Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef ásamt tveim samþingismönnum mínum úr Suðurlandskjördæmi leyft mér að bera fram fyrirspurn, sem prentuð er á þskj. 41 og er á þessa leið: „Hvað veldur því, að rafstrengur hefur enn ekki verið lagður frá orkuveitum ríkisins til Vestmannaeyja, þótt rafvæðingaráætlunin geri ráð fyrir lagningu hans 1960 og ráðherra upplýsti í fyrrahaust, að öllum tækniundirbúningi væri lokið og lögn sæstrengsins mundi fara fram síðari hluta júlímánaðar 1961? Mál þetta er svo vaxið, að þegar gerð var 10 ára áætlun um rafvæðingu landsins, þá var Vestmannaeyjakaupstaður settur með sæstreng frá rafveitum ríkisins uppi á landi á þá áætlun á árinu 1960. Þetta var að vísu seinna en allir aðrir kaupstaðir landsins, og þegar sýnt þótti, að undirbúningur að þessu máli gengi ekki eins greiðlega og æskilegt hefði mátt teljast, þá fluttum við Jóhann Þ. Jósefsson, þáverandi þm. Vestmannaeyjakaupstaðar, tillögu hér á Alþingi á árinu 1958, þar sem við lögðum til, að lagningu þessarar raftaugar yrði sérstaklega hraðað, og vitnuðum til þess, að þá þegar voru allir kaupstaðir landsins komnir í samband við raforkuveitur ríkisins utan Vestmannaeyjakaupstaður einn. Og þörfin þar var ákaflega brýn á því að fá samband frá raforkuveitum ríkisins allra hluta vegna, ekki sízt vegna hins vaxandi fiskiðnaðar, sem stöðugt þarfnast meiri raforku þar á staðnum. Þessi tillaga var samþykkt á Alþingi, og lét Alþingi þar með í ljós ákveðinn vilja sinn um það, að þessari rafstrengslögn yrði hraðað sem mest mætti verða, og töldum við báðir flm. þeirrar till., að þar með ætti að geta verið nokkurn veginn tryggt, að lögn þessa rafstrengs yrði ekki siðar á ferðinni en 10 ára raforkuáætlunin gerði ráð fyrir. En svo leið af sumarið 1960, þegar rafstrengurinn hefði átt að leggjast, án þess að þess sæjust nokkur merki, að hann væri á ferðinni, - það orkar ekki tvímælis, að slíka framkvæmd verður að framkvæma að sumrinu til, - og þar með var sýnt, að rafstrengurinn var orðinn á eftir áætlun. Þá leyfðum við okkur, þeir sömu þingmenn, sem nú gerum þessa fyrirspurn, sem hér er til umræðu á s.l. hausti að gera fyrirspurn um það, hverju það sætti, að lagning þessa strengs drægist svo úr hömlu sem raun bar þá þegar orðið vitni. Hæstv. raforkumrh., Ingólfur Jónsson, svaraði fyrirspurninni þá og gaf upplýsingar, að milli hans ráðuneytis og raforkuveitna ríkisins hefðu farið bréf um málið. Í þeim bréfum var það upplýst, að þá væri öllum tæknilegum undirbúningi að verkinu lokið og ekkert væri því til fyrirstöðu, að rafstrengurinn yrði lagður í júlílok 1961, eins og þar upplýstist. Í framhaldi af þessu má geta þess, að raforkuveitur ríkisins knúðu fast á Vestmannaeyjabæ um að gera samning um raforkukaup í gegnum þennan streng strax á árinu 1960. Þó að það sé nú annað mál, þá hygg ég, að raforkuveitur ríkisins hafi þar gert hagfelldari samning við Vestmannaeyjakaupstað en þær hafa yfirleitt gert við aðra raforkukaupendur, í skjóli þess, að Vestmanneyingar vildu ekki láta standa á neinu, sem í þeirra valdi kynni að standa, til þess að þessi strengur gæti komið sem allra fyrst í notkun. En það verður greinilega engin raforka seld til Vestmannaeyja frá raforkuveitum ríkisins á þessu yfirstandandi ári, og með því nú að þær dagsetningar, sem hér voru gefnar á s.l. hausti, hafa ekki staðizt og engar upplýsingar hafa komið fram af opinberri hálfu um það, hvað það er, sem hér um veldur, þá höfum við fyrirspyrjendur leyft okkur að gera þessa fyrirspurn, í trausti þess, að hæstv. raforkumrh. upplýsi það, hvað veldur þessari töf og hvenær megi vænta þess, að henni ljúki.



Herra forseti. Það er rétt, sem hv. fyrsti fyrirspyrjandi sagði hér áðan, að í fyrra var því lýst hér yfir, að öllum tæknilegum undirbúningi til þess að leggja rafstreng til Vestmannaeyja væri lokið, og það var 14. nóv. 1960, sem gerð var pöntun á rafstrengnum frá dönsku firma. Það hafði farið fram nákvæm athugun á því, hvar væri hugsanlegt að gera hagkvæmust kaup, einnig á því, hvaða gerð af rafstreng væri heppilegust. Tæknilegum undirbúningi var lokið, og var gerð pöntun á 18.5 km streng og auk þess 1.5 km, sem átti að vera til vara, samtals 20 km. Pöntunin var þó gerð með þeim fyrirvara, að það mætti breyta lengdinni á strengnum, lengja hana eða stytta, ef ástæða þætti til við nánari rannsókn. Þegar verksmiðjan tók við pöntuninni, taldi hún líklegt, að hún gæti lokið við að fullgera strenginn það snemma s.l. sumar, að tími ynnist til að leggja strenginn, en það þykir ekki heppilegt að gera það á öðrum tíma en í júlí- eða ágústmánuði. Þegar leið á veturinn, þótti það sýnt, að strengurinn yrði ekki tilbúinn nægilega fljótt, til þess að hann yrði lagður s.l. sumar. Þá vildi það til seinni part vetrar, að nokkrir menn hittust og voru að tala um það, að þetta væri ótrúlega löng lína, sem þyrfti milli lands og eyja. Einn minntist á það, að hann hefði alltaf heyrt, að þetta væri ekki nema 10-12 km vegalengd, en þarna væri gert ráð fyrir 18.5 km streng. Pétur Sigurðsson forstjóri landhelgisgæzlunnar kvaðst vera reiðubúinn að athuga, hvort ekki væri önnur leið styttri og heppilegri milli lands og eyja heldur en sú, sem verið hafði ákveðin. Og hann sagðist meira að segja hafa grun um, að það mætti finna grjótlausan botn skemmri leið. Og af þessum grun forstjórans, óljósum grun þó, var farið að athuga þetta nánar, og gerði landhelgisgæzlan nákvæma rannsókn á botninum á milli lands og eyja s.l. sumar. Sú rannsókn leiddi í ljós, að það fannst grjótlaus botn, og vegalengdin eftir þeirri leið er ekki nema 12.5 km, eða 6 km styttri en áður var ákveðið. Það hefur þess vegna verið ákveðið að breyta um línu, og nú hefur pöntuninni verið breytt og verksmiðjunni tilkynnt, að strengurinn þurfi ekki að vera nema 12.5 km og 1 km til vara. Á þessu sparast stórfé, eða 1/3 þess kostnaðar, sem áður var áætlaður. Og jafnvel þó að ekkert annað hefði unnizt við þetta heldur en aðeins það, þá var það jafnvel tilvinnandi fyrir Vestmanneyinga að bíða í eitt ár, og þá sérstaklega vegna þess, að þeir eru ekki raforkulausir. Það var bætt úr því á þessu ári, að þeir fengu góða og stóra dísilvél til viðbótar því, sem þeir hafa, en það þykir nauðsynlegt í Vestmannaeyjum að hafa nægilega stórar varavélar, enda þótt rafstrengurinn sé kominn, því að það væri ekki hyggilegt að treysta eingöngu á hann, það getur komið fyrir, að hann slitni. Þótt ekki sé talið líklegt, að það verði, þá mun enginn Vestmannaeyingur vilja eiga það undir strengnum einum, hvort rafmagn er þar eða ekki. Ástæðan fyrir því, að strengurinn var ekki lagður á s.l. sumri, er fyrst og fremst sú, að verksmiðjan taldi sig ekki vera tilbúna nægilega fljótt í sumar, og að nokkru leyti kannske sú, að það var ekki rekið á eftir verksmiðjunni, þegar kom fram á vor, eftir að þessi grunur Péturs Sigurðssonar kom í ljós, að það fyndist mun styttri leið, einum þriðja styttri leið, sem unnt væri að nota fyrir strenginn, heldur en áður var. Og ég hygg, að það lái enginn raforkumálastjórninni, þótt verkinu hefði verið frestað aðeins af þessari einni ástæðu, því að þarna getur verið 3-4 millj. kr. sparnaður frá því, sem áður var reiknað með. En nú er talið, að verksmiðjan hafi rafstrenginn tilbúinn á þessum vetri, og það ætti því ekki að vera nokkur vafi á því, að hann verði lagður á bezta tíma næsta sumar.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðherra þær upplýsingar, sem hann hér hefur gefið, um leið og ég harma það, að þær upplýsingar, sem hér voru gefnar í fyrrahaust, skuli hafa reynzt rangar, um það, hvenær strengsins væri að vænta, og eins hinar upplýsingarnar á svo ótraustum grunni reistar sem nú er komið fram, að tæknilegum undirbúningi að lagningu hans hafi verið lokið þá. En nú hefur sem sagt hæstv. raforkumrh. upplýst, hvað töfinni veldur eða hvernig í töfinni liggur, og einnig gefið hér yfirlýsingu um það, að strengurinn muni verða tilbúinn á þessum vetri og lagður á bezta tíma næsta sumar, sem ég ætla að þýði eins árs frestun eða því sem næst frá því, sem hann taldi í fyrrahaust. En það er aðeins ein spurning, sem vaknar hjá mér, áður en ég skilst við þetta mál, í tilefni af þeim upplýsingum sem fram hafa komið. Málum er þannig háttað, eins og ég vék að hér áðan, að Vestmannaeyjabær eða rafveitan í Vestmannaeyjum var knúin til þess á árinu 1960 að gera samning um kaup á raforkunni, og sá samningur var þannig úr garði gerður, að ég ætla, að raforkuveitur ríkisins hafi ekki áður gert samning um jafndýra sölu á raforku og þar var gert. Sá samningur var að verulegu leyti gerður undir þeirri pressu, að ef einhver dráttur kynni að verða á um samninginn, þá gæti það orðið til þess að tefja lagningu strengsins. Vestmanneyingum var að sjálfsögðu sýnt fram á þann kostnað, sem af lagningu þessa strengs mundi leiða, þegar verðið var ákveðið á raforkunni. Nú upplýsir hæstv. ráðherra, að fundizt hafi með betri tæknilegum undirbúningi miklu skemmri leið, sem þessi dýri strengur þarf að liggja um, þannig að í sæstreng muni sparast um það bil 6 km langur kafli, og hann nefndi hér nokkrar millj., sem þetta mundi spara í kostnaði við lagningu strengsins. Nú vildi ég að þessu upplýstu beina þeirri viðbótarspurningu til hæstv. ráðh., hvort honum þætti ekki eðlilegt og hvort hann vildi ekki beita sér fyrir því, að sá sölusamningur á rafmagni, sem þegar hefur verið gerður við Vestmannaeyjakaupstað á röngum kostnaðarforsendum, verði endurskoðaður og Vestmanneyingum gefist kostur á því að semja upp á nýtt um kaup á þessari raforku og þá væntanlega þeim mun ódýrari sem hér er meiri sparnaður væntanlegur í rafstrengslögninni.



Herra forseti. Hv. fyrirspyrjandi harmar það, að upplýsingar þær, sem gefnar voru hér fyrir ári, reyndust ekki réttar, tæknilegum undirbúningi hafi raunverulega ekki verið lokið. Tæknilegum undirbúningi var lokið, að áliti raforkumálaskrifstofunnar, raforkumálastjóra, og það var vitanlega ekkert því til fyrirstöðu að leggja strenginn á milli lands og eyja þá leið, sem þá var ákveðin. En það var, þegar hik kom á verksmiðjuna um, að hún gæti afgreitt strenginn nægilega fljótt s.l. sumar, til þess að unnt væri að leggja hann þá, næstum af tilviljun í samtali við Pétur Sigurðsson forstjóra landhelgisgæzlunnar, að sá hlutur kom upp, að það væri ef til vill hægt að finna styttri leið. Og það má þakka það í rauninni Pétri Sigurðssyni forstjóra, að þessi leið fannst. Hann átti uppástunguna að því, af því að hann hafði óljósan grun um, að hún væri fyrir hendi. Þetta þýðir ekki, að það hafi ekki verið tæknilega lokið við undirbúning með hinni fyrri og dýrari leið. Hitt er svo ekkert undrunarefni, þó að Vestmannaeyjabær hafi gert orkukaupasamning, áður en ákveðið var að leggja strenginn. Raforkumálastjórnin hlýtur að hafa þann hátt á, áður en ráðizt er í verk, að tryggja sér það, að þeir, sem á að vinna verkið fyrir, vilji nota það. Og það var farið að með Vestmannaeyjar alveg eins og aðra kaupstaði og kauptún, sem rafmagnsveiturnar hafa afskipti af. Það, hvort þessi orkukaupasamningur hefur verið óhagstæður fyrir Vestmannaeyjar og sérstaklega hagstæður fyrir rafmagnsveiturnar, hef ég ekki sett mig inn í. En það kemur mér alveg á óvart, ef þessi samningur hefur verið knúinn fram undir einhverri sérstakri pressu. Ég held, að þessi samningur hafi verið gerður af frjálsum og fúsum vilja af báðum aðilum og að bæjarstjórn Vestmannaeyja hafi gert sér það ljóst, að því aðeins gat hún fengið rafstrenginn, að þessi samningur væri gerður. Að sjálfsögðu er eðlilegt, að það yrði athugað á ný, hvort Vestmannaeyjar geta í einhverju notið góðs af því, að strengurinn er ódýrari en áætlað var. Og ef svo mætti fara, þá hygg ég, að hv. 6. þm. Sunnl. telji tæplega ástæðu til að vera með hálfgerðar ákúrur hér fyrir það, að þetta verk verður unnið á ódýrari máta en annars hefði orðið. Og um leið og menn óska eftir því, að verkum sé hraðað, þá er hitt ekki siður nauðsynlegt, að undirbúningur allur sé hinn bezti, sem hann getur orðið. Og mér finnst satt að segja, að einmitt þetta, að það skyldi vera unnt að stytta rafstrenginn til Vestmannaeyja um 1/3, bendi okkur á, að jafnvel oftar, ekki bara í rafmagnsmálum, heldur og í hinum ýmsu verklegu framkvæmdum hér á landi, beri hverju sinni að undirbúa hvert verk svo vel sem föng eru á, því að þannig mætti áreiðanlega á mörgum sviðum spara stórar fjárhæðir fram yfir það, sem áður hefur verið gert



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja hér fsp. til hæstv. viðskmrh. um hækkun framfærsluvísitölu. Fsp. er á þessa leið: „Hvað er gert ráð fyrir, að framfærsluvísitalan hækki mikið frá því, sem hún var í júnímánuði s.l., þegar full áhrif allra þeirra verðhækkana, sem nú er vitað um, eru komin fram? Hvernig skiptist þessi hækkun: a) Vegna kauphækkana? b) Vegna gengislækkunarinnar síðustu? c) Vegna hækkaðrar álagningar, sem leyfð hefur verið á vörur og þjónustu? d) Af öðrum ástæðum og þá hverjum?“ Mér er kunnugt um það, að lengi hefur það verið svo, að ríkisstj. hefur talið sér skylt að fylgjast með því á hverjum tíma, hvaða breytingum framfærsluvísitalan muni taka með tilliti til þeirra almennu aðgerða, sem gerðar hafa verið í landinu á hverjum tíma. Nú liggur það fyrir, að nokkur hækkun muni verða á vísitölunni vegna almennra kauphækkana, sem voru á s.l. sumri, og einnig að sjálfsögðu vegna gengislækkunarinnar, sem samþ. var í ágústmánuði, þá koma hér einnig til áhrifa breytingar þær, sem gerðar hafa verið á almennum álagningarreglum. Ég tel því vist, að hæstv. ríkisstj. hafi látið eins og að undanförnu athuga um þessi mál, en vildi mjög gjarnan fá hér upplýst á Alþingi, við hverju má búast í sambandi við hækkun vísitölunnar á næstu mánuðum samkvæmt þessum athugunum og hvernig þá þessi áætlaða hækkun skiptist á þessa liði, sem tilgreindir eru í fsp., því að það gefur manni strax nokkrar upplýsingar um það, hvernig þetta mál stendur sem heild. Ég vænti svo, að hæstv. ráðh. treysti sér til þess að svara fsp., eins og hún er hér lögð fram.



Herra forseti. Spurt er um það, hvað gert sé ráð fyrir, að framfærsluvísitalan hækki mikið frá því, sem hún var í júnímánuði s.1., þegar fult áhrif allra þeirra verðhækkana, sem nú er vitað um, séu komin fram. 1. júlí s.l. var vísitalan 105 stig. Hagstofan gerði fyrir nokkru áætlun um, hversu mikið vísitalan mundi hækka vegna þeirra kauphækkana, sem samið var um á s.1. sumri, og vegna gengisbreytingarinnar, sem í kjölfar þeirra sigldi, og af öðrum ástæðum. Hagstofan telur, að vísitalan muni hækka um 14 stig eða í 119 stig. Þá er um það spurt, hversu mikið af þessari hækkun eigi rót sína að rekja til kauphækkana, til gengislækkunarinnar síðustu, til hækkaðrar álagningar, sem leyfð hefur verið á vörum og þjónustu, og til annarra ástæðna. Kauphækkanirnar hækka vísitöluna um 5.1 stig, en 1.2 stig af þessum 5.1 stigi eiga rót sina að rekja til kauphækkana við vörudreifingu, sem taka varð tillit til með hækkaðri álagningu í krónum. Gengislækkunin hækkar vísitöluna um 6.1 stig. 0.7 stig af þessu 6.1 stigi eiga rót sína að rekja til hækkaðs rekstrarkostnaðar við vörudreifingu vegna gengislækkunarinnar, en til þessa aukna rekstrarkostnaðar hefur orðið að taka tillit í álagningu. Vísitalan hækkar um 0.4 stig vegna þess, að álagning hefur verið hækkuð nokkuð umfram það, sem beinlínis leiddi af kauphækkunum og gengislækkuninni. Ýmsar aðrar ástæður valda því, að vísitalan hækkar um 3.6 stig, svo sem fiskverðshækkun í ágústmánuði, annars vegar vegna hærra fiskverðs til skipa frá byrjun vetrarvertíðar 1961 og hins vegar vegna hækkaðrar álagningar, vegna hækkunar á útsvarslið vísitölunnar, á almannatryggingagjaldi og kirkjugjaldi, vegna hækkunar á verði dagblaða, á strætisvagnagjöldum, hitaveitu o.fl. umfram það, sem telja má beina afleiðingu kauphækkana og gengislækkunar. Enn fremur er hér um að ræða hækkun á landbúnaðarvöruverði vegna hækkunar á svonefndu kaupi bóndans í grundvelli landbúnaðarvöruverðs, í kjölfar hækkunar tekna verkamanna, sjómanna og íðnaðarmanna. Þessar hækkanir nema samtals 15.2 stigum, en frá því dregst væntanleg hækkun fjölskyldubóta um 13.8%, sem svarar til 1.2 stiga, þannig að nettóhækkun vísitölunnar verður 14 stig, svo sem ég gat um áðan. Af þessum 14 stigum, sem vitað er nú um að vísitalan muni hækka umfram það, sem hún var 1. júlí s.l., eiga 10.4 stig rót sína til að rekja til kauphækkunarinnar s.l. sumar, sem nam 13–19%, og gengisbreytingarinnar í ágúst. En þessi 10.4 stig fást þannig, að verðhækkunin brúttó nemur 11.6 stigum, en frá því verður að draga 1.2 stiga lækkun á vísitölunni vegna hækkaðra fjölskyldubóta, sem nema 13.8%.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðh. fyrir þær upplýsingar, sem hann hefur gefið hér. Ég býst við, að það megi átta sig betur á þeim með því að fá þær til yfirlesturs, því að hér er um margar tölur að ræða og hlaupið þar úr einu í annað. Hins vegar vil ég strax vekja athygli á því í sambandi við þetta mál, að upplýst er, að heildarhækkunin á vísitölunni muni nú verða um 14 stig eða þó öllu heldur um 15 stig frá því í júnímánuði, að mér skilst, miðað við það, sem ég miðaði mína fsp, við. Af þessari hækkun, 14 stigum, telst vegna kauphækkana vera um að ræða beinlínis 3.9 stig, eða eins og hæstv. ráðh. sagði 5.1 stig, en þar af 1.2 stig, sem eru vegna sérstakrar vörudreifingar. En hins vegar er um að ræða beina hækkun af völdum gengislækkunarinnar á vísitölunni, sem nemur 6.1 stig. Það. sem mér þykir þó athyglisverðast í þessu, er, um hvað mikla hækkun er að ræða á vísitölunni vegna annarra verðlagsbreytinga, sem leyfðar hafa verið. En þar skildist mér, að um væri að ræða 3.6 stiga hækkun á vísitölunni vegna annarra verðlagsbreytinga, sem samþykktar hafa verið og ekki koma beinlínis við, hvorki kauphækkunum né gengislækkuninni sem slíkri. Ég þakka sem sagt hæstv. ráðh. fyrir þær upplýsingar, sem hann hefur gefið hér, og vænti þess, að mér gefist kostur á að athuga þessar upplýsingar betur en hægt er að átta sig á þeim við snöggan yfirlestur.

Menntmrh.(Gylfi Þ. Gíslason): Herra forseti. Ég vildi aðeins leiðrétta það, sem fram kom í síðari ræðu hv. fyrirspyrjanda, þar sem hann sagði, að sú hækkun vísitölunnar, sem leiddi af kauphækkuninni, nemi 3.9 stigum af henni, eins og hann orðaði það, en sú hækkun hennar, sem leiddi af gengisbreytingunni nemi hins vegar 6.1 stigi. Það kom skýrt fram í því, sem ég sagði, að fyrri talan, sem hann þarna nefndi, er ekki rétt. Sú hækkun vísitölunnar, sem leiðir af kauphækkunum, er ekki 3.9 stig, heldur 6.1 stig, vegna þess að kaup hækkaði að sjálfsögðu einnig við vörudreifingu, kaup verzlunarmanna hækkaði, eins og öllum er kunnugt, og það er enginn eðlismunur á þeirri kauphækkun, sem verzlunarmenn sömdu um í sinum samningum, og þeirri kauphækkun, sem sjómenn eða pípulagningamenn sömdu um í sínum samningum, og þess vegna er ekki unnt, ef menn vilja greina rétt og satt frá áhrifum kauphækkunarinnar á vísitölu eða verðlag, að greina á milli þeirrar hækkunar, sem varð hjá t.d. verkamönnum og iðnaðarmönnum annars vegar og hjá verzlunarmönnum hins vegar, en það er það, sem hv. fyrirspyrjandi gerði, þegar hann nefndi bað, að kauphækkunin hefði aðeins valdið 3.9 stiga hækkun. Þá er sem sagt sleppt áhrifunum af þeirri kauphækkun, sem varð hjá verzlunarmönnum og að sjálfsögðu varð að taka tillit til við ákvörðun á seldri þjónustu verzlunarinnar, rétt eins og það hefur orðið að taka tillit til áhrifa af kauphækkunum verkamanna og iðnaðarmanna við ákvörðun á verði þeirrar vöru og þjónustu, sem þessar stéttir vinna við. Tölurnar, sem um er að ræða, eru þær, að kauphækkanirnar eiga 5.1 stig af þessari 14 stiga hækkun, en gengislækkunin 6.1 stig af henni. Þá sagði hv. fyrirspyrjandi, að 3.6 stig af þessari 14 stiga hækkun ættu rót sína að rekja til verðhækkana, sem leyfðar hefðu verið, en væru óskyldar kauphækkuninni eða gengisbreytingunni. Þetta er ekki heldur alls kostar rétt, og vil ég ekki lá hv. fyrirspyrjanda það, því að eins og hann sagði, er hér um að ræða margar tölur og flókið efni og e.t.v. ekki gott að átta sig á því, sem í svari felst, við að heyra það lesið, svo sem ég gerði hér áðan. En það kom þó greinilega fram í svari mínu, að þessi 3.6 stig eiga rót sína að rekja til margs konar hækkana, sem eru óskyldar hækkun á kaupi og gengisbreytingu, umfram það, sem telja má beina afleiðingu kauphækkana og gengislækkunarinnar. En um orsakir margra af þessum hækkunum var vitað, áður en til kauphækkananna kom og áður en til gengisbreytingarinnar kom í ágúst s.l., og aðdragandi sumra af þessum hækkunum var þegar orðinn um það bil ársgamall. Hér er yfirleitt um að ræða hækkanir, sem varla mun vera hægt að deila um að óhjákvæmilegar hafi verið og í raun og veru var búið að taka ákvörðun um fyrir löngu, án þess þó að þær hafi allar komið til framkvæmda. Nokkrar þeirra voru þegar komnar til framkvæmda, áður en til gengislækkunarinnar var gripið, þar sem þessi samanburður, sem hér er um að ræða, er miðaður við 1. júlí s.l., en gengisbreytingin varð ekki fyrr en í ágúst. Ég skal gefa upplýsingar til viðbótar við það, sem ég sagði áðan, um þær hækkanir, sem standa ekki í sambandi við kauphækkunina eða gengisbreytinguna. En sundurliðun á þessum hækkunum er þannig: Hækkun á útsvarslið vísitölunnar nemur 1 stigi. Hækkun á almannatryggingagjaldi nemur 0.4 stigum. Hækkun á kirkjugjaldi nemur 0.1 stigi. Hækkun á fiskverði nemur 0.6 stigum, hækkanir á erlendum vörum 0.4 stigum og ýmsar smávægilegar hækkanir 0.3 stigum. Þessar hækkanir, sem ég nú hef nefnt, svara til 2.8 stiga í vísitölunni. Þá er liðurinn kaup bóndans í verðlagi landbúnaðarvara, vísitöluhækkun á honum um 1.3. stig, þannig að heildarhækkunin á þessum líðum nemur 4.1 stigi. Vegna kaupgjaldshækkunar og gengisbreytingar hefur vísitalan hækkað um 11.6 stig, þannig að þessar hækkanir nema samtals 15.7 stigum. Vísitalan lækkar aftur vegna 13.8% hækkunar á fjölskyldubótum sem svarar 1.2 stigum, þannig að alveg nákvæmlega reiknað nemur hækkunin 14.5 stigum. Þetta hálfa stig, sem hér er um að ræða, á rót sína að rekja til þess, að vísitalan var talin nema 105 stigum 1. júlí. Hún er alltaf gefin upp í heilum stigum, en með brotum reiknað nam hún 104.5 stigum. Það, sem hér er því í raun og veru mergurinn málsins og það, sem skiptir eflaust mestu máli fyrir hv. fyrirspyrjanda að upplýsa um, er, að þær hækkanir, sem hafa orðið eða munu verða á vísitölunni í framhaldi af 13-19% kauphækkun í sumar og gengisbreytingunni í ágúst, munu nema 10.4 stigum nettó, þ.e.a.s. 11.6 stigum brúttó mínus 1.2 stig vegna hækkunar fjölskyldubótanna. Það, sem kauphækkanirnar um 13-19% og gengislækkunin hafa því valdið af hækkunum í vísitölunni, nemur því nettó 10.4 stigum. Engin stétt mun hafa fengið minni kauphækkun en sem nemur 13% og sumar stéttir 19%. Þær stéttir, sem minnsta kauphækkun hafa fengið, hafa því fengið um það bil 3% meira í kauphækkun en svarar þeirri hækkun vísitölunnar, sem af kauphækkunum og gengislækkuninni leiddi. Þær stéttir, sem minnsta kauphækkun fengu, halda því eftir u.þ.b. 3% af þeirri kauphækkun, sem þær fengu, og aðrar þeim mun meira sem kauphækkunin var meiri. Þannig er þetta, ef litið er á áhrif kauphækkananna og gengisbreytingarinnar og afleiðingar þessara ráðstafana út af fyrir sig. Hitt er svo annað mál, að vísitalan hefur af öðrum ástæðum hækkað um meira en þessi 11.6 stig, þ.e.a.s. um 14 stig, en sú hækkun hefði reynzt óhjákvæmileg, hvort sem um nokkra kauphækkun eða gengisbreytingu hefði orðið að ræða eða ekki.