Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Þorsteinn Þorsteinsson) : Herra forseti. Eins og þskj. 203 ber með sér, hefur þetta mál verið tekið fyrir og rætt í deildinni 19. okt. og í landbn., og voru allir nm. sammála um að mæla með því, að það yrði samþ. hér í deildinni. Þetta er aðeins framlenging l. frá 1941 um sama efni, en ekki raunveruleg breyting. Þó þótti rétt að breyta þeim lítils háttar vegna ástandsbreytingar, sem orðið hefur í þessa efni. Á það var minnzt við fyrri umr., að þótt l. hafi skamma hríð í gildi verið, hafi þau virzt koma að miklu gagni. Æðarungar hafa komizt betur upp, svo að áberandi er. Áður sáust stundum ekki nema tveir æðarungar umhverfis varpeyjarnar, en nú er það mjög breytt, og hefur þeim fjölgað mjög og sjást nú hópar sunnan við varplöndin. Hin hliðin, sem snýr að eyðingu svartbaks, er sú, að hann spillir mjög veiði í laxám. Árangur laganna, að því er hann snertir, virðist sá, að skaðinn, sem hann gerir varpeigendum, fer minnkandi og fiskigangan upp í árnar er örari. En sem kunnugt er, þá er mikill fjöldi þessara fugla við árósa, þar sem grynningar eru, og situr þar fyrir bæði laxi og silungi, sem leitar upp í árnar. Hefur n. orðið sammála um að mæla með því, að lög þessi verði framlengd til ársloka 1945.



Ég verð að benda á, að ekki hefur nema nokkur hluti nm. fjallað um þetta mál, og virðist mér hv. frsm. vera nokkuð bráðlátur um framgang málsins. Hins vegar væri fróðlegt að sjá niðurstöður landbn. og fá að vita, hvort n. hefur borið sig saman við sérfræðinga á þessu sviði um það, hvort þessi mikla fjölgun æðarunga er af þessum ástæðum eða öðrum eða hvort fiskivötn hafa batnað að mun. Síðast liðið sumar var t. d. lítil laxveiði víðs vegar um land. Ef það er rétt, að lögin hafi óholl áhrif á laxagönguna, virðist rétt að leita umsagnar sérfræðinga á þessu sviði, þótt ekki sé alltaf eftir tillögum þeirra farið. Sama gildir og um áhrif laganna á fuglalíf.

Frsm. (Þorsteinn Þorsteinsson) : Ég verð að svara nokkrum orðum fyrirspurn, sem hv. 6. þm. Reykv. beindi til mín, og verð að segja það, að það er allt annars eðlis með æðarfuglinn en með laxagönguna, því að það er vitað, að laxinn þarf 4–5 ára tíma til þess að þroskast. Þess vegna á það ekkert skylt við þetta, þótt laxveiðin hafi farið forgörðum á síðasta sumri, en eftir 2–3 ár ætti hún að fara að glæðast af árangri laganna 1941 og fækkun svartbaks. Hitt sér maður fyrir sínum eigin augum, hvort ungviði fuglanna fjölgar, þegar maður sér varplöndin. En ég gat um það, að ekki væri víst, að það væri allt að þakka eyðingu fuglsins. Það gætu verið aðrar ástæður. En það er vitað, að þar, sem gengið hefur verið rösklegast fram í að eyða svartbaknum, hefur æðarfuglinn komizt langmest upp. Um sérfræðingana vil ég segja það, að n. hefur ekki sent fyrirspurn um þetta til þeirra núna, en ég hef talað um það við einn þekktasta veiðimann og athafnamann landsins, og ég hygg, að hann hati ekki nokkurt kvikindi eins og svartbakinn, að einu kannske undanteknu. En aftur er það annað, sem ég hef minnzt á áður, og þar þarf sérfræðinga til, að það er stundum, sem meiri áta er í sjónum og stundum minni, og ætti svartbakurinn að leggjast minna á fuglinn, þegar meira er um átu. Það eru ekki til skýrslur um það, hve mikil áta var í sjónum síðast liðið sumar, og þótt leitað væri til sérfræðinga um það, býst ég ekki við, að það kæmi að gagni. Þetta eru þær upplýsingar, sem ég get gefið, en ég tek það aftur fram, að þótt lítil laxaganga væri í ár, koma þessi ákvæði því máli ekkert við.



Það er nú að vísu rétt, sem hv. þm. Dal. (ÞÞ) sagði, að þetta mundi ekki hafa áhrif á laxagönguna strax á fyrsta ári, en nú hefur mér skilizt, að l. um eyðingu svartbaks hafi verið í gildi frá 1936, og það frv., sem hér er um að ræða, hefur þar að auki staðið í nokkur ár eða a. m. k. frá 1941, svo að ef fyrirmælin um eyðingu svartbaks hafa veruleg áhrif, ættu þau að hafa komið fram. En þar, sem gömlu l. um eyðingu svartbaks hefur verið framfylgt, eins og hér fyrir sunnan, er hann mikið til eyddur, þó að í öðrum héruðum, eins og Dalasýslu, hafi þeim verið illa framfylgt. Það er annað mál. Enn hafa ekki komið álit sérfræðinga, en æskilegt væri að fá álit fuglafræðinga um orsakasambandið í þessu efni.



Mér þykir rétt að taka það fram, af því ég gat ekki verið á fundi n., þegar þetta mál var afgr., að ég var á sínum tíma á móti ákvæðinu um eitrun svartbaks í þessum l. og er á móti því enn. Ég vil taka undir með hv. 6. þm. Reykv. (BBen) og segja, að ég hygg, að ósannað sé, hver árangur hafi orðið að l., síðan þeim var breytt, og sérstaklega, hver árangur hafi orðið að eitrunarákvæðinu í l., sem hert var á, þegar þeim var breytt síðast. Ég get ekki verið samþykkur þessu, en ég mundi vera með till. um að fella burt eitrunarákvæðið, en herða þá á öðrum ákvæðum.



Ég er meðflm. að þessu frv., vegna þess að ég er á þeirri skoðun, að það sé nauðsynlegt að herða á þessum ákvæðum. Það hafa verið skiptar skoðanir um þetta mál og eru sennilega enn, og hefur verið dregið nokkuð í efa, hvort svartbakurinn hafi þau áhrif á fækkun æðarfuglsins, sem þeir, er fluttu þetta mál, telja líklegt og sannað. Þessi aðferð með eitrun og eyðingu svartbaks var mikið reynd í Breiðafjarðareyjum fyrir forgöngu Péturs Eggerz, sem þar var um skeið, og reynslan var sú, að aukning varpsins varð mjög mikil, þegar gengið var að því að eyða svartbaknum, og æðarvarpseigendur lögðu á sig miklar kvaðir til þess að fá þessi verk unnin. Það var, áður en þetta frv. var lagt fram, að rannsókn var gerð á því, hver áhrif svartbakurinn hefði á æðarvarpið, og liggur sú skýrsla fyrir frá Finni Guðmundssyni. Ég man ekki tölurnar, sem fram komu í skýrslunni um það, hvað hann taldi það mikið, sem svartbakurinn eyðilegði af æðarvarpinu, en þær tölur voru miklu alvarlegri en nokkurn hafði órað fyrir áður, svo að það er tvímælalaust, að svartbakurinn er hinn mesti vágestur fyrir æðarvarpið. Það er og ljóst, að svartbaknum hefur fjölgað, og liggja þær ástæður til þess, að áður voru egg hans nýtt víða um land, þegar vinnukraftur var ekki eins dýr og nú og meðan þeir tímar voru, að erfiðleikar voru oft um að ná sér í björg. Þá voru farnar á Vestfjörðum eggjaferðir upp um öll fjöll, og hér í nágrenni Reykjavíkur var t. d. farið upp á Akrafjall og á fleiri staði. En nú eru þessar eggjaferðir yfirleitt ekki farnar, og niðurstaðan er sú, að svartbaknum hefur fjölgað svo geysilega á seinni árum, að það sér hver maður, sem hefur fylgzt með þessu, að fjölgun hans er orðin stórhættuleg. Það þarf ekki annað en aka hér leiðina vestur um land til þess að sjá þetta og heyra af viðtali við menn, og það þarf ekki að fara lengra en hérna upp í Mosfellssveit til þess að sjá svartbakinn í tugþúsundatali í kringum bragga setuliðsins. Þetta er stór fugl, sem þarf mikla fæðu, og þarf ekki að efa, að hann þarf mikið, þar sem hann leggst á varpið. Spurningin er, hvernig menn vilja eyða honum. Aðferðin er sú að taka eggin og hin aðferðin, sem hér er mælt með, því að það er upplýst hér á þingi, að reynslan er sú, að það er ekki hægt að útrýma svartbaknum, svo að gagni komi, fyrir utan það að taka eggin, nema með þessum hætti. Þess vegna er það svo, að ef vinna á móti þessum ófögnuði í varplöndum og fiskivötnum, er ekki önnur aðferð til, sem við þekkjum, en þessi. Spurningin er sú, hvort aðferðin er ómannúðleg, og þegar rætt var um það, þá upplýstist, að kvalir þær, sem fuglinn líður við þetta eitur, eru ekki miklar. Um það lá fyrir vottorð frá sérfræðingi, þegar l. voru sett. Dauðinn kemur skyndilega, og það er alveg víst, að þessi aðferð er a. m. k. mannúðlegri en að skjóta fuglinn, því að það er vitað mál, að þessi fugl er ákaflega skotharður, sem kallað er, og hann fellur ekki fyrir öðru skoti en því, sem hittir hann á stuttu færi og hittir hann vel. Það er enginn vafi á því, að það eru miklu fleiri fuglar, sem fara særðir, en þeir, sem falla beinlínis fyrir skoti, og þetta er vegna þess, eins og þeir þekkja, sem farið hafa með skotvopn, að þessi fugl er ákaflega góður flugfugl og á þess vegna auðveldara en aðrir fuglar með að komast burt særður, enda sterkur og harðgerður. Þegar athugað er, hve mikið fuglinn eyðileggur, og að honum fjölgar stöðugt, þegar athugað er, að ekki er önnur aðferð en eitrun, og þegar það er athugað, að þessi aðferð er mannúðlegri en skot, get ég ekki séð, að annað sé að gera en framlengja þessi. l., því að fullvíst er, að eins og nú standa sakir, er þessi stórgerði og harði fugl að verða hreinasta plága í hlunnindum landsmanna.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja þetta frv. hér ásamt nokkrum öðrum hv. þm., og er það gert skv. áskorun bæjarráðs Reykjavíkur. Í núgildandi l. er að vísu svo tekið fram, að hús í Reykjavík skuli tryggð með fullu verði til brunabóta, en í framkvæmdinni er það orðið svo, eftir að verðhækkunin átti sér stað, að fjöldi húsa er tryggður aðeins að nokkrum hluta. Vegna verðhækkunarinnar er svo komið, að eigendur margra húsa mundu ekki fá fullar bætur, ef brynni. Af þessu leiðir, að segja má, að ákvæðin um tryggingu gegn bruna séu ekki fullkomin. En við það verður að kannast, að erfitt er að koma þessu í viðunandi horf sökum kostnaðar og ýmissar fyrirhafnar, þótt hægt væri að meta hvert hús í samræmi við verðhækkunina, enda er það ekki leyfilegt samkv. lögum. Sérstaklega hefur það komið í ljós nú í sambandi við endurnýjun á sumum brunatryggingum fyrir bæinn, að núverandi fyrirkomulag er ófullnægjandi. Það hefur orðið til þess, að enn hærri iðgjalda hefur verið krafizt en ella. Þeir, sem láta tryggja húsin fullu verði, verða verr úti en þeir, sem láta ekki tryggja nema að einhverjum hluta. Hinir síðarnefndu yrðu hins vegar fyrir meiri skaða, ef bruna bæri að höndum, því að þá fengju þeir ekki fullar bætur. Þess vegna hefur það orðið að samkomulagi innan bæjarráðs að fá lögunum breytt, þannig að sú breyt. gæti legið fyrir, er tilboð um brunatryggingar fyrir bæinn, sem fyrir liggur, að boðið verði út, verði lagt fram. Verður væntanlega boðið út einhvern næstu daga. Iðgjöld mundu verða lægri, ef sú breyt., sem hér er farið fram á, yrði gerð, en heildarupphæð iðgjaldanna yrði hærri en ella. Það, sem tryggt er, yrði talið meira virði en nú er. Tryggingafélögin stóðust ekki verðsveiflurnar í síðasta ófriði, vegna þess að endurtryggingar áttu sér ekki stað í nógu stórum stíl. Þess vegna voru þau ekki viðbúin að mæta tjóni því, sem þau urðu fyrir. Að öðru leyti læt ég nægja að vísa til þess, sem segir í grg. - Nokkrir flm. óska að hafa rétt til að flytja brtt. við frv. Sessunautar mínir til beggja handa hafa bent mér á tvö atriði, sem rétt væri að taka fyrir í n. þeirri, sem kemur til með að fjalla um málið. Leyfi ég mér að lokum að leggja til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og allshn.



Ég skal ekki lengja umr., en ég vildi aðeins spyrja hv. 1. flm., hvort fyrir liggi upplýsingar um, hvað mikilli upphæð sú hækkun á iðgjöldum, sem þessi breyt. fer fram á, nemi. Húsaleigul. takmarka mjög tekjur manna af húsum, eins og kunnugt er, og þætti mér vænt um, ef hv. allshn. gæti gefið upplýsingar um verkun þeirrar iðgjaldahækkunar, sem frv. þetta fer fram á.

Flm. (Bjarni Benediktsson) : Þetta atriði þarfnast nánari athugunar, og eins og ég sagði, er ljóst, að í heild hækka brunabótaiðgjöld hjá öllum bæjarbúum, svo að nokkru nemur. En ekki er heppilegt að gefa það upp að svo stöddu. Þeir húseigendur, sem eiga gömul hús, hafa séð sér hag í að láta brunatrygginguna fylgja verðbólgunni. Hjá þessum mönnum mundu iðgjöldin lækka. En búast má við iðgjaldahækkun hjá þeim, sem eiga ný steinhús í nýju hverfunum. En telja verður siðferðislega rétt, að verðmætin séu í fullri tryggingu. Skal ég gefa hv. fyrirspyrjanda sjálfum fyllri upplýsingar, ef hann óskar þess.



Máli þessu var vísað til allshn., og hefur hún haft það til meðferðar um nokkra hríð, og hefur það tekið svo langan tíma vegna þess, að leitað var til viðskiptaráðs og verzlunarráðs um það og síðan til flm. Er n. hafði fengið þessa álitsgerð og athugað gaumgæfilega, komst hún að þeirri niðurstöðu, að í frv. sjálfu, eins og það liggur fyrir, væri ekki falin nein frekari heimild en þegar er í l., vegna þess, að þótt í 1. gr. frv. sé orðað svo sem þar sé um skyldu að ræða fyrir viðskiptaráð að setja skilyrði, eftir því, sem ástæða kann að þykja til á hverjum tíma, er sá, sem á að meta, hvort ástæða er til þess á hverjum tíma, viðskiptaráð sjálft, svo að það, sem hér er orðað sem skylda, er ekki annað en heimild. Hins vegar er í 4. tölul. 2. gr. laga nr. 1 16. jan. 1943, um innflutning og gjaldeyrismeðferð, sagt, að viðskiptaráð úthluti innflutningi á vörum til innflytjenda og setji þau skilyrði um hann, sem nauðsynleg kunna að vera eða verða vegna ófriðarástands eða viðskiptaskilyrða. Þarna er viðskiptaráði heimilað að setja þau skilyrði á innflutningsleyfin, sem nauðsynleg kunna að vera eða verða vegna ófriðarástands eða viðskiptaskilyrða, en að setja þann fyrirvara á innflutningsleyfin, að sá, sem innflutninginn fær, skuli skyldur til að selja vissan hluta með heildsöluverði, fær að n. áliti ekki staðizt, nema því aðeins, að ófriðarástand og viðskiptaástand gefi tilefni til þess. En þegar viðskiptaástandið gefur ástæðu til, að slíkur fyrirvari sé settur, er einnig ótvíræð heimild í gildandi l. til þess að setja fyrirvara, þ. e. a. s., n. telur tvímælalaust, að nægilega glögg heimild sé til þeirra ráðstafana, sem flm. telur nauðsynlegar, og raunverulega eins glögg og í frv. hans. Hitt vill n. taka fram, að hún gerir ráð fyrir, að það sé nauðsynlegt, a. m. k. undir vissum kringumstæðum, að setja slík skilyrði í innflutningsleyfi, en viðskiptaráð verður að sjálfsögðu að meta það eftir þekkingu sinni og eftir þeim óskum, sem það fær frá kaupmönnum úti um land, hvort ástæða sé til að setja slíkan fyrirvara eða ekki. Um það er ekki hægt að gefa neina almenna óbrigðula reglu, heldur verður það að vera á valdi viðskiptaráðs, og yrði þá frv. það, sem hér liggur fyrir, ekki um það, að slík heimild sé fyrir hendi, heldur einungis um það, að heimildin sé nægilega glögg. Flm. hefur fallizt á, að svo kunni að vera, en vitnar í, að viðskiptaráð hafi ekki talið heimildina nægilega glögga. Í álitsgerð viðskiptaráðs kemur í ljós, að viðskiptaráð telur, að heimildin sé fyrir hendi, og telur æskilegt, að hún sé það og sé skýr, en það verður að teljast, að hún sé til, svo að ekki verði um villzt, sem sé, að þegar ófriðarástandið geri það nauðsynlegt, þá hafi viðskiptaráðið heimildina. Þetta varð til þess, að n. leggur til, að frv. sé afgreitt með svo hljóðandi rökstuddri dagskrá, með leyfi hæstv. forseta: Þar sem deildin telur, að viðskiptaráð hafi þegar glögga heimild til ráðstafana þeirra, sem í frv. greinir, telur hún ástæðulaust að samþykkja frv. og tekur fyrir næsta mál á dagskrá“. Ég vil geta þess fyrir n. hönd, að svo fremi sem viðskiptamálaráðherra kynni að vera á þeirri skoðun, að viðskiptaráð hafi ekki nægilega glögga heimild í þessu sambandi, vildi n. áskilja sér rétt til þess að taka málið upp aftur til endurnýaðrar athugunar. Ég fyrir mitt leyti held, að þess þurfi ekki og viðskiptaráð hafi skýra heimild, en n. vill áskilja sér rétt til að taka málið upp að nýju, ef ráðh. liti öðrum augum á lagahlið málsins. N. vonar þó, að svo muni ekki vera, en vonar, að dagskráin verði samþykkt og málið þar með afgreitt.



Ég vil í fyrsta lagi þakka n. fyrir þá vinnu, sem hún hefur lagt í þetta mál, og þann skilning, sem hún hefur á nauðsyn þess. Hitt er vitanlegt, að það hefði fyrir löngu átt að vera búið að afgreiða þetta frv., eins og ráðh. lofaði, og vil ég því, áður en lengra er haldið, minnast á þær tafir, sem orðið hafa á þessu máli. Því var vísað til 2. umr. 16. f. m., og hefur verið upplýst, að viðskiptaráð og verzlunarráð hafa dregið svo lengi að senda umsagnir sínar, og verður að telja mjög vítavert, þegar slíkum stofnunum eru send erindi, að þær taki sér það vald að halda þeim til þess að tefja málið, eða svara hlutdrægt, eins og kemur fram í svari Verzlunarráðs Íslands, og vænti ég, að þingið standi vel á verði til þess að fá svör við erindum sínum innan sanngjarns tíma. Að svo mæltu ætla ég að snúa mér beint að málinu. Niðurstaða n. er sú, að það sé nauðsynlegt, að þessi skilyrði séu skráð á innflutningsleyfin. Ég veit, að þetta er að verða hreint og beint kvalræði fyrir um 40% af landsmönnum. Það er ekki lítið atriði fyrir þessa menn að geta fengið þessar vörur beint til sín, t. d. hér í heildsölu, í stað þess að tína þær saman á venjulegu smásöluverði eða með enn lakari kjörum. Ég vil taka til dæmis eina teg. eins og alls konar saum, sem undanfarin ár hefur ekki verið hægt að flytja inn nema í 100 tonnum. Segjum, að innflytjendur hefðu getað notað sér þessa aðstöðu. Eftirspurnin er svo mikil, að hægt hefði verið að selja hann í smásölu, eins og hitalagnir, dúka, rafmagnsvörur. Ég er alveg undrandi á því, að viðskiptaráð skuli hafa skotið sér undan þessari skyldu. Álit fjmrh. var á síðasta þ. það sama og nú kemur fram hjá allshn., að viðskiptaráð hafi þegar í l. um innflutning og gjaldeyrismeðferð heimild til að setja þau skilyrði, sem í frv. mínu greinir, og við umr. um till., sem ég hafði borið fram, lofaði hann að sjá svo um, að viðskiptaráð framkvæmdi þessi atriði eins og l. stæðu til. Þess vegna dró ég till. mína til baka og þó ekki fyrr en hæstv. ráðh. hafði endurtekið ummæli sín, en svo fæ ég það svar hjá viðskiptaráði, að það bresti heimild til þessa. Ég veit ekki, hvort viðskiptaráð hefur viljað draga málið eða hvort það er ekki betur að sér um lagahlið málsins en þetta. Hæstv. fjmrh. virðist hafa breytt um skoðun frá í fyrra, svo að ég get ekki fellt mig við, að málið verði afgreitt hér, nema fram komi ótvíræð yfirlýsing frá fjmrh. um, að hann láti nú þegar fyrirskipa viðskiptaráði að skrá slíkar aths. á innflutnings- og gjaldeyrisleyfin og að heimild verði til að ráðstafa hluta af innflutningnum til annarra aðilja með heildsöluverði. Komi skýr yfirlýsing frá ráðh. í þessa átt, get ég sætt mig við rökst. dagskrána. Ég vil aðeins fara nokkrum orðum um álit,. sem kom frá viðskiptaráði í sambandi við þetta mál. Ég benti á í mínu frv., að það væri mjög auðvelt, ef þetta væri sett á leyfin, að viðkomandi innflytjandi fengi skráð á þau, að hve miklu leyti ráðið teldi sig þurfa að nota þá vöru, sem um væri að ræða. Mér finnst þetta afar einfalt og ástæður viðskiptaráðs fjarri sanni. Ef lægi hjá ráðinu beiðni um útvegun til afskekkts staðar á timbri og ráðið gæti ekki uppfyllt óskina, en afgreiddi á sama tíma leyfi til timburinnflutnings, sem selt væri í smásölu, væri ekki erfitt að ákveða um leið, að t. d. 10% skyldi ráðstafað af viðskiptaráði, þegar varan væri komin til landsins. Þetta væri vel hægt. Öll grg. viðskiptaráðs ber með sér, að það er á móti þessum ráðstöfunum, og því er enn meiri ástæða til að búa svo um hnútana, að þetta verði lagfært. Fskj. er stílað af þeim barnaskap og eiginhagsmunasjónarmiði, að það er undarlegt, að stofnun, sem vill láta taka sig alvarlega, skuli leyfa sér að skrifa slíkt til Alþ. Þar kemur aðeins fram útúrsnúningur og takmarkalaus eigingirni.

Fjmrh. (Björn Ólafsson) : Herra forseti. Hv. flm. fullyrðir, að ég hafi breytt um skoðun í þessu máli. Það er ekki rétt. Ég hef frá því fyrsta verið á þeirri skoðun, að l. næðu yfir þetta, og ég lofaði í fyrra að hlutast til um það við viðskiptaráð, að það tæki málið til athugunar. Ég skrifaði ráðinu nokkru síðar og fól því að leysa málið. Síðan kom það fram hjá form. ráðsins, að það er í vafa um. hvort heimildin í l. sé ótvíræð. Um svipað leyti talaði hv. flm. við mig og sagðist hafa fengið sams konar upplýsingar hjá viðskiptaráði og vildi flytja sérstakt frv. um málið. Ég sagði, að ég sæi ekkert því til fyrirstöðu, að hann flytti brtt., sem gerði þetta skýrt og ótvírætt, en ekki, að ég hefði breytt um skoðun. Okkur kom saman um, að ég skildi senda honum uppkast í því formi, sem ég teldi heppilegt, en þegar frv. hans kemur fram, er það allt annað, og ég gat alls ekki verið því fylgjandi. Ég tel, að eins og frvgr. hljóðar sé hún að kalla má óframkvæmanleg, þó að ekki sé nema þetta: „Er óheimilt að afhenda innflytjanda vöruna, nema skráð hafi verið á innflutningsleyfið, að hve miklu leyti viðskiptaráð óskar að nota þessa heimild, eftir að varan hefur verið innflutt“. Hv. flm. talar um 40% af landsmönnum, sem eigi við þetta að búa. Það er djúpt tekið í árinni. Það getur verið, að nokkrir staðir verði illa úti, og kann að vera, að sá staður, sem hv. flm. ber helzt fyrir brjósti, verði verzt úti, en þó að ég álíti, að það beri að rétta þarna hjálparhönd, hef ég ekki orðið var við sérstakar umkvartanir frá öðrum hliðum. Það, sem um er að ræða og vakir fyrir flm., er að skylda þá smásala, sem sjálfir hafa innflutningsleyfi, til að selja nokkurn hluta af vörunni með heildsöluverði til smásala, sem geta ekki útvegað leyfi.



Herra forseti. Ég undrast svar hæstv. fjmrh. Hann lýsti því yfir, að hann hefði ekki breytt um skoðun, en á hverju byggist þá afskiptaleysi hans af málinu? Það er alveg þýðingarlaust að halda því fram, að hæstv. fjmrh. hafi ekki breytt um skoðun, en kannske er hann aftur búinn að öðlast sína upprunalegu skoðun, og væri það vel. Úr því að hann vill hins vegar ekki gera það, sem öll allshn. vill láta gera, sýnist hann vilja fara aðrar leiðir en þingviljinn segir fyrir um. Ef rökst. dagskrártill. nær fram að ganga, er óhjákvæmilegt að bera fram nýja þáltill., þar sem skorað er á stj. að láta framkvæma þessi l. Hæstv. ráðh. sagði, að ofmælt væri hjá mér, þegar ég nefndi 40%. Hvað ætli það sé mikill innflutningur út á land, dúkar, vatnsleiðslurör, hitaleiðslurör, eldfæri, miðstöðvartæki o. s. frv.? Eða veiðarfæri? Þetta er allt selt út á land í smásölu. Þegar ráðh. talar um að skylda smásala, er það rangt. Það á að skylda innflytjendur, en ekki smásala. Þeir verða bæði smásalar og heildsalar og taka tvöfaldan arð. Svo er t. d. um sement. Eru Hallgrímur Benediktsson & Co. smásalar, þó að þeir selji í smásölu? Eða Völundur og Helgi Magnússon & Co.? Þetta er blekking hjá ráðh. Ég vil í þessu sambandi benda hæstv. ráðh. á, að nýlega leitaði til mín iðnfyrirtæki, rúlluhleragerð, sem hefur haft á hendi viðgerðir á skipum síðan 1907, en hefur nú gengið dag eftir dag til viðskiptaráðs til að biðja um vörur til stórviðgerða, en hefur alltaf fengið neitun. Hæstv. ráðh. ætti að kynna sér, hvernig komið er þessum málum. En það er ekki hægt að búast við miklu af ráðh., sem lýsti því yfir fyrir 12 mán., að hann mundi láta framkvæma mál á vissan hátt, en er ekki farinn til þess enn. Ráðh. heldur, að sá staður, sem ég er fulltrúi fyrir, hafi farið sérstaklega illa út úr þessu. Nei, ég hef nú útvegað þeim stað vörur hér í heildsölu. Ég ber fyrir brjósti hina smáu, sem hæstv. ráðh. er skyldugur til að hugsa um.



Ég mótmæli því aftur, að ég hafi skipt um skoðun. Það er rétt, sem ég skýrði frá. Ég hef alltaf verið á þeirri skoðun, að þessi heimild væri fyrir hendi, en ég teldi það ekki saka, þó að ákvæði væru sett í l., sem gerðu þetta skýrara. Ég hef fyllilega framkvæmt mitt loforð, að fela viðskiptaráði að leysa úr málinu á þann hátt, sem tiltækilegt væri. Eins og hagar til um innflutning, er það sanngjarnt að rétta þeim kaupmönnum hjálparhönd, sem hafa ekki útispjót til að fá vöru sína beint frá útlöndum, en það eru talsverðir erfiðleikar að fyrirskipa einum smásala, sem hefur slík útispjót, að afhenda vöruna með litlum hagnaði til annars smásala. En það er þó ekki sama máli að gegna um allar vöruteg., því að um vissar vörur, eins og timbur, er full sanngirni, að eitthvað slíkt sé gert. Ég er ekki reiðubúinn að gefa neina slíka yfirlýsingu, sem hv. flm. fór fram á, en endurtek, að ég mun stuðla að því, að viðskiptaráð noti þá heimild, sem ég hef talið, að það hefði, og allshn. hefur fallizt á, að það hefði, eftir því sem ráðið sjálft álítur sanngjarnt. Það hefur enga hvöt til að draga taum eins eða annars, eins og það er skipað.

Forseti (StgrA) : Eins og vitað er, er viðskiptaráð framkvæmdaraðilinn í þessu máli, að vísu má þó segja, undir yfirstjórn ráðh., en þó fara framkvæmdir þessara mála yfirleitt eftir reglum þeim, sem settar hafa verið með l., sem Alþ. hefur samþ. Mér finnst því óþarfi fyrir flm. að ávæna mig um óheilindi í þessum málum.



Mér skilst, að ráðh. hafi gefið hér fullnægjandi yfirlýsingu. Hann hefur fallizt á það, að þessi heimild væri fyrir hendi, og muni hegða sér samkv. því. Hins vegar vil ég upplýsa hann um eitt atriði. Hann taldi sig ekki hafa fengið kvartanir nema frá hv. þm. Barð. einum, en á fundi allshn. lýstu tveir þm. þar yfir, en þar á hv. þm. Barð. ekki sæti, að þeim væri kunnugt um, að þörf væri á því, að þessari heimild væri fylgt eftir í einstökum tilfellum, svo ég hygg, að ráðh. hafi þar með fengið ríkari tilefni en áður að sjá um, að viðskiptaráðið beitti þessari heimild. Hitt fæ ég eigi skilið, af hverju ágreiningur hv. þm. Barð. og ráðh. rís, af því mér skilst, að báðir séu sammála um, að stundum muni vera þörf á þessu. Hins vegar taldi ráðh. mjög hættulegt, ef frv. hv. þm. Barð. yrði samþ. N. álítur það ekki svo mjög hættulegt út af fyrir sig, heldur, að það sé ástæðulaust, því að þetta vald sé eftir sem áður í höndum viðskiptaráðs. Ráðh. sagði, að þetta yrði óframkvæmanlegt, sem viðskiptaráði yrði fengið í hendur. En viðskiptaráði er ekki fengið annað í hendur með frv. en að setja þetta skilyrði, eftir því sem ástæða kann að þykja til á hverjum tíma. En viðskiptaráð hefur sjálft talið erfiðleika á að framkvæma þetta. Það er því, eins og flm. hefur viðurkennt, að hér er ekki eingöngu um að ræða, hvort maður treysti viðskiptaráði til þess að gegna skyldu sinni eða ekki, heldur, að hér sé þörf á skýlausri heimild, vegna þess, hve tilfellin eru margbreytileg, og þá er mikið undir því komið, hvort viðskiptaráðsmenn eru hæfir til að gegna þessu starfi og hvort þeir hlynna að vissum innflytjendum eða ekki. Viðskiptaráð hefur haft veika trú á, að það hefði þessa heimild, en eftir að d. hefur samþ. till. n. um rökst. dagskrá, hlýtur ráðið að gera sér ljósa grein fyrir því, að heimildin sé fyrir hendi, af því að bæði ráðh. og d. mundu ekki gefa slíka yfirlýsingu, nema rík ástæða væri til. Hér er því um að ræða sterka bendingu til ráðsins í þá átt, að það hafi þessa heimild, og þá er einnig tilgangi flm. náð. Hitt er svo annað mál, hvort maður treystir þessum viðskiptaráðsmönnum eða ekki, sem mér skildist, að flm. kæmi inn á í síðari hluta ræðu sinnar. Ég er ekki að öllu leyti ánægður með framkomu þeirra, en hins vegar hefur ekkert komið fram í þessu máli, sem gefur til kynna, að maður geti búizt við, að þeir gangi á móti óskum Alþ. í l., óskum Ed. á rökstuddri dagskrá og fenginni yfirlýsingu ráðh. Ég býst ekki heldur við, að þeir muni misbeita valdi sínu víssum innflytjendum til hagnaðar. Ég vil því halda fast við það, að rökstudd dagskrá verði samþ. að fenginni fullnaðaryfirlýsingu ráðh. í málinu.



Herra forseti. Ég ætla aðeins að gera stutta aths. út af orðum fjmrh. Ég vil ekki láta hjá líða að skýra honum frá ummælum hans, er féllu hér á síðasta þingi, en þar segir hann: „Viðskiptaráðið hefur samkvæmt öðrum lögum fullkomið vald til þess að fullnægja þessu. Ég vil mælast til þess, að þessi brtt. verði ekki samþ., en vil heita flm. því, ef hann telur það nokkurs virði, að viðskiptaráði skuli verða send þessi till. sem beiðni ráðuneytisins um, að þetta verði sérstaklega tekið til greina í störfum ráðsins“. Eins og tekið hefur verið fram, að ef þetta hefur ekki verið gert, þá gerir ráðið ekki eins og fyrir það er lagt, en ef það er tilfellið, að þetta hefur verið gert, þá er upplýst, að viðskiptaráð hundsar till. ráðuneytisins. Ef ráðuneytinu eru fengin skýlaus fyrirmæli, eins og ráðh. tekur fram, átti ráðuneytið að beita sér fyrir þeim, en ekki að svara því, að þessi heimild væri ekki til í l., en þetta var skoðun ráðh. Það var því eðlilegt, þegar ég fékk frá honum uppkast, ritað með eigin hendi, um, að þessi heimild skuli verða sett inn í l., að ég héldi, að þessi heimild væri ekki til. Mergur málsins er sá, að ef viðskiptaráð hefur ekki fullnægt beiðni ráðuneytisins, þá ætti að athuga, hvort ekki ætti að setja þessa menn af og skipa aðra menn. Ég mun ekki setja mig á móti að samþ. dagskrá, eins og hún er komin fram, þó að ég hafi ekki fengið nægilega yfirlýsingu fjmrh., en ég verð að viðurkenna, að mér mun ekki finnast mikið leggjandi upp úr slíkum yfirlýsingum. Hins vegar mun ég fylgjast með því, hvað framkvæmt verður í þessu máli, ekki vegna fárra manna, heldur vegna margra manna. Ég hef flutt hér þessa till., vegna þess að ég álít mjög mikla nauðsyn á framkvæmdum þessara mála undir núverandi kringumstæðum í landinu.



Herra forseti. Flm. hefur með því að vitna í orð mín við umr. á þessu máli á síðasta þingi staðfest það, sem ég sagði þá með svipuðu orðalagi, nefnilega að viðskiptaráði hafi verið falið að reyna að greiða úr þessu máli. Hitt var svo annað mál, að viðskiptaráð var í vafa um, hvort það hefði vald til eða gæti framkvæmt þetta. Formaður viðskiptaráðs hefur átt viðtal við mig um þetta og lét í ljós, að það mundi ekki saka, þó að þessi gr. yrði gerð eitthvað skýrari, og einmitt með það fyrir augum, að slík gr. yrði í því formi, sem ég álít heppilegast, sýndi ég honum þetta uppkast, sem flm. gat um, svo að hann álítur nú, að ég hafi skipt um skoðun á þessu máli. En því fer auðvitað fjarri, og tel ég því óþarfa að fjölyrða meira um þetta. Eins og hv. 6. þm. Reykv. tók fram, erum við á einu máli um, að úr þessu þurfi að bæta, eftir því sem kostur er á. Mér mundi því verða það til mikillar ánægju, ef fundur þessi leiðir til þess að fá það leiðrétt, sem hér hefur verið gert að umtalsefni, og hef ég ekki borið brigður á, að slíkt gæti átt sér stað á fleiri en einum stað, þó að ég hafi ekki orðið var við það frá öðrum en flm.



Í fullu trausti þess, að fjmrh. láti nú þegar framkvæma þessi mál samkv. gildandi l., eins og bent er á í dagskránni, og sýni í framkvæmdinni, að hann beygi sig ekki undir vald viðskiptaráðs, segi ég já.