Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Hér er fjallað um frv. til l. um breyt. á lögum nr. 81 31. maí 1976, um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands, sbr. lög nr. 42 13. maí 1977 og lög nr. 67 30. maí 1979, nál. frá sjútvn. Nefndin hefur rætt frv. á fundi sínum og fengið til viðtals um þetta mál fulltrúa frá sjútvrn. og Hafrannsóknastofnun. Nefndin hefur orðið sammála um að standa að samþykkt frv. óbreytts eftir að sjútvrn. hefur með bréfi staðfest ákveðnar reglur sem gilda skulu um skarkolaveiðar í Faxaflóa. Bréf sjútvrn. er birt hér sem fskj. og þykir mér ástæða til þess að aðeins fara yfir það: „ Sjútvrh. staðfestir, að eftirgreindar reglur muni gilda um skarkolaveiðar í Faxaflóa, verði staðfest frv. til l. um breyt. á lögum nr. 81 31. maí 1976, um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands, sbr. lög nr. 42 13. maí 1977 og lög nr. 67 30. maí 1979 (mál 174). 1. Heildarafli skarkola fari ekki yfir 1500 lestir, en veiðarnar stöðvaðar fyrr, telji Hafrannsóknastofnunin ástæðu til þess vegna ástands stofnsins. 2. Aldrei stundi veiðarnar fleiri en sex bátar samtímis og löndun skarkolaafla verði í mesta lagi bundin við þrjár vinnslustöðvar. 3. Veiðar skulu í fyrsta lagi hefjast 15. júlí. 4. Veiðisvæði verði hin sömu og tilraunaveiðarnar fóru fram á sumarið 1980 og ekki rýmkuð nema að undangengnum tilraunum undir eftirliti Hafrannsóknastofnunarinnar samkv. tillögum stofnunarinnar. 5. Gerðar verði frekari tilraunir með 170 mm möskva í dragnót og samanburður fenginn á afla úr þeirri nót og nót með 155 mm möskva, sem verði lágmarksmöskvastærð við veiðarnar. 6. Hlutur bolfisks fari ekki yfir 15% af heildarvikuafla hvers báts. Afli umfram 15% verði gerður upptækur samkv. lögum nr. 32 1976, um upptöku ólöglegs sjávarafla. 7. Eftirlit með þessum veiðum verði með svipuðum hætti og var sumarið 1980 og brot á þeim reglum, sem um veiðarnar gilda, varði fyrirvaralausri sviptingu leyfis. Ofangreindar reglur munu gilda um veiðarnar og ekki vikið frá þeim nema í samráði við sjútvn. Alþingis. Reglur þessar verða skoðaðar fyrir vertíð hverju sinni með hliðsjón af fenginni reynslu frá árinu áður. Enn fremur gætu tilraunir í sumar með 170 mm möskva leitt til þess, að 170 mm möskvi yrði alfarið tekinn upp í dragnót sumarið 1982.“ Undir þetta rita Steingrímur Hermannsson, Jón B. Jónasson. Ég vil þakka nefndarmönnum fyrir að hafa reynt að seilast til samkomulags, og ég þakka nefndarmönnum fyrir það, að það tókst að ná samkomulagi. Það var heitt í kolunum, eins og þeir segja í neðra, þegar þetta mál var þar til umr., og ég vona, að hér verði friðsamlegri umr. Ég þakka einnig sjútvrh. fyrir það sem hann hefur lagt af mörkum til að þetta samkomulag gæti tekist. En undir nál. rita Stefán Guðmundsson, Kjartan Jóhannsson, Guðmundur Karlsson, Geir Gunnarsson, Guðmundur Bjarnason og Egill Jónsson.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. - Það er rétt, sem hv. frsm. sjútvn., 3. þm. Norðurl. v., sagði áðan, að það urðu býsna harðar umr. um þetta mál í Nd., enda hefur dragnótaveiði í Faxaflóa lengi verið hitamál. Ég ætla að segja það strax, að ég er andvígur dragnótaveiðum í Faxaflóa í ljósi þeirrar reynslu sem af þeim veiðum hefur fengist fyrir ýmis byggðarlög hér við flóann. Ég ætla þó ekki að fara að hafa mörg orð um það mál. Hins vegar er skylt að taka það fram, að í þessari deild hefur þetta mál tekið töluvert aðra stefnu en í Nd. Ég tel að sú yfirlýsing, undirrituð af sjútvrh., sem hér fylgir með, geri þetta mál þess eðlis, að það er illskárra að þola það en áður var.



Herra forseti. Ég vil aðeins láta það koma fram, að ástæðan til þess, að ég á aðild að nál. þar sem mælt er með samþykkt þess frv. sem hér er til umr., er sú, að við meðferð malsins í nefndinni hafa fengist fram þær takmarkanir á dragnótaveiðum í Faxaflóa sem tilgreindar eru í fskj. með nál. Í bréfi hæstv. sjútvrh., sem þar er birt, kemur fram að veiðarnar verða nánast í sama horfi og verið hefur að undanförnu. Samþykkt frv. þýðir að nánast verður engin rýmkun frá því sem verið hefur. Hefði þessi yfirlýsing hæstv. ráðh. ekki verið tryggð var hins vegar hætta á því, að samþykkt þessa frv. gæti þýtt verulega aukningu á fjölda báta og rýmkun veiða á annan hátt. Ég hefði ekki greitt frv. atkv. eins og það kom frá hv. Nd., þar sem engin trygging hefði verið fyrir því, hvernig heimildarákvæðum laganna yrði beitt, engin trygging hefði verið fyrir því, að veiðunum yrði sem mest haldið innan óbreyttra marka, og algjörlega lagt á vald sjútvrn. hvernig að þeim yrði staðið. Ég hef að athuguðu máli metið meira að eiga þátt í því, að þessar ákveðnu takmarkanir yrðu settar, og samþykkja frv. þannig, en að greiða atkv. gegn því án þessara takmarkana, vitandi að allar líkur eru á því, að meiri hl. væri einnig í þessari hv. deild til þess að samþykkja það óbreytt eins og það kom frá Nd.



Herra forseti. Ég vil láta það koma fram hér við þessa umr., að vinnsla á skarkola er vaxandi atvinnugrein hér í höfuðborginni. Það hefur löngum verið haft á orði, að það væri nauðsynlegt að efla útgerð og fiskvinnslu og fjölbreytni atvinnulífs á Reykjavíkursvæðinu. Jafnframt hefur komið fram við meðferð þessa máls að þessar veiðar og vinnsla eru með arðbærustu veiðum, sem Íslendingar geta stundað um þessar mundir, og verið er að byggja upp mjög mikilvæga markaði fyrir þessa framleiðslugrein erlendis. Þegar um slíkt er að ræða, þá held ég að það sé fyllilega réttlætanlegt að menn haldi inn á nýjar brautir í þessum efnum, sú harða afstaða, sem verið hefur hjá ýmsum gegn slíku, verði ekki látin hindra að þessi þróun fái að reyna sig. Ég hef ekki haft tækifæri til þess að skoða nákvæmlega þá yfirlýsingu, sem hæstv. sjútvrh. hefur hér látið frá sér fara í dag, 21. maí, en ég vænti þess, að hún sé þess eðlis, ef ekki kemur annað fram frá hæstv. ráðh., að áframhaldandi starfsemi í þessari veiðigrein og vinnslugrein hér í landinu fái fyllilega að njóta sín. Annað væri óeðlilegt að mínum dómi miðað við nauðsyn þess að byggja upp fjölþættari markaði fyrir íslenskan sjávarútveg og hagnýta betur þá fiskveiðistofna sem Íslendingar hafa lítt nýtt til þessa.



Herra forseti. Það má segja að þetta sé orðin nokkur fagnaðarsamkoma hjá okkur á Alþingi. Ég var að ljúka við að þakka víðtæka samstöðu í Sþ. um mikilvægt mál og stend nú upp til þess að lýsa ánægju minni með að hér hefur náðst samstaða um þetta mál, dragnótaveiðar í Faxaflóa. Ég fagna því, að það bréf, sem fylgir með, hefur að því er mér virðist leiðrétt ýmsan misskilning, sem hefur verið nokkuð ríkur í sambandi við dragnótina. Að sjálfsögðu hefur það ætíð verið hugmynd sjútvrn., að mjög faglega yrði að farið og veitt undir vísindalegu eftirliti. Og þessar reglur, sem þarna eru birtar, eru þær sem lagðar voru til grundvallar þegar ég ákveð að flytja þetta frv. Að sjálfsögðu má ætíð um það deila, hve bátar eigi að vera margir og vinnslustöðvar margar. Ég hefði sjálfur talið að hámark báta væri e. t. v. sjö bátar. Það er ekki um meira magn að ræða. Ég hafði reyndar haft í hug að vinnslustöðvar yrðu vart fleiri en nú er, þær eru tvær. En þó opnar þetta möguleika - og ég fagna því - að bæta við einni stöð ef það sýnir sig að vera af einhverjum e. t. v. svæðisbundnum eða byggðaástæðum æskilegt. Ég vil fullvissa hv. þm. um að ætíð hefur staðið til að fara og mun verða farið eftir þeim leiðum að sjálfsögðu sem lýst er í bréfinu. Ég get einnig fullvissað hv. 11. þm. Reykv. um það, að sá framgangsmáti, sem lýst er, opnar einnig að mínu mati þessa mikilvægu grein. Tek ég undir hvert orð sem hann sagði um það. Ég held að það sé ekki aðeins réttlætanlegt, heldur sjálfsagt. Þó að gert sé ráð fyrir að gera áfram tilraun með 170 mm möskva kemur það að okkar mati á engan máta í veg fyrir að það aflamagn náist sem gert er ráð fyrir. Að mati vísindamanna er það að hámarki 1500 lestir, eins og fram kemur í þessu bréfi. Ég vil aðeins geta þess að lokum, að ég fékk tækifæri til þess í nýlegri ferð til Bretlands að kynna mér þar þessi mál nokkuð. Bretar hafa gert mjög víðtækar tilraunir með dragnót og veiða t. d. í Skotlandi um það bil helming af öllum og miklum afla í dragnót. Niðurstaða rannsóknastofnana þar er að dragnót sé með allra bestu veiðarfærum að mörgu leyti. Þeir segja í fyrsta lagi að dragnótin sé nú ekki síst orðin mikilvæg vegna orkusparnaðar. Hún krefst miklu minni orku en sum önnur veiðarfæri, t. d. troll. Í öðru lagi flokki hún betur úr fisk heldur en troll. Og í þriðja lagi fari hún vel með botninn, sem er nú dálítið annað en hefur stundum heyrst hér. Ég sá bæði myndir og skýrslur og upplýsingar sem allar virtust sanna þetta. Ég skýrði þessum vísindamönnum frá því, að við værum nú með 155 mm möskva og segja má að andlitið hafi dottið af þeim, því að þeir eru með 80 mm möskva og telja dragnót samt góða. Ég verð að segja fyrir mitt leyti, að ég held að andstaðan gegn dragnótinni sé byggð á fordómum fyrst og fremst. Ég vona að þetta leiðréttist. Hér var áður veitt með dragnót við allt aðrar aðstæður, á stærra svæði og með minni möskva o. s. frv., svo ég vona að þetta sé skynsamleg opnun fyrir dragnótina og muni jafnvel leiða til þess, að hún verði notuð í víðtækari mæli hér við land því ekki veitir okkur satt að segja af að nota veiðarfæri sem eru ekki eins orkufrek og sumt af því sem við notum. Ég lýk þessum orðum með því að þakka þá samstöðu sem náðst hefur í nefndinni um þetta mál.



Herra forseti. Ég hef áður bent á það, að það ætti að leyfa dragnótaveiðar á kolastofnunum í Faxaflóa með mjög ákveðnum takmörkunum. Ég tel að sú afgreiðsla, sem þetta mál hefur fengið hér í deildinni, sé einmitt af þeim toga. En vegna síðustu ummæla hæstv. sjútvrh. um ágæti dragnótarinnar vil ég ítreka það sem ég tel að hafi verið ríkjandi viðhorf í nefndinni, að það ætti að vera rúm möskvastærð, 155–170 mm, og að veiðarnar ættu eingöngu að vera bundnar við kolaveiðar. Ég vil að það komi alveg ljóst fram, að þetta er stefna nefndarinnar, og það byggist á því, að Faxaflóinn er mjög sérstakt svæði, þar er uppeldisstöð fyrir fisk. Hæstv. sjútvrh. hefur gefið yfirlýsingu í samræmi við óskir nefndarinnar um að þetta verði svona og það er auðvitað meginatriði málsins. En vegna þeirra ummæla, sem hér voru höfð, tel ég nauðsynlegt að það komi alveg skýrt fram, að sú er stefna nefndarinnar. Ég sagði áðan að það væri eðlilegt og sjálfsagt að leyfa dragnótaveiðar í Faxaflóanum með mjög ströngum takmörkunum til þess að nýta stofninn. Það eru margvíslegar ástæður sem liggja til þess, að það er nauðsynlegt. Þær eru bæði fiskifræðilegar og hagrænar. Við viljum gæta þess, að það fari ekki annar smáfiskur í þetta veiðarfæri þegar verið er að veiða kolann. En við höfum líka talið nauðsynlegt að það væri ekki hætta á misnotkun þessa veiðarfæris, og þess vegna hefur nefndin lagt ríka áherslu á að takmarka fjölda bátanna sem veiðarnar stunduðu. Það er líka á það að líta og sérstaklega í sambandi við þau ummæli sem uppi hafa verið höfð um arðsemi þessara veiða, að það þarf ekki að skipta þessu í miklu fleiri hluti en nú er gert til þess að það hætti að verða arðsamt. Þess vegna eru þær takmarkanir hér uppi sem nefndin hefur talið að væru nauðsynlegar. Og ég ætla nú að biðja um að hæstv. sjútvrh. athugi vel sinn gang áður en farið er út í að fjölga stöðvum. Ég veit að þetta er viðkvæmt mál, en ég tel að með þeirri yfirlýsingu, sem hér hefur verið gefin, hafi fengist farsæl afgreiðsla á því sem allir ættu að geta bærilega vel við unað, eins og nefndin gerir, um leið og hún mælir með samþykkt þess. Og ég vil að lokum þakka hæstv. sjútvrh. fyrir samvinnuna í þessu máli og þá yfirlýsingu sem hefur gert kleift að mæla með þessu máli með þeim hætti sem hér er gert.



Herra forseti. Hér er um að ræða staðfestingu á brbl. sem gefin voru út á s. l. hausti, nánar tiltekið 9. sept. 1980, í tengslum við kjarasamninga sem ríkið gerði við opinbera starfsmenn eða félagsmenn BSRB. Þegar þessir samningar voru gerðir var jafnframt fallist á að nokkur mikilvæg félagsleg málefni, sem opinberir starfsmenn höfðu lagt áherslu á, næðu fram að ganga, og þau er m. a. að finna í þessu frv. Langsamlega mikilvægast þessara ákvæða eru atvinnuleysistryggingar sem opinberir starfsmenn hljóta í fyrsta sinn með þessum lögum. Á það bæði við starfsmenn ríkisins og starfsmenn stéttarfélaga, auk starfsmanna sjálfseignarstofnana að svo miklu leyti sem lögin taka til þeirra. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þá hlið þessa máls sem snýr að meginefni þess, atvinnuleysistryggingum fyrir félagsmenn BSRB eða tengd samningstímabils, en ákvæðum um það efni var einmitt breytt með þessum brbl. Áður var lengd samningstímabilsins bundin við tvö ár, en er nú ótímabundin. Hins vegar vil ég fara nokkrum orðum um 1. gr. frv. sem lætur lítið yfir sér og vakti litla athygli þegar lögin voru sett, en það ákvæði hefur orðið þrætuepli mikið á þessum vetri, og er það meginástæðan til þess, að staðfesting laganna er svo seint á ferð hér í þinginu. Í þessari grein segir: „Lögin skulu með þeim hætti einnig taka til starfsmanna sjálfseignarstofnana, sem starfa í almannaþágu samkv. lögum, til stofnana, sem eru í fjárlögum eða njóta fjárframlaga til launagreiðslna úr ríkissjóði eða af daggjöldum, og til sameignarstofnana ríkis og sveitarfélaga, enda komi til samþykki viðkomandi stofnana.“ Hverjar eru þá þessar stofnanir sem hér um ræðir? Jú, þessar stofnanir eru t. d. Brunabótafélag Íslands, Dvalarheimill aldraðra ýmis, Grænmetisverslun landbúnaðarins, Hjartavernd, Kirkjugarðar Reykjavíkur, Krabbameinsfélagið, spítalar nokkrir, Norræna eldfjallastöðin, Norræna húsið, o. s. frv. Þessar stofnanir eru allmargar og hef ég nefnt hér u. þ. b. þriðjung þeirra. Rétt er að taka það fram strax vegna þess mikla moldviðris, sem þyrlað hefur verið upp út af þessu máli, að þetta samningsákvæði var aldrei hugsað til að víkka út samningssvið BSRB eða opinberra starfsmanna og opinberum starfsmönnum var ekki með þessu samningsákvæði veittur aukinn réttur á kostnað ASÍ, eins og ýmsir hafa viljað vera láta. Það var alveg ljóst af hálfu fjmrn., að tilgangurinn með setningu þessa ákvæðis var að greiða fyrir því, að starfsmenn þessara stofnana, sem eru og hafa verið opinberir starfsmenn, fengju beina aðild að aðalkjarasamningi ríkisins og gætu tekið þátt í atkvgr. um samninginn jafnframt því sem þessar stofnanir afhentu ríkisvaldinu eða fjmrn. samningsumboð sitt þannig að um samninga við þetta starfsfólk færi algerlega eftir aðalkjarasamningi ríkisins og hann yrði þá gerður við þetta fólk á sama tíma og við opinbera starfsmenn og það væru þá sömu samningsaðilar á báðar hliðar, annars vegar forusta BSRB og hins vegar fjmrn., enda var þetta sérstaklega tekið fram í lögunum með aukasetningunni sem greinin endar á, þar sem segir: „enda komi til samþykki viðkomandi stofnana.“ Þetta þarf til að lögin taki til þessara starfsmanna. Þetta ákvæði olli hins vegar nokkurri tortryggni hjá forustumönnum í Alþýðusambandi Íslands. Þeim fannst eftir ýmsum heimildum sem þeir höfðu, að einhver viðleitni væri uppi af hálfu BSRB til að ganga inn á samningssvið þeirra og fá félagsmenn í verkalýðsfélögum Alþýðusambandsins til að ganga í BSRB. Þessu hefur aftur á móti BSRB alfarið hafnað, og þetta kemur m. a. skýrt fram í skriflegri yfirlýsingu frá BSRB þar sem tekið er fram að ágreiningsefni um félagsaðild eigi að afgreiða með samkomulagi á milli stéttarfélaga og heildarsamtaka og að BSRB hafi aldrei sett fram þá kröfu, að félagsmenn innan verkalýðsfélaga í ASÍ verði félagsmenn í aðildarfélögum BSRB. Þrátt fyrir þessa yfirlýsingu BSRB þótti þó rétt að fjmrn. gæfi út yfirlýsingu um þetta efni, og hún var gefin 31. okt. 1980. Hún var svo hljóðandi: „Í framhaldi af viðræðum fulltrúa ríkisstj. og ASÍ gefur fjmrn. út eftirfarandi yfirlýsingu: Félagar innan ASÍ eða sérsambanda þess njóta forgangsréttar til allra þeirra starfa sem nú eru samningsbundin við ASÍ. Ekki verða gerðir samningar við aðra aðila um þau störf sem félagsmenn ASÍ starfa nú við. Þetta tekur til starfa á vegum ríkisins, stofnana þess og fyrirtækja.“ Það var von okkar í fjmrn., að með þessari yfirlýsingu hefði verið tekið af skarið um það, að þetta samningsákvæði breytti engu um stöðu félagsmanna í ASÍ innan þessara stofnana sem hér um ræðir. Þegar afgreiða átti frv. úr Nd. komu hins vegar fram hugmyndir í deildinni og innan nefndarinnar, hv. fjh.- og viðskn. Nd., að rétt kynni að vera að taka af skarið um þetta efni í lögunum sjálfum. Ég vil láta það koma hér skýrt fram, að ég setti mig upp á móti því að farið yrði að breyta 1. gr. frv. vegna þess að þar með væri verið að breyta efni þess samkomulags sem gert hefur verið milli ríkisins og BSRB, hefði verið undirritað af báðum aðilum og samþykkt í allsherjaratkvæðagreiðslu innan BSRB, og það væri óviðeigandi með öllu að ríkisvaldið undir forustu Alþingis í þessu tilviki færi að breyta samningsákvæðum sem þegar hefðu verið undirrituð af báðum aðilum. Hins vegar bauðst ég til þess að rita nýtt bréf til fjh.- og viðskn. Nd. þar sem ítrekuð væru sjónarmið fjmrn. í þessu sambandi. Það bréf hefur verið prentað sem fskj. með nál. 1. minni hl. fjh.- og viðskn. sem undirritað er af hv. þm. Halldóri Ásgrímssyni, Guðmundi J. Guðmundssyni og þriðja nefndarmanninum, Jóni Inga Ingvarssyni. Í Nd. skilaði fulltrúi Alþfl. séráliti, en fulltrúar Sjálfstfl. skiluðu ekki neinu áliti. Hins vegar mun það hafa verið niðurstaða a. m. k. annarra en fulltrúa Alþfl. í fjh.- og viðskn. Nd., - og kannske er það líka afstaða Alþfl.-manna, það hefur ekki komið skýrt fram í umr. hér í þinginu og er ekki heldur skjalfest svo að ég vil ekki fullyrða neitt um afstöðu þeirra í þessu efni, en ég tel líklegt að afstaða þeirra sé sú þó hún hafi ekki komið bréflega fram eða skýrt fram sett, - að þeir felli sig við túlkun fjmrn. á 1. gr. laganna, að þeir mótmæli ekki þeim skilningi sem þar kemur fram. Það hefur mér skilist þó að þeir hafi hins vegar kosið í Nd. að leggja til að frvgr. verði felld. Þetta væri vissulega gott að fá á hreint við 2. umr. um frv. Veit ég að þeir Alþfl.-menn munu ekki láta standa á sér að segja afstöðu sína í þessum efnum, að því áskildu að greinin verði samþykkt eins og var í Nd., hvort þeir séu þá ekki samþykkir þeirri yfirlýsingu sem fjmrn. hefur gefið út um túlkun og skilning á greininni. Hv. talsmenn Alþfl. hafa reynt að læða því að, að fjmrn. hafi í raun og veru selt sama pakkann tvisvar, eins og þeir komust svo smekklega að orði í umr. um málið í Nd. En ég tel að það, sem hér hefur komið fram af minni hálfu, sýni ljóslega að afstaða fjmrn. í þessu máli hefur aldrei verið önnur en sú sem fram hefur komið í yfirlýsingum rn. frá 31. okt. s. l. og frá því í gær. Við höfum talið nauðsynlegt að safna samningsumboði þessara hálfopinberu stofnana á eina hönd. Þess vegna sáum við mikið hagræði í því að fá inn frvgr. og samningsgrein af þessu tagi þar sem opnaðir eru möguleikar til þess að þessar hálfopinberu stofnanir afhendi ríkinu samningsumboð sitt. En það er alveg ljóst hvað varðar starfs- og svæðisskiptingu þessara stóru félagasamtaka, annars vegar Alþýðusambandsins og hins vegar BSRB, að það var aldrei ætlun fjmrn. að hafa þar nokkur áhrif á. Fram að þessu hafa starfsmenn hjá þessum hálfopinberu stofnunum bæði verið félagsmenn í félögum innan Alþýðusambandsins og í Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja og svo verður vafalaust áfram. Það er ekkert í yfirlýsingum fjmrn. eða í 1. gr. frv. sem kemur í veg fyrir þetta, enda gerum við beinlínis ráð fyrir því í þessum yfirlýsingum, sem ég nú vitnaði til, að um verði að ræða óbreytt ástand í þessum efnum. Ef forstjórar viðkomandi stofnana vilja ekki afhenda samningsumboð sitt til ríkisins, þá er óbreytt ástand að öllu leyti í þessum stofnunum En afhendi þessar stofnanir ríkinu samningsumboð sitt munum við áfram semja við BSRB annars vegar og við félög innan ASÍ hins vegar eftir því sem við á í hverju tilviki, í fullu samræmi við þær yfirlýsingar sem gefnar hafa verið. Þetta hef ég talið óhjákvæmilegt að rekja hér strax við 1. umr. málsins vegna þess mikla misskilnings, sem upp hefur komið um túlkun á þessari lagagrein, og vegna þeirra vandræða sem af hlutust í Nd. vegna misskilnings um efni þessarar greinar. Það er svo bara einn þátturinn í öllum þessum misskilningi, að í gær sendi Bandalag starfsmanna ríkis og bæja ítarlegt bréf til hv. fjh.- og viðskn. Nd., þar sem gerð er grein fyrir sjónarmiðum Bandalags starfsmanna ríkis og bæja og því hnýtt aftan við í lok bréfsins að túlkun sú, sem fjmrh. hefur sett fram í þessu sambandi, sé samningsrof, hvorki meira né minna. Þetta er auðvitað á miklum misskilningi byggt og við höfum átt viðræður við Bandalag starfsmanna ríkis og bæja um þetta mál. Það er ljóst að forsvarsmenn Bandalags starfsmanna ríkis og bæja hafa skilið þetta samningsákvæði á eitthvað annan veg en fulltrúar ríkisvaldsins, en afstaða ríkisvaldsins hefur aldrei verið nema ein í þessum efnum eins og kom strax fram í yfirlýsingu fjmrn. 30. okt. og eins og við raunar og okkar samningamenn telja að hafi komið skýrt fram í samningum við BSRB á sínum tíma þótt um það efni séu að vísu skiptar skoðanir milli okkar annars vegar og hins vegar BSRB. Herra forseti. Ég tel að óhjákvæmilegt sé að þetta mál nái fram að ganga nú fyrir þinglok vegna þess að ef brbl. yrðu ekki afgreidd mundu opinberir starfsmenn missa þær atvinnuleysistryggingar sem þessi lög fela í sér. Þess vegna var ég nokkuð undrandi á því, að einstakir þm. í Nd. skyldu greiða atkvæði gegn þessu frv. En ég tel að það verði að samþykkja frv. óbreytt eins og það liggur fyrir sem og hv. Nd. gerði. Herra forseti. Ég legg til að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Það frv., sem hér liggur fyrir, kveður ekki aðeins á um kjarasamninga, heldur og landamerki helstu stéttasamtaka landsins. Það hefur átt sér stað á undanförnum árum mikil deila um það, við hverja hver á að semja og fyrir hverja. Því er ekki að leyna, að það eru stórir hópar innan Alþýðusambandsins sem hafa farið yfir til BSRB á undanförnum árum vegna þess að þar hafa boðist betri kjör, og hefur þetta valdið allmiklum áhyggjum innan Alþýðusambandsins. Það eru dæmi um það að t. d. rafvirkjar, sem vinna hjá ríkinu, séu á 20% hærri launum en þeir sem eru með samninga frá ASÍ, eða það var svo til skamms tíma, og hefur það verið tilefni til mikilla umræðna innan samtakanna, innan Alþýðusambandsins. Þetta eru viðkvæm mál sem ég tel að verði að leysa með samkomulagi samtakanna í milli, en ekki af löggjafarvaldinu. Alþýðusamband Íslands hefur gert aths. við 1. gr. þessa frv. og skilið hana í raun eins og BSRB. Okkur sýnist að ráðherrar hafi gefið út tvö bréf sem stangist á hvort við annað. Vil ég nú biðja menn að lesa þessar yfirlýsingar mjög vel meðan þetta er í nefnd og af nefndarmönnum.

Hvað stangast á við hvað?

Yfirlýsing annars vegar til ASÍ og hins vegar til BSRB. Það er það sem Alþýðusambandið hélt fram, þ. e. landamerkin, hver á að semja fyrir hvern. Og BSRB hefur skilið þetta svona einnig, eftir því sem fjmrh. sagði frá áðan. Hann sagði að BSRB teldi síðustu yfirlýsinguna samningsrof þannig að mál þessi gerast allflókin. Ég tel ekki ástæðu til að hafa mörg orð um þetta hér nú, en það verður kannske ástæða til þess við 2. umr. En þetta er það sem fram hefur komið. Þessi samtök, BSRB og ASÍ, hafa haldið því fram, að ráðh. væri þarna að selja báðum sama pakkann. Og það hefur komið út þriðja yfirlýsingin sem á að verka sem einhvers konar plástur á þetta. Ég veit að formaður Verkamannasambandsins, Guðmundur J. Guðmundsson, var þeirrar skoðunar í fjh.- og viðskn., að málið væri mjög varhugavert fyrir Alþýðusambandið, og lét ekki af þeirri afstöðu fyrr en þriðja yfirlýsingin kom fram. En hvort sú yfirlýsing dugar til að leysa þetta, það verður ekki séð við fyrstu sýn alla vega því að lögin hljóta að gilda. Nú er það, eins og fjmrh. sagði, í valdi forstjóra stofnananna að ákveða hver fær samningsumboðið. Við skulum segja sem svo að hluti starfsfólks eða meiri hluti þess óski eftir að fara inn í BSRB og forstjóri fellst á það. Er það þá ekki sjálfgefið að ráðh. eða fjmrn. tekur því og semur við þetta fólk og við BSRB um kjör þessa fólks? Ég vildi að þetta kæmi fram hérna, að það eru ekki bara við Alþfl.-menn sem höfum gert, heldur hafa hvor tveggja samtökin, BSRB og ASÍ, gert aths. við 1. gr. þessa frv.