Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir framhaldsnefndaráliti frá hv. landbúnaðar- og sjávarútvegsnefnd um frumvarp til laga um breytingar á ýmsum lögum vegna endurskoðunar á undanþágum frá I. kafla I. viðauka við EES-samninginn og innleiðingar á reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins. Nefndin ákvað að taka málið til frekari umfjöllunar eftir að því hafði verið vísað til 3. umræðu. Nefndin telur rétt að árétta heimild ráðherra til að setja nánari ákvæði um framsal á eftirliti með reglugerð eins og gerð var tillaga um í nefndaráliti við 2. umræðu. Ráðherra setur reglugerð í samráði við Matvælastofnun og heilbrigðiseftirlitssvæði sveitarfélaga um framsal eftirlits með kjötvinnslu á grundvelli 14. gr. frumvarpsins, og eftir atvikum einnig með framleiðslu mjólkur og mjólkurvara á bændabýlum og mótar þannig reglur um það í hvaða tilvikum heilbrigðiseftirlit sveitarfélaga geta sinnt eftirliti með framangreindum afurðum. Í ljósi umfjöllunar um framsal eftirlits vill nefndin árétta að meginmarkmið með slíku framsali á að vera hagkvæmni þess og skilvirkni þannig að hagkvæmasti kosturinn hverju sinni sé valinn. Þess vegna er nauðsynlegt að meta hvort framsal er fjárhagslega hagkvæmt fyrir hlutaðeigandi aðila, eftirlitsþola, ríki og sveitarfélög. Þá leggur nefndin til tæknilega lagfæringu á b-lið 2. gr. frumvarpsins. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingu: B-liður 2. gr. orðist svo: 2. mgr. orðast svo: Lyf, samanber lyfjalög, eru undanþegin ákvæðum þessara laga. Þó gilda lög þessi um matvæli, þar með talin fæðubótarefni, sem innihalda lyf. Tóbak, samanber lög um tóbaksvarnir, og vímuefni, önnur en áfengi, samanber lög um ávana- og fíkniefni, eru undanþegin ákvæðum þessara laga. Það sama gildir um plöntur, fyrir uppskeru, samanber lög um varnir gegn sjúkdómum og meindýrum á plöntum, fóður, samanber lög um eftirlit með fóðri, áburði og sáðvöru, og lifandi dýr nema þau séu alin til markaðssetningar til manneldis Undir nefndarálitið skrifa hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir, Helgi Hjörvar, Ásmundur Einar Daðason, Arndís Soffía Sigurðardóttir, Einar K. Guðfinnsson, Björn Valur Gíslason, Jón Gunnarsson og Sigurður Ingi Jóhannsson, með fyrirvara.

Virðulegi forseti. Við ræðum framhaldsnefndarálit frá hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd m.a. vegna þess að ég lagði fram við 2. umr. breytingartillögu sem var að hluta til tekin inn í framhaldsnefndarálitið. Ástæðan fyrir fyrirvara mínum er sú að ég tel að ganga hefði mátt aðeins lengra og skýra málið betur. Þetta snýst sem sagt um verkaskiptingu milli ríkis og sveitarfélaga, eftirlit víða um land með annars vegar kjötvinnslum og hins vegar mjólkurstöðvum. Hér er aðeins tekið tillit til þeirrar tillögu sem ég var með, um að mögulegt væri að í hinum dreifðu byggðum væri óljóst um þessar mundir hvort skynsamlegt væri að færa eftirlitið alfarið yfir til ríkisins, til Matvælastofnunar, frá heilbrigðiseftirlitum sveitarfélaga, þar sem það gæti háttað svo til í hinum dreifðu byggðum að skynsamlegra væri að hafa eftirlitið hjá heilbrigðiseftirliti sveitarfélaga eins og það hefur verið hingað til. Ástæðan fyrir því að ég legg þetta til og tekið er tillit til þess í nefndarálitinu er m.a. vegna þess að Ísland er mjög dreifbýlt eins og við þekkjum og þar af leiðandi þarf oft um langan veg að fara. Erfitt getur verið að fá fagmenn til starfa á landsbyggðinni og það getur verið skynsamlegt að nýta þá sem fyrir eru jafnvel þó að þeir starfi hjá sveitarfélögunum en ekki hjá ríkisvaldinu. Þessi tilskipun Evrópusambandsins er þannig til komin að við erum að taka upp matvælaeftirlit Evrópusambandsins og ég hefði talið að við þyrftum ekki að ganga eins þrælslega áfram í því eins og meiri hluti nefndarinnar og stjórnvöld hafa lagt til. Máli mínu til stuðnings hef ég bent á að í ríkjum Evrópusambandsins sjálfs er matvælaeftirlit gjarnan með líkum hætti og er á Íslandi í dag en samkvæmt Evróputilskipuninni virðumst við vera kaþólskari en páfinn þegar við göngum til verks og virðumst því miður vera það í ansi mörgum Evróputilskipunum og tökum þá lítið tillit til íslenskra aðstæðna. Ég mun engu að síður greiða atkvæði með frumvarpinu þegar það kemur til atkvæðagreiðslu því að í heild sinni eru þar margir og mikilvægir þættir mjög jákvæðir fyrir Ísland, ekki síst sjávarútveginn og annan útflutning, en ég hefði kosið að menn horfðu betur á íslenskar aðstæður og að skapa eftirlitinu á Íslandi eðlilegar aðstæður og tækju þá mið af raunverulegum aðstæðum þeirra sem búa á Íslandi en ekki í miðri Evrópu.

Virðulegi forseti. Það frumvarp sem við ræðum er gamall kunningi, matvælafrumvarpið sjálft sem hefur verið rætt hér alllengi og hefur, eins og margir hafa vakið athygli á, átt ansi langan aðdraganda. Þetta er hluti af því að við stóðum frammi fyrir því á sínum tíma að verða að lögtaka matvælalöggjöf Evrópusambandsins og skylda hluti. Áður en til þess kom hafði verið farið mjög rækilega yfir þessi mál af hálfu stjórnsýslunnar og það gerðist í upphafi þessarar aldar að menn fóru að skoða það í ljósi þess að búið var að gera breytingar á matvælalöggjöf Evrópusambandsins í kjölfar þeirra sjúkdóma sem upp komu og Creutzfeld-Jacobs sjúkdómurinn er kannski besta dæmið um það. Þetta gerði það að verkum að allt umhverfi matvælalöggjafarinnar sjálfrar var orðið gjörbreytt í Evrópu og möguleikar okkar á því að hafa þá fyrirvara sem áður höfðu gilt fyrir íslenskan landbúnað voru horfnir. Verkefnið sem stjórnsýslan stóð þá frammi fyrir var það að skoða með hvaða hætti hægt væri að lögtaka þessa evrópsku löggjöf án þess að það kæmi niður á íslenskum landbúnaði. Það var farið mjög rækilega á fyrri stigum, ekki síst af hálfu forvera míns, hæstv. landbúnaðarráðherra, Guðna Ágústssonar, ofan í það hvort hægt væri að komast undan því að lögtaka þessa miklu löggjöf, matvælalöggjöfina, hvort við gætum einfaldlega haldið áfram því fyrirkomulagi sem hafði verið í gildi og hefur verið í gildi fram á þennan dag. Niðurstaðan sem menn komust að, eftir að hafa grandskoðað þau mál, var að sú leið væri einfaldlega ekki fær. Sú meginbreyting og grundvallarbreyting hafði verið gerð á matvælalöggjöf Evrópusambandsins að það kallaði einfaldlega á það að við yrðum að nálgast þessa hluti með allt öðrum hætti en áður. Þess vegna stöndum við í þessum sporum. Það er ekki lengur litið þannig á að þessu sé skipt niður í fiskhlutann, kjöthlutann, grænmetishlutann o.s.frv., um er að ræða lóðrétt skipulag á þessari löggjöf sem gerir það að verkum að undanþágur af því tagi sem við höfðum búið við, og var í raun og veru býsna góð niðurstaða frá sjónarhóli okkar, gat illu heilli ekki gilt um alla framtíð. Það var að mörgu leyti gott fyrir okkur að hafa það fyrirkomulag sem áður hafði verið fyrir margra hluta sakir. Við þurftum á því að halda að tryggja öryggi í sambandi við útflutning á fiskafurðum vegna þess að við erum útflutningsþjóð og þurfum á því að halda að ekkert trufli útflutning okkar á fiski. Það hentaði okkur líka að vera undanþegin gagnvart landbúnaðinum vegna sérstöðu okkar innan lands. Landbúnaðurinn er fyrst og fremst að framleiða fyrir innanlandsmarkað þó að við teljum okkur sjá tækifæri í möguleikum á útflutningi fyrir landbúnaðinn. En þrátt fyrir það var það okkar mat að betra væri fyrir okkur að hafa gamla fyrirkomulagið ef það væri hægt vegna þess að hagsmunir landbúnaðarins voru fyrst og fremst hagsmunir sem sneru að innanlandsframleiðslunni. Niðurstaðan varð þá sú, sem ég hef áður rakið, að þetta var ekki hægt af ástæðum sem ég hef lauslega farið yfir og í örstuttu máli. Þá var það einfaldlega verkefnið sem við blasti að lögtaka þessar tilskipanir Evrópusambandsins, þessa matvælalöggjöf, eins og við höfum kallað þetta, þannig að við mundum verja hagsmuni íslensks landbúnaðar. Ég ætla að fullyrða að það hefur verið gert og unnið að því eins vel og kostur er og þar hafa mjög margir komið að málum. Í fyrsta lagi var látið fara fram tiltekið mat, áhættumat, á þessum hlutum gagnvart íslenskum landbúnaði, þ.e. hvort t.d. það að flytja inn ferskar kjötvörur mundi raska samkeppnisstöðu íslensks landbúnaðar, íslenskrar kjötvinnslu. Niðurstaðan varð sú að svo væri ekki að því tilskildu að fylgt yrði mjög ströngum reglum þar að lútandi. Þetta vildi ég segja og árétta og vekja athygli á vegna þess að þetta skiptir miklu máli fyrir bakgrunn þeirrar umræðu sem farið hefur fram um þessi mál. Við vitum að um þetta mál hafa verið skiptar skoðanir og ég ætla ekkert að draga neina dul á það og auðvitað er sjálfsagt að menn hafi ýmis sjónarmið uppi í þessum efnum. Ég hef líka sagt að sú löggjöf sem við erum að fara að setja er að mínu mati í meginatriðum grundvöllur að góðri matvælalöggjöf almennt fyrir Ísland. Ég hygg að það sé mjög margt í þessari löggjöf sem við hefðum tekið upp að okkar frumkvæði sjálfir þó svo að við værum ekki á neinn hátt skuldbundnir að alþjóðalögum vegna EES-samningsins að taka þessar reglur upp. Þær horfa einfaldlega til framtíðar og þær horfa til framfara og eru betri fyrir matvælaframleiðslu okkar, hvort sem um er að ræða kjötvinnslu eða fiskvinnslu. Þess vegna er það að mörgu leyti gott fyrirkomulag sem við erum hér að lögfesta. Síðan er það svo að vegna aðildar okkar að EES-samningnum erum við skuldbundin að þjóðarétti og það var sú niðurstaða sem menn komust að í kringum miðjan þennan áratug að við ættum engra annarra kosta völ og þá hófst þessi vinna sem ég hef þegar verið að rekja. Til viðbótar við þetta erum við að taka yfir ákveðnar tilskipanir Evrópusambandsins, rétt eins og hv. 3. þm. Suðurk. rakti hér áðan og það er þá endalausa spurningin sem við stöndum alltaf frammi fyrir: Erum við kaþólskari en páfinn? Það er eitt af því sem við þurfum sem löggjafarþing stöðugt að hafa gætur á. Það er engin spurning að um það eru mörg dæmi úr fortíðinni að við höfum verið að lögtaka hluti og ganga miklu lengra en ýmsar aðrar þjóðir illu heilli. Að sumu leyti hafa þessi mál svo verið að koma niður á okkur með óæskilegum hætti eins og við þekkjum fjölmörg dæmi um. Það er því sjálfsagt fyrir okkur að fara mjög rækilega í gegnum það hvort við getum sveigt þessar tilskipanir betur að íslenskum raunveruleika en kannski orðanna hljóðan og hin bókstaflega þýðing felur í sér. Dæmi um þetta er sá hluti löggjafarinnar sem snýr að dýralæknaþjónustu. Þar er hugmyndafræðin einföld. Þar er hugsunin sú að annars vegar höfum við eftirlit dýralækna af hálfu hins opinbera sem ekki mega búa við nein hagsmunatengsl. Þeir hafa þá bara það lögbundna hlutverk að fylgjast með, að vera eftirlitsaðilar, til að tryggja að allt þetta sem við erum hér að fjalla um fari sem best fram. Þetta finnst mönnum kannski almennt séð býsna skynsamleg nálgun en það þýðir þá það í raunveruleikanum að dýralæknar sem þannig háttar um hafa ekki heimild til þess að praktísera sem dýralæknar vegna þess að þar með eru þeir orðnir vanhæfir að mati reglna Evrópusambandsins til þess að vera eftirlitsaðilar því að þá eru þeir að hluta til orðnir eftirlitsaðilar með sjálfum sér. Í besta heimi allra heima væri þetta kannski ákjósanlegt fyrirkomulag en nú vitum við að aðstæður okkar hér á Íslandi eru allt öðruvísi og við þurfum þess vegna að aðlaga okkar löggjöf að þessu. Ég fullyrði það að t.d. varðandi dýralæknamálin höfum við reynt að teygja okkur eins langt og við höfum talið okkur frekast mögulegt. Nákvæmlega sama er að segja varðandi til að mynda þau mál sem hv. 3. þm. Suðurk. vakti athygli á sem hann hefur vegna þekkingar sinnar verið að undirstrika mjög í starfi nefndarinnar. Það eru þessi valdmörk milli eftirlitsaðilanna og möguleika á því að framselja vald matvælastofnunar til annarra aðila, svo sem eins og matvælaeftirlits sveitarfélaganna og skyldra hluta. Það er allt saman skynsamlegt og gott og eðlilegt og ekkert undan því að kvarta og við eigum endilega að hafa þessar heimildir eins rúmar og eins opnar og mögulegt er. Ég vil enn fremur nefna í þessu sambandi hinar svokölluðu skoðunarstofur sem hafa fyrst og fremst verið að starfa í sjávarútveginum en gætu eðlis síns vegna starfað miklu víðar að þessu leytinu, það eru svo sem skoðunarstofur í öðrum atvinnugreinum. Þar hafa vaknað spurningar um það hversu langt við getum gengið í því að halda því kerfi óbreyttu. Niðurstaðan hefur verið sú að ráðningarsambandið yrði að vera á milli þess sem er eftirlitsþolinn, eins og sagt er, þ.e. atvinnulífsins, og hins opinbera, þ.e. Matvælastofnunar í þessu tilviki. Það geti ekki verið ráðningarsamband beint við skoðunarstofurnar og þess vegna verði að gera þær breytingar sem við höfum verið að gera. Við höfum hins vegar verið að opna, eins mikið og við höfum talið mögulegt, fyrir möguleikann á því að framselja síðan það vald til skoðunarstofanna eftir ákveðnum lögformlegum leiðum sem eru teiknaðar upp í frumvarpinu. Ég tel að það eigi að vera stefna hins opinbera að gera þessa samninga við skoðunarstofurnar þannig að við getum haft þetta fyrirkomulag líkt því sem verið hefur. Þetta er í rauninni áréttað mjög skýrt í áliti hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar og um það var ágæt samstaða. Við getum gengið býsna langt í þessum efnum og við þurfum ekkert að óttast viðbrögð Evrópusambandsins. Við vitum að niðurstaðan varð þessi vegna þess að pólitískur ágreiningur var um það í ríkisstjórninni, ákvörðunin varð því sú að horfa fram hjá því hvernig staðið væri að stórri spurningu varðandi innflutning á fersku kjöti o.s.frv. Þar vita allir að við vorum að skáskjóta okkur fram hjá þessum tilskipunum og reglum og það verður hið stóra álitamál sem mun koma upp í umræðunni þegar fram í sækir, eftir 18 mánuði þegar þetta mál allt verður að lögum, þegar landbúnaðarþátturinn tekur gildi. Í ljósi þess að við höfum einfaldlega tekið þessa pólitísku ákvörðun held ég að rök séu fyrir því að við göngum lengra en við hefðum kannski ella gert varðandi dýralæknana, varðandi skoðunarstofurnar, varðandi framsalið gagnvart sveitarfélögunum o.s.frv. og við eigum ekkert að hika við að gera það. Hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd hefur einmitt fylgt því að þarna sé þá í lagi fyrir okkur að ganga býsna langt. Það hefur verið gert og ég styð það eindregið. Ég tek síðan undir það með hv. 3. þm. Suðurk. að vissulega hefðum við í minni hlutanum, sem störfuðum í nefndinni, gjarnan viljað ganga enn lengra á ýmsum sviðum. Við unnum það hins vegar til þess að ná góðri samstöðu að fallast á þá málamiðlun sem boðuð hefur verið á þessum sviðum í frumvarpinu þó að við hefðum sannarlega kosið að ganga lengra. Vinnubrögðin og vinnulagið í nefndinni, undir forustu hv. þm. Atla Gíslasonar, hv. 4. þm. Suðurk., hefur verið til fyrirmyndar og ég vil þakka honum það. Ég vil enn fremur, vegna þess að þessu máli er nú að ljúka og ég hef komið dálítið mikið að því, þakka öllum þeim sem komið hafa að málinu, líka núverandi hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Þó að okkur hafi greint á í þessum efnum hefur samstarf okkar engu að síður verið ágætt og einnig samstarf nefndarinnar og ráðuneytisins að ekki sé talað um samstarfið við hagsmunaaðila. Ég fagna því að nú sé niðurstaða að nást, að við séum að ljúka þessu mikla máli.

Herra forseti. Þetta mál, um breytingar á ýmsum lögum vegna endurskoðun á undanþágum frá I. kafla I. viðauka við EES-samningsins og innleiðingar á reglugerð Evrópuþingsins um matvæli, kemur hér til 3. umr. Málið, eða sérstaklega einstök og ákveðin atriði þess, hefur í sjálfu sér verið eitt af stærri málum þingsins og þjóðarinnar á undanförnum árum. Þegar gengið var í Evrópska efnahagssvæðið var kveðið á um að Ísland væri undanþegið ákveðnum þáttum þess sem giltu innan þessa innri markaðar, þar á meðal fengum við undanþágu hvað varðaði innflutning á lifandi dýrum, innflutning á hráu kjöti og kjötvörum. Sá samningur og sú undanþága var reyndar sett til ársins 2000 en þá skyldi hún endurskoðuð en í sjálfu sér ekki endilega sjálfkrafa felld niður. Reyndin varð síðan sú í samskiptum innan Evrópska efnahagssvæðisins að þessi fyrirvari var felldur þar niður, hinn almenni fyrirvari, en einungis haldið inni fyrirvaranum um bann við innflutningi á lifandi dýrum. Um þetta hefur síðan verið mikið rætt hér og eins og hv. þm. Einar Kristinn Guðfinnsson kom inn á hefur það líklega komið fyrir Alþingi í fjögur skipti og um það hefur ríkt mikill skoðanamunur einmitt hvað varðaði óheftan innflutning á hráu ófrosnu kjöti og kjötvörum. Það er því mjög ánægjulegt hversu góð samstaða hefur nú náðst milli allra þingflokka, það ég best veit, alla vega innan hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar, um afgreiðslu þessa máls þar sem sett er inn, á grundvelli samningsins um Evrópska efnahagssvæðið, á grundvelli heimildar þar, áframhaldandi bann við óheftum innflutningi á hráu, ófrosnu kjöti og kjötvörum og ýmsu öðru sem kveðið er á um í frumvarpinu. Það er mjög ánægjulegt að svo góð samstaða hafi náðst um þetta mál. Ég get tekið undir orð hv. þm. Sigurðar Inga Jóhannssonar og hv. þm. og fyrrverandi ráðherra, Einars Kristins Guðfinnssonar, um að ýmsa þætti í þessu frumvarpi hefðum við ekki viljað innleiða í sjálfu sér en það eru líka margir aðrir þættir sem eru sjálfsagðir og eðlilegir og við mundum hafa innleitt hvort sem við hefðum verið að innleiða einhverja evrópska tilskipun eða ekki, þetta er bara um þróun í meðferð matvæla. Því til viðbótar erum við aðilar að samningi við Evrópska efnahagssvæðið sem lýtur einmitt að útflutningi fiskafurða, þannig að það er mjög nauðsynlegt að þarna sé samræmd lagaumgjörð. Það er líka ýmislegt í framkvæmdaþættinum hér innan lands í þessu eins og hv. þingmenn minntust báðir á varðandi dýralækna og eftirlits- og skoðunarstofur og annað því um líkt. Ég tek undir það að við þurfum að huga vel að því að íslenskir hagsmunir og þeir hagsmunir dreifbýlisins að halda uppi öflugri og góðri þjónustu verði í fyrirrúmi og lögunum beitt í þá veru. Ég ætla ekki hafa þessi orð fleiri, herra forseti. Ég vil að lokum taka undir og árétta þakkir til hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar fyrir mjög góða vinnu og vandaða. Ég vil þakka formanni nefndarinnar, hv. þm. Atla Gíslasyni, og öllum þeim sem voru í nefndinni, hagsmunaaðilum og þeim fjölda aðila sem komið hafa að því að búa þetta mál til lokameðferðar. Ég vil þakka þeim fyrir mjög vandaða og góða vinnu. Ég veit að allir sem í nefndinni hafa starfað hafa lagt mikið á sig til þess að komast að sem bestu sameiginlegum markmiðum. Frumvarpið sem fer þá til atkvæðagreiðslu í lok 3. umr. er góður ávöxtur þeirrar vinnu. Ég fagna þeirri stöðu sem málið er í og hef það lokaorð mín.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti iðnaðarnefndar um frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 51/2009, um heimild til samninga um álver í Helguvík. Þetta er 89. mál þingsins á þskj. 487. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Ingva Má Pálsson frá iðnaðarráðuneyti. Nefndinni bárust umsagnir um málið frá Orkustofnun, ríkisskattstjóra og Seðlabanka Íslands. Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á lögum nr. 51/2009. Á grundvelli þeirra laga var 7. ágúst sl. undirritaður fjárfestingarsamningur á milli ríkisstjórnar Íslands, Century Aluminum Company og Norðuráls Helguvík ehf. um byggingu og rekstur álvers í Helguvík. Tilefni frumvarpsins eru athugasemdir Eftirlitsstofnunar EFTA (ESA) um tvö atriði samningsins. Í lögunum er kveðið á um að samningurinn skuli eigi gilda skemur en í 20 ár frá því að framleiðsla hefst í álverinu. ESA benti á að samningur um veitingu ríkisaðstoðar megi ekki gilda lengur en í 20 ár og gerði athugasemd við að upphaf gildistíma hans væri miðað við það tímamark er framleiðsla hefst í álverinu. Er því mælt fyrir um breytt tímamark í ákvæðum frumvarpsins. Jafnframt eru í lögunum ívilnandi reglur fyrir Norðurál Helguvík ehf. um greiðslu stimpilgjalds bæði hvað varðar byggingu og rekstur álversins sem og endurfjármögnun. Vegna athugasemda ESA er í frumvarpinu lagt til að heimildin verði þrengd á þann veg að frávik frá greiðslu stimpilgjalda verði eingöngu afmörkuð við skjöl sem eru gefin út í beinum tengslum við byggingu álversins en ekki rekstur þess, auk þess sem ákvæðið nær ekki til endurfjármögnunar. Unnur Brá Konráðsdóttir, Gunnar Bragi Sveinsson, Lilja Rafney Magnúsdóttir og Sigmundur Ernir Rúnarsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Arndís Soffía Sigurðardóttir og Tryggvi Þór Herbertsson skrifa undir álit þetta með fyrirvara. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Undir nefndarálitið skrifa sú sem hér stendur, Jónína Rós Guðmundsdóttir, Arndís Soffía Sigurðardóttir, með fyrirvara, Tryggvi Þór Herbertsson, með fyrirvara, og Margrét Tryggvadóttir.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér um breytingar á lögum um heimild til samninga um álver í Helguvík. Þetta nær til tveggja atriða eða er leiðrétting á tveimur atriðum sem voru umkvörtunarefni Eftirlitsstofnunar EFTA (ESA). Annars vegar að samningarnir gildi ekki lengur en til 20 ára og að í samningunum verði skýrt kveðið á um að lán sem tekin eru tengist eingöngu byggingu álversins en ekki rekstri þess og þá ná samningarnir ekki til endurfjármögnunar eftir breytingu. Ég skrifaði undir nefndarálitið með fyrirvara og það er af nokkrum ástæðum. Í fyrsta lagi að málið fór með miklum hraða í gegn og hefði e.t.v. þarfnast meiri umræðu og meiri ígrundunar. En fyrst og fremst kannski vegna þess að það er náttúrlega óþolandi að verið sé að gera samninga við erlenda aðila um stór fjárfestingarverkefni og ráðuneytin skuli ekki hafa þekkingu á svona grundvallaratriði í heimildum á Evrópska efnahagssvæðinu varðandi ríkisstyrki og annað slíkt. Þetta er grundvallaratriði og kemur, eins og í mörgum málum, einhvern veginn til af því að málin virðast vera unnin af einhverri vankunnáttu af hálfu íslenskra aðila. Við höfum séð þetta margoft og stærsta og frægasta dæmi Íslandssögunnar verður eflaust hinn svokallaði Icesave-samningur. Að þessu sögðu legg ég til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt en með þeim fyrirvara sem ég hef nefnt hér.

Herra forseti. Ég vil gera grein fyrir þeim fyrirvara sem ég gerði við afgreiðslu nefndarálitsins. Þingmenn Vinstri grænna greiddu allir atkvæði gegn fjárfestingarsamningi um álver í Helguvík í apríl í vor og voru margar ástæður fyrir því sem bæði varða umhverfismál og efnahagsmál. Meðal annars gagnrýndu þingmenn Vinstri grænna þau atriði sem hér hafa verið færð til betri vegar að kröfu ESA, þ.e. að samningstíminn hafi verið styttur úr 40 árum í 20 ár og að ívilnandi reglur um stimpilgjöld hafi verið þrengdar. Í ljósi þessa mun ég styðja þær breytingar sem gerðar eru á fjárfestingarsamningnum í 1. og 2. gr. frumvarpsins. Hins vegar mun ég sitja hjá við afgreiðslu málsins í heild.

Herra forseti. Ég var andvígur þeim samningi sem hér er verið að flytja frumvarp til breytinga á þegar hann var afgreiddur á Alþingi í vor. Ég taldi þá og tel enn að í þeim samningi væri allt of langt gengið. Þetta frumvarp er auðvitað til marks um það en því miður er það staðreyndin að við sitjum uppi með þann samning og marga fleiri frá fyrri tíð þar sem menn voru óhemjurausnarlegir hvað varðar skattaleg fríðindi í þágu dótturfélaga erlendra stóriðjufyrirtækja sem aftur leiðir til þess að slík fyrirtæki munu búa við aðrar og hagstæðari skattareglur árum og áratugum saman en almennt íslenskt atvinnulíf. Slíku er auðvitað hart að sæta en samningarnir eru bindandi og erfitt að hrófla við þeim þegar þeir hafa einu sinni verið gerðir. Sennilega hefur þó hvergi verið gengið jafnlangt og þegar samið var um járnblendiverksmiðju á Grundartanga á sínum tíma. Sá samningur er með þvílíkum endemum að ég þekki slíks eiginlega engin dæmi á byggðu bóli að um það sé samið án nokkurra tímamarka að tilteknar og mjög hagstæðar skattareglur skuli gilda um aldur og ævi óháð því hvernig skattalegum málum fyrirtækja og atvinnulífsins almennt er háttað.

Prófaðu að semja við Norðmenn.

Við sjáum t.d. núna að þegar að því kemur loksins að tiltekin stóriðjufyrirtæki fari að greiða skatta munu þau verða varin fyrir öllum hækkunum tekjuskatts upp fyrir 15% eins og hefur verið í gildi á þessu ári og/eða 18% eins og var í gildi árin þar á undan. Nú er það svo að það er vel réttlætanlegt og rökstyðjanlegt að veita tilteknum stórum og hagkvæmum fjárfestingarverkefnum stuðning á uppbyggingartíma og eftir atvikum einhver fyrstu starfsárin. Fyrir því geta verið bæði efnahagsleg og atvinnupólitísk rök. En því verður að afmarka tiltekinn tíma og það verða að standa einhver þjóðhagsleg rök fyrir því að slíkt sé réttlætanlegt og í því sé ekki fólgin óverjandi mismunun gagnvart öðru atvinnulífi, því að ef svo er væri sérstaklega verið að stuðla að þessari starfsemi á kostnað annarrar og þar með væru stjórnvöld með mismunun að hafa að mínu mati óæskileg og óverjanleg áhrif á það hvers konar atvinnulíf byggist upp í landinu. Ég vil láta þessi orð koma hér fram, herra forseti, til að mín sjónarmið liggi fyrir í þeim efnum. Svo lengi sem þessi mál verða í mínum höndum verður breyting á og það verða ekki gerðir af hálfu fjármálaráðuneytisins skattasamningar á þeim grunni sem áður hafði verið gert heldur eingöngu þannig að um skýrt afmarkaðar og tímabundnar ívilnandi ráðstafanir sé að ræða og í framhaldinu taki við almennar skattareglur, þannig að þessi atvinnustarfsemi eins og önnur greiði að tilteknum aðlögunartíma liðnum skatta samkvæmt almennum reglum. Það er að mínu mati eina verjanlega aðferðafræðin í þessum efnum. Nú er verið að reyna að koma þessum málum í betri farveg, fyrst og fremst þannig að reglur um þetta verði samræmdar og ekki þurfi að klæðskerasauma samninga utan um hvert einstakt verkefni sem kann að reka á okkar fjörur á næstu árum af þessu tagi, heldur liggi þá fyrir almennur rammi sem gildi jafnt um alla. Að sjálfsögðu verði hvergi gengið lengra en þær reglur leyfa sem okkur ber að fara eftir og við höfum skuldbundið okkur til að virða eins og í tilviki evrópskra reglna sem hér hafa rekist á. Hjálpræðið kom í þessu máli að utan því að það var Eftirlitsstofnun EFTA, ESA sem gerði athugasemdir við samninginn og leiðir til þess að hann er nú lagaður umtalsvert. Þær breytingar sem frumvarpið felur í sér eru til verulegra bóta, þær stytta ívilnunartímann um helming og taka á fleiri reglum þar sem gengið var of langt. Það er ekki á hverjum degi sem þingmenn Vinstri grænna og Eftirlitsstofnun ESA fallast í faðma en það hefur gerst í þessu máli og við erum þakklát stofnuninni fyrir að leiða öðrum það fyrir sjónir að við höfðum rétt fyrir okkur á Alþingi síðastliðið vor þegar við sögðum að þarna væri gengið allt of langt. Auðvitað þarf að huga að mörgum fleiri þáttum í þessum efnum og ég tek tímans vegna umhverfismálin ekki inn í þetta sem auðvitað hafði líka áhrif á afstöðu okkar og hefur haft í þessu máli. Það þarf vissulega líka að huga að samkeppnishæfni landsins og við verðum að horfast í augu við að önnur lönd beita slíkum úrræðum ýmsum til að laða að sér starfsemi af þessum toga og öðrum. Við þurfum að samræma reglur okkar einnig að þessu leyti og það er verið að gera, t.d. með því að búa nýsköpunarstarfsemi hér á landi sambærileg og jafnhagstæð skilyrði og mörg önnur lönd með framsækinni hugsun hafa innleitt í sín skattalög með hvetjandi ákvæði í þeim efnum. Að því marki sem sátt er um og verður um að nýta okkar umhverfisvænu orku í þágu orkukrefjandi starfsemi mun hún að sjálfsögðu keppa við aðra sem bjóða, það er kannski ekki viðeigandi að segja gull og græna skóga í þessu samhengi heldur fremur sína orku fram og við erum að keppa við lönd eins og Kanada, Noreg eða hver þau nú eru eða önnur enn fjarlægari. Að sjálfsögðu þarf einnig að hyggja að þeim þætti málsins og við munum ekki láta hann fram hjá okkur fara í vinnu við þessi mál en það má vera hverjum þeim ljóst sem hefur sett sig inn í þessi mál og skoðað hina gömlu samninga að þetta var í hinum megnasta ólestri hjá okkur og alls ekki sú almenna stefna fyrir hendi sem þarf auðvitað að styðjast við í málum af þessu tagi. Vonandi tekst okkur smátt og smátt að vinda ofan af því og færa þessa hluti til betri vegar en það mun vissulega taka sinn tíma vegna þess að í sumum tilvikum er lítið annað að gera en að leyfa gildandi fjárfestingarsamningum af þessu tagi að renna sitt skeið á enda.

Herra forseti. Þetta var um margt ágætisræða og fín. Ég hef alltaf verið á móti svona undanþágum frá reglum sem hið almenna atvinnulíf þarf að sæta og vildi þess vegna spyrja hæstv. ráðherra - það er reyndar annað sem ég ætla líka að ræða, þ.e. kolefnisskatta og kolefniskvóta. Núna er fyrirséð að innan nokkurra ára munu menn taka upp kolefniskvóta á þau fyrirtæki sem valda mengun. Þá mun það gerast að íslensk orka sem er nánast mengunarlaus að því leyti mun verða miklu verðmeiri en önnur orka sem framleidd er með gasi og kolum eða brennslu jarðefna, t.d. í Kína eða annars staðar. Ég vil því spyrja: Hefur verið tekið mið af því í nýju samningunum við þessi álver að þau þurfi að borga sem nemur þessum kolefniskvótum ofan á orkuverðið? Hæstv. ráðherra segir að stefnt sé að því að setja rammalög. Það mun náttúrlega hafa í för með sér að við höfum ekki lengur tök á því að stýra þessari fjárfestingu, en ég er ekki voðalega hrifinn af slíkri stýringu. Rammalög opna fyrir það að menn geti stofnað og reist álver nánast hvar sem er þegar komin eru almenn lög um þetta og gildir það jafnt um gagnaver. Ég ætla að spyrja að því hvort það sé ekki réttur skilningur. Skattalög ríkisstjórnarinnar þrengja að áhættufé á margan mismunandi hátt, það er eins og ríkisstjórninni sé illa við áhættufé, en jafnframt er hún að kalla eftir því að áhættufé starfi t.d. í nýsköpunarfyrirtækjum. Er það ekki ákveðin mótsögn að vera með frumvörp um undanþágu fyrir nýsköpunarfyrirtæki og vera svo að refsa áhættufénu 

Herra forseti. Varðandi kolefnislosunargjöld eða skatta á jarðefnaeldsneyti munu þau gjöld sem stjórnvöld eru nú að taka upp að sjálfsögðu renna inn í og verða hluti af framtíðarfyrirkomulagi þessara mála hvernig sem það allt saman verður og er nú akkúrat verið að takast m.a. á um þá hluti austan Atlantshafsins í kóngsins Kaupmannahöfn. Það liggur nokkuð fyrir, t.d. hvað varðar losun stóriðjufyrirtækjanna hér munu þau verða hluti af samevrópskum markaði um losunarheimildir og þurfa að greiða gjöld í samræmi við það. Hv. þingmaður nefnir hins vegar réttilega orkuþátturinn sem er betur fer ekki mengandi í þessum skilningi og það mun koma okkur til góða. Það er hárrétt hjá hv. þingmanni að þetta er eitt af því sem þarf að hafa í huga þegar við verðleggjum orku okkar á komandi árum. Á aðra hliðina styrkir þetta að sjálfsögðu samkeppnisstöðu landsins augljóslega en á hina hliðina ætlum við ekki að láta arðinn sem myndast þannig í sjálfu sér eða auðlindarentuna ganga okkur úr greipum. Þess vegna þarf að stíga nú mjög varlega til jarðar í öllum frekari samningum um orkuverð og/eða skattamál slíkra fyrirtækja því að tíminn vinnur með okkur alveg augljóslega. Við sitjum á vaxandi gullnámu, ef svo má að orði komast, þar sem eru orkuauðlindirnar og þurfum að gæta okkar vel að binda ekki þær auðlindir á óhagstæðum og of lágum verðum til langs tíma. Það væri enn heimskulegra við núverandi aðstæður og það sem við blasir heldur en það hefur verið á undangengnum árum, hafa menn þó ekki staðið sig vel í þeim efnum, samanber það þegar menn fóru um lönd og álfur og auglýstu Ísland sérstaklega upp, að þar væri lægsta orkuverð í Evrópu. Varðandi það sem hv. þingmaður nefndi að öðru leyti 

Herra forseti. Ég vil skora á hæstv. ráðherra að taka mið af kolefnissköttum í þeim samningum sem hann gerir við þessi fyrirtæki, þannig að opnað sé fyrir það að þegar þeir verða teknir upp innan ekki mjög langs tíma, ég held eftir tvö eða þrjú ár sem Evrópusambandið stefnir að því að taka upp svona gjöld, sé þó reiknað með því í þeim samningum sem gerðir verða, þannig að hækka megi raforkuverðið sem því nemur að þetta er hrein orka. Ég býst við svari við þeim spurningum um að við erum núna að afgreiða lög frá Alþingi um að þrengja mikið að áhættufé. Það er eins og mörgum vinstri mönnum sé illa við áhættufé, ég hef grun um að þeim sé hreinlega illa við það, það sé ekki nein tilgáta. En stundum átta þeir sig á því að ágætt sé að hafa áhættufé eins og í nýsköpun til þess að búa til störf en þá búa þeir til ívilnanir. Þeir byrja sem sagt á því að þrengja að því og gera það illmögulegt að fara út í áhættufjármögnun en svo opna þeir dyr til að hleypa inn í vissa hluti, t.d. nýsköpun. Ég vil árétta spurninguna til hæstv. fjármálaráðherra hvort ekki sé ákveðin mótsögn í þessu, að vera um leið að refsa. Svo vildi ég líka spyrja hæstv. ráðherra. Nú hefur áhættufé orðið fyrir gífurlegum áföllum undanfarið. Er verið að vinna eitthvað í því að búa til traust aftur á þeim markaði? Ég hef grun um að öll þessi nýsköpunarverkefni verði tómt mengi ef traustið er ekki til. Hver ætti að kaupa hlutabréf í dag?

Herra forseti. Ég vil benda á að í því orkugjaldi eða auðlindagjaldi sem nú er verið að ræða á þingi, og er held ég næsta mál á dagskrá, er verið að koma inn vísi að því að til þjóðarbúsins renni hluti þeirrar auðlindarentu eða þess arðs sem okkar umhverfisvæna orka gefur í formi sérstaks orkugjalds, að vísu er farið þar hóflega í málin. Kolefnisgjöldin taka visst mið af verðlagningu þessara hluta í Evrópu. Þar er sömuleiðis farið vægt í sakirnar því að þar er helmingur af heildarverði fyrir losun sem er fólgið í kolefnisgjaldinu sem nú kemur á jarðefnaeldsneyti. Ég tel að stjórnvöld missi ekki forræði þessara mála úr höndum sínum eins og hv. þingmaður spurði um þó að menn móti almenna stefnu og hafi tiltekinn ramma fyrirliggjandi sem inn í hvern ganga sérstakir samningar ef um slíkt er að ræða. Það er meginhugsunin. Auk þess sem þarna er um leyfisskylda starfsemi að ræða þar sem stjórnvöld, bæði ríkisvald og sveitarfélög, geta haft að sjálfsögðu allt forræði og vald yfir því hvort slíkri starfsemi er hleypt af stað eða ekki. Ég tel að ekki sé verið að gera það óhagstætt að fjárfesta á Íslandi. Ég tel að hið sanna sé að fjárfestingarumhverfi almennt á Íslandi er enn mjög hagstætt og með því hagstæðasta sem þekkist t.d. í Evrópu. Það er kannski helst Írland sem er sambærilegt við okkur hvað þetta varðar. Það er því algjör misskilningur hjá sjálfstæðismönnum að þar séu miklar hættur á ferð. Ef menn vilja hins vegar hafa hér eitthvert alveg endalaust og botnlaust bómullarumhverfi utan um þá hluti, sem gafst nú ekkert óskaplega vel satt best að segja, þá er það sjónarmið út af fyrir sig en ég deili því ekki. Að sjálfsögðu verða fjárfestingar að ganga hér inn í eðlilegt og sanngjarnt skattkerfi þar sem atvinnulíf og fjármagn leggur sitt af mörkum eins og aðrir tekjustofnar. Er verið að vinna að því að skapa traust aftur á Íslandi sem landi og sem fjárfestingarkosti? Já, það er verið að leggja mikla vinnu í það. Alþingi getur lagt sitt af mörkum, 

Herra forseti. Eins og fram hefur komið legg ég til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt enda tel ég það til bóta á lögum sem nú þegar hafa verið samþykkt, þ.e. lögum um heimild til samninga um álver í Helguvík. Hins vegar vil ég að það komi alveg skýrt fram að í fyrsta lagi sat ég ekki á þingi þegar það frumvarp var samþykkt og í öðru lagi vil ég að það komi mjög skýrt fram að ég er á móti því að byggt verði álver í Helguvík. Reyndar er ég yfir höfuð á móti frekari uppbyggingu mengandi áliðnaðar á Íslandi, bæði af efnahagslegum og umhverfislegum ástæðum. Efnahagslega séð tel ég það heimskulegt og veit að hv. þm. Pétur Blöndal deilir þeirri skoðun með mér að ekki eigi að leggja of þunga áherslu á uppbyggingu einnar atvinnugreinar. Um umhverfislega þáttinn held ég að þurfi ekki að hafa fleiri orð.

Herra forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir knappa ræðu og ég ætla að koma með knappt andsvar á móti. Hvar á þá að framleiða álið?

Herra forseti. Ég held að það sé ekki í mínum verkahring að ákveða hvar eigi að framleiða ál en bendi hv. þm. Pétri Blöndal á að það er afskaplega mikið af áli framleitt á Íslandi nú þegar.

Herra forseti. Það ál sem ekki verður framleitt á Íslandi verður framleitt annars staðar og væntanlega og mjög líklega með raforku sem búin er til með brennslu kola, gass eða olíu sem mengar margfalt meira. Nú getur vel verið að hv. þingmaður trúi ekki að koltvíoxíðsmengun valdi hitnun jarðar en þá vil ég gjarnan fá það fram.

Herra forseti. Ég er ekki í þeim sértrúarsöfnuði sem telur að koltvíoxíðsmengun valdi ekki hlýnun jarðar, svo það sé á hreinu. Hins vegar hefði verið frábært að geta átt orðastað við hv. þm. Pétur Blöndal þegar við ræddum um daginn um bandvitlausa þingsályktunartillögu stjórnarandstöðunnar um hina svokölluðu hagsmuni Íslands í loftslagsmálum, þar sem ég benti stjórnarandstöðunni á þá hugsanavillu sem felst í því að setja niður allan heimsins mengandi iðnað á Íslandi og nota okkar hreinu orku til að knýja þann iðnað. Þetta er hugsanavilla. Hvers vegna? Ef við gerum ráð fyrir að í heiminum sé ákveðið mikið af mengandi iðnaði og síðan ákveðið mikið af hreinum iðnaði, sem nota bene virkar ekki svoleiðis, þetta eru ekki fastar stærðir í atvinnusköpun í heiminum, vill þá hv. þingmaður hafa það þannig að við fáum allan mengandi iðnað hingað, notum okkar hreinu orku í hann og ætlumst svo til þess að hreinn iðnaður verði byggður upp annars staðar og knúinn með mengandi orku? Ég sé ekki hvernig þessi jafna á að ganga upp. Það sem ég vil að við gerum á Íslandi er að laða að okkur hreinan iðnað og byggja upp hreint atvinnulíf á grunni okkar hreinu orku og tel að sóknarfæri okkar í atvinnulífi liggi nákvæmlega þar. 
            

Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti og breytingartillögum sem er að finna á þskj. 495 frá meiri hluta efnahags- og skattanefndar við frumvarp til laga um umhverfis- og auðlindaskatta. Frumvarpið lýtur að því að leggja gjöld annars vegar á mengandi losun gróðurhúsalofttegunda með því að leggjast á fljótandi eldsneyti og hins vegar er um að ræða auðlindagjald á kílóvattstund í raforku sem leggst á notendur raforku og leggst þar með auðvitað að mestu leyti á stóriðjuna í landinu sem er stærsti einstaki orkunotandinn í landinu. Frumvarpið er til þess flutt að mæta þeim fyrirætlunum sem lýst var í fjárlagafrumvarpinu sem lagt var fram 1. október síðastliðinn. Þar var gert ráð fyrir umtalsvert meiri tekjum af auðlinda- og umhverfissköttum en raunin er með frumvarpi þessu, eða 16 milljörðum alls, en í meðförum máls hefur þó sú tekjuöflun tekið nokkrum breytingum og er gert ráð fyrir því að hærra tryggingagjald verði lagt á en upphaflega var ráðgert og tekjur af auðlinda- og umhverfissköttum þar af leiðandi umtalsvert lægri eða innan við 6 milljarðar kr. Nefndin styður framkomið frumvarp og gerir óverulegar tillögur um breytingar og þá efnisbreytingu fyrst og fremst að undirstrika það sem áður var um rætt að umhverfisskattarnir í málinu séu eins og auðlindagjaldið í raforkunni tímabundnir til þriggja ára. Þessi gjöld eru auðvitað annars vegar lögð á vegna þeirra sérstöku erfiðleika sem við erum í en þau eru líka lögð á og vísað til þess að það má vænta þess að almennt verði gjöld vegna losunar gróðurhúsalofttegunda tekin upp, trúlega að þremur árum liðnum almennt í Evrópu, og þá sé eðlilegt að þessi sérstöku gjöld falli niður og gjaldtaka taki mið af því umhverfi sem við þá erum í.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti 1. minni hluta efnahags- og skattanefndar um frumvarp til laga um umhverfis- og auðlindaskatta. Með frumvarpinu er lagt til að innheimtir verði tvenns konar nýir skattar, annars vegar kolefnisgjald, sem skattur á fljótandi jarðefnaeldsneyti, og hins vegar auðlindagjald, sem skattur á söluverð raforku og heits vatns. Kolefnisgjaldinu er ætlað að sporna við koldíoxíðsmengun, í daglegu tali kallað CO 2 -mengun, sem veldur hlýnun jarðar samkvæmt gróðurhúsakenningunni en auðlindaskattinum er ætlað að gefa ríkissjóði tekjur af orkuauðlindum landsins. Í I. kafla frumvarpsins er kveðið á um að svokallað kolefnisgjald skuli vera föst krónutala á hvern lítra en mismunandi eftir tegund eldsneytis, þ.e. eftir því hvort um er að ræða bensín, dísilolíu, flugvéla- og þotueldsneyti eða brennsluolíu. Ekki er fjallað um grunnmarkmið frumvarpsins, sem er að skattleggja og takmarka þannig brennslu kolefnisatómsins sem myndar CO 2 , t.d. með því að bera saman hversu mikilli koldíoxíðsmengun hver lítri mismunandi eldsneytis veldur. Þá er ekki lagður skattur á kol, viðarkol, gas eða önnur brennanleg kolefnissambönd. Rétt er að fram komi að ekki er knýjandi nauðsyn á þessum skatti nú þegar efnahagsástandið á Íslandi er jafnslæmt og raun ber vitni. Skatturinn eykur útgjöld heimila og fyrirtækja og dregur þannig úr eftirspurn í hagkerfinu og seinkar efnahagsbatanum. Þá verður að hafa í huga að orkunotkun hér á landi byggist á endurnýjanlegum orkugjöfum að mestu leyti, um 80%, en í öðrum löndum er þessu yfirleitt öfugt farið, þ.e. þar er byggt á 20% endurnýjanlegum orkugjöfum. Ábyrgð Íslands á meintu vandamáli er því langt því frá jafnmikil hlutfallslega og annarra ríkja. Í II. kafla frumvarpsins er lagt til að lagður verði skattur á sölu á raforku og heitu vatni. Skal hann nema 0,12 kr. á hverja kílóvattstund af seldri raforku og 2,0% af smásöluverði á heitu vatni. Mætti ég biðja virðulegan forseta um að biðja fólk í hliðarherbergi að hafa hljóð, ég heyri eiginlega ekkert í sjálfum mér.

Forseti óskar eftir því að hv. þingmenn veiti ræðumanni hljóð jafnt í salnum og í hliðarherbergjum.

Með frumvarpi þessu er í fyrsta skipti lagt til að teknir verði upp skattar á auðlindir landsins ef frá er talið veiðileyfagjaldið. Þó tekur frumvarpið þessar auðlindir nokkuð mismunandi tökum þar sem skattlagning á heitt vatn er í öfugu hlutfalli við verðmæti auðlindarinnar. Þær hitaveitur sem eru hvað arðbærastar selja heita vatnið á mjög lágu verði og borga því minnst en þær hitaveitur eru skattlagðar hátt sem eru með dýrt aðgengi að auðlindinni eða ef hún er ekki mjög gjöful, t.d. vegna lágs hitastigs. Miklu nær hefði verið að skattleggja heita vatnið við borholu eða lind og því meira sem vatnið er heitara. Sama á við um skatt á raforku. Þar ætti í raun að skattleggja virkjanir - jafnvel eftir reiknaðri arðsemi - en ekki söluverð til notenda ef ætlunin er að skattleggja á annað borð. Í báðum tilfellum ættu framleiðendur orkunnar að mega koma hækkuninni áfram til endanlegra kaupenda. Slík aðferð mundi fækka skattgreiðendum til muna, gera kerfið skilvirkara og ná betur markmiði frumvarpsins. Samanlagt eiga kolefnisgjaldið og skattur á sölu á raforku og heitu vatni að skila árlega 4,7 milljörðum kr. í ríkissjóð. Umsagnaraðilar bentu á að mjög margar lágar færslur myndast í kerfinu sem gerir allt eftirlit og umsýslu mjög viðamikla. Þessi umfangsmikla skattlagning eykur hvorki gagnsæi kerfisins né skerpir skilning skattgreiðanda á því hvaða skatta hann er að greiða eða hvort þeir eru réttir. Miklar athugasemdir komu fram í umsögnum hagsmunaaðila um frumvarpið. 1. minni hluti tekur undir margar af þeim athugasemdum. Má þar helst nefna Samtök atvinnulífsins sem telja að skattformið sé óæskilegt og komi niður á atvinnulífinu, sér í lagi orkufrekum iðnaði, sjávarútvegi, flutningastarfsemi, flugrekstri og ferðaþjónustu. Enn fremur telja samtökin að verði frumvarpið óbreytt að lögum hafi það í för með sér alvarlegar afleiðingar fyrir fjárfestingaráform atvinnulífsins sem lengi hafa verið í undirbúningi. Ljóst er að mati 1. minni hluta að verði frumvarpið óbreytt að lögum mun það skaða samkeppnishæfni íslenskra fyrirtækja erlendis. Má þar m.a. nefna sjávarútveg og ferðamannaþjónustu. Þessir atvinnuvegir afla, ásamt stóriðju, stærsta hlutans af gjaldeyristekjum landsins og upptaka kolefnisgjalds mun hafa mikil neikvæð áhrif á rekstur þessara greina. Í veikingu krónunnar felast miklir möguleikar í ferðaþjónustu hér á landi. Hún kemur með erlendan gjaldeyri inn í landið og auk þess skapast ýmis störf. Talsmenn flugfélaganna hafa þannig bent á að hækkun þotueldsneytis leiði beint til hækkunar farmiða og að 1% hækkun farmiða leiði til 1% fækkunar erlendra ferðamanna. Þetta er afar slæmt í ljósi þess að ferðamenn skapa mikinn gjaldeyri og umsvif í hagkerfinu. Skatturinn leiðir þannig beint til minni gjaldeyristekna og er að því leyti vanhugsaður. Fyrsti minni hluti bendir á að ekki hefur farið fram umræða um auðlindagjaldið sem slíkt - réttmæti þess, kosti þess og galla. Hér er um algjöra stefnubreytingu að ræða og er óásættanlegt að skella skattinum á svo til fyrirvaralaust og nánast án umræðu. Efnahagslegar afleiðingar skattsins hafa ekki verið ígrundaðar, svo sem afleiðingar fyrir samkeppnishæfni landsins, erlenda fjárfestingu og skilvirkni. Skatturinn hamlar fjárfestingu í gjaldeyrisskapandi atvinnugreinum sem Íslendingar þurfa svo mjög á að halda. Þá er rétt að benda á að auðlindaskatturinn svokallaði hefur ekkert með auðlindaskatta að gera eins og hann er útfærður. Eiginlegur auðlindaskattur er lagður á í þeim tilgangi að innheimta hluta auðlindarentunnar af notanda auðlindar. Þessi skattur er hins vegar skattur beint á neytanda. Þetta er sambærilegt við að skattleggja fiskflök í fiskbúðinni og segja að með því sé verið að skattleggja auðlindarentu í fiskveiðum. Það er því augljóst að frumvarpssmiðirnir hafa eitthvað ruglast í því hvað er auðlindaskattur og hvað ekki. Þetta er hreinn neytendaskattur á raforku og heitt vatn. Fyrsti minni hluti áréttar einnig að heimili landsins muni ekki fara varhluta af innheimtu kolefnisgjalds og bendir á, líkt og fram kemur í umsögn Félags íslenskra bifreiðaeigenda, að með þeim hækkunum sem hafa orðið á olíu- og bensíngjaldi á árinu og þeim hækkunum sem fyrirhugaðar eru, bæði með frumvarpi til laga um ráðstafanir í skattamálum og því sem hér um ræðir, hækkar dísilolía um 11 kr. (11,1%) og bensín um 26,1 kr. (15,5%) vegna nýrra skatta á einu ári. Miðað við meðalnotkun á dísilknúnum bíl nemur það um 38.000 kr. á ári og um 52.000 kr. á bensínknúnum bíl. Hér er um miklar hækkanir að ræða sem koma til með að bitna jafnt á tekjulágum einstaklingum og þeim sem hærri tekjur hafa. Þá eru áhrif á neysluverðsvísitölu með þeim hætti að skuldir heimila og fyrirtækja hækka beint á við skattinn. Þá ber að benda á að í frumvarpi um tekjuöflun ríkisins hækka bensín og olía enn frekar, þannig að sú röð skattafrumvarpa sem nú er verið að leggja fram hækka þennan lið, þ.e. bensín og olíu, gríðarlega. Skatturinn hefur einnig alvarleg áhrif á stöðu landsbyggðarinnar þar sem hann hækkar orkukostnað og sérstaklega flutningskostnað. Fyrirtæki á landsbyggðinni og heimilin munu þurfa að taka þennan kostnað á sig. Enn fremur áréttar 1. minni hluti það sem áður sagði að ekki verður séð að sérstök umhverfissjónarmið liggi að baki upptöku kolefnisgjalds þar sem fjárhæð gjaldsins er ekki í tengslum við magn af losun kolefnis. Ef umhverfissjónarmið eru ástæða skattsins væri eðlilegra að skattleggja kolefnisatómið sjálft og væri þá öll losun þess skattlögð sama hvar það er notað, hvort sem það er í fljótandi eða föstu formi. Fyrsti minni hluti leggur áherslu á að ekki sé rétt við þær aðstæður sem nú eru í íslensku efnahagslífi að fara í aðgerðir og auknar álögur sem dregið geta úr fjárfestingum í atvinnulífinu. Forsenda þess að hægt sé að vinna sig upp úr því ástandi sem hér ríkir er að fjárfestingar séu efldar og þannig stutt við uppbyggingu atvinnulífsins. Bæði framkvæmd skattlagningarinnar og tímasetning hennar eru illa ígrundaðar og geta dregið úr fjárfestingu hjá stórnotendum raforku. Erlendir fjárfestar líta til alls umhverfis fyrirtækja og skyndileg hækkun á gjöldum þvert á samninga kann að fæla þá frá að velja Ísland til fjárfestinga. Ein meginforsenda þess að erlendir fjárfestar horfi til Íslands er traust á stöðugu fjárfestingarumhverfi. - Ég sé að hér hafa orðið smá mistök í nefndarálitinu. Hér hefði átt að standa: Ein meginforsenda þess að erlendir fjárfestar horfðu til Íslands er traust á stöðugu fjárfestingarumhverfi. En eins og við vitum er það breytt núna. - Stjórnvöld draga með þessu frumvarpi úr þeim stöðugleika sem hér þarf að ríkja, sem kemur niður á erlendri fjárfestingu og fjárfestingu almennt, efnahagslegum umsvifum, hagvexti og velferð til langs tíma litið. Fyrsti minni hluti áréttar einnig að skattlagning á sölu á raforku og heitu vatni til endanlegra notenda mun hækka framfærslukostnað heimilanna í landinu án þess að það markmið sem virðist felast í fyrirsögn frumvarpsins, þ.e. auðlindaskattur, án þess að það nái þeim markmiðum, þ.e. að skattleggja auðlindarentuna. Þetta er hreinn og klár skattur á neytendur í landinu og hefur ekkert með framleiðsluna að gera eða notkunina á auðlindinni. Fyrsti minni hluti leggur til að frumvarpinu verði vísað til ríkisstjórnarinnar og minnir á að tekjurnar sem gert er ráð fyrir í frumvarpinu geta hæglega fengist með skattlagningu séreignarsparnaðar, samanber þskj. 255, 230. mál. Undir nefndarálit þetta skrifa Tryggvi Þór Herbertsson og Pétur H. Blöndal, fulltrúar Sjálfstæðisflokksins. Ég vil í lok máls míns þakka nefndarriturum sem aðstoðuðu okkur þingmenn við gerð þessa nefndarálits, þeir stóðu sig sérstaklega vel og skiluðu góðri vinnu fyrir okkur.

Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti 2. minni hluta efnahags- og skattanefndar vegna frumvarps til laga um umhverfis- og auðlindaskatta. Mér fyndist mjög æskilegt, frú forseti, ef hæstv. fjármálaráðherra gæti verið hér, ekki eingöngu sem fjármálaráðherra heldur einnig sem formaður Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs því að með frumvarpinu er að mörgu leyti verið að ganga þvert gegn því sem Vinstri hreyfingin – grænt framboð stendur fyrir. Í nefndarálitinu segir, með leyfi forseta: „Með frumvarpinu er lagt til að innheimtur verið skattur af sölu á raforku og heitu vatni auk skatts af tilgreindum flokkum af fljótandi jarðefnaeldsneyti. Tilgangurinn er að afla aukinna tekna fyrir ríkissjóð sem nemur 4,7 milljörðum kr. 2. minni hluti er fylgjandi kolefnis- og umhverfissköttum og auðlindagjöldum. Hann gerir hins vegar tillögur um heppilegri framkvæmd við skattlagninguna.“ Í fyrsta lagi er hér um ranga notkun á hugtökum að ræða. 2. minni hluti setur fram alvarlegar athugasemdir við þá þversögn að nefna skattheimtuna „auðlindaskatta“ eins og lagt er til í frumvarpinu. Í frumvarpinu hefur verið lagt til að innheimta skattinn af notendum í stað þess að skattleggja auðlindina sjálfa. Það er athyglisvert að það er enginn þingmaður Vinstri grænna hér í salnum, frú forseti, en þetta frumvarp snýst einmitt um auðlindir og umhverfismál. Þeir eru kannski ekki meira sammála þessu frumvarpi en svo að þeir treysta sér ekki til að heyra það sem sagt er í því. 
             Frú forseti. Ég held áfram lesningu minni: „Því meira sem 2. minni hluti hefur skoðað málið styrkist sú von að um misskilning á hugtökum sé að ræða af hálfu frumvarpshöfunda, en ekki beina pólitíska ákvörðun um að leggja skattinn á almenning í stað auðlindarinnar. Þversögnin er að kalla skatt af notkun almennings „auðlindaskatt“. Auðlindarentan er ekki skattlögð með frumvarpinu, eins og venja er þegar talað er um auðlindaskatta. Ef það væri raunverulega ætlunin ætti 1. mgr. 5. gr. frv. að orðast svo: „Greiða skal í ríkissjóð sérstakan skatt af virkjaðri raforku og unnu heitu vatni eins og nánar er kveðið á um í lögum þessum.““ Í öðru lagi er þetta orkuskattur en ekki auðlindaskattur. 2. minni hluti hefur talað fyrir upptöku auðlindaskatts í sjávarútveginum, þ.e. að það verði lagt gjald á úthlutaðar aflaheimildir. Undir þau sjónarmið hafa fjölmargir þingmenn Samfylkingarinnar tekið og jafnframt hefur hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra lagt fram frumvarp þar að lútandi um gjald á skötusel. Frú forseti. Ef ríkisstjórnin ætlaði að beita sömu aðferð við innheimtu auðlindaskatts af fiskveiðiauðlindinni og gert er með þessu frumvarpi, yrðu fiskflök og fiskbollur í borðum kjörbúða skattlögð en ekki aflaheimildirnar. Ég veit ekki til þess að nokkrum manni hefði dottið slík aðferð í hug. Við meðferð málsins í nefndinni kom fram að ýmsar leiðir hefðu verið skoðaðar af framkvæmdarvaldinu til að innheimta auðlindaskatta af raforku og heitu vatni. Niðurstaðan varð sú að leggja til þá leið að skattleggja notkun almennings á auðlindinni. Annar minni hluti varar við því að leið ríkisstjórnarinnar að þessu sinni verði í framtíðinni túlkuð sem fordæmi sem væri hægt að vísa til og geti þar með haft áhrif á alla umgjörð lagasetningar um auðlindagjöld. Þetta getur orðið mjög alvarlegt mál, frú forseti. Í þessu frumvarpi er Vinstri hreyfingin – grænt framboð að vernda stóriðjuna. Það virðist vera pólitísk ákvörðun að undanskilja raforkufyrirtækin frá þessum skatti. Nefna má mörg dæmi um mikla notkun sem ekki verður skattlögð samkvæmt frumvarpi ríkisstjórnarinnar, t.d. vegna raforkuframleiðslu á háhitasvæðum þar sem 88% af auðlindinni sem tekin er upp úr jörðunni og notuð er við raforkuvinnslu úr heitu vatni fer til spillis. Einungis 12% af jarðvarmanum nýtast til raforkuvinnslunnar. Niðurstaðan er að enginn hvati verður hjá orkufyrirtækjunum til að nýta auðlindina betur eða þróa tækni til þess og undirbúa slíkar framkvæmdir með hliðsjón af betri nýtingu. Við umfjöllun í nefndinni kom fram að Norðmenn hafi verið með tvenns konar útgáfu af auðlindaskatti. Annars vegar það sem leggst á hverja kílóvattstund og hins vegar upphæð sem leggst á hverja virkjun eftir ákveðinn árafjölda. Jafnframt kom fram að ef farið væri að skattleggja orkufyrirtækin beint yrði nærri þeim gengið þar sem stærstur hluti þeirra er til stóriðju. Vegna stóriðjusamninga væri orkufyrirtækjunum ekki heimilt að breyta verði á seldri orku og samningarnir um söluverðið giltu til áratuga. Annar minni hluti hefur einnig bent á að stóriðjan er með orkukaupasamninga til langs tíma en það sama gildir til dæmis um útgerðina, sem telur sig vera með - og virðulegur forseti, hér er villa í nefndarálitinu sem er náttúrlega eins og margt annað þessa dagana unnið af miklum hraða af mjög hæfu starfsfólki nefndasviðs - að hér á að standa „að vera með aflaheimildir til óendanlegrar framtíðar“. Samt eru menn að ræða ýmsar útfærslur til að takast á við þá stöðu mála. Annar minni hluti hefur einnig bent á hversu gagnrýnisvert er að það er ekki minnst einu orði á þetta í áliti meiri hlutans. Undir fyrirsögninni „Pólitísk ákvörðun undanskilur gasnoktun álvera frá þessum skatti“ benti 2. minni hluti jafnframt á það við vinnslu málsins að kolefnisgjald ætti aðeins að innheimta af fljótandi jarðefnaeldsneyti. Þannig verða undanskildir stærstu gasnotendur á Íslandi, sem ekki eru grillandi sjálfstæðismenn á kvöldin og á daginn vegna þess að ekki er hægt að græða neitt lengur, heldur eru það álverin sem eru stærstu  Annar minni hluti lét bóka við meðferð málsins í efnahags- og skattanefnd eftirfarandi bókun, með leyfi forseta: „Það er alveg skýrt, miðað við alla eðlilega hugtakanotkun á auðlindagjöldum og rentu, að hér er ekki um auðlindagjald að ræða heldur eitthvað allt annað.“ Hér eru tillögur 2. minni hluta um heppilegri leiðir. Á vettvangi fjárlaganefndar hefur fulltrúi Hreyfingarinnar lagt til leiðir til að afla ríkinu aukinna tekna á sviði umhverfis- og auðlindamála. Í fyrsta lagi að tekinn verði upp raforkuskattur af raforkusölu til stóriðju í stað sérstaks skatts af allri seldri raforku. Gjald þetta verði 1 kr. á kílóvattstund af seldri raforku frá auðlindinni sjálfri. Miðað við tölur Orkustofnunar um raforkusölu til stóriðju gæti gjaldið skilað tekjum upp á 12,4 milljarða kr. á ári. Í öðru lagi hefur 2. minni hluti lagt til að tekið verði upp auðlindagjald á úthlutaðar aflaheimildir til fiskveiða. Gjald þetta verði að meðaltali 50 kr. á úthlutað kíló. Miðað við úthlutaðar aflaheimildir árið 2008, sem voru um 553.600 tonn, gæti þetta gjald hugsanlega skilað tekjum upp á ríflega 27 milljarða kr. Frú forseti. Það er miklu vænlegra og auðveldara að leggja á auðlindagjöld með þessum hætti heldur en að setja aflaheimildir á fiskbollurnar í kjörbúðunum og það er í rauninni ekkert vit í því. Í þriðja lagi er lagt til að tekið verði upp gistináttagjald sem leggist á hótel- og gistihúsarekstur. Gjald þetta verði 500 kr. á gistinótt. Miðað við gistinætur ársins 2008, samanber skýrslur Hagstofu, gæti þetta gjald skilað tekjum upp á um 1,3 milljarða kr. á ári. Lagt er til að dregið verði úr fyrirhuguðum hækkunum tekjuskatts til samræmis við þetta. Frú forseti. Ég vek aftur athygli á því að í umhverfismálum virðist Hreyfingin okkar vera komin fram fyrir Vinstri hreyfinguna – grænt framboð í umhverfismálum. Þau hafa tekið aftursætið hjá Vinstri grænum, að einhverju leyti vegna samstarfs við Samfylkinguna, en að einhverju leyti vegna þess einfaldlega að það virðist ekki hafa unnist tími til að vinna frumvörpin og málin nægilega vel. Það er hér í þessu frumvarpi einfaldlega um að ræða mjög alvarlega hugtakamisnotkun, það er eins og fólk annaðhvort skilji ekki hugtökin eða noti vísvitandi röng hugtök við lagasetningu. Það er einfaldlega óboðlegt fyrir löggjafarvaldið að hegða sér með þessum hætti. Niðurstaðan er, frú forseti, að 2. minni hluti mælist til þess að málið verði sett fram með réttum hætti og að bætt verði úr göllum þess áður en Alþingi samþykkir lög í þessa veru. Í ljósi þessa leggur 2. minni hluti til að Alþingi aðhafist ekki frekar í málinu að svo stöddu og því verði vísað frá með svofelldri rökstuddri dagskrá: a. vegna rangrar notkunar á hugtökum í frumvarpi ríkisstjórnarinnar, b. vegna tilrauna til að leggja orkuskatt á notkun almennings í stað þess að taka raunverulega rentu af auðlindinni sjálfri, c. vegna verndunar á stóriðju, bæði raforkuvera og álvera, þar sem hvorki er minnst á auðlindarentu né gas, - vegna þessa sé ekki hægt að fallast á slíka framkvæmd og er mælst til þess að Alþingi samþykki að vísa málinu frá og taki fyrir næsta mál á dagskrá. Frú forseti. Hér er einfaldlega um að ræða mál sem er að mörgu leyti mjög gott, en er samt meingallað. Hugmyndirnar á bak við það eru allar góðra gjalda verðar, það að það þurfi á þessum tímum að leggja á umhverfis- og auðlindagjöld og það þurfi að skattleggja kolefnisútblástur og það þurfi að leggja á notkunargjald af auðlindum þjóðarinnar - sjálfur er ég innilega sammála því, en það verður hins vegar að gera það á réttum forsendum og með réttum hætti. Það er ekki verið að gera það í þessu frumvarpi. Þess vegna legg ég einfaldlega til að því verði vísað frá og það verði unnið betur og komi hér inn miklu vandaðra en í þessu tilviki.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ágæta og upplýsandi ræðu. Ég geri reyndar athugasemd við ákveðna fordóma hjá hv. þingmanni, um grillandi sjálfstæðismenn, ég held hann ætti nú kannski ekki að vera með slíkar alhæfingar. 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Pétri H. Blöndal andsvarið. Það er dyggilega skjalfest að sjálfstæðismenn grilla.

Ekki ég.

Það er bara samkvæmt raunveruleikanum í dag að nú grilla sjálfstæðismenn á daginn líka því að það er ekki lengur hægt að græða, þannig að það er spurning hvort ekki sé rétt að fara að skattleggja gasið. Varðandi tillögu hv. þingmanns um að breyta nafninu á þessu frumvarpi er það náttúrlega einboðið, ef það á að fara í gegn eins og ég sagði þá er það að fara í gegn á röngum forsendum. Hér er um mjög alvarlega hugtakamisnotkun að ræða eða ranga notkun á hugtökum, ekki kannski misnotkun heldur ranga notkun á hugtökum og þetta eru umhverfisskattar en ekki auðlindaskattar. Það er alveg einboðið. En vegna þess hve frumvarpið er í rauninni meingallað hvað þetta varðar hef ég einfaldlega lagt til að það verði dregið til baka og unnið betur.

Frú forseti. Nú hef ég upplifað það að tillögur stjórnarandstöðunnar hafa verið felldar einstaka sinnum og þá er spurning hvað gerist ef þessi frávísunartillaga verður felld. Spurningin gekk út á það hvort hann væri þá til í að leggja fram breytingartillögu um að breyta nafni frumvarpsins til að gefa ekki villandi merki úti í heiminn um að hér sé búið að gera eitthvað stórkostlegt í því að skattleggja auðlindir.

Virðulegur forseti. Jú, vissulega, ef frumvarpið fer í gegn er til þess vinnandi að reyna að breyta nafninu á því. Ég held að það sé líka orðið til þess vinnandi að fá hina hreyfinguna á þingi til að reyna að breyta sínu nafni því að hún er ekki lengur grænt framboð ef þetta fer í gegn og það þarf þá að breyta því nafni líka.

Í hvað?

Ja, spyrðu mig ekki. Óljóst framboð væri kannski ágætisnafn, ég veit ekkert lengur fyrir hvað þeir standa.

Virðulegi forseti. Þrátt fyrir ummæli hv. þm. Þórs Saaris í garð okkar alþingismanna er ég ekki kominn hér upp til að grilla. Ég ætla að vekja athygli á því að efnislega eru hv. þm. Þór Saari og ég eða við sjálfstæðismenn algerlega sammála um helstu ágallana á þessu frumvarpi. Þrátt fyrir að okkur greini mjög á hugmyndafræðilega hvort fara eigi út í skattlagningu á auðlindum og umhverfi föllumst við í faðma með það að þetta er ekki rétt aðferðafræði sem notuð er hér, það er hreinlega blekking að kalla þetta auðlindaskatta. Það eru einfaldlega skattar á neyslu heimila og fyrirtækja á orku og kolvetni. Mig langar til að spyrja hv. þingmann af því að hann kemur fram með ákaflega athyglisverða tillögu um það hvernig afla megi ríkissjóði 27,7 milljarða kr. tekna á ári með því skattleggja úthlutaðar aflaheimildir. Hv. þingmaður tekur dæmi af úthlutuðum aflaheimildum ársins 2008 sem voru 553.600 tonn og það gæti skilað þessum tekjum, þetta væri þá að meðaltali 50 kr. auðlindagjald á úthlutað kíló. Nú er það svo að stærsti hlutinn af þessum 553 þúsund tonnum eru uppsjávartegundir þar sem meðalverðið er kannski 10 kr. Finnst hv. þingmanni 

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Tryggva Þór Herbertssyni fyrirspurnina. Það er rétt að það kemur þarna fram tillaga um 50 kr. gjald að meðaltali á hvert kíló. Það hefur ekki náðst einfaldlega vegna tímaskorts að vinna þetta niður á einstakar tegundir. Þess vegna er þessi leið farin í tillögum mínum. Ég leyfi mér að benda á að verið er að leigja út kílóið af þorski á 230 kr. og því er nægt borð fyrir báru á þeim bænum. Í síauknum mæli er verið að veiða stærsta hluta uppsjávaraflans til manneldis, þannig að það fæst miklu meira verð fyrir hann núna en áður þegar þessu var öllu saman mokað í bræðslu og gefið kúm og svínum í Bretlandi.

Og löxum í Noregi.

Já, og löxum í Noregi eins og hv. þingmaður bendir á. Þetta er kannski fyrsta skrefið í að vekja upp þessa umræðu og leggja til að þessi leið verði skoðuð. Annað sem hv. þingmaður talaði um var að við værum nánast sammála í því að hér væri um hugtakamisnotkun að ræða. Við getum einfaldlega litið þannig á að virðisaukaskattur af bókum samkvæmt hugmyndafræðinni í þessu frumvarpi er hugsaður sem auðlindagjald á skóga og það sér hver maður að svona hugsun gengur ekki upp, þetta er bara vitleysa. Ég sem er hlynntur auðlindagjöldum vona innilega að stjórnarmeirihlutinn sjái að sér í þessu máli og eyðileggi ekki þá umgjörð sem á annars að vera um umhverfis- og auðlindaskatta með þessu frumvarpi, því að þarna er verið að setja fordæmi sem verður vísað í þar sem auðlindagjöld eru skilgreind sem skattar á almenning en ekki skattar á auðlindarentuna. Það er mjög slæmt að gefa slíkt fordæmi.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir einlægt svar og jafnframt fyrir frekari útfærslu á því hvernig á að hugsa auðlindaskatta. Í framhaldi af ræðu hv. þm. Péturs H. Blöndals áðan og því sem stendur í minnihlutaáliti 3. minni hluta þar sem nákvæmlega sama gagnrýni kemur fram og við höfum haft frammi, ég og hv. þm. Þór Saari, um að þetta sé ekki skattur á auðlindina heldur neysluskattur, langar mig að spyrja: Gæti hv. þingmaður hugsað sér að standa að breytingartillögum með sjálfstæðismönnum og framsóknarmönnum um að nafni frumvarpsins verði breytt og lagt til að það verði kallað frumvarp um eldsneytis- og orkuskatta, og þessum auðlindamisskilningi frumvarpssmiðanna verði einfaldlega eytt þannig? Eins og hv. þingmaður bendir á er oft flagð undir fögru skinni og auðlindaskattur á ekkert skylt við það sem hér fer fram, menn eru að skreyta sig með stolnum hugtökum til þess að geta haldið því fram að þeir séu extra grænir eða eitthvað slíkt þegar þeir eru extra rauðir.

Virðulegur forseti. Vissulega gæti verið tilefni til að gera nafnabreytingartillögu um þetta frumvarp. Hvort ég muni taka þátt í því með Framsóknarflokki og Sjálfstæðisflokki veit ég ekki enn þá. Ég tamdi mér það ungur að hugsa mig tvisvar eða þrisvar um varðandi allt sem viðkemur Sjálfstæðisflokknum og Framsóknarflokknum og ég ætla að halda þeirri varúðarráðstöfun áfram þangað til ég verð gamall maður, en ég mun ráðfæra mig við mína samflokksmenn um það.

Frú forseti. Við ræðum frumvarp til laga um svokallaða umhverfis- og auðlindaskatta. Ég ætla að mæla fyrir áliti 3. minni hluta efnahags- og skattanefndar, þ.e. áliti okkar framsóknarmanna í þessu skattamáli, sem er eitt fjölmargra mála er snerta breytingar á skattkerfinu sem verið er að knýja í gegn á Alþingi á örfáum dögum rétt fyrir áramótin. Með frumvarpinu er lagt til að innheimtur verði skattur af sölu á raforku og heitu vatni auk skatts af tilgreindum flokkum á fljótandi jarðefnaeldsneyti. Tilgangurinn er að afla aukinna tekna fyrir ríkissjóð sem nemur 4,7 milljörðum kr. Mig langar í fyrsta lagi að fara inn á skattlagningu á heitt vatn. Nú mun það fara að kosta að fara í heita sturtu og það fer að verða ákveðinn munaður …  Mig langar að ræða skattlagningu ríkisstjórnarinnar á heita vatnið. Þriðji minni hluti bendir á að með frumvarpinu er lögð til skattlagning frá öfugum enda. Hún ætti að vera næst auðlindinni, og væri það í anda stefnu Framsóknarflokksins. Ríkisstjórnin gæti rétt eins sett skatt á útseldan fisk í fiskbúðum í stað þess að innheimta auðlindaskatt af sjávarauðlindinni. Kostnaðarsamt er að fara í eftirlit með þeirri framkvæmd sem lögð er til í frumvarpinu. Ríkisskattstjóri benti nefndinni á við meðferð málsins að allt eftirlit yrði erfiðara ef frumvarp ríkisstjórnarinnar yrði að lögum. Um er að ræða fjölmargar lágar tölur vegna skattsins, margar sem yrðu á bilinu 40–50 kr. á hvern greiðanda í hverjum mánuði, mismunandi eftir notendum. Við umfjöllun í nefndinni kom fram ábending frá ríkisskattstjóra um að umsýsla og skráarhald tengt fyrirhuguðum umhverfis- og auðlindasköttum ætti betur heima hjá Fjársýslu ríkisins og tekjubókhaldskerfi þess. Það mál er órætt milli stofnananna tveggja og alls óljóst hvort ráðist verður í kostnað hjá ríkisskattstjóra til að aðlaga kerfi þeirrar stofnunar rétt áður en verkefnin verða færð yfir til Fjársýslunnar með lagabreytingu frá Alþingi í lok janúar 2010 sem margt bendi til að geti orðið. Sýnir þetta dæmi í hnotskurn hvernig málsmeðferðin hefur verið til þessa varðandi skattkerfisbreytingarnar. Málin eru unnin í miklum flýti og undir pressu og bestu leiðir til að útfæra hugmyndirnar hafa ekki verið ræddar. Þá má spyrja hvernig eftirliti verði háttað þótt gera megi ráð fyrir að ríkisskattstjóri fari eftir sem áður með þann hluta. Mig langar að ræða í framhaldi af þessu um skattlagningu á ferðaþjónustuna og sjávarútveginn. Atvinnulífið fer ekki varhluta af upptöku kolefnisgjalds og má þar helst nefna ferðaþjónustu, sjávarútveg og flutningastarfsemi. Áréttar 3. minni hluti að hlutfall olíukostnaðar af tekjum í sjávarútvegi hefur verið um 17% vegna ársins 2008 og verður nálægt 14% nú í ár en þetta hlutfall hefur verið á bilinu 8–10% fram til ársins 2004. Er hér því um mikinn kostnaðarauka að ræða fyrir sjávarútveginn. Enn fremur vill 3. minni hluti benda á að í Noregi eru nokkrar atvinnugreinar undanþegnar kolefnisgjaldinu, til að mynda fiskiskipaflotinn sem og samgöngur flugvéla og kaupskipa á milli landa. Nái frumvarpið fram að ganga mun ferðaþjónustan verða fyrir miklum skakkaföllum enda munu hækkanirnar bitna á hópbifreiðafyrirtækjum sem setið hafa eftir án mótvægisaðgerða vegna fyrri hækkana og má ætla að um 222 millj. kr. kostnaðarauka sé að ræða fyrir allar hópbifreiðar á Íslandi nái frumvarp þetta fram að ganga sem og hækkanir á olíu- og bensíngjaldi samkvæmt frumvarpi til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Er þá ekki með talinn kostnaðarauki vegna hækkunar á bifreiðagjöldum og tryggingagjaldi. Að öllu töldu er um að ræða um 600 millj. kr. hækkun á ársgrundvelli gagnvart þessari atvinnugrein. Það er álit 3. minni hluta að hlúa verði að hvoru tveggja sjávarútveginum og ferðaþjónustunni í því árferði sem hér ríkir enda afla þessir atvinnuvegir gjaldeyristekna og skapa störf um landið allt. Telur 3. minni hluti að hér sé um mikið hagsmunamál fyrir þjóðarbúið að ræða og fara verði varlega í auknar álögur þeirra greina sem hér um ræðir. Næst langar mig að nefna hækkun á bensíni og olíu fyrir heimili landsins og kannski ekki síst þann skatt sem ég vil kalla landsbyggðarskatt. Í I. kafla frumvarpsins er lagt til að gjald verði lagt á fljótandi jarðefnaeldsneyti, þ.e. gas- og dísilolíu, bensín, flugvéla- og þotueldsneyti og brennsluolíu. Með upptöku þessa gjalds er áætlað að rúmlega 2,5 milljarðar kr. skili sér í ríkissjóð á hverju ári og hafi verðlagsáhrif sem nemur 0,07%. Ljóst er að mati 3. minni hluta að skattlagning sem þessi mun koma þungt niður á heimili landsins sem nú þegar hafa þurft að þola gríðarlega tekjuskerðingu. Enn fremur má nefna að hvort tveggja olíu- og bensíngjald voru hækkuð fyrr á þessu ári og nú liggur jafnframt fyrir að hækka skuli þau gjöld enn frekar nái frumvarp um ráðstafanir í ríkisfjármálum fram að ganga. Samanlagt nema þessar hækkanir um 19 kr. á hvern lítra dísilolíu eða um 11,1% og 26,1 kr. á hvern lítra af bensíni eða um 15,5% á einu ári. Miðað við meðalnotkun bifreiða er um að ræða árlegar hækkanir upp á 38.000 kr. fyrir dísilbíl og 52.000 kr. fyrir bensínbíl. Jafnframt bendir 3. minni hluti á að þessar hækkanir skila sér út í vísitölu neysluverðs og hafa þar með áhrif á höfuðstóla verðtryggðra lána. Mun tilkoma þessa gjalds, ásamt öðrum álögum, auka mjög allan flutningskostnað sem án efa mun skila sér út í verðlag á landsbyggðinni og hafa hagsmunaaðilar jafnvel gengið svo langt og segja að hér sé um eins konar „samgönguskatt“ að ræða. Hafa verður í huga að oft verður fólk sem býr úti á landi að sækja atvinnu og þjónustu um langan veg. Það er álit 3. minni hluta að þessar hækkanir komi illa við landsbyggðina og geti haft í för með sér ákveðna mismunun. Mikið væri það gott, frú forseti, að þeir talsmenn, sérstaklega í röðum Vinstri grænna og Samfylkingar, sem hafa talað á undanförnum árum um nauðsyn þess að lækka flutningskostnað á landsbyggðina kæmu til þessarar umræðu. Hér eru ráðherrabekkirnir auðir og merkilegt til þess að vita að margir af þeim hæstv. ráðherrum sem hafa talað hvað mest um lækkun á flutningskostnaði skuli ekki vera við umræðuna því hér er akkúrat verið að hækka flutningskostnað á landsbyggðinni. Næst langar mig að ræða aðeins um skattlagningu á raforku. Í II. kafla frumvarpsins er lagt til að lagður verði skattur á sölu á raforku og heitu vatni, 0,12 kr. á hverja kílóvattstund af seldri raforku og 2,0% af smásöluverði á heitu vatni. Líkt og með skattlagningu heita vatnsins bendir 3. minni hluti á að með frumvarpinu er lögð til skattlagning á raforku frá öfugum enda. Um aðrar athugasemdir 3. minni hluta, svo sem um kostnað og eftirlit með framkvæmdinni, vísast til kaflans hér að framan um skattlagningu á heitu vatni. Við hljótum hins vegar að velta því fyrir okkur, bæði með skattinn á raforkuna og heita vatnið, hvernig á m.a. að endurgreiða heimilum á köldum svæðum þær hækkanir sem að þessari breytingu snýr, sem þýðir að fjármunir koma inn til skattsins og fjármunir fara út frá skattinum og áhrifin eru núll. Verið er að auka flækjustigið hjá skattinum og auka kostnaðinn við það að reka skattkerfið. Það virðist vera nokkuð vinsælt hjá ríkisstjórninni að flækja skattkerfið eins mikið og hægt er. Af þeim umsögnum sem við höfum fengið og kostnaðarmati við þessi frumvörp ríkisstjórnarinnar verður það gríðarlegur kostnaður fyrir skattborgarana að standa undir svo flóknu skattkerfi. Mig langar að ræða það aðeins því verið er að flækja þetta kerfi. Með málatilbúnaði ríkisstjórnarinnar er verið að gera kerfið kostnaðarsamara og óskilvirkara auk þess sem flækjustig eykst til muna. Ég vil nefna þar nokkur atriði. Þetta verður flóknari skattframkvæmd og aukið flækjustig í skattkerfinu sem eykur kostnað þeirra sem selja raforku og heitt vatn beint til notenda, bæði vegna auðlindaskattsins og virðisaukaskattsins. Kostnaður skattyfirvalda eykst vegna aukins eftirlits í ljósi flækjustigsins og ríkisskattstjóri hefur bent nefndinni á við meðferð málsins að allt eftirlit verður erfiðara ef frumvarp ríkisstjórnarinnar verður að lögum. Dýrmætum tíma skattyfirvalda verður eytt í aukið eftirlit með framkvæmd og það kostar sitt. Eftirspurn í kerfinu gæti minnkað. Íslenskir neytendur eru mjög virkir og ljóst að eftirspurn er mjög næm fyrir verðbreytingum sem frumvarpið felur í sér. Frumvarpið mun hafa mjög neikvæð áhrif á atvinnustig, svo við nefnum ekki þann mikla kostnaðarauka fyrirtækjanna vegna þeirrar snörpu aðlögunar sem hér er mælt fyrir um. Fyrirtæki sem selja raforku og heitt vatn í landinu fá mjög skamman frest til að aðlaga tölvu- og bókhaldskerfi sín að þessum breytingum og það atriði málsins er óumdeilt, frú forseti. Það er álit 3. minni hluta að hækkanir ríkisstjórnarinnar komi illa við ferðaþjónustuna, sjávarútveginn og landsbyggðina í heild og geti haft í för með sér mismunun. Hér er um mikið hagsmunamál fyrir þjóðarbúið að ræða og fara verður varlega í auknar álögur á þær greinar sem hér um ræðir. Málsmeðferðin hefur verið slík að unnið er í miklum flýti og undir pressu og bestu leiðir til að útfæra hugmyndirnar hafa ekki verið ræddar. Að þessi sögðu er því rökrétt að leggja til og leggur 3. minni hluti það til að frumvarpinu verði vísað til ríkisstjórnarinnar. Undir þetta ritar Birkir Jón Jónsson, þingmaður Framsóknarflokksins á Alþingi 17. desember árið 2009. Það virðist vera samhljómur hjá þeim þremur aðilum sem hafa skilað inn nefndarálitum, þ.e. fulltrúum Framsóknarflokks, Sjálfstæðisflokks og Hreyfingar, að hér sé um vanreifað mál að ræða og í raun er um hrikalegt hugtakabrengl að ræða. Ég tek undir með þeim hv. þingmönnum sem hafa talað um að fyrirsögn eða heiti frumvarpsins um umhverfis- og auðlindaskatt sé beinlínis villandi og verið sé að fara með einhvern fagurgala þannig að málið, sem er mjög slæmt í eðli sínu, líti eitthvað betur út. Hér er hreinlega verið að leggja til heilmiklar skattahækkanir á fyrirtæki og heimili, ekki síst á heimili á landsbyggðinni. Ég legg því til að málinu verði vísað til frekari umfjöllunar og vandað verði til verka í mun meiri mæli en hér hefur verið gert. Ég vil minna á að í fyrsta frumvarpi um skattamálin sem við höfum afgreitt frá Alþingi og snertir nýsköpun lögðum við í minni hluta efnahags- og skattanefndar til breytingar á þeim frumvörpum. Og af því að ég hef ekki komið í ræðustól síðan sá atburður gerðist að breytingartillögur minni hlutans, sem voru mjög skynsamlegar, voru samþykktar þá á ég alveg eins von á því að með þeirri breytingartillögu sem hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson hefur nefnt um að breyta heiti frumvarpsins, sem er rökrétt vegna þess að heiti frumvarpsins er villandi, muni minni hlutinn ná þeim breytingum í gegn vegna þess að ekki er verið að fara rétt með þegar kemur að fyrirsögn frumvarpsins. Annars vil ég þakka fyrir gott samstarf í nefndinni, hv. formanni Helga Hjörvar fyrir samstarf undir mjög erfiðum kringumstæðum. Við fengum málið mjög seint inn sem er alls óviðunandi, 14 virkum dögum fyrir áramót átti að afgreiða fjölmargar breytingar á skattkerfinu. Við höfum þurft að funda frá morgni til kvölds og mikið álag hefur verið á starfsfólki nefndarinnar sem ég vil líka þakka fyrir mjög góð störf. Því miður hefur okkur ekki unnist tími til að afgreiða málið með þeim hætti að Alþingi Íslendinga sé sómi að og hvað þá heimilunum í landinu. Það er þess vegna sem mér heyrist að samhljómur sé um það hjá þremur stjórnmálaflokkum á Alþingi Íslendinga að málið sé vanreifað, vinna þurfi það betur og þess vegna ber Alþingi að vísa því aftur til ríkisstjórnar til frekar meðhöndlunar.

Virðulegi forseti. Ég held að þetta sé í annað sinn síðan ég byrjaði á þingi sem ég kem gagngert í ræðustól til að biðja hinn unga hv. þingmann sem talaði áðan um að leiðbeina mér. Þó að ég sé eldri að árum er hann lotinn af þingreynslu miðað við mig. Það sem mig langar til að spyrja hann um er smáyfirlit yfir söguna. Nú klofnaði Alþýðubandalagið fyrir margt löngu upp í annars vegar Samfylkingu og hins vegar Vinstri græna og þeir kusu sér nafnið Vinstri hreyfingin – grænt framboð vegna þess að þeir sögðust berjast fyrir umhverfisvernd, réttlátri umhverfisvernd og vinstri sjónarmiðum almennt. Þetta er svo sem þekkt stefna í heiminum en það vekur mikla athygli - og það er einmitt það sem ég ætlaði að biðja hv. þingmann að fræða mig aðeins um - að hér höfum við rætt frumvarp sem vinstri flokkarnir hafa haldið fram að sé fyrsta frumvarp sem setji auðlindagjöld og hægt er með nokkrum sanni líka að segja að þetta sé fyrsta stóra frumvarp í umhverfisgjöldum. Í þessari umræðu hefur ekki nokkur frá Vinstri grænum sést í salnum, ekki einu sinni skjótast fram hjá salnum. Heldur hv. þingmaður að það geti verið að þær miklu hugsjónir um umhverfisvernd og annað slíkt sé bara til að slá ryki í augu kjósenda, að þetta sé eftir allt gamla góða Alþýðubandalagið með smáskattaívafi?

Frú forseti. Ég held að skýringin á því af hverju þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs eru fjarverandi við umræðuna sé vegna þess að þetta er mál sem kemur mjög illa við hugmyndafræði þess ágæta flokks. En það hefur reyndar svo margt gerst á Alþingi Íslendinga sem hefur verið í mótsögn við stefnu Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs að þetta mál er í raun algerir smámunir miðað við mörg önnur stór mál sem Vinstri grænir hafa staðið að sem gengur algerlega gegn stefnu og hugsjónum þess flokks. Kannski endurspeglast staða mála ágætlega í því þegar hv. þm. Þór Saari sagði áðan að það væri spurning hvort þyrfti að skíra þennan stjórnmálaflokk sem héti Vinstri hreyfingin – grænt framboð upp á nýtt yfir í Vinstri hreyfingin – óljóst framboð því það er orðið mjög óljóst fyrir hvað þessi stjórnmálaflokkur stendur. Mig langar til að nefna - 

Já, það var sem mig grunaði, að hv. þingmaður sæi það sama og ég, að hér sjást Vinstri grænir ekki neitt í þessu máli. Kannski er ástæðan fyrir því að þeir sjást ekki sú að þeir skammast sín einfaldlega fyrir frumvarpið eins og hv. þingmaður benti á og rökstuddi svo ágætlega, til að mynda með tilvísun 

Frú forseti. Ég vil hnykkja á því sem ég hef sagt hér um þær afleiðingar sem þessar skattbreytingar munu hafa á ferðaþjónustuna en um leið tek ég undir með hv. þm. Tryggva Þór Herbertssyni og fagna því að hv. þm. Lilja Mósesdóttir skuli vera komin til umræðunnar fyrir hönd Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs. Ég man þá tíð að Vinstri grænir létu ekkert mál fara í gegnum Alþingi þegar þeir voru í stjórnarandstöðu án þess að a.m.k. 2–3 þingmenn í þeim flokki töluðu um hvert mál við 1., 2. og 3. umr. Það var meira að segja á meðan þingmenn Vinstri grænna voru fimm. Þessi eldmóður og elja í hv. þingmönnum Vinstri grænna á þeim tíma vakti aðdáun mína. Þetta hefur verulega breyst núna eftir að flokkurinn komst í ríkisstjórn og nú heyrir það til tíðinda ef þingmenn Vinstri grænna tjá sig um mikilsverð mál. Ég hvet hv. þm. Lilju Mósesdóttur til að færa þau skilaboð inn í þingflokk Vinstri grænna að koma aftur með sama eldmóðinn, tjá sig um mál og vera með skýra stefnu og afstöðu í mikilvægum málum, en það er náttúrlega mjög erfitt fyrir - 

Virðulegi forseti. Ég vildi byrja á að þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna sem ég get nánast að öllu leyti tekið undir. Hv. þingmaður kom inn á að þetta mundi mynda mikið flækjustig, að það yrði flókið og erfitt í framkvæmd að breyta þessu gagnvart innheimtukerfinu. Því langar mig að spyrja hv. þingmann hvort eitthvað hafi verið skoðað hvaða aukinn kostnað þetta hefði í för með sér miðað við það að breyta hugbúnaði til að uppfylla það að innheimta, eins og hann benti á, kannski oft og tíðum örfáar krónur á mánuði. Var það eitthvað metið af hálfu efnahags- og skattanefndar hvað það mundi þýða í kostnaðarauka? Hv. þingmaður kom líka inn á það í ræðu sinni að þetta væri landsbyggðarskattur sem ég get að mörgu leyti tekið undir. Íbúar á landsbyggðinni eru frekar háðir einkabílum en íbúar á höfuðborgarsvæðinu vegna þess að oft er um meiri vegalengdir að ræða og eins er minna um almenningssamgöngur. Telur hv. þingmaður að þess vegna sé þetta verra fyrir landsbyggðina? Fyrir utan það langar mig að spyrja hv. þingmann hvað hann telji að þetta muni hækka flutningskostnað út á landsbyggðina. Öll aðföng koma þar að sjálfsögðu með flutningabílum. Hvað telur hann að það muni hafa mikil áhrif? Við vitum að allar svona hækkanir fara náttúrlega beint út í verðlagið. Síðan langar mig að spyrja hv. þingmann um þá umræðu sem átti sér stað í efnahags- og skattanefnd. Það kemur fram í tillögum ríkisstjórnarinnar hjá fjárlaganefnd að það séu 30,8 millj. kr. sem íbúar á köldum svæðum þurfi ekki að greiða vegna hækkunarinnar. Var umræðan þannig í hv. efnahags- og skattanefnd að komi annað hugsanlega í ljós, að kostnaður verði hugsanlega meiri, muni ríkisvaldið endurgreiða það sem út af stendur? Það er oft sem áætlanir standast ekki og kostnaðarauki verður meiri en ráð er fyrir gert.

Frú forseti. Kostnaðurinn vegna þessara umfangsmiklu breytinga snertir mörg svið allra þessara skattbreytinga og mig minnir að breytingar á hugbúnaði tengt þessu kerfi hafi verið áætlaðar einar 5 millj. kr. Síðan verður náttúrlega aukinn kostnaður í rekstri kerfisins vegna þess að - nú sé ég að hæstv. fjármálaráðherra er mættur í salinn.

Farðu nú að hætta þessu.

Hæstv. ráðherra biður mig um að hætta að tala, ég ætla ekki að verða við því. Ég er að spá í að reyna að svara því andsvari sem hér hefur verið beint til mín. Fyrir utan allan þennan kostnaðarauka sem hlýst af rekstri þessa kerfis sem verður dýrara langar mig líka til að benda hv. þingmanni á að litlar hitaveitur á landsbyggðinni munu borga mun hærri skatt en stærri veitur sem eru til að mynda á suðvesturhorni landsins. Þar er enn einn landsbyggðarskatturinn lagður á og það er hárrétt sem hv. þingmaður benti á er snertir samgöngur á landsbyggðinni, bílar eru oft fætur fólks þar vegna þess að vegalengdirnar eru svo gríðarlega miklar að það er lífsspursmál fyrir fólk að hafa aðgengi að einkabílnum. Það eru ekki almenningssamgöngur á landsbyggðinni og þess vegna eru þessar hækkanir og álögur á olíu og bensín gríðarlegt áfall fyrir landsbyggðina og munu leiða til hærri flutningskostnaðar. Hvað þýðir það? Hærra vöruverð á landsbyggðinni á meðan menn glíma við það að skuldirnar hafa hækkað og tekjurnar lækkað. Ég bendi hæstv. fjármálaráðherra á að við höfum rökstutt það mjög ítarlega í þessari umræðu að það eru full efni til að vísa þessu vanreifaða máli aftur til ríkisstjórnarinnar til frekari vinnslu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni svarið. Það er mjög athyglisvert sem hann kemur inn á, það sem hann kallar landsbyggðarskatt, og færir margvísleg og góð rök fyrir því hvaða áhrif það muni hafa, hvort heldur sem eru flutningar eða sett á hitaveiturnar miðað við gjaldskrána frekar en að taka mið af því hvað er hagkvæmt. Auðvitað er hún mun ódýrari á suðvesturhorninu og magnið gerir það að verkum að taxtinn er miklu lægri hjá þessum stóru hitaveitum. Mig langar að spyrja hv. þingmann af því að hann á sæti í hv. efnahags- og skattanefnd: Var eitthvað reynt að meta hvað þetta hefði mikinn mismun úti á landsbyggðinni miðað við Reykjavíkursvæðið? Fóru menn eitthvað efnislega yfir það? Ég geri mér grein fyrir að þetta er dálítið kröfuhörð spurning vegna þess að málið er í sjálfu sér illa unnið eins og flest annað sem kemur frá hæstv. ríkisstjórn. Þeir hafa einungis talað um þetta í nokkra daga á hlaupum. Eins spyr ég hv. þingmann um annað sem hann kom ekki inn á í svari sínu. Það hafa komið ítrekaðar spurningar um þær umræður sem áttu sér stað í efnahags- og skattanefnd þegar gert var ráð fyrir að þetta væru 30,8 millj. kr. í kostnaðarauka fyrir íbúa á köldum svæðum. Var sú umræða með þeim hætti að það yrði þá leiðrétt hjá þeim íbúum ef það kemur í ljós að kostnaðurinn verði meiri? Bara til að árétta það, virðulegi forseti, kostar núna íbúa í dreifbýli 336% meira að kynda húsin sín en íbúa á höfuðborgarsvæðinu, 336% dýrara að kynda íbúðarhúsnæði úti á landsbyggðinni en á höfuðborgarsvæðinu. Það er búið að hækka rafmagnsverð á þessu ári um 20%. Samt sem áður leggur hæstv. ríkisstjórn til að niðurgreiðslur á rafmagni verði skornar niður um 130 millj. kr. í fjárlagafrumvarpinu. Því langar mig að spyrja hv. þingmann: Finnst honum þetta vera í samræmi við málflutning margra fyrrum hv. þingmanna sem eru nú orðnir hæstv. ráðherrar? Eru þeir samkvæmir sjálfum sér í þessum málflutningi eftir að þeir settust í ríkisstjórn og er búið að fenna yfir sporin og orð þeirra áður fyrr?

Frú forseti. Varðandi mat á það hvort hér sé verið að hækka skatta meira á landsbyggðinni en á höfuðborgarsvæðinu var það ekki sérstaklega skoðað í meðförum nefndarinnar, því miður, en náttúrlega leiðir af sjálfu sér að kostnaður, m.a. í samgöngum, er oft meiri á landsbyggðinni, sérstaklega ef fólk þarf að aka langar vegalengdir til vinnu. Þetta hefur hins vegar ekki verið skoðað. Varðandi endurgreiðslur til íbúa á köldum svæðum vegna húshitunar sem hv. þingmaður kom inn á var það ekkert sérstaklega rætt ef kostnaður þeirra heimila verður mun hærri en þessar rúmu 30 millj. kr., hvort það muni skila sér til þeirra. Þetta er mjög áhugaverður punktur í umræðunni. Hæstv. fjármálaráðherra var hér rétt áðan og ég held að það væri mjög áhugavert ef hv. þingmaður innti hæstv. ráðherra eftir þessu og fengi það staðfest í umræðunni hvort fólk á köldum svæðum sem þarf að hita húsnæði sitt án þess að vera með hitaveitu muni fá þennan skaða bættan ef hann verður meiri. Ég er í raun og veru í miklu áfalli yfir þeim tölum sem hv. þingmaður kom fram með. Við vitum að hækkun á raforku á köldum svæðum hefur verið um 20% síðasta árið og ef það á að lækka niðurgreiðslur til þessara svæða um 120 millj. kr. til viðbótar verður það enn erfiðara. Í dag er 336% dýrara að kynda húsið sitt á þessum landsvæðum, og hver verður munurinn þá eftir þetta? Hvert stefnum við ef það fer að verða fjór- eða fimmfalt dýrara að hita húsið sitt bara vegna þess að maður kýs sér búsetu á svæði sem hefur því miður ekki hitaveitu? Það þarf að jafna aðstæður fólksins í landinu, en hér er verið að breikka bilið og það er svo sannarlega ekki í anda þess sem margir hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar hafa talað fyrir á undangengnum árum.

Virðulegi forseti. Það háttaði þannig til að ég brá mér aðeins frá í um það bil þrjú korter en á leiðinn til baka í bílnum varð ég þeirrar gæfu aðnjótandi að hlusta á útsendinguna héðan frá fundinum og þar á meðal orðaskipti þeirra hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar og Tryggva Þórs Herbertssonar sem söknuðu mín eða okkar Vinstri grænna mjög. Ég hafði af þessu nokkra skemmtan, satt að segja skellti ég upp úr alloft hlustandi á útvarpið,  Ég tók m.a. eftir því að hv. þingmenn gátu sett út á nafn frumvarpsins. Það var ekki bara innihaldið sem var ómögulegt heldur meira að segja nafnið ekki nothæft. Ég verð að hrósa hv. þingmönnum stjórnarandstöðunnar fyrir þetta. Þetta er eiginlega hugkvæmni í stjórnarandstöðu og mótþróa að ónotast út í nafngift á frumvarpi, sérstaklega þegar það er algerlega tilefnislaust því að frumvarpið heitir nákvæmlega það sem það á að heita. Þetta er tímamótafrumvarp í skattlagningu því að það felur í sér hvort tveggja umhverfisgjöld, í raun og veru í meiri mæli en þau hafa áður komið við sögu í íslenska skattkerfinu, því að hér er innleiddur kolefnisskattur á allt jarðefnaeldsneyti. Slíkir skattar hafa komið á mjög mörgum löndum í kringum okkur, eru að verða að veruleika víða annars staðar, meira að segja í Bandaríkjunum þar sem einkabíllinn er nú heilagt atriði. Það hefur stundum verið sagt að einkabíllinn í Bandaríkjunum væri jafnheilagur og kýrnar á Indlandi og yfirleitt hafa bandarísk stjórnvöld aldrei komist lönd né strönd með skattlagningu á eldsneyti eða annað í þeim dúr. Það vita það allir að þetta er eitt af því sem hefur hindrað Bandaríkjamenn mjög í því að geta tekið á eðlilegum forsendum þátt í eðlilegu samstarfi í loftslagsmálum, að þrýstihóparnir þar eru svo sterkir, ítök olíufélaga og bílaiðnaðarins sem og hitt að það er svo inngróið í ameríska þjóðarsál að einkabíllinn sé heilagur. Það hefur svo aftur leitt til þess, hversu lágt eldsneyti er skattlagt í Bandaríkjunum, að bílaflotinn þar er ákaflega óheppilega saman settur í umhverfislegu tilliti með stórar og eyðslufrekar vélar og mætti hafa um það langt mál en tíminn leyfir það ekki. Það er lítt til eftirbreytni hvernig staðið hefur verið að málum þar. Flestar aðrar þjóðir hafa þróað þessi mál í aðrar áttir og eru að hvetja til orkusparnaðar og beina kaupum yfir í sparneytnari og umhverfisvænni bíla með stýriaðgerðum af því tagi sem fólgnar eru í sköttum m.a. Hér erum við að fara inn á þessa braut með upptöku kolefnisgjalds á allt jarðefnaeldsneyti. Því er ætlað að hafa þessi sömu áhrif, að stuðla að þróun sem hvetur til orkusparnaðar, hvetur til þess að menn leiti hagkvæmustu lausna og dragi þar með úr losun um leið og þjóðarbúið sparar þá auðvitað gjaldeyri. Minna þarf að flytja inn í landið af jarðefnaeldsneyti. Af því að einhver lýsti eftir eldmóði til að verja þetta frumvarp, þá er hann hér. Ég geri það með sannri ánægju að verja það og útskýra að í frumvarpinu eru fólgin tímamót. Hvað auðlindagjaldsþáttinn varðar þá hefur það sömuleiðis verið mjög lengi til umræðu á Íslandi að eðlilegt væri að þjóðin sjálf, að samfélagið fengi einhverja auðlindarentu jafnvel þó að þær væru nýttar af eða jafnvel í eigu einkaaðila. En í hinum yfirfærða skilningi er um sameiginlegar mikilvægar auðlindir landsmanna að ræða og það er eðlilegt að einhver hluti arðsins, auðlindarentunnar, renni til samfélagsins. Þessa umræðu eiga menn að þekkja, þeir sem fylgst hafa sæmilega vel með á undanförnum árum. Hún hefur ekki síst verið uppi í kringum sjávarútveginn og fiskveiðiauðlindina og þar er vísir að slíku gjaldi nú kominn. Að vísu stóð um það mikið stríð og gerir svo sem sumpart enn, en þá hefur líka jafnan verið rætt um það að eðlilegt væri að einhvers samræmis gætti og aðrar að einhverju leyti sambærilegar hliðstæðar auðlindir væru þá meðhöndlaðar með sama hætti. Þetta hefur verið undir í vinnu stjórnarskrárnefnda á undanförnum árum í tengslum við t.d. umræður um að taka sameign á þjóðarauðlindum inn í stjórnarskrá. Raforkugjaldið eða skattlagningin á raforku og jarðhita er fyrsti vísir að slíku almennu auðlindagjaldi á orkuauðlindirnar þannig að það er sömuleiðis fullgild innstæða fyrir nafngift frumvarpsins að því leyti til. Varðandi áhrif þessa á flutningskostnað eða á landsbyggðina þá er það vissulega gilt sjónarmið. Að sjálfsögðu hefur þetta síðan áhrif. Það verður ekki bæði sleppt og haldið. Það verða ekki bæði innleidd kolefnisgjöld en samtímis öllum hlíft við þeim því að það gengur ekki upp. Það er mikilvægt að menn hafi í huga að forsenda þessarar gjaldtöku er auðvitað að hún sé almenn. Þannig verður það að vera, annars missir gjaldið marks og þar af leiðandi er frumvarpið svona að þetta leggst á allt jarðefnaeldsneyti án tillits til notandans. Svipað gildir um raforkuna og heita vatnið. Já, að sjálfsögðu hefur þetta áhrif en reynt er að sjá við að minnsta kosti tilfinnanlegustu þáttum þess eins og því að áhrifin eru nettuð út hvað varðar húshitun í megamagni og hvað varðar lýsingu í gróðurhúsum og reyndar rúmlega það, samanber breytingartillögur við 2. umr. um fjárlagafrumvarp þar sem með auknum niðurgreiðslum gengur til baka talsvert af raforkuverðshækkun undanfarinna mánaða eða missira gagnvart garðyrkjunni. Í vor þegar bensín- og olíugjöld voru hækkuð var gripið til gagnráðstafana gagnvart einmitt flutningskostnaðinum. Það var í fyrsta lagi farið helmingi vægar í hækkunina gagnvart dísilolíu en bensíni og það var tvíþættur tilgangur með því. Það var annars vegar að laga aftur skekkjuna sem myndast hafði í verðlagningu þessara tveggja orkugjafa. Þegar olíugjald var innleitt á sínum tíma var ætlunin að dísilolían yrði einhverjum krónum ódýrari á lítrann en bensínið en síðan sofnuðu menn yfir því og hækkandi heimsmarkaðsverð á olíu, sem var meira en hækkanir á bensíni, leiddi til þess að dísilolían var orðin dýrari. Hins vegar var meðvitað farið vægar í hækkunina vegna áhrifa á flutningskostnað og í atvinnulífinu þar sem dísilolía vegur að sjálfsögðu þyngra en bensín sem almennt er notað á einkabílinn einan. Og það voru auknar endurgreiðslur eða veittir auknir afslættir af þungaskatti gagnvart flutningsaðilum þannig að þegar upp var staðið komu slíkir aðilar vel út úr þeirri breytingu og hafa sennilega heldur notið hennar en goldið hennar. Þess vegna varð niðurstaðan nú að gera ekki sérstakar ráðstafanir í þessari umferð gagnvart þessum aðilum og þeir búa að því sem gert var að þessu leyti í vor. Þá var nefndur í umræðunni einn hópur sem eru hópferðabílar. Það er rétt. Það var ekki með sambærilegum hætti gripið til aðgerða gagnvart þeim enda erfiðara að koma því við, mun erfiðara. Þar er ekki um þungaskatt að ræða og ekki endurgreiðslumöguleika þar og ekki nokkur leið að hafa olíugjöld öðruvísi en almennt lögð á. Að vísu verður framlengd heimild til að fella niður aðflutningsgjöld af hópferðabílum en ég get upplýst að mál þeirra eru sérstaklega í skoðun. Forsvarsmenn þeirra hafa sent inn tillögur um aðgerðir sem mætti skoða til að koma nokkuð til móts við þá. Það er eðlilegt og sanngjarnt að það sé skoðað. Ég vil upplýsa að það er verið að gera. Það þarf ekki að tengjast afgreiðslu þessa máls vegna þess að slíkar ráðstafanir, í hvaða formi sem þær yrðu, yrðu ívilnandi og þær má þá gera að lokinni vandaðri athugun á málinu og það er í skoðun. Það er rétt að upplýsa það hér en að sjálfsögðu get ég ekki lofað fyrir fram tiltekinni niðurstöðu þar en minn hugur stendur til þess að það verði reynt með einhverjum hliðstæðum hætti kannski og gert var gagnvart flutningskostnaði flutningabíla í vor að koma til móts við hópferðabíla því að það er rétt sem hér er sagt að þeir eru kannski sá hópur sem að öðru leyti verður fyrir mestum áhrifum af þessu og ekki hefur verið enn sem komið er gripið til neinna sérstakra gagnráðstafana gagnvart. Ég deili ekki þeim áhyggjum sem hv. þingmenn höfðu af því að þetta séu óviðráðanlegar byrðar á ferðaþjónustuna eða á landsbyggðina. Þetta hefur að sjálfsögðu áhrif. Það þýðir ekkert annað en horfast í augu við það. Það verður ekki bæði sleppt og haldið eins og ég sagði og þeir hv. þingmenn sem finna ráðstöfunum af þessu tagi allt til foráttu, eða skattahækkunum yfirleitt, verða þá náttúrlega að útskýra hvernig þeir sjá þessa hluti fyrir sér með öðrum hætti. Ég veit alveg um patentlausn Sjálfstæðisflokksins. Ég hef áður rætt hana úr þessum ræðustóli og ég get gert það við betra tækifæri. Ég held þvert á móti að í vændum sé metár í ferðaþjónustu á Íslandi. Ég spái því að árið 2010 slái fyrri met, bæði í tekjum og fjölda, og það eru góðar vísbendingar um að í það stefni. Samkeppnishæfni landsins er mikil. Ferðaþjónustan nýtur mjög góðs af gengisskráningunni og hafði gott tekjustreymi í ár og allt stefnir í að hún geti haft það aftur þannig að ég held að með hliðsjón af aðstæðum séu þessar ráðstafanir beranlegar og þolanlegar jafnt fyrir þá aðila sem aðra. Við erum auðvitað að reyna að dreifa miklum byrðum sem víðast, m.a. með þessum ráðstöfunum hér þar sem nýir tekjustofnar verða til fyrir ríkið sem ekki hafa verið andlag skattlagningar áður og það hjálpar í glímunni við ríkisfjárvandann og þýðir að það er fleirum til að dreifa en launamönnum einum eða þá fyrirtækjunum beint í gegnum hefðbundnar aðferðir skattlagningar. Ég tel þar af leiðandi að það séu ekki innstæður fyrir þeim miklu áhyggjum sem hv. þingmenn höfðu uppi áðan. Ég get meira að segja upplýst að það voru áform uppi um frekari aðgerðir sem hefðu haft meiri áhrif á ferðaþjónustu beint en að lokum varð niðurstaðan, svo sem eins og hækka virðisaukaskatt á gistingu. Það var horfið frá því, m.a. af þeim sökum að það hefði beinst sérstaklega að þeirri grein og vegna þess að það er erfitt að hreyfa við slíku inni á miðju ári gjaldskráa sem menn hafa sett að hausti. Sömuleiðis voru lagðar til hliðar um sinn a.m.k. og eru í vinnslu frekari hugmyndir um farseðlagjöld, gistináttagjöld eða annað því um líkt sem reyndar var fyrst og fremst ætlað að vera tekjustofn fyrir greinina sjálfa til að byggja sig upp og auðvelda henni og okkur að ráðast í óumflýjanlegar aðgerðir til að mæta vaxandi fjölda ferðamanna. Ég vil nefna það hér vegna þess að það er þáttur sem má ekki lenda í útideyfu. Það er augljóst mál að það þarf viðamiklar ráðstafanir eigi það að takast að taka á móti þeim mikla vexti í fjölda erlendra ferðamanna sem allar spár gera ráð fyrir, aðeins spurning um tíma hvenær menn reikna með að milljón ferðamenn á ári heimsæki Ísland og við sjáum fyrir okkur það álag sem núverandi fjöldi, milli 500 og 600 þúsund á ári, veldur á fjölmörgum fjölsóttum stöðum þannig að það er algerlega augljóst að þarna þarf að undirbúa aðgerðir og ráðstafanir og til þess þarf fjármuni. Ég tel, frú forseti, að þetta sé gott mál, heiti réttu nafni og bið hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar að vera ekki svona niðurdregna og hafa ekki svona miklar áhyggjur af þessu.

Virðulegi forseti. Ég ætla að virða hæstv. fjármálaráðherra það til vorkunnar að hafa verið í stúdentsútskrift sonar síns og ég óska honum innilega til hamingju með þann merka áfanga. Það er leiðinlegt að vera eitthvað að hnýta í hann þegar svona stórt tilefni er. En það er þetta með auðlindaskattana. Nú er það þannig að það á að skattleggja heitt vatn og rafmagn á neytandann þannig að reikningurinn verður hækkaður hjá honum og síðan er það sagt vera auðlindagjald. Þetta er ekki rétt. Þú nærð engu af auðlindarentunni með þessu. Þetta er nákvæmlega það sama og ef við værum að skattleggja fiskveiðar, að ná auðlindarentu með fiskveiðunum, að við mundum setja skatt á fiskflök úti í fiskbúð. Það er því grundvallarmisskilningur í þessu að það sé verið að ná inn auðlindarentu með þessu og þess vegna er þetta ekki auðlindaskattur og á ekki að heita auðlindaskattur.

Frú forseti. Við erum bara ósammála um þetta atriði, ég og hv. þingmaður. Ég tel að þetta standi að sjálfsögðu fyllilega undir nafni þó að valin sé sú leið, af augljósum hagkvæmnisástæðum, að haga innheimtunni með þeim hætti sem þarna er gert. Þetta kemur út úr verðmætiskeðjunni Hitt er miklu snúnara að fara þá leið af því að hafa ekki lagt grunn að því þá með allt öðrum hætti, sem sagt þeim að búa þannig um hnúta að auðlindarentan liggi fyrir sem andlag þegar virkjunarréttindum er úthlutað eða samningar eru gerðir um slíka hluti. Staðan er ekki þannig að það kæmi mikil mismunun og mikið vandamál ef menn ætluðu í einum tímapunkti inn í málið með þeim hætti og þess vegna er sú leið skynsamleg og fullkomlega réttlætanleg.

Virðulegur forseti. Ég ætla ekki að munnhöggvast við hæstv. fjármálaráðherra um hvort það sé skynsamlegt eða nauðsynlegt að gera þetta en eins og ég er að segja, þetta er ekki rétt. Það er ekki eitthvað sem einhverjir pólitíkusar velja hvort hlutirnir eru kallaðir auðlindaskattar, auðlindarenta, þetta eru allt mjög vel skilgreind hugtök. Og það er ekki hægt að ákveða það, t.d. á þingflokksfundi, að skattar á gólfteppi heiti auðlindaskattar t.d., þetta er ekki þannig. Þetta eru mjög skýrar skilgreiningar í hagfræðinni og þetta flokkast ekki undir auðlindaskatt. Það sem við þingmenn höfum verið að segja er að það er verið að sigla undir fölsku flaggi. Þetta er einfaldlega skattur á heitt vatn og raforku sem ég ætla ekki að mótmæla. Eflaust vill hæstv. fjármálaráðherra skattleggja það en ekki kalla það auðlindaskatt vegna þess að það er fals.

Frú forseti. Ég átta mig ekki alveg á þessu. Megum við þá ekki kalla kolefnisskatt kolefnisskatt nema við leggjum hann á olíufélögin eða þá sem dæla upp olíunni? Ég tel að þetta sé meira orðaleikur en fyrir þessu standi gild rök. Að sjálfsögðu er það auðlindin sem er uppspretta verðmætanna í þessu tilviki og þetta er bara spurning um mismunandi leiðir og hvar á ferlinu skatturinn er tekinn út eins og ég sé það. Við skulum líka hafa það í huga að þetta er auðlind í tvöföldum skilningi að segja má fyrir okkur Íslendinga því að eigum þessa umhverfisvænu orku, við búum við tiltölulega hagstætt orkuverð, það er t.d. alveg sérstaklega ódýrt að kynda stór hús á Íslandi á svæðum eins og hér þar sem menn njóta gæðanna af ódýrri hitaveitu. Þess vegna er það ekki óeðlilegt sjónarmið að horft sé til þess að auðlindarenta gangi einhvers staðar 

Virðulegi forseti. Það er rétt hjá hæstv. fjármálaráðherra að hér er um að ræða tímamótafrumvarp. Þetta er tímamótafrumvarp sem er einstök flétta af heimsku og valdníðslu og svívirðileg árás og aðför að heimilunum og atvinnulífinu í landinu. Það er tímamótafrumvarpið sem hér liggur fyrir. Það miðast allt við það að taka allt af öllum og sjá svo til hvort það verður einhver afgangur. Það er ekkert uppbyggilegt í því í heildina séð, engin markmið, enginn metnaður til að komast af stað. Þegar menn þurfa að kyrra í brimgarðinum byggir hæstv. ríkisstjórn ný tæki til að búa til nýja ölduboða í brimgarðinum. Endalaus órói og endalaus ókyrrð 

Frú forseti. Ég sagði áðan að mér fyndust þeir full niðurdregnir hv. þingmenn Tryggvi Þór Herbertsson og Birkir Jón Jónsson og standa sig vel í mótþróanum að geta meira að segja agnúast út í nafngift frumvarpsins. Það var þó hátíð hjá því sem heyra mátti áðan hjá hv. þm. Árna Johnsen. Ég tel að orðanotkun hans og málflutningur sé ekki svaraverður.

Virðulegi forseti. Nánast allir sem koma að málum í umsögnum finna því allt til foráttu alveg sama hvort það eru Bændasamtökin, sem benda á árásina á landbúnaðinn og alla uppbyggingu í sveitum landsins og dreifbýli, Landssamband íslenskra útvegsmanna, sem bendir á að þetta sé fyrst og fremst til að skapa skekkju í samkeppnisstöðu sjávarútvegsins og annarra útflutningsgreina, Viðskiptaráð, sem bendir á að þetta sé að mestu gert án samráðs við hagsmunaaðila og unnið á handahlaupum og enginn metnaður í því. Hæstv. ráðherra sá ekki ástæðu til þess að svara því sem ég sagði. Ég talaði beinskeytt mál sem hann ætti að skilja eftir langa reynslu og ég vil bara vinsamlega benda hæstv. ráðherra á að svara ekki þessu andsvari mínu núna því að ráðherrann er gjörsamlega hugsunarlaus í málflutningnum.

Frú forseti. Það vill svo til að ég ræð sjálfur mínum ferðum hingað í ræðustólinn en ekki hv. þm. Árni Johnsen fyrir mig. Það hvarflar reyndar stundum að mér að ýmsir séu farnir að gleyma því í þjóðfélaginu, og sem betur fer má segja, að hér varð eitt stykki hrun. Sennilega er það í og með vegna þess að okkur er að ganga núna, sérstaklega á síðari hluta þessa árs, að mörgu leyti miklu betur að vinna úr þessum erfiðleikum en menn óttuðust að það er dálítið farið að gleymast að hér hafi orðið eitt stykki hrun. Það er náttúrlega einn hópur í þessu landi sem aldrei á að gleyma því sem gerðist á Íslandi haustið 2008 og það er Sjálfstæðisflokkurinn, það eru þingmenn Sjálfstæðisflokksins. Þetta hrun varð alveg sérstaklega á ábyrgð og í boði þess flokks. Það þýðir ekki að koma hér upp og tala um aðgerðir sem eru bráðnauðsynlega tengdar því að takast á við erfiðleikana sem hrunið skilur eftir sig og láta eins og ekkert hafi gerst.

Frú forseti. Það var auglýst eftir eldmóði hæstv. ráðherra og þarna kom gamli Steingrímur J. Sigfússon, hv. stjórnarandstöðuþingmaður, í ljós og fór að tala um hrunið, að við mættum ekki gleyma því, og fór að tala um að okkur vantaði peninga í kassann. Þar held ég að hafi loksins komið fram hinn rétti og eini tilgangur þessa frumvarps vegna þess að ég hef leitað, lesið í gegnum það og nefndarálitin, og ég finn ekki umhverfisrökin sem eiga að liggja þarna að baki. Ég bið hæstv. fjármálaráðherra forláts en það er enginn eldmóður í frumvarpinu, það eru engin umhverfisrök í frumvarpinu. Þetta er eins og að einhver hafi staðið jafnvel í sturtunni einn morguninn og hugsað með sér: Aha, hér á eftir að skattleggja eitt, ég ætla að skattleggja heita vatnið. Þetta er nýi sturtuskatturinn. Þetta er ekkert annað en frumvarp til þess að fá meiri peninga í kassann og það er þá bara fínt en segjum það þá bara eins og það er. Þetta eru auknar álögur 

Frú forseti. Þegar menn koma hér í ræðustólinn, þingmenn Sjálfstæðisflokksins, og hafa öll ónefni sem þeim til hugar koma um aðgerðir af þessu tagi, tala um valdníðslu, heimsku, árás, aðför, hvað það er, þá leyfi ég mér bara að minna á að það er ekki að ástæðulausu sem þarf að grípa til þeirra viðamiklu ráðstafana sem hér er verið að grípa til, m.a. á sviði tekjuöflunar fyrir ríkið. Já, það er rétt, í þessu er fólgin tekjuöflun fyrir ríkið, en um leið eru hér innleiddir umhverfisskattar. Það þýðir ekki fyrir hv. þingmenn að horfa fram hjá því, kolefnisgjöld, losunargjöld eru að sjálfsögðu umhverfisskattar og ekkert annað. Hvað er nú orðið um umhverfisvitund Sjálfstæðisflokksins sem varð til í nokkrar vikur fyrir kosningar 2007 

Frú forseti. Ég stjórna því ekki hvernig myndirnar á forsíðu Morgunblaðsins eru á litinn, þannig að það liggi algjörlega hreint og klárt fyrir. Hæstv. fjármálaráðherra talar um að það séu umhverfisrök í þessu. Hver eru þá rökin í því að dísilolía hækki meira en bensín? Menga ekki dísilbílar minna en bensínbílar t.d.? Það er ein spurning. Við ræddum í gær eða fyrradag frumvörp hæstv. iðnaðarráðherra sem áttu að vera ívilnandi til atvinnusköpunar, efla ferðaþjónustu, efla iðnað, efla nýsköpun, og svo kemur hæstv. fjármálaráðherra hér undir fölsku yfirskini umhverfisskatta sem búið er að búið að færa fín rök fyrir að er alls ekki að finna í þessu frumvarpi sem gengur þvert gegn öllum hugmyndum og öllum þeim hagsmunum sem ég heyrði hæstv. iðnaðarráðherra tala fyrir. Það er engin heildarhugsun í þessu frumvarpi, þetta er vont frumvarp. Það sem önnur höndin gefur 

Frú forseti. Ég hvet hv. þingmann einfaldlega til að kynna sér málið betur. Það er algjörlega rækilega útskýrt í forsendum þess hvernig þetta er og þetta er nákvæmlega það sem það er sagt vera. Kolefnisgjaldið er andlag skattlagningarinnar, þar er kolefnisinnihald orkugjafanna og það er mismunandi og þess vegna kemur það út í mismunandi verðum þar sem bensín er hækkað minnst, dísilolían meira og svartolían mest af því að kolefnisinnihaldið er meira í þessum orkugjöfum og losunin á lítra er meiri. Það er í þessu samhengi af því að gjaldið er það sem það er sagt vera og nákvæmlega það. Svo hafa menn oft rætt um að hvort dísilolía sé umhverfisvænni í það heila tekið vegna þess að dísilhreyflar séu sparneytnari o.s.frv. Það var tvímælalaust svo á meðan blý var í bensíni. Það eru kannski minni augljós rök fyrir því að þar sé munur á þegar svo er komið að blý er horfið úr bensíninu og vegna þess að kolefnisinnihald í bensíni er þrátt fyrir allt aðeins minna en í dísilolíu.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að óska hæstv. ráðherra til hamingju með útskrift sonar síns. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra, af því að fram kemur í tillögum frá ríkisstjórninni að mæta eigi þessari hækkun á íbúa á köldum svæðum með 30,8 milljónum sem eiga að dekka þessa 0,12 kr. hækkun og ég fagna því að hæstv. ríkisstjórn skuli gera það. En mig langar að beina þeirri fyrirspurn til hæstv. ráðherra að komi í ljós að kostnaður hjá íbúum á köldum svæðum verði meiri en 30,8 milljónir, hugsar þá hæstv. ráðherra sér að bæta það upp ef mismunur verður? Ég vil líka árétta það, virðulegi forseti, að núna kostar orðið 336% meira að kynda húsnæði á landsbyggðinni en á höfuðborgarsvæðinu og rafmagnsverð á þessu ári hefur þegar hækkað um 20% en samt sem áður er dregið úr niðurgreiðslum á rafmagni um 130 milljónir í fjárlagafrumvarpinu.

Frú forseti. Já, þetta var einfaldlega reiknað út og þetta var metið svo að þessi fjárhæð dygði til að mæta þessum 0,12 kr. eins og hv. þm. Birkir Jón Jónsson orðaði það, 12 aurum mundi ég segja. Vanti þar eitthvað upp á held ég að ég geti svarað því játandi. Já, það er meiningin að þessi aðgerð verði alveg hlutlaus gagnvart kostnaðinum við að hita hús með rafmagni. Það er alveg rétt að þessi mikli munur er tilfinnanlegur og hefur auðvitað heilmikil lífskjaraáhrif og æskilegt væri að geta haldið áfram aðgerðum til þess að vinna á honum, bæði með því að menn kæmust yfir í annars konar orkugjafa þar sem þess er kostur með því að halda áfram að leita að jarðhita á köldum svæðum og styrkja menn til þess að fara í hitaveitu þar sem það er gerlegt. Það hjálpar til og þegar frá líður verður það ódýrari kostur og enginn vafi á því. Þá fækkar þeim sem eftir sitja með raforkuhitunina og þá verður ódýrara að gera betur við þá í 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin og fagna sérstaklega því sem hann sagði að ef í ljós kæmi að kostnaðurinn yrði meiri yrði hann leiðréttur. Ég fagna því sérstaklega. Mig langar til að spyrja hæstv. fjármálaráðherra af því að við ræðum hér skattahækkanir og tekjuöflun fyrir ríkissjóð og við sjálfstæðismenn höfum lagt fram breytingartillögur við fjárlagafrumvarpið. Í einni þeirra kemur fram að skoðaður verði sá möguleiki að selja hið nýja varðskip en söluandvirði þess gæti numið allt að 5 milljörðum á næsta ári. Það kom líka fram á fundi fjárlaganefndar að menn geri sér vonir um að fá endurgreitt 400–600 milljónir í skaðabætur vegna tafa á verkinu. Mig langar að spyrja hæstv. fjármálaráðherra um það vegna þess að ekki er gert ráð fyrir því í fjárlagafrumvarpinu að reka skipið nema þá að taka önnur úr umferð sem við vitum að er ekki raunhæft, það eru miklu minni skip og það gengur ekki að dekka þann kostnað þannig. Hvernig líst hæstv. fjármálaráðherra á þessa hugmynd?

Frú forseti. Mér líst illa á að gera ekki ráð fyrir í fjárlögum óumflýjanlegum útgjöldum til að fá varðskipið heim, a.m.k. fyrr en menn hefðu eitthvað í hendi. Ég ætla ekki sem fjármálaráðherra að endurtaka þann leik sem hér var leikinn í fyrra þegar menn slepptu því að fjármagna kaupin á landhelgisgæsluflugvélinni út á það að það ætti að leigja hana eða fá hana í kaupleigu eða láta einhvern annan gera það, sem reyndist síðan að sjálfsögðu ekki hægt vegna þess að þetta eru mjög sérhæfð tæki og kaupendur eða leigjendur að þeim liggja ekki á lausu. Menn yrðu auðvitað að hafa eitthvað í hendi með það. Varðandi varðskipið væri það auðvitað mjög blóðugt og dapurlegt ef við hefðum ekki efni á að eignast stórt og öflugt varðskip sem svarar kalli tímans og auðvitað reka það. Því er ætlað margþætt hlutverk, ekki bara hefðbundið gæsluhlutverk, þetta á að verða nógu stórt og öflugt skipt til þess að geta glímt við aðstæður þegar stór skip lenda í vandræðum. Við erum að fá hingað 

Frú forseti. Við ræðum hér mjög merkilegt frumvarp um skatta, frumvarp til laga um umhverfis- og auðlindaskatta heitir það. Ég held að ekki sé verið að skattleggja umhverfið sem slíkt heldur að reyna væntanlega að vernda það, þetta ætti kannski frekar að heita umhverfisverndarskattur fyrst maður fer svona í orðaleiki. Margt í frumvarpinu er mjög mótsagnakennt en ég ætla að byrja á að tala um atvinnulífið og velferð vegna þess að núverandi ríkisstjórn er kölluð velferðarstjórn en mér finnst eins og hún átti sig ekki á því að velferðin byggir á traustu og heilbrigðu atvinnulífi. Hvergi eru dæmi um það í heiminum að til séu góð velferðarkerfi nema þar sem er gott atvinnulíf, sterkt og öflugt. Þess vegna er sú stefna sem ríkisstjórnin tekur í mörgum málum mjög varasöm, að ráðast eiginlega á atvinnulífið. Það eru margir sem hafa ímugust á atvinnulífinu, tala illa um það og vilja skattleggja það og reyna að ná af því eins miklu og hægt er en átta sig ekki á því að um leið og þeir leggja klyfjar á atvinnulífið eru þeir í rauninni að ráðast gegn velferðinni. Það sem verst var við frumvarpið var eiginlega tilkynningin á því í fjárlagafrumvarpinu þar sem átti að koma 1 kr. á hverja kílóvattstund og var í raun „signal“ út í heim til allra þeirra sem hugðust fjárfesta á Íslandi vegna ódýrrar orku, við skulum bara kalla það eins og það er, hagkvæmrar og hreinnar orku líka, að hér væri ekkert að marka lagasetningu og samninga sem gerðir væru. Ótrúleg ummæli opinberra starfsmanna, sumra, eða eins, um að það væri í lagi að brjóta samninga er náttúrlega ekki beint til þess að vekja traust á landinu sem samningsaðila við þá sem ætla að fjárfesta um að hér sé stöðugt atvinnulíf. Nú erum við með frumvarp sem er í rauninni atlaga að atvinnulífi framtíðarinnar því að við vonumst náttúrlega til þess að hingað komi aðilar til að fjárfesta í ýmsum greinum. Vonandi ekki meira í áli fyrir minn smekk af því ég tel að álframleiðslan sé orðin nægilega stór sem áhættuþáttur í atvinnulífinu og það eru eingöngu þau sjónarmið sem leiða til þess að ég tel að hún sé orðin nægilega mikil. Ég mundi vilja fara út í margt fleira til að nýta orkuna því að við þurfum tvímælalaust að nota hana. Þá er spurningin, þetta heitir auðlindaskattur. Ég ætla að byrja á að ræða pínulítið um hann. Hvað er eiginlega auðlind? Það er ekkert rætt í frumvarpinu, það er voða lítið um markmið frumvarpsins, hvað auðlind er. Auðlind er eitthvað sem skapar verðmæti án mikillar fyrirhafnar. Menn tala um sjávarútveg. Menn tala um orku sem auðlind en fallvötnin voru engin auðlind fyrir 200 árum, þá voru þau meira til bölvunar meðan þau voru óbrúuð, mikil bölvun í sveitum og ollu mikilli einangrun. Menn komust ekki yfir slík vötn með góðu móti, ég minni á Öræfasveitina. Fallvötnin urðu ekki auðlindir fyrr en allt í einu fyrir stuttu þegar mannshugurinn gat breytt þeim í verðmæti, þ.e. orku. Eins er með sjávarútveginn. Við Ísland fórust, ætli það hafi ekki verið tugir eða hundruð manna á hverju einasta ári við vinnu í sjávarútvegi, ég mundi nú varla kalla það auðlind þar sem fórnirnar voru svo miklar. Ég vil taka það fram, frú forseti, að ég gladdist mikið á síðasta ári því að það er fyrsta árið í Íslandssögunni, þó að það komi málinu kannski ekki við, sem enginn sjómaður fórst við Ísland, sem er mjög athyglisvert. Því var lítið haldið á lofti af því að það máttu víst ekki koma góðar fréttir á því ári. En því miður hefur nú orðið slys, annars hefði þetta ár orðið annað árið í röð þar sem enginn sjómaður hefði farist. En það voru mjög miklar fórnir í gegnum aldirnar á Íslandi, geysilegar fórnir. Hver einasti sjómaður sem ferst er náttúrlega mikill harmleikur. Sjávarútvegurinn verður ekki auðlind fyrr en það kemur hugvit, þekking og tækni sem gerir það að verkum að hægt er að ná í verðmæti úr sjávarútvegi með minni tilkostnaði, arðurinn af honum er þannig að verða auðlind. En það er margt fleira auðlind. Ég vil segja að grasið á túnum bænda sé líka auðlind. Það vex upp úr engu, það þarf reyndar áburð og það þarf að rækta en eftir það kemur það upp úr túninu og gefur mikinn arð. Einnig er tíðnisvið á rafbylgjusviðinu í útsendingum á alls konar útvarpssendum og sjónvarpssendum, þeir fjarskiptamöguleikar, það er að verða auðlind líka vegna takmörkunar á fjölda fjarskiptarása. Þær eru því margar auðlindirnar. Þess vegna finnst mér að vanda þurfi vel til verka þegar á að skattleggja auðlind eða rentuna af henni. Því miður er þetta frumvarp akkúrat ekki skattlagning á auðlindina. Lítum t.d. á heita vatnið. Þar er sagt að auðlindagjaldið eigi að vera 2% af útsöluverði heits vatns. Það þýðir að þær hitaveitur á landinu sem eru óarðbærastar eru með hæsta verðið, og þær eru nokkrar, vegna þess að annaðhvort er vatnið of kalt, þ.e. gefur ekki nægilega mikla orku eða borhola er of langt frá byggðu bóli, þar yrði skatturinn hæstur, 2% af háu verði. Þar sem auðlindin er lélegust og minnst auðlind, þar er verðið hæst. Þar sem auðlind er hins vegar mjög verðmæt eins og á Sauðárkróki, þar sem borholan er mjög nálægt bænum og mjög heit og þarf lítið að hafa fyrir henni, þar er útsöluverðið mjög lágt, þar er gjaldið lægst. Þetta er eiginlega, ég vil kalla það anti-auðlindagjald eða öfugt auðlindagjald. Þess vegna finnst mér frumvarpið bara alls ekki vera nægilega vel úthugsað. Ef menn ætla að fara virkilega í auðlindagjald hefðu menn átt að skattleggja orkuna við borholuna sem hefði náttúrlega fækkað greiðendum gífurlega frá því að verða öll heimili landsins í það að vera kannski um 100 gjaldendur og hefði gert kerfið miklu ódýrara. Ég ætla að nefna líka annað í þessu sambandi, bæði hvað varðar raforkuna og vatnið, að verið er að búa til alveg ógurlegan fjölda af greiðslum. Nú veit ég ekki hvort hver einasti skattgreiðandi á Íslandi eða hver einasti hv. þingmaður skilji það þegar hann borgar fasteignagjöldin, þegar hann borgar raforkugjöldin og þegar hann borgar öll þessi gjöld, hvað hann er eiginlega að borga. Það eru ákveðin gjöld á t.d. húsnæði sem ég er ekki viss um að allir hafi á hreinu. Mig brestur minni til að telja upp þau gjöld sem ég þarf að borga sjálfur af húsnæði mínu. Nú á að fara að bæta við tveimur gjöldum á hvert einasta heimili, þ.e. raforkugjald og heitavatnsgjald. Hvert einasta heimili á landinu á að fara að borga gjald. Hvað skyldi það nú verða hátt, frú forseti, á hvert heimili? Ég reyndi að slá á það hvað þetta væri hátt. Heimilin eiga að borga 85 milljónir samkvæmt greinargerð með frumvarpinu og ef maður deilir því á sirka 100 þúsund heimili þá er þetta 850 kr. á heimili á ári. Þetta kemur væntanlega inn á reikninginn annan hvern mánuð, það er þannig hjá mér alla vega. Það mundi þýða að þetta væri um 100–120 kr. á hverjum reikningi. Það er verið að búa til alveg ógrynni af færslum, sennilega um 600 þúsund færslur í kerfinu til að ná í þessar 85 milljónir. Heita vatnið er svipað. Þar er gert ráð fyrir 200 milljónum. Ef það eru 100 þúsund heimili eru það um 2.000 kr. á hvert heimili á ári, það yrði um 300–330 kall í hverri færslu. Það er sem sagt verið að búa til sennilega um 1,2 milljónir færslna til að ná í nánast ekki neitt. Þetta er bara til þess að flækja lífið fyrir almennum borgurum, flækja það og eins og ég nefndi áðan hefur þetta lítið með auðlindina að gera nema í öfugu hlutfalli. Þess vegna er nefnilega spurning hvort þetta sé auðlindaskattur. Það er virkilega spurning um það og ef menn ætla að fara að flagga því út um heim að við Íslendingar séum að koma á auðlindaskatti þarf það að vera rétt. Svo er það kolefnisgjaldið, það er eitt vandamálið í viðbót. Kolefnið kemur eiginlega bara fyrir í tveimur formum í heiminum, annars vegar í formi demants og hins vegar í formi grafíts sem er notað í blýanta og þar er það hreint. Ekki er meiningin að skattleggja demanta held ég í þessu þó að þetta heiti kolefnisgjald. Þetta sýnir enn einu sinni hve hugtökin eru brengluð í þessu. Ég ætla ekki að fara nánar út í það, ég ætla ekki að vera með neinar hártoganir, en þetta er dálítið undarlegt. Ég leitaði að því í frumvarpinu hvort einhvers staðar sé talað um það af hverju kolefnisgjaldið er mismunandi á bensín, gasolíu, brennsluolíu o.s.frv. Það kom fram hjá hæstv. ráðherra loksins við 2. umr. að það sé vegna þess að eldsneytin menga mismunandi mikið, búa til mismunandi mikið af koldíoxíði, sem er það sem við erum að reyna að hindra. Það er koldíoxíð sem við erum í rauninni að reyna að stöðva, þ.e. koltvísýringurinn. Það á að koma fram í frumvarpinu ef verið er að vinna gegn myndun koldíoxíðs, menn eiga að segja það í frumvarpinu, af hverju og til hvers. Sama er með auðlindina, í frumvarpinu er ekkert talað um hvað auðlind er og af hverju á að skattleggja auðlind og hvernig á að fara að því, enda er niðurstaðan sú að þetta er eiginlega skattlagt öfugt. Það hefði verið miklu einfaldara, frú forseti, að skattleggja hreinlega rafveiturnar sem eru miklu færri, þ.e. þær sem framleiða rafmagnið, skattleggja við uppsprettuna og setja 0,12 kr. á hverja kílóvattstund, það stendur þannig í frumvarpinu, ekki 12 aurar til að leiðrétta hæstv. ráðherra sem var að leiðrétta hérna áðan. Það hefði mátt skattleggja það hjá raforkuverunum sjálfum sem framleiða orkuna og leyfa þeim að veita því áfram. Þá hefði þetta verið mjög einfalt kerfi, örfáir greiðendur, gjaldið liggi skýrt fyrir og ekki verið að senda þær færslur til 100 þúsund heimila til að rugla fólk í ríminu. Þá hefði þetta líka verið skattlagning á auðlindina, þ.e. fallvatnið sjálft. Eins er það með heita vatnið, þar hefði mátt setja skattinn á hverja borholu eftir því hvað hún er hagkvæm, t.d. hvað hún er langt frá byggð, hvað hún er heit og hversu auðvelt er að ná vatninu upp, hvort þurfi að dæla vatninu eða hvort það kemur sjálfrennandi. Menn þurfa virkilega að hafa hugann við það sem þeir eru að gera, þ.e. hvernig skattleggja á auðlind. Það sem er kannski verst er að þetta er mjög dreifður skattur. Hann kemur niður á heimilum og atvinnulífi, kemur niður á landsbyggðinni eins hér hefur verið nefnt og nær ekki því markmiði að stöðva mengun. Það má kannski segja að hækkun á olíu og bensíni minnki óneitanlega neysluna og minnki líka brennsluna og það er í sjálfu sér ágætt. En það þyrfti að ganga miklu lengra ef menn ætluðu virkilega að hafa áhrif á neysluna og verðið. Reyndar held ég að flestum notendum þyki nóg um hvað verðið er orðið hátt á bensíni og olíu. Svo getur maður ekki horft fram hjá því að í öllum umsögnum var kvartað mikið undan hraða. Hraðinn á vinnslu frumvarpsins er náttúrlega með ólíkindum. Það er lagt fram 26.11., tæpum mánuði fyrir jól, er í 1. umr. 5.12. og síðan afgreitt úr nefnd 18.12. Þetta er sem sagt þvílíkur hraði á umsögnum og vinnslu málsins að mál sem í sjálfu sér gæti verið gott og ætti að vera áhugavert t.d. fyrir vinstri græna - þ.e. þá hv. þingmenn sem eru grænir í þeim ágæta flokki, mér finnst þeir stundum vera ýmist rauðir eða grænir en fáir bæði - og þá sem hafa virkilega áhuga á umhverfismálum. Þeir ættu nú að vera viðstaddir umræðuna og segja okkur hvað það er stórkostlegt að við séum að fara að skattleggja auðlindir og umhverfi, sérstaklega umhverfið, skattleggja umhverfisspjöll eða umhverfismengun, en ekkert hefur farið fyrir þeirri umræðu. Mér finnst það vera dálítið miður. Allir umsagnaraðilar sem komu að málinu kvörtuðu mikið undan hraðanum. Þetta væri ekki boðlegt að leggja á atvinnulífið og skattkerfið að koma með svona skatta með svo stuttum fyrirvara. Maður hefur dálitlar áhyggjur af því, virkilega, hvort þetta náist í gegn án þess að allt lendi í einhverri vitleysu og rugli í framkvæmdinni. Nú eru örfáir dagar eftir til áramóta en þá á þetta að taka gildi og þá á að fara að leggja á skatta og skattstofurnar - samþykkt voru lög um að þar eigi að fara að hræra í öllum mannaráðningum og mannskapnum. Fólk er óneitanlega upptekið af því þegar á að breyta miklu í starfsumhverfi þess en nú á það sem sagt allt í einu að veita upplýsingar um auðlindaskatta og umhverfisskatta sem eru að bresta á. Það verður að gera athugasemd við þetta. Ríkisstjórnin hefur haft tíma í eina níu mánuði að vinna svona frumvörp og það verður virkilega að gera athugasemd við það hvað frumvarpið kemur seint fram, enda var tekið fram í öllum umsögnunum að of skammur tími væri til að vinna skynsamlega að málinu. Ég tel að það gæti verið svo sem áhugavert efni að ræða um skattlagningu á auðlindir og ræða um hvernig við reynum að koma í veg fyrir koldíoxíðmengun, ef hún skyldi nú vera ástæða þess að jörðin er að hitna sem margir telja og er núna heil ráðstefna í Kaupmannahöfn einmitt um það. Þetta er mjög áhugavert efni en það þarf að fá lengri tíma og miklu vandaðri umfjöllun. Þess vegna er ég eindregið á móti frumvarpinu vegna þess hve umræðan hefur verið stutt og lítil og alveg sérstaklega vegna þess að auðlindaskatturinn í frumvarpinu er öfugur, a.m.k. hvað varðar vatnið. Ég hef fært rök fyrir því að auðlindin er skattlögð með öfugum hætti, þ.e. léleg hitaveita er skattlögð meira en góð hitaveita.

Frú forseti. Í því frumvarpi sem við ræðum hér er talað um nokkra nýbreytni sem felist í því að um sé að ræða svokallaða auðlindaskatta eða auðlindagjald sem, að slepptu því gjaldi sem þegar hefur verið lagt á sjávarútveginn, sé nokkuð sögulegt þar sem þetta sé í fyrsta sinn sem slíkt er gert hér á landi. Þá er þar til að taka að mínu mati að þarna gætir nokkurs misskilnings og mátti mjög glöggt heyra það á ræðu hæstv. fjármálaráðherra áðan að það virðist vera nokkuð á reiki innan fjármálaráðuneytisins og innan þeirrar nefndar sem um málið fjallaði og í hópi þeirra þingmanna sem virðast standa að málinu að líta svo á að hér sé um að ræða auðlindagjald. Það er rétt sem kom fram hjá hv. þm. Tryggva Þór Herbertssyni að sökum þess hvernig gjaldið er lagt á er útilokað, frú forseti, að halda því fram að um sérstakt auðlindagjald sé að ræða. Hér er einvörðungu um að ræða hefðbundna skattlagningu á vöru sem leggst beint á kaupanda vörunnar. Sá sem kaupir heita vatnið borgar þennan skatt. Auðlindagjald, auðlindaskattur leggst á þann sem nýtir auðlind og er þá sérstaklega horft til auðlindar í opinberri eigu og einstaklingur eða fyrirtæki í eigu einstaklinga hafi fengið réttindi til að nýta auðlindina og þar með sé hún skattlögð á þeim grunni og það er þá sá sem nýtir auðlindina sem ber skattinn. Hér er málum ekki þannig farið. Þess vegna er það enginn útúrsnúningur, frú forseti, eða verið að drepa umræðu á dreif þegar menn segja að nafn frumvarpsins, fyrirsögnin sé röng og afvegaleiðandi. Verið er að vekja hughrif og reyna að halda því fram að þessi skattur sé annars eðlis en venjulegir skattar á almenning vegna þess að hér sé um að ræða sérstakan auðlindaskatt. Auðlindaskattar enn og aftur falla á þá sem nýta auðlindina, ekki á almenning með þessum hætti. Allt öðru máli gegndi ef skattur hefði verið settur á þá sem nýta auðlindirnar, þá sem dreifa heitu eða köldu vatni eða rafmagni, ef sú skattlagning hefði farið beint á þau fyrirtæki hefði verið hægt að tala um einhvers konar auðlindagjald. Reyndar er um slíkt að ræða þegar einkafyrirtæki fær að leigja af ríkinu t.d. heitan hver eða einhverja aðra orkulind til ákveðins langs tíma og greiðir þess í stað ákveðið leigugjald. Þá er með sanni hægt að segja að um sé að ræða einhvers konar auðlindagjald. Þessi hugsun byggir á því, almennt hugmyndin um auðlindagjöld byggir á því að það sé einhvers konar umframrenta sem um sé að ræða með nýtingu náttúruauðlinda. Má rekja þessar hugmyndir um umframrentu m.a. til hugmyndafræði sem kölluð er georgismi sem einmitt gengur út á það að þegar um er að ræða umframrentu sé eðlilegt að sú umframrenta renni til ríkisins. Það sé með öðrum orðum óeðlilegt að einstaklingur fái notið umframrentunnar, einstaklingurinn eða fyrirtæki í hans eigu eigi að geta haft eðlilega ávöxtun á sínu fé sem lagt er í ákveðna auðlind en það sem er umfram eigi að renna til almannaþarfa og notkunar. Vandinn við þessa hugmynd er auðvitað sá, hvernig í ósköpunum eiga menn að finna það út hver er umframrentan, hver er hin eðlilega renta, hvað er renta sem á rætur sínar að rekja til þess að tækniþróun og hugmyndir þess sem nýtir auðlindina hafi skilað meiri afköstum, meiri hagnaði af auðlindinni, og því hafa menn almennt fallið frá slíkum hugmyndum að hægt sé að finna einhvers konar umframrentu. Reyndar áttu þessar hugmyndir sér nokkurt blómaskeið á Íslandi í umræðu um fiskveiðistjórnina þar sem fram kom sú hugmynd að hægt væri að setja ákveðið gjald á fiskveiðar til að tryggja að auðlindin yrði rétt nýtt. Var þá m.a. horft til hugmynda sem kenndar eru við georgismann um það að hægt væri að finna rétt gjald sem hægt væri að leggja á fiskveiðarnar til að tilkostnaður við fiskveiðarnar yrði ekki of mikill. Þetta hafa menn eins og ég segi gefist upp við meira og minna, þannig að það að stýra notkun auðlinda með auðlindagjöldum er eitthvað sem ég held að menn hljóti að vera komnir að niðurstöðu um að sé vart hægt. Það skiptir þó máli, frú forseti, og það var rangt sem kom fram hjá hæstv. fjármálaráðherra, að kalla hlutina sínum réttu nöfnum, reyna ekki að blekkja bæði hv. alþingismenn og almenning með því að láta sem svo að hér sé verið að setja á auðlindagjald. Svo er ekki. Hvað varðar umhverfisskattana sem settir eru vegna útblásturs á koltvísýringinn, þá er ég í sjálfu sér þeirrar skoðunar að það megi vel og eigi að skoða slíka skattlagningu og þá í stað annarrar skattlagningar. Með öðrum orðum, að eigi létta af öðrum gjöldum og setja skatt á mengun, því að vel má rökstyðja að það sé nauðsynlegt þar sem um er að ræða aðstæður þar sem engum eignarrétti verður komið við, t.d. eins og andrúmsloftið, og þá verði að koma til einhvers konar löggjöf af hálfu ríkisins til að menn borgi fyrir þá mengun sem þeir valda. Þar með ýtum við markaðnum í það að finna upp nýja tækni sem mengar minna, er ódýrari og að lokum mun auðvitað fara þannig, eins og t.d. er með bílana að þeir muni menga minna og minna eftir því sem tímar liða og að lokum munum við sjá á markaðnum bíla sem menga ekki neitt. Og þannig mun það ganga fram ef menn eru skynsamir einmitt í því hvernig farið er með slíka skattheimtu. Ef menn fara of hratt eyðileggja þeir líka um leið atvinnugreinar eins og bílaiðnaðinn ef settir eru of miklir skattar og það dregur úr getu slíkra iðngreina til að finna upp nýja tækni sem síðan nýtist okkur. En í prinsippinu, frú forseti, er ég ekki á móti slíkri skattheimtu en tel þó að hún verði að koma í stað annarrar skattheimtu, hún eigi ekki að leggjast ofan á eins og hér er um að ræða. Síðan er hitt og það hefur verið farið yfir það býsna ítarlega á undan að sú skattheimta sem hér um ræðir hefur auðvitað mjög óæskilegar afleiðingar inn í hagkerfi okkar. Hærri skattar á olíu og bensín þýða það auðvitað að t.d. flutningskostnaður hækkar. Það er óumflýjanlegt, frú forseti, nema menn hafi einhverja leið til að flytja vöru án þess að nota bensín og olíu. Það þýðir t.d. fyrir atvinnurekstur á landsbyggðinni að staða þess rekstrar sem þar er verður erfiðari af því að aðföng sem þarf að flytja til fólks úti á landi verða dýrari og það verður dýrara að koma vörunni frá sér. Þetta er augljóst, frú forseti, og þetta tengist síðan saman við það sem við sjálfstæðismenn höfum verið að vara við að við þær aðstæður þar sem hefur orðið svona gríðarlegur samdráttur í hagkerfinu vegna þess að bankakerfið hrundi og við þær aðstæður þar sem hefur orðið svo mikill samdráttur vegna þess að við erum að draga saman í útgjöldum ríkisins, er mjög óskynsamlegt að hækka skatta. Af hverju er það óskynsamlegt? Vegna þess að það bætist ofan á þá útgjaldaaukningu sem verður hjá íslenskum heimilum  Þá kemur upp umræða sem ég vakti athygli á í morgun, frú forseti, þar sem spurt var: Hvaða leiðir fara þjóðir og ríki til að reyna að koma aftur af stað efnahagskerfum sínum ef þau hafa orðið fyrir áfalli eins og við höfum lent í? Þetta hefur verið skoðað mjög ítarlega á undanförnum árum enda skiptir þetta miklu máli. Ég benti á í máli mínu í morgun, í umræðu um störf þingsins, að í rannsókn sem náði til 21 lands innan OECD þar sem skoðuð voru 90 tilvik þar sem ríkisstjórnir höfðu reynt með aðgerðum í fjármálum hins opinbera að ýta undir hagvöxt í ríkjum sínum, var aðgerðum skipt í tvennt: Annars vegar þar sem menn hafa lækkað skatta og hins vegar þar sem menn hafa aukið ríkisútgjöld. Niðurstaða þessarar rannsóknar, sem var gerð af prófessorum í hagfræði við Harvard-háskóla í Bandaríkjunum, sýnir að með því að lækka skatta var miklu líklegra að menn næðu árangri í því að koma aftur af stað efnahagslífi viðkomandi þjóðar. Þar sem um var að ræða aukningu á ríkisútgjöldum gekk það miklu verr þegar upp var staðið, þegar menn horfðu til baka og höfðu nokkur ár til að mæla. Það skýrist m.a. af því að skattahækkanir og aukning í ríkisútgjöldum veldur því að fjárfesting einkaaðila dregst saman. Fjárfesting einkaaðila er mjög mikilvæg til að búa til ný störf og er grundvöllur fyrir hagvöxt í framtíðinni. Þetta eigum við að hafa í huga þegar við ræðum þetta frumvarp. Ég hef heyrt þeirri skoðun fleygt, frú forseti, að vegna þess að skattar voru hækkaðir í Svíþjóð á 10. áratugnum þegar Svíar voru að vinna sig út úr sínum vanda, sé í lagi fyrir okkur að gera slíkt líka vegna þess að hér hafi skattar verið lækkaðir á undanförnum árum. Ég verð að segja, frú forseti, að þessi skilningur er rangur. Hann er rangur vegna þess að á Íslandi, eins og ég hef bent á, hefur líka fleira gengið á en bara það að við höfum orðið fyrir áfallinu sem fylgdi í bankahruninu. Hér varð líka hrun á gjaldmiðli, hér varð hrun á íslensku krónunni sem þýðir að heimilin verða fyrir alveg gríðarlegum búsifjum, bæði vegna þess að þeir sem voru með gjaldeyrislán þurfa nú að borga miklu meira, allt að því helmingi meira í afborganir en áður, og líka vegna þess að í kjölfarið fylgdi verðbólga sem þýddi það að lán sem eru verðtryggð hafa verið að hækka. Þegar menn taka þetta saman sjá þeir auðvitað að þetta er hættulegt. Og þó að skattar hafi verið lækkaðir er það ekki það sem skiptir máli þegar við metum hvaða afstöðu við eigum að hafa í þessum málum. Ástæðan fyrir því að ég segi það er sú að það sem skiptir máli eru áhrifin sjálf af skattahækkunum við núverandi aðstæður. Það skiptir máli og með því núna við þessar aðstæður að draga úr kaupgetu heimilanna á Íslandi, með því að gera það að verkum að færri krónur eru eftir í launaumslaginu til að kaupa vöru og þjónustu, erum við að sjálfsögðu og augljóslega að draga úr möguleikum okkar til að vinna okkur út úr efnahagskreppunni. Með öðrum orðum, frú forseti, við erum bæði að lengja kreppuna og við erum að dýpka hana. Við sjálfstæðismenn höfum lagt fram ítarlega útfærðar og útreiknaðar hugmyndir um það hvernig hægt er að bjarga vanda ríkissjóðs án þess að þurfa að grípa til skattahækkana. Við bendum á það enn og aftur að það sé svo mikil hætta fólgin í því að hækka skatta við þessar aðstæður að leita eigi allra mögulegra leiða, frú forseti, til að komast hjá því að hækka skatta. Það er sorglegt að fylgjast með þeirri umræðu sem hér hefur orðið um meðal annars þá leið okkar sjálfstæðismanna. Og þeir sem hafa, hv. þingmenn margir hverjir, talað hátt um það að nú væru komnir nýir tímar sem kölluðu á það að menn nálguðust viðfangsefni sitt með öðrum hætti en verið hefur og lyftu sér upp úr skotgröfum hinna pólitísku flokka, ættu að velta því fyrir sér þegar þeir horfa þá stöðu sem við Íslendingar erum í, hvort það væri ekki tilefni til þess að líta aðeins betur á þessi mál og spyrja sig: Er alveg öruggt að við neyðumst til að fara þessa skattahækkunarleið? Getum við farið aðra leið? Vegna þess að ef sú leið er fær, eins og við sjálfstæðismenn teljum, á að fara hana burt séð frá því hver lagði hana til, af því að það er gríðarleg áhætta fólgin í þeim fyrirætlunum sem ríkisstjórnin hyggst núna leggja fyrir þingið. Það er gríðarleg áhætta fólgin í þessu. Rétt er að muna, frú forseti, að það sem gerðist í Bandaríkjunum, svo ég víki enn einu sinni að því, var það að kreppan sem varð vegna hrunsins 1929 varð ekki kölluð kreppan mikla nema fyrir það hvernig stjórnvöld í Bandaríkjunum brugðust við. Það voru bandarísk stjórnvöld sem gerðu kreppuna sem varð vegna hrunsins 1929 að kreppunni miklu. Hættan sem við stöndum frammi fyrir með því að þessi skattaleið ríkisstjórnarinnar verði samþykkt við þessar aðstæður, hættan sem við búum við er sú að við aukum á kreppuna og gerum hana að okkar miklu kreppu. Því er það verkefni Alþingis að reyna að finna allar mögulegar leiðir til að koma í veg fyrir að slíkt gerist. Þegar ég heyri stundum talað um að nauðsynlegt sé að hækka skatta núna vegna þess að menn ætli sér að ná einhvers konar félagslegum markmiðum með því, þá segi ég: Gott og vel. Ég ætla ekki að gera ágreining um það að menn hafi mismunandi pólitískar skoðanir á því hvernig skattkerfið eigi að vera uppbyggt. Ég er þeirrar skoðunar að það eigi að vera einfalt og auðskiljanlegt og það skili mestum árangri að hafa skatta sem lægsta, það skili mestum tekjum í ríkissjóð. En gott og vel. Ef menn hafa þá skoðun að það þurfi að gera slíkt, að það þurfi að stokka upp skattkerfið og gerbreyta því, hvers vegna fara menn ekki þá leið að segja: Við skulum fara þá leið sem t.d. Sjálfstæðisflokkurinn hefur bent á hér og nota þær skatttekjur sem við eigum frestaðar inni í séreignarsjóðunum sem skipta tugum milljarða. Ætli ríkissjóður fengi ekki í sinn hlut 75 milljarða eða svo sem þar liggja inni, sveitarfélögin fengju miklar upphæðir. Fara þá leið sem við höfum bent á, að standa við stöðugleikasamkomulagið sem gert var við aðila vinnumarkaðarins þegar kemur að fjárfestingum, fara þá leið að skoða möguleika sem við höfum með því að auka þannig við aflann á Íslandsmiðum að við setjum fiskstofnana ekki í neina hættu en aukum tekjur ríkissjóðs og samfélagsins. Fara þá leið sem við höfum reiknað út og sýnt fram á að þær tekjur sem slíku mundi fylgja, framkvæmdir í Helguvík, Straumsvík o.s.frv., mundu tryggja okkur í gegnum þann vanda sem er fram undan með ríkissjóðinn og nota þá tímann til að fara yfir skattkerfið okkar íslenska, ef menn hafa þá pólitísku skoðun að menn vilji breyta því, og undirbyggja slíkar breytingar og gera það almennilega á 1–2 árum en hlaupa ekki eins og hér er gert að óathuguðu máli. Mér finnst það, frú forseti, algerlega lýsandi fyrir þetta mál að hæstv. fjármálaráðherra skuli, þrátt fyrir að útskýrt sé fyrir hæstv. ráðherra nákvæmlega í hverju villan felst í heiti frumvarpsins, telja sig vera að leggja á auðlindaskatt sem síðan er auðvitað alveg augljóslega rangt, það er merki um þau vinnubrögð sem eru uppi í skattamálunum. Menn hlaupa í þessar skattbreytingar án þess að vita hvað þeir eru að gera. Ég ætla ekki að segja að það breyti öllu um niðurstöðu málsins hvað varðar skattlagninguna en það er alveg ótrúlegt að hlusta á það að menn skuli ekki skilja jafneinfalt grundvallaratriði eins og það hvað er auðlindaskattur og í hverju slík skattheimta felst. Og síðan er það, eins og bent hefur verið á m.a. af hv. þm. Pétri H. Blöndal, hvernig skattlagning á sér stað varðandi heita vatnið auðvitað svolítið sérkennilegt og ber þess ekki vott að menn hafi hugsað þetta frá grunni og gefið sér nægan tíma til að velta þessu fyrir sér og hvaða áhrif þetta hefur. Það er alveg augljóst í mínum huga. Það getur varla verið að menn hafi ætlað sér að fara af stað með þá niðurstöðu sem hér liggur fyrir. Þess vegna segi ég, frú forseti: Það er hlutverk stjórnarandstöðu við þær aðstæður sem eru uppi í okkar samfélagi að leggja fram ábyggilegar og traustar og trúverðugar tillögur. Það er ekki hlutverk stjórnarandstöðunnar núna að gagnrýna bara og finna að. Hlutverk okkar er að veita málefnalegt aðhald en um leið að leggja fram tillögur að lausn. Við sjálfstæðismenn höfum lagt fram tillögur sem gera það að verkum að ríkisstjórnin á núna möguleika, hún á til þess forskrift hvernig hægt er að leysa vanda ríkissjóðs án þess að fara í þessar stórhættulegu tillögur um skattahækkanir sem munu gera það að verkum að öðru óbreyttu að áhættan á því að kreppan sem við nú erum í verði lengri og dýpri, verði miklu meiri. Áhættan mun vaxa mjög mikið, það er óumflýjanlegt. Við hljótum að gera þá kröfu, frú forseti, til okkar allra í salnum, hvort sem við erum í stjórn eða stjórnarandstöðu, að við tökum höndum saman um að finna bestu leiðina sem við eigum til að vinna okkur út úr þessari kreppu. Það er engin minnkun fólgin í því fyrir ríkisstjórnina, frú forseti, að taka þær tillögur sem koma frá stjórnarandstöðunni og skoða þær, vinna þær og segja: Ef þær ganga upp, förum við þessa leið. Hví ekki að taka þær frestuðu skatttekjur sem við eigum inni í séreignarsparnaðinum án þess að hreyfa neitt við stóra lífeyrissjóðakerfinu og þeirri samtryggingu sem þar er, með því að fara og líta á séreignarsjóðina og segja, þarna liggja tugir milljarða, yfir 70 milljarðar sem ríkið getur nýtt sér? Hví ekki að fara þá leið, frú forseti, frekar en það að ráðast í vanhugsaðar skattahækkanir sem geta haft svona alvarlegar afleiðingar? Því að hvergi í þeim rannsóknum, a.m.k. sem ég hef séð, hafa menn reynt það af mikilli alvöru við aðstæður eins og við erum í að fara í jafnveigamiklar og umfangsmiklar skattahækkanir og samdrátt í ríkisútgjöldum til að vinna sig út úr kreppu og bæti svo við, eins og ég nefndi áðan, þeim búsifjum sem íslensk heimili hafa orðið fyrir vegna hækkunar á lánum, bæði erlendum og innlendum. Ég sé ekki, frú forseti, hvernig þetta á að ganga upp. Ég sé ekki hvernig það á að geta gerst að við komum hjólum atvinnulífsins aftur af stað við þessar aðstæður. Það er þess vegna sem höfum við lagt fram okkar tillögur og það er þess vegna sem við erum á móti þeim tillögum sem ríkisstjórnin leggur fram. Það skortir á bæði að þær séu vel úthugsaðar og svo augljóslega tel ég að þær séu ekki í samræmi við það efnahagsvandamál sem við er að etja, þetta sé ekki skynsamleg efnahagsleg aðgerð.

Virðulegi forseti. Við erum að ræða heilmikið mál sem er frumvarp um umhverfis- og auðlindaskatta. Það á sér dálítið skrautlega forsögu frá því að hugmyndin var fyrst sett á flot í frumvarpi til fjárlaga sem lagt var fram í þingbyrjun í október. Þá var sú hugmynd ekki reifuð eingöngu heldur var því í gadda slegið í frumvarpið sjálft að þar væri gert ráð fyrir því að innheimta auðlinda-, orku- og kolefnisskatta, ný gjöld, upp á 16 milljarða kr. Þetta var gert eins og menn ættu bara að taka þessu eins og að drekka vatn og látið í veðri vaka að þetta væri kannski ekki mjög stórt mál. Þetta er þó gríðarlega mikil ákvörðun, í fyrsta lagi prinsippákvörðun og síðan ákvörðun um að setja á nýja skatta, sem ekki höfðu verið innheimtir í þessu formi, upp á 16 milljarða kr. Þetta var gert að nánast algerlega óræddu máli. Það er að sönnu þannig að menn hafa einhvern tíma verið að fjalla um hugmyndir um orkuskatta, auðlindaskatta, kolefnisskatta en hin skipulega upplýsta almenna umræða sem þarf að liggja til grundvallar svona stórri ákvörðun hafði ekki farið fram, svo einkennilegt sem það var. Þetta er allt öðruvísi en við höfum kynnst þegar menn hafa verið að fitja upp á nýjum hugmyndum af þessu tagi. Ég þekki vel til umræðunnar sem fór fram þegar var verið að setja á auðlindagjald í sjávarútvegi. Berum þetta saman, annars vegar þessa hugmynd hæstv. ríkisstjórnar, ákvörðun hæstv. ríkisstjórnar, um það að leggja á 16 milljarða gjald því að þessi skattheimta var ákvörðun ríkisstjórnarinnar, á ábyrgð ríkisstjórnarflokkanna. Þetta er ekki eitthvað sem dettur af himnum, þetta er ekki einhver hugmynd sem á bara fylgismann uppi í fjármálaráðuneyti. Þetta er á ábyrgð ríkisstjórnarflokkanna því að þeir bera ábyrgð á stóru ákvörðununum sem teknar eru í fjárlagafrumvarpinu og með því að leggja þetta fram hafa þessir flokkar lýst yfir stuðningi við þessi áform. Við vitum hins vegar að þetta mætti mikilli andstöðu. Þetta kom öllum í opna skjöldu og sem betur fer var ríkisstjórnin að nokkru leyti gerð afturreka með málið þó að enn sitji hún við sinn keip að því leyti að gert er ráð fyrir því í því frumvarpi sem hér er til umræðu að tekjurnar geti numið allt að 5 milljörðum kr. sem er engin smáupphæð. Ég nefndi aðeins áðan auðlindagjaldið í sjávarútvegi og hvernig til þess hafði verið stofnað. Sú umræða tók mörg ár. Það fór mikil umræða fram um þessi mál í þinginu, það fór gríðarlega mikil umræða fram um þessi mál utan þingsins í almennri umræðu og til margra funda boðað í þessu sambandi. Þar var þó alla vega um það að ræða að menn gerðu sér grein fyrir því hvað í húfi var og í hverju þessi skattheimta fólst. Það velktist enginn í vafa um það. Og áður en ákvörðun var tekin á Alþingi var skipuð þverpólitísk nefnd á grundvelli þingsályktunartillögu, sem raunar var flutt af forustumanni þáverandi stjórnarandstöðuflokks, Margréti Frímannsdóttur, sem fól það í sér að nefndinni var falið að fara yfir þessi álitamál og komast að niðurstöðu. Nefndin starfaði undir forustu Jóhannesar Nordals, þáverandi seðlabankastjóra, og fór yfir málið vítt og breitt, kynnti sér öll rök, skoðaði forsendur, velti málinu fyrir sér, gaf út tvær skýrslur sem voru þá umræðugrundvöllur jafnt innan sjávarútvegsins sem og í almennri þjóðfélagsumræðu. Málið var lagt fram sem þingmál í góðum tímafresti, pólitískar umræður fóru fram um þessi mál í þinginu og að því loknu var tekin um það ákvörðun sem ákvörðun Alþingis að leggja á slík gjöld. Hér er þessu allt öðruvísi farið. Hér hefur ekki verið efnt til almennrar umræðu. Hér hefur ekki verið lögð nándar nærri sambærileg vinna í þessi mál og samt sem áður erum við að tala um auðlinda-, umhverfis- og orkuskatta, sem nú er búið að upplýsa að er hreint uppnefni, sem eiga að nema 5 milljörðum kr. og ætlunin var að munu nema 16 milljörðum kr. og enginn vissi á þeim tíma hvernig átti að útfæra og allir ráðherrar sem málið varðaði með einhverjum hætti, eins og hæstv. iðnaðarráðherra, hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, voru á harðaflótta undan þessari frumvarpssmíð sem þeir þó sjálfir báru alla pólitíska ábyrgð á ásamt félögum sínum í ríkisstjórnarflokkunum. Þetta er algerlega með ólíkindum og fordæmalaust liggur mér við að segja þegar um er að ræða mál af þessu taginu, umdeilt pólitískt mál, umdeildan skatt og nýja skattahugmynd af þessu taginu upp á 16 milljarða kr. Þetta er til marks um vinnubrögð sem ekki eru líðandi en eru hins vegar því miður í samræmi við það mark sem þessi ríkisstjórn er brennd. Hugmyndir um alls konar auðlindaskatta, kolefnisskatta og slíkt, eru í sjálfu sér ekki nýjar af nálinni í almennri umræðu til að mynda erlendis. Þar hafa menn verið að velta þessu fyrir sér á akademísku plani og þetta er auðvitað eitt af því sem snertir þá umræðu sem m.a. á sér stað núna úti í kóngsins Kaupmannahöfn um hugmyndir manna um að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda. Ég ætla að segja það strax sem mína skoðun að ég tel að skattar af þessu taginu séu allrar umræðu verðir. Þetta er eitthvað sem við eigum að velta fyrir okkur í heimi breytinga og það getur vel verið að slíkar skattaheimildir geti komið til álita. En alls staðar þar sem ég hef fylgst með slíkri umræðu hefur hún gengið út á það að skattheimtan kæmi þá í staðinn fyrir einhvers konar aðra skattheimtu, beina eða óbeina skattheimtu, aðra neysluskatta og þess háttar, aðra skatta af umferðinni, aðra skatta af bílum, aðra skatta sem þessi skattlagning væri þá að leysa af hólmi. Því er ekki til að dreifa hér því það er þvert á móti á sama tíma og verið er að setja fram þessar hugmyndir sem hér eru kallaðar auðlinda- og umhverfisskattar er verið að þyngja skattlagninguna að öðru leyti á sömu notendur og munu að lokum borga skattlagninguna sem hér er verið að boða. Félag íslenskra bifreiðaeigenda vekur til að mynda athygli á því í umsögn sinni að ekki sé nóg með að nú eigi að leggja á sérstakan kolefnis- eða orkuskatt á bensín og olíu heldur sé líka búið nú þegar á þessu ári að hækka olíugjald verulega og hækkun olíugjaldsins og kolefnisgjaldsins nemi 14,67 kr. á lítra eða um 35,8% og kostnaður vegna meðalnotkunar á dísilbíl á ári í þessu núna, kostnaðaraukningin, hefur þá aukist um 38 þús. kr. Sama er um að ræða ef við skoðum bensínið. Ef við tökum tillit til fyrirhugaðs kolefnisgjalds eins og hér er verið að tala um, sem á að vera 2,60 kr., þá er hækkunin 20,38 kr. eða 48,3%, nærri 50% og kostnaðaraukningin við notkun á meðalbensínbíl er þá 53 þús. kr. á einu ári. Þá sjáum við hvernig þetta allt saman er. Þetta er ekki hugmynd um það að láta þennan skatt leysa af hólmi aðra skattlagningu heldur þvert á móti er þetta aðferð við að auka þessa heildarskattheimtu sérstaklega á þessu sviði. Hér hefur verið farið að nokkru leyti yfir það hver afleiðingin er t.d. af þessari skattlagningu sérstaklega, hvernig hún mun bitna ekki bara á almenningi í landinu, í formi þess að það verði dýrara að reka fjölskyldubílinn, sem er hluti af því sem flestar fjölskyldur telja sig þurfa á að halda. Við erum líka að tala um að þetta mun leiða til þess að kostnaður, flutningskostnaður út á landsbyggðina sérstaklega, mun stórum aukast. Hvað hafa menn oft haldið ræður, m.a. menn sem nú sitja á ráðherrabekkjunum, um nauðsyn þess að lækka flutningskostnað? Hæstv. samgönguráðherra, hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, hæstv. fjármálaráðherra, umboðsmaður og ábyrgðarmaður þessa máls, hafa haldið maraþonræður um mikilvægi þess að lækka flutningskostnað. Nú er það greinilega þeirra einbeitti vilji að hækka flutningskostnaðinn með því að hækka bensíngjöldin, hækka dísilgjöldin og setja á sérstakan kolefnisskatt ofan í kaupið. Þetta er þá framlagið til þessa. Og hvaða áhrif skyldi þetta hafa á samkeppnisstöðu atvinnulífsins á landsbyggðinni? Iðnfyrirtækin norður á Akureyri, steinullarverksmiðjuna á Sauðárkróki, iðnfyrirtækin á Suðurlandi svo að ekki sé talað um sjávarútveginn vítt og breitt um landið sem þarf á því að halda að flytja vörur sínar til helstu útflutningshafna í Reykjavík. Það er greinilega ekki verið að hugsa um heildarhagsmuni vegna þess að svo mikið liggur á að koma á þessari skattlagningu, þessari auðlinda- og umhverfisskattlagningu í dularbúningi, að það er ekkert hugað að þessum heildarhagsmunum. Talandi um það. Mér hnykkti satt að segja við við lestur á þeim umsögnum sem fyrir liggja í þessu máli að gera mér grein fyrir því að ætlunin reyndist vera sú að þeir umsagnaraðilar sem fengu þetta mál til meðhöndlunar fengu alls þrjá heila daga til að afgreiða þetta mál, þetta stóra mál, ásamt því að segja skoðun sína á alls konar öðrum skattbreytingum. Fram kom í einni umsögninni að það hefði borist, held ég, á laugardegi og þremur dögum síðar áttu menn að hafa mótaða upplýsta skoðun um hvað þetta þýddi og hverjar afleiðingarnar væru. Það er auðvitað óþolandi að svona sé gert og er til marks um mjög slök vinnubrögð. Ég ítreka það að ég tel það alveg umræðunnar virði að velta því fyrir sér hvort við viljum breyta með einhverjum hætti skattlagningunni og beina henni að einhverju leyti meira inn í þennan umhverfislega þátt. Það er auðvitað mál sem er sjálfsagt að ræða, velta fyrir sér og fara ofan í. En þá er það sjálfgefinn hlutur að það sé gert með þeim hætti sem við gerðum þegar verið var að setja á auðlindaskattinn í sjávarútvegi, svo umdeildur sem hann var, að það sé gert með þeim hætti að fram fari almenn pólitísk umræða um þetta, það gefist tóm til þess, ekki bara á einum eftirmiðdegi eftir að málið hefur verið rekið inn með harðri hendi og rekið í gegnum þingið eins og verið sé að reka fé í rétt í stað þess að þessi umræða geti farið fram með upplýstum hætti. Eins og málin hafa þróast hefur þetta ekki reynst vera auðlindaskattur nema þá í dularbúningi. Hér hefur verið bent á af ýmsum hv. þingmönnum að ef þetta væri auðlindaskattur væri skattstofninn annar, þá væri skattlagningunni hegðað allt öðruvísi. Í áliti 1. minni hluta hv. efnahags- og skattanefndar segir meðal annars að ekki verði séð að sérstök umhverfissjónarmið liggi að baki upptöku kolefnisgjalds þar sem fjárhæð gjaldsins er ekki í tengslum við magn á losun kolefnis. Ef umhverfissjónarmið er ástæða skattsins væri auðveldara að skattleggja kolefnisatómið sjálft og væri þá öll losun þess skattlögð sama hvar það er notað. Eins og menn hafa bent á er þetta skattlagning á síðasta þættinum í verðlagningunni. Þetta er eins og að skattleggja fiskbollurnar í búðinni eða fiskflakið en ekki skattleggja auðlindina eins og gert er til að mynda varðandi auðlindaskattinn í sjávarútveginum. Síðan er það auðvitað líka efni út af fyrir sig að velta því fyrir sér hvaða áhrif þetta hefur á ýmsa þætti. Orkustofnun vekur t.d. athygli á því að það sé stórfurðulegt varðandi skattlagningu söluvirðis á heitu vatni að gjaldið skuli leggjast á í öfugu hlutfalli við verðmæti auðlindarinnar og þeir sem fyrirsjáanlega munu borga mest verða þeir sem búa við erfiðustu aðstæðurnar. Þetta er dálítið sérkennileg aðferð, sérstaklega hjá ríkisstjórn sem hefur haft það að boðorði sínu og mottói að hún sé að reyna að finna hin breiðu bök, hún sé að finna þá sem helst geta tekið á sig skattlagninguna. En nú er hins vegar gripið til þess ráðs að skattleggja þau orkufyrirtæki og þá starfsemi sem stendur höllustum fæti fyrir þannig að sá borgi mest sem til þess er verst færastur. Þetta væri alveg sérstakt rannsóknarefni fyrir svo mikla snillinga sem Stefán Ólafsson og Þórólf Matthíasson og skora ég á þá að velta fyrir sér þessari glæsilegu hugmynd að skattleggja sérstaklega þar sem aðstæðurnar eru erfiðastar, að setja þar á hörðustu skattlagninguna. Virðulegi forseti. Það er auðvitað hægt að fara yfir þetta mál með ýmsum hætti. Veltum aðeins fyrir okkur sjávarútveginum í þessum efnum. Við vitum að sjávarútvegurinn er grundvallaratvinnuvegur okkar. Sjávarútvegurinn er líka í þeirri stöðu að útblástur, sem er óhjákvæmilegur í sjávarútvegi, er býsna mikill og það blasir við að þessi skattlagning mun verða mjög íþyngjandi fyrir sjávarútveginn. Þá er farið í það, af hálfu hæstv. ríkisstjórnar, að verja sig með því sem er gamalkunnugt. Það eru dæmi einhvers staðar annars staðar í heiminum um það að menn fari svipaðar leiðir í skattlagningu og úr því að hægt er að finna einhvers staðar slík dæmi þá skulum við fara í kjölfarið. Ef menn nota þessa aðferðafræði er hægt að finna upp skattlagningu á hverju sem er því að skattlagningar í einhverju formi einhvers staðar eru örugglega til í býsna fjölbreyttri mynd. Í þessu tilviki er sérstaklega vísað til Noregs um að þar sé skattlagning á þessu taginu og þess vegna sé okkur ekki of gott að taka upp skattlagningu af þessum toga. Þá vil ég vekja athygli á því, sem kemur líka fram í þeim gögnum sem lögð voru fyrir efnahags- og skattanefnd, í sambandi við þetta sérstaka kolefnisgjald sem lagt er á í Noregi, sem sérstaklega hefur verið vísað til, þá eru nokkrar atvinnugreinar undanþegnar kolefnisgjaldinu eins og t.d. fiskiskipaflotinn og líka samgöngur flugvéla og kaupskipa milli landa. Það er því alveg ljóst mál að með þeirri aðferð sem verið er að beita er verið að íþyngja sjávarútveginum, skerða samkeppnisstöðu hans og er hún þó nógu skökk fyrir í ljósi þess að við erum með sérstaka gjaldtöku vegna auðlindanna, eins og ég rakti áðan, sem ekki tíðkast annars staðar almennt í heiminum. Nú erum við með þessari skattlagningu enn að torvelda samkeppnisstöðu okkar einmitt á þeim tímum þegar við þurfum að gæta þess að þessi atvinnugrein, sjávarútvegurinn, sé í sem bestum og mestum færum til að takast á við þá samkeppni sem við er að glíma. Sama má segja um ýmislegt annað. Við ræddum lengi í gær um svokallaðan stuðning til nýsköpunarfyrirtækja. Þá vakti ég athygli á því að á sama tíma og við vorum að ræða þau mál, þ.e. ívilnandi skattareglur fyrir nýsköpunarfyrirtæki, þróunar- og nýsköpunarstarfsemi, erum við að setja á sérstaka skattheimtu ofan á atvinnulífið okkar sem eyðir út, og miklu meira en það, öllum ávinningnum af ívilnandi aðgerðum fyrir rannsóknar-, þróunar- og sprotafyrirtæki. Þetta blasir við og þetta hér sem við erum einmitt að ræða er einn liður í þessu. Nýsköpunarmiðstöð Íslands er kannski sá aðili sem ætti gleggst að vita um það hver áhrifin af þessari skattheimtu verða. Hvað segir nýsköpunarmiðstöðin um þessa hluti? Þeir segja: Þessar skattahækkanir munu ekki ýta undir nýsköpun í landinu og það blasir við. Fyrirtæki sem eru að taka á sig skattheimtu af þessum toga hafa ekki þá fjármuni sem fara í þá skattheimtu til að leggja í nýsköpunar- og þróunarstarfsemi. Það mun ekki auðvelda starfsemi sprotafyrirtækja, sem er töfraorðið sem hæstv. ríkisstjórn bregður fyrir sig á tyllidögum. Þvert á móti telja þeir að þessar breytingar munu draga úr starfsemi sprotafyrirtækjanna og nýsköpun. Virðulegi forseti. Var það ekki rétt munað að það væri í gær, fyrir svona 24 tímum, svo ég geri eins og hv. þm. Pétur Blöndal, að við vorum að samþykkja lög til að styðja við sprotafyrirtæki? Var það ekki á þessum tíma í gær sem hæstv. fjármálaráðherra kom fagnandi og með himinskautum yfir því að hann væri búinn að tryggja þverpólitíska samstöðu um það að styðja við bakið á nýsköpunar- og þróunarstarfsemi? Síðan kemur sú ríkisstofnun sem gleggst þekkir til þessara mála og segir: Bara þetta eina frumvarp sem við erum að ræða mun draga úr starfsemi sprotafyrirtækja og nýsköpun þannig að það sem ríkisstjórnin gerir með annarri hendinni tekur hún burtu með hinni. Þessi vinnubrögð eru alveg með ólíkindum öllsömul og til viðbótar: Ferðaþjónustan. Menn segjast tala um hana. Hún skiptir gríðarlega miklu máli og mun verða hluti af þeirri endurreisn sem við þurfum að eiga í landinu. Menn voru að monta sig nokkuð af því í ríkisstjórninni að hafa töfrað fram einhverja milljónatugi til að geta farið í aukna markaðssetningu fyrir ferðaþjónustuna. Það er út af fyrir sig jákvætt og gott og mun alveg örugglega skila sér margfaldlega í ríkiskassann. En þessi skattlagning leggst með ofurþunga á ferðaþjónustuna og í skýrslu sem samgönguráðuneytið birti 22. ágúst í fyrra var einmitt mjög verið að vekja athygli á því hvað ferðaþjónustan væri berskjölduð fyrir áformum um alls konar skattlagningu og íþyngjandi aðgerðir sem bitnuðu m.a. á eldsneytiskostnaði. Ferðamenn sem koma hingað geta ekki farið öðruvísi heldur en með flugi nema þeir kunni sjálfir að fljúga sem er frekar óalgengt, held ég, í mannheimum. Þess vegna hafa menn ekki möguleika á því að svissa yfir í aðra flutningsstarfsemi og þetta mun þess vegna skaða okkar ferðaþjónustu meira en ferðaþjónustu almennt annars staðar í heiminum og skekkja samkeppnisstöðu hennar. Virðulegi forseti. Það frumvarp sem við ræðum hér er illa undirbúið, vanhugsað, vanreifað og án þeirrar pólitísku umræðu sem þarf að eiga sér stað. Það mun fyrirsjáanlega koma þungt niður á atvinnulífinu og sérstaklega íbúum landsbyggðarinnar.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þá umræðu sem hér fer fram og sérstaklega vil ég þakka hv. síðasta ræðumanni, Einari K. Guðfinnssyni, sem fór mjög rækilega yfir málið frá öllum sjónarhornum og vakti athygli á því helsta sem fram hefur komið í umsögnum umsagnaraðila og held ég að fáu hafi þar verið sleppt. Til að byrja með held ég að einfaldast sé að tala um þetta mál á þessum forsendum. Það er mikið rangnefni að kalla það umhverfis- og auðlindaskattafrumvarp. Þetta eru auðvitað bara hreinar nýjar álögur á atvinnustarfsemi og landsbyggð. Þetta eru, eins og við höfum kallað það hér í umræðunni, sturtuskattar á heita vatnið. Heimilin eiga að borga 85 milljónir í sturtuskatt, stóriðjan mun skila 1.600 milljónum, landbúnaðurinn 15 og iðnaður, þjónusta og annað um 185 milljónum eins og frumvarpið var kynnt í upphafi. Þetta eru þau áform sem ríkisstjórnin lagði af stað með í þessu máli. Þegar maður skoðar þær fjölmörgu umsagnir sem hafa borist, jafnvel þótt umsagnarfrestur hafi verið skammur, er athyglisvert hve áform ríkisstjórnarinnar eru afhjúpuð auðveldlega með einföldum dæmum um áhrif frumvarpsins fyrir einstaka aðila sem munu þurfa að taka á sig þessar auknu byrðar hvort sem er í landbúnaði, sjávarútvegi, iðnaði eða annars staðar. Mig langar til að grípa niður, virðulegi forseti, í nýútkominni skýrslu frá Viðskiptaráði Íslands þar sem er verið að fjalla um þessar misráðnu leiðir í skattamálum sem ríkisstjórnin er að fara. Þar segir á bls. 24, með leyfi forseta: „Í stað þess að skera niður óhagkvæm fitulög sem safnast hafa upp í rekstri hins opinbera á undanförnum árum hafa stjórnvöld frekar kosið að leggja byrðarnar á heimili og fyrirtæki með stóraukinni tekjuöflun. Auk þess virðast stjórnvöld hafa litið fram hjá þeim margvíslegu áhrifum á hvata og umsvif í hagkerfinu sem fyrirhugaðar skattbreytingar koma til með að skapa.“ Síðan segir annars staðar, með leyfi forseta: „Svo virðist sem stjórnvöld geri sér ekki fyllilega grein fyrir þeim gjörbreyttu aðstæðum sem íslenskt viðskiptalíf býr við í kjölfar þeirrar fjármála- og gjaldeyriskreppu sem nú stendur yfir. Hrun krónunnar, viðvarandi verðbólga og háir stýrivextir hafa lagt efnahagsreikninga stórs hluta viðskiptalífsins í rúst. Á sama tíma hafa rekstraraðstæður hríðversnað sem sést best á þeirri staðreynd að einkaneysla hefur dregist saman um nærri 30% frá því hámarki hennar var náð árið 2007 og fjárfesting einkaaðila hefur hrunið um ríflega 60% á sama tíma. Það er því erfitt að sjá hvernig stjórnvöld geta komist að þeirri niðurstöðu að frekari skattlagning á atvinnurekstur sé vænleg leið til árangurs.“ Loks segir á öðrum stað, með leyfi forseta, í framhaldi af umræðu um aðra skatta sem mótmælt er í skýrslunni, á bls. 29: „Til viðbótar við hækkun tryggingagjalds ætla stjórnvöld að leggja sértæka skatta á orkunotkun og kolefnislosun.“ - Og það er auðvitað það mál sem við erum hér að ræða um. - „Þessari skattlagningu er því einkum beint að ákveðnum greinum atvinnulífsins. Orkuskattar lenda aðallega á stóriðju og iðnaði en þeir sem bera mestar byrðar vegna kolefnisgjalds eru samgöngufyrirtæki og sjávarútvegur. Eitt af því sem talið er einkenna hagkvæmt skattkerfi er að skattlagning hafi ekki áhrif á samkeppnisumhverfi. Þá er bæði átt við innbyrðis samkeppnisstöðu innlendra atvinnugreina sem og stöðu íslenskra fyrirtækja gagnvart erlendum samkeppnisaðilum. Orku- og kolefnisskattar leggjast með ólíkum hætti á atvinnugreinar í landinu auk þess sem þær draga úr samkeppnishæfni íslenskra fyrirtækja. Það er því ljóst að þessi skattlagning gengur gegn fyrrnefndum markmiðum.“ Þetta vildi ég hafa upp úr nýútkominni skýrslu Viðskiptaráðs Íslands þar sem fjallað er annars vegar um þetta heildarsamhengi hlutanna og hins vegar um áhrifin af þessum nýju gjöldum. Mér finnst það hafa komið ágætlega fram í umræðunni í dag að í reynd er ekki verið að leggja á neins konar auðlindaskatt í hefðbundnum skilningi þess orðs með frumvarpinu. Ef hér væri um umhverfisskatta að ræða sem ættu sér stoð í einhverri umhverfisstefnu stjórnvalda fyndist mér líklegra að menn væru að leggja upp með skattlagningu sem ætti ekki einungis að hafa takmarkaðan gildistíma. Auðvitað er það ekki svo, þetta er úrræði sem gripið er til vegna þröngrar stöðu í ríkisfjármálum og ríkisstjórnin hefur valið að fara þessa leið vegna þess að hún hefur ekki komið auga á neinar aðrar og hún hefur ekki haft kjark til að skoða aðrar leiðir sem bent hefur verið á. Ég ætla ekki að eyða löngum tíma í að fara yfir það, það er svo margrætt á þinginu að aðrar leiðir eru færar, málflutningur okkar hefur gengið út á það á þinginu í allt haust að forða atvinnugreinunum frá óþarfa skattlagningu á þessum erfiða tíma. Ég er hér með þykkan bunka af umsögnum og þó tók ég einungis brot af því sem þinginu barst frá umsagnaraðilum þar sem er verið að gagnrýna þessi áform út frá ýmsum hliðum. Til dæmis er athyglisvert að grípa niður í umsögn Orkustofnunar sem er kannski meira að gagnrýna formið og nálgunina en nokkuð annað og er í sjálfu sér ekkert að blanda sér inn í neina pólitík. Þar er t.d. vakin athygli á því sem hv. þm. Einar K. Guðfinnsson kom aðeins inn á áðan, að skattlagningin á heita vatnið leggst á í öfugu hlutfalli við verðmæti auðlindarinnar og dregið fram, sem hv. þingmaður kom kannski ekki nægilega vel inn á í sínu máli og ég vildi bæta hér við, að við komum til móts við þá sem þurfa t.d. heitt vatn til húshitunar með sérstökum öðrum ráðstöfunum annars staðar í lagasafninu og þessi löggjöf vinnur beinlínis á móti öðrum úrræðum sem ætlað er að létta undir með þeim sem þetta mál bitnar á. Þarna erum við komin með dæmi um mál þar sem ríkið er bæði að rétta viðkomandi hjálparhönd og leggja á ný gjöld. Þá er hringnum kannski lokað hjá skattaglaðri vinstri stjórn. Við höfum fengið til okkar í þingið bæði langar greinargerðir og eins líka gröf sem sýna það t.d. fyrir sjávarútveginn hvernig olíukostnaður hefur verið hækkandi hlutfall af heildarútgjöldum sjávarútvegsins. Það sama gildir fyrir þá sem sent hafa inn umsagnir fyrir hönd t.d. Bændasamtakanna og annarra þeirra sem hafa sérstaklega í huga hagsmuni landsbyggðarinnar. Allir þessar aðilar komast að sömu niðurstöðu, þetta bitnar á þeim sem síst skyldi við þær aðstæður sem uppi eru í þjóðfélaginu í dag. Þetta er landsbyggðarskattur, skattur sem leggst á flutningskostnað. Þetta er skattur sem leggst á bændur sem búa við býsna kröpp kjör. Þetta er skattur sem leggst á sjávarútveginn til viðbótar við miklar hækkanir á heimsmarkaðsverði. Ef við grípum niður í umsögn Samtaka verslunar og þjónustu segir þar um upptöku kolefnisskatts, með leyfi forseta: „Kolefnisskattur er samkvæmt frumvarpinu lagður á allt jarðefnaeldsneyti, föst krónutala á svartolíu til skipa, á flugvélabensín, þotueldsneyti og á olíu og bensín á bifreiðar og tæki, þar á meðal flutningabíla. Engar opinberar álögur á flutningabíla eru lækkaðar á móti þannig að skatturinn er hrein viðbót við álögur stjórnvalda sem fyrir eru, olíugjald og kílómetragjald, en þau gjöld áætla stjórnvöld að hækka einnig.“ Eins og segir í þessari umsögn er í sjálfu sér enginn eðlismunur á því að taka nokkrar krónur af hverjum lítra í kolefnisgjald eða að taka hann í olíugjald út af fyrir sig. Þetta eru krónur sem leggjast með nákvæmlega jafníþyngjandi hætti á þá sem fyrir gjaldinu verða. Í þessu máli skortir því alla hugmyndafræði, það hefur auðvitað skort allt samráð. Þetta mál er illa undirbúið, það er sett í þann búning að það hljómi eins og að baki því búi mjög rík og öflug nútímaleg hugmyndafræði - umhverfis- og auðlindaskattar, en þegar betur er að gáð er engin umhverfispólitík að baki þessu máli og þetta eru ekki auðlindaskattar þegar vel er skoðað. Þetta er bara enn eitt frumvarpið frá ríkisstjórninni um að hækka gjöld og álögur þar sem hún hefur ekki komið auga á neinar aðrar leiðir til að breikka eða efla skattstofnana og það á er tala um málið á þeim forsendum. Þetta mál hefur svo sem tekið miklum breytingum frá því að fjárlagafrumvarpið var lagt fram vegna þess að þar fóru menn auðvitað algjörlega fram úr sér. Hv. þm. Einar K. Guðfinnsson fór ágætlega yfir það og bar saman við raunverulegt auðlindagjald sem lagt hefur verið á sjávarútveginn, hvernig staðið var að undirbúningi þess og með hvaða hætti því var síðan á endanum hrint í framkvæmd. Ekki er á neinn hátt hægt að segja að þetta séu sambærileg vinnubrögð eða sambærilegt gjald í nokkrum skilningi. Ég vil ljúka máli mínu, virðulegi forseti, á því að þakka fyrir góða málefnalega og kröftuga umræðu í dag. Stjórnarandstaðan hefur komið sínum sjónarmiðum á framfæri, umsagnaraðilar hafa komið sínum sjónarmiðum á framfæri. Hvergi er að finna stuðning við málið í umsögnum á þeirri forsendu að skatturinn sé sanngjarn og eðlilegur. Menn sýna því skilning að ríkið leiti leiða til að stoppa upp í fjárlagagatið eins og til að mynda á við um umsögn ASÍ þar sem menn segja að í ljósi núverandi ástands í ríkisfjármálum geri þeir ekki ágreining um þetta. En það er augljóst að sú skattaframkvæmd sem er verið að bjóða okkur upp á í skattafrumvörpum ríkisstjórnarinnar, og þetta er eitt þeirra sem mynda þann skattapakka, er hættuleg og hún er líkleg til þess að dýpka kreppuna, til þess að valda okkur meiri vandræðum en þörf krefur og hún er heldur ekki góður vitnisburður eða gefur okkur a.m.k. ekki góðar væntingar um að samráð og skynsemi muni ráða för í fjárlagagerð og skattaframkvæmd á komandi árum hjá ríkisstjórninni.

Virðulegur forseti. Aðeins fyrst um umhverfisskattana því að sjálfstæðismenn leggja mikla áherslu á að þetta séu hvorki umhverfis- né auðlindaskattar sem hér um ræðir heldur neysluskattar. Auðvitað er það að sínu leyti rétt hvað umhverfissköttunum viðvíkur. Það er eðli málsins samkvæmt vegna þess að hugmyndin með umhverfissköttum er sú að það kosti að menga og að sá sem mengi greiði fyrir það. Þess vegna eru umhverfisskattar í eðli sínu neysluskattar og ekkert rangt við það að kalla þau gjöld sem hér eru lögð á fljótandi eldsneyti því nafni. Þar eru líka þau sjónarmið að slík skattlagning geti haft áhrif á neysluna. Ég vil þess vegna spyrja hv. þingmann hvort Sjálfstæðisflokkurinn sé almennt og yfir höfuð á móti umhverfissköttum, hvort flokkurinn sé almennt og yfir höfuð á móti því að við sem mengum greiðum fyrir það þegar við mengum.

Virðulegi forseti. Nei, ég vil svara þessari spurningu neitandi, við erum ekki á móti því að við sköpum í regluverkinu og skattkerfinu hvata fyrir fyrirtæki og almenning til að haga sér með umhverfisvænum hætti. Við getum svo sem tínt til dæmin um það að við höfum komið með tillögur og gert að lögum frumvörp um þetta, t.d. um að fella niður vörugjöld á rafmagnsbíla og annað þess háttar. Ég vil líka nefna skýrslu sem gefin var út í maí 2008, heildarstefnumótun um skattlagningu ökutækja og eldsneytis, sem lagði grunn að nýrri nálgun fyrir umhverfisgjöld og skattlagningu vegna mengunar sem stafar frá umferð á Íslandi. Það er því þvert á móti, við höfum viljað vera leiðandi í þeirri umræðu með hvaða hætti við getum notað regluverkið og lagarammann til að stuðla að og ýta undir þróun sem er skynsamleg fyrir landið til lengri tíma. En hér hefur bara verið gripið til þess ráðs að skella á skattlagningu í samræmi við tekjuþörf ríkisins. Það er engin hugmyndafræði sem býr að baki málinu.

Virðulegur forseti. Ég fagna því að Sjálfstæðisflokkurinn er ekki á móti umhverfissköttum og undrast í því ljósi að hann sé ekki tilbúinn til þess að taka þátt í því með okkur í meiri hlutanum að leggja sérstaka umhverfisskatta á fljótandi eldsneyti, því sannarlega er fljótandi eldsneyti mengunarvaldur. Aðeins að orkugjöldunum. Það er rétt sem fram kom hjá hv. þingmanni að þeir skattar, bæði umhverfis- og auðlindaskattarnir, eru náttúrlega að talsverðu leyti að leggjast á greinar í atvinnulífinu sem hafa útflutningstekjur og búa að tekjustraumum sem sannarlega hafa verið að styrkjast eftir fall krónunnar, en það eru nú kannski einir af fáum tekjustraumum hér í landinu sem eru að styrkjast. Ég hlýt að spyrja hv. þingmann hvort hann og flokkur hans sé andvígur því að atvinnulífið taki þátt í því með þessum hætti að axla þær miklu byrðar sem við þurfum að bera á næstu árum og hvort hann sé beinlínis andvígur því að þeir aðilar eins og allir aðrir í samfélaginu komi að lausn málsins með því að taka til sín nokkuð. Ég hlýt líka að spyrja hv. þingmann hvort Sjálfstæðisflokkurinn sé á móti því að almenningur njóti arðs af auðlindum landsins, orkuauðlindum landsins, með því að ríkissjóður innheimti fyrir þær nokkurt gjald, því sannarlega er það raforkan sem við erum að selja á ákaflega lágu verði, stærstan hluta hennar til stóriðju. Og hvort flokkurinn sé beinlínis á móti því að almenningur í gegnum ríkissjóð hafi lítils háttar arð af þeim miklu og dýrmætu auðlindum sem eru í landinu og hvort þetta eigi bara að fara arðlaust til stóriðjunnar og þaðan í útflutning.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að segja að það eru ekki fyrst og fremst við sjálfstæðismenn sem höfum verið að tala um að þetta séu ekki eiginlegir umhverfisskattar heldur umsagnaraðilar í hópum sem hafa gagnrýnt málið einmitt á þeirri forsendu. Maður hlýtur að gefa sér það að málið væri ekki einungis hugsað til skamms tíma eða í takmarkaðan tíma ef að baki því liggi einhver umhverfispólitík, einhver ný stefnumótun, stefnumörkun í því hvernig við ætlum að taka arð af auðlindum landsins og hindra óþarfamengun inn í framtíðina. Ja, hvernig stendur á því að ríkisstjórnin leggur málið fram og ætlar því einungis að hafa gildistíma í þrjú ár? Eitthvað er bogið við þetta. Allt ber þetta þess merki að verið er að reyna að stoppa upp í fjárlagagatið. Það er spurt hvort við sjálfstæðismenn séum á móti auðlindagjöldum. Nei, við komum með auðlindagjald á sínum tíma í breiðri pólitískri sátt á sjávarútveginn. Það er mjög mikil einföldun að tala um að auðlindir landsins, þá sem sækja sjó eða nýta orkuna í landinu til atvinnustarfsemi séu ekki með nokkrum hætti að greiða til samfélagsins og í ríkissjóð. Auðvitað eru þeir að gera það í stórum stíl. Við skulum skoða það t.d. hvernig eigið féð hefur byggst upp í Landsvirkjun í gegnum tímann. Hverjir eru það sem greiða fyrir megnið af orkunni sem Landsvirkjun er að framleiða? Hvað með störfin og afleiddu tekjurnar sem verða til í sjávarútveginum? Allt eru þetta fyrirtæki sem skila miklu til ríkisins. Ég tel að við eigum að ýta undir kraft og fjölbreytni í atvinnulífinu sem muni skila ríkinu tekjum. Við eigum ekki að koma með tilfallandi vanhugsaða skatta 

Frú forseti. Við ræðum hér sorglegt og vont mál, frumvarp til laga um umhverfis- og auðlindaskatta. Eins og bent hefur verið á í umræðunni og ég benti á líka í andsvari við hæstv. fjármálaráðherra áðan, þá finnst mér lítið vera til í því að þetta sé eitthvað um umhverfi og auðlindir. Þetta er fært í þann búning en þetta er ekkert annað, og hæstv. fjármálaráðherra gekkst við því áðan, en að ríkisstjórnin er að seilast í vasa skattgreiðenda, finna upp nýjar leiðir, nýja skatta, nýja skattstofna til að fá meiri pening í ríkiskassann, pening sem svo sannarlega vantar í ríkiskassann. Við sjálfstæðismenn höfum ekkert dregið úr því en við höfum bent á aðrar leiðir til að gera það. En, nei, þessi ríkisstjórn vill fara í nýja vasa, koma með nýjar álögur og ætlar sér að skattleggja síðustu krónuna út úr síðasta skattgreiðandanum í landinu. Það er það sem mér finnst sorglegt. Við erum í þeirri stöðu að erfiðleikar hafa verið í efnahagslífinu. Það sem okkur vantar, og ég held að við séum öll sammála um, er að auka hvatana í atvinnusköpun, okkur vantar að koma lífi í efnahagskerfið. Okkur vantar að skapa störf og okkur vantar að blása lífi í skattstofnana. Þetta snýst um hugmyndafræði. Við höfum farið í gegnum það. Þetta sem hér er er ekki einhver vinstri græn hugmyndafræði sem hefur eitthvað með umhverfi að gera, þetta er bara skattapólitík. Það er hugmyndin um að hér skuli skattleggja allt og alla. Hv. þm. Helgi Hjörvar kom upp í andsvar við hv. þm. Bjarna Benediktsson og sagði að við sjálfstæðismenn segðum hitt og segðum þetta, við sjálfstæðismenn segðum að þetta væri ekki umhverfismál. Hv. þm. Bjarni Benediktsson svaraði því ágætlega, nefndi m.a. að þetta væri ekki bara við sjálfstæðismenn sem værum að segja þetta, hann vísaði einnig til þeirra fjölmörgu umsagna sem borist hafa. Einmitt hvað þetta varðar vil ég líkt og hv. þm. Bjarni Benediktsson hafna því alfarið að eingöngu við sjálfstæðismenn séum að segja þetta vegna þess að við það að lesa þær fjölmörgu umsagnir sem borist hafa er það algjörlega sammerkt með þeim að menn eru búnir að sjá í gegnum blekkingarnar hjá ríkisstjórninni og sjá að þarna er ekki verið að gera neitt til að bæta umhverfismálin. Ef svo væri, ef það væri tilgangurinn eins og hv. þm. Einar K. Guðfinnsson benti svo réttilega á, væri borðleggjandi að lækka og breyta ætti skattkerfinu þannig að það snerist um þetta en ekki að bæta þessu ofan á þá skattstofna sem við höfum núna. Ég ætla aðeins að grípa niður í umsagnirnar vegna þess að mér finnst þær lýsa þessu mjög skýrt og hér er ekki hægt að væna fólk um að vera í einhverjum pólitískum hártogunum heldur er um umsagnaraðila að ræða. Hér er umsögn frá Samtökum verslunar og þjónustu. Þau segja, með leyfi forseta: „Samtökin setja sig ekki upp á móti því að gerðar verði ráðstafanir til að draga úr útblæstri kolefnis frá samgöngum á Íslandi. Samtökin eru reiðubúin að styðja við hugmyndir stjórnvalda um að draga úr útblæstri gróðurhúsalofttegunda til framtíðar og vera stjórnvöldum til aðstoðar við útfærslu slíkra hugmynda. Það eru margar ráðstafanir sem hægt er að grípa til í þeirri viðleitni. Samtökin hafna aftur á móti alfarið þeirri aðferðafræði sem íslensk stjórnvöld boða með þessu frumvarpi sem er hrein skattlagning á samgöngur og hefur ekkert með samdrátt kolefnisútblásturs að gera.“ Síðar í sömu umsögn segja þau enn fremur, með leyfi forseta: „Útfærsla íslenskra stjórnvalda núna á upptöku kolefnisskatts er dæmi um illa ígrundaða ákvarðanatöku sem byggir ekki á neinum rökum.“ „Sem byggir ekki á neinum rökum“. Það finnst mér að hæstv. ríkisstjórn og þeir stjórnarliðar sem hana styðja, alla vega stundum, ættu að hugsa og taka tillit til. Þetta er illa ígrunduð ákvarðanataka sem byggir ekki á neinum rökum, að mati umsagnaraðila. Samorka tekur í sama streng. Í umsögn frá þeim segir, með leyfi forseta: „Samorka mótmælir þeirri ákvörðun ríkisstjórnarinnar að leggja nýja skatta á raforku og heitt vatn, skatta sem draga munu úr lífsgæðum landsmanna og samkeppnishæfni íslensks atvinnulífs, auk þess að draga úr gegnsæi verðlagningar á raforku og heitu vatni. Lágt verð á raforku og á heitu vatni til kyndingar hefur lengi verið einn af helstu kostum búsetu og fyrirtækjareksturs á Íslandi, fyrir nú utan að hér er orkan grænni en víðast hvar ef ekki alls staðar annars staðar. Flest orku- og veitufyrirtæki hafa enda verið rekin með afar lága arðsemi af þeirri grunnþjónustu sem þau sjá landsmönnum fyrir (arðsemin hefur hins vegar almennt verið hærri af raforkusölu til stóriðju). Nú hyggst ríkisstjórnin raska þessari mynd með fyrstu beinu sköttunum hérlendis á raforku og heitt vatn, sem Samorka mótmælir …“ Þetta sýnir svo ekki verður um villst að það er ekki eingöngu Sjálfstæðisflokkurinn og stjórnarandstaðan sem gagnrýnir þetta. Ég ætla ekki að gera lítið úr því að þetta sé leiðin sem ríkisstjórnin velur til að fá meiri pening í kassann en þá á segja hlutina eins og þeir eru, ekki að fara að kalla og sveipa þetta einhverjum dýrðarljóma og reyna að blekkja fólk. Það er óheiðarlegt og menn eiga að segja eins og er. Hæstv. fjármálaráðherra kom í pontu og sagðist geisla af eldmóði en ég verð að segja að ég hef oft séð hann tala af meiri sannfæringu en hann gerði hérna áðan. Það var eitt sem vakti athygli mína í ræðu hæstv. fjármálaráðherra, það var að hann sagðist ekki hafa neinar áhyggjur af ferðaþjónustunni, að þetta væri ekki til þess fallið að gera henni lífið leitt heldur þvert á móti teldi hann að það stefndi í stórt ferðamannaár - sem ég vona svo sannarlega að verði - og þetta ætti ekki að koma henni neitt illa. Ég leyfi mér að vera ósammála hæstv. fjármálaráðherra. Ég hef miklar áhyggjur af ferðaþjónustunni í þessu samhengi vegna þess að ég held að þetta hafi mikil áhrif. Það sem vinstri menn, sem eru svo gjarnir á að leita í vasa almennings í hvert sinn sem eitthvað þarf að gera, gleyma er að þessir skattstofnar sitja ekki bara og bíða eftir að verða skattaðir. Þetta er kvikur skattstofn, ég tala nú ekki um þegar við erum að ræða um ferðamenn sem í eðli sínu ferðast á milli landa þá er þetta að sjálfsögðu á endanum allt reikningsdæmi. Ég vil vitna í tölvupóst sem ég fékk frá aðila í bílaleigurekstri sem skaut á þetta aftan á umslagi, og vegna þess að þetta er svona aftan-á-umslags-útreikningur ætla ég sjálf að bera ábyrgð á því og ekki að bera viðkomandi fyrir því, en þar segir að það séu u.þ.b. 6.300 virkir bílaleigubílar á Íslandi, eða voru í sumar. Má gera ráð fyrir því svona gróflega að sumarmánuðina, júní, júlí og ágúst, hafi tekjur af þeim verið nálægt 5,5 milljarðar, þar af er rúmur 1 milljarður sem ríkið tekur til sín í virðisaukaskatti. Hugsum aðeins hvað þessir bílar gera. Þeir keyra flestir hringveginn, meðalaksturinn er í kringum 230 km á dag og ef miðað er við 90% nýtingu og meðaleyðslu upp á 9 lítra á hundraðið keyptu viðskiptavinir þessarar bílaleigu eldsneyti fyrir um 21 millj. kr. á dag í allt sumar. 21 millj. kr. í eldsneyti á dag í allt sumar gerir upp undir 2 milljarða í eldsneyti. Við vitum að eldsneytið er drjúgur tekjustofn fyrir ríkissjóð og af þessu færi um það bil 60% beint í ríkiskassann. Og þetta er bara eldsneytið. Svo tala ég nú ekki um að viðskiptavinir þessarar einu bílaleigu flugu hingað til lands, þeir þurftu gistingu og mat og það kostar eitthvað. Hjá öllum bílaleigufyrirtækjunum í landinu störfuðu í kringum 350–400 manns sem borga skatta í ríkissjóð, þannig að það eru gríðarleg áhrif af þessu ef ég tek aðeins þessa einu atvinnugrein. Að halda það að þegar skattur á eldsneyti, eða skattur á samgöngur eins og Samtök verslunar og þjónustu vildu kalla það, hækkar svona ótrúlega mikið þá hafi það í kjölfarið ekki nein áhrif á hegðun ferðamanna og á komu ferðamanna hingað til lands, það er hreinn barnaskapur. Það hefur verið talað um að þetta sé skattur á landsbyggðina og færð fyrir því afar góð rök. Ég tek undir þau rök og hef áhyggjur t.d. ef maður hugsar um ferjurnar Herjólf og Baldur. Þar er ríkið að draga mikið úr kostnaði um þessar mundir og er þar af leiðandi að skapa mikla óvissu í samgöngum til að mynda til Vestmannaeyja og á Snæfellsnesinu. Hvaða áhrif hefur þessi skattahækkun á rekstur slíkra samgöngutækja? Að sjálfsögðu hafa þau gríðarleg áhrif. Það er verið að færa yfir úr einum vasa yfir í annan og engin hugsun, ekki búið að hugsa málið til enda heldur er þessu skellt fram, alveg nákvæmlega eins og við sáum í fjárlagafrumvarpinu. Það átti nú hvorki meira né minna en gefa 16 milljarða í einhverjum fantasíumatseðli eins og hæstv. iðnaðarráðherra kallaði það og enginn vildi kannast við. Sem betur fer er búið að fara aðeins niður með þetta. Ég held líka að það sé partur af prógramminu hjá ríkisstjórnarflokkunum. Spunameistararnir hafa sagt: Nú skulum við henda út einhverri ógeðslega hárri tölu og síðan skulum við draga í land um svona tvo þriðju og þá verða allir sáttir. Því miður finnst mér eins og fólk sé að kaupa þetta og því miður finnst mér og hef áhyggjur af því að íslenskur almenningur átti sig ekki á því hvers lags áhrif allar þessar skattahækkanir hafa, ekki bara það frumvarp sem við ræðum nú heldur allar þær ömurlegu skattahækkanir sem ríkisstjórnin er að kasta hér fram. Ég óttast að fólk geri sér enga grein fyrir því hvaða áhrif það hefur á hvert okkar. Það er ekki rétt sem fram hefur komið hjá talsmönnum ríkisstjórnarinnar að þetta hlífi eitthvað sérstaklega þeim sem lægstar hafa tekjurnar. Það hefur verið sýnt fram á að það er hreint og beint ósatt sem haldið hefur verið fram í umræðunni að fólk með tekjur undir ákveðnum mörkum, 270.000, að verið sé að hlífa því eitthvað sérstaklega og það verði betur statt en miðað við gildandi lög. Sýnt hefur verið fram á það af hálfu okkar sjálfstæðismanna og það er hreint og klárt reikningsdæmi - ég hvet alla til þess að kynna sér það á vef Sjálfstæðisflokksins, xd.is, þar sem er reiknivél til staðar og fólk getur slegið inn forsendur sínar, þá sér fólk það svart á hvítu hvaða áhrif þær skattahækkanir hafa. En þetta var útúrdúr vegna þess að það eru aðrir skattar en þeir sem við ræðum hér. Því miður getur enginn reiknað út niður á hvern og einn einstakan skattgreiðanda hvernig þessar skattahækkanir koma til með að hafa áhrif, en sýnt er fram á það í frumvarpinu, í greinargerð og í umsögnum ýmissa umsagnaraðila, þ.e. áhrifin á einstaka atvinnugreinar og einstaka liði sem verða fyrir barðinu á þessu. Ég hef miklar áhyggjur af öðru atriði. Hér er verið að setja á nýja skatta og hluti þeirra, sturtuskatturinn - og hver var hinn aftur sem verður tímabundinn? Ég fletti því upp hérna, það er stolið úr mér akkúrat í augnablikinu, en tveir af þessum sköttum sem verið er að leggja á eiga að vera tímabundnir. Ég leyfi mér að efast um það að eftir að búið er að koma á skatti - ég vísa í reynsluna, hver man ekki eftir sérstökum tekjuskatti sem var settur á til að klára að byggja Þjóðarbókhlöðuna? Hún var löngu risin þegar sá skattur var enn við lýði vegna þess að allir vita að erfiðara er að afnema skatta en að leggja þá á. Það er auðvelt að koma á nýjum sköttum, það er ekki vandamálið, en í því felst ákveðið hugleysi að mínu mati að takast ekki á við vandann og það sem við erum að glíma við. Við sjálfstæðismenn höfum bent á aðra leið, sem er skattlagning séreignarsparnaðarins. Hæstv. fjármálaráðherra sagði hér í dag að hann saknaði þess frá fólki sem væri að gagnrýna skattahugmyndir ríkisstjórnarinnar að það kæmi ekki með hugmyndir. Þegar ég kallaði fram í: „Það er ekki eins og við höfum ekki gert það“, var það afgreitt svona: Já, við getum svo sem rætt það einhvern tímann síðar. Ég vil ræða þetta núna áður en það verður gert að lögum, áður en þeir skattar sem munu kæfa niður þróttinn í íslensku samfélagi og áður en þeir verða lagðir á. Það er punkturinn með tillögum okkar. Það er bráðnauðsynlegt að tillaga okkar verði tekin til umfjöllunar og til skoðunar og ég tala nú ekki um að hún komi til framkvæmda áður en þessar hugmyndir verða að veruleika vegna þess að það er í þessum hugmyndum sem hættan er fólgin. Það er grátlegt að hugsa til þess að við séum að horfa framan í það að allar þessar hugmyndir verði að veruleika. Og allt er það undir einhverju yfirskyni umhverfis- og auðlindaskatta. Hæstv. fjármálaráðherra sagði að mikil tímamót væru fólgin í frumvarpinu, mikil tímamót. Já. Hv. þm. Bjarni Benediktsson og hv. þm. Einar K. Guðfinnsson fóru ágætlega yfir það. Í því eru fólgin þau tímamót að verið er að breyta skattkerfinu í grundvallaratriðum á yfirnáttúrulegum hraða, án samráðs, án þess að taka tillit til athugasemda hvort sem það er innan eða utan kerfisins. Ég er að lesa hér athugasemdir frá aðilum innan skattkerfisins sem tala um kostnað, sem tala um að kerfin séu ekki tilbúin í þetta, að það þurfi að upphugsa heilu deildirnar væntanlega til þess að geta haldið utan um þetta rugl. Þetta er náttúrlega ekki boðlegt. Ég er með mjög athyglisverða umsögn frá skattstjóranum í Suðurlandsumdæmi sem segir, þetta ekki langur kafli, en mér finnst þetta segja allt sem segja þarf. Þar kemur fram frá aðila sem vinnur við skattframkvæmd daginn út og daginn inn og hann segir, með leyfi forseta: „Almennt séð er það mín skoðun að fjölgun skatta og nýbreytni í álagningu þeirra sé ekki æskileg. Í þess stað ætti að leitast við að breikka þá skattstofna og þann skattgrunn sem fyrir er í framkvæmdinni. Þetta frumvarp er ekki í samræmi við þetta sjónarmið.“ Án þess að ég ætli að fara að túlka orð þessa ágæta embættismanns leyfi ég mér að halda því fram að hann sé á mjög kurteisan og yfirvegaðan hátt að segja: Vitið þið það að þetta gengur ekki upp svona, ég ætla bara að vara ykkur við þessu. Hann er að segja, og það sem aðrir hafa verið að benda á og rætt mikið í dag, að þetta er flækjustig sem mun fara með skattkerfið á sama tíma og verið er að breyta því. Við vorum að samþykkja hérna lög, ekki við, ríkisstjórnin var að samþykkja lög um að gera skattkerfið að einu umdæmi, gera miklar breytingar á kerfinu sjálfu sem skapar óstöðugleika í kerfinu á sama tíma og takast þarf á við allar þær og aðrar skattbreytingar sem verið er að demba yfir núna. Ég spyr herra forseta: Hvernig má það vera að þrátt fyrir allar aðvaranir innan kerfis og utan hlusti hæstv. ríkisstjórn ekki á þetta en reyni að halda því fram að hér sé um eitthvert umhverfismál að ræða? Ég vísa því algjörlega á bug. Þetta er ekkert annað en auknar álögur á skattborgarana til þess að fá auknar tekjur í ríkissjóð sem ég held að muni ekki takast vegna þess að þetta eru kvikir skattstofnar. Og á sama tíma og við erum að byggja upp atvinnulíf og þurfum að efla það er verið að gera þetta. Verið er að hóta með fyrningaleið, það er verið að gera allt þetta sem ruggar þó þeim greinum sem eru að standa sig. 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður hafði áhyggjur af ferðaþjónustunni í ræðu sinni, en ég deili ekki þeim áhyggjum með honum. Ég vil þó ítreka að við skattabreytingar þær sem hér eru kynntar af hálfu ríkisstjórnar er ekki verið að leggja neinn sérstakan skatt á ferðaþjónustuna. Hér er fyrst og fremst um almenna skattlagningu að ræða. Ég tel að það hafi verið mikill sigur fyrir þá sem gera sér grein fyrir því mikilvægi sem ferðaþjónustan hefur í þeirri uppbyggingu sem fram undan er að okkur tókst að forða því að sérstakri skattlagningu yrði komið á. Ferðaþjónustan sjálf mun taka ákvörðun um það hvort hér verða sett á komugjöld eða gistináttagjöld og mun ráðstafa þeim fjármunum sjálf til uppbyggingar á innviðum. Það er alveg ljóst, og þar tek ég undir ræðu hæstv. ráðherra, að ég tel að næsta sumar í íslenskri ferðaþjónustu verði það besta. Þar nýtur ferðaþjónustan umtalsverðs hagstæðs ytra umhverfis, þ.e. gengi krónunnar er henni hagfellt. Mig langar í þessu sambandi að vitna hér til mbl.is í dag, með leyfi forseta, en þar segir: „Ísland ferðarinnar virði. Vefur bandaríska dagblaðsins USA today mælir með ferðalögum til Íslands á næsta ári, en á vefnum eru nefnd þau lönd sem vert er að hafa í huga þegar velja á áfangastað á næsta ári. Er tekið fram að Ísland sé ódýr valkostur, enda gengi krónunnar lágt og því ekki dýrt fyrir útlendinga að njóta lífsins á Íslandi. Sem dæmi um ódýra staði er Bláa lónið nefnt til sögunnar, en samkvæmt vef fyrirtækisins kostar 23 evrur að baða sig í lóninu og það þykir útlendingum ekki mikið.“ Þessi staður er nú í kjördæmi hv. þingmanns og hún þekkir vel til hvers konar ferðaþjónusta á sér stað þar. En fyrir okkur Íslendingana er heldur dýrt að fara í Bláa lónið, það kostar rúmlega 4.000 kr., en útlendingunum þykir það ekki dýrt og þar erum við að græða á gengi krónunnar. Þess vegna hefur þessi ferðaþjónusta gríðarlega mikla möguleika á næsta sumri.

Herra forseti. Í mínum huga snýst ferðaþjónustan alls ekki eingöngu um útlendinga. Það er ágætt að það sé verið að markaðssetja Ísland með þessum hætti og ég fagna því og tek undir með hv. þingmanni að það er að ýmsu leyti hagstætt fyrir erlenda ferðamenn að koma hingað. En við erum líka með Íslendinga sem vilja ferðast innan lands og þetta er ekkert annað skattur á ferðaþjónustuna. Það er sama þótt hv. þingmaður vilji segja að þetta sé ekki sértækur skattur á ferðaþjónustuna, þetta er kannski almenn aðgerð, en þetta er jafnvitlaus almenn aðgerð fyrir því. Þetta er ekki sértækur skattur, en þetta eru auknar álögur. Hv. þm. Birkir Jón Jónsson fullyrti að þetta væru 600 milljónir í auknar álögur á ferðaþjónustuna. Mér er alveg sama þótt það komi ekki í sértækum skatti, það er jafnslæmt fyrir því. Það er nefnilega mjög gott dæmi sem hv. þingmaður nefndi af Bláa lóninu, sem er jú í mínu kjördæmi, en hv. þingmaður þekkir afar vel til, veit ég, sökum hans fyrri starfa þar, frábært fyrirtæki, stórkostlegt fyrirtæki, en það er dýrt að fara þangað fyrir okkur Íslendinga. Jafnvel þótt við lesum um það í New York Times að það sé ódýrt fyrir erlenda ferðamenn er það dýrt fyrir Íslendinga. Ef það væri nú hægt að taka smávegis af opinberu álögunum veit ég að það mundi auka umferð íslenskra ferðamanna til dæmis. Mér finnst það ódýrt sjónarmið að segja að þetta séu ekki sértækir skattar og að íslensk ferðaþjónustufyrirtæki geti valið um þessa gistinátta- og komugjaldaskatta. Það breytir því ekki, eins og í dæminu með bílaleiguna, sem ég las upp hér áðan, 

Virðulegi forseti. Ég held að sé mikilvægt fyrir landsmenn og þingheim að átta sig á því af hverju sjálfstæðismenn eru svo hjartanlega á móti þeim skatti sem hér er til umræðu, umhverfis- og auðlindaskatt. Við erum hér að skattleggja þá sem menga, þá sem nota rafmagn og þá sem nota heita vatnið. Sjálfstæðismenn eru fyrst og fremst hræddir um þann hagsmunahóp sem þeir hafa barist hart fyrir undanfarin ár, en það eru eigendur kvótans, sem halda utan um fiskinn í sjónum kringum landið. Sá hópur einstaklinga óttast auðlindaskatt. Sjálfstæðisflokkurinn stendur í hagsmunabaráttu fyrir þann hóp því að hann veit að við erum að tala um auðlindarentu, að menn sem fá úthlutað auðlindum lands og sjávar eigi að borga fyrir það álögur til landsmanna, sérstaklega þegar landsmenn þurfa á því að halda við núverandi efnahagsþrengingar.

Herra forseti. Ég ætla að vona að mér hafi misheyrst. Ég ætla að vona að mér hafi misheyrst þegar hv. þm. Magnús Orri Schram vogar sér að koma hér og halda því fram að ég standi í einhverri baráttu fyrir einhvern einn tiltekinn hóp. Í fyrsta lagi, virðulegur forseti, er það svo að Sjálfstæðisflokkurinn er ekki á móti umhverfis- og auðlindasköttum, en það er einfaldlega þannig að þetta frumvarp hefur ekkert með umhverfið eða auðlindir að gera. Þetta eru aðferðir ríkisstjórnarinnar til að fara ofan í vasann á almenningi og fyrirtækjum. Í öðru lagi, herra forseti, veit ég ekki betur en það sem hv. þingmaður var að væna mig um að vera að gera, berjast á móti auðlindaskatti í sjávarútvegi - ég veit ekki nema hv. þingmaður ætti aðeins að fara að dusta rykið af gömlum blöðum, í Alþingistíðindum . Ég veit ekki betur en að sá skattur sé fyrir löngu síðan kominn á. Það er auðlindagjald í sjávarútvegi, hv. þingmaður og hæstv. forseti.

Síðan 2002.

Síðan 2002 hefur verið lagður sérstakur auðlindaskattur á þessa einu atvinnugrein, eina atvinnugreinin sem hefur verið að borga auðlindagjald. Þetta var gert eftir mikið samráð, enda umdeilt mál, miklar deilur í samfélaginu, þar sem það var sett á til að reyna að slá á það og reyna að skapa sátt. Þessu frumvarpi er hent hér fram, undir því yfirskyni að það eigi að snúast um umhverfi eða auðlindir, algjörlega umræðulaust, algjörlega án samráðs og á að leggjast á fleiri atvinnugreinar. Fínt. Tölum um auðlindagjald í orkugeiranum. Tölum um auðlindagjald varðandi allar auðlindir. En gerum það eins og gert var þegar auðlindagjaldið 

Virðulegi forseti. Það er ekki von á góðu frá ríkisstjórninni í þessari lagasmíð miðað við orð hv. þingmanns ríkisstjórnarflokksins hér áðan í andsvari við hv. þm. Ragnheiði Elínu Árnadóttur. Þá kom ljós að þessir flokkar hafa ekki hugmynd um hvað þeir eru að tala um, hafa ekki hugmynd um hvað þeir eru að gera og hafa ekki hugmynd um hvernig lög er verið að setja hér á Alþingi því að þeir kynna sér ekki málið. Hér er komið fram frumvarp, frumvarp um auðlinda- og umhverfisgjald, og það snýst ekki einu sinni um það að þetta sé auðlindagjald. Maður er að verða svo bit á þessum vinnubrögðum að mælirinn er að verða fullur. Og að þetta skuli vera skýrt með þessum hætti og allir stjórnarliðar telja sig vera að tala um það að þetta frumvarp fjalli um auðlindagjald. Í raun og veru fjallar þetta fyrst og fremst um skattlagningu á einstaklinga landsins. Eins og það sé ekki búið að skattleggja það fólk nóg og eins og það sé ekki búið að tapa nógu miklu á því húsnæði sem það á eftir hrunið en það er ekkert gert til að hjálpa því. Nei, nú á að fara að koma hér inn í þingið frumvarpi með rangnefni til þess að jafnvel þjóðin átti sig ekki á því að það er verið að skattleggja hana enn meir. Nú er það rafmagnið og heita vatnið og kalda vatnið og hvað þetta allt er. Ég er komin upp í fyrirspurn til hv. þm. Ragnheiðar Elínar Árnadóttur. Þar sem nafnið á þessu frumvarpi er frumvarp til laga um umhverfis- og auðlindaskatta hvað finnst þá þingmanninum um að hæstv. umhverfisráðherra sé staddur á Kaupmannahafnarráðstefnunni um loftslagsmál og hafi undirritað í gær eða fyrradag eiðstaf og beiðni þess efnis að Íslendingar gangi inn í loftslagsheimildir ESB og loftslagskerfi? Hvað finnst þingmanninum um það, sérstaklega í ljósi þess að nú hefur komið upp mikið svindl með viðskipti 

Herra forseti. Ég er talsmaður þess að kalla hlutina réttum nöfnum. Ef fólk ætlar að fara að hækka hér skatta í löngum bunum á bara að gera það og segja: Við erum að gera þetta vegna þess að við trúum því að það skili árangri, þetta er okkar hugmyndafræði, okkur vantar pening í kassann. Við teljum að besta leiðin úr vandanum sé að skattleggja meira, leggja meiri álögur á heimilin og fyrirtækin í landinu. Þetta er nefnilega ekki neitt annað en hrein viðbót. Það er ekki snefill af sannfæringu í þessari hugmyndafræði, ég fann enga hugmyndafræði í frumvarpinu. Ég fann ekki einu sinni til málamynda neina lofrullu um það að þetta væri nú svo gott fyrir heiminn allan. Ónei, í nefndarálitinu er vikið að því að hér hafi orðið efnahagshrun. Ég held að það komi umhverfinu ekkert við. Það á að kalla hlutina réttu nafni. Skattur á heitu vatni er sturtuskattur. Skattur á gamlar konur heitir ekknaskattur, ekki auðlegðargjald. Annað nafn yfir auðlegðargjald er nafn á gömlum skatti sem var afnuminn fyrir ekki svo löngu í tíð sjálfstæðismanna og framsóknarmanna, sem hét eignarskattur. Auðlegðargjald er ekki neitt annað en það. Þetta eru spunameistarar Samfylkingarinnar, leyfi ég mér að halda, og Vinstri grænna sem eru svo frjóir í hugsun. En varðandi hæstv. umhverfisráðherra, ESB-loftslagsheimildakerfið og Kaupmannahöfn, sem hv. þingmaður vék að, er ég eins og þingmaðurinn hugsi yfir þessu. Ég man ekki eftir því að hæstv. umhverfisráðherra hafi komið hér fyrir Alþingi með þótt ekki væri nema tilkynningu eða skýrslu eða yfirlýsingu - ég þekki það ekki, ég beini fyrirspurninni kannski til hv. þingmanns, 

Virðulegi forseti. Nú skulum við bara tala um auðlindirnar okkar úr því þetta frumvarp heitir þessu nafni. Við erum búin að fullræða innihaldið, að þetta snúi ekki að auðlindinni. Hæstv. umhverfisráðherra hefur reynt að svara hér fyrirspurnum, m.a. frá mér, þrisvar sinnum nú á haustdögum og í vetur, þar sem ég hef þráspurt viðkomandi ráðherra um það hvað fara ætti fram og hvers ætti að krefjast í Kaupmannahöfn. Nú er þessi ráðherra þarna úti og hefur afsalað sér 75% af loftslagsheimildum okkar Íslendinga - 75%. Það er búið að henda íslenska ákvæðinu. Það á að renna okkur inn í loftslagskerfi Evrópusambandsins og þetta er ákvörðun ríkisstjórnarinnar, þeirrar sem nú situr. Ég hef sagt það áður: Þessari ríkisstjórn verður allt að ógæfu. Það er ekki staðinn vörður um réttindi okkar Íslendinga og það er hreint með ólíkindum að ráðherra geti farið fram með þessum hætti á þessari ráðstefnu og bundið íslensku þjóðina enn einu sinni. Þeir eru farnir að verða hættulegir þessir pennar sem ríkisstjórnin notar og er ég sérstaklega að vísa í Icesave-samningana því að svo er komið heim með þessi skjöl eins og um orðinn hlut sé að ræða og troðið upp í andlitið á þingmönnum. Ég vil minna á að það var reiknað út hvers virði loftslagsheimildirnar voru árið 2007, þá voru þær 15 milljarðar. Síðan var bankahrun. Við getum hæglega tvöfaldað þessa upphæð miðað við stöðu krónunnar. Við skulum ekki fara með þetta hærra en upp í 25 milljarða. Þessu er hent út um gluggann. Hér er mikil kreppa. Það er verið að henda þessu tækifæri frá okkur, þessari auðlind sem við gátum þó notað til þess að rukka þá aðila, álfyrirtækin, sem þurfa á losunarheimildum að halda í rekstri sínum og koma t.d. 

Já, alltaf endar þetta á Evrópusambandinu, það er gaman að sjá hv. þingmann, formann Heimssýnar, skjóta sér hérna inn í hliðarherbergi. Ég var nefnilega farin að treysta á Evrópusambandið í þessu tiltekna máli vegna þess að þegar hæstv. umhverfisráðherra svaraði spurningum Evrópusambandsins, eða hennar starfsfólk, um það hvort halda ætti til haga íslenska ákvæðinu, svaraði hæstv. umhverfisráðherra öðruvísi en hún hafði svarað hér í íslenskum fjölmiðlum.

Rétt.

Það var nefnilega verið að nota þarna pólitík til heimabrúks sem hæstv. fjármálaráðherra talar stundum um. En í því sem fór til Evrópusambandsins er nefnilega sagt að ekki væri búið að gefa þetta frá okkur. En ég held þetta sé vottur af spéhræðslu. Rökstuðningurinn fyrir því að gefa eftir íslenska hagsmuni, gefa eftir íslenska ákvæðið, er sá að það sé okkur ekki sæmandi að vera að óska eftir undanþágu. Það er okkur ekki sæmandi. Við viljum ekki standa í undanþágubiðröðinni, heyrði ég einhvern tímann haft eftir hæstv. umhverfisráðherra. Ég verð að segja að það hefur verið farið rangt með þetta íslenska ákvæði í opinberri umræðu. Það er verið að reyna að láta þetta líta þannig út að íslenska ákvæðið sé einhver ölmusa,  Ég held að við þingmenn ættum að vera á vaktinni. Þegar hæstv. umhverfisráðherra og hæstv. forsætisráðherra, sem brá sér líka af bæ, koma frá Kaupmannahöfn ættum við að óska eftir því að fá skýrslu um þetta mál og hvernig þessi heimild ráðherrans 

Herra forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um umhverfis- og auðlindaskatta. Það hefur verið mjög góð og málefnaleg og fjörug umræða í dag um þetta mál, enda ekki skrýtið að alþingismenn þjóðarinnar hafi áhuga á því að ræða þetta mál vegna þess að það brýtur að ákveðnu leyti blað í hálfgerðu lýðskrumi. Talað er um að verið sé að leggja á umhverfis- og auðlindaskatta en hér er einfaldlega á ferðinni gamaldags skattlagning á heimilin, atvinnulífið og landsbyggðina. Þannig er þetta og ég ætla svo sem ekki að eyða miklu af tíma mínum í að fara yfir þetta þar sem aðrir hv. þingmenn hafa gert það mjög vel og það er gert sérstaklega vel í nefndaráliti 1. minni hluta, þ.e. frá þingmönnum Sjálfstæðisflokksins. Herra forseti. Í fyrsta lagi langar mig að tala aðeins um áhrifin sem þetta hefur á heimilin í landinu. Skattlagning á raforku og heitu vatni til heimilanna, endanlegra notanda, eins og segir í frumvarpinu, mun einfaldlega hækka framfærslukostnað heimilanna í landinu og hafa gríðarleg áhrif á það hversu miklar ráðstöfunartekjur þau hafa að lokum. Það er ljóst að þessi skattlagning mun koma þungt niður á heimilum landsins, sem nú þegar hafa þurft að þola gríðarlega tekjuskerðingu. Jafnframt má nefna í þessu sambandi að olíu- og bensíngjöld voru hækkuð fyrr á þessu ári og það liggur jafnframt fyrir að hækka skuli þau gjöld enn frekar nái frumvarpið um ráðstafanir í ríkisfjármálum fram að ganga, þar er um að ræða gríðarlegar hækkanir. Herra forseti. Vissulega væri gott fyrir umhverfið ef hægt væri að draga úr einkabílanotkun og því hefur verið oft verið flaggað á hátíðarstundum í lærðum ræðum, sérstaklega frá þeim sem telja sig vera græna. En við búum einfaldlega á þannig landi, herra forseti, að við verðum að hafa bíla til þess að ferðast um. Nú er ég búsett til dæmis á Suðurlandi og ég keyri hér á milli nánast á hverjum degi. Ég sé ekki að ríkisstjórnin ætli að leggja í það að útbúa einhvers konar almenningssamgöngur á þessari leið til dæmis, þannig að það er ekkert um neitt annað að gera fyrir venjulegt fólk í þessu landi en að eiga bíl og reka hann. Þannig er það einfaldlega. Þrátt fyrir að það sé mikil umræða um þetta úti í heimi verðum við alltaf að horfa á þær aðstæður sem við sjálf búum við. Aðstæður hér á Íslandi eru mjög sérstakar. Herra forseti. Mig langar aðeins að fara yfir athugasemdir við frumvarpið sem komu frá Neytendasamtökunum. Þar kemur fram, með leyfi forseta: „Samtökin telja ljóst að aukin skattlagning af þessu tagi, að ekki sé minnst á skattlagningu á lífsnauðsynlegar vörur á við hita og rafmagn, muni bitna þungt á neytendum. Ekki einasta í formi hækkaðs verðs, heldur einnig í formi þyngri greiðslubyrði verðtryggðra lána. Ljóst er að frumvarpið, verði það að lögum, mun hafa nokkur áhrif á neysluvísitölu. Jafnframt lýsa samtökin undrun sinni á því að hugmyndir um töku kolefnisgjalds skuli koma samtímis tillögum um hækkanir á bensíni og olíugjaldi, en ljóst er, verði þessar hugmyndir að veruleika, að bensínverð mun hækka umtalsvert um áramót, með tilheyrandi áhrifum á neysluvísitölu og þar með greiðslubyrði verðtryggðra lána.“ Þarna standa öll rökin svart á hvítu, svona er þetta. Þetta mun hafa umtalsverð áhrif á heimilin í landinu. Höfum við þingmenn ekki verið að nota tíma okkar á þessu þingi í það að reyna að koma heimilunum í landinu til aðstoðar? Var ekki verið að samþykkja lög frá Alþingi sem áttu að reyna að koma til móts við skuldsettu heimilin í landinu og samþykkja þar einhver úrræði? Hvernig heldur þingheimur að sú lagasetning sem hér er verið að tala um komi til með að leggjast í einstaklingana sem hafa þurft að nýta sér þau úrræði? Herra forseti. Það er eins og hægri höndin viti ekki hvað sú vinstri er að gera í þessari ríkisstjórn og það er algjörlega ljóst að það er engin sérstök forgangsröðun í gangi hjá ríkisstjórninni þegar kemur að skattlagningu og það er einfaldlega engin heildaryfirsýn í gangi. Þá komum við enn og aftur að því sem hefur verið margrætt hér í þessum stól, að þegar þessi ríkisstjórn tók við völdum var aðalmálið að það átti að vera svo mikið verkstjórnarvit í henni. Ég hef hins vegar hvergi séð þess stað. Það er einfaldlega eitthvað sem væri nú ágætt að fá sérstaka umræðu um hér á þinginu, hvernig hið mikla verkstjórnarvald hefur verið nýtt og hvernig það hefur birst landsmönnum á valdatíma ríkisstjórnarinnar. Herra forseti. Mig langar að víkja aðeins að því hvaða áhrif þessar breytingar hafa, ef lögin taka gildi, á atvinnulífið. Það er algjörlega ljóst miðað við þær umsagnir sem bárust í málinu að þetta leggst vægast sagt ekki vel í þá sem starfa og reka fyrirtæki og það er ekkert skrýtið. Fram komu mjög miklar athugasemdir í þeim umsögnum sem hagsmunaaðilar gerðu við frumvarpið og má þar helst nefna að Samtök atvinnulífsins telja að þetta skattform sé óæskilegt og komi til með að koma niður á atvinnulífinu, sérstaklega í orkufrekum iðnaði, sjávarútvegi, flutningsstarfsemi og flugrekstri og ferðaþjónustu. Eru þetta ekki einmitt þær atvinnugreinar sem við hljótum að ætla okkur að efla til þess að við getum skapað fleiri störf og aflað meiri gjaldeyristekna? Hvernig fer þetta saman, herra forseti? Talsmenn flugfélaganna hafa bent á hækkun eldsneytis, það komi til með að leiða til hækkunar á farmiðaverði. Í iðnaðarnefnd hefur komið fram sú skoðun þessara aðila að 1% hækkun farmiða leiði til 1% fækkunar erlendra ferðamanna. Það sé einfaldlega beint samband þarna á milli. Það hafa m.a. verið tekin dæmi af því hvernig tókst til í Hollandi þegar komugjöld voru hækkuð þar og þar sannaði það sig að þessi regla er í gildi - 1% hækkun farmiða leiðir til 1% fækkunar ferðamanna. Herra forseti. Ég ætlaði að leyfa mér að vísa aðeins í umsögn Samtaka iðnaðarins um þetta mál, þar sem segir, með leyfi forseta: „Með frumvarpinu er ætlunin að skattleggja vöru og aðföng sem eru afar mikilvæg í iðnrekstri. Í fjölda fyrirtækja vega innkaup á þessum vörum þungt í rekstrinum. Íslensk stjórnvöld hafa löngum litið svo á að einn af kostum þess að reka iðnaðarstarfsemi hérlendis séu góð kjör á raforku og vatni. Samtök iðnaðarins vara við því að leggja þungar álögur á þessar nauðsynjar.“ Nú er það svo, herra forseti, að við erum í mikilli efnahagslægð og það er hlutverk okkar að reyna að ná sjó og koma efnahagslífinu í betra horf. Við verðum að leggja það niður fyrir okkur og reyna að átta okkur á því hverjir okkar helstu styrkleikar eru, hvaða meginstoðir það eru sem við ætlum að byggja á til framtíðar. Það hefur því miður ekki lánast hjá þeirri ríkisstjórn sem hér starfar að horfa á þetta. Ég hef talsverðar og miklar áhyggjur af því hvernig þetta, ef frumvarpið verður að lögum, kemur til með að leika ferðaþjónustuna, vegna þess að þar eru miklar væntingar. Við höfum miklar væntingar til þess að sú grein komi til með að skila okkur auknum gjaldeyristekjum. Það er nú þegar að sjálfsögðu búið að selja og verðleggja slíka þjónustu sem í boði er hjá íslenskum ferðaþjónustuaðilum, þannig að það mun að sjálfsögðu ekki vera hægt að koma þessu öllu saman fyrir hjá þeim fyrirtækjum með því að hækka verð, vegna þess að það er einfaldlega búið að ganga frá samningum og nánast fullnýta skiptipláss til dæmis á Suðurlandi fyrir næsta sumar. Þannig að þetta er að sjálfsögðu eins og blaut tuska framan í andlitið á þeim aðilum sem hefur verið lofað því að þeir komi til með að skipa stórt hlutverk við endurreisnina hér á landi. Herra forseti. Í þriðja lagi langar mig að tala aðeins um landsbyggðina og áhrifin af þessum hækkunum, verði þær að veruleika, á stöðu hennar. Skatturinn hækkar orkukostnað og sérstaklega flutningskostnað. Fyrirtæki á landsbyggðinni og heimili þar munu þurfa að taka á sig þennan kostnað. Það er ekkert annað í stöðunni. Það er ekkert annað í spilunum. Þessir umhverfis- og auðlindaskattar eru bara landsbyggðarskattur í dulargervi. Það er algjörlega ljóst að þessar hækkanir koma illa við landsbyggðina og geta haft í för með sér mikla mismunun. Það er alvarlegt. Það er að sjálfsögðu ekki sanngjarnt að landsbyggðin komi til með að bera þyngri byrðar vegna þessa efnahagshruns og vegna úrræðaleysis ríkisstjórnarinnar en sanngjarnt megi teljast. Ég tel að hér sé einfaldlega gengið of langt. Mig langar af þessu tilefni, herra forseti, að vísa aðeins í umsögn Bændasamtaka Íslands. Þau sögðu í umsögn sinni, með leyfi forseta: „Þessir fyrirhuguðu skattar munu leggjast á rafmagn, bensín og olíur, sem eru stórir rekstrarliðir í landbúnaði og kæmu þar til viðbótar gríðarlegum aðfangahækkunum sem þegar hafa orðið. Þessir skattar mundu hækka flutningsgjöld og yrðu þannig sérstakur landsbyggðarskattur.“ Enn fremur segir í umsögninni: „Því til viðbótar er hætta á að orkufyrirtækin munu stórhækka verð á raforku innan fárra missira vegna slæmrar skuldastöðu. Mikil hækkun á heitu vatni kæmi í kjölfarið a.m.k. hjá stóru hitaveitunum, sem kæmu fyrirsjáanlega hart niður á garðyrkjubændum og skipti verulegu máli fyrir alla bændur. Þarna væri um að ræða enn aukinn orkukostnað á landsbyggðarfólk og fyrirtæki til viðbótar þeim miklu hækkunum og auknum mismun sem leiddi af uppskiptingu á framleiðslu og dreifingu á raforku. Við upptöku nýrra skatta þarf að leita leiða til að jafna þennan mismun aftur.“ Herra forseti. Þeir segja í lokin: „Aðalatriðið er þó að þessi nýja skattlagning mun koma fram sem verðhækkun á innlendum matvörum, helstu neysluvörum heimilanna, og þannig skerða lífskjör alls almennings. Eins og aðrar skattbreytingar sem leggjast á vöru og þjónustu munu þessir skattar hafa áhrif á verðbólgu og þar með verðtryggð lán.“ Allt hnígur þetta nú að sömu niðurstöðunni, sem er sú sem kemur fram í nefndaráliti 1. minni hluta þar sem lagt er til að frumvarpinu verði vísað til ríkisstjórnarinnar og minnt er á að tekjurnar sem gert er ráð fyrir í frumvarpinu geta fengist með skattlagningu séreignarsparnaður eins og við sjálfstæðismenn höfum lagt fram, við höfum lagt fram mál um það. Herra forseti. Ég hef bæði á sumarþingi og eins á því þingi sem við sitjum nú verið að leitast við að fá fram hver atvinnustefna ríkisstjórnarinnar er. Hvernig ætlar ríkisstjórnin að koma því til leiðar að fleiri einstaklingar sem ganga um atvinnulausir komist í störf? Hvernig ætla ríkisstjórnarflokkarnir að stuðla að því að fyrirtækin, sem eru vissulega rekstrarhæf, en eru mjög skuldsett vegna breytts gengis o.s.frv., eins og allir þekkja, komi til með að standa sterk og komast út úr þessum vanda sem vissulega blasir við okkur öllum? Við þessum spurningum hef ég ekki fengið nein svör. Engin svör. Ekki nokkur einustu svör. Það virðist vera algjört úrræðaleysi við ríkisstjórnarborðið því miður vegna þess að ég tel mjög mikilvægt að við reynum að hugsa markvisst og hlusta svolítið hvert á annað. Nú höfum við sjálfstæðismenn lagt fram í tvígang viðamiklar efnahagstillögur, bæði á sumarþingi og eins á þessu haustþingi. Á það hefur ekki verið hlustað af hálfu ríkisstjórnarinnar. Ekki virðist vera hægt að ræða hugmynd okkar um skattlagningu séreignarsparnaðar, sérstaklega ekki við hæstv. fjármálaráðherra en margir stjórnarþingmenn hafa vissulega tekið vel í hana þegar maður hittir þá á göngunum. Þeirri hugmynd virðist einfaldlega kastað út af borðinu, óskoðaðri, af því hún kemur frá sjálfstæðismönnum. Þetta er einfaldlega einhver stjórnarstefna hjá ríkisstjórninni sem á ekki að vera í boði á þeim tímum sem við lifum hér í dag. Ég vonast til að ríkisstjórnarflokkarnir taki sér tak, fari vel yfir hugmyndir okkar og eins framsóknarmanna til þess að reyna að leita allra annarra leiða en að koma því þannig fyrir að við skattleggjum heimilin, fyrirtækin í landinu, þannig að við aukum einfaldlega á vandann. Það eru mínar áhyggjur. Og úrræðaleysið eða hugmyndaleysið hjá ríkisstjórninni er algert vegna þess að hún hefur engar aðrar tillögur en að hækka skatta frekar. Það er mjög dapurlegt og ekki það sem á þarf að halda. Herra forseti. Hér kom áðan í ræðustól hæstv. fjármálaráðherra. Eins og venjulega var ekki talað á málefnalegan hátt um þessi mál. Það var einfaldlega bent á það að við stæðum í þessu öllu saman og hér hefði orðið efnahagshrun og alheimskreppa vegna þess að Sjálfstæðisflokkurinn sé til. Þetta virðist vera eina röksemdin sem sá ágæti hæstv. ráðherra getur notað en ég er bara algjörlega ósammála því að það sé það sem fólk þarf að heyra endalaust og að eina útskýringin á því sem aflaga fór sé sú að Sjálfstæðisflokkurinn sé til. Hér voru haldnar kosningar. Þessi ríkisstjórn, þeir flokkar sem í henni sitja, hefur stjórnað þessu landi í 11 mánuði - og nokkra daga, mundi Pétur Blöndal leiðrétta mig, ef hann sæti hér í salnum eins og venjulega. Þessi ríkisstjórn hefur verið við völd í 11 mánuði. Nú má ég og nú get ég, sögðu þeir flokkar fyrir kosningar, nú skulum við stjórna. Þá verða menn líka að geta horft framan í kjósendur sína, horft framan í þá Íslendinga sem hér búa, og borið ábyrgð á sínum eigin stjórnarathöfnum. Það finnst mér hæstv. ráðherrar ríkisstjórnarinnar, þó vísa ég sérstaklega til ræðu hæstv. fjármálaráðherra fyrr í dag, ekki vera að gera. Vissulega bera þeir flokkar sem starfað hafa í ríkisstjórn og starfað hafa á landinu mikla ábyrgð. Þeir bera ábyrgð á því sem hefur verið gert hér á undanförnum árum. Við bárum ábyrgð á því, þeir flokkar sem voru á þingi og þeir einstaklingar sem sátu í þingsalnum, þegar við innleiddum gallaða tilskipun ESB. Það er einfaldlega þannig. Á þessu bera menn ábyrgð. En ég leyfi mér að fullyrða, miðað við það vinnulag sem ég hef séð hér í þinginu varðandi innleiðingu EES-tilskipana og allra þeirra gerða sem koma frá Evrópusambandinu - það er ekki gert ráð fyrir því að þingið sé að breyta mikið út frá þeirri stefnu sem sett er úti í Brussel. Það er einfaldlega ekki leyfilegt. Ef það hefði verið gert hefðum við fengið á okkur einhvers konar dóma og refsingar frá Evrópusambandinu. En á þessu bera menn vissulega ábyrgð, það er rétt. Vissulega hefðu hér átt að vera sterkar eftirlitsstofnanir, ég tel það algjörlega ljóst. En svo var ekki og á því bera menn líka ábyrgð. En ef menn eiga hér að bera alla ábyrgð, sjálfstæðismenn, á öllu því sem illa fór á síðustu árum, og alheimskreppunni að sjálfsögðu líka, skulum við líka ein bera ábyrgð á því sem vel hefur verið gert. Er þá ekki bara sanngjarnt að tala um það þannig? Að mati hæstv. þingmanna Vinstri grænna væri það væntanlega mjög sanngjarnt, þar sem málflutningurinn er nú allur í þessa áttina. En ég held að þeir aðilar sem setið hafa á þingi og unnið hafa í stjórnkerfinu á undanförnum árum beri t.d. ábyrgð á því að hér á landi var fjölgað mjög þeim tækifærum sem ungt fólk hafði til þess að mennta sig, sem þýðir það að við eigum mjög vel menntaða þjóð. Það er ein af þeim grunnstoðum sem við komum til með að byggja endurreisn okkar á. Það er þessi staðreynd. Ég hygg að flest allir þeir þingmenn sem hér hafa starfað á undanförnum árum vilji telja að þeir beri svolitla ábyrgð á þessu. Þannig er það. Jafnframt er hér mjög sterkt lífeyrissjóðakerfi. Þrátt fyrir allt er það þannig. Á þessu skulu þeir þingmenn sem hér hafa starfað, og væntanlega bara Sjálfstæðisflokkurinn að mati Vinstri grænna, bera ábyrgð. Við eigum miklar auðlindir á Íslandi og við höfum búið þannig um hnútana að við eigum gríðarlega vel menntað og fjölhæft fólk sem þekkir það hvernig hægt er að nýta þær auðlindir. Ef við sjálfstæðismenn eigum að bera ábyrgð á öllu sem illa fór og jafnframt á alheimskreppunni skulum við líka bera ábyrgð á þessu. Við skulum bera ábyrgð á þessu og þetta er ein af þeim grunnstoðum  Síðast en ekki síst býr hér í landinu mjög ung þjóð. Það er einn af okkar helstu styrkleikum og enn ein stoðin sem við komum til með að byggja á til framtíðar. Við getum alveg lagt það þannig upp að þegar hér er búið til samfélag þar sem er auðvelt fyrir fólk að eignast börn, það á ákveðin réttindi til fæðingarorlofs til dæmis, að það sé þá stefna sem hvetji til frekari barneigna. Á þessu skulum við bara bera ábyrgð við sjálfstæðismenn, alein, ef það er það sem menn vilja. Ef það er sú röksemdafærsla sem Vinstri grænir ætla endalaust að halda fram hér í þingsalnum  Við skulum bara tala þannig um hlutina það sem eftir er hér í þessu þingi, ef menn ætla ekki að fara að horfast í augu við það að þeir sjálfir hafi verið við völd í 11 mánuði. Það eru ríkisstjórnarflokkarnir sem bera ábyrgð á því að hafa nú afhent ESB yfirstjórn þeirra loftslagsheimilda sem við eigum. Þeir bera ábyrgð á því að við erum hér í einhverju skrýtnasta aðildarumsóknarferli að ESB sem um getur 

Frú forseti. Hv. þingmaður bauðst til þess að Sjálfstæðisflokkurinn mundi bera ábyrgð á öllum barneignum í framtíðinni hér á Íslandi. Ég treysti Sjálfstæðisflokknum til margra góðra verka en ég held kannski að fleiri ættu að koma að því en Sjálfstæðisflokkurinn einn og uppfylla með þeim hætti boðorð hinnar helgu bókar. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir þessa ræðu. Margt í henni var alveg prýðilegt. Ég deili ekki skoðunum þingmannsins og öllum hlutum, eins og hv. þingmaður sagði, en sumt í ræðu hennar kom mér á óvart og sumt fannst mér ákaflega gott. Ég er gamall ferðamálaráðherra og fáu hef ég komið að á mínum pólitíska ferli sem ég hef haft jafnmikla unun af og mikla ánægju og gleði og einmitt að starfa að ferðamálum. Þess vegna gladdi það mig alveg sérstaklega að eftir að hv. þingmaður hafði haldið eldmessu um stöðu ferðaþjónustunnar sem atvinnugreinar gat hún ekki, af því hún er ærleg manneskja, annað en sagt sannleikann í málunum fyrir sitt kjördæmi. Hv. þingmaður sagði að þrátt fyrir það sem henni fannst vera heldur vont atlæti af hálfu ríkisstjórnar gagnvart ferðaþjónustunni væri nú svo komið í hennar kjördæmi að fyrir næsta sumar væri í reynd búið að fullnýta allt gistirými á Suðurlandi. Ég segi nú bara sem gamall ferðamálaráðherra: Ja, til einhvers var barist.

Ég vil þakka hæstv. utanríkisráðherra fyrir að koma hér í pontu og eiga við mig andsvar. Það kom mér svolítið á óvart að þetta skyldi vera eina atriðið í minni ræðu sem hann taldi sig þurfa að svara en það er gott. Össur Skarphéðinsson, hæstv. núverandi utanríkisráðherra og fyrrverandi ferðamálaráðherra, telur sig þá væntanlega bera einhverja ábyrgð á því hvernig ferðamálum er háttað hér á landi. Það er gott að menn kannist við ábyrgð sína, að það sé ekki Sjálfstæðisflokknum að kenna - eða þakka - hvernig ferðaþjónustan hefur verið rekin hér á undanförnum árum. Aðilar í ferðaþjónustu hafa nú þegar selt og verðlagt sína þjónustu fyrir næsta sumar og þegar þessar skattahækkanir koma til er ekki hægt að breyta þeirri verðlagningu sem menn hafa þegar gert samninga um. Ef það verður hins vegar gert, þar sem fyrirtækin telja sig einfaldlega ekki ráða við að greiða þessa skatta á þeim grundvelli sem rekstur þeirra verður næsta sumar án þess að hækka verð, getur vel verið að koma þurfi til þess að verð verði hækkað. Hvað gerist þá með samninga? Það getur vel verið að eitthvað breytist með það og bókanirnar þar. Nú tók ég kannski stórt upp í mig, ég veit ekki hvort ég orðaði það nákvæmlega þannig að hvert einasta rúm væri bókað fyrir allt næsta sumar á Suðurlandi, en ég tel að bókanir hafi farið mjög vel af stað og yfir stærstu sumarmánuðina sé nánast að verða fullt á Suðurlandi enda er það mikið ferðamannasvæði og menn hafa mikið sótt þangað. Frú forseti. Þessar skattahækkanir koma einfaldlega illa við ferðaþjónustuna. Ég tel að hæstv. ráðherra geti ekki verið ósammála mér um það, sérstaklega ekki ef hann les þær umsagnir sem hafa komið fram í þessu máli frá Samtökum atvinnulífsins, Samtökum iðnaðarins og öðrum aðilum sem hafa skoðað þessi mál fyrir ferðaþjónustuna og með henni. Því væri ágætt að fá að heyra frá hæstv. utanríkisráðherra hvort hann telji að þessar skattahækkanir komi ekki til með að hafa nein áhrif á 

Frú forseti. Ég ætla ekki að kenna Sjálfstæðisflokknum um neitt sem miður hefur farið í ferðaþjónustunni. Hann ber enga sérstaka ábyrgð á því vegna þess að það er ekkert sérstakt innan ferðaþjónustunnar sem þarf að kenna einum eða neinum um. Ég held að á síðustu árum hafi allir flokkar séð að þar er um að ræða átakagrein sem er líkleg til að vaxa mjög vel. Ég ætla ekki að varpa neinni rýrð á þá sem gegndu áður embætti ferðamálaráðherra. Ég tel t.d. að Sturla Böðvarsson hafi gert það með miklum ágætum. Samt sem áður var lögð hér fram fyrirspurn undir lok valdatíðar ríkisstjórnar Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks af þingmanni Sjálfstæðisflokksins þar sem spurt var um framlög til ferðaþjónustunnar síðustu 10 árin. Þar kom skýrt fram að aldrei hefði verið sett jafnmikið fé í að byggja upp ferðaþjónustuna og árið 2007 og það sem þá hafði lifað ársins 2008. Það er því alveg skýrt að á síðustu árum hafa þær ríkisstjórnir sem setið hafa lagt sig í líma við að byggja þetta upp. Ég tel sömuleiðis að ferðaþjónustan sé í miklum vexti. Þegar verið er að leggja á skatta líkar það auðvitað engum, ekki mér sem fyrrverandi ferðamálaráðherra, ekki mér sem núverandi utanríkisráðherra og það væri óeðlilegt ef Samtök iðnaðarins eða ferðaþjónustan sendu sérstakar þakkir eða fagnaðarbréf út af því. Hitt liggur alveg ljóst fyrir að ferðaþjónustan er í sögulegu hámarki þrátt fyrir kreppu. Á sama tíma og hún dregst saman annars staðar út af efnahagslægð í heiminum er hún í sókn hér. Hv. þingmaður þekkir þetta sennilega miklu betur en ég og hún hefur lýst því yfir að í hennar kjördæmi séu verulega góðar bókanir. Það sama gildir um allt landið 

Frú forseti. Hér hafa stórtíðindi gerst. Enn einn hæstv. ráðherra og jafnframt hv. þingmaður kemur hingað upp og viðurkennir að hafa verið í ríkisstjórn með Sjálfstæðisflokknum.  Það er rétt, mikið fé hefur verið sett í uppbyggingu í ferðaþjónustunni á undanförnum árum, sem betur fer. Þarna er enn ein grunnstoðin sem við getum byggt á til framtíðar við að byggja upp hér í landinu. Á þessu bera þeir ábyrgð sem voru við stjórnvölinn á þeim tíma, er það ekki? Væntanlega hefur þetta stóra og góða mál notið stuðnings allra flokka. Þótt ég sé ný á þingi geri ég frekar ráð fyrir því að flestallir flokkar sem hér hafa starfað telji sig bera hlýhug til ferðaþjónustunnar og styðji þessi verkefni. Það er gott. Ef illa hefði hins vegar farið geri ég ráð fyrir því að vinstri grænir stæðu hér í þessari pontu og kenndu Sjálfstæðisflokknum um allt það sem illa hefði farið, en sem betur fer fór ekki svo. Vissulega er aðsókn erlendra ferðamanna til landsins mikil en það kemur því miður ekki til af góðu. Hér er verðlagið þannig að menn treysta sér til að koma hingað en það kemur ekki til af góðu, það varð efnahagshrun. Samt er ánægjulegt að finna fyrir þessum mikla áhuga. Það er gott til þess að vita að við sjáum fram á að ná inn meiri gjaldeyristekjum af þessari atvinnugrein á næstu árum og það er vegna þess að þannig hefur verið búið í haginn fyrir þessa grein, eins og hæstv. fyrrverandi ferðamálaráðherra 

Hæstv. forseti. Hv. þm. Unnur Brá Konráðsdóttir hvatti okkur til þess að hlusta hvert á annað. Það hef ég verið að gera. Ég hef hlustað á ræðumenn í dag, bæði úr stjórn og stjórnarandstöðu, og það er sitthvað sem hefur vakið athygli mína. Í fyrsta lagi vekur það athygli hve tilfinningaþrungin umræðan er. Það er kannski ekkert skrýtið. Umræðan um fjárlög og tekjuöflun ríkissjóðs sem fram fer í þinginu þessa dagana er við mjög sérstakar aðstæður og helst saman að jafna árinu í fyrra eftir hrun fjármálakerfisins í landinu, sem hefur síðan orðið til þess að gríðarlegt hrap hefur orðið í tekjum ríkis og sveitarfélaga og jafnframt útgjaldaauki. Útgjaldaaukinn er m.a. vegna þess að öll aðföng til landsins verða dýrari. Sneiðmyndatæki á Landspítala verður miklum mun dýrara en það hefði ella verið. Lyfin sem við notum á sjúkrahúsunum og heimilum þar sem sjúkt fólk er sem þarf á lyfjum að halda hafa líka rokið upp úr öllu valdi, þau sem flutt eru erlendis frá og það á við um dýrustu lyfin, krabbameinslyfin, gigtarlyfin. Allur þessi kostnaður hefur rokið upp. Þá er spurningin: Hvað er til ráða? Þörfin fyrir auknum útgjöldum þrýstir á en jafnframt hefur orðið tekjuhrap ríkis og sveitarfélaga. Ég hlustaði eftir því sem ýmsir fulltrúar Sjálfstæðisflokksins sögðu hér í dag, að við slíkar aðstæður ættum við ekki að ráðast í mikla skattlagningu, hvorki á einstaklingum né fyrirtækjum. Við ættum að leggja höfuðáherslu á að breikka skattstofnana og gera einstaklingum og fyrirtækjum lífið auðveldara. Það er alveg rétt, það er auðveldara að bera litla skatta en mikla skatta. Staðreyndin er hins vegar sú að gatið sem við erum að reyna að stoppa upp í er geigvænlegt. Á þessu ári er hallinn á ríkissjóði um 160 milljarðar. Þrátt fyrir skattahækkanir sem við erum að ráðast í núna upp á 35–40 milljarða, við jukum líka skatta í vor, og þrátt fyrir niðurskurð í útgjöldum ríkisins upp á 50 milljarða eða þar um bil er fyrirsjáanlegt að hallinn á næsta ári verður um eða yfir 100 milljarðar. Hvað gerum við þá? Skjótum við vandanum á frest? Það kostar vegna þess að ef við skjótum vandanum á frest verðum við að ráðast í lántöku. Til þess að borga launin á Landspítalanum, til þess að borga útgjöld almannatrygginga, til þess að greiða fyrir skólakerfið þurfum við að taka fjármuni að láni og þeir standa á vöxtum og vextir eru háir, peningar eru dýrir. Er það þetta sem menn vilja að við gerum? Er það þetta sem Sjálfstæðisflokkurinn er að leggja til? Nei, ég geri ráð fyrir að hann vilji þá fara aðrar leiðir og hann hefur komið með tillögur þar að lútandi. Hann hefur m.a. sagt: Það sem við gætum gert er að taka skatta af fjármunum sem nú liggja í séreignarlífeyrissparnaði. Fyrst var það í lífeyriskerfinu almennt og nú er búið að þrengja það inn í þetta. Er það vitlaus ráðstöfun? Nei, hún þarf ekki að vera það. Þetta eru fjármunir sem hvort sem er verða einhvern tíma skattlagðir. Þegar við fáum greitt úr lífeyrissjóðum eru þeir fjármunir skattlagðir. Það sem hugsunin gengur út á er að við þessar þrengingar núna til að komast út úr vandanum, til að fá hjól atvinnulífsins til að snúast hraðar, væri þetta gott ráð. Vandinn er hins vegar sá að þá erum við að verða af þessum skatttekjum í framtíðinni sem er harla óljós, vegna þess að á okkur, á þjóðarbúinu og ríkissjóði og sveitarsjóðum hvíla miklar ábyrgðir og skuldbindingar sem við þurfum að geta greitt fyrir þegar þar að kemur. Að mínum dómi, þó að þetta gæti verið neyðarúrræði að grípa til einhvern tíma, ég útiloka það alls ekki og reyndar var ég því alltaf fylgjandi að skattleggja frekar í þennan endann, en látum það vera, þá er það staðreynd eftir sem áður að við erum að fresta þarna vandanum í reynd. Við erum að verða af skattheimtu þegar við kynnum að þurfa ekki síður á henni að halda en núna. Þessi hugsun, þessi nálgun er því að mínum dómi ekki ráðleg núna. Hvað gerum við þá? Jú, við ráðumst í niðurskurð á ríkisútgjöldum, mjög mikinn, upp á 50 milljarða eða þar um bil, sem er erfitt - þessi niðurskurður kemur til með að verða erfiður þótt við lítum svo á að það sá óhjákvæmilegt að ráðast í umtalsverðan niðurskurð - og við hækkum skatta, en þó ekki meira en svo að eftir stendur gat upp á 100 milljarða á næsta ári. Þetta er vandinn og þá vaknar spurningin: Hvernig eigum við að haga þessari skattlagningu? Það er alveg rétt sem hér hefur komið fram að ýmsir hafa orðið til að andmæla henni og mótmælt henni mjög harðlega. Álfyrirtækin hafa borið sig mjög illa, flutningsaðilar hafa gert það líka, segja að kolefnisskatturinn komi til með að gera samgöngur dýrari og flutninga innan lands dýrari. Þetta er rétt. Þeir skattar sem við höfum verið að tala um hér eru aðeins brot af því sem við erum að ráðast í. Við erum að tala um skattlagningu upp á 5,9 milljarða eða þar um bil. Kolefnisgjaldið er 2,5 milljarðar, raforkuskatturinn sem nemur 2,2 milljörðum, raforka og heitt vatn líka, og síðan er það skattur á stóriðjufyrirtækin upp á 1,2 milljarða árlega á næstu þremur árum. Hvernig er það til komið, hvernig er þessi samsetning til komin? Það segir frá því í greinargerð meiri hlutans hvert hið sögulega ferli er. Við lögðum upp með þyngri byrðar á stóriðjufyrirtækin. Ég var t.d. mjög fylgjandi þeirri áherslu. Þau andmæltu þessu harðlega og fengu aðila vinnumarkaðarins til að ýta á í því efni og menn vildu leita annarra lausna. Þá varð til þessi tekjuskattsskattlagning fram í tímann, menn hafa deilt um hana, hvort það sé rétt eða rangt að standa að því. Þetta var það sem þau vildu og samtök á vinnumarkaði vildu. Þegar verið er að tala um samráð og samráðsleysi, þá er á þessari síðu og niður á hálfa næstu síðu upptalning á öllum þeim aðilum sem komu fyrir efnahags- og skattanefnd þingsins til að koma sínum sjónarmiðum á framfæri. Áður höfðu þau jafnframt átt viðræður við fjármálaráðuneytið og reynt var að taka tillit til þessara sjónarmiða. Þetta varð sem sagt niðurstaðan, sem ég tel vera mjög hyggilega, þetta er ekki slæm niðurstaða. Þess vegna skil ég ekki hve andheitir menn hafa verið í ræðuflutningi þegar þeir hafa verið að andmæla þessari skattlagningu sem mér finnst vera réttlát. Sem áður segir hefðum við mörg viljað fara brattar gagnvart stóriðjunni, við teljum hana aflögufæra og út á það gengur þetta allt saman. Það er þetta sem gerir okkur að félagslega sinnaðri ríkisstjórn. Ég ber fulla virðingu fyrir sjónarmiðum markaðshyggjumanna, fyrir sjónarmiðum hægri manna sem segja: Við viljum hafa skatta í lágmarki og láta notandann síðan borga beint, svona à la USA. En er það hyggilegt, er það gott? Vilja menn frekar borga aðgangseyri að Landspítalanum beint þegar þeir verða veikir? Eða viljum við axla skattana á meðan við erum frísk og aflögufær? Ég vil það. Við viljum það í þessari ríkisstjórn. Það gerir okkur að félagslega ábyrgri ríkisstjórn og þess vegna hrín ekkert á okkur þegar menn eru væla yfir og gagnrýna áherslur okkar vegna þess að það er á þessum forsendum sem við tökum afstöðu í stjórnmálum. Við viljum leita félagslega réttlátra lausna. Getur verið að það hreyfi við miðtaugakerfi Sjálfstæðisflokksins þegar minnst er á auðlindagjald, eða hver er skýringin á því að hér hefur komið í ræðustól hver sjálfstæðismaðurinn á fætur öðrum, ekki til að ræða eingöngu um innihald þessa frumvarps heldur um nafngiftina, og reynir að færa fram rök fyrir því að þetta sé ekki auðlindaskattur heldur skattur á nýtingu hennar, afleiddur skattur á raforkuna, heita vatnið, en ekki á auðlindina? Um þessi grunngildi er tekist á í íslenskum stjórnmálum. Það sem mér finnst vera verkefni okkar og viðfangsefni á næstu missirum og árum er að slá skjaldborg um auðlindirnar, ná utan um þær, ná eignarhaldi þjóðarinnar á auðlindunum og nýtingu þeirra. Síðan virkjum við markaðslögmálið við ýmsa þætti í þessari nýtingu, það er allt annar handleggur, enda erum við fylgjandi því að hafa hér kröftugt blandað hagkerfi. Við höfum verið talsmenn þess allar stundir í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði að búa í haginn fyrir kröftugri atvinnustarfsemi. Þess vegna erum við með tillögur til að efla nýsköpun, það er á meðal þeirra tillagna sem hafa legið fyrir þinginu og við höfum verið að samþykkja. Við höfum verið þess fýsandi að reyna að halda fjármagnskostnaði niðri. Við höfum verið fýsandi þess og unnið að því að skapa hér fjármálakerfi, bankastarfsemi sem er markviss og þjónar einstaklingum og fyrirtækjum í landinu. Því miður fengum við í fangið í boði fyrri ríkisstjórna ófreskju sem við erum enn að glíma við. Heldur einhver að það sé vegna þess að okkur langi til að auka álögur á fyrirtæki og fólk sem við erum að hækka skatta? Nei, það er vegna þess að við eigum ekki annarra kosta völ. Við eigum ekki annarra kosta völ ef við ætlum að varðveita það mikilvægasta sem við búum yfir sem er velferðarþjónustan í landinu og það er líka góður bisness. Það er hyggilegt. Atvinnurekendur í Danmörku voru einu sinni spurðir í könnun, ég held að það hafi verið 1997, danska atvinnumálaráðuneytið spurði: Hvað þarf að vera til staðar svo þið fáið blómstrað? Hvað þarf að vera til staðar sem lokkar ný fyrirtæki inn á ykkar svæði? Hverju skyldu menn hafa svarað? Góð barnaheimili, góðir spítalar, góðar samgöngur, að menn komist í samband við internetið, að öldrunarþjónustan sé góð. Þetta voru svörin frá atvinnulífinu. Og þá er spurningin: Hvernig ætlum við að greiða fyrir þetta? Við ætlum að greiða það með sameiginlegum sköttum vegna þess að ella eru klyfjarnar og byrðarnar lagðar á þá sem ekki eru í stakk búnir, sem ekki hafa burði til að bera þær. Út á það gengur öll þessi umræða. Þess vegna segi ég: Það er rétt hjá hv. þm. Unni Brá Konráðsdóttur að við eigum að hlusta hvert á annað, það er rétt. En þetta eru þau sjónarmið og þær áherslur sem eru þess valdandi að ég styð þessar breytingar, að ég styð þessa skatta. Það er alveg hárrétt sem fram kom í máli hennar og margra annarra í stjórnarandstöðunni að þetta kemur til með að verða þungt og þyngra fyrir mörg fyrirtæki, fyrir marga neytendur, það er rétt. En hverjir eru valkostirnir? Þetta er spurning um að finna hina hæfilegu blöndu og ég tel að okkur sé að takast það bara bærilega.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þm. Ögmundi Jónassyni fyrir hlý orð í minn garð. Það er gott að ég náði að hlusta á hans ágætu ræðu þótt við séum að sjálfsögðu ekki sammála í öllum atriðum. Við eigum nefnilega annarra kosta völ. Við eigum þess kost að fara þá leið sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur lagt til varðandi séreignarlífeyrissparnaðinn og ég er ánægð að heyra að hv. þingmaður slær þetta mál ekki út af borðinu eins og sumir hv. þingmenn, sérstaklega samflokksmenn hans, hafa gert og að mínu mati einfaldlega allt sem kemur frá okkur sjálfstæðismönnum. Ég fagna þeirri yfirlýsingu. Í máli hv. þingmanns kom fram að þetta gæti hugsanlega verið neyðarúrræði, ef og þegar þar að kæmi, en við sjálfstæðismenn setjum þetta fram af því að við teljum að það sé full þörf á að nota þetta neyðarúrræði. Ég er algerlega sammála því að það er neyðarúrræði að gera þetta en það er mín sannfæring að staðan sé sú að það verði að fara í þetta núna vegna þess að ég tel að heimilin í landinu og atvinnulífið þoli ekki allar þær skattahækkanir sem núverandi ríkisstjórn leggur til. Þar liggur kannski grundvallarmunurinn á sjónarmiðum okkar í þessu máli. Ég tel einfaldlega að tímapunkturinn sé núna, ekki síst vegna þess að okkur hefur ekki tekist á undanförnum mánuðum að ná tökum á ríkisfjármálunum, því miður. Ef við horfum á valdatíð núverandi ríkisstjórnar hefur ekki tekist að skera niður ríkisútgjöldin og við sjáum það best á því að tekjujöfnuður þeirra fjárlaga sem við ræðum nú á þinginu hefur lækkað um 14,4 milljarða milli umræðna. Það er því algerlega ljóst að viljinn til að skera niður, og hugsanlega einfaldlega getan til að gera það loksins þegar menn eru komnir í ríkisstjórn, er ekki til staðar. Við verðum að taka okkur tak. Það er neyðarástand í ríkisfjármálunum 

Hæstv. forseti. Það er rétt, ástandið er ekki gott en það fer batnandi. Það er nefnilega rétt sem hæstv. utanríkisráðherra kom inn á áðan að ýmis mjög jákvæð teikn eru á lofti í íslensku atvinnulífi ef okkur tekst að sigla skútunni í gegnum þetta brim. Séreignarskatturinn og séreignarlífeyrissjóðirnir gagnast okkur prýðilega núna. Heimildir til að taka fjármuni út úr séreignarsparnaðinum umfram það sem áður var heimilt, lögum og reglum samkvæmt, gagnast nú atvinnustarfseminni mjög vel. Þetta veldur því að fjöldi einstaklinga er að ljúka við eða ráðast í minni háttar framkvæmdir sem koma til með að láta hjólin snúast örlítið hraðar. Lífeyrissjóðirnir og séreignarsjóðirnir sérstaklega gagnast okkur því vel. Spurningin er hins vegar hin sem ég velti fyrir mér, hvort það sé ráðlegt að snúa þessari skattlagningu á lífeyrinn við núna. Eins og ég segi verða þessir fjármunir skattlagðir þegar þeir eru teknir út úr lífeyrissjóðunum. Ef við hins vegar flýtum þeirri skattlagningu gefur augaleið að hún verður ekki til staðar síðar þegar við þurfum hugsanlega mjög á slíkum úrræðum að halda. Ástæðan fyrir því að ég hef ekki blásið þetta út af borðinu er sú að ég hef oft hugsað þessa hugsun. Ástæðan fyrir því að margir samflokksmenn mínir hafa hins vegar gert það er nákvæmlega sú sama og ég nefni hér sem mín sjónarmið, það er að við eigum ekki að gera þetta núna. 

Hæstv. forseti. Ég vil benda á að nú hefur ríkisstjórnin gert samkomulag við stóriðjuna eða þá sem reka þau fyrirtæki um að taka einmitt lán í framtíðarskattgreiðslum þeirra. Hver er munurinn? Af hverju velur ríkisstjórnin að fara þá leið? Þar er náttúrlega verið að minnka þær tekjur sem koma í kassann í framtíðinni. Þetta er sambærilegur hlutur. Í máli hv. þingmanns kom fram að best væri að greiða skatta sína á meðan maður er frískur og aflögufær. Það er að sjálfsögðu rétt. Það er gott að geta gert það meðan maður er vinnandi o.s.frv. en hvenær er of langt gengið í skattlagningunni og þá sérstaklega gagnvart heimilunum? Erum við ekki einfaldlega komin yfir þá línu? Það er alla vega komið yfir þá línu að mínu mati. Þess vegna vil ég, af því að ég veit að hv. þingmaður er víðsýnn og óhræddur við að taka áhættu, endilega fá hv. þingmann í lið með okkur sjálfstæðismönnum til þess 

Hæstv. forseti. Sú ábending sem hér var imprað á, að við séum í reynd að gera það sama þegar við frestum skattheimtunni hjá álfyrirtækjunum, að við séum að taka lán fram í tímann - það er alveg rétt og þetta er nokkuð sem okkur mörgum finnst orka tvímælis. Hvernig er þetta þá komið til? Þetta er ekki vegna þess að við höfum lagt upp í þessa för með þetta að leiðarljósi, alls ekki. Við vorum upphaflega með hugmyndir um að fara í meiri skattheimtu á raforkuna. Menn töluðu þar um 20 aura en eru komnir niður í 12. 

Frú forseti. Það er ánægjulegt að heyra í hv. þm. Ögmundi Jónassyni í þingsal. Ég er á öndverðum meiði við skoðun Sjálfstæðisflokksins og mér finnst að þau gangi ekki nógu langt. Ég hef orðið fyrir miklum vonbrigðum með hvernig hefur verið tekið á þessu máli. Eins og 2. minni hluti í efnahags- og skattanefnd benti á er stóriðjan enn með orkukaupasamninga til langs tíma og það sama gildir t.d. um útgerðina sem telur sig vera með fiskkaupasamninga til óendanlegrar framtíðar. Í raun og veru er svolítið sorglegt að ekki skuli vera lagður neinn skattur á gasið sem kemur í fljótandi formi og er nýtt eins og stendur í áliti 2. minni hluta, með leyfi forseta: „Annar minni hluti benti jafnframt á það við vinnslu málsins að kolefnisgjald ætti aðeins að innheimta af fljótandi jarðefnaeldsneyti. Þannig verða undanskildir stærstu gasnotendur á Íslandi, sem eru álverin sem fá reglulega tankskip fyllt gasi til landsins. Gasið er nýtt til að halda áli bráðnu meðan það er í vinnsluferli. Um gríðarlegt magn af gasi er að ræða sem tekin hefur verið upplýst ákvörðun um að halda fyrir utan hið nýja kolefnisgjald.“ Mig langar að spyrja hv. þm. Ögmund Jónasson hvort hann sé hlynntur þessu og hvort það sé ekki tilefni til að beygja sig ekki alveg svona mikið undir stóriðjuna í þessu máli.

Hæstv. forseti. Ég held að menn hafi fyrst og fremst verið að beygja sig undir friðinn. Við höfum gert samkomulag við aðila á vinnumarkaði sem hafa síðan talað fyrir hönd sinna skjólstæðinga og lagt mjög ríka áherslu á að við breyttum okkar áherslum, sem við vorum tilbúnir að gera að einhverju leyti en alls ekki öllu leyti. Auðvitað er það svo um þessar tillögur að í stjórnarliðinu eru menn eflaust, ekkert síður en í stjórnarandstöðu, missáttir og misánægðir. Þetta er hins vegar niðurstaða sem við sameinumst um og styðjum og ég er bærilega sáttur við að styðja þessa niðurstöðu. Síðan er það að sjálfsögðu svo í öllu þessu ferli, og gott er að hafa það í huga, að það kemur dagur eftir þennan dag og þá kann að vera ýmislegt í skattlagningu af okkar hálfu sem reynist misráðið. Þá er að breyta því og draga þar úr og hugsanlega má bæta í á öðrum sviðum eftir atvikum og því sem hagkvæmt þykir og sanngirni stendur til.

Hæstv. forseti. Ég er ekki alveg sannfærð. Hv. þingmaður talar sem sagt um skattana og það er talað um hugmynd Sjálfstæðisflokksins að skattleggja séreignarsparnað. Þá segir hv. þingmaður að það sé verið að fresta vandamálinu. Er ekki verið að fresta vandamálinu til dæmis með Icesave? Þar er verið að tala um sjö ára skjól á meðan við greiðum vexti upp í topp. Ég skil því ekki alveg hver rökin eru með þessu ef vandanum er frestað á einum stað og það er ekki í lagi en það er í lagi að fresta honum á öðrum. Jafnframt langaði mig til að spyrja hvort hv. þingmaður hafi ekki áhyggjur af því að með því að leggja svona mikla áherslu á niðurskurð komum við hreinlega til með að rústa grunnstoðum samfélagsins. Ég hef kannski þyngstar áhyggjur af því og ég veit að hv. þingmaður hefur líka gríðarlegar áhyggjur af því. Heldur hann að það sé gengið nógu langt á stóriðjuna sem vissulega 

Hæstv. forseti. Ég er alveg sammála ýmsum áherslum sem fram komu í máli hv. þm. Birgittu Jónsdóttur. Ég held að varðandi séreignarsjóðina sé ekki hyggilegt að fara út á þessar brautir en það er alveg rétt, við erum að glíma við vanda inn í framtíðina sem við höfum að sjálfsögðu áhyggjur af en reynum að taka skynsamlega á. Hvort við séum að skera of mikið niður í velferðarþjónustunni - þar held ég einfaldlega að við þurfum að vera mjög á tánum og fylgjast með afleiðingum gjörða okkar. Ég hef alltaf verið talsmaður þess að við séum reiðubúin að endurskoða allar okkar gerðir. Hlutirnir gerast mjög hratt. Margt sem gerist er ófyrirsjáanlegt og ég hef verið því mjög fylgjandi að við séum með allt fjármálavelferðarkerfið 

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir ágætar vangaveltur um hugmyndir okkar sjálfstæðismanna um skattlagningu séreignarlífeyris. Í máli hv. þingmanns kom fram að hann hafði mjög jákvæðan skilning gagnvart þessari hugmynd. Við höfðum líka ástæðu til að ætla að þessi hugmynd okkar nyti heilmikils stuðnings í ríkisstjórnarhópnum. Annar hv. þingmaður, raunar hæstv. utanríkisráðherra, hafði talað með þeim hætti þegar við settum þessa hugmynd fram þannig að nú eru þeir orðnir a.m.k. tveir sem setið hafa í ríkisstjórninni og tekið jákvætt undir þessi sjónarmið. Síðan varð niðurstaðan auðvitað sú að ríkisstjórnin kaus að fara ekki þessa leið. Ég átti að sumu leyti dálítið erfitt með að átta mig á því hvað olli því að ríkisstjórnin gat ekki hugsað sér að reyna að skoða þetta betur en raunin varð. Ég skildi það hins vegar betur þegar fram kom sjónarmið nánustu samverkamanna ríkisstjórnarinnar í efnahagsmálum, og hér er ég auðvitað að vitna til Alþjóðagjaldeyrissjóðsins sem lýsti því yfir fyrir tveimur dögum eða svo að þessi leið væri alveg ómöguleg. Þá var málið orðið mjög skiljanlegt vegna þess að röddin að handan hafði talað, röddin frá Washington hafði talað og þá var auðvitað ekki eftir neinu að bíða, það varð að hlýða. Það er skýringin. Hv. þingmaður var síðan með áhugaverðar vangaveltur um það sem hann kallar hið félagslega réttlæti. Út af fyrir sig væri áhugavert að eiga við hann nokkrar viðræður um það en ég spyr, vegna þess að hann talaði um það í samhengi við það frumvarp sem við ræðum hér: Finnst hv. þingmanni það vera til marks um félagslegt réttlæti að við samþykkjum frumvarp sem hækkar sérstaklega vöruverð á landsbyggðinni sem bitnar harðast á þeim orkunotendum þar sem orkuverðið er hæst, hækkar skatta á venjulegum fjölskyldubíl ásamt öðru um allt að 50% á þessu ári og skerðir samkeppnisstöðu útflutningsgreina og skaðar nýsköpun í atvinnulífinu? Mér finnst þetta ekki til marks um 

Hæstv. forseti. Nei, ég veit að við erum ekki sammála um þetta hugtak, félagslegt réttlæti. Ég minnist þess að fyrstu árin sem ég tók þátt í umræðum á Alþingi um fjárlög og tekjuöflun var líka vík milli vina í þessum efnum og ég minnist þess að pallarnir fyrir ofan okkur voru iðulega þétt setnir. Það voru ekki stóreignamenn og það voru ekki fulltrúar stóriðjunnar. Nei, það var hinn hluti samfélagsins, sá hluti sem við erum að reyna að verja með áherslum okkar í sköttum og skipulagi velferðarþjónustunnar og hvernig við drögum þar úr útgjöldum. Varðandi séreignarsparnaðinn benti ég einnig á, þótt ég blési þessa hugmynd alls ekki út af borðinu og minnti á að ég hefði stundum hugsað þessa hugsun sjálfur, ýmsa annmarka sem fylgja því að taka þennan skatt núna en ekki síðar þegar auknar skuldbindingar koma til með að hvíla á okkur m.a. af því að þjóðin er að eldast. Það verða hlutfallslega færri vinnandi og fleiri sem taka peninga út úr lífeyrissjóðunum. Það er því að mörgu að hyggja og hér áðan var hvatt til þess að við hlustuðum hvert á annað. Aðilar á vinnumarkaði, fulltrúar verkalýðshreyfingarinnar og fulltrúar lífeyrissjóðanna hafa varað mjög við þessari leið og þeir hafa líka bent á ýmsa tæknilega erfiðleika í því sambandi sem við getum við gott tækifæri tekið ágæta umræðu um. 

Virðulegi forseti. Þeir sem ættu erindi upp á þingpallana til að lýsa áhyggjum sínum yfir þessu frumvarpi eru ekki endilega forstjórar álfyrirtækjanna. Það er ekki síst hið venjulega fólk sem á morgun og næstu daga þarf að fara að kaupa bensín á heimilisbílinn sinn. Það er fólkið á landsbyggðinni sem þarf að fara að taka upp budduna þegar ríkisstjórnin er búin að ná sínu fram og hækka vöruverðið á landsbyggðinni, það er það fólk sem þarf að borga orkureikningana sína bak áramótum eftir að búið er að setja á sérstaka skatta sem munu hækka orkuverðið, mest þar sem það er hæst fyrir. Aðeins síðan út af lífeyrissparnaðinum. Ég velti því upp sem mér fannst vera áhugavert og athyglisvert að sá aðili sem hefur brugðist harðast við í þessum efnum úr hópi samverkamanna hæstv. ríkisstjórnar er auðvitað Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn. Og þá þarf ekkert um að binda, þá þarf ekkert um að véla, þá þarf ekki að efast lengur, það sem Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn segir er stefna ríkisstjórnarinnar.

Hæstv. forseti. Við getum náttúrlega rifjað upp heimboð Alþjóðagjaldeyrissjóðsins til Íslands þegar Sjálfstæðisflokkurinn bauð hann velkominn hingað, ég held að það hafi verið gert skriflega, en ég get alveg trúað hv. þingmanni fyrir því að ég fæ ekkert sérstaklega í hnén þegar fulltrúar þess sjóðs tala. En þetta er alveg rétt, þetta er staðreynd sem við öll þekkjum að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn setur okkur stranga kosti, það er staðreynd sem við eru tilneydd til að hlíta svo lengi sem við höfum hann innan borðs. Þetta er staðreynd sem við öll þekkjum og fráleitt annað en horfast í augu við þá staðreynd. Það er alveg rétt að þeir hópar sem hv. þingmaður nefndi koma til með að þurfa að axla auknar byrðar. Það er alveg rétt, þetta er þannig. Við horfum öll fram á kjaraskerðingu á Íslandi, það er bara staðreynd, og við erum að reyna að taka á henni á félagslega 

Ég bið hv. þingmenn um að virða tímamörk.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Ögmundi Jónassyni fyrir ræðu hans áðan. Mér finnst hún að mörgu leyti mjög málefnaleg. Og ég verð að viðurkenna það, virðulegi forseti, að ég vildi að við ættum fleiri svona stundir í þinginu því að þetta var nefnilega hárrétt sem hv. þm. Unnur Brá Konráðsdóttir sagði og hann tók upp að við eigum auðvitað að bera virðingu fyrir skoðunum hver annars og hlusta hvert á annað. Það er nefnilega mjög gott í allri ákvarðanatöku - ég þekki það mjög vel sjálfur persónulega - eða ég hef alltaf litið þannig á að þegar maður er að taka erfiðar ákvarðanir sem maður er hugsanlega í vafa um að séu réttar er mjög gott að fá aðra hlið á málinu til að gefa manni rétta sýn. Það styrkir mann þá í því að maður sé að taka rétta ákvörðun. Ég fagna þessari breytingu. Ég held að það færi vel á því að hv. stjórnarþingmenn, margir hverjir, mundu nálgast málefnin eins og hv. þingmaður gerði. Hann færði ákveðin rök og ágætisrök fyrir þeirri sýn sem hann hafði á málinu og hefur síðan hlustað á rök annarra hv. þingmanna og það er af hinu góða. Það sem við ræðum nú er að sjálfsögðu eitt þeirra skattalagafrumvarpa sem ríkisstjórnin er að leggja fram og von er á mörgum á næstu dögum. Það sem mig langar að ræða í fyrsta lagi er að boðað hafði verið af hálfu ríkisstjórnarinnar að allar skattbreytingar og tekjuhliðar fjárlagafrumvarpsins yrðu í síðasta lagi klárar fyrir 15. nóvember. Það var mjög eðlilegt markmið þannig að menn hefðu tíma til að átta sig á því, þegar fara á í eins veigamiklar breytingar og verið er að gera núna þurfa menn að hafa tímann fyrir sér. Það var hins vegar ekki fyrr en vika var liðin af desember sem þessi frumvörp komu inn í þingið og eflaust eru margar ástæður fyrir því en ég hafði talið mun skynsamlegra þegar farið er í svona viðamiklar breytingar að menn hefðu skoðað þetta betur. Síðan getum við, ég og hv. þm. Ögmundur Jónasson, deilt um það hvort er skynsamlegra að fara þá leið að hækka skattana núna eða taka út séreignarsparnaðinn og greiða niður halla ríkissjóðs þannig. Ég tel hins vegar skynsamlegra að fara séreignarsparnaðarleiðina núna til að reyna að styrkja skattstofnana, koma þeim í gang, og síðan hugsanlega að fara í skattahækkun á næsta ári ef þetta dugar ekki til að styrkja þá það mikið að tekjur komi til baka. En þetta eru atriði þar sem menn verða að bera virðingu fyrir skoðunum hver annars, þannig að það ágætt ef menn ræða málin á þessum nótum. Ég vil líka fara aðeins yfir það að þegar menn standa í þeim sporum sem við erum í núna eru ekki nema tvær leiðir, annaðhvort að hækka skatta eða draga úr útgjöldum, annaðhvort að afla tekna eða draga úr útgjöldum. Það er ekki flókið, þetta er nákvæmlega það sama og þegar maður rekur heimili sitt. Það eru tvær aðferðir til að rétta þennan gríðarlega halla sem eru 160 milljarðar. Þetta er náttúrlega verkefni sem við verðum að taka saman höndum um að berjast við og það var þess vegna, virðulegur forseti, sem við fulltrúar Sjálfstæðisflokksins í fjárlaganefnd fórum að vinna þetta út frá þeim grunni. Ég er ekki þingreyndur maður, búinn að sitja á þingi síðan í vor, en ég hef hins vegar komið mjög lengi að rekstri og geri mér alveg grein fyrir hvað þarf að gera. Það þarf að taka erfiðar og óvinsælar ákvarðanir vegna þess að við getum ekki lifað við þennan halla upp á 160 milljarða, við stefnum að því að í lok ársins 2010 verði hann 101 milljarður. Það var af þeim ástæðum, virðulegi forseti, sem við fulltrúar Sjálfstæðisflokksins lögðum til og réttum fram sáttarhönd að mínu mati og sögðum við ríkisstjórnina og hv. stjórnarþingmenn: Við skulum koma í enn frekari vinnu með ykkur og skera niður um 8 milljarða til viðbótar. Við skulum koma og vinna vinnuna með ykkur í fjárlaganefnd, skipum vinnuhóp frá öllum fulltrúum flokkanna, förum í enn þá meiri niðurskurð, við skulum standa með ykkur og við hlið ykkur en ekki garga á ykkur úti í samfélaginu. Við skulum bera ábyrgð á frekari niðurskurði. Ég tel að við höfum verið mjög ábyrgir í afstöðu okkar. Það sem breytir þessu líka og ég vil koma inn á, hæstv. forseti, er það að ef þær tillögur sem við leggjum til, 1. minni hluti í fjárlaganefnd, yrðu samþykktar mundi halli ríkissjóðs lækka úr 102 milljörðum niður í 76 milljarða eða 26 milljarða minni halli með því sem við leggjum til og þar á meðal er þetta þar inni. Það sem við leggjum líka til til viðbótar, virðulegi forseti, og mér fannst hæstv. fjármálaráðherra misskilja aðeins áðan, er hugmynd sem ég hef gengið með í kollinum í nokkra mánuði. Við erum að fá á næsta ári nýtt varðskip sem kostar okkur 5 milljarða, við þurfum að greiða á næsta ári í fjárlögunum um 1.700 millj. í lokagreiðslu á varðskipinu og í fjárlögum fyrir árið 2010 er ekki gert ráð fyrir að reka skipið, það er einungis gert ráð fyrir því að sigla skipinu heim. Það er því ekki einföld ákvörðun fyrir mig, mann sem er búinn að vera á sjó alla ævi, að leggja það til að þetta nýja varðskip verði selt og beðið átekta vegna þess að Norðmenn hafa hug á að láta smíða fyrir sig sambærilegt varðskip, en ég met það svo að þetta muni ekki koma niður á öryggismálum sjómanna heldur þurfum við að tryggja þyrlu í því efni. Ég mundi aldrei leggja fram tillögu sem minnkaði öryggi sjómanna. Þess vegna nálgaðist ég verkefnið með þessum hætti, að við mundum gera þetta svona. Það kemur líka fram að forsvarsmenn Landhelgisgæslunnar gera sér vonir um að þeir fái hálfan milljarð sem skaðabætur vegna tafa á verkinu, við gætum verið að tala um 5,5 milljarða sem við gætum fengið þar og það er ekki inni í tillögum okkar sjálfstæðismanna um að minnka hallann um 26 milljarða. Við þurfum einmitt á þessum tímum að taka svona ákvarðanir. Við getum frestað því að fá varðskip í tvö, þrjú ár eða hvað það er til þess einmitt að ná utan um vandann, það er mjög mikilvægt og hefur komið fram hjá mörgum hv. þingmönnum að við getum ekki rekið ríkissjóð með þessu, með því að vera með 100 milljarða halla. Það er því miður ekki hægt, það stefnir okkur bara í þrot til lengri tíma litið. Það er alveg rétt sem síðasti ræðumaður kom inn á að auðvitað er grunnurinn að velferðarkerfinu í landinu hvernig atvinnulífinu gengur. Það sem gefur okkur skattstofn er að byggja upp atvinnulífið. Mér fannst það nefnilega nokkuð góð samlíking þegar hv. þingmaður benti á könnunina sem gerð var í Danmörku. Þetta er nákvæmlega það sem við erum búin að svara svo oft í sveitarfélögunum. Það er fyrst og fremst þetta öryggi með skólana, með læknisþjónustuna og þetta allt saman. Við þekkjum mörg dæmi um að ekki þarf nema einn læknir að hætta þá fer samfélagið upp í loft, það kemur óöryggi í samfélagið. Þetta er grunnurinn að velferðarkerfinu okkar að gera þetta. Ég er algerlega sammála hv. þingmanni enda er þetta margsannað. En það sem mér finnst líka vera að og mér finnst vanta núna hjá hæstv. ríkisstjórn er að taka akkúrat svona ákvarðanir, að fara í hluti þar sem hægt er að gera slíkt. Allir eru sammála um að hlífa þarf velferðarkerfinu og menntakerfinu, en við þurfum að fara í ákveðnar aðgerðir. En það sem ríkisstjórnin hefur verið að gera núna, og þar er ég kannski aðeins ósammála hv. þingmanni eða algerlega, að í sparnaðaraðgerðum hennar hefur verið mjög mikið af einskiptisaðgerðum þar sem hún ætlar að skera niður á næsta ári upp undir 40 milljarða, þar er eiginlega helmingurinn slíkar aðgerðir, fresta á vegagerð um 9 milljarða, hætt er við kaup á húseignum hjá utanríkisþjónustunni upp á 2 milljarða, lækka á tekjur hjá öryrkjum og ellilífeyrisþegum um 6,2 milljarða og þar fram eftir götunum, maður telur strax upp í tæpa 20 milljarða. Mér finnst hæstv. ríkisstjórn ekki vera að gera þetta af þeirri stefnufestu sem ég tel að þurfi að gera. Nú þurfum við að fara akkúrat í svona aðgerðir, að taka þessar stóru tölur, til að koma skikki á málið. Síðan langar mig aðeins að minnast á það, hæstv. forseti, af því að ég gleymdi að koma inn á það í sambandi við Landhelgisgæsluna, að við eigum nýtt og stórglæsilegt skip sem heitir Árni Friðriksson sem er hafrannsóknaskip. Aðstæður okkar í þjóðfélaginu eru þannig núna að þetta skip liggur orðið hugsanlega fleiri daga í landi en það er á sjó vegna þess að við höfum ekki efni á að reka það. En samt ætlum við að taka varðskipið nýja og sigla því heim og binda það til viðbótar. Ég segi, virðulegi forseti, það er ekkert vandamál að samnýta þetta góða stóra skip með þeim verkefnum sem þarf að gera hjá Landhelgisgæslunni. Það er ekkert vandamál. Það mun þýða mikinn sparnað, mikla hagræðingu, ég tala ekki um ef við fáum kannski milli 5 og 6 milljarða í beinar tekjur inn í ríkissjóð. Það sem ég er reyndar ósáttastur við hjá hæstv. ríkisstjórn, það er reyndar margt sem ég er ósáttur við, það er tekjufærslan frá sveitarfélögunum til að rétta af ríkissjóð. Þetta er eins og ef ég væri að rétta af heimili mitt og ég gæti alltaf farið og tekið peninga úr næsta húsi, frá næsta heimili, og það er mjög ósanngjarnt. Í þessum aðgerðum ríkisstjórnarinnar á yfirstandandi ári er búið að taka 2,5 milljarða frá sveitarfélögunum inn í ríkissjóð og það er mjög ósanngjarnt vegna þess, og síðasti ræðumaður kom vel inn á það, að það er svo mikilvægt að hlúa að þeirri grunnþjónustu sem er rekin í sveitarfélögunum. Það er algert samspil þarna á milli. Þess vegna er ég líka mjög ósáttur við að ríkisstjórnin geri þetta án þess að bæta sveitarfélögunum það upp. Þetta er mjög ósanngjarnt og mjög óréttlátt. Ég ætla svo sem ekki að dvelja lengi við þessa hókus-pókus aðferð sem ég kalla svo þar sem menn ætla að fara að taka skatttekjurnar af árunum 2013–2018, það var komið inn á það og við getum svo sem rætt það í löngu máli en ég sé ekki ástæðu til þess vegna þess að það er náttúrlega hluti af því samkomulagi sem er gert við stóriðjuna. Það er hins vegar ekki þannig að menn séu að taka skatttekjur af næsta kjörtímabili til að setja inn á þetta, en það lagar ekkert rekstur ríkissjóðs vegna þess að menn geta ekki minnkað hallann með þessu af því að þetta er bara streymi á peningum og síðan geta menn tekið það inn í efnahaginn en halli ríkissjóð er ekki lækkaður með þessu. Það sem við þurfum að gera er að bæta við aflaheimildir til að skapa tekjur inn í þjóðarbúið. Það er enginn vafi í mínum huga það er mjög skynsamlegt að gera það núna og það eru fullar forsendur til að gera það. Ég þekki það mjög vel persónulega vegna þess að ég er búinn að starfa alla mína ævi til sjós og lands í kringum sjávarútveg og það er algerlega borð fyrir báru. Allir sem starfa í þessari grein eru sammála um að hægt væri að bæta verulega við aflaheimildir og skapa þannig auknar tekjur. Virðulegi forseti. Það hefur verið farið efnislega yfir mjög margt í dag og mér fannst koma annar vinkill í umræðuna eftir að einn hv. stjórnarþingmaður tók þátt í henni. Ég fagna því að menn skuli nálgast málið með þessum hætti en ítreka það að ég lít á það sem ábyrga stjórnarandstöðu að leggja fram frekari niðurskurðartillögur en stjórnarflokkarnir gera og rétta út hönd til að koma mönnum til aðstoðar þar. Loks langar mig líka að benda á eitt þegar menn eru að ná tökum á vandanum. Það sem gerðist þegar menn lögðu upp til að ná þessum halla til baka sem þeir ætla sér að gera, þá var lagt upp með það, og það er skrifað inn í stöðugleikasáttmálann, að 45% yrði útfært með skattahækkunum og 55% dregið saman í útgjöldum. Síðan er búið að raska þessum hlutföllum um 2% í aðra áttina, þ.e. það er búið að slaka á því þannig að hækka á skattana meira og draga minna úr útgjöldunum. Þessi tala lætur náttúrlega mjög lítið yfir sér en þessi 2% eru eigi að síður þannig að það er búið að taka 12 milljarða út úr því sem á að spara og færa yfir í skattahækkanir, sem segir kannski mikið um það sem við erum að vinna úr. Virðulegi forseti. Ég vænti þess að við munum eiga fleiri svona orðaskipti á þinginu eins og við höfum átt síðasta klukkutímann eða svo og lýsi mig reiðubúinn til að aðstoða stjórnarmeirihlutann við að skera enn frekar niður og styðja þá í því en ekki garga á þá utan úr sal.

Frú forseti. Ég styð þetta frumvarp enda er það til bóta á þegar samþykktum lögum. Hins vegar vil ég að það komi fram að ég er mótfallin uppbyggingu álvers í Helguvík.

Frú forseti. Við greiðum atkvæði um frumvarp um auðlindaskatt. Þetta er náttúrlega ekki auðlindaskattur. Til dæmis er heitt vatn skattlagt þeim mun þyngra sem auðlindin er verðminni, þ.e. sem prósenta af gjaldi fyrir heitt vatn og það er hærra þegar auðlindin er slæm. Það er lægst þegar auðlindin er best og þá á að borga minnst, þannig að þetta er ekki auðlindagjald, fyrir utan það að hér er verið að leggja á með mjög litlum fyrirvara og án þess að menn hafi nokkurn tíma til að hugleiða það mjög merkilega og athyglisverða skatta en þeir hafa ekkert verið ræddir hvorki innan þings né utan. Ég segi nei við þessu.

Virðulegur forseti. Við greiðum atkvæði um umhverfis- og auðlindaskatta. Það er sjálfsagt og eðlilegt að leggja á gjald vegna mengunar sem menn standa fyrir og full ástæða til að fagna innleiðingu kolefnisskattsins. Um orkugjöldin er það að segja að það er ekki nema sjálfsagt að þjóðin hafi arð af hinum gríðarlegu orkuauðlindum sínum. Einnig er fagnaðarefni að með þessu gefst fjölmörgum öflugum fyrirtækjum í landinu tækifæri til að taka þátt í því stóra verkefni með fólkinu í landinu að brúa það mikla bil sem nú er í ríkisfjármálum.

Frú forseti. Við erum að ræða í 2. umr. um frumvarp sem snertir svokallaða umhverfis- og auðlindaskatta. Menn greinir á í mikilli tímaþröng um hvort málið snertir virkilega auðlindaskatta. Ég er á þeirri skoðun að það geri það ekki. Þetta er hluti af fleiri frumvörpum sem ríkisstjórnin hefur lagt fram til skattahækkana á almenning og fyrirtæki í landinu. Ég tel að þetta frumvarp, eins og svo mörg önnur, sé vanreifað, hafi komið vanbúið til þings allt of seint af hálfu ríkisstjórnarinnar. Verklagið hefur verið með ólíkindum. Ég tel að það hafi aldrei á hinum seinni árum verið staðið eins illa að lagasetningu. Það hafa margir umsagnaraðilar staðfest. Þetta verklag gengur ekki og hér er verið að setja klyfjar á íslenskan almenning og íslensk fyrirtæki sem ég efast um að þau geti staðið undir. Ekkert hefur verið hlustað á þær tillögur 

Hæstv. forseti. Þetta frumvarp hefur komið illa við miðtaugakerfið í stjórnarandstöðunni og sérstaklega Sjálfstæðisflokknum. Ég held að það sé vegna þess að í fyrirsögninni og heiti frumvarpsins er vísað í auðlindir. Sjálfstæðisflokkurinn er alltaf á tánum þegar minnst er á auðlindirnar og áhuga okkar ríkisstjórnarmegin á að standa vörð um auðlindirnar. Það held ég að sé ástæðan. Það er synd, hæstv. forseti, hve mikið ég er búinn að krassa út á spássíu frumvarpsins en mig langar til að sýna þingheimi þetta blað vegna þess að á þessari síðu og einnig þeirri næstu, niður fyrir miðja síðuna, er upptalning á öllum þeim aðilum sem komu fyrir efnahags- og skattanefnd til að koma áherslum sínum á framfæri. 

Frú forseti. Annar minni hluti leggur til að málinu verði vísað frá vegna a. rangrar notkunar á hugtökum í frumvarpi ríkisstjórnarinnar, b. vegna tilrauna til að leggja orkuskatt á notkun almennings í stað þess að taka raunveruleg rentu af auðlindinni sjálfri, c. vegna verndunar stóriðju, bæði raforkuvera og álvera þar sem hvorki er minnst á auðlindarentu né gas. Frumvarpið er ekki um auðlindaskatta og þetta snýst ekki um það sem hv. þm. Ögmundur Jónasson sagði áðan að menn væru á móti þessu vegna þess að nafnið auðlind stendur á forsíðu plaggsins. Þetta frumvarp er rangt, það er röng hugtakanotkun í því og verið er að festa í lög hugmyndir um auðlindaskatta sem gagnast náttúruauðlindum og umhverfissinnum ekki neitt. Verið er að færa hugmyndina um auðlindarentu í allt annað umhverfi þar sem neytandinn er látinn borga. Það er mjög varasamt og það verður vísað til þessa máls sem fordæmis í framtíðinni þegar kemur að auðlindagjöldum. Þetta er mjög varasöm leið og ég legg til að málinu verði vísað frá.

Frú forseti. Ég tek efnislega undir frávísunartillögu hv. þm. Þórs Saaris, ég var reyndar sjálfur með frávísunartillögu en í ljósi þess að minnihlutaálit mitt hefur hærra númer kemur þessi frávísunartillaga til afgreiðslu. Hv. þm. Ögmundur Jónasson kom upp með útkrotað blað og benti á hversu margir gestir hefðu komið á fundi nefndarinnar.  Hér er verið að festa í lög skattahækkanir, sérstaklega á landsbyggðina, samgönguskatt á landsbyggðina með því að hækka bensínið enn eina ferðina. Hafa ríkisstjórnarflokkarnir ekki verið að tala fyrir því að lækka flutningskostnað? Hér er verið að fara í þá átt að hækka flutningskostnað í vanbúnu máli sem á að vísa aftur til föðurhúsanna. Það þarf að vinna málið miklu betur, frú forseti, og ég styð þessa frávísunartillögu.

Frú forseti. Ég vil gera grein fyrir atkvæði mínu í ljósi þeirra ummæla sem hér hafa fallið, m.a. frá hv. þm. Ögmundi Jónassyni. Vandinn er sá að úr því að notað er hugtakið auðlindaskattur þá er það svo, bæði innan hagfræðinnar og almennt í skilningi á því hugtaki, þ.e. auðlindaskattur, hvað það þýðir, að það er mjög afmarkað og liggur fyrir nákvæmlega hvað átt er fyrir með því hugtaki. Frú forseti. Með því að samþykkja frumvarpið með þessari fyrirsögn og með þeirri hugsun sem hér er og þeim skilningi sem kemur fram hjá hv. þingmönnum, bæði í Samfylkingunni og Vinstri grænum, er verið að kollvarpa hugtakinu auðlindaskattur. Ég er ekki viss um að t.d. hv. þingmenn Samfylkingarinnar verði ánægðir með það að hægt sé að líta svo á að um sé að ræða auðlindaskatt ef skattlagning fer fram með þeim hætti sem hér er verið að leggja til, því að þar með er algerlega búið að breyta í grundvallaratriðum allri þeirri umræðu sem sá flokkur hefur staðið fyrir um auðlindaskatt. Ég er ekki viss um að það sé nægur skilningur í hópi ríkisstjórnarliðanna á málinu, því miður.