mannlega þættinum, það er fólk, það er lifandi fólk, og ekki bara þeir sem vinna við þetta þá og þá heldur líka börn, fjölskyldur og byggðarlög. Það er svo sérkennilegt stundum að sitja hér í þessari stofnun og upplifa það að það er eins og menn geri sér enga grein fyrir því að á milli ákvörðunarinnar hér og lífsins úti í landinu séu tengsl. Það er eins og menn geti slæmt hér hendinni upp í loftið án þess að það þýði nokkurn skapaðan hlut. Auðvitað er málið ekki þannig. Í grg. Landssambands smábátaeigenda er fjallað nánar um 10. gr. frv. og þar segir, með leyfi forseta: "Um E-lið er fátt að segja annað en þetta. Það ætti að vera búið að halda fleiri lofræður um þann nauðsynlega og hagkvæma þátt í kvótakerfinu að hafa framsal aflamarks sem rúmast. F-liður hefur ekki enn verið útskýrður af ráðuneytinu þannig að ekki er unnt að fjalla um hann. Er hér gott dæmi um að ráð þessara manna skuli alfarið liggja í höndum ráðherra. Um F-lið er það að segja að öðru leyti að hann er til kominn út af því að ráðuneytið hefur talið fjölgun smábáta keyra úr hófi fram. Þó er aðeins gert ráð fyrir því að færa úreldingarregluna niður að 6 tonnum. Það er þó vitað mál að langmesta fjölgunin hefur átt sér stað fyrir neðan 6 tonn. Sé þessi fjölgun svo mikið vandamál þá er það síður en svo leyst með þessum hætti og í raun bein hvatning til manna að hefjast handa við smíði minnstu bátanna. Er það í hrópandi ósamræmi við allar umræður um öryggismál sjómanna. Nú þegar eru bátahönnuðir farnir að velta vöngum yfir 5,9 tonna bátum. Engar mælingarreglur virðast vera til sem snjallir bátahönnuðir geta ekki farið í kringum. Í öllum stafliðum 10. gr. er vísað til ákvörðunar ráðherra og er greinin ein samfelld heimild honum til handa. Veiðum smábáta gæti hann stjórnað að vild og er það í rauninni það sem farið er fram á með 10. gr. Af ráðherraheimildum hafa trillukarlar afar slæma reynslu undanfarin ár og engin ástæða er til að ætla að það mundi taka stakkaskiptum. 10. gr. í þeirri mynd sem hún er flækir veiðifyrirkomulag smábáta til mikilla muna." - Það er nú ekki einföldunin eins og í skattafrv. Alþfl. eða skilvirknin. Nei, nei, það er ekki. - "Í núverandi fyrirkomulagi er hópnum skipt í tvennt: 1. Handfæra- og línuveiðar í banndagakerfi. 2. Netabátar í sóknarmarki yfir hávertíðina. Nú er boðið upp á: 1. Handfæra- og línubátar undir 6 brl. sem eru í banndagakerfi. 2. Aðilar undir 6 brl. sem geta fengið netaveiðileyfi eftir ákveðinni uppskrift. 3. Veiðileyfi handa bátum yfir 6 brl. sem eingöngu stunda handfæra- og línuveiðar. 4. Veiðileyfi með aflahámarki handa bátum yfir 6 brl. sem netaveiðar stunda, og þeim svo aftur skipt í 6–8 brl. og 8–10. 5. Sérstök reglugerð fyrir botnfiskveiðar báta sem stunda skel- og rækjuveiðar." Hér er ekki verið að einfalda hlutina. Hér er nú allt gert sem hægt er til að flækja þá enda verða menn náttúrlega að hafa eitthvað að gera á vissum stöðum í landinu. Því hefur verið borið við og kom hér fram í ræðu hæstv. sjútvrh. að í raun og veru væri hér verið að fara meira og minna að samþykktum fiskiþings. Af þessu tilefni benda smábátamenn á: "1. Í tillögum 46. fiskiþings er orðið "aflamark" notað en ekki aflahámark. 2. Í þeim tillögum er hvergi getið um skiptingu hópsins í allt það sem á undan hefur verið talið heldur þvert á móti tekin sama skiptingin og verið hefur þó lagt sé þar til að netabátar fari í aflamark í stað sóknarmarks. 3. Þar er hvergi minnst á bann við netaveiðum á einhvern hluta hópsins, hvað þá að aðilar á ákveðinni stærð báta þurfi að hafa haft leyfi til netaveiða undanfarin tvö ár. 4. Ekki er fjallað um að taki menn mið af fyrri veiðireynslu í aflamarki skuli vera ákveðið þak á þeirra reynslu. 5. Þá er ekki talað um að aflamark þeirra er stundi netaveiðar skuli vera óframseljanlegt. Í starfsáætlun núverandi ríkisstjórnar er tekið fram um sjávarútvegsmál að sérstakt tillit skuli tekið til byggðasjónarmiða og athafnafrelsis manna í sjávarútvegi. 10. gr., sú sem hér er fjallað um gengur í þveröfuga átt. Þegar athafnafrelsi manna er skert með jafnveigamiklum hætti og hér um ræðir hljóta að þurfa liggja fyrir því ærnar ástæður. Í upphafi kvótakerfisins var þorskstofninn talinn í mikilli hættu og því nauðsyn á harkalegum aðgerðum. Í skriflegum svörum frá Hafrannsóknastofnun við nokkrum spurningum sem Landssamband smábátaeigenda lagði fyrir stofnunina er það staðfest að þorskstofninn sé ekki talinn í hættu. Í ljósi þess er það undarlegt að vega eigi að þeim þætti útgerðarinnar sem viðurkennd er hagkvæmust. Hagkvæmni hennar sést best á því að 15% íslenskra sjómanna komast bærilega af með sig og sína útgerð með 56% heildarafla flat- og botnfisks. Vonandi taka alþingismenn á þessum málum af þeim skilningi að trillukarlar þurfi ekki nær árvisst að berjast fyrir tilverurétti sínum. Öllum ætti að vera ljóst að því minni höft sem lögð eru á smábátana því hagstæðara verður það fyrir atvinnu og lífsafkomu smæstu sjávarplássanna." Ég hef síðan, herra forseti, aflað mér ítarlegri upplýsinga um þessi mál. M.a. að því er varðar afstöðu einstakra hópa smábátaeigenda. Hv. 14. þm. Reykv. var svo vinsamlegur að taka með sér í salinn hér mikinn snilling, hv. 2. þm. Norðurl. e. 

Og mínu líka.

Já, og reyndar fleiri þm., hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar og margra ágætra manna. Í þessari samþykkt segir: "Þessi fjölmenni fundur mótmælir harðlega þeirri háskalegu aðför að lífskjörum smábátaeigenda og atvinnulífi víða á landsbyggðinni sem felst : 9. gr., nú 10., frv. til laga um fiskveiðistefnu. Þessi aðför kemur skýrt fram í hugmyndum sjútvrn. um skipulag veiða báta undir 10 tonnum, dagsett 23. okt. 1987. Fundurinn heitir því á þingmenn þjóðarinnar, sveitarstjórnarmenn, félagasamtök og almenning að taka höndum saman og verja landsbyggðina þeim alvarlegu áföllum af atvinnuleysi og byggðaröskun sem augljóslega dynja yfir ef 9. gr. frv. verður að lögum." - Og þetta var samþykkt með öllum greiddum atkvæðum á fundi á Hótel KEA sem sóttu á annað hundrað manns. Ég er einnig hér, herra forseti, með ítarlega ...  Ég hef einnig aflað mér ítarlegra upplýsinga um hlutdeild smábáta í heildarafla á undanförnum árum og sömuleiðis um fróðleg orðaskipti Landssambands smábátaeigenda og sjútvrn. Þá hef ég aflað mér plaggs sem ég hygg að sé nauðsynlegt að hv. þingheimur geri sér ljóst hvað er, en það eru nöfn þeirra 1400 manna sem starfa við þessa grein og eru skrifaðir fyrir bátum. Þessir menn hafa nú sent Alþingi bænarskrá um að fá að stunda sinn atvinnuveg í sæmilegum friði. Nú vill svo vel til, herra forseti, 

Þetta hendir alltaf sama hv. þm.

Alltaf sama hæstv. forseta. Ég tala nú ekki um. Þannig að það er eitthvað sérkennilegt með mig og núverandi hæstv. forseta greinilega.

Tengslin eitthvað að rofna.

Ég biðst innilega afsökunar og er tilbúinn að gera opinbera iðran í þessu efni, aftur og aftur svo lengi sem þetta hendir mig. En vandinn er sá að maður sér ekki þegar skipt er um sæti. Nei, það væri ástæða til að fara yfir þessi mál ítarlegar, hæstv. forseti. En svo vel vill til að ríkisstjórnin mun vera svo hugulsöm að hún ætli að hafa 3. umr. líka í dag. Þá mun ég fara yfir félagatal Landssambands smábátaeigenda ásamt upplýsingum um heimilisföng og bátsnöfn og skráningarnúmer þannig að það fari ekkert á milli mála að hér er á ferðinni fólk, fjölmennur hópur, sem á sinn rétt, sem okkur ber að taka tillit til í þessari virðulegu stofnun, jafnvel þó nú renni senn nýr dagur. Ég tel ekki ástæðu til þess, virðulegi forseti, að tefja lengur hér að sinni. Það verður fróðlegt að sjá hver verður niðurstaðan við 2. umr. málsins þegar henni lýkur og atkvæðagreiðsla fer fram í morgunsárið. Það verður einnig fróðlegt að fylgjast með 3. umr., að ég tali nú ekki um hvað verður ánægjulegt að taka á móti þm. Nd. þegar þeir koma hér um tíuleytið a eftir. Allt er þetta til marks um að við erum með alveg sérstaka snillinga að stjórna landinu. Verkstjórnin í þinginu er með þvílíkum fádæmum. Ég vona satt að segja að það sé ljóst að formenn þingflokka stjórnarliðsins fái að minnsta kosti orðu á nýársdag fyrir einstaka frammistöðu við að klúðra málum. Það er Íslandsmet, alveg örugglega Íslandsmet. Þeir klúðra málum þannig að það er ekki hægt að afgreiða fyrir jól eitt einasta mál. Það var af því að hofmóðurinn rann á þá í gær, á sunnudeginum, og þeir uppgötvuðu að 2/3 þingsins hljóta að ráða yfir 1/3. Þeir þurftu að fá útrás fyrir þessa valdagleði og láta þennan þriðjung finna til tevatnsins. "Kýla á'ann", eins og krakkarnir segja, og vera ekkert að hlífa þeim. Þetta valdakast, sem meiri hl. fékk í gær, hefur orðið til þess að það er ekki hægt að afgreiða eitt einasta mál fyrir jól og mikið vafamál að það sé hægt að afgreiða öll þau mál sem þeir lögðu þó fram pantanir á fyrir áramót. Og að lokum, hæstv. forseti, tel ég sérstaka ástæðu til að vekja athygli á því að hv. 2. þm. Norðurl. e. er kominn í salinn. Kemur mér hann jafnan í hug þegar ég heyri góðs manns getið og þykir vænt um að sjá hann hér og einkum og sér í lagi ef hann vildi vera svo vinsamlegur að kynna sér hvernig hans handaverk, sem hann ætlar að fara að framkvæma núna með annarri hendinni, koma niður á fólki í Grímsey sem er eitt pláss í hans kjördæmi.



Virðulegur forseti. Úrskurður virðulegs forseta veldur mér að sjálfsögðu miklum vonbrigðum. Ég tók til máls í 2. umr. um frv. til laga um stjórnun fiskveiða og lauk ekki ræðu minni þannig að ég var í ræðustóli kl. 7 í gær, er það að verða, það er ekki í fyrradag, þegar fundi var frestað.

Ég verð að biðja hv. 7. þm. Reykn. velvirðingar á þessu. Það mun vera rétt hjá honum. Ég sjálf var hér í forsetastóli þegar hann tók til máls eftir kvöldverðarhlé og gat þess sérstaklega að þá héldi hann áfram ræðu sinni. Ég hafði talið að hann væri eftir það búinn að taka til máls að nýju, en það mun vera misskilningur.

Já, þar sem ég geri ráð fyrir því að sá virðulegi forseti sem nú er að taka sæti í forsetastóli muni halda til streitu þessum úrskurði langar mig að fá að skýra út mín sjónarmið. Ég byrjaði a því að lýsa yfir vonbrigðum mínum með þennan úrskurð hæstv. forseta. En eins og ég gat um var það í gærkveldi fyrir alllöngu að ég stóð hér í ræðustóli og gat ekki lokið máli mínu þegar fundarhlé var gert kl. 19. En af óviðráðanlegum orsökum gat ég ekki komið því við að vera mættur á slaginu 20.30 þegar fundur skyldi áfram halda og ég reiknaði þá með því að ég yrði settur aftar í röðinni og fengi þannig að halda áfram í ræðu minni.

Ástæðan fyrir því að forseti hefur gefið þennan úrskurð er sá að fundur var boðaður kl. 20.30. Ræðumaður hafði frestað sinni ræðu, hann mætti ekki á réttum tíma og enn hef ég ekki fengið skýringar á því af hverju viðkomandi gat ekki mætt. Það varð að taka annan ræðumann fram fyrir til að geta hafið fund að nýju. Ég tel það óvirðingu við Alþingi að mæta ekki á réttum tíma eða gefa skýringu á því. Þess vegna var þessi úrskurður gefinn.

Já, virðulegur forseti, ég er aðeins að segja í umræðum um þingsköp að mér þyki þetta leitt og ég mun ekki gera frekari ágreining um þennan úrskurð virðulegs forseta. Ég vildi bara að mitt sjónarmið kæmi fram. Ég ég taldi að ég mundi ljúka ræðu minni þó að ég yrði settur aftur á bak í röðina. En ég ætla ekki að gera frekari ágreining við úrskurð virðulegs forseta, og hef lokið máli mínu um þingsköp.



Virðulegur forseti. Úrskurður virðulegs forseta veldur mér að sjálfsögðu miklum vonbrigðum. Ég tók til máls í 2. umr. um frv. til laga um stjórnun fiskveiða og lauk ekki ræðu minni þannig að ég var í ræðustóli kl. 7 í gær, er það að verða, það er ekki í fyrradag, þegar fundi var frestað.

Ég verð að biðja hv. 7. þm. Reykn. velvirðingar á þessu. Það mun vera rétt hjá honum. Ég sjálf var hér í forsetastóli þegar hann tók til máls eftir kvöldverðarhlé og gat þess sérstaklega að þá héldi hann áfram ræðu sinni. Ég hafði talið að hann væri eftir það búinn að taka til máls að nýju, en það mun vera misskilningur.

Já, þar sem ég geri ráð fyrir því að sá virðulegi forseti sem nú er að taka sæti í forsetastóli muni halda til streitu þessum úrskurði langar mig að fá að skýra út mín sjónarmið. Ég byrjaði a því að lýsa yfir vonbrigðum mínum með þennan úrskurð hæstv. forseta. En eins og ég gat um var það í gærkveldi fyrir alllöngu að ég stóð hér í ræðustóli og gat ekki lokið máli mínu þegar fundarhlé var gert kl. 19. En af óviðráðanlegum orsökum gat ég ekki komið því við að vera mættur á slaginu 20.30 þegar fundur skyldi áfram halda og ég reiknaði þá með því að ég yrði settur aftar í röðinni og fengi þannig að halda áfram í ræðu minni.

Ástæðan fyrir því að forseti hefur gefið þennan úrskurð er sá að fundur var boðaður kl. 20.30. Ræðumaður hafði frestað sinni ræðu, hann mætti ekki á réttum tíma og enn hef ég ekki fengið skýringar á því af hverju viðkomandi gat ekki mætt. Það varð að taka annan ræðumann fram fyrir til að geta hafið fund að nýju. Ég tel það óvirðingu við Alþingi að mæta ekki á réttum tíma eða gefa skýringu á því. Þess vegna var þessi úrskurður gefinn.

Já, virðulegur forseti, ég er aðeins að segja í umræðum um þingsköp að mér þyki þetta leitt og ég mun ekki gera frekari ágreining um þennan úrskurð virðulegs forseta. Ég vildi bara að mitt sjónarmið kæmi fram. Ég ég taldi að ég mundi ljúka ræðu minni þó að ég yrði settur aftur á bak í röðina. En ég ætla ekki að gera frekari ágreining við úrskurð virðulegs forseta, og hef lokið máli mínu um þingsköp.



Herra forseti. Sá texti sem er á C-lið 2. gr. er svo óskýr að hann er tæpast hæfur sem lagatexti, en með tilliti til þeirra skýringa sem komu fram hjá frsm. meiri hl. Guðmundi H. Garðarssyni við þeirri fsp. sem ég lagði fram fyrr í umræðunum segi ég já.