Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti Íslanda (Kristján Eldjárn) : Hinn 16. f. m. var gefið út svofellt bréf: „Forseti Íslands gjörir kunnugt: Ég hef ákveðið samkv. till. forsrh., að Alþingi skuli koma saman til fundar föstudaginn 10. okt. 1975. Um leið og ég birti þetta, er öllum, sem setu eiga á Alþingi, boðið að koma nefndan dag til Reykjavíkur, og verður þá Alþingi sett að lokinni guðsþjónustu í Dómkirkjunni, sem hefst kl. 13.30. Gjört í Reykjavík, 16. september 1975. Kristján Eldjárn. Geir Hallgrímsson. Forsetabréf um að Alþingi skuli koma saman til fundar föstudaginn 10. október 1975:“ Samkv. bréfi því, sem ég nú hef lesið, lýsi ég yfir því, að Alþingi Íslendinga er sett. Ég býð alla alþm. velkomna til þingstarfa. Landsmönnum öllum er ljóst að þegar þetta þing kemur saman eru fram undan brýn úrlausnarefni í efnahags- og atvinnulífi þjóðarinnar og sú spurning er mönnum rík í huga hvernig vér berumst af í áframhaldandi baráttu vorri fyrir fullum yfirráðum yfir hafsvæðunum kringum land vort. Af þessum sökum hygg ég að ekki sé ofmælt að allur þorri landsmanna gefi því meiri gaum nú en oft endranær að Alþingi kemur saman og tekur til starfa. Ég þykist þess því fullviss að ég mæli fyrir munn mikils fjölda manna um allar landsins byggðir, þegar ég nú læt í ljós þá ósk og von að störf Alþingis og ríkisstj. verði gifturík og leiði til góðs farnaðar fyrir land og þjóð. - Að mæltum þeim orðum bið ég þingheim allan að minnast fósturjarðarinnar með því að rísa úr sætum. 
             Samkv. 1. gr. þingskapa ber nú aldursforseta að stjórna fundi þar til kosning forseta sameinaðs Alþingis hefur farið fram og bið ég aldursforseta, Guðlaug Gíslason, 3. þm. Suðurl., að ganga til forsetastóls. Forseti íslands tók sér sæti í þingsalnum, en aldursforseti gekk til forsetastóls og tók við fundarstjórn.



Þá verður fundi fram haldið í Sþ., en áður en þingstörf hefjast vil ég minnast látins fyrrv. alþm. Áki Jakobsson lögfræðingur, fyrrum alþm. og ráðherra, varð bráðkvaddur hér í Reykjavik 11. sept. s. l., 64 ára að aldri. Áki Jakobsson var fæddur í Húsavík við Skjálfanda 1. júlí 1911. Foreldrar hans voru Jón Ármann kaupmaður þar, síðar bókhaldari í Reykjavík, Jakobsson kaupstjóra í Húsavík Hálfdánarsonar og kona hans, Valgerður Pétursdóttir útvegsbónda í Ánanaustum í Reykjavík Gíslasonar. Árið 1913 fluttist hann með foreldrum sínum vestur um haf og átti heima í Winnipeg til 9 ára aldurs, en á árinu 1920 fluttist fjölskyldan búferlum til Reykjavíkur. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1931 og lögfræðiprófi frá Háskóla Íslands 1937. Að námi loknu var hann bæjarstjóri á Siglufirði á árunum 1938–1942. Árið 1942 fluttist hann öðru sinni til Reykjavíkur og rak hér síðan lögfræðiskrifstofu til dánardægurs. Héraðsdómslögmaður varð hann árið 1944 og hæstaréttarlögmaður 1957. Hann var landsk. alþm. frá vori til hausts 1942 og síðan alþm. Siglfirðinga 1942–1953 og aftur 1956–1959, sat á 16 þingum alls. Atvmrh. var hann frá 21. okt. 1944 til 4. febr. 1947. Árið 1942 tók hann sæti í mþn. í stjórnarskrármálinu, var kosinn árið 1943 í mþn. í sjávarútvegsmálum og skipaður sama ár í nefnd til að athuga hvernig megi veita kaupstöðum, kauptúnum og sjávarþorpum eignar- og umráðarétt yfir nauðsynlegum löndum og lóðum með sanngjörnum kjörum, og samdi n. frv. til l. um ræktunarlönd og byggingarlóðir í kaupstöðum og kauptúnum. Í síldarútvegsnefnd átti hann sæti 1944–1946 og í stjórn byggingarsjóðs kaupstaða og kauptúna 1950–1953. Áki Jakobsson hneigðist ungur að aldri að róttækum stjórnmálaskoðunum. Hann tók þegar á skólaárum sínum þátt í íslenskri stjórnmálabaráttu af lífi og sál. Hann var athafnasamur bæjarstjóri í Siglufirði að loknu háskólanámi og naut kjörfylgis bæjarbúa til setu á Alþ. á annan áratug. Flokksbræður hans völdu hann ungan að aldri til setu í ríkisstj. Hann var atvmrh. í nýsköpunarstjórninni á tímum mikilla framkvæmda í atvinnumálum á vegum ríkisins. Eftir að ráðherradómi lauk sinnti hann lögfræðistörfum ásamt þingmennsku og fékkst þá um skeið dálítið við rekstur útgerðar og fiskvinnslu. Áki Jakobsson var einarður og fylginn sér í baráttu fyrir stefnumálum sínum, snjall og áhrifamikill málafylgjumaður og ötull forvígismaður á því sviði stjórnmála þar sem hann hafði haslað sér völl. Á ráðherraárum hans féll í hans hlut að hafa forstöðu um miklar framkvæmdir til eflingar atvinnuvegum landsmanna og gekk hann að því starfi með miklum dugnaði og stórhug. Ekki fór hann ætíð troðnar slóðir í stjórnmálum og stóðu oft harðar deilur um orð hans og athafnir. Hann var harðskeyttur og rökfastur í málfærslu sinni á sviði stjórnmála og í réttarsölum, víðlesinn og margfróður í ýmsum greinum. Um skeið kvað mikið að honum á vettvangi þjóðmála, en ýmis atvík og aðstæður urðu til þess að hann hvarf af Alþingi á góðum starfsaldri. Ég vil biðja þingheim að minnast Áka Jakobssonar með því að rísa úr sætum. - 
            



Borist hafa eftirfarandi bréf: „Þar sem ég vegna veikinda mun ekki geta sótt þingfundi á næstunni, leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess, að 1. varamaður Alþbl. í Reykjavík, Vilborg Harðardóttir blaðamaður, taki sæti á Alþ. í forföllum mínum. Magnús Kjartansson, 3. þm. Reykv.“ Bréfið er dags. 6. okt. - Enn fremur: „Þar sem ég þarf að ráði lækna minna að dveljast erlendis fram yfir næstu mánaðamót, leyfi ég mér að biðja um orlof frá þingstörfum þann tíma. Jafnframt óska ég þess, að 1. varamaður Sjálfstfl. í Reykjavík, frú Geirþrúður Hildur Bernhöft, taki á meðan sæti mitt á Alþ. samkv. ákvæðum þingskapa og venjum þar um. Virðingarfyllst, Jóhann Hafstein.“ Og einnig: „Dagana 8.–25. okt. n. k. verð ég fjarverandi í opinberum erindum. Þann tíma get ég ekki sótt fundi Alþingis. 1. varamaður Framsfl. í Vestfjarðakjördæmi, Ólafur Þ. Þórðarson skólastjóri, Suðureyri, mun sitja þingfundi þann tíma sem ég er fjarverandi. Steingrímur Hermannsson.“ Kjörbréf frú Geirþrúðar H. Bernhöft og Ólafs Þ. Þórðarsonar hafa verið rannsökuð áður og þurfa því ekki rannsóknar við. Býð ég þau ásamt þm. öllum öðrum svo og starfsliði Alþingis velkomin til starfa. Hins vegar hefur ekki verið rannsakað bréf frú Vilborgar Harðardóttur og vil ég biðja kjörbréfanefnd að taka það til rannsóknar. Verður gert hlé á fundinum á meðan í um það bil 10 mínútur. - Fundarhlé.

Frsm. (TÓmas Árnason): Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur rannsakað kjörbréf frú Vilborgar Harðardóttur blaðamanns, Laugavegi 46B í Reykjavík, en hún er 1. varaþm. Alþbl. í Reykjavík og tekur sæti á Alþ. í forföllum Magnúsar Kjartanssonar sem er sjúkur. Kjörbréfanefnd hefur ekkert fundið athugavert við kjörbréfið og mælir með því samhljóða að það verði samþ. og kosning Vilborgar Harðardóttur tekin gild.



Vilborg Harðardóttir hefur undirritað drengskaparheit og býð ég hana velkomna til þingstarfa.