Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjvn. hefur athugað frv. það til fjáraukalaga, er hér liggur frammi, og leggur til, að það verði samþ. með beim breytingum, sem prentaðar eru á þskj. 532. Ég get þess fyrst, að það hafa orðið smámistök í prentun brtt., þannig að í f-lið átti talan, sem stendur í talnadálkinum aftast, ekki að koma þar, heldur fylgja meginmálinu og koma strax á eftir: „tekjur urðu“. Þetta frv. til fjáraukalaga fyrir árið 1947 er æði síðbúið, eins og oft áður hefur verið með slík lög, og hefur fjvn. áður bent á, hve það er óviðkunnanlegt, að fjáraukalög hvers árs liggja ekki fyrir Alþingi, fyrr en 3–4 árum eftir að þau ættu að geta verið tilbúin. Það má segja, að það hefði verið hæfilegt, að nú lægju fyrir þinginu fjáraukalög fyrir árið 1949, en ekki fyrir árið 1947, eins og raunin er. Ég tel ekki ástæðu til að fara langt út í þetta atriði, því að það mun sennilega verða rætt betur síðar, og það skal viðurkennt, að nú mun vera á leiðinni nokkur leiðrétting á þessu, því að nú er búið að útbýta frv. til fjáraukalaga fyrir árið 1948, og má ætla, að ekki liði mörg ár, þar til þetta mál er komið í viðunandi horf. Ef litið er á þetta frv., þá vekur það nokkra athygli, hve fjáraukalögin fyrir þetta ár eru há, og ef þau eru borin saman við fjárlög sama árs, þá kemur í ljós, að þau hafa farið prósentvís mjög mikið fram úr áætlun. Þetta er því miður orðin nokkuð föst venja, að greiðslur fara allmikið fram úr áætlun fjárlaganna. Þær greinar, sem hafa farið mest fram úr áætlun, eru 20. gr., sem hefur orðið á ríkisreikningum um 72,5 millj. króna, í stað 17,5 á fjárlögunum, og aukningin því 55 millj. Næst kemur 19. gr. 1, og mun hafa verið sem endranær mjög erfitt 1947 að áætla hana nær hófi, enda hefur hún farið þá um 35 millj. fram úr áætlun. Aðra liði tel ég ekki ástæðu til að fjölyrða um, þó að ýmsir liðirnir í frv. séu athyglisverðir, m.a. 9. liður 2. gr., sem sýnir, að rekstrarhalli skipasmiðju landssmiðjunnar hefur verið um 2 millj. kr., en tekjur hennar um 48 þúsundir. Mun þar verið að mæta mistökum liðinna ára, en verður til að hækka fjáraukalögin verulega. Einnig má benda á, að ríkisbúin valda töluverðri hækkun, en þau eru tekin upp á þessum fjáraukalögum, án þess þó að þau hafi verið tekin inn á fjárlög tilheyrandi árs. Ég hefði ímyndað mér, að ríkisstj. væri það nokkuð metnaðarmál á hverjum tíma að hafa ekki fjáraukalögin hærri en nauðsyn krefði, og því virðist mér það hefði verið æskilegt að taka þau inn á fjárlögin, en hafa þau ekki utan þeirra, eins og nú er. Það mætti ef til vill segja, að fjvn. geti á hverjum tíma gert kröfu til þess, að þau séu tekin inn á fjárlögin, ef hún telur það æskilegt, en ég verð að ætla, að það sé fremur í verkahring fjmrh. að ákveða slíkt, þar sem um rekstur ríkisbúanna er að ræða. Um þetta frv. út af fyrir sig vil ég segja það, að mér finnst það furðulega flausturslega samið og frágangurinn slæmur af hálfu fjármálaráðuneytisins. Ég á þar við, að það er hvimleitt, að það skuli þurfa að vera verkefni nefndar á Alþingi að gera á því tölulegar leiðréttingar, því að eins og sést á þskj. 532, eru þær furðu margar. Slíkt ætti auðvitað ekki að koma fyrir. Þær leiðréttingar, sem nefndin þurfti að gera, eru á þskj. 532,a, b, d, e og f liður, en það víkur aftur á móti öðruvísi við með c-lið, og má segja, að þar sé um principielt atriði að ræða, varðandi viðtækjaverzlun og viðgerðarstofu ríkisútvarpsins. Ráðuneytið mun líta svo á, að þar sem þessi fyrirtæki hafa skilað arði, þá sé það nóg, og hefur það sett nettóútkomuna af reikningum þeirra yfir á reikning ríkisútvarpsins. En fjvn. hefur ekki getað fallizt á þetta og hefur því leyft sér að bera fram 2 brtt. um umframgreiðslur til þessara stofnana. Afleiðingin af þessu er sú breyting, sem kölluð er b á þskj. 532, og er það eini liðurinn í brtt., þar sem um lækkun er að ræða, og er það í sambandi við það, að ráðuneytið tók hærri rekstrarhalla inn á ríkisútvarpið en fjvn. telur nauðsynlegt. Viðtækjasmiðjan er í fjárlögum fyrir árið 1947, og þar sem rekstrarkostnaður hefur ekki farið fram úr áætlun, þá á rekstrarhallinn ekki skylt við aðalútkomuna, og þarf því ekki að leita sérstakra heimilda fyrir þá greiðslu. Ég vildi svo að lokum víkja lítils háttar að því formi, sem fjáraukalögin hafa verið í undanfarin ár. Ég ætla, að tilgangur þeirra sé sá að leita heimildar Alþingis fyrir allar umframgreiðslur, sem hafa verið viðhafðar á viðkomandi ári, og til skamms tíma mun sú aðferð hafa verið viðhöfð að leita heimildar fyrir hvern þann lið, sem farið hefur fram úr áætlun. En nú um nokkurt skeið hefur verið breytt til að tilhlutun fjmrn., þannig að það hefur leitað heimildar fyrir hverja grein fjárlfrv., sem farið hefur fram úr áætlun. Um ríkisstofnanirnar hefur þó verið viðhafður sami háttur og áður í aðalatriðunum, að leitað hefur verið leyfis fyrir hverja umframgreiðslu. Þetta virðist máske í fljótu bragði eðlilegur háttur, þar sem hver niðurstöðugrein getur gefið tilefni til umræðna, en þegar betur er að gætt, kemur í ljós, að það er raunar ótækt, ef ríkisstj. þarf ekki að leita leyfis á sínum tíma fyrir hvern lið, sem fer fram úr áætlun. Ef tekið er dæmi, þá mætti hugsa sér, að einn liðurinn hefði farið 100 þús. kr. fram úr áætlun og aðrir um önnur 100 þús., eða samtals um 200 þús. kr. umframgreiðslur, en um leið hafi tekizt að spara í einstökum lið um 100 þús., svo að heildarútkoman hefði ekki orðið nema 100 þús. kr. fram úr áætlun. Ef þessi aðferð væri viðhöfð, þá þyrfti ríkisstj. ekki að fá heimild fyrir hverri umframgreiðslu, heldur aðeins niðurstöðugreinunum. Nú væri hægt að hugsa sér, að nýir liðir yrðu teknir upp innan ákveðinnar greinar og háar upphæðir greiddar út án þess að heimild væri til þess í fjárl. En ef ríkisstj. tekst að spara svo í heild, að greinin fari ekki fram úr áætlun, þá verður niðurstaðan sú, að ríkisstj. þarf ekki að leita heimildar hjá Alþingi, þótt hún leggi út í kostnað, sem ekki er gert ráð fyrir í fjárl. Væri þá látið nægja að fá samþykki Alþingis á útkomu greinarinnar í heild. Ég tel því, að ástæða væri til að óska þess, að fjmrn. og hv. yfirskoðunarmenn hér á Alþingi fái því áorkað, að sá háttur á þessum málum verði ekki hafður á framvegis sem hingað til. Það mætti máske spyrja, hví fjvn. hefði ekki gert formlega athugasemd við þetta mál nú, en það liggur í því, að þá þyrfti að gerbreyta fjáraukalögunum og að hún telur æskilegra að gera raunhæfar breytingar og koma reglu á þetta mál í framtíðinni. Ég held, að það sé ekki ástæða til að hafa þessi orð fleiri, en eins og ég gat um í upphafi, þá leggur nefndin til, að frv. verði samþ. með þeim breyt., sem prentaðar eru á þskj. 532.



Herra forseti. Það var hér 26. okt. til umræðu og vísað til allshn. Sþ. till. til þál. frá mér og hv. 1. þm. N-M. (PZ) um vélræna upptöku á þingræðum, og hefur nú ekki neitt spurzt til framkvæmda í því máli. N. hefur ekki skilað af sér enn þá, og nú er svo komið, að það vantar aðeins einn dag upp á ársfjórðung frá því að hún tók við þessu máli og til dagsins í dag. Ég vildi því biðja hæstv. forseta að koma því til leiðar, að n. hraði afgreiðslu þessa máls, þannig að hægt væri að hafa nokkra afgreiðslu á því á þessu þingi, því að það sýnist full þörf vera á því að sinna þeirri sparnaðarviðleitni, sem felst í þessari þáltill.

Forseti (JPálm) : Þetta mun verða tekið til athugunar við hv. allshn.

Flm. (Ingólfur Jónsson) : Herra forseti. Ég hef leyft mér að bera fram till. á þskj. 226 um athugun á fjárþörf landbúnaðarins. Þessi till. hefur nú legið lengi fyrir þinginu án þess að hafa verið tekin fyrir, en það ætti ekki að koma að sök, og ætti að vera hægt að afgr. hana frá þessu þingi áður en því lýkur. Till. þessi er í fjórum liðum. Í fyrsta lagi að álykta að fela ríkisstj. að láta fram fara nákvæma rannsókn á því, hve mörg íbúðarhús í sveit þarf að endurbyggja næstu 5 ár. Er hér átt við hús á jörðum, sem nú eru í ábúð, en þar sem er svo slæmur húsakostur, að nauðsyn ber til að endurbyggja húsin. Auðvitað þarf einnig að hafa í huga, hvað líklegt má telja, að byggt verði á mörgum eyðijörðum á þessum tíma. Um það, hvaða nýbýli muni verða reist á þessu tímabili, er nýbýlastjórn ríkisins færust um að gera áætlun um, og geri ég ráð fyrir, að drög að slíkri áætlun liggi fyrir þar, og þurfi því ekki sérstaklega að gera ráðstafanir í því efni til þess að afla upplýsinga eða gagna. Þó að mikið hafi verið gert á síðustu árum að því að bæta húsakost landsmanna og margir hafi þegar byggt upp á jörðum sínum, þá er hitt ljóst, að það eru enn ákaflega mörg býli, sem eru illa hýst, og tæplega hægt að telja mannabústaði þau húsakynni, sem margir verða enn að sætta sig við. Og þegar athugað er, hve byggingarkostnaður er nú orðinn hár, þá er því meiri þörf á því nú en áður að gera sér fulla grein fyrir þessu, hvað hér er um mörg íbúðarhús að ræða og hve mikið fjármagn muni þurfa á næstunni til þess að uppfylla þær kröfur að bæta úr þeirri þörf, sem hér er á ferðinni. Þegar l. um landnám, nýbyggðir og endurbyggingar í sveitum voru afgr. frá hv. Alþ. 1946, þótti það myndarlegt átak, sem þar var gert, og það var það vissulega. Þá var með þeim l. gert ráð fyrir að leggja 5 millj. kr. til hliðar árlega vegna landbúnaðarins, til ræktunarframkvæmda, til íbúðarhúsabygginga, peningshúsabygginga o. s. frv. Ýmsir töldu, að með þessu átaki værum við að lyfta Grettistaki; það fjármagn, sem hér kæmi til nota, mundi nægja að miklu leyti fyrst um sinn til þess að svara eftirspurn byggingarframkvæmda í sveitum. Það má vera, að ekki hafi verið farið lengra í að gera sér grein fyrir því, að þetta mætti nægja, miðað við það verðlag, sem þá var á byggingarefni og ræktunarkostnaði. En síðan 1946 hefur margt breytzt. Ég vil fullyrða, að byggingarkostnaður hafi nærri tvöfaldazt síðan, byggingarefni stórlega hækkað og vinnulaun, þannig að það muni láta nærri, að hús, sem kostaði 50 þús. kr. árið 1946, kosti nú hartnær 100 þús. kr. En með l. frá 1946 og þessu mikla fjármagni, sem menn töluðu þá um, þá kom fljótt í ljós, að ekki mundi verða hægt að fullnægja l. Lögin gerðu ráð fyrir, að heimilað væri að lána allt að 75% af kostnaðarverði íbúðarhúsa, en þá kom á daginn, að það fjármagn, sem byggingarsjóðurinn hafði yfir að ráða, hrökk ekki nærri til að fullnægja þessu atriði, og varð því stjórn byggingarsjóðsins að gera annaðhvort, að neita mörgum um lán eða þá að takmarka upphæðina við miklu lægri prósentur en heimilað var í l. Og stjórn sjóðsins tók þá stefnu að reyna að lána flestum þeirra, sem sóttu um lán, og lækka lánsupphæðina, og tel ég, að þar hafi verið farið rétt að, því að þótt þau 45 þús. kr., sem hefur verið hámarkið til íbúðarhúsabygginga undanfarið, hafi verið allt of lítið, hefur það verið mikill styrkur fyrir þá, sem hafa orðið að byggja upp, og tel ég, að hér hafi verið tekin upp alveg rétt stefna, að lána í fleiri staði, þó að minna kæmi í hlut hvers eins, úr því að féð, sem sjóðurinn réð yfir, reyndist vera of lítið, og má segja, að með þessu móti hafi fleiri fengið úrlausn, þó að þetta hafi verið of lítið. En það má geta nærri, hvernig þetta er nú, þegar ekki hefur verið hægt nema að nokkru leyti að fullnægja l. frá 1946 með því verðlagi, sem þá var á byggingarefni. Geta þá allir séð, hvað það er fjarri lagi, að hægt sé að fullnægja lagabókstafnum með því verðlagi, sem nú er á byggingarefni. Það er því ljóst, að það verður með einhverjum ráðum, ef byggingarframkvæmdir eiga ekki að stöðvast í sveitum á næstu árum, að afla byggingarsjóði mikils fjár fram yfir það, sem hann nú hefur, og tel ég, að áður en farið verði að gera réttmætar kröfur til fjáröflunar fyrir sjóðinn, þá sé bezt að hafa gert sér fulla grein fyrir því, hve mikla fjárþörf hér er um að ræða, og sé það bezt gert með því að afla sér skýrslna um það, hve mörg íbúðarhús það eru, sem nauðsynlegt er að byggja á næstunni, og er þá einnig rétt að hafa í huga, hve líklegt megi telja, að margar eyðijarðir muni byggjast nú á næstunni og þá einnig að sjálfsögðu líka, hve mörg nýbýli muni verða stofnuð, því að íbúðarhús á nýbýlum hafa einnig fengið lán úr byggingarsjóði. Um 2. liðinn má segja nokkuð svipað og að framan hefur verið sagt, nema það er ástæða til að taka fram í sambandi við peningshúsin, að það er ótrúlega mikið fé, sem hver bóndi verður að binda í byggingu peningshúsa, og ég fullyrði, að það er miklu meira fé en margur gerir sér grein fyrir, sem ekki hefur fengizt við búskap eða er ekki í nánum tengslum við bændur. Það hefur raunar undanfarin ár verið mikið byggt af fjósum, fjárhúsum og öðrum peningshúsum, nokkuð af votheysgryfjum og öðrum framkvæmdum, sem að búskap lúta, en það er ákaflega mikið eftir af þessu, sem aðkallandi nauðsyn er að framkvæma á næstu árum. Og þegar það er athugað, að til skamms tíma hafa hús bænda, peningshús og íbúðarhús, í þessu landi verið byggð úr óvaranlegu efni, þannig að hver kynslóð hefur kannske tvisvar eða þrisvar orðið að byggja sömu húsin, þá er vitanlega eðlilegt, að það sé mikið ógert enn af þessu tagi, þar sem ekki eru nema tiltölulega fá ár síðan farið var að nota varanlegt byggingarefni í landinu. Síðan bændur fóru almennt að selja mjólk til kaupstaðanna, hafa kröfur um byggingu fjósa verið mjög harðar, en þó réttmætar, og það hefur leitt til þess, að bændur hafa hver af öðrum orðið að verða við þessum kröfum. Og mér er kunnugt um það, að dýralæknar, sem ferðast um héruðin á mjólkursölusvæðinu, segja við bændur: Já, góði minn. Þú verður fyrst að endurbyggja fjósið þitt á einu eða tveimur árum, en fyrir þann tíma verður þú að hafa lokið því, því að annars mátt þú búast við að fá ekki að selja mjólk þína til neyzlu í mjólkurbú. - Og þegar um þetta er að ræða, verður að endurbyggja fjósið, hvað sem það kostar, og nú er talið, að hver bás í fjósi kosti frá 3 og upp í 6 þús. kr., eftir því, hvernig hagar til með byggingarefni og eftir því, hvað bóndinn er hagsýnn, þegar hann á við þessar framkvæmdir. Þá kostar 20 kúa fjós um 100 þús. kr. Já, það er ekki hægt að ætlast til þess, að bóndinn hafi þessa peninga í handraðanum, en honum eru settir úrslitakostir, annaðhvort verður hann að endurbyggja fjósið eða mjólkursalan er stöðvuð. - Ég nefni þetta dæmi, ef einhver efast um fjárþörfina í þessu skyni, því að hér er ekki um neinn leik að ræða, heldur er hér brýn nauðsyn á ferð, sem verður að fá úrlausn. - Sama máli gegnir vitanlega um önnur peningshús, þau verða að vera í sæmilegu standi, og þetta kostar ótrúlega mikið fjármagn, en úr því verður að bæta. Nú síðustu ár hafa komið fram háværar raddir og ráðleggingar frá valdhöfunum til bænda um það, að þeir verði að byggja votheysgryfjur til þess að vernda sig fyrir rosanum, og þetta er vissulega sannleikur. Bændur verða nú að hefjast handa, en þeir eru því miður tiltölulega fáir, sem hafa gert þær ráðstafanir að vernda sig þannig gegn rosanum og spara sér kaup á fóðurbæti, en með því að hafa nægilegt vothey gætu þeir sannarlega skapað sér, mikið öryggi og sparað sér mikil fóðurbætiskaup. Til þessara framkvæmda þarf bæði efni og fjármagn, og þess vegna er það, að það fé, sem ræktunarsjóður hefur nú yfir að ráða, er allt of lítið til þess að fullnægja þeim, sem ráðast í slíkar framkvæmdir. Þriðja atriði till. minnar er í því fólgið að láta á sama hátt rannsaka, hve miklu fjármagni þarf að verja næstu 5 ár til ræktunarframkvæmda, og er þá miðað við, að allur heyfengur verði tekinn af ræktuðu landi eftir þann tíma. Hér er mikið hagsmunamál á ferðinni, ekki aðeins fyrir bændur, heldur líka fyrir kaupstaðarbúa, að bændur geti komið sínum búskap þannig fyrir, að þeir afli heyjanna á ræktuðu landi. Þeir bændur, sem hafa komið sér þannig fyrir, hafa vitanlega miklu betri aðstöðu til búrekstrar en aðrir, sem verða enn að nota óræktað land. Og verði búskapnum komið í það horf á næstunni, að heyfengurinn verði tekinn á ræktuðu landi, þá má reikna með því að landbúnaðarafurðir geti orðið ódýrari fyrir kaupstaðarbúa en þegar framleitt er við lélegri skilyrði. Það er því alveg eins hagsmunamál kaupstaðarbúa, að það megi sem fyrst verða, að heyfengur verði tekinn af ræktuðu landi og framleitt sé við góð skilyrði. Það er kunnugt, að ræktunarkostnaður hefur aukizt mikið síðustu missiri vegna þess, hvað áburður er nú orðinn dýr og vélavinna hefur aukizt og bæði vélarnar sjálfar dýrar og svo olía og kaupgjald mannanna, sem með vélarnar fara. Ræktunarkostnaðurinn er orðinn það hár, að ef ekki verður hægt að stuðla að auknum lánveitingum samfara aukinni ræktun, þá má gera ráð fyrir, að ræktunin stöðvist, og væri það mjög einkennilegt, ef til þess þyrfti að koma nú, þegar svo myndarlega hefur verið farið af stað í ræktunarmálum landsins. Slíkt yrðu ekki aðeins vonbrigði fyrir bóndann, heldur líka fyrir þjóðfélagið allt. Ég býst við, að menn geri sér grein fyrir því, hvaða þýðingu það hefur fyrir þjóðfélagið í heild, einnig í framtíðinni, að landið verði ræktað, að það verði hætt við rányrkjuna, sem stunduð hefur verið hér frá alda öðli, og nú tekinn upp ræktunarbúskapur í stórum stíl, svo að býlunum megi fjölga og framleiðsla landbúnaðarins aukast. Og ég held, að það sé engum vafa bundið, að skilningur manna fyrir- þessari nauðsyn sé mjög að aukast, og ég held við getum verið sammála um, að það sé gleðilegt, að núna upp á síðkastið eru menn farnir að spyrja eftir möguleikum á því að fá jarðnæði í sveit. Og það er nú upp á síðkastið mjög sjaldgæft, sem maður heyrir fólk tala um það að flytja úr sveitinni til kaupstaðanna, og víst eru það margir ungir menn, sem eru neyddir til þess að fara úr sveitinni, af því að þeir hafa ekki fjármagn til þess að reisa þar bú; þeir vilja gjarnan hugsa sér það, að hv. Alþ. sæi sér mögulegt að gefa þeim starfsskilyrði, svo að þeir þyrftu ekki að flýja úr sveitinni. Viðvíkjandi þessum þremur liðum till., sem ég hef gert að umtalsefni, vil ég taka fram, að ég tel, að fela eigi Búnaðarfélagi Íslands að afla þessara skýrslna og gagna, sem hér er um að ræða. Ég efast ekki um, að það er hægt með því skipulagi, sem þar er, að gera þetta með tiltölulega hægu móti gegnum hreppabúnaðarfélögin, og þessar skýrslur þyrftu að vera nákvæmar, til þess að hægt sé á þeim að byggja, en með því að útbúa sérstök skýrsluform í þessu skyni held ég, að það ætti að geta orðið kostnaðarlítið og tiltölulega fyrirhafnarlaust fyrir formann og stjórn hvers búnaðarfélags að inna þessi verk af höndum. Búnaðarfélag Íslands mundi svo afhenda hæstv. ríkisstj. þessar skýrslur eftir ákveðinn tíma, og lægi þetta þá allt ljósar fyrir en áður og betri möguleikar á því að gera sér grein fyrir, hvernig fjár skyldi aflað til þessara framkvæmda, eftir að menn hefðu fengið skýrslur um það, hvað það er mikið, sem hér er um að ræða. Um fjórða liðinn er það að segja, að þar er lagt til, að fram verði látin fara athugun á því, hversu mikið fjármagn þurfi til raforkudreifingar og virkjana næstu 10 ár, miðað við, að flest sveitabýli á landinu hafi fengið rafmagn að þessum tíma loknum. - Eðlilegast er, að raforkumálastjóri geri áætlun um þetta, og það er auðvitað tiltölulega létt verk að gera áætlun um það, hvað þetta muni kosta, miðað við, að það taki 10 ár að koma þessari framkvæmd á. Eins og það er nauðsynlegt að bæta húsakost fólks, vitanlega jafnt í sveit sem við sjó, þá er hitt ekki síður nauðsynlegt, að rafmagnið nái meiri útbreiðslu en nú er orðið. Og í þessu landi okkar, Íslandi, sem hefur ekki annan innlendan aflgjafa en fallvötnin, en nóg af þeim, þá er það vitanlega frá fjárhagslega sjónarmiði því nauðsynlegra hér en í nokkru öðru landi. Fólkið bíður eftir því að fá rafmagnið, og það er enginn vafi á því, að með því að koma því út um byggðirnar, bæði í sveitir og þorp, þá er það bezta ráðið til þess að fyrirbyggja frekari fólksflutninga úr dreifbýlinu í kaupstaðina, fyrirbyggja þann flótta úr sveitunum, sem átt hefur sér stað undanfarið. Ég sé ekki ástæðu til að fara öllu fleiri orðum um þetta, en sem sagt, ég vænti þess, að þessari till. verði vel tekið. Þar sem ætlazt er til, að þessi athugun fari fram án þess, að það hafi nokkur fjárútlát í för með sér, tel ég eðlilegast, að till. verði vísað til hv. allshn. að lokinni þessari umr.

Landbrh. (Hermann Jónasson) : Það sýnist nú ætti að geta orðið til bóta, að máli þessu er hreyft hér, um fjárþörf landbúnaðarins. Og ég get fullvissað hv. þm. um það, að þótt ég hefði heldur kosið, að þetta mál, sem hér er til umræðu, hefði legið fyrir í öðru formi, þá er þetta eitt af langstærstu málunum, sem liggja nú fyrir bæði þingi og stjórn, þ. e. hvernig á að útvega fjármagn til landbúnaðarins. - Einn af þeim sérfræðingum, sem voru hér í sumar, rannsakaði möguleika fyrir landbúnaði á Íslandi, og hitti hann á slæmt tíðarfar. Hann hefur nýlega skrifað um þessar ferðir sínar og ræðir þar um íslenzkan landbúnað og þá óskaplegu ógæfu, að Íslendingar skuli ekki hafa lagt meira fé í landbúnaðinn en þeir hafa gert, og sé það ein af okkar mestu skyssum, - eins og við sjáum líka sjálfir. Nú, viðkomandi rannsókn á þessum atriðum, þá er í stuttu máli um það að segja, að skýrslur um öll þessi atriði eru vitanlega fyrir hendi. En það er annað, og það er það, að við getum ekki gert okkur nokkrar vonir um það eins og sakir standa, því miður, að hægt verði að fullnægja allri fjárþörf landbúnaðarins, eins og komið er í þeim fjármálavandræðum, sem nú eru orðin. Þörfin er svo geysileg, að menn hafa ekki gert sér það ljóst. Það voru t. d. lagðar 14 millj. kr. af gengisgróða síðasta árs í tvo sjóði, byggingarsjóð og ræktunarsjóð, og þótti kannske mörgum óþarft, þegar þetta var þvingað fram í sambandi við stjórnarmyndunina. Byggingarsjóðurinn er nú í skuld og ræktunarsjóðurinn svo að segja alveg tómur. Til viðbótar því fjármagni, sem sjóðirnir höfðu áður, hafa farið þessar 14 millj., og hefði ekki verið samið um að leggja þetta í sjóðina, hefði orðið svo að segja alveg kyrrstaða í íslenzkum landbúnaði, ræktunarframkvæmdum og byggingu íbúðarhúsa, og verður á þessu ári, ef ekkert er gert, því að á þessu ári stendur eins á og hefði staðið á á árinu sem leið, ef þessar 14 millj. hefðu ekki verið lagðar fram, þ. e. fyrirsjáanleg kyrrstaða í þessu öllu, byggingu íbúðarhúsa og peningshúsa og ræktunarframkvæmdum, ef ekkert verður að gert. Og þó er þetta að því leyti verra, að þörfin á þessu ári er miklu meir aðkallandi og það kostar miklu meira að gera framkvæmdirnar á þessu ári en það kostaði á því síðasta. Nú, ég skal svo með þessum almenna formála víkja örfáum orðum að þessari till. Ég ætla ekki að ræða hana lið fyrir lið, það geta allir gert sér grein fyrir þessu með því að kynna sér skýrslu, sem gerð var fyrir nokkrum árum af Arnóri Sigurjónssyni, um þau hús, sem ekki eru íbúðarhæf í sveitum, og með því að fá upplýsingar um það hjá byggingarsjóði, hvað hafa verið byggð mörg hús síðan. Það er því auðvelt verk út af fyrir sig. Aðalatriðið er það, að ég vil biðja þá hv. alþm., sem hafa áhuga fyrir þessu máli, að snúast í lið með mér viðvíkjandi því, - og það er ekki fyrst og fremst rannsókn á því máli, heldur hvernig á að útvega það fé, sem öllum er ljóst af þessum stutta formála, sem ég hef haft hér, að vantar. En það liggja sem sagt fyrir athuganir á öllum þessum atriðum, sem hér eru til umræðu. Ég hef látið gera hverja rannsóknina af annarri á þessu sumri. Fyrsta athugunin var gerð snemma á fyrra ári. Hún er gerð þannig, reikningarnir eru gerðir þannig, að athuguð er lánsfjárþörfin eftir því, sem fyrirspurnir hafa komið fram til ræktunarsjóðs og byggingarsjóðs. Síðan er tekið meðaltal þessara lána, t. d. í ræktunarsjóði, og fjárþörf næstu 5 ár í ræktunarsjóð, miðuð við að vísu gengisbreytingu, en ekki verðlagsbreytingar, sem orðið hafa af öðrum ástæðum, er hafa orðið mjög miklar, t. d. á byggingarefni, - án þess að ég vilji lesa upp margar tölur, en yfir þetta eru alveg nákvæmir útreikningar, því að við vitum nákvæmlega, hvaða tekjuvonir við höfum næstu 5 ár, - þá hefur verið lánað úr byggingarsjóði undanfarin þrjú ár til jafnaðar 5.5 millj. kr. Og ef gert er ráð fyrir, að lánað sé 6 millj. kr. á ári úr byggingarsjóði, - og er náttúrlega alls ekki gert ráð fyrir gengislækkuninni eða þeim verðhækkunum, sem almennt hafa orðið, - þá vantar í þennan sjóð 19356600 kr. Og þegar þess er gætt, að það hafa orðið miklar verðhækkanir, þá geta alþm. nokkurn veginn gert sér grein fyrir því, hve auðvelt það muni verða að fullnægja fjárþörf þessa sjóðs á næstu 5 árum, fjárþörf, sem aldrei verður undir 40 millj. kr. Hér er um fjárþörf að ræða, sem er svo geysileg, að það verður áreiðanlega mjög erfitt, eins og nú er komið, að fullnægja henni. Það er deginum ljósara, að það vantar um 20 millj. kr. í þennan sjóð á næstu 5 árum, þó að ekki sé tekið tillit til þeirra verðhækkana, sem orðið hafa, ef aðeins á að halda í horfinu eins og verið hefur á árunum 1947–49, að báðum árunum meðtöldum. Síðan er gert yfirlit yfir það, hve mikið vantar í ræktunarsjóð, og er þá gengið út frá svipuðum útreikningum að öðru leyti en því, að þar er tekið árið 1949 sem grundvöllur, því að reynslan er sú, að bændur voru ekki farnir að leita til sjóðsins á eðlilegan hátt fyrr en 1949, og þar er gengið út frá því sama, þ. e. án verulegrar verðhækkunar vegna gengisbreytingarinnar og alls ekki reiknað með nokkrum verðhækkunum, sem orðið hafa af öðrum ástæðum, og ekki reiknuð út frá því nein hækkun, heldur miðað við, að hægt sé að halda áfram á svipaðan hátt og verið hefur, sem auðvitað er ekki lengur viðunandi, eins og mikil þörf er á að byggja í sambandi við ræktunina, eins og gefur að skilja, og þar vantar í sjóðinn 22447650 kr. Það er áreiðanlega óhætt að tvöfalda þessa upphæð og rúmlega það, ef halda á áfram með viðunandi hraða og þegar reiknað er út frá því, sem vitað er um verðlag. - En ég vil svo í framhaldi af þessu minnast á það, að eftir að þetta yfirlit hafði verið gert, þá var haldinn fundur á Kirkjubæjarklaustri af landssambandi íslenzkra bænda, og þá var þetta mál rætt, einmitt um lánsfjárþörf landbúnaðarins og þá sérstaklega í sambandi við það, sem hv. þm. minntist á votheyshlöður og áburðargeymslur ásamt fleiru. Jafnframt var rætt um þörfina á girðingarefni og ýmsu öðru og óskað eftir því af fundinum, að gert yrði yfirlit yfir næstu 5 ár um framkvæmdir í íslenzkum landbúnaði. Þetta hafði nú þá þegar verið gert að nokkru leyti, en eftir þennan fund var svo þetta verk, sem þá var í rauninni langt komið, tekið og gaumgæfilega endurskoðað af fleiri mönnum, því að þegar gerð er áætlun til 5 ára um framkvæmdir í íslenzkum landbúnaði, gefur að skilja, að þar þurfa að vera fleiri en einn og fleiri en tveir að verki. Í þetta gengu því tveir aðrir menn, fulltrúar í landbrn., þeir Árni Eylands og dr. Björn Jóhannesson. Lögðu þeir í þetta geysimikla vinnu í sumar og gerðu yfirlit um það, hve mikið þyrfti að byggja af húsum og gera yfirleitt á næstu 5 árum, og er þetta gert með tilliti til þess fjármagns, sem við kunnum að hafa yfir að ráða. Niðurstöður þeirrar áætlunar liggja ekki beinlínis fyrir tölulega, en í framhaldi af þessu hefur dr. Björn Jóhannesson gert yfirlit, þar sem hann kemst að þeirri niðurstöðu, að eigi að framkvæma þessa 5 ára áætlun með þeim hraða, sem þörf er á, sérstaklega að því er snertir byggingu votheyshlaða, sem meiri hraði verður á í byrjun en þegar frá líður, þá þurfi í það eitt um 30 millj. kr. Af þessu, sem ég nú hef sagt, sést, að það liggja fyrir áætlanir um það, sem við þurfum að framkvæma í íslenzkum landbúnaði á næstu árum, og tölulega, hvað við þurfum t. d. í ræktunarsjóð einan, en það er um 30 millj. kr. á næstu árum. Í þetta er ekkert fjármagn til, það er fljótsagt. Ég hef, eftir að þessi skýrsla lá fyrir, tekið þetta fyrir sex til sjö sinnum í ríkisstj., þar sem ég hef gert um það till., hvernig aflað yrði fjármagns í þessum efnum, og meðan það er á því stigi innan ríkisstj., þá ætla ég ekki að ræða um það hér. - Það má kannske gera enn þá ýtarlegri rannsókn í þessum efnum en þegar hefur verið gerð, en það liggur fyrir rannsókn um það, að það þarf svo geysilegt fjármagn í ræktunina, eins og ég sagði í upphafi, að því miður eru ekki miklar líkur til þess, að hægt verði á næstunni að fullnægja þeirri fjárþörf, sem þar er fyrir hendi, og bara af þeirri einföldu ástæðu, að við höfum mikilvirkar vélar til framræsla; bændur þurfa að fá lán til þess, þar á eftir kemur stórfelld ræktun með jarðýtum, sem skipta orðið mörgum tugum, og ef þær eiga að halda áfram að vinna, fer ræktun stórkostlega í vöxt, og þá þarf að byggja yfir þann aukna búpening, sem komið verður upp samhliða aukinni ræktun, og auk þess verður að byggja heygeymslur o. s. frv. - Það kapítal, sem nú þarf í landbúnaðinn borið saman við það, sem áður var, er alveg ósambærilegt, og þess vegna vildi ég óska eftir því, að flm. og aðrir, sem vilja vinna fyrir þetta mál, beini kröftum sínum að því ásamt ríkisstj. að útvega það fjármagn, sem þarf í íslenzkan landbúnað, til þess að þar verði ekki algerð kyrrstaða. Sem sagt, athugunar á þessu máli er ekki þörf, sú rannsókn hefur þegar verið framkvæmd, en það er fjármagnið, sem vantar. Ég mun ekki gera það að neinu kappsmáli, til hvaða n. mál þetta fer. En mér fyndist þó eðlilegast, að það færi til fjhn., með tilliti til þess, sem ég hef nú sagt, og vildi ég óska eftir, að málið yrði fyrst og fremst athugað út frá því sjónarmiði, hvernig þingið vill standa á bak við ríkisstj. eða ýta á hana með að finna fjáröflunarleiðir í þessu skyni og útvega með einhverjum ráðum það fjármagn, sem þarf til landbúnaðarins, til þess að þar verði ekki hrein og bein kyrrstaða, en það er mjög erfitt að útvega það fjármagn, sem þarf, eins og komið er.



Herra forseti. Ég hafði ætlað mér í sambandi við þessa till. að fara inn á það, sem hæstv. landbrh. hefur nú verið að ræða um, þ. e. að bæta þyrfti við þessa till. athugun á því, hvernig fara eigi að því að útvega það fjármagn, sem þarf í þessum tilgangi, eins og hv. flm. benti réttilega á í sinni framsöguræðu. Ég held satt að segja, að umr. um þetta mál hljóti fyrst og fremst, eins og hæstv. landbrh. kom inn á, að snúast um það, á hvern hátt sé hægt að fullnægja þessari fjárþörf landbúnaðarins og hvort það sé vilji fyrir hendi hjá hæstv. ríkisstj. og hennar stuðningsflokkum til að fullnægja þessari lánsfjárþörf. Mér hefur satt að segja oft fundizt, þegar þessi mál hafa verið rædd, að þá hafi ekki verið kafað til botns í þeim og ekki verið reynt að leysa vandamál landbúnaðarins, heldur hafi verið reynt að telja bændum og öðrum, sem vilja vinna að auknum byggingum og aukinni ræktun í sveitum trú um, að það séu óyfirstíganlegir erfiðleikar á þessu, en síðan fást erfiðleikarnir sjálfir aldrei ræddir. Hv. flm. málsins kom inn á það, hve mikil fjárþörfin væri, og lýsti því vel og rækilega, og hann lýsti því einnig, hvað við lægi, ef ekki væri fullnægt þessari fjárþörf, og þó óskaði hann ekki eftir rannsókn nema á parti af fjárþörfinni, þ. e. í sambandi við byggingu íbúðarhúsa í sveitum og peningshúsa og ræktunarframkvæmdir, en eins og kunnugt er, hrökkva ekki heldur þær ráðstafanir, sem nú eru fyrirhugaðar með l., til þess að tryggja það, að þeir mörgu menn í kaupstöðum landsins, sem vilja reisa íbúðarhús, fái fjárhagslega möguleika til þess, eins og líka hv. flm. kom inn á, þannig að þeir bætast einnig við í fjárþörfina. Svo upplýsti hæstv. landbrh., hve mikið vantaði í byggingarsjóð til þess, að þar yrði ekki meiri kyrrstaða en fyrirskipað er með gengislækknnarl. Hann tók réttilega fram, að í byggingarsjóð vantar nú 19 millj. kr., sem er lágmarksupphæð til þess að geta haldið áfram eins og undanfarin ár, án þess að tekið sé tillit til gengislækkunarinnar. Það, sem mér finnst eðlilegast að ræða í þessu máli, er þess vegna það, sem hæstv. ráðh. sagði, að það væri ekkert fjármagn til. Eru þessar 20–30 milljónir, eða allir þeir milljónatugir, sem landbúnaðurinn þarf á næstu árum, er það fjármagn ekki til? Ég vil leyfa mér að halda því fram, að það séu til þeir möguleikar að afla þessa fjár, en til þess að geta sannað mitt mál og til þess að geta fengið ríkisstj. og þm. til þess að ræða þetta mál, án þess að láta einhvern misskilning milli okkar hindra okkur í þessum framkvæmdum, þá vil ég leyfa mér að leysa þetta hugtak upp, sem hæstv. landbrh. lagði höfuðáherzlu á. Hann sagði, að það vantaði fjármagn. Hvað meinar hann þegar hann segir, að það vanti fjármagn? Mér skilst, að hann geti ekki meint annað en að það vanti þá hluti og það afl, sem þarf til þess að byggja í sveitunum hús og annað slíkt og til þess að vinna að þeim framkvæmdum, sem þar þarf að vinna. Það er að segja það, sem við þurfum til þess að byggja þessi hús, sem þarna vantar, og það, sem við þurfum til þess að ræsa fram og rækta jörðina, það er annars vegar vinnuaflið, sem þarf við þessar byggingar og framræslu, og hins vegar vélar til þess að vinna með og efni til þess að vinna þetta úr, og ég get ekki skilið annað en að við hljótum allir að vera sammála um það, að það sé þetta þrennt, sem okkur vantar. Ef bóndinn, sem þarf að byggja, hefur þetta þrennt hjá sér, þá væri alveg sama, hvort það væru til nokkrir peningar í kotinu eða ekki, ef hann hefur vinnuafl, ef hann hefur sement, timbur og annað efni og tæki til þess að vinna með, þá skilst mér, að þetta séu hlutirnir, sem hann vantar. Með þessum hlutum yrði þetta gert. Hafi hann peninga og eins marga smiði og vera skal, en ekki neitt af þessu, þá eru peningar honum einskis virði. Ég held í fyrsta lagi, að við verðum að reyna að koma okkur niður á það, hvort þetta er rétt eða ekki rétt. Séum við sammála um, að það sé þetta, sem bændurna vantar, vinnuaflið, tækin og efnið, þá er að athuga, hvort okkar þjóð getur látið íslenzkum landbúnaði og íslenzkum bændum þetta í té. Við skulum athuga í fyrsta lagi viðvíkjandi vinnuaflinu. Hæstv. ráðh. segir, að ekkert fjármagn sé til til þess að byggja þetta. Fyrsti liðurinn í fjármagninu er vinnuaflið. Á sama tíma sem hæstv. ráðh. lýsir yfir, að ekkert fjármagn sé til til að byggja í sveitunum, þá gengur vinnuaflið, verkamenn, atvinnulaust og meira að segja svo og svo mikið af sveitamönnum, sem undanfarin ár hafa unnið við byggingar, þeir eru atvinnulausir heima hjá sér núna, og jafnvel í sveitunum er talað um atvinnuleysi, ekki sízt eftir að aukin vélavinna í vegavinnu olli því, að færri menn komast þar að. Við höfum þess vegna nægilegt í landinu af því vinnuafli, sem þarf til þess að byggja, og vinnuaflið er í byggingunum upp undir helmingur af öllu fjármagni, sem við þurfum, og við höfum enn fremur í sambandi við vinnuaflið við byggingarnar nægar vélar til þess að vinna með, við höfum það mikið af byggingarvélum í landinu, að það er ekkert flutt inn af þeim. Þess vegna vil ég taka það fram, að þjóðin á nægilegt fjármagn til þess að byggja upp í sveitunum hvað snertir þann þátt í fjármagninu, sem vinnuaflið og byggingarvélar er. Þetta fjármagn er til, og vinnuaflið er látið ónotað sem stendur af ríkisstj. og þeim, sem ráða fjármálum þjóðarinnar. - Þá kemur spurningin um það, sem við þurfum að flytja inn af efni, en ég býst við, að við séum sammála um, að það sé ekki mikið, sem við þurfum af innlendu efni. Ég efast ekki um það, að við getum framleitt og flutt út meira en við nú gerum, ef þjóðin fær frjálsræði til þess að framleiða, og ég efast ekki um, að við gætum fyrir það, sem þjóðin mundi framleiða meira, ef hún hefði af hálfu hæstv. ríkisstj. rétt og möguleika til þess, flutt inn mjög mikið af byggingarefni. Það liggur fyrir í sameinuðu þingi þáltill., sem ég hef lagt fram brtt. við, um að gefa frjálsan innflutning á byggingarefni, og ég efast ekki um, ef menn flytja inn til landsins byggingarefni og nota sína framleiðslu innanlands til að kaupa byggingarefni, að þá mundi verða flutt inn fyrir tugi milljóna, aðeins fyrir þann fisk, sem nú er ekki veiddur úr sjónum - og hæstv. ríkisstj. hindrar menn í að veiða. Ég skal ekkert fullyrða, hvort hægt væri að fullnægja byggingarefnisþörfinni, sem væri í sveitunum, með slíku, en ég efast ekki um, að hægt væri að komast langt fram úr því, sem nú er. Nú veit ég hins vegar, að þó við hefðum þetta tvennt í fullum mæli, vinnuaflið og efnið, - það liggur hjá okkur í dag vinnuafl gangandi á götum Reykjavíkur og annars staðar í þorpum og bæjum landsins, þar sem atvinnuleysi er, - þá væri sagt við okkur af þeim mönnum, sem stýra fjármálum landsins: Það eru engir peningar til til þess að byggja fyrir. - Því það eru til menn, sem ráða ríkisstj. og fjármálum og lánveitingastarfsemi þjóðarinnar, sem halda, að peningarnir séu allt, vinnuaflið og efnið ekki neitt, og ég er hræddur um, að þeir menn hér á Alþ. og annars staðar, sem ætla sér að vinna að því að byggja upp þetta land, verði að gera sér ljóst, hvað er afl þeirra hluta, sem gera skal. Þar er vinnuaflið nr. 1, og því næst er efnið, sem skapað er úti um heim og við þurfum að kaupa. Ef við gerum okkur þetta ekki ljóst, þá verðum við í vandræðum með að fullnægja fjárþörf landbúnaðarins og annarra okkar atvinnuvega, ef við látum þessa dulu - þetta járntjald - peningana, hindra okkur í því, þó við höfum gnægð vinnuafls og efni, að skapa verðmæti í landinu. Þá stöndum við eins og glópar frammi fyrir vinnuaflinu og atvinnuleysinu, og efnið lægi í vöruskemmunum, en við þyrðum hvorugt að hagnýta, af því að við hefðum trú á því, að við þyrftum fyrst að fá peningana til þess að hagnýta það, af því að þeir menn, sem réðu því, hvernig peningunum er veitt til þjóðarinnar, álitu, að ekki hefðu verið meiri peningar til og okkur þýddi ekki að hagnýta þann auð, sem þarna er fyrir. - Þetta verðum við að gera okkur ljóst, ef við ætlum að ræða af viti um fjárþörf landbúnaðarins og hvernig ætti að leysa hana. Þess vegna held ég, að fyrsta vandamálið í sambandi við fjárþörf landbúnaðarins sé, að við gerum okkur grein fyrir, hvort okkur sé óhætt að veita meira fé til landbúnaðarins á þann hátt að fyrirskipa okkar lánsstofnunum, fyrst og fremst seðlabankanum, að láta þjóðinni meira veltufé í té, vegna þess að það séu til raunveruleg verðmæti fyrir því veltufé, sem þannig væri sett í gang hjá þjóðinni. Það mundi hvorki setja í gang of miklar ávísanir á eignir þjóðarinnar né ofbjóða vinnumarkaðnum, og ég skal fara nánar út í, hvað ég meina með þessu. Okkar lánsfjárþörf á að miðast við það að mínu áliti, að vinnuafl þjóðarinnar sé hagnýtt til fulls. Lánveitingar af hálfu ríkisbankans hljóta að miðast við þá þjóðarþörf, að allt vinnuafl þjóðarinnar sé hagnýtt, það hlýtur að vera númer eitt í allri opinberri lánastarfsemi. Það er það eina, sem tryggir, að þjóðin hagnýti þann auð, sem hún á í sínu vinnuafli, því það eitt er eyðsla að láta menn, sem geta unnið, ganga atvinnulausa. Því næst verður auðvitað hvað snertir skiptingu lánsfjárins, hvað snertir hagnýtingu útlends og innlends gjaldeyris, að fara eftir möguleikum viðvíkjandi gjaldeyrinum. Það er hægt, ef skipulag er á þjóðarbúskapnum og fylgzt er með því, að hve miklu leyti gjaldeyrinum er beint að þessum atriðum á hverjum tíma, og ég held, að það sé ekki vanþörf fyrir okkur að athuga í þessu sambandi, hvernig okkar lánsfjárráðstöfunum er fyrir komið nú sem stendur. Ég vil um leið taka fram, að það er náttúrlega eðlilegur hlutur, ekki sízt af hálfu efnamanna þjóðfélagsins, að gera nokkrar kröfur til þess, að lánsfé ríkisbankanna sé í vissu hlutfalli við eignir þjóðarinnar á hverjum tíma, og ég skal koma að því, að ég álit tvímælalaust, að lánveitingum þjóðarinnar nú sem stendur til sjálfrar sín sé fjarri því að vera ofboðið í hlutfalli við þá raunverulegu eign landsmanna. Ég veit ekki, hvort hæstv. ráðherrar og þm. hafa gert sér ljóst, hvernig lánveitingar eru hjá þjóðfélaginu nú sem stendur, en ég vil, áður en ég skýri frá því, koma örstutt inn á það, sem hæstv. landbrh. talaði um hér áðan, út af þeirri miklu lánaþörf, sem væri í sambandi við aukna framræslu í sveitunum; það væri að afla fullkominna véla til þess að ræsa landið fram. Þjóðin á nú og samtök hennar þessar vélar, og það er hægt að taka þær og láta þær vinna af fullum krafti, m. ö. o., það er ekkert því til fyrirstöðu frá sjónarmiði heilbrigðs þjóðskipulags, að þessar vélar séu látnar vinna af fullum krafti að því að ræsa fram landið. En hæstv. ráðh. talaði um, að það væri svo mikil lánsfjárþörf vegna þessara véla, að það væru eiginlega erfiðleikar fyrir okkur að standa undir því að halda þeim við, og mér heyrðist á honum, að það vofði einhver hætta yfir út af því, hvað við hefðum fullkomnar vélar og hvað við gætum gert mikið með þeim, það væri allt að fara í hreinan voða vegna þess að við þyrftum að fá svo mikla peninga, sem að vísu á að borga fyrir þessar vélar, að það mundi neyða okkur til að stoppa vélarnar. - Hvers konar brjálsemi erum við komnir út í með þessu? Hefur ekki þjóðin möguleika á því, fyrst hún á þessi tæki, að láta vinna með þeim miskunnarlaust án tillits til þess, hvort hægt er að reikna það þannig út, að þessar vélar á einhvern hátt skapi of mikinn auð fyrir landbúnaðinn, þannig að landbúnaðurinn standi ekki undir því að eignast þennan auð? Ég veit ekki, hvort menn hafa tekið eftir því, að þetta litla dæmi sýnir mönnum, hvers konar vitleysu menn eru komnir í með vitlausu reikningshaldi á þessum mikilvirku tækjum, sem landbúnaðurinn hefur eignazt, þar sem reikningsaðferð er lögð til grundvallar um það, hvernig þjóðareignirnar eru hagnýttar. Auðvitað hefur þjóðin efni á því að reikna sjálfri sér hverja þá greiðslu, sem er skynsamleg, til þess að láta vinna að þessum þörfum, um leið og hún hefur möguleika til þess að gefa sjálfri sér peninga og borga þær greiðslur inn til bankastofnunar þjóðarinnar, jafnvel þó það þyrfti að auka skuldirnar á einhverjum stað sem samsvaraði eignunum, sem þjóðin skaffar sér og í landbúnaðinn eru komnar. Ef þetta er svo vitlaust, að við botnum ekkert í því reikningshaldi í sambandi við þessar framkvæmdir, þá verð ég að spyrja: Til hvers er að leggja fullkomin tæki í hendurnar á slíkri þjóð? Þetta er það, sem við stöndum frammi fyrir nú. Það eru ákveðnir menn, sem stjórna okkar bankamálum, sem skilja ekki, að þjóðin er búin að fá í hendurnar tæki til þess að vinna með, sem eru jafnframt afkastameiri en nokkur tæki, sem hún hefur haft áður. Þegar þjóðin er búin að skapa sér auð með því að skaffa sér þessi tæki, þá krefst hún að fá meira handa á milli af verkefnum heldur en áður. Ef menn ekki skilja, að þjóðfélag, sem á fullkomin tæki, þarf meira fjármagn en þjóðfélag, þar sem allt er unnið með skóflum, þá er bezt fyrir slíka menn að setjast með skóflu upp í sveit og koma ekki nærri fjármálum landsins. Ég ræði um þennan barnalærdóm hér vegna þess, að mér sýnist, að það verði að stöðva meginið af atvinnuvegum og framkvæmdum Íslands á spursmálinu um reikningshald þjóðarinnar sjálfrar. Mér sýnist, að það eigi að láta okkur standa eins og Molbúa frammi fyrir fullkomnum tækjum til að vinna með. En þeir menn, sem stjórna lánsfjárstarfseminni, þora ekki, út frá sömu hugmynd eins og hænan um hvíta strikið, að greiða þjóðinni meiri peninga til að borga sjálfri sér framkvæmdir, sem hún er að vinna. Þetta væri rétt hjá þessum mönnum, ef við gerðum ekki annað en að leika okkur að framleiðsluvélunum, en ef við sköpum með þeim nýjan auð fyrir íslenzku þjóðina, þá er líka óhætt að láta ríkissjóði og Búnaðarbankanum í té nægilegt fjármagn til þess að geta gert þjóðinni mögulegt að hagnýta þessar vélar. Ég vil upplýsa lánsfjárpólitík Íslands inn á við, eins og hún er nú samkv. síðustu Hagtíðindum, sem ná til nóvemberloka 1950. Útlán í öllum bönkum eru 1104 milljónir, en innlög í bönkunum á sama tíma 728 milljónir, - mismunur ekki nema 3–4 hundruð milljónir. Veðlán eru ekki reiknuð með í þessum lánum, en þau eru milli 60–70 milljónir eftir upplýsingum hæstv. landbrh., og veðlán í Landsbankanum 40 milljónir. Ég vil í þessu sambandi minna á, að brunabótamat allra húsa á Íslandi er nú 3500 milljónir, og helmingurinn af þessum verðmætum er skapaður síðustu 10 árin, eða 1800 milljónir. En það hefði aldrei verið byggt fyrir þessar 1800 milljónir síðustu 10 árin, ef Landsbankinn hefði ráðið nokkuð sem heitir um lánsfjárpólitík Íslands. Af því að þjóðin varð óháð Landsbankanum á meiri hluta þessa tímabils, þá tókst henni að byggja, án þess að hann gæti hindrað það, - tókst að nota vinnuaflið og efnið, án þess að bankavaldinu tækist að hindra landsmenn í því, enda unnu landsmenn meginið af þessu tímabili af fullum krafti að sköpun nýrra verðmæta, þess vegna er aðeins sá hluti þjóðareignarinnar, sem eru hús, 3500 milljónir. Þegar sjávarútvegurinn, iðnaðurinn og landbúnaðurinn þar að auki hefur margfalt betri byggingar og stærri en fyrr, ég ætla ekki að gizka á, hvað mikils virði þær séu, þá býst ég við, að engum blandist hugur um, að eignir þjóðarinnar eru það margfalt meiri en nokkru sinni fyrr, að þær lánveitingar, sem nú eru látnar í té af hálfu bankanna, eru í engri hættu fyrir því, að þjóðareignirnar standi ekki fyllilega undir þeim, enda býst ég ekki við, að neinn mundi halda því fram. En því er hins vegar haldið fram, að lánveitingar, sem í té séu látnar, geti orðið til þess að skapa lánsfjárþenslu á þann hátt að vera ávísun á meira en allt vinnuafl þjóðarinnar, það er það eina, sem alla tíma er reynt að hræða menn með. Ég hef áður sýnt fram á, að þessi ótti á enga stoð í veruleikanum nú sem stendur, og ég vil leyfa mér að bæta því við, að ég er hræddur um, að þessi lánsfjárkreppa, sem nú er að verða í landbúnaðinum og fleiri atvinnugreinum, sé sköpuð vitandi vits af hálfu aðila, sem vilja, að það sé atvinnuleysi hjá þjóðinni, þannig að stóratvinnurekendum í landinu gangi hægar að halda niðri kaupinu hjá verkalýðnum. - Hvort sem þetta stafar af skilningsleysi á þörfum þjóðfélagsins eða af vísvitandi aðstoð við stóratvinnurekendur, þá er það eitt víst, að lánsfjárstarfsemin, eins og hún er nú rekin, er til stórskaða fyrir landbúnaðinn og þjóðina í heild, og þetta er kýli, sem verður að grípa á og ekki er hægt að komast hjá að stinga á, svo framarlega sem menn ætla að bæta úr fjárþörf landbúnaðarins. Það sama gildir um aðrar atvinnugreinar. Allar umræður hér á hæstv. Alþ. um þessa fjárþörf landbúnaðarins og aðrar samþykktir, sem hér eru gerðar, sem ekki byggjast á því, að menn geri upp við sig, hvaða lánsfjárpólitík eigi að reka í landinu og Alþ., sem hefur yfirráð allrar bankastarfsemi í landinu, segi fyrir um, hvers það ætlast til í þessum efnum, - allar slíkar umræður og ályktanir eru einskis virði. Það er ekki til neins að vera að ræða um þessa fjárþörf út af fyrir sig, ef menn ekki þora að bæta úr henni og gera þær ráðstafanir til þess að bæta úr henni, sem óhjákvæmilegar eru. Þess vegna álít ég, að till. hv. 2. þm. Rang. sé ágæt með þeirri viðbót að bæta inn í rannsókn og undirbúning ákvörðun um að bæta úr þessari fjárþörf, það er það, sem þarf að vera kórónan í þessari rannsókn, og síðan framkvæmdir í samræmi við það. - Við hæstv. landbrh. vil ég þess vegna segja, út frá fullyrðingu hans um, að ekkert fjármagn sé til, að hvað vinnuaflið snertir, þá er þetta fjármagn til, og hvað vélarnar snertir, þá er þetta fjármagn til. Hann virtist í sinni ræðu vera hræddur við of mikið afkastamagn þeirra véla, sem landbúnaðurinn þegar á, miðað við reikningshald bankavaldsins. Hvað snertir að knýja fram meiri lánveitingar í Búnaðarbankann, þá er óhætt að gera það, því að landbúnaðurinn stendur undir því hvað eignir snertir, því það þarf aðeins að segja þjónum A1þ., sem eru embættismenn þjóðarinnar, sem stjórna bönkum og framleiðslu þjóðarinnar, hvað þeir eiga að gera í þessum efnum. Það hefur ekkert verið gert af viti síðustu ár á þessum sviðum í því að tryggja okkar atvinnuvegum fé, nema Alþ. hafi sagt þeim fyrir um það. Það verður ekki bætt úr fjárþörf landbúnaðarins án þess Landsbankanum sé sagt fyrir verkum og honum gert að skyldu að láta fé til Búnaðarbankans og ræktunarsjóðs, svo að þannig verði stuðlað að viðgangi þessarar atvinnugreinar innan þess ramma, sem heilbrigður rekstur þjóðarbúsins markar. Þetta vildi ég sagt hafa, áður en málið fer til n., ef verða mætti, að hún fengist til að athuga málið raunhæft. Samþykktir sem þessar koma landbúnaðinum þá fyrst að gagni, er féð hefur verið útvegað, og það útvega menn þá fyrst, er menn hafa gert sér ljóst, að það er óhætt, og möguleikar og efni eru fyrir hendi til þess. Þá vil ég aðeins að síðustu víkja að því, sem hv. flm. sagði, að byggingarkostnaður hefði tvöfaldazt síðan 1946. Þetta er rétt. En hann minntist í því sambandi nokkuð á launahækkun, sem orðið hefði á þessu tímabili. Og það er staðreynd, að laun verkamanna hafa ekki hækkað síðan nema um 30%. Sú 100% hækkun, sem þarna hefur átt sér stað, er fyrst og fremst árangur af „baráttunni gegn dýrtíðinni“, þar sem hv. Framsfl. hefur gengið hvað rösklegast fram; en þar var smiðshöggið rekið með gengislækkunarlögunum á s. l. ári. Hv. flm. sagði, að stöðvun ræktunarinnar væri yfirvofandi og vélaskortur landbúnaðarins tilfinnanlegur. Ég vil leyfa mér að minna hann á, að þessar afleiðingar gengislækkunarráðstafananna voru sagðar fyrir; ég fór t. d. um þetta svofelldum orðum í nál. mínu um gengislækkunarfrv., með leyfi hæstv. forseta: „Önnur enn þá alvarlegri afleiðing gengislækkunarinnar verður, að innkaupsverð allra véla til landbúnaðarins hækkar um 74%, enn fremur innkaupsverð á benzíni, varahlutum og öðru, er til vélanna þarf. Afleiðing þessa getur orðið sú, að sú þróun aukinnar véltækni í landbúnaðinum, sem hafin var af myndarskap, geti nú stöðvazt að meira eða minna leyti. Og afleiðingin af slíku getur orðið stöðvun í þróun landbúnaðarins, nema sérstakar ráðstafanir annars eðlis verði gerðar.“ - Það var þannig vitanlegt, er ákvörðunin um gengislækkunina var tekin í fyrra, að þar með. væri gerð bein tilraun til að stöðva vélþróun landbúnaðarins. Ef nú á að sýna sig einhver vilji til að bæta fyrir þetta að einhverju leyti, þá verður það fyrst og fremst gert með því að stjórna þannig lánsfjárpólitík bankanna og framkvæmdum þjóðfélagsins, að vinnuafl og vélakostur sé hagnýttur til fullnustu. Til þess að bæta landbúnaðinum upp þær búsifjar, er hin svo kallaða barátta gegn dýrtíðinni hefur valdið honum, þarf fyrst og fremst að sjá til þess, að lánsfjárpólitíkin sé miðuð við þarfir hans, í stað þess að hið þveröfuga er tilfellið; seðlavelta og lánveitingar eru minni en fyrir ári síðan. Þetta þarf að auka, ef það á að koma landbúnaðinum til hjálpar. En til þess verður Alþingi að grípa röggsamlega í taumana. Einnig er brýn nauðsyn að lækka vextina. Það er ekki unnt að ráðast lengur í uppbyggingu landsins með 4–5% vöxtum af lánsfé. Viljum við halda áfram að byggja upp okkar land, þá verðum við að koma vöxtunum niður í 2½–2%. Það ræðst enginn fátæklingur í það nú, þó hann hafi bæði dug og stórhug, að byggja upp í sveit fyrir lán með venjulegum kjörum. Slíkir menn þurfa að eiga kost á lánum til langs tíma, ekki skemmri en 40 ára, og vextirnir mega ekki nema meiru en 2½%. En til þess að knýja það fram, að mönnum verði sköpuð slík lánskjör, þá þarf að brjóta á bak aftur þá lánsfjárpólitík, sem nú er allsráðandi, svo þjóðfjandsamleg og röng sem hún er, - að veita lánin til sem skemmsts tíma og með okurvöxtum. Þessi lánsfjárpólitík kemur beinlínis í veg fyrir auðsköpun hjá þjóðinni og nýtingu á vinnuafli hennar. - Það er vitaskuld hægt með þessu móti að sýna góða reikningslega útkomu á rekstri bankanna. En við erum bara ekki fyrst og fremst „interesseraðir“ í því, að Landsbankinn skili góðri reikningslegri útkomu, þar sem gróðinn nemi t. d. 18 millj. kr. á ári, heldur miklu fremur hinn, að með lánsfjárstarfseminni sé svo um hnútana búið, að hagnýttir séu allir kraftar þjóðarinnar til auðsköpunar og einstaklingunum sé gert mögulegt að vinna og eignast þau verðmæti, sem þeir skapa. Slíkt er þjóðarbúinu miklu betra en mikill og iðjulaus gróði bankanna. Það er kvartað hér um það af hálfu hæstv. landbrh., að það vanti svo og svo mikið fé, - 19 millj. í byggingarsjóð og 22 millj. í ræktunarsjóð; en það er aldrei minnzt á það sem möguleika að taka fjármagnið þar, sem það er. Okkur vantar ekki fjármagn, heldur þor og dug ti1 að nota það, og sérstaklega er þá spurning um að hagnýta vinnuafl þjóðarinnar. Ég vildi mega vonast til þess, að hv. flm., hæstv. ríkisstj. og sú n., sem fær mál þetta til meðferðar, athugi gaumgæfilega, hvort ekki sé rétt að bæta því inn í frv., að ríkisstj. skuli rannsaka, hvaða ráðstafanir þurfi að gera til þess að knýja lánsfjárstofnanirnar til að reka lánsfjárpólitík, sem miðar að fullri hagnýtingu vinnuafls og fjármagns og veitir nauðsynlegu fé inn í landbúnaðinn. Með slíkum ráðstöfunum væri stígið raunhæft spor til að leysa þörf hans og þjóðarinnar allrar.

Flm. (Ingólfur Jónsson) : Herra forseti, af því ég legg áherzlu á það, að málið komist í dag til n., þá skal ég ekki tefja það og vera fáorður. Hv. 2. þm. Reykv. minntist á, að hann hefði komið inn á landbúnaðarmálin á s. l. vetri, þegar rætt var um gengislækkunina. Hann sagði, að það væri nú komið á daginn, er hann hefði þá sagt fyrir, að allar framkvæmdir væru að stöðvast í sveitunum. Við getum nú endalaust deilt um það, hvort það sé fyrir eða þrátt fyrir gengislækkunina, að svo er komið. En hv. 2. þm. Reykv. veit það vel, að ef ekki hefði verið horfið þá að þessu ráði, þá væri ástandið enn verra nú og allt atvinnulíf í kaldakoli.

Er ekki allt atvinnulíf stöðvað nú?

Það er ekki gengislækkuninni að kenna, að flotinn er ekki í gangi, eða togarastöðvunin s. l. sumar. Ég var ánægður yfir áhuga hæstv. landbrh. á þessu máli, en ég get ekki verið honum sammála um, að það sé nóg að byggja á skýrslum þeim, er Arnór Sigurjónsson safnaði 1939–40. Við þurfum nákvæmari og nýrri upplýsingar að byggja á. Að vísu benti hæstv. ráðh. á, að einnig mætti styðjast við þau gögn, er búnaðarmálastjóri og Árni G. Eylands ásamt þriðja manni söfnuðu í sumar, og ég efast ekki um, að þeir hafi unnið starf sitt samvizkusamlega. En þeir höfðu svo lítinn tíma til stefnu, að ekki var unnt að undirbúa þá skýrslusöfnun eins og þörf er á. Það þarf að vera hægt að kynna sér nákvæmlega ástæður hvers býlis fyrir sig, og það mundi bezt verða gert með því, að stjórn hvers búnaðarfélags hefði það með höndum á sínu svæði. Að hinu leytinu eru þetta nokkur gögn til að byggja á og nóg til að gera sér grein fyrir því, að fjármagn vantar, bæði í ræktunarsjóð og byggingarsjóð. En eigi að síður er nauðsynlegt að fá nákvæmar skýrslur um það, hve vænta má að fjárþörfin sé mikil, og það auðveldar fyrir um útvegun fjármagns, að það sé á hreinu. Hv. 2. þm. Reykv. vill bæta því við till., að leitazt verði við að afla þess fjár, sem þörf er á, og get ég fallizt á það, um leið og ég vil segja við hæstv. landbrh., að það skal ekki standa á mér að hjálpa til við útvegun þessa fjár. Hv. 2. þm. Reykv. gæti víst útvegað þetta fé strax í dag, að því er virðist, en ég er nú ekki alveg viss um, að það sé svo vandalaust. Hæstv. ráðh. taldi það auðsjáanlega erfiðleikum bundið, en með góðum vilja hygg ég nú, að mætti komast langt í því efni, og till. og umræður, sem að því hníga, gætu orðið til að ýta undir, að það tækist.

Landbrh. (Hermann Jónasson) : Herra forseti. Það er nú víst ekki þörf á að lengja mjög umræður. En ég benti á, að ef ekki er reiknað með verðhækkunum, en hins vegar sams konar framkvæmdum og 1949, þá þarf til þessara hluta 40–42 millj. á næstu 5 árum, og það þýðir í rauninni 80 millj. kr. Verði farið lengra í þessum framkvæmdum í sveitunum, þá þurfum við á næstu árum um 130 milljónir. Þá vil ég enn á ný benda á það, að ef ekki verður útvegað fjármagn, þá stöðvast byggingar í sveitum; það er nú þegar farið að segja við bændurna, sem eru að leita sér aðstoðar lánsfjárstofnananna, að engir peningar séu til. Ástandið á s. l. ári hefði þannig orðið mjög slæmt, ef ekki hefðu komið til 14 millj. kr. í gegnum gengisgróðann. Ég vil því beina því til þeirra, sem áhuga hafa fyrir þessu máli, að gera þessa till. að stuðningi við ríkisstj. til að afla lánsfjár til þessara hluta, því að með því móti kemur hún fyrst og fremst að gagni. Ýtarleg rannsókn verður fyrst og fremst til að tefja það. Það er féð, sem bændurna vantar. Og það er eindregin ósk mín, að málinu verði snúið inn á þessa braut.



Herra forseti. Það hefur komið fram í þessum umræðum, að það sé ekki fyrst og fremst þörf á nákvæmri rannsókn, enda þótt því sé ekki að neita, að afla mætti þar enn fyllri gagna en þegar eru fyrir hendi. Það bjargar hins vegar ekki þeim mönnum, sem skortir nú lánsfé, þótt slík rannsókn færi fram, og er meira aðkallandi að vinda bráðan bug að því að afla meira fjár til Búnaðarbankans, svo að lánveitingar geti haldið áfram með eðlilegum hætti og unnt sé að afgreiða þær beiðnir, sem fram koma. Hv. flm. talaði í ræðu sinni um 1. lið till. sinnar á þskj. 226, sem fjallar um að láta fram fara rannsókn á því, hve mörg íbúðarhús þurfi að endurbyggja í sveitunum næstu 5 ár. Taldi hann, að um það væri ekki hægt að byggja á skýrslum Arnórs Sigurjónssonar. Ég tel nú, að hvað þetta snertir verði alltaf um nokkuð lauslega ágizkun að ræða. Að vísu er hægt að gera á því ýtarlega athugun, hvernig ástatt er um íbúðarhús í sveitum á hinum ýmsu stöðum og gera skýrslur um það, á hvaða stigi byggingarnar séu. En það er nær ókleift að segja fyrir um það með vissu, hve mikið lánsfé þarf til byggingarframkvæmda á næstu 5 árum. Þó leitað væri til hvers bónda, þá yrði ómögulegt að fá um þetta tæmandi upplýsingar. Það koma svo margar persónulegar ástæður til greina hjá hverjum manni, sem valda því, hvort hann ræðst í slíkar byggingar þetta árið eða hitt. Ég geri ráð fyrir því, að Búnaðarbankinn, sem hefur haft með þessar lánveitingar að gera í langan tíma, sé færari til að gera slíkar áætlanir en nokkrir aðilar aðrir, enda skilst mér, að upplýsingar hæstv. ráðh. í þessu efni séu þaðan fengnar. Bankinn hefur hið bezta yfirlit um þörfina að undanförnu og getur gert tiltölulega öruggar áætlanir samkv. þeim. Það er brýn nauðsyn að snúa sér að því að fá aukið lánsfé, og um það verkefni verður hæstv. ríkisstj. að fjalla af fullri alvöru. Mér er kunnugt um, að einstakir ráðh. hafa haft þetta til athugunar; og það er þá heldur ekki ónýtt, ef hv. 2. þm. Rang. er fús til að aðstoða stjórnina í þessu efni. Hv. 2. þm. Reykv. talaði hér alllangt mál um hagfræðileg fyrirbæri og komst m. a. að þeirri niðurstöðu, að það þyrfti að tryggja, að bændur gætu fengið lánsfé til langs tíma og með 2% vöxtum. Ég veit nú ekki betur en byggingarsjóður veiti slík lán til 42 ára, og vextir í þeim sjóði eru 2%, og í ræktunarsjóði eru vextirnir 2½%. - Ég mun ekki gera það að umræðuefni, sem þessi hv. þm. talaði um í sinni löngu ræðu. Hann sagði m. a., að gengisbreytingin hefði stöðvað þróun landbúnaðarins. Ég er ekki á sama máli og hann um þetta atriði, og vil ég benda á t. d. til að sýna fram á, að hans skoðun er röng í þessu efni, að nú geta bændur selt kindakjöt til Ameríku fyrir allgott verð, en það hefði verið útilokað, ef gengisskráningin hefði verið eins og fyrir ári síðan. Ætti þetta að nægja til að afsanna staðhæfingu hv. þm., en að sjálfsögðu mætti nefna margt fleira. Hann brá einnig fyrir sig prósentureikningi og komst upp í 200%, en féll þó að lokum niður í 100%, og það mun láta nærri, að skekkjan í ýmsu því, sem hann hélt fram, hafi verið allt að 100%.



Ég vildi engan veginn verða til þess að hindra, að þetta mál komist til nefndar núna, og mun því ekki segja nema örfá orð að sinni. - Hv. 2. þm. Rang. sagði, að það væri vegna gengisbreytingarlaganna, að allt ástand í efnahagsmálunum væri ekki verra en það er. Voru ekki gengisbreytingarlögin sett til að bæta afkomu vélbátaflotans, og hvernig getur ástand hans verið verra en nú? Hann sagði, að vélbátaútvegurinn hefði stöðvazt, ef gengisbreytingin hefði ekki verið gerð. Er hann ekki stöðvaður núna, og hefur hann haft nokkuð af hinum örugga rekstrargrundvelli, sem lögin áttu að búa honum, að segja? Ég held því, að það sé vegna gengisbreytingarinnar, sem hann er stopp núna, og ef það væri ekki vegna þessa máls, sem hér er verið að ræða, þá hefði ég farið nánar út í þetta, og það einnig, að það var á valdi meiri hl. Alþingis og ríkisstj. að koma í veg fyrir stöðvun togaraflotans í sumar og um leið hið stórfellda tap, sem varð af henni fyrir alla þjóðina. Það var á valdi síðasta Alþingis að koma í veg fyrir stöðvun hans með því að samþ. sanngjarnar kröfur um hvíldartíma háseta, og það er enn fremur ríkisstj. að kenna, hve illa hefur gengið fyrir frystihúsunum, með því hún hefur komið á algerri einokun á markaðsöflun freðfisksins. Og nú, ofan á allt annað, kemur svo stöðvun vélbátaútvegsins, og við erum búnir að sitja um 20 daga þingi og enn bólar ekki á till. ríkisstj. um að koma honum á stað, þó að till. hafi komið fram þegar fyrir jól, sem hefði komið í veg fyrir stöðvun hans, ef hún hefði náð samþykki. Viðvíkjandi því, sem hv. þm. V-Húnv. sagði, þá veit ég eins vel og hann um lánskjör ræktunarsjóðs, en það, sem vantar, er að fá meira fé, sem hægt væri að lána til landbúnaðarins með hagkvæmum kjörum. Viðvíkjandi stöðvun í landbúnaðinum, þá var röksemdafærsla hv. þm. V-Húnv. fjarri því að sanna það, sem hún átti að sanna. Skiptir það nokkru fyrir bændur, hvort þeir selja sitt kjöt vestur í Ameríku eða hér heima fyrir sama verð, eða fá þeir hærra verð fyrir það þar en hér? Ég get ekki séð það bæti nokkuð úr fyrir bændum, þó að krónur þær, sem þeir fá fyrir kjötið, séu umreiknaðar úr dollar yfir í íslenzka krónu. Ég ætla svo að láta þetta nægja í svipinn, því að eins og ég sagði áðan, þá vil ég stuðla að því, að málið komist í nefnd.



Herra forseti. Ég ætlaði ekki að ræða efni málsins, en ég vildi spyrja hæstv. forseta, hvort ekki hefði komið fram till. um að vísa þessu máli til fjvn., og hafi sú till. ekki komið fram, þá geri ég það að minni till., að málinu verði vísað til fjvn.

Forseti (JPálm): Ég tók svo orð hæstv. landbrh., að það væri hans till., að þessu máli yrði vísað til fjvn.



Það eru aðeins örfá orð út af samanjöfnuði hv. 2. þm. Reykv. á kjötverðinu. Það er vitanlega til hagsbóta fyrir bændur að selja kjötið vestur til Ameríku, þar sem á undanförnum árum hafa safnazt fyrir kjötbirgðir í landinu, sem ekki hefur verið hægt að selja.