Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Frsm. (Garðar Þorsteinsson) : Síðan þetta mál var til 2. umr. hér í hv. þd. hefur allshn. haldið fund um málið og athugað þær till., sem fram höfðu komið á þskj. 216, og síðan hefur n. borið fram brtt. við fyrri málsgr. 1. gr. frv. á þskj. 215 og telur réttast, að orðalag 1. gr. sé eins og þar segir. Munur á. brtt. n. og fyrri málsgr. frvgr. er sá, að í brtt. er . gert ráð fyrir, að það húsnæði, sem tekið er leigunámi, sé fyrir börn og mæður þeirra, hvort sem það er í kaupstöðum eða kauptúnum eða annars staðar. Það þótti sem sé ekki rétt að binda þetta við kaupstaði og kauptún, því að vitanlega vakir það fyrir löggjafanum með þessum ráðstöfunum að koma börnum og mæðrum þeirra af hættustöðum á öruggari staði. N. leit svo á, að þótt litið sé svo á, að hættan sé mest í kaupstöðum og kauptúnum, þá geti líka verið hætta á loftárásum utan kaupstaðanna sjálfra. Eina breyt., sem n. gerir á frvgr., er því í þessu fólgin. Það er rétt að taka það fram, að þótt hér sé sagt, að þetta húsnæði eigi að vera fyrir börn og mæður þeirra, þá er átt þarna við fósturmæður, stjúpmæður eða fóstrur yfirleitt, sem sé þær konur, sem hafa uppeldi eða pössun barnsins í sínum höndum. Út af brtt., sem hv. 1. þm. Rang. og hv. þm. V.-Húnv. flytja á þskj. 216, vil ég taka það fram, að n. sá ekki ástæðu til þess að mæla með að samþ. till. Það er sem sé upplýst og yfirlýst af viðskmrh., að öll framkvæmd þessara mála verði í höndum ríkisstj. sjálfrar, þannig að ekkert er unnið við það að fara að taka leigunámi hús, sem ríkisstj. sjálf telur ekki beina nauðsyn á að taka leigunámi. Með því er það tryggt, að bæði er tillit tekið til þess, sem húsnæðið tekur, og einnig þess, sem verður að láta það af hendi. Þá er einnig með þessu fullt tillit tekið til þess, til hvers húsnæðið hefur verið notað og hvort brýn nauðsyn geri það að verkum, að þörf sé á að taka þetta eða hitt húsnæði eða hvort eigandi eða umráðamaður þess húsnæðis hafi brýna þörf fyrir það. Að öðru leyti hefur verið lýst yfir því að þessum sama hæstv. ráðh., að það, sem átt er við með „nothæft húsnæði“, sé fyrst og fremst skólahús, fundahús, þinghús og í öðru lagi annað það húsnæði, sem telja megi án baga fyrir þá, sem annars eiga að hafa not af því, að missa það, t. d. margs konar geymslur eða pakkhús, eins og t. d. á stöðum, þar sem gömul verzlunarhús eru og ekki álitin þar vera nein hætta vegna loftárása, en geta verið vel fallin til þess að láta börn og konur dvelja þar. Þá má einnig nefna í slíkum tilgangi skíðaskála og leikfimihús. Þessi hús öll gætu fallið undir ákvæðið „annað nothæft húsnæði“. En hins vegar er lýst yfir því af viðkomandi ráðh., að hér sé ekki átt við nema brýna nauðsyn beri til að taka til afnota í þessu skyni hús, sem er að einhverju leyti búið í áður. Það er ekki ætlazt til þess, að sveitabæir eða sumarbústaðir verði teknir til þeirra afnota, ef völ er á öðru húsnæði, sem ekki er notað. Það er hins vegar ástæða til að taka þetta fram hér í frvgr. af þeirri ástæðu, að ef virkilega kæmi til bráðrar hættu, t. d. ef gerð yrði loftárás á Reykjavík, Hafnarfjörð eða Siglufjörð eða aðra staði, þar sem menn álíta, að hætta geti verið á loftárásum, þá er það vitað, að það húsnæði, sem annars er ekki kostur á, þó að það sé að einhverju leyti notað, yrði þá tekið til þeirrar notkunar. Það, sem mér virðist hv. 1. þm. Rang. leggja mesta áherzlu á, er, að ef þetta húsnæði þyrfti að nota af umráðamönnum sjálfum til eigin nota, þá væri ekki heimilt að taka það. Hv. þm. viðurkenndi þó, að gefnu tilefni frá hæstv. ráðh., að það væri komið undir úrskurði ráðh. eð1 stj., en ekki úrskurði eiganda eða umráðamanns, hvort hann álíti, að þyrfti að nota þetta eða ekki. Það er játað, að enginn efnismunur er á því, sem hv. þm. vildi láta koma fram í frvgr. í sinni till., ef hún væri samþ., og á frvgr. án samþ. till. Að gefinni þeirri yfirlýsingu, sem hæstv. ráðh. gaf, áleit n. ekki ástæðu til þess að breyta frvgr. Ég held þá, að ég hafi gert grein fyrir því, sem vakti fyrir n. í þessum efnum, og að öðru leyti vísa ég til þeirra umr., sem fram hafa farið um málið í dag.

*Sveinbjörn Högnason: Það gleður mig, að hv. allshn. hefur bætt ráð sitt og lagfært nokkuð orðalag 1. gr. frv., þannig að með brtt. n. er frv. frambærilegt til þess að verða samþ. af hv. d. En það var það ekki, áður en þessi brtt. kom fram. Hv. n. hefur lagfært orðalag gr. þannig, að það fólk, sem í sveitunum býr, er ekki með öllu réttlaust, eins og hefði mátt skilja með upphaflega orðalaginu á frv. Og get ég því lýst yfir því, að við flm. brtt. á þskj. 216 getum tekið hana aftur, ef þessi brtt. n. verður samþ. Því að það er rétt hjá hv, frsm., að enginn efnismunur er á því, sem ég og hv. þm. V.-Húnv. héldum fram hér í dag, og yfirlýsingum ráðh., en það var mjög miltill munur á gr. að þessari brtt. samþ. og áður en breyt. var á henni gerð. Þess vegna vil ég lýsa ánægju minni yfir því, að breyt. var gerð.

*Einar Olgeirsson: Herra forseti! Ég vildi gjarnan mega skilja brtt. n. svo, að þar væri aðeins um orðabreytingu að ræða, en ekki efnisbreytingu, þar sem sett er í till.: „ef nauðsyn krefur“, - í staðinn fyrir að í frv. stendur „ef þörf gerist“. Ég vil spyrja n., hvort hér sé um nokkuð meira að ræða en orðabreyt. Mér hefur skilizt, að hv. þm. væru sammála um það, að þörfin væri nú þegar fyrir hendi. É,g held, að það sé nauðsynlegt, að það komi fram, að ef orðið „nauðsyn“ kemur í staðinn fyrir „ef þörf gerist“, sé þar ekki átt við, að það beri að slá á frest þeim brottflutningi barna og kvenna, sem menn álíta nauðsynlegan. Hvað snertir afstöðu hæstv. ríkisstj., þá eru þetta heimildarl., svo ríkisstj. hefur rúmt vald um þetta. Ég held, að það hafi komið fram í mestöllum þeim umr., sem hér hafa farið fram um þetta mál, og mun vera almennt álitið, að það sé sannarleg þörf á því, að hún beiti þessari heimild eins fullkomlega eins og hún sér . fært, og að það sé tilætlunin með samþ. þessa frv., að í einu einasta máli sé nú látið eitt ganga yfir alla, og að einu sinni sé það virkilega sýnt, hverju menn vilja fórna fyrir þá, sem. í hættu eru staddir. Viðvíkjandi brtt. allshn. um það að fella burt „kaupstöðum og kauptúnum“, þá eru hvatirnar, sem til þess liggja, ekki nema réttar að því leyti, að það er auðvitað sjálfsagt, að jafnt sé flutt burt úr þeim sveitum, sem álitnar eru í hættu vegna loftárása, og fólkið úr þeim sveitum eigi auðvitað að hafa sama rétt og það, sem flutt er úr kaupstöðum og kauptúnum. En ég álít, að heppilegt væri, að það kæmi greinilegar fram, hver meiningin væri, enda hefur það komið fram hjá einstaka þm., að það væri ella hætt að nota orðalag brtt. allshn. til einhverra undanbragða. Ég er hér með skriflega brtt. og vil leggja til, að eins og frvgr. er nú orðuð, bætist aftan við fyrri málslið fyrstu gr.: „og þeim sveitum, sem einnig eru álitnar í hættu vegna loftárása“. Ég álít, að með slíku orðalagi náist algerlega Það, sem átt er við, og líka það, sem er réttlátast gagnvart sveitunum í þessu efni. Ég álít þetta orðalag að þessu leyti betra heldur en eins og það er í brtt. n. Þetta er nákvæmara orðalag, og þess vegna síður möguleikar til þess að breyta þarna út af því, sem er tilgangurinn með þessu frv.

Forseti (JörB) : Mér hefur borizt skrifleg brtt. frá hv. 4. þm. Reykv., sem hann hefur nú lýst. Verður að veita afbrigði frá þingsköpum til þess að brtt. megi taka til meðferðar á fundinum.

* Frsm. (Garðar Þorsteinsson) : Út af því, sem hv. síðasti ræðumaður sagði, vil ég geta þess, að orðabreytingin : ,;ef nauðsyn krefur“ í staðinn fyrir, „ef þörf gerist“, þá er sú breyt. ekki hugsuð nema sem orðabreyt. Um brtt. hv. þm. vil ég aðeins segja það, að ég sé ekki ástæðu til að samþ. hana af þeirri einföldu ástæðu að brtt. allshn. við frvgr. er gerð til þess að ná þessu, sem í brtt. hv. 4. þm. Reykv. stendur. Eins og brtt. á þskj. 215 ber með sér, þá er þetta alveg óbundið að öllu öðru leyti en því, að fólk flytji aðeins frá þeim stöðum, þar sem talið er, að hætta sé á loftárásum, þannig að það þarf ekki að telja upp kaupstaði, kauptún og sveitir, heldur aðeins, að þarna á að fá örugga dvalarstaði fyrir börn og mæður þeirra. Og það er ætlunin að flytja þessa einstaklinga frá þeim svæðum, sem telja má hættusvæði, og á öruggari staði. Og það er það sama, sem vakir fyrir hv. 4. þm. Reykv. með sinni brtt. og fyrir allshn. með sinni brtt., að þetta sé óbundið. Ég sé ekki ástæðu til þess að samþ. brtt., því að með ákvæðum hennar er engu meiru náð heldur en með brtt. n. Hv. 1. þm. Rang. hefur tekið aftur sína brtt. Það er náttúrlega hægt að sýna rök fyrir því, að hann tók hana aftur. En hann vildi láta skína í það, að hann hefði tekið hana aftur, af því að allshn. hefði bætt ráð sitt og orðað frvgr. miklu betur. En gallinn á því, að hann gæti notað þetta til þess að taka aftur brtt. sína, er sá, að það er ekkert það í brtt. n., sem fer inn á till. hans. Hún er sem sé um allt annað efni. Og ef hv. þm. meinti það með sinni brtt., að hér ætti að sjá um öryggi sveitafólksins, þá hefði hann átt að breyta brtt. sinni í samræmi við það. En hans brtt. var óþörf, og brtt. n. þörf.

*Sveinbjörn Högnason: Það er dálítið óvenjulegt að heyra, að menn vilji ekki viðurkenna það, að þeir bæti ráð sitt. Þess vegna undrar mig dálítið, að hv. frsm. allshn. fannst það sá eini galli á minni ræðu, að ég hefði gefið þessari hv. n. þann góða vitnisburð, að hún hefði bætt ráð sitt. Ef hún vill ekki viðurkenna það, þá sé ég ekki ástæðu til þess að vera að hrósa n. eða frsm. n. fyrir það, því að þá er bersýnilegt, að n. hefur snúið þarna óviljandi til betri vegar. En þó að hv. frsm. hafi bætt ráð sitt óviljandi, og kannske n. öll, þá vil ég fagna því. hví að það, sem ég talaði um, og líka meðflm. minn að brtt. hér í dag, um það að breyta þessari frvgr. þannig, að eftir orðalagi hennar væri sveitafólkið ekki réttlaust, svo að það mætti taka af því sín hús og reka það út, þá hefur n., þó að hún hafi breytt þessu orðalagi, ekki gert það viljandi, heldur hefur hún þar óviljandi bætt ráð sitt, með því að leggja það til, að landsfólkið verði allt jafnrétthátt til þess að búa í þessum húsum. Við getum vel við unað að fá þessa leiðréttingu, og getur hv. frsm. lifað í sinni trú.

* Frsm. (Garðar Þorsteinsson) : Ég sé það af orðum hv. 1. þm. Rang., að það hefur ekki vakað fyrir honum að fá þá breyt. samþ., sem hann bar fram, heldur að n. bætti ráð sitt. En n. bætti ráð sitt á allt öðru sviði heldur en því, sem sá hv. þm. vildi í dag, að hún gerði. En ef hann getur fallið frá sinni brtt. bara af því, að þessir syndugu menn í allshn. sneru frá villu síns vegar og til betri vegar, þá getum við báðir verið ánægðir.

Forseti (JörB) : Ég vil beina þeirri fyrirspurn til hv. 4. þm. Reykv., hvort hann geti ekki fallizt á að draga sína skrifl. brtt. til baka, því að eins og bent hefur verið á, skilst mér efni hennar alveg felast í brtt. þeirri, sem hv. allshn. flytur.



Mér þykir orðalagið öruggara á minni brtt. En ég mun greiða atkv. með brtt. allshn. eftir þá skýringu, sem frsm. allshn. gaf.

Forseti (JörB) : Ég held, að orðalag á brtt. allshn. beri ekki að skilja öðruvísi en svo, að það sé alveg tvímælalaust tæmandi, og með því að samþ. hana er ákveðinn 1. málsl. 1. gr. frv. Það er víðtækt orðalag í brtt. allshn. . og þar ekkert undan fellt, sem nauðsynlegt er að taka fram; svo að enginn misskilningur geti þar komið til greina, að allir eigi jafnan rétt til þess að nota þau hús, sem tekin kunna að verða til slíkra nota, hvar sem þeir eiga heima. Og það skilst mér vera það bezta og það, sem vér viljum keppa að með þessari ráðstöfun. En ég vil ekki neita hv. 4. þm. Reykv. að bera upp til atkv. hans brtt., en ég mundi þá gera það á þann hátt að bera hana fyrst upp til atkv. við frvgr., en hina brtt. á eftir.

Já

.