Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér um ræðir, var afgreitt í hv. Nd. í dag með shlj. atkv. Frv. hefur verið mikið rætt og talsvert um það skrifað, og ég geri ráð fyrir því, að hv. Ed.-þingmenn hafi kynnt sér það rækilega. Ég tel því ekki ástæðu til að þreyta hv. þd. á því að fara að rekja efni frv. í heild eða einstakar greinar þess. Ég tel ekki heldur ástæðu til þess að rekja söguna eða aðdragandann að því, að þetta frv. er orðið til, það er hv. dm. einnig kunnugt. En ég vil lýsa ánægju minni yfir því, að samstarf hefur tekizt um það að gera frv. þetta að lögum. Undir meðferð málsins í Nd. var tekin upp samvinna beggja samgöngumálanefnda þingsins, og hefur því hv. samgmn. Ed. tekið þátt í afgreiðslu málsins, meðan það var fyrir Nd. Mun það að sjálfsögðu flýta fyrir afgreiðslu málsins í þessari hv. d., þar sem samgmn. þessarar hv. deildar hefur tekið þátt í störfum með hv. samgmn. Nd. og verið samþykk þeim brtt., sem gerðar voru við frv. í hv. Nd. Samvn. samgm. - þannig má orða það gerði allmiklar brtt. við frv., sumar að vísu ekki veigamiklar, aðrar veigameiri, og ég er ekki í nokkrum vafa um, að margar af þessum till. voru til að bæta frv., en engar til þess að spilla því. Allar voru till. samgmn. samþ. í Nd. Einstakir hv. þm. fluttu brtt. eins og eðlilegt er um svo stóran lagabálk, en þær voru allar felldar nema ein lítil brtt. frá hv. 1. þm. Norðurl. v., Skúla Guðmundssyni, varðandi framkvæmd á sýsluvegaáætlun. Þetta frv. gerir ráð fyrir, ef að lögum verður, allmikilli aukningu á vegafé. Það gerir ráð fyrir, að vegafé aukist á næsta ári, ef það verður að lögum nú fyrir áramót, um 105 millj. kr. frá því, sem er á gildandi fjárlögum. Þetta er vitanlega há upphæð miðað við það vegafé, sem hefur verið fyrir hendi fram að þessu. En það mun þó koma í ljós, áður en langt líður, að jafnvel þetta hrekkur ekki til þess að fullnægja eðlilegum kröfum og þörfum í sambandi við framkvæmd vegamála, eins og þarfirnar eru miklar. Ég vænti þess, að hv. Ed. líti svipuðum augum á þetta frv. og hv. Nd. gerði, og sérstök ástæða er til að vænta þess, þar sem hv. samgmn. þessarar d. var sammála hv. samgmn. Nd. Það má segja, að það hefði verið æskilegt, að frv. þetta hefði verið lengur til athugunar í hv. Alþ., en það er bezt að segja söguna eins og hún er, að það gafst ekki tími til að koma því fyrr fram. Hv. vegalaganefnd hefur unnið vel að þessu máli, og hún skilaði frv. til ríkisstj. haustið 1962. Það frv. var til athugunar hjá ríkisstj. um nokkurn tíma, og eftir það skrifaði ég vegalaganefnd og gerði nokkrar ábendingar til æskilegra breytinga á frv. Vegalaganefnd tók svo frv. aftur til athugunar og vann að nokkru leyti í samráði við ríkisstj. að lokaafgreiðslu málsins, t.d. um það, hversu benzíngjaldið ætti að vera hátt, gúmgjaldið og þungaskatturinn. Það var að lokum ákveðið í samráði við ríkisstj. Vitanlega má alltaf deila um það, hvort benzínskatturinn hefði átt að vera þetta hár eða hærri, það hlýtur vitanlega alltaf að vera matsatriði, og það hefur enginn hv. þm. fundið að því undir meðferð málsins, enda er það svo, að þótt benzínið hækki nú um 1.30 kr., þá verður það samt lægra en gerist í nágrannalöndunum. Og ég hygg, að þegar menn fara að athuga þessi mál niður í kjölinn og þær miklu þarfir, sem eru á endurbótum í okkar samgöngumálum, að flestir verði sammála um það, að við höfum ekki efni á því að vera að selja benzínið langt undir því, sem nágrannaþjóðirnar gera, sem eru búnar að koma öllu sínu vegakerfi í ágætt horf. En eins og ég sagði í upphafi máls míns, þá tel ég, að það sé ekki ástæða til að vera að rekja efni frv., af því að ég veit, að hv. dm. hafa kynnt sér það rækilega og skapað sér skoðun um það. Það liggur alveg ljóst fyrir, að ef það gerist, að þetta frv. verður að lögum fyrir jól, þá er það vegna þess, að hv. þm. tóku höndum saman um það, bæði stjórnarflokkar og stjórnarandstaða. Ef stjórnarandstaða hefði beitt sér gegn málinu og flutt við það víðtækar brtt., sem hefðu kostað miklar umræður, þá var vitanlega vonlaust að koma málinu í gegn á stuttum tíma. En þm. hafa sameinazt um frv., vegna þess að allir hafa talið mikla nauðsyn bera til að fá aukið vegafé og að athuguðu máli sannfærzt um, að vegalaganefnd hefur byggt frv. vel upp og að þeir tekjustofnar, sem hér um ræðir, hafa einnig að athuguðu máli þótt eðlilegir og sanngjarnir, þar sem engin athugasemd hefur komið fram um þá. Ég vil að lokum vonast til þess, að hv. Ed. taki á þessu máli á svipaðan hátt og hv. Nd., aðeins með því móti er mögulegt, að frv. geti orðið að lögum. Ég hlustaði nú á það áðan, að hv. 3. þm. Norðurl. v. fann að því, að sumir hæstv. ráðh. legðu fram frv. nokkuð seint og ætluðu hv. alþm. lítinn tíma. En ég held, að aðfinnsla hv. 3. þm. Norðurl. hafi byggzt á því, að það var verið að sækja af miklu kappi mál, sem hann taldi vera lítilvægt, og þess vegna er það, að ég vonast til, að aðfinnsla frá þessum hv. þm. komi nú ekki um þetta mál, vegna þess að það verður aldrei um það deilt, að þetta mál er stórt og viðamikið og þýðingarmikið. Það verður ekki um það deilt, að það er mjög þýðingarmikið, hvort það verður að lögum fyrir áramótin eða eftir áramótin. Ef frv. verður ekki að lögum fyrir áramótin, þá nást ekki þær tekjur á næsta ári, sem gert er ráð fyrir, eins og frv. liggur fyrir. Þá hlýtur að tapast nokkur hluti af næsta ári, sem ætlað er að veita tekjur til vegamála það ár, og þess vegna er það mjög þýðingarmikið fyrir vegaframkvæmdir á næsta ári, að frv. bíði ekki. Um það verður ekki deilt, þótt menn gætu deilt um það frv., sem áðan var verið að ræða um, hvort það væri alveg nauðsynlegt, að það yrði að lögum fyrir eða eftir áramót. En þetta er nú óþarfa samlíking að sjálfsögðu og ástæðulaust að fara fleiri orðum um málið að svo komnu. En ef hv. þm. vildu bera fram einhverjar fyrirspurnir í sambandi við málið, þá er vitanlega sjálfsagt að leitast við að svara þeim og upplýsa þær í sambandi við umræðurnar. Ég vil svo leyfa mér að leggja til, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. samgmn. og 2. umr.



Herra forseti. Ég get nú ekki varizt þess, að mér þótti framsöguræða hæstv. samgmrh. dálítið snubbótt, því að hér er vissulega um stórt og yfirgripsmikið mál að ræða. En hann mun ekki hafa talið þörf á langri ræðu, m.a. vegna þess, að í grg. með vegalagafrv. eru röksemdir mjög ýtarlega færðar fram fyrir því, og skal ég vissulega taka undir það, að það er gerð ýtarleg grein fyrir meginatriðum málsins. Og þó að ég standi nú hér upp við þessa 1. umr, er það ekki til þess að halda langa ræðu um málið eða fara að beita hér málþófi, en mér finnst þó rétt, að fram komi nú þegar við 1. umr. fáein atriði í sambandi við þetta stóra mál. Vegamálin hafa um langan tíma verið meðal hinna stærri, jafnvel stærstu mála, sem Alþingi hefur haft til meðferðar hverju sinni, og þetta er vitanlega mjög eðlilegt, þar sem við búum í stóru landi og erum fámennir að berjast við það að koma á hjá okkur vegakerfi í þessu víðlenda landi. Það hefur oft verið bent á það af ýmsum, bæði innan þings og utan, á undanförnum árum og áratugum, að það væri eðlilegt og rétt, að öll þau opinberu gjöld, sem tekin eru beint af umferðinni, gjöld eins og benzínskattur, þungaskattur og gúmmígjald, ættu að renna til vegabóta, til þessara samgöngumála á landi einvörðungu. Þessu hefur engan veginn verið fylgt á umliðnum tíma. Þessir skattar hafa því miður að allverulegu leyti orðið almennur eyðslueyrir ríkissjóðs, þ.e.a.s. ríkissjóður hefur notað allmikinn hluta af þessum sköttum til annarra þarfa en þeirra að bæta samgöngur á landi. Það er auðsætt, að hér var og hefur nú nokkuð lengi verið mikil þörf á aðgerðum til þess að tryggja það, að vegakerfi okkar geti batnað verulega, að það bókstaflega sligist ekki undir þeirri stórvaxandi umferð, sem um það fer og hlýtur enn að vaxa mikið á komandi tímum. Það hefur þess vegna verið lengi ljóst, að þess hefur verið mikil þörf að taka vegamálin öll fastari tökum en gert hefur verið og afla aukins fjár til þess að byggja þau upp á myndarlegan hátt. Það frv. til vegalaga, sem hæstv. ríkisstj. hefur nú fyrir skömmu lagt fyrir Alþingi, er að mínum dómi að mörgu leyti til stórbóta í þessum efnum, og ég fagna því, að það er fram komið. Að vísu fylgir sá böggull skammrifi, að hér er um allverulega aukna almenna skatta að ræða á umferðina, og það má vitanlega segja og færa að því mörg rök, að í þessu mjög svo margskattaða ríki okkar sé nú ekki á slíka skatta bætandi. Og vissulega hefði verið æskilegast, að áður en til nýrrar skattlagningar kæmi í sambandi við umferðina, til þess að bæta vegakerfið, hefði ríkið látið af hendi til samgöngubóta þá tekjustofna alla, sem nú eru í gildi samkv. lögum, þá tekjustofna af umferðinni, sem nú renna að töluverðu leyti til annarra þarfa ríkisins. Sú leið hefur ekki verið farin, heldur skulu nú enn lagðir á nýir skattar. Þetta tel ég að vísu vera meginókost frv., en sú er þó bót í máli, að þessir nýju skattar á umferðina, skattarnir af benzíni, hjólbörðum og bifreiðaþunga, eiga samkv. hinu nýja frv. að renna allir og óskiptir til umbóta í vegamálum. Og þar sem þrifin er svo geysilega brýn á myndarlegu átaki og markvissu starfi við algera endurnýjun vegakerfisins, þá tel ég, að eftir atvikum sé hægt að fallast á þessa lausn í megindráttum a.m.k., sem lögð er til með því frv., sem hér liggur fyrir. Á einhvern hátt verður að afla verulegs fjár á komandi árum til þessara bráðnauðsynlegu framkvæmda. Það þolir áreiðanlega enga bið. Og þess er einnig að gæta, að ef skynsamlega er á haldið og því marki náð, sem að er stefnt með þessu frv., á á tiltölulega skömmum tíma það fé að skila sér að verulegu leyti og að lokum fullkomlega aftur með greiðari umferð og stórminnkuðum viðhaldskostnaði bifreiða. Enda þótt ég hafi nú lýst af þeim ástæðum, sem ég hef þegar greint frá í örstuttu máli, fylgi við frv. í meginatriðum og sé því meðmæltur, að það nái fram að ganga, vil ég þó ekki láta hjá líða að átelja tvö atriði í sambandi við undirbúning þessa máls af hálfu hæstv. ríkisstj. Hið fyrra er það, að við skipun nefndar til að undirbúa þetta yfirgripsmikla mál skyldi ekki vera hafður á sá eðlilegi háttur, að fulltrúar allra þingflokka ættu sæti í þeirri nefnd. Það eitt var að mínum dómi eðlilegt og einnig mjög í samræmi við starfsaðferðir Alþingis og ríkisstj. í mörgum sambærilegum tilvikum á undanförnum áratugum. Í þess stað voru skipaðir í nefndina embættismenn og fulltrúar frá stjórnarflokkunum. Stjórnarandstaðan, sem hefur þó umboð frá nær öðrum hverjum kjósanda í landinu, fékk þar hvergi nærri að koma. Það er síður en svo, að ég áfellist vegalaganefndina sjálfa fyrir störf hennar. Mér virðist, að hún hafi unnið gott verk, ágætt verk vil ég segja, þegar á heildina er litið, og hún á þakkir skyldar fyrir það. Um einstök atriði geta að sjálfsögðu verið skiptar skoðanir, og í nokkrum efnum tel ég, að frv. þurfi enn endurbóta við, ef vel á að vera. En hér átti það vissulega við, að sjálfsagt var að sjá til þess af hálfu ríkisstj., að sem allra flest sjónarmið kæmu fram þegar við undirbúning málsins. Þá gátu stjórnarandstæðingar, ef þeir áttu fulltrúa í n., kynnt sér frv. til nokkurrar hlítar og lagt sitt af mörkum til þess, að það yrði sem bezt og rækilegast undirbúið og úr garði gert. Hitt atriðið, sem ég tel einnig ástæðu til að átelja hæstv. ríkisstj. fyrir eða a.m.k. að kvarta undan, er hinn allt of skammi tími, sem Alþingi er ætlaður til þess að afgreiða svo margþætt og veigamikið mál eins og þetta er. Hefðu hins vegar allir þingflokkar átt fulltrúa í mþn., sem undirbjó málið, hefði þetta horft töluvert öðruvísi við. Þá gátu alþm. raunar allir átt þess kost að fylgjast með framvindu þess, koma sjónarmiðum sínum á framfæri á undirbúningsstigi málsins og þá mátti með verulegum rétti segja, að ekki hefði verið sérstök þörf á mjög löngum tíma fyrir hv. Alþingi til þess að afgreiða þetta frv., þó að býsna yfirgripsmikið og margbrotið sé. En með hliðsjón af því, hvernig undirbúningnum var háttað að þessu leyti, þá tel ég óhjákvæmilegt að láta í ljós óánægju mína yfir því, að hæstv. ríkisstj. skyldi ekki hafa getað lagt frv. fram a.m.k. þegar í þingbyrjun, og satt að segja hefði ekki veitt af því, að það hefði verið sýnt þegar í vor eða áður en síðasta þingi lauk, til þess að menn hefðu haft nokkurn tíma, þeir sem komu tiltölulega ókunnugir að málinu, og í því eru vissulega mörg nýmæli, - til þess að þeir menn hefðu haft sómasamlegan tíma til þess að kynna sér þetta stóra mál gaumgæfilega. Því miður hefur þetta ekki tekizt, og er því sjálfsagt um að kenna, að undirbúningurinn hefur kostað þetta langan tíma. Þá kom það fram í framsöguræðu hæstv. samgmrh., að vegalaganefndin hefði skilað frv. til l. um vegalög þegar haustið 1962. Það var svo að sjálfsögðu eðlilegt, að hæstv. ríkisstj. þyrfti nokkurn tíma til að athuga það frv., en ég hefði þó talið, að ef sæmilega eða vel hefði verið að unnið, hefði e.t.v. mátt koma frv, nokkru fyrr á framfæri en gert hefur verið, og vissulega hefði það verið mjög æskilegt. Eins og hv. alþm. vita, er sennilega ekki nema röskur hálfur mánuður, síðan frv. var útbýtt hér á Alþingi, 1. umr. í hv. Nd. fór fram fyrir rúmri viku, og nú er ætlunin, að frv. verði afgreitt frá þessari hv. d. á svo sem tveim dögum. Það er að sjálfsögðu nokkur bót hér í máli, að samvinna hefur tekizt milli samgmn. beggja deilda, þannig að hv. samgmn. þessarar d. kemur ekki ókunnug að málinu, og ætti það að geta bætt þarna nokkuð úr. En þó verð ég að leggja á þetta nokkra áherzlu, að það er illt, það er óþægilegt, þegar um stórmál eins og þetta er að ræða, sem hafa mörg nýmæli að geyma, að ekki skuli vera talið fært að gefa Alþingi sómasamlegt tóm til þess að kynna sér málin og fjalla um þau. En hvað sem þessu líður, hvað sem kann að mega með nokkrum rétti setja út á vinnubrögð hæstv. ríkisstj. að því er varðar ákveðin atriði um undirbúning málsins, þá tel ég engan veginn rétt, úr því sem komið er, að tefja afgreiðslu þess um skör fram. Ég mun fyrir 2. umr. freista þess að bera fram brtt. við nokkur atriði frv., sem ég tel að umbóta þurfi við, en ég mun geyma mér til þeirrar umr. að fjalla um einstök atriði frv.



Herra forseti. Það er vissulega ástæða til þess að taka undir ýmis atriði í ræðu hv. 5. þm. Reykn. í sambandi við undirbúning þessa máls. Og enn fremur það, að það hefði verið mjög æskilegt, ef ríkisstj. hefði séð sér fært að sjá af stærri hluta þeirra tekna til vegamála, sem ríkissjóður hefur nú þegar af umferðinni. Það hefði einnig verið æskilegt, að þetta mál hefði verið undirbúið á breiðari grundvelli af mþn., sem skipuð væri fulltrúum fleiri flokka en þeirra, sem þar hafa að máli staðið, og enn fremur hefði verið mjög æskilegt fyrir Alþingi að hafa meiri tíma til þess að fjalla um þetta mál. Eigi að síður hefur okkur þm. Framsfl. virzt, að hér væri um svo mikilsvert mál að ræða og svo jákvætt og stórt skref í þá átt að leysa þau stórkostlegu vandamál og viðfangsefni, sem okkar bíða í vegamálunum, að okkur þótti einsýnt að vinna að því, að málið næði fram að ganga, eins og til var ætlazt. Sjálfsagt er um mörg þau nýmæli, sem í þessu frv. ræðir, svo, að eftir er að fá á þau reynslu, og sjálfsagt verður eðlilegt, að þessi lög verði athuguð og endurskoðuð á nýjan leik, áður en mjög langt um líður. Ég nefni t.d. það atriði í 12. gr. frv., hvernig þjóðvegum er skipt í vegáætlun í hraðbrautir A og B þjóðbrautir o.s.frv. Ég hefði talið það æskilegt, að við hefðum getað sett markið nokkru hærra með gerð varanlegra vega en svo, að við þyrftum að setja það lágmark, að um vegina færu 1000 bifreiðar á dag. En um þetta er ástæðulaust að fjalla á þessu. stigi málsins. Reynslan á eftir að skera úr því, hvort okkur verði fært að setja markið hærra. Ég nefni þetta aðeins sem dæmi þess að sjálfsagt verður að hafa vakandi auga með því að reynslan af framkvæmd þessara laga verði eins og til er ætlazt og að við komumst sem lengst áleiðis með þau verkefni, sem því er ætlað að leysa. Ég geri ráð fyrir því þó að ýmsar breytingar hafi verið gerðar á frv. í Nd., flestar fyrir tilstilli samgmn. beggja deilda, sem höfðu samvinnu um þetta mál, og þm. Framsfl., sem höfðu í fyrsta skipti tækifæri til þess að athuga málið í sambandi við það, áttu hlut að því að gera, þá muni einhverjar brtt. enn koma fram við málið við 2. umr. hér í deild, og ég skal ekki fara frekar út í að ræða einstök atriði þess á þessu stigi, en vil aðeins lýsa samþykki mínu við frv. í aðalatriðum.



Herra forseti. Efni þessa frv. er mjög einfalt. Í gildandi lögum um náttúruverndarráð er svo kveðið á, að formaður og varaformaður ráðsins skuli vera embættisgengir lögfræðingar. Í þessu frv. felst sú ein breyting, að krafan um embættisgengan lögfræðing er aðeins látin ná til annaðhvort formanns eða varaformanns. Frá upphafi, þegar náttúruverndarráð var stofnað, var Ásgeir Pétursson, sem þá var deildarstjóri í menntmrn., skipaður formaður náttúruverndarráðs eftir þeim kröfum, sem gerðar voru í l. Nú hefur hann hins vegar sagt af sér formannsstörfum í náttúruverndarráði, vegna þess að hann hefur flutzt burt úr Reykjavík, og ég hef í hyggju að skipa nýjan formann í náttúruverndarráð frá og með 1. jan. n.k. En í raun og veru er ástæðulaust að gera þá kröfu til formanns ráðsins, að hann sé embættisgengur lögfræðingur, ef þeirri kröfu er fullnægt að því er varaformanninn snertir, en varaformaður í náttúruverndarráði er Logi Einarsson yfirsakadómari og fullnægir að sjálfsögðu þeim kröfum. Frv. hefur verið afgreitt með einróma meðmælum hv. menntmn. í Nd. og samþ. með shlj. atkv. í hv. Nd. við 1. umr. í gær og tvær umr. í dag. Ég leyfi mér að vænta þess, að hv. Ed. taki þessu einfalda máli með sama skilningi og velvilja og hv. Nd. Að svo mæltu leyfi ég mér að óska þess, að frv. verði að lokinni umr. vísað til 2. umr. og hv. menntmn.



Herra forseti. Mig langar nú til þess að fara aðeins örfáum orðum um þetta litla, en eiginlega skrýtna frv., sem hér liggur fyrir. Hæstv. menntmrh. hefur nú gert grein fyrir efni þess með fáum orðum. Það er eins og hann sagði, að í l. um náttúruvernd, nr. 48 frá 1956, sem er mikill og vandaður lagabálkur og að mörgu leyti gagnleg löggjöf, sem á sínum tíma var samin af ágætum mönnum, þeim Ármanni Snævarr háskólarektor, Sigurði Þórarinssyni jarðfræðingi og Finni Guðmundssyni fuglafræðingi, var mælt fyrir um náttúruvernd eða sett upp mjög mikið kerfi, þar sem um er að tefla, að í hverri sýslu og hverju bæjarfélagi eigi að vera svokallaðar náttúruverndarnefndir. Formaður í þessum náttúruverndarnefndum í hverju bæjarfélagi og sýslufélagi er sjálfkjörinn sýslumaður, þ.e.a.s. þar er séð fyrir lagakunnáttu í n. Yfir þessum náttúruverndarnefndum er svo eitt ráð fyrir allt landið, náttúruverndarráð. Og það er mælt svo fyrir í 10. gr. þessara l. um náttúruvernd, að bæði formaður og varaformaður skuli vera embættisgengir lögfræðingar. Og í aths. við þessa 10. gr. frv. að l. um náttúruvernd er tekið fram sérstaklega, að það sé eðlilegt og sjálfsagt að gera þá kröfu, að formaður sé lögfræðingur, embættisgengur lögfræðingur, eins og þar segir. Og í raun og veru er það ekki svo óeðlilegt, að þessi krafa sé gerð, því að þessum aðilum, náttúruverndarnefndum og náttúruverndarráði, er ætlað allviðamikið hlutverk eftir þessum lögum. Náttúruverndarnefndir og náttúruverndarráð geta ákveðið það eða tekið ákvörðun um það, sem kallað er náttúruvætti, enn fremur um það, sem kallað er fólkvangur og þjóðvangur og friðland. Allt þetta getur haft í sér fólgna mjög mikla takmörkun á eignarrétti einstakra manna. Og það er ýmislegt, sem er bannað í þessum lögum. Mönnum er bönnuð tiltekin meðferð eigna sinna, t.d. utan kaupstaðar bannað að setja upp auglýsingaspjöld, áróðursspjöld, áletranir á mannvirki, nema þá með leyfi náttúruverndarn. Og þessar nefndir og þetta náttúruverndarráð geta gefið út ýmiss konar bönn, og það hefur heimild til þess að fylgja þessum bönnum eftir með því að leggja dagsektir á. Þegar alls þessa er gætt, er það náttúrlega ekki svo óeðlilegt, þó að sú krafa hafi verið gerð, að einn maður í þessu valdamikla ráði væri lögfræðingur. Og ef það hefur verið ástæða til þess 1956 að hafa þessa skipun á. þá er mér spurn, hvað hafi breytzt síðan. Það kemur nefnilega ekki fram í þessu frv. Eina ástæðan, sem sett er fram í grg. þessa frv. og kom fram hjá hæstv. menntmrh., var, að formaður þessa ráðs væri fluttur úr bænum upp í Borgarnes, að mér skildist. Nú segir það hvergi í l. um náttúruverndarráð, að náttúruverndarráðsmenn skuli vera Reykvíkingar, og vitaskuld geta menn utan Reykjavíkur haft áhuga á náttúruvernd, ekkert síður en Reykvíkingar. Í l. segir aðeins það í 10. gr., að náttúruverndarráð skuli hafa aðsetur í Reykjavík, en það er vitaskuld ekki það sama og að segja, að náttúruverndarráðsmenn skuli vera þar búsettir, heldur felst í því það eitt, að náttúruverndarráð skuli hafa þar sinn samkomustað, koma þar saman til fundar. Ég held þess vegna, að það felist alls ekki, og ég mótmæli því, að það sé lagður sá skilningur í þessi lög, að það séu Reykvíkingar einir, sem geti átt sæti í náttúruverndarráði, þannig að þessi ástæða, sem þarna er lærð fram, er að mínum dómi hrein tylliástæða. Það, sem þarf að sýna fram á, ef rök eru til þessarar breytingar, er, að störf náttúruverndarráðs á undanförnum árum hafi þannig verið, að þau sýni, að það sé ekki þörf á neinni lagakunnáttu í starfi ráðsins. Nú er mér að vísu ekki kunnugt um, hvað þessar nefndir, náttúruverndarnefndir, í hverri sýslu og náttúruverndarráð fyrir landið allt hafa verið athafnamiklar, en ég geri ráð fyrir því, að þær hafi látið ýmis mál til sín taka á þessum árum, og væri fróðlegt að heyra skýrslur ráðh. um það, hvað þessar stofnanir hafa tekið ákvarðanir um á þessum árum. Þessir aðilar eiga að vera launaðir, nefndirnar í sýslunum úr sýslusjóði, ef ég man rétt, og ráðið hér, náttúruverndarráðið, úr ríkissjóði. Auk þess, sem ég gat um áðan, er ég minntist aðeins á verkefni ráðsins og náttúruverndarnefndanna, þar sem þessir aðilar hafa heimild til þess að setja mönnum ýmsar lífsreglur og gefa út boð og bönn að viðlögðum dagssektum, er í þessum lögum gert ráð fyrir því, að mál fyrir þessum stofnunum, náttúruverndarnefndum og náttúruverndarráði, sæti alveg sérstakri meðferð, og það er talað um náttúruverndarmál, þ.e.a.s. það er gert ráð fyrir því, að málsmeðferð fyrir þessum stofnunum geti að nokkru leyti svipað til meðferðar dómsmála. Og út frá því sjónarmiði er náttúrlega ekki óeðlilegt, að lögfræðingur sitji í forsæti þessa ráðs, af því að það er naumast á færi annars en þess, sem hefur nokkra lagaþekkingu, að stjórna þeirri málsmeðferð, sem þar er gert ráð fyrir, svo að vel fari. En það kann nú að vera, að það hafi ekki reynt svo mjög á þetta í framkvæmd, og ég skal út af fyrir sig ekkert halda fram hlut lögfræðinga í þessu sambandi, þó að mér sýnist, eins og ég hef þegar drepið á, að það væri eðlilegra, og það hafi a.m.k. ekki verið sýnt fram á það, hvorki í grg. né af hæstv. menntmrh., að ástæður hafi að nokkru leyti breytzt frá því 1956, að þetta ákvæði var sett inn í lögin. En samt sem áður má vel vera, að það álítist nú rétt vera, að það sé ekki þörf á því að hafa ákvæði í l., sem tryggja það, að lögfræðingur skipi þar forsæti. En þá vil ég bara segja það, að annaðhvort er nauðsynlegt að hafa lögfræðing fyrir formann og varaformann eða ekki, því að það er hrein lokleysa, endileysa, vil ég segja, að gera þá kröfu, að annar hvor þeirra skuli vera lögfræðingur. Ef það er hægt að afskrifa það ákvæði, þá á að ganga hreint til verks og alveg afnema þessa sérfræðikröfu og leggja það alveg á vald ráðh. að skipa þann, sem hann álítur þeim kostum búinn að geta gegnt þessu starfi: Ég álít í raun og veru óframbærilegt að setja svona ákvæði í löggjöf, og ég held, að þess séu engin dæmi, að það séu í löggjöf ákvæði eins og þetta, að annaðhvort formaður eða varaformaður skuli vera lögfræðingur, og ég álít, að það sé ekki stætt á því. Ef n. kemst að þeirri niðurstöðu eftir athugun á þessu og eftir að hæstv. ráðh. hefur kannske lagt fyrir hana gleggri rök en komu fram í hans stuttu framsöguræðu áðan, þá álít ég, að hún eigi að ganga alveg hreint til verks og fella alveg niður þessa sérfræðikröfu. Og ég hef ekkert á móti því, ég skal alveg greiða atkv. með því, að það skuli alls ekki vera skilyrði, að það skuli vera lögfræðingur. En að hafa þetta eins og það er, það er ekki hægt. Það getur Alþingi varla sóma síns vegna afgreitt. En ef Alþingi breytir frv. í það horf og reyndar hvort sem er, ef það ætti að afgreiða í þessu formi, sem það er nú í, þá ætti að draga af því rökréttar afleiðingar og breyta skipun náttúruverndarnefndanna einnig. Ef það þarf ekki að vera lögfræðingur formaður í náttúruverndarráði, sem er æðra stjórnarstigið í þessu sambandi, er vitaskuld engin þörf á því að hafa lögfræðing í náttúruverndarnefnd og alveg óþarfi að ætla sýslumönnum að vera þar sjálfkjörnir. Þá á að skipa allar náttúruverndarnefndirnar á lýðræðislegan hátt að öllu leyti og láta sýslunefndirnar kjósa þær, þ.e. kjósa þrjá menn. Ég verð að segja það, að í aths. við 10. gr. frv. var á sínum tíma tekið fram, eins og ég sagði áðan, að það væri eðlilegt, að það væri lögfræðingur, sem skipaði forsætið í þessum nefndum. En jafnframt var það líka tekið fram, að það væri eðlilegt, að í náttúruverndarráði ætti sæti verkfræðingur. Nú held ég, að það sé skemmtilegast að hafa samræmi í hlutunum, og ef á að fella niður, að formaðurinn þurfi að vera lögfræðingur, hví þá ekki að fella niður þessa kröfu um, að einn nm. þurfi að vera verkfræðingur. Við skulum bara leggja þetta allt á vald ráðh., þannig að hann geti skipað að sínum geðþótta hverja sem hann vill í þetta ráð. Þetta er smámál í sjálfu sér. En það er, eiginlega ekki hægt að taka samt við svona máli þegjandi og skýringalaust. Það er ástæðan til þess, að ég hef sagt þessi orð hér. Það er komið með þetta mál á síðustu dögum þingsins fyrir jólafrí, því er ætlað að fara í gegn athugunarlaust með afbrigðum á 2–3 dögum. Því er miður, að sá ósiður tíðkast nokkuð hjá sumum ráðh. hæstv. að leggja mál þannig fyrir á síðustu dögum þings, og manni er stundum ekki grunlaust um, að það sé gert í trausti þess, að þm. gefist þá ekki jafnmikið ráðrúm og endranær til þess að athuga málið. Þetta er tillitsleysi, ég vil segja: þetta er ókurteisi gagnvart Alþingi, að fara þannig að, og þó að hér sé ekki um stærra mál að ræða en þetta, þá taldi ég rétt að taka þetta fram, til þess að það komi fram, að ráðh. geta ekki treyst því, að það sé tekið við hverju sem er, ef það er ekki sérlega stórt í sniðum, sem þeir koma með, þegjandi og án skýringa. Ég vil a.m.k. ekki gera það. Þetta er vissulega ekkert stórmál, það er rétt. En þá liggur því líka ekkert á. Og það er alveg ástæðulaust að vera að leggja svona áherzlu á mál, sem er þessa eðlis, að ætla að keyra það gegnum þingið, án þess að t.d. nefnd þeirri, sem fær þetta til meðferðar, gefist tóm til þess að setja sig inn í þann mikla lagabálk, sem þetta er breyting á. Ég hefði satt að segja haldið, að þó að það sé ekki lengri tími liðinn frá setningu þessa lagabálks en 7 ár, þá gæti nú komið til greina að taka þann lagabálk til gagngerðrar endurskoðunar. En það getur hæstv. ráðh. betur upplýst hér á eftir, hvernig framkvæmdin hefur verið í þeim efnum, og t.d. það, hvort þessi löggjöf kunni ekki að vera heldur þung í vöfum og hvort það væri ekki ástæða til þess að breyta henni eitthvað í það horf að gera hana einfaldari og þannig kannske, að hennar gætti þá eitthvað meira í framkvæmd en ég hygg að raun beri vitni. Þetta þyrfti sú nefnd, sem fær málið til meðferðar, að geta athugað í góðu tómi. Ég endurtek það, að ég er síður en svo að gera það að nokkru kappsmáli, að það haldist áfram í lögum um skipun þessa náttúruverndarráðs eða náttúruverndarnefnda, að það sitji lögfræðingar í þeim sem formenn. En ég vil gjarnan samt heyra einhver frambærileg rök fyrir því, að nú sé rétt að breyta til frá því, sem upphaflega var ákveðið, og ég vil, ef á annað borð er farið að breyta þessu, hafa „system“ í hlutunum, þannig að þessu sé þá breytt í heild.



Herra forseti. Mér finnst það bera vott um einstakan starfsáhuga af hálfu hv. 3. þm. Norðurl. v. að verja um það bil 20 mínútum af dýrmætum kvöldfundartíma hv. Ed. á síðustu dögum þingsins til þess að flytja 20 mínútna ræðu um jafneinfalt mál og það, sem hér er um að ræða, einkum og sér í lagi þegar hv. þm. tók það fram, bæði í upphafi og niðurlagi síns máls, að hann væri efni frv. algerlega sammála, þ.e.a.s. hann væri fús til að fallast á það fyrir sitt leyti, að ástæðulaust væri að gera til þess kröfu, að formaður, - og hann gekk enn þá lengra en gengið er í frv., - og varaformaður væru embættisgengir lögfræðingar. Þetta er auðvitað kjarni málsins. Það hefur reynzt vera ástæðulaust og óþarft að gera þessar kröfur. Reynslan, síðan lögin voru samþykkt, hefur leitt þetta í ljós. Af þessum sökum er frv. flutt, og það kemur í ljós, að hv. þm., sem er einn löglærðasti maður á Alþingi, er mér og ríkisstj. sammála um, að þetta sé meginatriði málsins. Það má gjarnan fella þessa kröfu niður að því er báða aðilana snertir meira að segja, og samt þarf að tala um málið í 20 mínútur eða liðlega það. Ég get líka bætt því við, án þess að ég þurfi nokkuð að lengja mál mitt, að auðvitað þykir mér vænt um það traust, sem einnig kom tvívegis fram í ræðu hv. þm., það traust, sem hann lýsti á mér, þar eð hann taldi það vald betur komið í mínum höndum að ráða því algerlega, hver væri formaður og varaformaður og hver kæmi í stað lögfræðingsins nú að eiga sæti í ráðinu. Það er þá a.m.k. ekki af hans hálfu neinn ótti á ferðinni um, að ég muni misbeita því valdi, sem ég nú hef og er skylt að beita varðandi skipun formanns og varaformanns í ráðið, enda vona ég, að ekkert slíkt hendi mig. Hv. þm. spurði, hvað hefði breytzt síðan lögin voru sett, hvers vegna í upphafi hafi verið gerð þessi krafa til formanns og varaformanns og hvers vegna nú væri unnt að fella hana niður. Ég skal gjarnan svara þeirri spurningu. Skýringin á því er afar augljós. Reynslan af starfi náttúruverndarráðs hefur leitt í ljós, að það er ástæðulaust að gera þessa kröfu til formannsins. Þetta er skoðun fráfarandi formanns ráðsins, og þetta er skoðun allra náttúruverndarráðsmanna. Ég hef fengið bréflega áskorun frá náttúruverndarráði í heild, undirskrifaða af öllum 7 meðlimum ráðsins, um að gera þessa breyt. á l., og það er rökstutt af hálfu náttúruverndarráðs með því, að reynslan hafi sýnt það, störf ráðsins hafi sýnt það, að þessi krafa sé ástæðulaus, það mundi ekki saka, að annar hver aðilinn hefði lögfræðimenntun, ekki ástæða til að ganga lengra en þarna er gert, en þó skildist mér, að þeir væru í rauninni alveg sammála hv. þm., að það mætti algerlega falla niður. Ég er því persónulega sammála, að það gæti vel komið til mála. Ég mun ekki setja mig gegn því, að þessi krafa verði yfirleitt felld niður, svo að einnig um það efni erum við hv. 3. þm. Norðurl. v. algerlega sammála. Hitt er annað mál, að það skiptir svo litlu máli, að ég tel ástæðulaust að vera að breyta frv. í þessu efni hér og senda það þess vegna aftur til Nd. Hins vegar er það á misskilningi byggt hjá hv. þm., að frv. sé fram borið vegna þess, að ég eða náttúruverndarráð skilji lögin þannig, að náttúruverndarráðsmenn þurfi að eiga sæti í Reykjavík. Ég er honum alveg sammála um, að lögin ber ekki að skilja þannig. Formaður ráðsins mætti vera búsettur utan Reykjavíkur. Frv. er fram borið vegna þess, að mér ber að skipa nýjan formann, þar eð fyrrv. formaður hefur sagt af sér, af því að hann taldi sig ekki geta sinnt starfinu, eftir að hann er fluttur úr Reykjavík. Ég benti honum á, að lögin bæri ekki að skilja þannig, að honum væri skylt að segja af sér. Hann var því sammála. Ég hvatti hann til að halda áfram starfi sem formaður. Hann skoraðist eindregið undan því. Þegar ég ræddi við náttúruverndarráð um skipun formanns í ráðið, - svo góð samvinna er á milli ráðsins og mín, að ég taldi mér það skylt og eðlilegt, að ég ræddi við ráðið um það, hvern ég skipaði formann, - þá kom sú skoðun fram strax af hálfu ráðsins, að það væri alveg ástæðulaust að gera þá kröfu, að hann skyldi vera embættisgengur lögfræðingur, og því ástæðulaust fyrir mig að leita að væntanlegum formanni í hópi lögfræðinga, að þeim í sjálfu sér algerlega ólöstuðum. Þess vegna hefur niðurstaðan orðið sú, að samkv. ósk náttúruverndarráðs alls, þeirra sem enn sitja í því, og fráfarandi formanns er þetta frv. flutt og í þeirri mynd, sem það hefur hér. Þetta vona ég, að hv. þdm, taki sem nægilegar skýringar og það dugi hv. n. til þess, að hún taki þessu litla og einfalda máli með sömu velvild og hv. menntmn. í Nd. tók málinu. Ég vil fremur mælast undan því, að sú breyting verði gerð á frv., að skilyrðið um embættisgenga lögfræðinga verði algerlega fellt niður, ekki af því, að ég kysi það í sjálfu sér alveg eins og hv. 3. þm. Norðurl. v., heldur vegna þess, að það skiptir sáralitlu máli, hvort ákvæðið stendur eða stendur ekki, og það mundi þýða endursendingu frv. til hv. Nd. og verða til tafar á miklum annadögum í hv. Nd. á næstunni.



Herra forseti. Hæstv. menntmrh. hneykslaðist nokkuð á því, að ég hefði gerzt langorður um of um þetta litla mál. Hann verður nú að virða mér það til vorkunnar, að ég er ekki eins gagnorður og hann og get ekki tjáð mig í jafnstuttu máli. Hann ætlaði að verða stuttorður, en ég tók nú ekki tímann, en mér er nú nær að halda, að það hafi teygzt dálítið úr mínútunum hjá hæstv. menntmrh., og er ég sízt að telja það eftir. Ég held, að hæstv. menntmrh, hafi ekki alls kostar skilið ummæli mín rétt. Ég sagði, að ég mundi að vísu ekki gera það að neinu kappsmáli, að þeir væru lögfræðingar, sem skipuðu forsæti í þessum nefndum og þessu ráði, en hins vegar held ég, að það hafi komið greinilega fram hjá mér, að ég teldi það heppilegra. Og ég spurði, hvað hefði breytzt frá því 1956, sem gerði það að verkum, að nú væri þess ekki lengur talin þörf. Því gat hæstv. menntmrh. litlu svarað, nema því einu, að það væri skoðun náttúruverndarráðs nú, að það væri ekki þörf á því, að formaður þess væri lögfræðingur. Það eru út af fyrir sig þýðingarmiklar upplýsingar, og það hefði auðvitað ekkert verið sjálfsagðara en að láta þær upplýsingar fylgja í grg. með slíku frv. Það hefði verið alveg sjálfsagt, það er atriði, sem skiptir máli. En það er ekki minnzt á það í grg. Það var ekki heldur minnzt á það af hæstv. menntmrh., þegar hann lagði málið hér fyrir. En hvers vegna ekki að flytja skýringar á þessu, hvers vegna þetta frv. er flutt? Hæstv. ráðh. verður að sætta sig við, að það séu hér þm., sem vilja ekki taka þegjandi við slíkum málum, sem eru flutt, kannske í trausti þess, eins og virtist koma fram hjá honum, að þau gangi umræðulaust í gegnum þingið á tveim dögum með afbrigðum. En það kom fram hjá honum óbeint, að hann heldur átaldi það, að ég hefði verið að eyða dýrmætum tíma í að ræða þetta lítilfjörlega og einfalda mál, sem hæstv. menntmrh. taldi vera. En þá spyr ég: Hvers vegna er hann að leggja þetta ofurkapp á að koma þessu máli í gegn endilega fyrir jól? Er einhver voði á ferðum, ef þetta litla mál er ekki afgreitt fyrir jól? Er einhver ofmetnaður hans í veði, ef þetta þarf að bíða fram yfir jól? Getur hann ekki sætt sig við það, hæstv. menntmrh., að þinginu gefist tóm til þess að athuga mál, sem er að vísu ekki stærra en þetta? Hvað veldur því, að hann þarf að keyra þetta í gegn með þessum hraða? Hæstv. menntmrh. byrjaði á því að segja að hann væri mér alveg sammála um, að það væri engin þörf á því heldur að hafa varaformanninn lögfræðing. En ég, eins og ég sagði áðan, tel það eðlilegra, að báðir séu lögfræðingar, formaður og varaformaður. En hann sagðist vera til með það, að frv. yrði breytt í það horf, hann hafði ekkert við það að athuga. En svo bara áður en hann lauk máli sinu, þá breytti hann alveg um og sagðist telja heppilegra, að það væri ekki gerð þessi breyting á því, því að þá kostaði það, að það þyrfti að fara aftur til Nd., og þá skildist mér, að málið væri komið í tvísýnu á þessum annatímum þingsins, að komist í gegn fyrir jól. Já, það væri voði, óskaplegt. Landið færi líklega um koll af því. Nei, það er engin ástæða til að sækja þetta með neinu ofurkappi á neina hlið. Þetta er ekkert stórmál. Það er eins og ég hef sagt, þetta er lítilfjörlegt mál í sjálfu sér, en það er bara aðferðin við það, sem er ámælisverð, og hæstv. ráðh. verður að skilja, að það verður ekki tekið alveg þegjandi við, hann verður að sætta sig við það. Í grg. þessa frv, er engin ástæða færð fram fyrir flutningi þess önnur en sú, að formaður sé fluttur úr bænum og hafi sagt af sér. En úr því að hæstv. menntmrh. skilur lögin eins og ég, að það sé ekkert skilyrði, að hann sé búsettur í Reykjavík, þá ætti það ekki að vera til fyrirstöðu. En formaður hefur sagt af sér, segir hann. Þá hefði ég nú haldið, satt að segja, að það væri ekki hörgull á lögfræðingum hér í Reykjavík, svo að það hefðu ekki verið vandkvæði á því að finna embættisgengan lögfræðing til þess að skipa í staðinn. Og svo er nú varaformaður til. Ætli varaformaður sé ekki svoleiðis settur, að náttúruverndarráð sé starfhæft nú, þó að það dragist fram yfir hátíðar og nýár að ganga frá þessu frv.? En sem sagt, ég vil skora á þá hv. n., sem fær þetta frv. til meðferðar, að kynna sér allan þennan lagabálk, sem þetta frv. er til breytingar á, og athuga, hvort slík breyting eins og hér er lögð til sé í samræmi við anda og uppbyggingu þeirra laga. Ég skal svo ekki fjölyrða frekar um málið, en endurtek þó það enn, að mér sýnist alveg sjálfsagt, ef þessu er breytt að því er varðar náttúruverndarráð, sem er æðri stofnun náttúruverndarnefndum og úrskurði náttúruverndarnefnda er skotið til, þá sé skipun náttúruverndarnefnda breytt líka, ef þar er ekki lengur þörf á því að hafa þessa skipun. Hæstv. ráðh. svaraði nú ekki fyrirspurn minni um það, hver hefði verið starfsemi þessara stofnana á undanförnum árum. Hvað hafa þær t.d. tekið margar ákvarðanir um náttúruvætti, fólkvanga, þjóðvanga og friðlönd o.s.frv.? Hvað hafa þessar stofnanir gert á undanförnum árum? Það er náttúrlega fróðlegt að heyra skýrslu um þetta efni, um leið og fjallað er um breytingu á lögunum.



Herra forseti. Ef hv. 3. þm. Norðurl. v. hefur sérstakan áhuga á því að fá upplýsingar um störf náttúruverndarráðs og náttúruverndarnefndar, t.d. um hvað marga þjóðvanga þau hafi ákveðið, þá er mér bæði ljúft og skylt að upplýsa hv. þm. um það. En þá vildi ég mjög gjarnan að þær upplýsingar birtist öllum þingheimi á þann venjulega hátt, sem slíkum upplýsingum er komið á framfæri, þ.e. að fá að svara um það fyrirspurn í sameinuðu þingi frá hv. þm. Það er ekki venja við umræður um lagafrv. að nota þær umræður sem tilefni til þess að æskja skýrslna frá ráðherrum, jafnvel þó að um mikilvæg mál sé að ræða eins og þau, sem hv. þm. nefndi í ræðu sinni. Þingsköp sjá fyrir því, að þm. hafi tækifæri til þess að æskja upplýsinga af ráðherrum, í kaflanum um þingsköp, og ég lýsi hér með yfir, að mér er sérstök ánægja að því að svara fyrirspurn frá hv. 3. þm. Norðurl. v. um þetta efni ef hún er fram borin á tilskilinn hátt, og skal gera mér far um að veita sem ýtarlegastar upplýsingar. Hv. þm. sagðist ekki skilja, hverja nauð ræki til þess, eins og hann kallaði það, að knýja þetta frv. gegnum Alþ. á síðustu dögum þingsins. Hv. Nd. var afar fljót að gera sér grein fyrir eðli þessa máls, og hv. n. í Nd. var sömuleiðis mjög fljót að gera sér grein fyrir flóknu eðli þess. Hún afgr. málið á einum fundi. Hv. Nd. afgr. málið við þrjár umr. samhljóða á tveim dögum. Ég vil ekki trúa á menntmn. hv. Ed., að það þurfi að taka hana miklu lengri tíma að gera sér grein fyrir eðli þessa frv., og enn síður vil ég trúa því á hv. Ed., að það þurfi að taka hana mjög langan tíma að gera sér grein fyrir eðli málsins og taka afstöðu til þess, annaðhvort með því að samþykkja frv. eða með því að fella það. Ég ber fyllsta traust til hv. Ed. um það, að hún geti verið fljót að átta sig á eðli þessa máls og taka afstöðu til þess, jákvæða eða neikvæða. Varðandi það eina, sem nýtt kom fram í seinni ræðu hv. þm., sem var það, hvaða nauð ræki til þess að afgreiða þetta mál fyrir jól, vil ég upplýsa nokkur atriði. Ég skal gjarnan játa, að ég hefði getað greint frá þeim fyrr, t.d. í framsögu, þá að það sé ef til vill ekki venja að geta slíkra atriða í framsögu. Fyrst ég gerði það ekki þá, skal ég með ánægju segja það nú, þó að þessi atriði eigi kannske frekar heima sem upplýsinga.r gagnvart nefnd. En ástæða þess, að það er nauðsynlegt að afgreiða þetta mál nú fyrir nýár, er sú, að fyrir náttúruverndarráði liggur einmitt nú eitt mál, sem nauðsynlegt er að taka afstöðu til strax. En ráðið hefur ekki, þ.e. hinir 6 nefndarmenn, sem nú starfa í ráðinu síðan formaður sagði af sér, hafa ekki viljað taka afstöðu til þessa máls, án þess að nýr formaður sé skipaður. Það er þetta, sem rekur á eftir skipun formannsins. Það mál, sem ég á hér við, er spurningin um það, hvort gera eigi Skaftafell í Öræfum að þjóðgarði. Erlendir aðilar, þ.e.a.s. alþjóðasamtök til náttúrufriðunar, hafa kynnt sér það mál og boðið fram fjárframlag í því skyni, að Skaftafell í Öræfum verði friðað. Þetta mál liggur nú fyrir náttúruverndarráði til athugunar, og frekari meðferð þess þar bíður eftir formannsskipuninni. Ég hef óskað eftir því, að náttúruverndarráð hraðaði meðferð þessa máls, og hér er um stórmál að ræða, þó að frv. sé lítilfjörlegt og einfalt mál. Það þarf að svara tilboði þessara alþjóðasamtaka, tilboði þeirra um fjárframlag til stuðnings þessari merku hugmynd, en það er ekki hægt að taka formlega afstöðu til tilboðs hinna erlendu alþjóðasamtaka, fyrr en náttúruverndarráð er fullskipað.  Og nú vona ég, að mér hafi tekizt að skýra það fyrir hv. 3, þm. Norðurl. v., hvers vegna málið er flutt, þó að svo seint á þinginu sé, og hvers vegna ég hef óskað mjög eindregið eftir því, að hv. Ed. afgreiði málið nú fyrir jól. Ég hygg, að þessar upplýsingar hafi verið látnar í té hv. n. í hv. Nd. Slíkt hefði eflaust átt sér stað í n. hér í hv. Ed. Fyrst hv. 3. þm. Norðurl. v. er svo áhugasamur um málið yfirleitt, hef ég ekki á móti því að láta alla hv. Ed. fá þessar skýringar, sem aðeins n. í Nd. fékk. Er ekki nema eðlilegt og sjálfsagt, að Ed. sé sýndur svolítill aukasómi umfram hv. Nd., sem einhvers konar uppbót á það, að þurft hefur því miður að ætlast til þess af hv. Ed., að hún fjallaði um þetta mál á kvöldfundi.



Herra forseti. Ég vil aðeins segja það, að hæstv. menntmrh, hefur alls ekki með því, sem hann sagði áðan, sýnt fram á, að það sé nokkur sérstök nauðsyn til þess að afgreiða þetta frv. fyrir áramót, vegna þess að í náttúruverndarráði situr hæfur varaformaður, og hann getur auðvitað stýrt fundum þar og tekið ákvörðun um þetta málefni, sem fyrir liggur, þannig að þetta voru alls ekki nokkur rök. Og það er auðvitað alls ekki frambærilegt, að náttúruverndarráð eigi að segja til um það, hvort eða hvenær formaður er skipaður eða ekki og hvenær það vill starfa undir forsæti varaformanns, eins og líka náttúruverndarráð út af fyrir sig á ekki að segja til um það, hvort það sé þörf að hafa lögfræðing sem formann eða ekki. Það verður að meta eftir öllum aðstæðum, og þó að þeir séu náttúrlega kunnugir öllum aðstæðum og hafi vissa reynslu í þeim efnum, þá er þeirra álit í því efni ekki algilt. En aðeins þetta vildi ég láta koma fram, að hæstv. menntmrh, tókst ekki þrátt fyrir nokkuð langt mál að færa nein rök fyrir nauðsyn þess að afgreiða mál þetta með þessum óvenjulega hraða, sem hann fer fram á. Og auðvitað kemur það nú ekki til greina, að hv. Ed. fari að taka sér hv. Nd. sérstaklega til fyrirmyndar í því efni að afgreiða mál að lítt athuguðu máli.



Herra forseti. Hv. þm, sagði, að það væri ástæðulaust að skipa nýjan formann vegna þeirra mála, sem fyrir liggja, þar eð ráðið hefði varaformann. En ég vona, að mér verði ekki láð það, þó að ég vilji sýna náttúruverndarráði, þeim 6 meðlimum, sem nú starfa í ráðinu sem fullgildir meðlimir, þá kurteisi að verða við ósk um það að skipa fullgildan aðalformann í ráðið, þegar hinir 6 ráðsmennirnir telja, að það gæti orðið betra fyrir afdrif þess máls, sem það er sérstaklega núna að fjalla um, að ráðið sé fullskipað 7 aðalmönnum. Ég legg mikla áherzlu á og kappkosta að hafa góða samvinnu milli míns ráðuneytis og þeirra nefnda og ráða, sem undir ráðuneytið heyra, og það er fyrst og fremst til þess að tryggja slíka góða samvinnu og verða við óskum 6 ráðsmanna, sem ég féllst á að flytja þetta frv. og óska eftir því við hv. Alþ., að það gerði breytingu á lögunum í samræmi við óskir náttúruverndarráðs. Og ég vil fastlega treysta því, að hv. Alþ. sé ekki síður reiðubúið en menntmrn. til þess að verða við óskum náttúruverndarráðs og tryggja góða samvinnu þess við stjórnarráðið.