Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Að því gefna tilefni að kaup og kjör þm. hafa mjög verið í sviðsljósinu að undanförnu ákvað þingfararkaupsnefnd á fundi sínum í morgun að boða til blaðamannafundar um það mál innan skamms þegar tími vinnst til. Yrði það að líkindum innan 10 daga eða hálfs mánaðar. Þar yrðu öll atriði þeirra mála upplýst og þess farið á leit við rétta ráðamenn að þeim fundi yrði sjónvarpað. - Þetta vildi ég að hv. þdm. vissu.



Ég bið hv. þdm. að vera mjög stuttorða. Það var ekki ætlunin að hafa umr. um þetta efni. Hins vegar þótti rétt að þessi tilkynning væri birt samtímis í báðum d. áður en gengið væri til dagskrár.

Gylfi Þ. Gíslason Hæstv. forseti. Ég skal að sjálfsögðu verða við þeim tilmælum að vera mjög stuttorður, en í tilefni af þessum upplýsingum hv. formanns þfkn., sem ég fagna mjög, vil ég láta það koma fram, að þingflokkur Alþfl. ræddi þetta mál nýlega á fundi sínum. Það var einróma niðurstaða þingflokksins að eðlilegt væri að Alþ. gerði breytingu á þeirri skipan, sem gilt hefur varðandi ákvörðun á launum alþm. og endurgreiðslu á ferðakostnaði og dvalarkostnaði þm. Það væri óeðlilegt að þingið sjálft tæki ákvörðun um kjör þm. og kostnaðargreiðslur þeirra. Síðan 1962 hefur sérstök stofnun, Kjaradómur, Íögum samkv. ákveðið laun ráðh. og hæstaréttardómara. Það var skoðun þingflokks Alþfl. að langeðlilegast væri, að samþ. yrði lagabreyting um það að Kjaradómur skyldi einnig ákveða laun þm. og kostnaðargreiðslur af hálfu þeirra. Við sömdum frv. um þetta efni og strax daginn eftir afhenti ég þetta frv. forseta Sþ. og hinum þingflokkunum öllum í trausti þess að málið yrði tekið til athugunar í þingflokkunum, sem ég vona að hafi verið gert eða verði gert innan skamms.



Virðulegi forseti. Mér kom það mjög á óvart að hv. 9. þm. Reykv. hóf máls á þessu atriði, vegna þess að ég vissi ekki betur en það hefði orðið samkomulag um það að einmitt þetta málefni, sem hann drap á hér, gengi til þfkn. til athugunar. Ég að mínu leyti er ekki reiðubúinn til þess að ræða það að neinu leyti fyrr en n. hefur gefist kostur á að taka afstöðu til þess, eins og samkomulag varð um.

Frsm. meiri hl. (Ólafur G. Einarsson) Hæstv. forseti. Fjh.- og viðskn. þessarar hv. d. hefur á fundi sínum í morgun rætt þetta frv. og er álit meiri hl. n. á þskj. 291. Haldinn var sameiginlegur fundur fjh.- og viðskn. beggja þd. um þetta mál og á fundinum mættu tveir af bankastjórum Seðlabankans, þeir Jóhannes Nordal og Davíð Ólafsson, og forstjóri Þjóðhagsstofnunarinnar, Jón Sigurðsson. Þeir svöruðu fsp. nm. og veittu ýmsar upplýsingar. Nm. urðu ekki sammála um afgreiðslu málsins. Meiri hl. leggur til að frv. verði samþ. óbreytt, en minni hl. hefur skilað sérálitum sem verður mælt fyrir væntanlega hér á eftir. Svo ítarlegar umr. hafa farið fram um þetta mál að ég sé ekki ástæðu til að bæta þar miklu við hér og nú. Menn greinir á um réttmæti gengisfellingar sem slíkrar og hvers vegna við þurfum að grípa til slíkra aðgerða nú. Orsakirnar liggja að sjálfsögðu í fortíðinni, um það ættu menn að vera sammála, svo og það að gengislækkun ein út af fyrir sig er ekki ráð við öllum vanda. Þess vegna er þörf á margs konar hliðarráðstöfunum sem koma munu í kjölfarið, eins og hæstv. forsrh. greindi frá í ræðu sinni hér í gærkvöldi. Ef gengisbreyting kemur ekki að því gagni sem vonast er til og ætlast er til, þá liggur það fyrst og fremst í því að ástandið hefur haldið áfram að versna. Slíkt hefur einmitt gerst nú á síðustu mánuðum eða frá því er síðasta gengisbreyting var gerð. Viðskiptakjör eru nú talin svipuð því og þau voru 1970, en kostnaðarstig hér hefur orðið a.m.k. þrisvar sinnum meira en í nágrannalöndum að því er talið er, og þó vafalaust enn meira í sjávarútvegi vegna þess hve sú atvinnugrein er háð þeim vörutegundum sem hvað mest hafa hækkað, þar sem er olía og veiðarfæri. Gengisbreytingin síðasta var eins hófleg og mögulegt var að hafa hana. Hún var við það miðuð að viðskiptakjör héldu ekki áfram að versna. Það gerðu þau hins vegar og því er nú svo komið sem öllum er ljóst. Menn spyrja sjálfsagt nú hvort einhver munur sé á þessari gengisbreytingu og hinni næstu á undan, hvort við megum eiga von á annarri eftir nokkra mánuði. Því er til að svara, að menn þykjast sjá þess merki að verð á útflutningsafurðum okkar muni ekki falla frekar og fremur hækka á næstunni. Því er ástæða til að ætla að hér sé nú nóg að gert samfara þeim ráðstöfunum sem munu fylgja. Gengisbreyting byggist á því að menn leiti fleiri úrræða til að tryggja rekstur atvinnuveganna og svo mun verða gert. Hinar tíðu gengisbreytingar hljóta að benda til þess að einhverjar veilur séu í okkar efnahagslífi og efnahagsaðgerðum. Það eru allir óánægðir þegar til svona aðgerða þarf að grípa. Menn vilja í orði kveðnu gera breytingar sem ættu að duga, en þegar til kastanna kemur, eru menn gjarnan á móti þeim breytingum, sem þarf að gera til að umbótum verði komið á. En nóg um þetta. Það frv., sem hér er til umr., er nauðsynlegt að lögfesta vegna þeirrar ákvörðunar, sem þegar hefur verið tekin um gengisbreytinguna. Frv. er hliðstætt þeim frv. sem áður hafa verið fylgifiskar gengisbreytinga. Meiri hl. fjh.- og viðskn. mælir með því, að frv. verði samþ.



Herra forseti. Eins og hér hefur þegar fram komið varð fjh.- og viðskn. d. ekki sammála um afgreiðslu frv. Ég hef gefið út sérstakt nál. á þskj. 292 og legg þar til að frv. verði fellt. Í rauninni er sá ágreiningur, sem uppi er og fram kom í fjh.- og viðskn., ekki um efni þess frv. sem hér er nú til afgreiðslu. Það er, eins og hér hefur réttilega verið sagt, líkt öðrum frv. sem fylgt hafa með gengislækkunum áður og er fyrst og fremst um tæknilega framkvæmd varðandi skráningu gengisin,s að nýju. En ágreiningurinn er fyrst og fremst um það hvort rétt hafi verið að velja hér gengislækkunarleið eða ekki, og segja má að þetta frv., sem hér er nú til afgreiðslu, sé hin formlega eða lagalega staðfesting á því að þessi leið er valin. Af þeim ástæðum legg ég til að frv. verði fellt. Ég sé ekki ástæðu til þess að hefja hér almenvar umr. um þennan ágreining að þessu sinni. Ítarlegar umr. fóru hér fram í gær um málið og því þarf ég í rauninni ekki að hafa mín orð fleiri. Ég legg til að frv. verði fellt.



Herra forseti. Við einstök atriði þessa frv. er í sjálfu sér ástæðulaust að gera aths. Frv. er eðlilegt framhald af þeirri ráðstöfun sem gerð var í gær, að breyta gengi íslenskrar krónu. Hins vegar er þingflokkur Alþfl. andvígur þeirri stefnu hæstv. ríkisstj. sem gengisbreytingin er hluti af, og þess vegna mun hann greiða atkv. gegn þessu frv. Í því felst yfirlýsing um andstöðu við stefnu hæstv. ríkisstj, í efnahagsmálum.

Ólafur Þ. Þórðarson Hæstv. forseti. Ágæti þingheimur. Við, sem komum hér inn og dveljum stutta stund, horfum gjarnan á það, sem hér fer fram, e.t.v. í öðru ljósi en þeir sem sitja hér að staðaldri. Við metum það kannske með meiri spurn hvort mönnum sé alvara eða hvort þeim sé ekki alvara, hvað þeir telji sig gera vegna pólitískrar nauðsynjar um stuðning og áhrif og áróður og hvað þeir telji sig gera af því að það sé nauðsyn fyrir þjóðina. Nú er það svo, að öll þjóðin hlustar að sjálfsögðu á það hvað hv. 2. þm. Austf., Lúðvík Jósepsson, segir um þessi mál. Þau eru honum það skyld að slíkt hlýtur að teljast eðlilegt. Á sínum valdaferli tók hv. 2. þm. Austf. eina mjög örlagaríka ákvörðun, - ákvörðun sem átti eftir að vara mun lengur en valdaseta hans sjálfs. Það var skipun manns sem bankastjóra við Seðlabanka Íslands. Ég held að þegar slíkir hlutir koma upp eins og nú, þá sé eðlilegt, þegar menn meta það hvenær hv. 2. þm. Austf. er alvara og hvenær ekki, að þeir horfi á það hvernig sá maður, sem hann taldi öðrum hæfari til þess að meta á hverjum tíma m.a. hvort gengi íslenskrar krónu væri rétt, með því að skipa hann í þessa stöðu - ég held að menn hljóti að meta það hvort hans ákvörðun þar hafi verið röng eða rétt og hvort við þá ákvörðun hafi raunverulega komið fram skoðun hv. 2. þm. Austf., Lúðvíks Jósepssonar. Ég fyrir mitt leyti hlustaði alveg sérstaklega eftir því í útvarpinu í gær hver afstaða þessa manns hefði verið. Það var ekkert sératkv. sem þar kom fram. Hann studdi það sem ábyrgur maður í sinni stöðu að fella gengið, vegna þess hvernig komið var víðskiptakjörum þessarar þjóðar. Ég vona að hv. 2. þm. Austf. geri sér einnig grein fyrir því að það er ekki gamantafl eins eða neins að fyrirskipa það að hörfa - því að gengisfelling er ekki yfirlýsing um neitt annað en að hörfa að næstu vígstöð. Það höfum við íslendingar verið að gera þau ár sem ég man eftir með gengi þessarar krónu, við höfum verið að hörfa, yfirleitt vegna breytingar á mörkuðum erlendis og stundum jafnframt og í þessu tilfelli einnig í dag vegna mikillar verðbólgu innanlands. Ég ætla ekki að hafa þessi orð mín fleiri, en vona að þetta nægi til þess að þeir, sem orð mín hafa heyrt, geri sér grein fyrir því að ég held að íslenska þjóðin taki tillit til fleira en þess sem menn segja hér í pontunni. Það er líka fylgst með því hvað er að gerast á öðrum stöðum í tengslum við þetta.