Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Samgn. Ed. hefur fjallað um þetta frv. sem er um eftirlit með skipum og gerir við það nokkrar brtt. Ef ég geri grein fyrir þeim er það í fyrsta lagi við 7. gr. frv. 2. mgr. orðist á þann veg sem sagt er á þingskjalinu: "Sama gildir um starfsmenn skipasmíðastöðva og verkstæða er þeir eru að starfi sínu, þó þannig að þeir skulu gera yfirmanni sínum viðvart. Skal hann þegar hafa samband við viðkomandi umdæmisstjóra Siglingamálastofnunar." Það sem átt er við þarna og talað er um að það sé forstöðumaðurinn eða forstjórinn sem á að taka á móti slíkum aðfinnslum en hann er oft ekki við, og þá er það næsti yfirmaður sem skal taka við þessu, þannig að ekki fari á milli mála að það komist rétta boðleið. Við 15. gr. Þar kemur ein breyting. Í stað orðsins "eða" í 2. mgr. komi: og. Þetta eina orð breytir þarna greininni þannig en 15. gr. hljóðar svo, með leyfi forseta: "Telji starfsmenn Siglingamálastofnunar eigi öruggt að skip sé í förum skal svipta skipið haffærisskírteini og tilkynna skipstjóra eða útgerðarmanni að skipið" o.s.frv. Þarna er sagt að það skuli tilkynna þetta bæði skipstjóra og útgerðarmanni þannig að það fari ekki á milli mála að þetta hafi komist rétta boðleið og báðum þessum ábyrgðaraðilum fyrir viðkomandi skipi sé kunnugt um það hvernig ástatt er. Við 17. gr. er einnig gerð breyting, þ.e. við F-liðinn þar sem er talað um fjarskiptatæki. Orðin "samkvæmt nánari ákvæðum í reglugerð" falli niður og aðeins verður sagt þarna að öll skip skuli búin fullnægjandi fjarskiptabúnaði. Þetta er ótvíræðara og þarf ekkert að vitna í reglugerð um að þarna er ófrávíkjanleg regla sem skal farið eftir. Við 29. gr. er einnig breyting. Það varðar siglingadóminn, þ.e. í 2. lið 29. gr. Þar er talað um dómarana við sjóprófin eða siglingadóminn: "Tveir skulu vera eða hafa verið starfandi yfirvélstjórar á skipi og annar þeirra á dísilskipi." Orðin "og annar þeirra á dísilskipi" eru felld niður. Þeir skulu aðeins vera tveir sem hafi verið starfandi yfirvélstjórar á skipi. Nefndin leggur til að þessar breytingar verði gerðar á frv. sem eru ekki mjög veigamiklar en kveða þó skýrar á en ella. Það vannst ekki mikill tími til að gaumgæfa þetta frv. af hendi nefndarinnar það skal tekið fram. Til viðtals komu á hennar fund Ólafur Steinar Valdimarsson, ráðuneytisstjóri í samgrn., og Magnús Jóhannesson siglingamálastjóri og einnig var haft samband við Ragnhildi Hjaltadóttur deildarstjóra í morgun vegna þessa máls, en hún vann að því að semja þetta frv. Einnig hafði ég samband núna um hádegið við lögfræðing LÍÚ og hann sagði mér, það er rétt að það komi fram við þessa umræðu, að þeir væru ekki alls kostar ánægðir með frv. Þeir vildu fá á því frekari skoðun en þeir settu sig alls ekki á móti því - það var LÍÚ og Farmannasambandið, þeir eiga sæti í siglingaráði sem kallað er sem fjallar um þessi mál - sem hér væri í frv. en vildu benda á að það þyrfti að endurskoða ýmsar greinar, einkum er varðar það sem siglingaráðið fjallar um, þ.e. siglingadóm og annað, það yrði gert næsta haust. Hann vildi ekki leggja til að málið yrði tafið hér, vildi að það færi áfram, en þeir höfðu þetta fram að færa. Þetta kom fram af þeirra hálfu. Ég þarf ekki að orðlengja um þetta frekar. Þetta er mál sem þurfti að koma til endurskoðunar og það er að mínu mati allgott sem hér er komið. Þetta var töluvert mikið rætt í öryggismálanefnd sjómanna sem starfaði mikið s.l. sumar og haust og voru þessi mál þar mjög á dagskrá og var fjallað um að þyrfti að hraða því sem mest að gera þar breytingu á. Virðulegi forseti. Öll nefndin leggur til að frv. verði samþykkt.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Eyjólfur Konráð Jónsson): Virðulegi forseti. Á milli umræðna hafa nefndarmenn í fjh.- og viðskn. haldið með sér óformlega fundi. Það hafa komið ýmsar ábendingar fram um orðalag sem betur gæti farið og minni háttar efnisbreytingar og við flytjum, sex af sjö nefndarmönnum, þessa till. en sá sjöundi, hv. þm. Sigríður Dúna Kristmundsdóttir, hafði ekki aðstöðu til að vera á fundum þar sem þessi mál bar á góma vegna veikindafjarveru. Tillögur þessar eru í fjórum liðum. Það hefði nú kannske mátt númera það. 1. liður er við 6. gr., 2. liður við 27. gr., 3. liður við 96. gr. og 4. liður við 103. gr. Efnisatriðin eru þau að í tölul. 1 sem ég var að nefna er bætt inn í heimild til að fella niður gjöld af hráefni vegna iðnaðar. Þegar þetta frv. var í smíðum mun hafa verið höfð hliðsjón af því að virðisaukaskattur yrði e.t.v. tekinn upp á þessu þingi og orðalagi breytt en menn eru sammála um að eðlilegt sé að halda núgildandi orðalagi með hliðsjón af því að þessi breyting hefur ekki á orðið. Við 2. lið hafði verið breytt örlitið til um tollumdæmi og einn hreppur færður til í umdæmi en þessu er breytr til fyrra horfs og skýrir sig sjálft. Síðan eru tölul. 3 og 4. Þar er fjallað um tolleftirlit og aðflutningsskýrslur og efni þessara tillagna er í rauninni það að í frísvæði svokölluðu gildi sömu reglur og í tollgeymslunum en tollgeymslan er nú reyndar einungis ein til þessa. Þannig má vinna iðnaðarvöru á þessu frísvæði og ef hún er flutt t.d. til útlanda, fullunnin, kemur aldrei til neinnar tollgreiðslu og yfirleitt ekki fyrr en varan fer út af frísvæðinu. Einnig um þetta eru menn sammála og vænti ég þess að þessar brtt. verði samþykktar. Þess er að geta að það verður haft samráð að sjálfsögðu við neðrideildarnefndina eða formann hennar og ég hygg að hv. þm. Nd. muni einnig vera stuðningsmenn þessara breytinga. Þær eru allar til bóta, hygg ég, og þess vegna muni það ekki seinka neitt afgreiðslu málsins sem nemur þó að það þurfi að ganga aftur til hv. Nd.



Virðulegi forseti. Eins og fram kemur í nál. hv. f] h.- og viðskn. ritaði ég undir álitið með fyrirvara. Ástæðan er einfaldlega sú að frv. þetta hefur verið æðilengi í neðra, kemur ekki til okkar hér í þessari deild fyrr en á seinustu dögum þingsins, og um er að ræða mjög viðamikið og margbrotið mál og því nær útilokað fyrir menn jafnhliða því geysilega annríki sem er við lýði hér á Alþingi þessa dagana og hjá þm. vegna komandi kosninga að gera þá úttekt á málinu sem þörf væri á. Þó get ég lýst því yfir að ég tel að meginstefna frv. sé rétt. Þarna er verið að endurskipuleggja yfirstjórn tollamála í landinu og ég tel að breytingarnar séu til bóta frá því sem nú er. Þess vegna er ég hlynntur meginefni frv. en ég hef hins vegar ekki verið í aðstöðu til að fara ofan í einstakar greinar til að átta mig á því hvort ekki væru þar verulegir hnökrar á. Í þessu frv. er jafnhliða verið að koma fram geysimikilvægu máli sem er svonefnd tollkrít. Á sínum tíma var ég eindregið hlynntur því að tekin yrði upp tollkrít þegar ég gegndi embætti fjmrh. og flutti um það frv. hér í þinginu á seinustu mánuðum þess þings, árið 1983. Mér finnst að núverandi ríkisstjórn hafi legið nokkuð lengi á þessu máli og sé kannske nokkuð sein að koma með þetta inn í þingið núna, að við séum hér í Ed. að afgreiða þetta stóra mál á seinustu dögunum. Staðreyndin er auðvitað sú að þetta er mál sem kostar ríkissjóð býsna mikla fjármuni og það er eftirtektarvert þegar maður les grg. fyrir þessu frv. að það er ekki minnst á það einu einasta orði hvað þetta frv. kosti ríkissjóð mikla fjármuni en við umræðu í nefndinni var það upplýst af starfsmanni ráðuneytisins að í dag væri áætlað að kostnaður við framkvæmd frv. yrði um 300 millj . kr. sem stafar einfaldlega af því að tollatekjur innheimtast síðar eftir að frv. er orðið að lögum en áður hefur verið og það verður því tilflutningur í greiðslum inn í ríkissjóð sem verður varanlegur. Vissulega koma þessar greiðslur á endanum í ríkissjóð en vegna þess að þær koma þetta mikið seinna en áður tapast á fyrsta árinu sem þetta kemur til framkvæmda einar 300 millj. kr. og þær endurheimtast ekki heldur má segja að ríkissjóður sé síðan stöðugt þessum 300 millj. kr. á eftir að fá inn þessar tekjur. Ég sé nú að hæstv. iðnrh. hristir höfuðið og virðist ekki vera sammála mér en þetta er staðreynd og það er vissulega mikið kæruleysi hjá Alþingi að afgreiða þetta mál án þess að gera sér alveg fullkomlega grein fyrir þessari staðreynd, 300 millj. kr. eru nú engin smáupphæð. Vissulega ættu menn að horfast alveg í augu við að þarna er um geysilega mikið tekjutap ríkissjóðs að ræða á árinu 1988 þegar þetta kemur til framkvæmda í fyrsta sinn. Auðvitað verður að reyna að afla tekna á móti til þess að ekki komi út samsvarandi hallarekstur ríkissjóðs þar á móti en það verður ef ekkert er að gert. Ég hefði því talið að eðlilegur undirbúningur þessa máls hefði líka verið fólginn í því að menn hefðu hugað að því með hvaða hætti þeir ætluðu að afla þessara tekna á móti, þessara 300 millj. kr. Mér finnst það satt að segja ansi mikið kæruleysi og svona í stíl við annað hjá þessari ríkisstjórn að gefa út ávísun á ríkissjóð upp á 300 millj. kr. án þess að nokkur tilraun sé gerð til að átta sig á því með hvaða hætti þetta skarð verði fyllt. Eins og ég hef þegar sagt er þetta bara í stíl við svo margt annað sem er að gerast hér í þinginu þessa dagana. Það er verið að gefa út ansi stóra gúmmítékka, loforð upp á æðimörg hundruð milljóna og jafnvel þúsundir milljóna án þess að við fáum nokkuð að vita um það hvað á að koma í staðinn, hvernig ríkisstjórnin ætlar að framkvæma þetta. Og meðan svo er óttast maður auðvitað að hér sé um tómt mál að tala. T.d. munu fæstir hafa ýkja mikla trú á ríkisstjórn sem hefur árum saman vanrækt að koma langtímaáætlun í vegamálum til framkvæmda og ævinlega skorið niður framlög til vegaframkvæmda á árinu en verið síðan með geysiháar tölur um framkvæmdir á árinu þar á eftir og þannig hefur þetta gengið núna ár frá ári og er enn svo að menn skera framkvæmdir í vegamálum svo niður að það er ekki varið til þeirra nema 2/3 hlutum af því fé sem á að vera samkvæmt vegáætlun. Svo setja menn sér fyrir að á næsta ári fáist svo og svo mörg hundruð til viðbótar til þessara mála, sem sagt: Lofa upp í ermina á sér án þess að gera nokkra grein fyrir því hvernig fjármunanna verði aflað. Eins og ég hef þegar sagt er afgreiðslan á þessu máli, tollamálinu með tollkrít sem kostar ríkissjóð 300 millj. kr., í nákvæmlega sama stíl. Það er engin grein gerð fyrir því hvernig á að afla ríkissjóði þarna tekna á móti sem auðvitað verður óhjákvæmilegt og það er ekki einu sinni vakin athygli á því í grg. frv. eða í umræðum af hálfu ríkisstjórnarinnar og ráðherra hennar að þarna sé um svo fjárfrek áform að ræða. Með þessum fyrirvara sem ég hef nú gert grein fyrir lýsi ég því yfir að ég tel að frv. í heild horfi í sjálfu sér í rétta átt og ég mun því styðja það.