Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn. hefur haft frv. þetta til athugunar. Á meðan hafa henni borizt margar umsóknir frá dómsmrn. um ríkisborgararétt til handa einstökum mönnum, og eru þær enn að berast. Nefndinni þykir hagkvæmt að taka ekki afstöðu til þessa, fyrr en allar umsóknir eru komnar, en vitað er að allmargar eiga enn eftir að berast. Hins vegar er nú nokkuð áliðið þings og hætta á, að málið dagi uppi, ef því verður ekki flýtt. Nefndin vill því leggja til, að frv. fari óbreytt til 3. umr., en hún mun skila nál. við 3. umr., og einnig mun brtt., sem fram kunna að koma, verða skilað fyrir þann tíma.



Herra forseti. Ég vil taka undir það, sem hv. frsm. þessa máls sagði, að í raun og veru væri frv. þetta aðeins bráðabirgðaráðstöfun, og öllum hlýtur að vera það ljóst, að nauðsyn er á, að læknar fái fasta bústaði eins og aðrir embættismenn ríkisins. Frv. þetta er til þess að bæta úr brýnustu þörfinni í þessum efnum, þar til hæstv. ríkisstj. kann að koma með frv. til l. um bústaði embættismanna yfirleitt, og mun þá eðlilegast, að þeim l., sem um þetta gilda, verði steypt saman í eina heild. Ég hygg, að rík nauðsyn sé á að létta undir við byggingar og endurbætur læknisbústaða, og fámenn og dreifbýl héruð fá ekki risið undir þeim kostnaði, sem af byggingu nýrra bústaða eða endurbótum á gömlum leiðir. Reyndar lítur illa út um efniskaup til þessara húsa sem annarra nú í bili, en úr því kann að rætast. Við flm. brtt. á þskj. 307 vildum reyna að sameina þau sjónarmið, sem uppi eru um þetta. Við játum, að erfitt er fyrir fámenn héruð að rísa undir þessum kostnaði, og þess vegna viljum við láta þau fá hærri styrk en þau, sem fjölmennari eru, en styrkinn til þeirra höfum við gert ráð fyrir að hækka í 3/4 í stað 3/5 byggingarkostnaðar, eins og gert er ráð fyrir í frv., því að ég óttast, að ef gengið er fram hjá fólksmörgu héruðunum í þessum efnum, taki menn upp á því að kljúfa stóru héruðin í smærri héruð til þess að verða hærri styrksins aðnjótandi. og væri það illa farið. Það er lagt á vald ráðh. og honum gefið fullt atkvæði til að ákveða um, hvort greiða skuli byggingarstyrkinn og hvað hann telji hæfilegt í hinum einstöku tilfellum. Einnig ef um endurbætur á byggingu er að ræða, þá sé til þess veittur styrkur eftir mati ráðh. og e. t. v. landlæknis. Við hv. þm. N-Þ. reyndum að sameina þetta, án þess þó að ríkissjóður yrði fyrir tilfinnanlegum fjárútlátum, en læknishéruð fengju nokkra hjálp í þessum efnum. Ég hef að svo stöddu litlu við þetta að bæta, en vænti þess, að hin hógværa till. okkar nái fram að ganga.

Menntmrh. (Eysteinn Jónsson) : Herra forseti, Undanfarið hefur það komið fram, að mönnum þykir framlag ríkisins til byggingar læknisbústaða og sjúkrahúsa of lágt, einkum þegar um hin fámennari héruð er að ræða. Við í heilbrigðismálaráðuneytinu og landlæknir höfum ráðgazt um þetta, og fundum við þann mikla erfiðleika, að erfitt er að draga markalínuna í þessum efnum. Niðurstaðan varð svo sú, að 3/5 byggingarkostnaðarins skyldu greiðast úr ríkissjóði, og var frv. þannig flutt. Nú hafa komið fram 2 brtt., önnur frá heilbr.- og félmn. og miðar hún að því, að styrkurinn sé aukinn í 4/5 í læknishéruðum, þar sem íbúar eru færri en 850. En hin brtt. er, eins og hv. þm. er kunnugt frá hv. þm. Dal. og hv. þm. N-Þ., og vilja þeir láta heimildina haldast til þess að veita styrk allt að 3/4 byggingarkostnaðar héruðum þeim, sem fámenn eru og afskekkt. Ég hef íhugað þetta nokkuð, og virðist mér, að ekki sé rétt að fara lengra í þessum styrkveitingum en sem nemur 3/4 byggingarkostnaðar, eins og ráð er fyrir gert í frv., og er ég þess fýsandi, að frv. verði samþykkt óbreytt, þó að ég hins vegar viti, að það er ekki gallalaust, en ef brtt. yrðu samþ., mundu fleiri ágallar koma í ljós. Ég hef svo ekki fleiru við þetta að bæta, en hygg, að ekki sé ástæða til að gera þetta að kappsmáli því að til mála getur komið að breyta þessu, ef ástæða þykir til síðar.



Herra forseti. Mönnum er nú orðið það ljóst, að full þörf er á að auka styrk ríkisins til læknisbústaða og sjúkrahúsa, sérstaklega þegar um fámenn og fátæk héruð er að ræða. Ég er þeirrar skoðunar, að fámenn héruð geti ekki staðið undir þeim kostnaði, sem af þessum byggingum leiðir og þeim er ætlað að standa undir. Til dæmis um þetta vil ég nefna hér læknisbústað þann, sem byggður var í Reykhólahéraði og því var ætlað að standa undir. Útkoman varð sú, að héraðið gat hvorki staðið straum af lánum né viðhaldi og ríkissjóður var farinn að greiða allt kostnaðarverðið í vöxtum af lánunum, og að síðustu varð hann svo að greiða það upp. M. a. með skírskotun til þessa hef ég í Sþ. borið fram þáltill. um, að ríkið kosti alveg byggingu læknisbústaðar í Flatey, með því líka að ástand það, sem þar ríkir í þessum efnum, er algerlega óviðunandi. Ég álít því, að það sé ekki einungis nauðsynlegt, að þessi héruð eigi bústaði fyrir lækna, heldur er nauðsynlegt, að þau eigi bæði læknisbústaði og lyfjabúðir. Ég hef ekki viljað flytja brtt, á þessu stigi málsins, en hins vegar tel ég, að það sé lágmark, að ríkið greiði 3/4 af byggingarkostnaði við bústaðina. En ég vil líka taka það fram, að mér finnst, að þessir embættismenn geti greitt fulla leigu, þegar þeim er séð fyrir góðum húsum. Það var byggður læknisbústaður á Bíldudal 1939, mjög vandaður bústaður, en vegna þvingunar af hálfu læknastéttarinnar var ekki hægt að leigja hann fyrir nema 600 kr. á ári, þó að sanngjörn leiga og eðlileg hefði verið 1800 kr., því að þarna var um 5 herbergja íbúð að ræða. Það virðist vera dálítið einkennilegt, að þessir embættismenn skuli sjálfir ráða, hvað þeir greiða í húsaleigu, og vildi ég gjarnan spyrja, hvort það sé í samráði við landlækni. Þá væri líka fróðlegt að fá upplýst, hvort það sé staðreynd, að fé hafi verið fyrir hendi á árinu 1947, sem ætlað hafi verið til læknisbústaða og sjúkrahúsbygginga, en Patreksfjarðarhéraði neitað um það og féð heldur látið ónotað. Ef einhver sérstök ástæða er fyrir synjuninni, væri fróðlegt að vita, hver hún væri. Landlæknir hefur haldið því fram, að það mundu vera sömu erfiðleikarnir að fá lækni í Flatey, þó að þar væri læknisbústaður. Ég veit ekki, hvað landlæknir hefur fyrir sér í þessu. Í Flatey eru nú 314 íbúar, og það er einmitt verkefni landlæknis að ráða fram úr þeim örðugleikum, sem þarna eru í sambandi við þetta mál. Annars væri æskilegt að fá að vita hjá hæstv. ráðh., hvað heilbrigðisstjórnin hyggst að gera í því máli. Eftir 10. gr. l. um aðstoð við byggingar á læknisbústöðum og sjúkrahúsum virðist mér, að þar eigi allir jafnan rétt. Þess vegna vildi ég gjarnan fá upplýsingar um, hvers vegna Patreksfirðingum hefur verið synjað um aðstoð við að fullgera læknisbústað, sem þeir hafa í smíðum.

Menntmrh. (Eysteinn Jónsson) : Herra forseti. Hv. þm. Barð. spurði um það, hvort þetta frv. væri flutt í samráði við landlækni. Því er til að svara, að þetta er flutt af heilbrigðisstjórninni, eftir að ráðgazt hafði verið við landlækni. Þó vil ég taka það fram, að engin skrifleg umsögn liggur fyrir frá landlækni Varðandi læknisbústaðinn á Patreksfirði þá er ég ekki reiðubúinn að gefa skýrslu um það mál. Hins vegar hygg ég, að ástæðan fyrir því, að ekki hefur fengizt fé til þessa bústaðar, sé sú, að það mun vera venja, að þau héruð, sem fengið hafa styrk til sjúkrahúsbygginga, fái ekki fé til byggingar læknisbústaða. Þá mun það líka vera venja, að fé er ekki veitt fyrr en bústaðurinn hefur verið samþykktur af heilbrigðisstjórninni, en slíkt samþykki mun ekki liggja fyrir varðandi þennan bústað. Ef heilbrigðisstjórnin hætti nú að gera þær kröfur, væri fyrirsjáanlegur alger glundroði í þessum málum. Hins vegar mun þetta mál ekki vera útkljáð, og vil ég leyfa mér að skora á hv. þm. að tefja ekki það mál, sem hér er á ferðinni, með því að blanda þessu saman.



Herra forseti. Ég vil þakka ráðh., þó að ég sé í vafa um, að hann hafi fengið réttar upplýsingar í þessu máli eða þá að hann hafi fengið öll gögn. Hins vegar skal ég verða við þeim tilmælum að tefja ekki afgreiðslu málsins.