Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Því frv., sem hér er aftur komið til umræðu í Ed., var breytt í Nd. Efnislega er breytingin sú að lögin taka gildi 1. okt. á þessu ári í staðinn fyrir að í frv. var gert ráð fyrir að þau öðluðust þegar gildi. Það kom fram hjá frsm. samgn. Nd. að hann vonaðist til þess að sá tími, sem með þessu ynnist, yrði nýttur til að leysa það ágreiningsmál sem þar var minnst á, en það mál var ekki til umræðu þegar frv. var til meðferðar í þessari hv. deild. Ég hef engar athugasemdir við breytinguna og mæli með því að frv. verði samþykkt óbreytt í þessari hv. deild.



Herra forseti. Landbn. Ed. Alþingis hefur fjallað um þetta mál og hefur skilað svofelldu nál.: "Frv. þetta felur í sér heimild til innflutnings á gleráli til ræktunar hérlendis. Eins og þær álitsgerðir, sem fylgja málinu, bera með sér eru ekki fyrir hendi þær aðstæður hér á landi sem tryggja að ekki berist sjúkdómar með slíkum innflutningi. Þess vegna getur nefndin að svo komnu máli ekki lagt til að frumvarpið verði samþykkt. Nefndin telur hins vegar nauðsynlegt að fylgst sé með hvernig þessi mál þróast, bæði hvað varðar innflutning á gleráli milli landa og eins hugsanlega ræktun hans. Enn fremur bendir nefndin á að mikilvægt er að rannsóknir á áli hér á landi verði stórefldar, m.a. með tilliti til útbreiðslu og nýtingar stofnsins. Í trausti þess að ríkisstjórnin vinni að málinu á grundvelli þess sem að framan er greint leggur nefndin til að málinu verði vísað til ríkisstjórnarinnar." Ég vil svo, herra forseti, leyfa mér að vitna til og leggja áherslu á þær þrjár álitsgerðir sem fylgja málinu. Það er í fyrsta lagi álitsgerð frá Veiðimálastofnun sem undirrituð er af Árna Ísakssyni og Valdimar Gunnarssyni, í öðru lagi álitsgerð frá Tilraunastöð Háskólans í meinafræði og undirrituð er af Sigurði Helgasyni og Árna Mathiesen og að lokum er birt bréf Árna Gunnarssonar alþm. til nefndarinnar ásamt umsögn Franc Minck, sem er þekktur sérfræðingur í þessum efnum. Þar með hefur nefndin með skýrum hætti skýrt þá afstöðu sem kemur fram í nál. á þskj. 1145.



Svo háttar til um mál að beðið er eftir máli frá hv. Nd. og því er ekki efni til að halda áfram að sinni og mun ég því fresta fundi til kl. 11.



Herra forseti. Nú háttar svo til að þingmenn eiga hér órædd frv. í deildinni. Þm. höfðu litlu að sinna í dag og tíminn er ekki notaður til þess að ræða þmfrv. sem fyrir liggja. Ef við höfum nú 11/2 tíma aflögu er spurning hvort við getum ekki byrjað á þmfrv. úr því verið er að kalla okkur hingað niður eftir í 20 mínútur í staðinn fyrir að leyfa mönnum að vera í næði.



Herra forseti. Mér þykir vissulega vænt um ábendinguna sem fram hefur komið frá flokksbróður mínum og vini, Halldóri Blöndal, um að nú sé tími og rúm fyrir að tala um þmfrv. vegna þess að nokkur bið sé á að hægt sé að afgreiða tiltekið mál hér í þessari virðulegu deild. Ég held að það sé augljóst mál að gagnvart þingmannafrv. verða ekki gerðir stórir hlutir til kl. hálfellefu, á rúmum klukkutíma. En vera má að þessi mikilvæga ábending verði til þess að minna Alþingi á að þýðingarmikið sé að muna eftir málum sem alþm. leggja hér fram í deildinni og á Alþingi, þannig að ekki verði litið á mál okkar alþm. sem einhver annars flokks mál sem eigi að skáka til hliðar fyrir öðrum málefnum. Ég tel því ábendinguna þarfa og ég fagna henni. Þetta segi ég náttúrlega m.a. vegna þeirrar umræðu og þeirra atburða sem hafa átt sér stað í deildinni ekki alls fyrir löngu.



Ég vil að gefnu tilefni upplýsa að öll þau mál, sem hafa komið frá nefndum, hafa verið rædd hér. Það er og kunnugt að þingstörf í Nd. hafa tafist meir en ætlað var. Ég hafði gert ráð fyrir því að þau mál sem koma hingað yrðu komin, mál sem t.d. hæstv. samgrh. leggur afar mikla áherslu á að komist hingað. Það hefur ekki tekist enn. Því hef ég ekki önnur ráð en að fresta fundi.

Það er ekkert víst að við kærum okkur um þau mál, herra forseti.

Orðið verður gefið ef þess er óskað.



Herra forseti. Það er svolítið merkilegt að hv, þm. stærsta stjórnarflokksins koma upp í ræðustól í hv. deild fund eftir fund og þurfa að krefjast þess að mál þeirra komi til umfjöllunar. Það er ekki langt síðan hv. þm. Egill Jónsson þurfti að beita allt að því málþófi til þess að hans mál yrði tekið hér á dagskrá. Nú sýnist mér að mál séu á þann veg að hv. þm. Halldór Blöndal, ja, ég er nú að láta mér detta það í hug að hann sé að beina því til forseta að það séu tekin upp mál eins og t.d. tillaga hans um breytingu á samvinnulögum eða um húsnæðismál. Því ekki að nota tímann til þess að lofa stjórnarþm. að sjá samstöðuna í ríkisstjórninni um málin sem þeir eru að leggja fram og vilja að fjallað sé um á hv. Alþingi? Ég held að fróðlegt væri að heyra hvað samstaðan er mikil í sambandi við breytinguna á samvinnulögum, það væri fróðlegt að heyra það. Og það væri bara fróðlegt að heyra framsögu hv. þm. um það mál á hv. Alþingi. Ég beini því eindregið til forseta að við notum þennan tíma og við hefðum átt að nota tímann í dag til þess að fá að fjalla um þessi mál og heyra hvernig stjórnarliðar taka á þeim málum. Það getur vel verið að stjórnarandstæðingur mundi blanda sér aðeins í umræðuna, en það hefur frekar verið kvartað undan því að haldið hafi verið uppi málþófi á tímum eins og þessum. Það virðist vera þannig að hálfgerð verkleysa sé yfir starfsemi hv. deildar þannig að ég tel sjálfsagt að orðið verði við þessum óskum 



Ég vil geta þess að ég hafði talið að það væri ágæt sátt um það hvernig vinnubrögðum yrði hagað.



Herra forseti. Vegna orða hv. síðasta ræðumanns um að hér hefði verið talað um málþóf, þá hefur það ekki verið gert og ég vil undirstrika það að samvinna stjórnar og stjórnarandstöðu um þessi þinglok hefur verið mjög góð og ekki með neinum hætti undan því að kvarta. Það kemur mér hins vegar á óvart ef hv. þm. þykir það skrýtið að nú síðustu daga skuli mál skarast þannig milli deilda að gera þurfi hlé. Við erum búin að afgreiða nokkur mál á þessum fundi sem hófst kl. 21, mál sem þurfti að afgreiða. Við bíðum annarra mála frá hv. Nd. Þetta er bara það sem gerist ár hvert undir þinglok og ég held að það sé ekkert óvenjulegt eða óeðlilegt við þau vinnubrögð sem hafa verið viðhöfð og vona eindregið að menn haldi ró sinni síðustu stundirnar sem deildin starfar á þessu þingi.



Herra forseti. Nú má vel vera að það sé vegna ókunnugleika míns um vinnubrögð Alþingis sem ég segi að mér finnst óeðlilegt, þegar sama daginn er gert mjög langt fundarhlé í deildinni án þess að nefndir deildarinnar geti starfað vegna þess að þær hafa lokið störfum, að forseti skuli ekki bjóða þm. að mæla fyrir einhverju af þeim þremur frv. sem hann hefur ekki fengið tækifæri til að mæla fyrir. Þm. á nú þrjú frv. í deildinni, er 2. flm. að hinu fjórða og á eina þáltill. í Sþ. sem honum hefur ekki gefist tækifæri til að mæla fyrir. Það er kannski ekki óeðlilegt að þessum þm. þyki undarlegt ef það eru talin eðlileg vinnubrögð að hann skuli ekki fá tækifæri til að mæla fyrir einu einasta af þessum málum. Nú er ég á öndverðum meið og minni hæstv. forseta á að ég á hér í deildinni frv. til breytinga á húsnæðislögum. Ég held það væri mjög þarflegt að fá það til umræðu núna í kvöld ef tími vinnst til. Húsnæðismálin hafa vakið mikla athygli, þau hafa verið mikið í umræðunni. Nú gefst hlé til þess að mæla fyrir þessum tillögum og ég held að það væri ekki nema sanngjarnt að ég fengi tækifæri til þess.



Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frv. til l. um breytingu á lögum nr. 87 frá 4. júlí 1985, um sparisjóði, eins og frv. kemur frá hv. Nd. Þetta frv. er flutt samhliða frv. til l. um breytingu á lögum um viðskiptabanka sem er nú til meðferðar í nefnd í Nd. Breytingar þær sem frv. felur í sér eru fjórþættar: 1. Um orðalagsbreytingu er að ræða sem nauðsynleg er vegna gildistöku nýju sveitarstjórnarlaganna sem fela m.a. í sér brottfall sýslunefndanna sem stjórnsýslueininga. 2. Þá er að finna í frv. nákvæmari ákvæði um reglur um fyrirgreiðslu sparisjóðanna við einstaka viðskiptavini sína, m.a. um hámark á lán til einstakra aðila, en nú eru í lögum. 3. Frv. fjallar um starfsábyrgð stjórnenda sparisjóðanna til þess að girða fyrir hagsmunaárekstra í stjórnum þeirra og tryggja óháðar ákvarðanir. 4. Í síðasta lagi eru í frv. ákvæði er varða hlutfall fasteigna og búnaðar sparisjóðanna af eigin fé þeirra og aðlögun að þessu hlutfalli fram til ársloka 1990. Ákvæði 1. og 2. gr. frv. eru til komin, eins og ég sagði í upphafi, vegna þess að sýslunefndirnar verða lagðar niður um næstu áramót og sveitarstjórnir taka við verkefnum þeirra. Í gildandi lögum um sparisjóði er að finna ákvæði um sýslunefndir í 5. og 21. gr. laganna og er hér lögð til breyting á þeim ákvæðum. Í samþykktum sparisjóðanna eru starfssvæði þeirra yfirleitt afmörkuð og skal skv. 21. gr. hluti stjórnarmanna kjörinn af viðkomandi bæjarstjórn eða sýslunefnd. Með breytingunni sem hér er gerð tillaga um skulu hlutaðeigandi sveitarstjórnir í öllum tilfellum kjósa stjórnarmennina og fer það eftir starfssvæði sparisjóðs hvort þar er um að ræða eina sveitarstjórn eða fleiri sem verða þá að koma sér saman um kjörið. Sparisjóðirnir þurfa í nokkrum tilfellum að breyta sínum samþykktum í samræmi við þetta. Þá kem ég að meginbreytingu skv. 3. gr. frv., en hún er sú að í almennum reglum sem sparisjóðsstjórn setur um lánveitingar sjóðsins skuli vera skylt en ekki heimilt eins og nú er að kveða á um hámark lána til einstakra lántakenda. Þá skulu þessar reglur sæta endurskoðun ekki sjaldnar en árlega í sparisjóðsstjórninni og auk þess skal Bankaeftirlitið láta í té álit sitt á þessum reglum hverju sinni. Það er gert ráð fyrir sömu málsmeðferð um ábyrgðir sem sparisjóðirnir kunna að ganga í og tryggingar sem þeir kunna að setja fyrir lánum. Á þennan hátt má að mínum dómi draga úr hættu á stóráföllum á rekstri sparisjóðanna og tryggja betur hag þeirra og sparifjáreigenda. Í 4. gr. frv. er lagt til að lögfestar verði reglur til að girða fyrir hagsmunaárekstra í stjórnum sparisjóðanna. Þar segir að stjórnarmenn sparisjóðs skuli ekki taka þátt í meðferð máls hjá sparisjóðnum er varðar viðskipti þeirra sjálfra eða fyrirtækja sem þeir eiga hlut í, sitja í stjórn hjá, eru fyrirsvarsmenn fyrir eða eiga að öðru leyti hagsmuna að gæta í. Sama gildir um þátttöku stjórnarmanna sparisjóðs í meðferð máls sem varðar aðila sem eru þeim tengdir persónulega eða fjárhagslega. Það þykir rétt að gera í lögunum strangar kröfur um svo mikilvægar stofnanir sem sparisjóðirnir eru þar sem hagsmunaárekstrar geta þar haft alvarlegri afleiðingar en í mörgum öðrum tilfellum. Í 5. gr. frv. eru eins og í 3. og 4. gr. þess tekin af öll tvímæli um það að bókfært virði fasteigna og búnaðar sem innlánsstofnanir nota til starfsemi sinnar megi ekki fara hækkandi í hlutfalli við eigið fé á aðlögunartímabilinu 1986 –1990 hafi það við gildistöku laganna verið hærra en mælt er fyrir um í þeim. Þó er gert ráð fyrir í greininni að möguleikar séu til undanþágu í undantekningartilfellum. Hæstv, forseti. Ég legg til að þessu frv. verði að lokinni umræðu vísað til hv. fjh.- og viðskn. þessarar deildar.



Herra forseti. Ég er vanbúinn að ræða þetta frv. efnislega þar sem mér var ekki kunnugt um það fyrr en nú í kvöld að hugmyndin væri að afgreiða frv. fyrir þinglok, en um leið og ég frétti þetta hafði ég samband við formann Sambands sparisjóða og framkvæmdastjóra Sambands sparisjóða og hef boðað þá á fund í fjh.- og viðskn. kl. 9 í fyrramálið og mun þá athuga einstök efnisatriði frv. Hins vegar hefði verið gott við 1. umr. málsins að fá upplýsingar frá hæstv. ráðherra um hvernig beri að skilja 2. gr. frv. Ég tek skýrt fram varðandi 3. og 4. gr. að 3. og 4. gr. frv. eru alveg sjálfsagðar og ég geri ráð fyrir því að víðast hvar séu vinnubrögðin með þeim hætti sem hér er lagt til og er af minni hálfu enginn ágreiningur um 3. eða 4. gr., en varðandi 2. gr. vil ég spyrja hæstv. viðskrh. hvort hugmyndin með þeirri breytingu sé sú að sama ástand skapist og var áður en ákvæðið um sýslunefndir var sett inn í sparisjóðalögin, það sé nauðsynlegt að það komi fram m.ö.o. hvað er átt við með orðunum "hlutaðeigandi sveitarstjórnir tilnefni einn mann" eins og stendur í 2. gr. Auk þess hygg ég að lög og reglur um sparisjóði séu með mismunandi hætti þó maður geri ekki annað en minna á sparisjóðinn í Reykjavík, sparisjóð Mýramanna og sparisjóð Hríseyinga svo að ég taki þrjá sparisjóði þar sem mismunandi reglur hafa gilt og mismunandi hefur verið staðið að þessum sparisjóðum. En þar sem ég geri ráð fyrir því að þessi grein sé samin í samráði við stjórn Sambands sparisjóða á ég von á að fulltrúar sparisjóðanna geti líka á morgun, ef það þykir betur henta, gefið fullnægjandi upplýsingar um hvernig þetta er hugsað. Ég tel alveg nauðsynlegt að fá fram hver sé skilningur hæstv. ráðherra á 1. mgr. í 2. gr.: "Þar sem þrír menn sitja í stjórn kjósa sparisjóðsaðilar tvo stjórnarmenn en hlutaðeigandi sveitarstjórnir tilnefna einn mann", og skal ég ekki gera þetta nánar að umtalsefni. Varðandi 5. gr. vil ég aðeins segja að mér var ekki kunnugt um að þessi mál lægju þannig fyrir að sú mgr. sem hér er lagt til að verði lögfest eyði þeim ágreiningi sem nú hefur verið uppi varðandi skilninginn á því hvað fælist í ákvæðunum um 65% af eigin fé. Vil ég af því tilefni spyrja hæstv. viðskrh. hver sé hugsun hans varðandi t.d. íbúðir útibússtjóra eða sparisjóðsstjóra þar sem um slíkt er að ræða, hvort hann lítur svo á að telja eigi slíkar íbúðir með eða ekki. Ég vil svo almennt lýsa því yfir sem minni skoðun að ég felli mig ekki við það orðalag sem hér stendur svo að ég lesi upp, með leyfi hæstv. forseta: "Sé bókfært virði fasteigna og búnaðar, sem sparisjóður notar til starfsemi sinnar, hærra en sem nemur 65% af eigin fé sjóðsins skal hlutfallið fara stöðugt lækkandi á þessu tímabili þar til 65% markinu er náð nema ráðherra veiti að fengnum tillögum Bankaeftirlitsins tímabundna undanþágu til hækkunar á hlutfallinu á tímabilinu." Nú geta ástæður verið þannig að það ástand skapist að hlutfallið fari hækkandi án þess að áður sé leitað heimildar ráðherrans af óviðráðanlegum ástæðum. Það var á sínum tíma umdeilt, en niðurstaðan varð sú að gefa fimm ára aðlögun. Mér er að vísu ljóst hvernig stendur á því að hæstv. ráðherra þykir freistandi að orða þetta ákvæði með þeim hætti sem hér er gert, en ég vil lýsa því sem minni skoðun strax að ég er mjög efins um að þetta orðalag eigi rétt á sér og hlýtur nefndin að taka það til skoðunar á morgun og þá bæði í viðræðum við forsvarsmenn sparisjóðanna og kannski væri ástæða til að ræða einnig við bankaeftirlitið með hvaða hætti það hugsar sér að treysta að þessi þróun geti átt sér stað. Ég vil enn fremur segja það sem mína skoðun að 65%, þetta hlutfall sem var ákveðið á sínum tíma, sem var slegið föstu á sínum tíma, er ekki heilög fala fyrir mér og fyndist mér eðlilegra að 5. gr. yrði látin bíða haustsins þannig að fjh.- og viðskn. gæfist svigrúm til að fara ofan í það mál sem hér um ræðir, en á hinn bóginn, ef fullt samkomulag ríkir og skilningur er á því hjá forsvarsmönnum sparisjóðanna að fara þá leið sem lagt er til í 2. gr., skal ég ekki standa gegn því, en 3. og 4. gr. frv. eins og þær liggja fyrir eru sjálfsagðar í mínum huga.



Hæstv. forseti. Því miður var ég fjarri við upphaf ræðu hv. síðasta ræðumanns, en ég vona að ég geti svarað í nokkru því sem hann beindi til mín og byrja þá á því sem hann vék að varðandi 2. gr. frv. Það er frá því að segja að það er ekki unnt að halda sýslunefndunum inni í greininni af þeirri einföldu ástæðu að frá og með næstu áramótum verða þær ekki til staðar. Það er rétt hjá hv. ræðumanni að þessi nýju ákvæði eru ekki frekar en hin fyrri alveg einhlít. Þegar þrír menn eru í stjórn sparisjóðs skulu hlutaðeigandi bæjarstjórnir eða sýslunefndir tilnefna einn mann eins og lögin eru núna, en samkvæmt tillögunni skulu hlutaðeigandi sveitarstjórnir tilnefna einn mann. Þarna þarf eins og nú samkomulag milli þeirra sem þarna eiga hlut að máli. Það sama gildir reyndar þegar svo háttar að fimm eru í stjórn sparisjóðs. Þá þarf líka að leita samkomulags. Eins og ég sagði í framsöguræðu minni mun þetta krefjast breytinga á samþykktum þeirra sparisjóða sem þarna koma við sögu. Ég þakka hv. ræðumanni fyrir að vekja máls á þessu. Þetta þarf allrar athygli við og hefur verið rætt við fulltrúa Sambands sveitarstjórna og reyndar Bankaeftirlitið eins og allt þetta frv. Það er samið í náinni samvinnu við Bankaeftirlitið. Ég vildi þá víkja næst að 5. gr. frv. og ég vona að ég hafi ekki misst af spurningum hv. síðasta ræðumanns varðandi aðrar greinar frv. Ég vildi þar segja fyrst um spurninguna um það hvort íbúðir sparisjóðsstjóra séu skildar sem hluti af þeim fasteignum og búnaði sem sparisjóðir nota til starfsemi sinnar. Þetta er mikilvæg spurning þegar um þessar tiltölulega litlu stofnanir er að ræða. Mér er kunnugt um að Bankaeftirlitið á nú í viðræðum við lánastofnanir einmitt um þetta skilgreiningaratriði. Ég tel að þarna hljóti að þurfa að draga markalínu þar sem íbúðarhúsnæði er eftir því sem kostur er ekki talið hluti af þeim fasteignum og búnaði sem sparisjóðirnir nota til starfsemi sinnar, en þetta hlýtur alltaf að vera matsatriði og ég beini því til hv. fjh.- og viðskn., sem ég vænti að fái þetta frv. til meðferðar, að beina spurningunni áfram til Bankaeftirlitsins. En ég hef hér í litlu einu lýst minni skoðun á málinu. Það er rétt hjá hv. síðasta ræðumanni að það kann að vera svo í nokkrum tilfellum að fram úr hlutfallinu sé farið af óviðráðanlegum ástæðum og án þess að leitað hafi verið eftir undanþágu til hækkunar á hlutfallinu á tímabilinu eins og segir hér. Það má vel vera að orðalagið sé ekki það allra lukkulegasta, en þessi grein er sérstaklega samin af Bankaeftirlitinu og reyndar flutt hér að ósk þess vegna þess að þeir telja nauðsynlegt að hafa starfsreglu um þetta til að fara eftir. Ég tel að orðalagið eins og það er núna á greininni gefi færi á þeim undanþágum sem nauðsynlegar kunna að reynast og fyrir langflesta sparisjóðina er þetta ekki vandamál. Langflestir þeirra eru með fasteignir og búnað undir þessu hlutfalli, en þó eru nokkur dæmi um sparisjóði sem eru yfir þessu hlutfalli og verulega yfir því. Þar tel ég að þurfi þá einmitt að huga bæði að skilgreiningunum, eins og hv. síðasti ræðumaður nefndi, og eins að því hvernig aðlögun að þessari reglu sparisjóðslaganna eigi að hátta. En ég segi aftur: Ég beini því til hv. fjh.- og viðskn. að taka einmitt þessi atriði upp við fulltrúa Bankaeftirlitsins ef þess gefst kostur.



Herra forseti. Það er um hálfur sólarhringur eftir af þinghaldinu og nauðsynlegt að nota tímann vel og reyna að róta í gegn nokkrum málum. Mér skilst að ríkisstjórnin ætli að gera þetta að lögum, hafi fundið það út núna í kvöld. Svo er frv. um viðskiptabanka líka sem er smámál og á eftir að fara í gegnum fimm eða sex umræður, en menn ætla sér að koma því í gegn líka, þessir ötulu alþýðuflokksráðherrar, og þingmenn Sjálfstfl. og Framsfl. eru eins og þægir vinnumenn og gera hvaðeina sem krötunum dettur í hug. Ég veit eiginlega ekki hvað þetta á að þýða. Er ekki meiningin að þing komi saman aftur í haust eða hvað, herra forseti? Það á að gerast. Samkvæmt lögum og stjórnarskrá á þingið að koma saman víst í haust. Mér skilst að það sé venjan að það komi saman 10. okt. ár hvert, Alþingi. Mér sýnist hins vegar að kratarnir ætli að standa þannig að þessum stjórnarfrumvörpum sínum í vor að verkefnalistinn verði tæmdur alveg, það verði hreinlega ekkert að gera. Mér finnst alveg rétt hjá hæstv. ráðherra að fjh.og viðskn. skoði þetta mál vel, en hún getur gert það í haust. Ég er alveg sannfærður um að þeir sem nú sitja í nefndinni munu beita sér fyrir því að nefndin taki á málima í haust ef þeir verða endurkosnir í nefndina sem einhverjir verða, kannski ekki allir, en einhverjir. En í alvöru talað er alger óþarfi að afgreiða þetta mál. Það liggur ekki nokkurn hlut á þessu máli. Það er ekkert í þessu sem rekur á eftir því að þetta gerist fyrr en í haust. 1. gr. snýr að spurningunni um að sýslunefndirnar verði úr sögunni. Hvenær er það? Jú, það er 31. des. 1988. Það er nógur tími í haust að líta á það mál og það er hægt að leysa það fyrir gamlárskvöld hér í þinginu og hv. þm. þekkja vel að það eru oft drjúg næturverkin hér þegar líður að jólum og hægt að bjarga þessu í horn. Síðan er gert ráð fyrir því að heimilt verði að setja reglur um hámark lána til einstakra lántakenda, það megi setja reglur um slíkt. Gott og blessað. Talið er til bóta að kveða á um það í hinum almennu reglum sem settar eru um lánveitingarnar að ákveðið hámark skuli vera til einstakra lántakenda, svo og að reglurnar sæti endurskoðun eigi sjaldnar en árlega. Þetta er í 3. gr. og allt gott um það að segja. Þetta er hið mesta þjóðþrifamál. En hið sama má segja um fimm þmfrv. sem hafa ekki fengist rædd einu sinni við 1. umr. en eru hin brýnustu þjóðþrifamál og náttúrlega til vansa að þingið fari heim án þess að afgreiða þau líka - eða hvað? Auðvitað liggur málið þannig að þegar verið er að ljúka þinginu er eitt og eitt ágætt mál sem bíður haustsins- og hvað með það? Í rauninni gerast engir stórir hlutir í þeim efnum þó að þetta bíði til haustsins og ég er reyndar viss um að hv. þm. Halldór Blöndal er tilbúinn til að lýsa því yfir að ef svo ólíklega fer að hann verður endurkjörinn formaður fjh.- og viðskn. í haust vilji hann beita sér fyrir því að málið verði skoðað þá, bara í haust.

Ólíklega, sagði þingmaðurinn.

Ég sagði ólíklega já, því að maður veit aldrei hvað gerist í Sjálfstfl. eins og kunnugt er. Varðandi 4. gr. frv. er gert ráð fyrir því að það verði settar reglur til að girða fyrir hagsmunaárekstra handhafa framkvæmdarvalds við töku ákvarðana. Allt gott um það að segja. Svo stendur í 6. gr.: "Lög þessi öðlast þegar gildi." Þá er væntanlega ætlunin að skipta út mönnum í sparisjóðsstjórnunum vítt og breitt um landið vegna þess að þeir lenda aftur og aftur, blessaðir mennirnir, í þessum litlu sparisjóðum meira og minna í hagsmunaárekstrum við sjálfa sig. Þetta eru kannski stórbændur á svæðinu eða stórútgerðarmenn og þeir eru á sama tíma í stjórnum þessara litlu sparisjóða. Þannig hefur þetta verið, mér liggur við að segja um aldir. Það er sjálfsagt að setja reglur um að laga þetta, en að þetta þurfi endilega að gerast á einni nóttu, lög þessi öðlast þegar gildi. Það er ekkert örlítið svigrúm sett fyrir þessa vini okkar hvar sem þeir eru. Hv. þm. Halldór Blöndal nefndi nokkra góða sparisjóði sem við þekkjum til. Það er ekki gerð nein tillaga um aðlögunartíma. Og eins er það með 5. gr. Allt er þetta vitni um að það er þessi ógnarlega lagabótagleði í Alþfl., Jón lagabætir, hvort sem það er hæstv. viðskrh. eða hinn Jóninn, hæstv. fjmrh.

Ekki landbrh.?

Nei, ég sleppi honum því að hann hefur verið svo prúður með frumvörp að undanförnu að það mættu sumir taka sér til fyrirmyndar. En allt þetta pappírsflóð frá krötunum í vetur og svo á að bæta gráu ofan á svart með því að afgreiða hellu bankalöggjöfina í fimm umræðum og svo viðskiptabankana í þremur á tíu tímum. Þetta gengur ekki, herra forseti. Ekki ljúka þessari annars skemmtilegu, málefnalegu og góðu deild með leiðindanuddi í lokin. Er ekki rétt að við ljúkum þessu með eðlilegum hætti og hittumst glöð í haust eins og venjan er að segja þegar menn kveðjast í deildum þingsins?



Hæstv. forseti. Má ég nú ekki benda hæstv. forseta og hæstv. ráðherra á að hér fóru fram í gær umræður utan dagskrár þar sem hver þingflokkurinn á fætur öðrum úr stjórnarandstöðu lýsti sig meira en fúsan til að sitja áfram og vinna á þessu þingi. Ég sé bara ekki nokkra ástæðu til að ljúka þessu þingi á morgun. Það er greinilega nóg af málum, ágætismálum, hæstv. ráðherra er með eitt hér á takteinum. Ég verð að segja að ég veit af mörgum þörfum, brýnum málum sem liggja í nefndum og fást ekki út vegna ráðríkra ráðherra sem segjast vera að vinna í sömu málum. Þeir tíma ekki að missa heiðurinn af því að þau verði samþykkt þannig að aðrir eigi frumkvæði að þeim. Það er ekki hægt að aka þessum ágreiningslitlu og oft ágreiningslausu málum út úr nefndum vegna þess að ráðherrarnir sitja ofan á þingmönnum sínum sem eru formenn nefndanna. Þetta eru sjálfsögð mál að taka út úr nefndum og ræða hér svo að ég tali nú ekki um þau þmfrv. sem ekki hafa einu sinni fengist til 1. umr. Ég sé bara ekki nokkra ástæðu til að ljúka þessu þingi á morgun. Ég hef nógan tíma til að vinna áfram í sumar og eins og við töluðum um í gær: Það er fjöldinn allur af málum úti í þjóðfélaginu sem eru meira að segja brýnni en þessi og hrópa á lausnir. Ég held að við ættum betur að snúa okkur að þeim en hanga hér yfir sjálfsögðum hlutum langt fram á nætur. Ég segi nú ekki meir.



Virðulegi forseti. Með allri virðingu fyrir hv. 7. þm. Reykv. fannst mér hann slá úr og í í sinni ræðu. Ýmist voru þessi mál sjálfsagðir hlutir, en það er eiginleiki sjálfsagðra hluta að þeir ganga eiginlega enn þá betur þegar þeir eru sagðir eða hér var um lít rætt stórmál að ræða. Ég verð að segja að mér finnst það eiginlega léttúðarfullt tal af hv. 7. þm. Reykv. að segja að þetta séu smámál, einhver öryggismál í fjárhag sparisjóða eða að setja reglur um hámark á útlán í hlutfalli við eigin fé þessara stofnana með skyldu til bankaeftirlits fyrir þetta.

Er ráðherrann með einhvern sérstakan sparisjóð í huga þar sem þetta er mjög erfitt?

Ég hef alla sparisjóði landsins í huga, hv. 7. þm. Reykv., það er málið, til þess eru slík ákvæði. Og mér finnst það furðu sæta að hv. 7. þm. Reykv. skuli kalla þetta smámál. Það kann að vera að fjárhagur þessara sjóða sé ekki allur umfangsmikill, en meginreglurnar eru þær sömu fyrir þessar sem aðrar lánastofnanir. Ég verð að segja að ég tel að þetta sé mikilvægt mál og það þurfi nákvæma skoðun. Það hefur fengið það í hv. Nd. og ég veit með vissu að það fær það líka í þessari deild. Einhvern tíma hefði það þótt heiðursnafnbót að vera kallaður lagabætir og ég þakka fyrir hönd okkar Jónanna fyrir það einkunnarorð. Eins vil ég segja að mér finnst, hv. 7. þm. Reykv.: Ef þetta eru svona sjálfsögð mál, hvers vegna á þá ekki að afgreiða þau nú þegar tími gefst til eins og hér var sagt áðan? Auðvitað eru það þörf mál sem hér eru á ferð. Hv. 6. þm. Reykv. virtist sömu skoðunar, að þetta væru sjálfsagðir hlutir. Hvers vegna þá ekki að afgreiða þá? Ég tek það fram að ég hef ekki talað gegn þessum brýnu málum sem óafgreidd eru og hér voru nefnd, en ég á eftir að sjá að það sitji margir á sumum nefndarformönnunum í þessari hv. deild.



Herra forseti. Ég verð að segja eins og er að ég fagna þessari verkgleði hæstv. viðskrh. og þeim almenna umbótavilja sem hann er haldinn. Það er ólíkt því sem maður á að venjast frá þessari ríkisstjórn síðustu dagana þar sem á að fara að vísa þinginu heim. Ég bendi á að það hefur verið dreift hér þskj. 1139 sem er till. til þál. um að tryggja kaupmátt launa. Flm. eru þingmenn Alþb. undir forustu þingflokksformannsins, Steingríms J. Sigfússonar. Ég vænti að á morgun komi til atkvæða hvort þessi tillaga kemst til umræðu með sérstakri undanþágu frá þingsköpum og með tilliti til þess sem hæstv. viðskrh. hefur hér sagt tel ég alveg einboðið að Alþfl. muni styðja að þetta mál komi fyrir þingið núna í vor til umræðu og afgreiðslu svo mikilvægt sem það nú er, enda sjálfsagðir hlutir, eins og hæstv. ráðherra gat um, þó ekkert smámál því hér segir: "Alþingi ályktar að ríkisstjórnin skuli við meðferð efnahagsmála í sumar tryggja að kaupmáttur almennra umsaminna launa haldist óskertur." Það er gott að vita af því að Alþfl. ætlar að styðja að þetta mál komist á dagskrá hér á morgun.

Þetta mál er ekki á dagskrá núna.

Þetta mál er á dagskrá hérna núna, hæstv. ráðherra, vegna þess að ráðherrann var að draga fram þetta mál varðandi sparisjóðina og taka það fram yfir öll önnur mál. Hæstv. ráðherra veit kannski ekki að það eru sex þmfrv. sem ekki hafa komið til 1. umr. í þessari deild vegna þess að við höfum verið önnum kafin við að afgreiða frumvörp m.a. frá ríkisstjórninni. Við erum þeirrar skoðunar að okkur sé skylt að sinna þeim málum sem frá ríkisstjórninni koma á hverjum tíma, en við erum ekki sjálfvirk færibönd og það er ekki okkar hlutverk að taka við hverju sem ríkisstjórnin kann að rétta að okkur. Auk þess er það þannig að við eigum sem þingmenn líka okkar rétt bæði til málflutnings, tillöguflutnings og eðlilegra vinnubragða. Ég held að ég verði ekki sakaður um ósanngirni þegar ég segi að mér finnst það ekki eðlilegt að heimta af okkur að við afgreiðum við fimm umræður frv. um viðskiptabanka sem liggur hinum megin við vegginn og við þrjár umræður þetta frv. um sparisjóði á hálfum sólarhring. Mér finnst ekki ósanngjarnt að stjórnarandstæðingur leyfi sér að lyfta litla fingri og segja: Hér er of hratt í hlutina farið. Skoðum málin betur, ef það á annað borð er ætlunin að ljúka þinginu á morgun. Ef menn á hinn bóginn hafa nógan tíma skulum við sitja hér eftir uppstigningardag og fram undir hvítasunnu við að ganga frá málum. Ekki er það á móti okkar skapi. Stjórnarandstaðan hefur lagt til að þinginu verði frestað. Það sem ég er að segja er einfaldlega þetta: Ef menn vilja ljúka þinginu verða ráðherrarnir að gera upp við sig hvar á að stoppa. Það þýðir ekki alltaf að koma hlaupandi með einhverja fjölritaða pappíra tvisvar á dag og segja: Þetta er stórmál sem þarf að afgreiða. Ég gleymdi því nú annars á listanum í gær og þannig koll af kolli.

Þetta hefur legið í þinginu frá 11. apríl.

Það hefur ekki legið í Ed. Alþingis nema síðan 10. maí, sem er í dag, þannig að það er allur tíminn sem við höfum haft til meðferðar málsins. Það er mánuður síðan það kom. Það fékk mánuð í hinni deildinni. Við vissum ekki og hv. formaður fjh.- og viðskn. þessarar deildar vissi ekki fyrr en í kvöld að það væri ætlast til þess af ríkisstjórninni að málið yrði afgreitt. Hér er bersýnilega um að ræða að hæstv. ráðherrar fara mjög offari í að ata málum í gegn. Ég vil sem sagt biðja hæstv. forseta að gæta þess að þingmenn eiga sinn rétt og málefnið á líka sinn rétt á vandaðri meðferð.