Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Pétur Ottesen) Þessi till., er við hv.þm. Mýr. flytjum á þskj. 92, skýrir sig sjálf. Þar er aðeins farið fram á að taka út úr þáltill. þeirri um þetta efni, sem samþ. var á síðasta þingi, ákvæðið um, að efni til virkjunar Andakílsár verði keypt í Bandaríkjunum. Nú er sú breyting á orðin, að hagkvæmara þykir að kaupa þetta efni frá Svíþjóð. Hv. fjmrh. telur réttara, að þetta ákvæði sé tekið út úr till. og það látið standa opið, hvar efnið sé keypt. Við flm. viljum fara fram á, úr því að ekki er um aðra breyt. að ræða, að málið fái afgreiðslu, án þess að till. sé vísað til n., þó að við leggjum ekki á það áherzlu, ef það kynni að sæta andmælum.

Flm. (Bernharð Stefánsson) Með þessari till. á þskj. 87 er farið fram á heimild fyrir ríkisstj. til að verja 200 þús. króna vegna efniskaupa til hafnargerðar í Ólafsfirði. - Þessi till. kann nú að þykja nýstárleg, en ekki er langt síðan Alþ. gaf fordæmi með þál., er samþ. var 12. nóv. s. l. um efniskaup til rafveitu Reykjaness, og fleiri sams konar heimildir munu hafa verið veittar. Á síðasta þingi voru samþ. hafnarl. fyrir Ólafsfjörð. Í sambandi við það var þá upplýst með rökum, að svo mikil nauðsyn væri þar á hafnarbótum, að í rauninni væri ekki nema um tvennt að velja, að leggja niður byggð í Ólafsfirði eða bæta höfnina. Var þá að því ráði horfið að bæta höfnina, og stóð til að hefja framkvæmdir á næsta sumri til að gera það allra nauðsynlegasta, svo að útgerð gæti haldið þar áfram. Efni hefur verið tryggt til þessara framkvæmda og útflutningsleyfi fengið fyrir því í Ameríku. En nú er svo komið, að Ólafsfjarðarhreppur hefur ekki getað fullnægt 2. gr. hafnarl. um tryggingu fyrir væntanlegu láni til hafnargerðarinnar. Sýslunefnd Eyjafjarðarsýslu, sem áskilið er, að gangi í bakábyrgð, hefur synjað um hana, - ekki af því, að hún vilji ekki styðja að framgangi málsins, heldur af því, að henni þykir löggjafarvaldið ganga of langt í því að krefjast ábyrgðar sýslnanna fyrir lánum, er einstakir hreppar taka til hafnargerða og annarra framkvæmda, og skorar á Alþ. að breyta þessum lögum. Það er farið fram á það með þessari till., að stj. verði heimilað til bráðabirgða að kaupa þetta efni til þess að missa ekki af því. Að sjálfsögðu vakir það ekki fyrir okkur flm. að fá þetta efni gefið, heldur að ríkisstj. kaupi það og selji hafnargerðinni í Ólafsfirði, þegar hún getur fullnægt þeim skilyrðum, sem sett eru fyrir lánstryggingu. Ég efast ekki um, að þeim verði hægt að fullnægja í vor. Og yrði þessi till.samþ., þá gæti verkið hafizt eins og til stóð. Annaðhvort mun sýslunefndin breyta afstöðu sinni eða Ólafsfirðingar grípa til fullnægjandi ráða til að tryggja sér lán. Ég býst við, að rétt þyki að láta fjvn. fjalla um þetta mál, og geri það því að till. minni í því trausti, að hún bregðist vel við og greiði svo fyrir því, að það geti fengið þinglega meðferð og fullnaðarafgreiðslu á þessu þingi eða áður en því verður frestað. Að draga málið til hausts er sama og gera það þýðingarlaust í framkvæmd, því að þá verður Ólafsfjarðarhreppur óefað búinn að fullnægja þeim skilyrðum, sem þarf til að útvega lán.

Helgi Jónasson Ég þarf ekki mörg orð að þessu sinni. Ég gerði ýtarlega grein fyrir þessu máli fyrir fáum dögum. Ég gæti endurtekið það, sem ég sagði, en það stendur óhaggað. Ég sé, að í Þjóðviljanum í dag er talað um nefndarskipun eins og þá, sem ég gat um í niðurlagi ræðu minnar, og ég veit, að óhætt muni vera að taka Þjóðviljann trúanlegan í þessu, þar sem ritstjóri hans er einn af flutningsmönnum þeirrar till., sem hér liggur fyrir. Þótt hv. 2. þm. Arn. skammaði mig og notaði ókvæðisorð, þá er það ekki mín sök. Ég lýsti honum aðeins og afstöðu hans til þessara mála fyrr og síðar með þeim vægustu orðum, sem við áttu. Nú er samvizka hans og óttinn við kjósendur vaknaður. En það þekkja allir í Árnessýslu og Rangárvallasýslu afstöðu hans í þessu fyrr og síðar. Hv. 2. þm. Árn. hefur borið mér á brýn, að ég væri bæði fávís og ofbeldisfullur. Það er engin nýlunda, að menn grípi til þess ráðs, þegar menn eru orðnir rökþrota. Þetta voru úrræði þm., er ég hafði lýst málinu eins og það liggur fyrir. Það er alkunna, að þessi hv.þm. er mjög frægur fyrir rökfimi og skilmerkilegan málaflutning, auk þess sem orðalag hans er mjög einfalt og óbrotið, og geri ég ekki kröfu til að jafnast á við hann á því sviði. Annars ætla ég ekki að eyða fleiri orðum við þm. Hann er búinn að bíða ósigur. Krýsuvíkurvegurinn verður ofan á, og það er mér nóg.

Sigurður Bjarnason Herra forseti. - Það er ekki ætlun mín að blanda mér inn í þær hörðu deilur, sem staðið hafa milli hv.þm. Suðurlands um framtíðarlausn samgöngumálanna hér á Suðurlandi. En það er eitt atriði, sem ég vildi fara nokkrum orðum um og flyt brtt. í því sambandi, en það er nefndarskipun til rannsókna á framtíðarskipulagi samgangnanna hér á Suðurlandsundirlendinu. Nú er það mín skoðun, að þegar um slíka nefndarskipun sem þessa er að ræða, eigi að velja í hana menn, sem hafa sérþekkingu á verkefni því, sem fyrir liggur. Þegar því mönnum er falið að gera till. um ákveðin verkleg efni, á fyrst og fremst að líta á sérþekkingu þeirra og breyta eftir því. Í þeirri till., sem hér liggur fyrir, er gert ráð fyrir, að skipaðir verði 5 menn í n. til að athuga þetta mál. En eins og ég hef áður tekið fram, álít ég, að lítið gagn yrði af slíkri nefndarskipun, ef ekki yrðu valdir í hana menn, sem sérþekkingu hafa á verkefninu. Ég hef áður talað um þetta atriði hér, og á grundvelli þessara staðreynda flyt ég hér ásamt hv. 11. landsk.till. um, að í stað þess að í upphaflegu till. er gert ráð fyrir 5 manna n., verði þetta þriggja manna n., skipuð sérfróðum mönnum. Í samræmi við þetta flytjum við brtt. um skipun n. á þann hátt, sem segir í till. okkar. Ég þarf ekki að fara um þetta fleiri orðum, en ég held, að þessi skipan sé líklegri til að ná þeim árangri, sem n. er ætlað að ná, þar sem sérþekking er frumskilyrði til þess, að starf n. geti orðið að gagni. Svo vænti ég þess, að þessi till. fái náð fyrir augum hv.þm. og að þeir líti réttum augum á þá þörf, sem hér er á því, að grundvallaratriðið í þessu efni, sérþekkingin, sé til staðar. Leyfi ég mér hér með að afhenda hæstv. forseta hina skriflegu brtt. mína.

Flm. (Eiríkur Einarsson) Herra forseti. Ég skal strax taka það fram um þessa skrifl. brtt., að ég hef persónulega ekkert við hana að athuga, og hef ég sagt það við hv. 2. flm., að ég mundi geta fallizt á hana, ef ég yrði ekki var við, að hún spillti, sem ég hef ekki ástæðu til að ætla. Ég hafði gert mér von um, að hægt væri að velja nefndarmennina hleypidómalaust. En það fór á annan veg. Blóðið reyndist heldur heitt, og hygg ég því, að þessi öryggistill. eigi rétt á sér. Þetta eru mínar undirtektir undir till. Síðan ég ræddi síðast um þetta mál, hefur ekkert nýtt komið fram, nema að hitnað hefur í heyjum, eins og oft vill verða, ef arfi er látinn í hlöðu. Mér þykir miður, að hv. 1. þm. Rang. virðist hafa þótt við mig, og sagði hann, að ég hefði brugðið sér um heimsku. Þetta er fullkominn misskilningur. Ég sagði aðeins, að hann flytti þetta mál meira af líkams- en sálarkröftum, því svo var sem hún ætlaði að bugast undir megingjörðum líkamans, svo var hann rammefldur. Hitt, sem komið gæti málinu við og alvarlegra er, var, að hv.þm. hélt því fram, að bæði Rangæingar og Árnesingar væru mér andstæðir í þessu máli. Ég verð að segja, að mér þykir mikið, ef þeir hafa skipt um skoðun í þessu efni, og líklegt þætti mér, að Rangæingar og Árnesingar mundu verða með hvaða vegabótum sem væri, því að það má hv. 1. þm. Rang., sem er læknir, vita, að sjúklingur leitar þangað, sem batavon er. Viðvíkjandi því, að ég hafi beðið ósigur í þessu máli, er því til að svara, að þegar dæmt verður um þetta mál, verða það ekki okkar persónur, sem dæmt verður um, heldur hvort farið hafi verið rétt eða rangt að. Ég veit ekki betur en að ég hafi haldið á mínu máli og fyrir það verið á fundum dæmdur sem fjandmaður vegamála Sunnlendinga. Ég er með Krýsuvíkurveginum af því að hann er kominn svo langt á leið. En það er mergurinn málsins, að samgöngumál Sunnlendinga eru ekki komin í örugga höfn, þótt þessi vegur hafi verið samþ., og má í því sambandi benda á till. um Hellisheiðarveginn. Krýsuvíkurvegurinn kemur, þótt einhver kynni að mótmæla. Þess vegna ættu þeir, sem þykjast hafa á réttu að standa, að vera rólegir. En skoðanirnar eru skiptar, og djörfung vantar til framkvæmdanna. Ýmsir álíta þessar og aðrar hliðstæðar fyrirætlanir skýjaborgir. Til dæmis var það svo, þegar Gestur bróðir minn var að berjast fyrir hafnargerðinni og Jón Þorláksson fyrir járnbrautarmálinu. En þetta voru stórhuga menn, sem þorðu að setja skoðanir sínar fram. Nú er eins og menn þurfi að biðja um leyfi til þess að halda fram áhugamálum sínum hér á Alþ. Ég hef þó aldrei verið undir þessa reglu gefinn og mun því fylgja till. um fjárframlagið til Krýsuvíkurvegarins án þess að spyrja nokkurn leyfis. Því hefur verið haldið fram, að ég væri fjandsamlegur samgöngumálum Sunnlendinga. Þeim, sem halda slíku fram, vil ég benda á, að nú fyrir rúmu missiri var flutt hér till. um steyptan veg yfir Hellisheiði. Flm. voru menn, sem ég veit, að eru velviljaðir því, að Krýsuvíkurvegurinn verði fullgerður. Ég var með þessari till., og vil ég spyrja, hvort það hafi spillt fyrir Krýsuvíkurveginum. Ég álít ekki, að svo hafi verið, en ég skil ekki málflutning þeirra manna, sem halda slíku fram. Þessi till. er merkileg og gæti haft mikla þýðingu fyrir samgöngumál hér sunnanlands. Vil ég því ljúka máli mínu með þeirri ósk, að þm. taki rétta afstöðu til hennar.

Flm. (Eiríkur Einarsson) Ég get alltaf gert ráð fyrir því, að þessi till. fari til fjvn., hvort sem umr. yrði lokið áður en till. yrði vísað til n. eða frestað. Ég læt það liggja milli hluta, en ég vona, að hæstv. forseti skapi till. möguleika til þess að fá úrslit; það er aðalatriðið frá mínu sjónarmiði. Hv. 1. þm. Árn. taldi mikla nauðsyn á því að breyta orðalagi 3. liðs í till., og þetta getur verið álitamál. Enn fremur spannst nokkurt mál út af brtt., sem hér liggur fyrir um það, að í n. skuli eingöngu vera sérfróðir menn. Það er alveg rétt, sem kom fram í ræðu hv. 1. þm. Árn., að það þarf fleira en sérþekkingu til þess að athuga þessa hluti, en ef það eru samvizkusamir og víðsýnir sérfræðingar, sem fjalla um þetta málefni, þá sé ég ekki betur en því sé nokkuð vel borgið í þeirra höndum, og auðvitað ber þeim skylda til að leita til allra þeirra manna, sem geta gefið mestar og beztar upplýsingar um snjóalög og annað, er viðvíkur þessum hlutum, og þar um eru kunnugastir. En ég vil virða ábendingar hv. 1. þm. Árn., og vel má vera, að þessi till. þurfi nokkra athugun í n., þó hann gerði nú nokkuð mikið úr því, hvað hún þyrfti mikillar lagfæringar, en þetta var frekar meinleysislega mælt hjá honum og af drenglyndi, og ég veit, hvernig á að taka því. Hins vegar hef ég ekki það sama að segja um þá, sem sendir eru austan yfir ár; þeir hafa stundum verið misjafnlega góðviljaðir. Við munum t. d. eftir Skammkatli í fyrndinni, þegar hann var sendur vestur yfir ár. Ekki var honum að treysta.

Páll Zóphóníasson Herra forseti. - Ég get ekki látið hjá líða að lýsa ánægju minni yfir þeim miklu framförum, sem orðið hafa á hugarfari ýmissa manna gagnvart þessu máli frá því í fyrra. Í fyrra var borin fram till. af 15 þm. um að athuga möguleika á steinsteyptum vegi yfir Hellisheiði. Fjórir af þeim mönnum, sem við nafnakall um till. í fyrra töldu þetta ekki ná neinni átt, þeir eru nú flm. að þessari till. Tveir, sem ekki voru viðstaddir atkvgr., eru nú flm. að till. Þetta eru framfarir. Ég gleðst einnig yfir því, að fyrir fáum dögum var hv. 2. þm. Árn. óákveðinn í því, hvort Krýsuvíkurleiðin væri rétt og kvaðst helzt vera á móti henni, af því að hv. 2. þm. Rang. væri ekki flm. að þeirri till., en hv. 2. þm. Rang. lýsti því yfir, að af því, að hann hafði ekki fengið að vera meðflm. að þeirri till., Krýsuvíkurleiðinni, væri vafasamt, að hann gæti fylgt henni, og víst að þess vegna mundi að minnsta kosti hv. 2. þm. Árn. verða á móti málinu. En þegar hv. 2. þm. Árn. talaði áður, kvaðst hann vera óráðinn í því, hvort hann yrði með þeirri till., en nú er hann orðinn ráðinn í því að fylgja henni. Þetta er líka framför. Það er ekkert undarlegt, þó að þessi till. komi fram, þegar það er vitað, að þessi 60 km. vegur kostaði í viðhaldi 1942 620 þús. kr. og 800 þús. 1943, sem ekki er að undra, þegar flutt eru um veginn 70–80 tonn á dag að meðaltali. Það þola engir malarvegir. Það þarf þess vegna að rannsaka, hvað hægt er að gera í þessum málum, til þess, að þjóðfélagið geti risið undir því að halda veginum við. Það var barnaskapur í fyrra, og enn meiri nú, ef þingið hefur ekki þrek til þess að setja n. í að rannsaka, hvernig á að leggja þennan veg, svo að hann sé til frambúðar.

Sveinbjörn Högnason Ég sé ekki ástæðu til að svara hv.þm. Barð. Ég held, að hann hafi notað réttu orðin yfir framkomu sína nú rétt síðast, þegar hann var að tala um ofstopa. Hann segir, að ég hafi verið með órökstuddar slúðursögur um vegamálastjóra, þegar ég skýrði frá afstöðu vegamálastjóra til þessa máls. Ég ætla, að það væri rétt fyrir þennan hv.þm. að koma með skýringu á því, hvar ég hafi farið skakkt með, því það er vitanlega hverjum manni ósæmandi að segja, að maður fari með slúðursögur, en geta ekki bent á neitt atriði, sem ekki er rétt farið með. Ég vil því skora á þennan hv.þm. að koma með eitt einasta atriði, sem ég sagði, og sanna, að það sé ekki rétt, en heita minni maður, ef hann getur það ekki.

Sigurður Bjarnason Það eru aðeins örfá orð út af því, sem hv. 8. þm. Reykv. og hv. 2. þm. Árn. drápu á. Það er ekki ætlun mín, að sérfræðingar, sem kosnir yrðu í n. samkv. minni till., útilokuðu sig frá að kynna sér reynslu þeirra, sem bezt vita um, hvernig til hagar. Auðvitað eiga þeir að kynna sér málið sem vendilegast hjá þeim, sem þekkingu hafa til að bera, því að hvor hátturinn, sem hafður verður á, hvort sem n. verður skipuð sérfræðingum, eins og ég legg til, eða fulltrúum þingflokkanna kosnum á Alþ., kemur varla til þess, að þeir fari að stunda snjómælingar uppi á Hellisheiði. Auðvitað leita þeir sér þeirra upplýsinga, sem fyrir hendi eru, en sérfróðir menn hafa betri skilyrði til að vega og meta þær upplýsingar. Svo ekki fleiri orð um það. Ég óska þess, að hv.n. taki þessa brtt. til athugunar.

Sveinbjörn Högnason Ég væri tilbúinn að fara með hv.þm. Barð. upp á vegamálaskrifstofu, ef ég sæi ástæðu til. En ég hélt ekki, að hann þyrfti að fara til vegamálastjóra til að fá upplýsingar, því að honum hlyti að vera kunnugt um þetta af eigin reynd, og ég ætla að standa við hvert orð, sem ég sagði um framkvæmd í þessu máli. Ég býst við, að hv.þm. Barð. standi ekki sterkari með að benda á, hvað ég hafi farið rangt með, eftir að hann er búinn að fara til vegamálastjóra, og geti hann komið með eitt einasta atriði til sönnunar því, að ég hafi farið hér með slúðursögur, þá skora ég á hann að gera það, því að annars er það bert að hann hefur sjálfur farið með slúður og staðlausa stafi.