Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hefur svohljóðandi bréf frá 8. þm. Reykv. n., Kolbrúnu Halldórsdóttur, dags. 4. febrúar sl.: ,,Þar sem ég get ekki sótt þingfundi næstu vikur af persónulegum ástæðum óska ég eftir því með vísan til 2. mgr. 53. gr. þingskapa að varamaður minn á lista Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs í Reykv. n., Atli Gíslason lögmaður, taki sæti mitt á Alþingi á meðan.`` Kjörbréf Atla Gíslasonar hefur þegar verið rannsakað og samþykkt en hann hefur ekki áður tekið sæti á Alþingi og ber því að undirskrifa drengskaparheit að stjórnarskránni.

Atli Gíslason hefur undirskrifað drengskaparheit að stjórnarskránni og er boðinn velkominn til starfa á Alþingi.

Borist hefur svohljóðandi bréf frá Margréti Frímannsdóttur, formanni þingflokks Samf., dags. 4. febrúar sl.: ,,Þingflokkur Samfylkingarinnar hefur ákveðið eftirfarandi breytingar á skipan þingmanna flokksins í fastanefndir og alþjóðanefndir Alþingis, sbr. 16. gr. þingskapa: Bryndís Hlöðversdóttir tekur sæti Katrínar Júlíusdóttur í allsherjarnefnd og sæti aðalmanns í Íslandsdeild þingmannanefndar EFTA í stað Össurar Skarphéðinssonar. Katrín Júlíusdóttir tekur sæti Margrétar Frímannsdóttur í félagsmálanefnd. Össur Skarphéðinsson verður aðalmaður í Íslandsdeild Evrópuráðsþingsins í stað Margrétar Frímannsdóttur sem verður varamaður þar.``

Áður en gengið er til dagskrár fer fram umræða utan dagskrár um fjárhagsvanda Háskóla Íslands. Málshefjandi er hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson. Hæstv. menntmrh., Þorgerður K. Gunnarsdóttir, verður til andsvara. Umræðan fer fram samkvæmt 1. mgr. 50. gr. þingskapa og stendur í hálfa klukkustund.

Virðulegi forseti. ,,Háskólinn er ekki blankur.`` Svo mæltist nýjum menntmrh. í viðtali við Fréttablaðið í janúar sl. Þetta var merkileg yfirlýsing í ljósi veruleikans sem Háskóli Íslands býr við, þjóðskólinn sjálfur. Staðreyndin er sú að háskólinn þarf að óbreyttu annaðhvort að vísa um 900 nýnemum frá námi næsta haust eða taka upp harkalegar fjöldatakmarkanir. Það er hastarlegur heimanmundur fyrir nýjan ráðherra. Jú, háskólinn er blankur, hvað sem líður orðum hæstv. ráðherra. Stjórnvöld hafa ekki sinnt ítrekuðum óskum háskólans um auknar greiðslur í takt við fjölgun nemenda. Kennslusamningurinn fyrir árið 2004 breytir þar engu um. Hann hafði hvorki áhrif á fjárveitingu þessa árs né á hámark fjölda virkra nemenda sem nú eru 5.200. Háskólinn spáir að fjöldi virkra nemenda verði að óbreyttu 5.750 haustið 2004 og aukningin svari til um það bil 900 skráðra nýnema. Háskólinn og háskólastigið allt býr við allt of lág fjárframlög, og skortur á skýrri stefnumörkun bætir ekki stöðuna. Samkvæmt nýjustu skýrslu OECD frá árinu 2003 kemur fram að opinber fjárframlög til háskólastigsins á Íslandi voru einungis um 0,8% af landsframleiðslu á meðan annars staðar á Norðurlöndunum var varið á bilinu 1,2--1,7% til háskólastigsins sem er allt að tvöfalt hærra. Ef íslensk stjórnvöld hefðu svipað hlutfall landsframleiðslu sinnar og aðrar Norðurlandaþjóðir fengi háskólastigið um 4--8 milljörðum kr. meira á ári en það gerir nú. Bilið verður ekki leyst með því að velta fjárhagsvanda skólans yfir á nemendur. Háskólinn er hornreka í menntastefnu Sjálfstfl. Því ætlar Samf. að breyta. Það var því miður eitt fyrsta verk hæstv. ráðherra að opna á skólagjöld án nokkurra fyrirvara eða skýringa í viðtali við Fréttablaðið. Hún verður að svara því svart á hvítu hvort stefnan sé að leysa vanda Háskóla Íslands í auknum mæli með gjaldtöku af nemendum eða með fjöldatakmörkunum eins og nú blasir við skólanum. Samf. svarar þessu skýrt. Við viljum ekki taka upp skólagjöld í grunnnámi eða fjöldatakmarkanir til að leysa vanda Háskóla Íslands. Samf. vill þvert á móti forgangsraða í þágu menntunar og auka verulega framlög til háskólastigsins alls. Það er ekki farsælt þegar hæstv. ráðherra opnar á skólagjöld án þess að skýra hvaða skólastefna býr að baki. Er það til að gera skólann betri með því að auka gagnkvæmar kröfur nemenda og skólans með gjaldtöku? Er það til að ýta undir hraða nemenda í námi eða er stefna Sjálfstfl. sú að fjármagna skólann með gjaldtöku í ljósi lágra framlaga hins opinbera? Þessum spurningum um tilgang og markmið gjaldtöku verður að svara skýrt. Háskóli Íslands hefur mikilvægu hlutverki að gegna. Sérstaða hans felst í því að hann er rannsóknarháskóli á heimsmælikvarða. Á honum hvílir ekki aðeins sú skylda að halda úti kennslu í hinum ólíkustu fögum, heldur líka umfangsmiklum rannsóknum. Á nokkrum árum hefur átt sér stað hrein bylting í bæði meistara- og doktorsnámi við skólann. Nemendafjöldi í framhaldsnámi hefur tólffaldast, úr 100 í 1.204. Þessari glæsilegu þróun verður að mæta með auknum fjárframlögum, en Sjálfstfl. mætir honum með fjársvelti. Norrænir rannsóknarháskólar sem eru samanburðarhæfir við Háskóla Íslands hvíla á þremur stoðum jafngildum, framlögum til kennslu, framlögum til rannsókna og sértekjum til rannsókna frá fyrirtækjum, sjóðum og stofnunum í samfélaginu. Í norrænu skólunum kemur ein króna frá ríkinu til rannsókna á móti hverri krónu til kennslu. Hér koma einungis 47 aurar á móti hverri krónu og munurinn er hróplegur. Þróunin hér er öfug við það sem hún ætti að vera þar sem framlög til rannsókna hafa staðið í stað á meðan nemendum fjölgar. Hlutfallið versnar. Við vanda háskólans verður að bregðast og það hratt og undanbragðalaust. Fjárhagsvandinn og vanhugsuð viðbrögð við honum mega aldrei verða til þess að skerða jafnrétti til náms eða þyngja byrðar námsmanna. Nóg er nú samt. Í þessu ljósi beini ég eftirfarandi spurningum til hæstv. menntmrh.: 1. Ætlar hæstv. ráðherra að sitja aðgerðalaus gagnvart fjárhagsvanda Háskóla Íslands eða til hvaða ráða hyggst hún grípa? 2. Er það virkilega möguleiki í augum ráðherrans að fjöldatakmarkanir verði teknar upp við deildir háskólans til að mæta fjárhagsvanda skólans? 3. Er það stefna nýs menntmrh. að Háskóli Íslands fái heimild til innheimtu skólagjalda líkt og sjálfseignarskólarnir hafa?

Virðulegi forseti. Hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson hefur beint til mín nokkrum spurningum og ég hyggst reyna að svara þeim eftir bestu getu og vitund. Hann spyr í fyrsta lagi hvernig menntmrh. hyggist bregðast við fjárhagsvanda Háskóla Íslands. Framlög til Háskóla Íslands hafa á undanförnum árum verið aukin til muna. Sé miðað við árið 2000 hafa framlög til kennslu og rannsókna á háskólastigi aukist um tæp 50% á föstu verðlagi og á sama tíma hefur fjöldi nemenda á háskólastigi aukist um tæp 43%, samkvæmt upplýsingum frá Hagstofu Íslands. Framlög til kennslu og rannsókna í Háskóla Íslands einum og sér hafa á sama tímabili verið aukin um 34% og nemendum í skólanum hefur fjölgað um 35%. Það er því ekki með neinum rökum hægt að halda því fram að Háskóli Íslands sé hornreka eða að hann sé í einhverju sérstöku fjársvelti, eða hafi verið það á síðustu árum. Þvert á móti hafa framlög til hans verið aukin stórlega rétt eins og til annarra skóla á háskólastigi. Ég vil árétta það að samstarf menntamálayfirvalda og Háskóla Íslands hefur verið með eindæmum gott. Á þessu ári nema framlög til Háskóla Íslands tæpum 4,2 milljörðum kr. en að auki er varið rúmum hálfum milljarði til ýmissa undirstofnana skólans. Málshefjandi sagði á dögunum í þeim annars ágæta fréttaþætti Speglinum að Samf. stefndi að því að auka framlög til háskólans um 4--8 milljarða og það ætti að gerast á allt að átta árum. Þegar horft er til þess hve mjög framlög til háskólastigsins hafa aukist á síðustu árum erum við þegar byrjuð að framkvæma þetta verk, við erum þegar búin að auka framlög til háskólans um meira en milljarð á hverju ári. Við erum þegar byrjuð á þessu, hv. málshefjandi. Þegar tekið er tillit til hagvaxtar á síðustu árum er ljóst að við höfum ekki einungis verið að stækka sneiðina af þjóðarframleiðslunni sem rennur til menntamála, heldur er einnig um að ræða stærri sneið af stærri köku, þ.e. þjóðarframleiðslan hér hefur aukist meira og hraðar en innan OECD-ríkjanna og það þýðir einfaldlega, með tilliti til hagvaxtar, að við erum að taka stærri sneið af sífellt stækkandi köku til menntamála. Samkvæmt samningum og fjárlögum ársins 2003 var gert ráð fyrir að fjöldi ársnemenda yrði 4.500 sem var í samræmi við fyrstu áætlun skólans. Síðar var gerður viðaukasamningur við háskólann þar sem samþykkt var að greiða fyrir 4.950 nemendur í fjáraukalögum ársins 2003 í samræmi við endurskoðaða áætlun skólans. Í fjárlögum ársins 2004 er gert ráð fyrir að greitt verði fyrir 5.200 ársnemendur sem eru 15% fleiri en gert var ráð fyrir í fjárlögum 2003. Það er ekki hægt að líta svo á að með því að taka inn fleiri nemendur en gert er ráð fyrir í fjárlögum eigi háskólinn heimtingu á því að fá sjálfkrafa aukin framlög úr ríkissjóði. Jafnvel má velta fyrir sér hvort sú mikla aukning er orðið hefur á fjölda nemenda í skólanum síðasta ár skili sér ekki að einhverju leyti í aukinni stærðarhagkvæmni. Stefna okkar hlýtur að vera sú að fjölga ekki einungis þeim sem útskrifast með háskólapróf heldur jafnframt að gæði háskólamenntunar hér á landi standist ýtrustu kröfur sem gerðar eru í öðrum löndum til háskólanáms. Ég vil geta þess að miðað við árið 2001 erum við næst á eftir Finnum með flesta háskólastúdenta í aldursflokknum 20--24 ára, tæp 44%. Í aldursflokknum 25--29 ára erum við næst á eftir Dönum hvað fjölda varðar þannig að mikill fjöldi íslenskra ungmenna tekur þátt í háskólanámi. Tímans vegna ætla ég að vinda mér strax í þá spurningu hv. málshefjanda hvort ráðherra telji koma til greina að veita háskólanum heimild til skólagjalda líkt og sjálfseignarskólarnir hafa. Það er merkileg staðreynd að ekki síst fulltrúar ríkisháskólanna hafa að undanförnu hvatt til þess að tekin yrðu upp skólagjöld. Má þar nefna hinn góða rektor Háskóla Íslands, Pál Skúlason, en einnig hafa á síðustu dögum Þorsteinn Gunnarsson, rektor Háskólans á Akureyri, og einnig prófessor Ágúst Einarsson talað um að háskólinn ætti að íhuga það að fá heimild til skólagjalda. Þessi umræða er að mörgu leyti sú sama og á sér stað annars staðar í Evrópu. Ég get m.a. vísað til þess sem hefur átt sér stað í Bretlandi. Það sem ég hef ávallt sagt, þegar ég hef verið spurð um afstöðu mína til skólagjalda, er að ég telji að þau séu einn af þeim valkostum sem stjórnmálamenn hljóta að velta fyrir sér á hverjum tíma ef það kann að verða til þess að styrkja starf háskólanna í landinu. Ég er með þessu ekki að segja að ég telji rétt að taka upp skólagjöld. Hins vegar tel ég rétt að við hefjum hér hreinskilna umræðu um kosti jafnt sem galla skólagjalda.

Frú forseti. Það sem blasir við hér er að það vantar heildarstefnumótun í málefnum háskólastigsins. Í fyrsta lagi þarf að koma stöðu opinberu háskólanna annars vegar og sjálfseignarstofnunarskólanna hins vegar, hvað varðar t.d. skólagjöld og fjárveitingar, á eðlilegan grunn. Þessa vinnu vantar. Í öðru lagi þarf að móta stefnu um fjöldatakmarkanir hvað varðar einstaka skóla og einstakar brautir, þ.e. í hve miklum mæli þær verði viðhafðar og hvaða nám standi ætíð opið. Í þriðja lagi vantar meira fé til háskólastigsins. Ekki síst er það Háskóli Íslands sem er í miklu svelti en það gildir reyndar einnig, og ekkert síður, um Háskólann á Akureyri sem hefur verið í örri uppbyggingu og hefur ekki fengið fjölgun nemenda og mikilvægt hlutverk sitt á sviði fjarkennslu viðurkennt sem skyldi. Þriðja meginstoð hins opinbera háskólakerfis er svo Kennaraháskólinn með íþróttasvið á Laugarvatni sem gegnir sömuleiðis miðlægu lykilhlutverki í háskólasamfélaginu. Afstaða okkar í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði er skýr. Við erum algerlega andvíg skólagjöldum í opinbera skólakerfinu sem við teljum að gegni miðlægu hlutverki í því að tryggja hér fullt jafnrétti til náms. Við teljum að almennar deildir opinberu háskólanna eigi að standa opnar án fjöldatakmarkana og að skólarnir verði að fá viðurkenningu á þeim nemendafjölda sem þar stundar nám hverju sinni. Ég vona að nýskipaður hæstv. menntmrh. gangi hægt um gleðinnar dyr og fari í þessi mál af yfirvegun og laus við kreddu. Ef skólagjöld og fjöldatakmarkanir yrðu tekin upp í hinum almennu háskólum er það ekkert annað en jarðarför fulls jafnréttis til náms án tillits til efnahags. Ég vona að menn langi ekki hér, hvorki menntmrh. né Samf., til að troða götu Tonys Blairs og upphefja þær illvígu deilur sem í Bretlandi standa um þau mál.

Frú forseti. Ég vil byrja á að þakka fyrir þessa umræðu sem er þörf. Mikið hefur verið rætt um fjárþörf Háskóla Íslands og er það ekki óeðlilegt í ljósi þess að menntakerfið verður seint fullmett af fjárframlögum. Nokkurs misskilnings hefur þó gætt í umræðunni og hafa andstæðingar ríkisstjórnarinnar látið í veðri vaka að fjárframlög til háskólans hafi ekki fylgt þróun nemendafjölda. Það er rangt og nægir að líta á tölur í því samhengi. Á árunum 2000--2003 fjölgaði nemendum við háskólann um tæp 35% og á sama tímabili hækkuðu framlög til kennslu og rannsókna á föstu verðlagi um tæp 34%. Helst þetta því í hendur. Nú ætla ég alls ekki að halda því fram að háskólinn eigi ekki við einhverja erfiðleika að stríða. Ég veit betur. En við verðum að gera okkur grein fyrir þessari þróun og að hún er í rétta átt.  Í lokin eitt varðandi skólagjaldaumræðuna. Í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar stendur, með leyfi forseta: ,,Að tryggja [eigi] öllum jöfn tækifæri til náms án tillits til búsetu og efnahags.`` Þetta segir allt sem segja þarf að mínu mati því að skólagjöld samræmast ekki hugmyndinni um jafnrétti til náms.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Björgvini G. Sigurðssyni fyrir að færa þetta mál til utandagskrárumræðu. Fjölgun nemenda við Háskóla Íslands með tilheyrandi kostnaðaraukningu hefur valdið því að umræða hefur verið nokkuð áberandi um hvort taka skuli upp skólagjöld við Háskóla Íslands. Óhindraður aðgangur allra að menntun án tillits til efnahags og búsetu hafa ávallt verið einkunnarorð Frjálsl. í þessum efnum. Skólagjöld eru fyrst og síðast málefni þjóðfélagsins, þar af leiðandi eru það stjórnmálamennirnir og Alþingi sem að endingu verða að taka ákvörðun um hvernig staðið er að stuðningi við háskólamenntun. Með auknum fjölda nemenda stendur Háskóli Íslands að mörgu leyti höllum fæti í samkeppni við einkarekna háskóla. Við því er tæplega að búast að skattgreiðendur séu reiðubúnir að greiða sífellt meira til skólans til að hann hafi úr sömu fjármunum að spila á hvern nemanda og einkareknu skólarnir í ljósi þess að þeir síðarnefndu fjármagna sig að talsverðu leyti með sjálfsaflafé og njóta mikilla vinsælda þrátt fyrir það. Frjálsl. er hlynntur markaðslausnum í rekstri menntastofnana á háskólastigi með þeim formerkjum að tryggt sé að sú menntun sem boðið er upp á í einkareknum skólum standist þær kröfur sem almennt eru gerðar til þess skólastigs. Hins vegar vill Frjálsl. standa vörð um Háskóla Íslands sem ríkisrekinn háskóla og að þar sé jafnræði til náms tryggt. Aðrir geta þá ráðið því hvort þeir borga með sér til séreignarstofnana. Frú forseti. Það liggur ljóst fyrir að til þess að ríkisskólinn geti séð fyrir jafnræði allra til náms þarf að auka fjárhagsgetu hans með auknum fjárframlögum á fjárlögum. Þau eru nú lægri hér en á Norðurlöndunum. Þar að auki telur Frjálsl. æskilegt að hvetja fyrirtæki til fjárframlaga til háskólastigsins með því að gera framlögin frádráttarbær frá skatti.

Virðulegi forseti. Á Háskóla Íslands hvíla miklar skyldur. Hann ber þær skyldur að bjóða sem breiðast akademískt nám, við gerum þær kröfur til hans. Háskóli Íslands er ekki sérhæfður háskóli með þröngt námsframboð. Þaðan koma fræðimenn okkar á sviðum eins og íslensku, raungreinum, tungumálum og stærðfræði, svo að einungis örfáar greinar séu nefndar. Háskóli Íslands er sameign þjóðarinnar sem við gerum miklar kröfur til að bjóði nám á breiðum vísindalegum grunni. Þessi sérstaða er ekki viðurkennd af stjórnvöldum og því þarf Háskóli Íslands að klípa fjármagn af stærri deildum eins og lagadeild og viðskiptadeild til að standa undir kostnaði við þær minni. Þetta er óviðunandi staða, nema það sé framtíðarstefna stjórnvalda að leggja niður nám í greinum eins og til að mynda stærðfærði, guðfræði og íslensku á háskólastigi. Það þarf að líta á þessar skyldur Háskóla Íslands þegar fjárframlög eru ákveðin. Það þarf að líta á hlutina í samhengi. Vanda minni deilda og skora verður einfaldlega að mæta með sértækum aðgerðum. Virðulegi forseti. Áður hefur verið vitnað til orða hæstv. menntmrh. í Fréttablaðinu þann 18. janúar sl. þar sem hún hélt því fram að Háskóli Íslands væri ekki blankur. Því verð ég að spyrja hæstv. menntmrh.: Vissi hún ekki að á árunum 2001--2003 var ekki greitt með samtals 590 nemendum sem stunduðu nám við Háskóla Íslands? Það er staðreynd, hv. þm. Dagný Jónsdóttir. Ég spyr líka ráðherrann: Vissi hún ekki að ekkert samræmi er á milli launastikunnar í reiknilíkani ráðuneytisins og raunkostnaðar skólans vegna launa? Vandi Háskóla Íslands er augljóslega mikill og blasir við öllum þeim sem það vilja sjá, og fyrirsjáanlegt er að verði sömu stefnu fylgt á vandinn enn eftir að aukast. Fjárhagsvandinn verður ekki leystur með skólagjöldum. Við þurfum framtíðarsýn í menntamálum, ekki reddingar fyrir horn.

Virðulegi forseti. Það má segja að sprenging hafi orðið í nemendafjölda á undanförnum árum við Háskóla Íslands. Í fjárlögum ársins 2003 var gert ráð fyrir 4.500 nemendum við háskólann en á fjáraukalögum sama árs var greitt fyrir 4.950 nemendaígildi og á fjárlögum þessa árs er greitt fyrir 5.200 ársnemendur við Háskóla Íslands. Ríflega 25% fjölgun hefur verið á ársnemendafjölda við Háskóla Íslands frá árinu 2000. Fjárframlög til kennslu og rannsókna við Háskóla Íslands hafa aukist úr 3,1 milljarði árið 2000 í tæplega 4,2 milljarða fyrir árið 2004, eða 34% aukning á sama verðlagi. Þessi upphæð er 55% af framlögum til kennslu og rannsókna til háskólastigsins í heild í landinu. Rétt er að benda á að heildarframlög til háskólastigsins voru ríflega 7,7 milljarðar árið 2000 en eru nú 10,4 milljarðar árið 2004 á sama verðlagi, þ.e. 35% aukning fjárframlaga. Ef framlög til menntamála á Íslandi sem hlutfall af heildarútgjöldum hins opinbera eru borin saman við önnur lönd stendur Ísland mjög vel og er þetta hlutfall með því hæsta meðal viðmiðunarþjóða. Sama gildir ef það er borið saman sem hlutfall af landsframleiðslu. Heildarútgjöld til menntastofnana á háskólastigi hafa aukist verulega frá árinu 2000 og stöndum við jafnfætis OECD-ríkjum í þeim efnum. Árangur menntastefnu ríkisstjórnar Davíðs Oddssonar er m.a. að útskriftarhlutfall úr fræðilegu háskólanámi á Íslandi er það fjórða hæsta meðal OECD-landa miðað við árið 2000, þ.e. tæp 40%, en meðaltal OECD er 30%. Hlutfall Íslendinga á aldrinum 25--64 ára sem lokið hafa háskólanámi er 25% árið 2001 en meðaltal OECD-landa er 23%, og hlutfall þetta hefur hækkað síðan. 

Frú forseti. Ég vil í upphafi ræðu minnar óska hæstv. ráðherra, Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur, alls góðs og farsældar í starfi menntmrh. Staðreyndin varðandi menntamálin er sú að stefnuleysi ríkir í menntamálum af hálfu núv. ríkisstjórnar, a.m.k. er keyrð önnur stefna en boðuð er. Í grein sem rektor Háskólans á Akureyri skrifaði í Morgunblaðið 31. janúar sl. segir, með leyfi forseta: ,,Í stefnuyfirlýsingu núverandi ríkisstjórnar er ekki fjallað um skólagjöld og athygli vekur að þar er nánast eingöngu fjallað um menntamál í samhengi við jafnrétti til náms. Stjórnvöld hafa hins vegar í nokkur ár heimilað einkaháskólum, Háskólanum í Reykjavík og Viðskiptaháskólanum á Bifröst, að innheimta skólagjöld en ríkisháskólar hafa ekki samsvarandi heimild.`` Virðulegi forseti. Í stefnuyfirlýsingunni er ekki kveðið á um skólagjöld í þessum skólum en í framkvæmd er ekki aðeins verið að heimila eða horfa í gegnum fingur sér við að heimila ákveðnum skólum að taka skólagjöld, heldur er líka verið að þrýsta á ríkisháskólana að taka skólagjöld. Þetta er fullkomin þverstæða og sýnir það stefnuleysi sem hér er á ferð. Það er því rangt að rektorar ríkisháskólanna hafi farið fram á skólagjöld. Þvert á móti hafa þeir bent á þessa þverstæðu í stefnunni og hún náttúrlega gengur ekki upp. Það er svo einfalt. Virðulegi forseti. Fram á síðustu ár hefur verið sátt um að aðgengi til náms skyldi vera jafnt og að allir gætu sótt nám í háskólum. 

Frú forseti. Ýmsir skóla- og fræðimenn hafa velt þeirri spurningu upp hvort hugsast geti að við séum að ofmennta íslensku þjóðina. Menn hafa líka velt upp þeirri spurningu hvort áherslur yfir höfuð í menntakerfi okkar, í samfélaginu öllu, séu réttar. 
             Við skulum hafa það í huga að Íslendingar eru ekki nema um 290 þús. talsins en við rekum um 10 háskóla, hvern með sína stjórn, með sinn metnað og sinn vilja. Við hljótum líka að spyrja í tengslum við þetta hvort það sé skynsamleg nýting fjármuna hjá 290 þús. manna þjóð. Ýmsir hafa velt upp þeirri spurningu hvort smáþjóðin Ísland eigi að hafa eina yfirstjórn yfir háskólastigi en hafa ólíkar deildir staðsettar víða. Þá verða menn líka að svara hversu margar einstakar deildir eigi að vera. Þetta eru spurningar sem vert er að velta fyrir sér þegar við fjöllum um skóla- og menntakerfi okkar Íslendinga. Vandi háskólastigsins á líka rætur að rekja til framhaldsskólastigsins. Eins og margsinnis hefur komið fram fara um 70% framhaldsskólanemenda í bóklegt nám og stefna á stúdentspróf meðan aðeins 30% fara í starfsnám, öfugt við það sem er í nágrannaríkjum okkar. Þetta leiðir óhjákvæmilega til þess að flæði nemenda í gegnum íslenska skólakerfið verður óeðlilegt, a.m.k. í samanburði við nágrannaríki okkar. Það er mjög mikilvægt að sjá atvinnulífið endurspeglast í framhaldsskóla þannig að nemendur geti sótt í það í stað þess óbeint að vera þrýst upp á háskólastigið á sama tíma og skortur er á nemendum á ýmsum starfsnámsbrautum. Þetta, frú forseti, tel ég að við þurfum að ræða og velta fyrir okkur þegar við erum að fjalla um meintan vanda háskólastigsins.

Frú forseti. Hv. þm. Hjálmar Árnason staðfesti það sem fram hefur komið í ræðum hv. þingmanna Samf. í umræðunni og fleiri hv. þingmanna um stefnuleysi ríkisstjórnarinnar í menntamálum. Hér erum við hins vegar að ræða um vanda Háskóla Íslands og óþarfi að drepa málinu á dreif með slíku tali um menntakerfið í heild sinni þó að ýmsir punktar í ræðu hv. þingmanns hafi vakið athygli og séu umræðuverðir. Það sama má segja um ræður hv. þingmanna Sjálfstfl. ásamt hæstv. menntmrh. Það er augljóst mál að þar er ekki áhugi fyrir því að ræða sérstaklega um fjárhagsvanda Háskóla Íslands, heldur er farið með talnagusur eftir einhverjum minnisblöðum einhverra sérfræðinga í menntmrn. þar sem bornar eru saman tölur þvers og kruss og út og suður og enginn botnar neitt í neinu.  Það er einnig ljóst að skortur er á fjármagni vegna rannsókna. Það er ljóst að það er fjárskortur í Háskóla Íslands. Þetta lá allt saman fyrir þegar fjárlög fyrir árið 2004 voru samþykkt. Þetta er ekkert nýtt. Það er hins vegar nauðsynlegt að hvetja hæstv. menntmrh. til að fara nákvæmlega yfir þetta mál, og hæstv. menntmrh. má vita það að hún á bandamenn í Samf. við að bæta stöðu Háskóla Íslands. Þegar hæstv. menntmrh. hefur kynnt sér málið trúi ég því og treysti að það verði tekið á því og að við fáum á haustdögum væna upphæð í fjáraukalögum til að mæta þessum mikla vanda. Vaxtarverkirnir, eins og hæstv. fyrrv. menntmrh. kallaði ástandið, eru til staðar og það á að mæta þeim með því að leysa vandann en ekki með því að auka hann.

Virðulegi forseti. Hér á hinu háa Alþingi má finna fjölmarga stjórnmálamenn sem telja vænlegt til vinsælda að leggja fram kvartanir fyrir hönd opinberra stofnana vegna fjárhagsörðugleika þeirra. Slíkar uppákomur eru orðnar að reglulegum viðburðum í þinginu. Í síðustu viku var rætt um fjárhagsleg málefni Landspítalans -- háskólasjúkrahúss og nú er það háskólinn. Mér er ekki kunnugt um neina ríkisstofnun sem ekki vill fá hærri fjárframlög á fjárlögum til að standa undir starfsemi sinni og við vitum að flestar stofnanir gera á ári hverju kröfur um stærri sneið af kökunni en þær fá. Þingmenn ákveðinna stjórnmálaflokka virðast alltaf vera tilbúnir til þess að taka undir slíkar kröfur. Menn verða að hafa það í huga að krafan um aukin framlög til stofnana í ríkiskerfinu felur í raun í sér kröfu um skattahækkanir. Ef það á að verða við þeim kröfum sem gerðar eru af hálfu málshefjanda er ljóst að einhvers staðar verður að finna peningana og þar sem þeir vaxa ekki á trjánum er nærtækast að snúa sér að skattgreiðendum, senda þeim reikninginn og krefja þá um stærri hluta launa sinna til ríkisins til að standa undir þessum kröfum. Ég er ekki talsmaður slíkra hugmynda. Þegar skoðuð er sú aukning sem orðið hefur á síðustu árum á fjárframlögum til menntamála, þar á meðal til Háskóla Íslands, er ótrúlegt að menn skuli leyfa sér að tala um aðgerðaleysi menntmrh. þegar kemur að málaflokknum. Það er einnig umhugsunarvert að hér sé rætt um fjárhagsvanda Háskóla Íslands þegar það liggur fyrir að á tímabilinu 2000--2004 hafa framlög til kennslu og rannsókna við Háskóla Íslands aukist um 33,8%. Svo leyfa menn sér að tala um fjárhagsvanda og aðgerðaleysi. Háskóli Íslands þarf, eins og aðrar opinberar stofnanir, að halda sig innan fjárlaga og sníða sér stakk eftir vexti. Telji háskólinn að þau fjárframlög sem skólanum eru veitt á fjárlögum, og aukist hafa ár frá ári, dugi ekki til að veita þá þjónustu sem yfirmenn skólans vilja veita verður skólinn að leita nýrra leiða til fjármögnunar á rekstri sínum, annarra en þeirra að óska endalaust eftir auknum fjárframlögum úr vösum skattgreiðenda.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. og hæstv. menntmrh. fyrir þá ágætu umræðu sem hér hefur átt sér stað um stöðu Háskóla Íslands og framtíðarfjármögnun hans. Ég fagna því sérstaklega, frú forseti, að hæstv. ráðherra er greinilega að draga í land með skólagjöldin. Hún sagði orðrétt: ,,Ég er með þessu ekki að segja að ég telji rétt að taka upp skólagjöld.`` Þessi yfirlýsing er fagnaðarefni því hún gengur þvert á fyrri yfirlýsingar í Fréttablaðinu um að skólagjöld væru valkostur. Þá hefur komið í ljós í umræðunni í dag þegar menn eru að bera saman skólaumhverfi fyrri ára að við verðum að líta til þess alþjóðlega umhverfis sem við hrærumst í í dag í allri umræðu um fjármögnun og aðbúnað Háskóla Íslands. Ég velti því fyrir mér, frú forseti, hvort ráðherra hafi varið þeim rúma mánuði sem hún hefur verið í embætti til að kynna sér málefni Háskóla Íslands, því hún hefur greinilega ekki mikla þekkingu á afstöðu rektors og yfirmanns Háskóla Íslands til fjárskorts og fjárafla. Þá er rétt að minnast á það í öllu tali um framlög og nemendaþróun og spyrja hæstv. ráðherra: Hefur tólfföldun í meistara- og doktorsnámi Háskóla Íslands orðið til þess að framlög til rannsókna og þess málaflokks í Háskóla Íslands hafa einnig tólffaldast? Ég held að svarið sé nei því að þau hafa staðið í stað. En staðreyndirnar tala sínu máli um hversu alvarleg staðan er og hvernig við Íslendingar höfum gerst eftirbátar annarra þjóða. Sem dæmi má nefna að á Íslandi hafa 27% fólks á aldrinum 25--34 ára lokið háskólaprófi en annars staðar á Norðurlöndunum er það hlutfall yfirleitt 37%. Það þarf að leggja mikla áherslu á það á næstu árum að fjölga einstaklingum sem útskrifast með háskólapróf í hverjum árgangi um allt að 25%. Slík markmið hafa t.d. Finnar sett sér með ótrúlega góðum árangri. Sá árangur náðist af því að þar fylgdu orðum athafnir, fjármunir og forgangsröðun í þágu fjárfestinga í menntamálum.

Herra forseti. Mér þykir afskaplega vænt um að heyra um þennan hlýhug og stuðning sem þingheimur vill sýna Háskóla Íslands og við ætlum að halda áfram á þeirri braut að hlúa að málum og málefnum Háskóla Íslands. Skólagjöld verða áfram valkostur. Við hljótum sem ábyrgir stjórnmálamenn að ræða þann valkost, kosti hans sem galla. Við hljótum að geta gert það fordómalaust án þess að detta strax niður í einhverjar skotgrafir. Nokkrar staðreyndir. Framlög til háskólastigsins hafa aukist um tæp 50% á þremur árum. Nemendum á háskólastigi hefur fjölgað frá árinu 2000 um 43%. Við erum frá árinu 1990 búin að auka heildarframlög til menntamála úr um 4,6%, miðað við verga landsframleiðslu, í 6,4%. Við erum komin langt yfir meðaltal og erum meðal fremstu þjóða í OECD-löndunum varðandi heildarframlög til menntamála. Segið svo að það sé ekki stefna í menntamálum. Ég vil mótmæla því sérstaklega og kröftuglega að hér ríki eitthvert stefnuleysi, enda sýna allar tölur þegar við förum yfir þær að við erum á góðri leið alls staðar þar sem borið er niður, hvort sem það er í háskólamálum eða annars staðar í landinu. Ég vil í ljósi þeirra orða sem fallið hafa, sérstaklega eftir að hafa fundið þá væntumþykju í garð Háskóla Íslands sem greinilega hvílir yfir þingheimi, lýsa mig reiðubúna til þess að fram fari stjórnsýslu- og fjárhagsúttekt á málefnum Háskóla Íslands sem hafi það að leiðarljósi að finna leiðir til þess að vinna úr þeim viðfangsefnum sem blasa við Háskóla Íslands. Fyrir slíkri úttekt mun ég beita mér með það í huga að styrkja og efla Háskóla Íslands enn frekar.

Virðulegi forseti. Ég kveð mér hljóðs vegna beiðni Alþingis um skýrslu sem hv. þm. Mörður Árnason bar upp og var leyfð. Í umræddri beiðni var óskað eftir skýrslu um áhrif hvalveiða á ímynd Íslands sem ferðamannalands. Þegar skýrslubeiðnin kom frá Alþingi fól ráðuneytið skrifstofu Ferðamálaráðs þegar að vinna að undirbúningi skýrslunnar. Eftir að vinna hófst var ljóst að hún væri mun umfangsmeiri og kostnaðarsamari en í fyrstu var talið. Í ljósi þess að hvalveiðar í vísindaskyni hófust seint á síðasta ári er það mat þeirra sem fóru yfir málið að ekki væri líklegt að sú viðamikla könnun sem óskað var eftir gæfi rétta mynd nema hún næði til lengri tíma og til mun stærri hóps en mögulegt væri á þeim takmarkaða tíma sem hefur gefist. Þá var skoðaður sá möguleiki að nýta þær kannanir sem þegar hafa verið gerðar á þessu sviði en þær reyndust ekki tryggja þær upplýsingar sem óskað var eftir í skýrslubeiðninni. Það er því niðurstaða ráðuneytisins að sú viðamikla könnun sem farið er fram á í beiðninni gæfi ekki rétta mynd ef hún væri gerð núna. Ég taldi því ástæðu til þess að gera Alþingi grein fyrir því hér fremur en að senda inn skýrslu sem ekki svaraði nema hluta af því sem farið var fram á. Ráðuneytið mun fela Ferðamálaráði að halda úti rannsóknum á einstökum þáttum sem hafa áhrif á ferðamennsku í samræmi við skýrslubeiðnina, þar á meðal áhrif vísindaveiða á hvölum, og skila inn skýrslu um það til ráðuneytisins innan þeirra marka sem fært er talið og á þeim tíma sem sérfræðingar ráðuneytisins telja að gefi sem réttasta mynd af málinu. Að lokum vil ég geta þess að ráðuneytið mun leitast við að veita þeim sem stunda hvalaskoðun, sem hefur verið mikill þáttur í þessari umræðu allri vegna markaðssetningar og kynningarmála, allan þann stuðning sem fært er. Ég þakka, hæstv. forseti, fyrir það tækifæri sem ég fæ hér til að gera grein fyrir þessu.

Forseti. Ég þakka hæstv. samgrh. fyrir þessa athugasemd í umræðum um störf þingsins, því þetta eru auðvitað störf þingsins. Ég segi með honum að mikilvægast er að fá innihald skýrslunnar, mikilvægast er að fá svör við þeim spurningum sem vakna um hvalveiðarnar og áhrif þeirra á ímynd landsins sem ferðamannalands. Það skiptir minna máli hversu lengi er að verið, innan þeirra marka þó að það er ákaflega brýnt að svör við þessu liggi fyrir áður en tekin er ákvörðun um framhald málsins. Ég sakna þess, þó ég ætli ekki að sakast um það, að hæstv. sjútvrh. skuli ekki vera hér til að hlýða á það, en við skulum koma þeim boðum til hans seinna. Þessi vinna ætti í raun og veru þegar að fara fram og hefði átt að vera hluti af þeirri ákvörðun ríkisstjórnarinnar að hefja hvalveiðar á sínum tíma. Um fjármál og vinnu í kringum þetta má minna á að frá 1999 hefur verið liður á fjárlögum, a.m.k. hófst hann 1999 og er enn 2004, sem heitir því kynduga nafni ,,Kynning erlendis á nýtingu á auðlindum hafsins``. Hann er nú 25 millj. kr. eða 26 millj. kr. á þessu ári og hefur fjárveitingin samtals numið 133 millj. kr. á árunum 1999--2004 og mun vera áróðursdeildin í hvalveiðimálunum. Ekki hefur okkur skort fé til þess að halda uppi þessari kynningu þó lítt hafi gengið. Ég tel að samgrn. skuldi ferðaþjónustunni að hafa uppi aðra kynningu, að kynna sér hvaða áhrif þetta hvalveiðimál allt hefur haft á ferðaþjónustuna og hvaða áhrif það kynni að hafa á framtíð þeirrar mikilvægu atvinnugreinar.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. samgrh. fyrir að upplýsa í upphafi þingfundar um skýrslubeiðni okkar hv. samfylkingarþingmanna. Ég vil taka undir með hv. þm. Merði Árnasyni að það er mjög mikilvægt að fá að vita hvaða áhrif vísindaveiðarnar á hval hafa á ferðaþjónustuna. Það gæti verið mun kostnaðarsamara að halda áfram veiðunum en að taka saman skýrsluna, við vitum það ekki fyrr en búið er að fara í þessa vinnu, fara í þessa úttekt sem við biðjum um í skýrslunni. Ég vil minna hæstv. ráðherra á að starfsmenn í ferðaþjónustu, m.a. í Þýskalandi, hafa lýst því yfir á ferðamálaráðstefnu Ferðamálaráðs að þeir telja að vísindaveiðar á hval skaði verulega markað okkar í Þýskalandi eða muni gera það, við vitum það ekki. Sömuleiðis hafa aðilar sem stunda ferðaþjónustu í Mývatnssveit líka áhyggjur af þessu vegna hvalaskoðunarinnar frá Húsavík sem gæti verið í húfi. Við vitum að okkar menn í Bandaríkjunum hafa líka verulegar áhyggjur af þessum áframhaldandi hvalveiðum og svona væri lengi hægt að telja saman. Við vitum ekki hvaða áhrif veiðarnar hafa og hvaða áhrif þær munu hafa á þessa mikilvægu atvinnugrein. Þess vegna er mjög mikilvægt að fara í þessa vinnu þó það taki einhvern tíma, það verður þá að hafa það. En það verða að vera komnar niðurstöður um þetta mál áður en menn ákveða að halda áfram vísindaveiðum á hval því að mjög blómleg og vaxandi atvinnugrein, ferðamennskan, er í húfi, ef þetta hefur veruleg áhrif á markaði okkar í ferðaþjónustu.

Hæstv. forseti. Það er ágætt að hæstv. samgrh. skuli koma og segja frá því að það gangi ekki nógu hratt að klára skýrsluna. En það er dálítið furðulegt eftir að menn hafa verið í mörg ár að undirbúa hvalveiðar og lagt í það gífurlegu vinnu sem hefur verið lýst í sölum Alþingis hvað eftir annað, að það þurfi nú að vanda sig við þetta allt saman, að þá skuli menn ekki vera komnir lengra en svo að þeir séu ekki með málin á hreinu núna. Auðvitað þyrfti að liggja fyrir núna hvort það á að fara að veiða hval í vor. Það virðist ganga hægt hjá fleirum en hæstv. samgrh. Ég lagði fram fyrirspurn 6. desember um hrefnuveiðar, afurðirnar, hvað væri búið að selja mikið, hvað væri búið að éta mikið. Hæstv. sjútvrh. virðist endilega vilja bíða eftir því hvað menn éta mikið á þorranum til þess að þetta verði nú nákvæmara.  Ég held að það sé kominn tími til að þeir félagar bretti svolítið upp ermarnar og komist að niðurstöðu nógu snemma til þess að veiðar hefjist á einhverjum skynsamlegum tíma ef þær eiga á annað borð að hefjast, alla vega að stefnan verði svolítið klárari en hún hefur verið.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmönnum fyrir viðbrögðin við greinargerð minni um störf þingsins vegna skýrslubeiðni. En vegna þess sem kom fram hjá hv. síðasta ræðumanni, Jóhanni Ársælssyni, vil ég vekja athygli á því að skýrslubeiðnin snerist um áhrifin af þeim vísindaveiðum sem hófust á síðasta ári. Það er því út af fyrir sig ekki langur aðdragandi sem við höfum haft til þess að finna út þau áhrif almennt. Það er alveg ljóst að um hvalveiðar eru skiptar skoðanir, en það er líka alveg ljóst að innan ferðaþjónustunnar liggur fyrir að menn vildu helst vera lausir við hugsanleg áhrif hvalveiða á ferðaþjónustuna. Við þurfum hins vegar að horfa á þetta í heild sinni. Ég tel gagnlegt að meta þetta og það mun samgrn. að sjálfsögðu gera í góðu samstarfi við skrifstofu Ferðamálaráðs því við þurfum að þekkja markaðinn sem Íslendingar vinna á, bæði hvað þetta varðar og annað. Það höfum við verið að gera í því mikla markaðsstarfi sem við Íslendingar höfum unnið hvað varðar ferðaþjónustuna á vegum ráðuneytis, Ferðamálaráðs, í samstarfi við greinina og það er að skila sér með stóraukningu í fjölda ferðamanna til landsins og er hægt að lesa um það á vefmiðlum, m.a. í dag.

Forseti. Auðvitað á skýrslan að snúast um áhrifin af þeim hvalveiðum sem fóru fram á síðasta ári. Það var þó ekki svo þröngur skilningur lagður í málið af hálfu þeirra sem um skýrsluna báðu, heldur er auðvitað verið að óska eftir afstöðu þeirra sem gerst þekkja til og svo auðvitað ferðamannanna sjálfra, eftir því sem hægt er að ná í þá, til þeirrar ímyndar sem slíkar hvalveiðar gefa Íslandi sem ferðamannalandi. Ég reyndar fagna því að hæstv. samgrh. skilur --- það kom fram í orðum hans áðan --- áhyggjur ferðaþjónustunnar sem satt að segja eru æpandi þegar hlustað er á þá sem þar hafa forustu, af einmitt þessum efnum. Ég get nefnt það að við fórum nokkrir þingmenn, eins og vandi er til að þingmenn geri á haustin, til New York til að sitja þar Sameinuðuþjóðaþing og ræddum auðvitað við forustumenn í ferðaþjónustu þar á slóðum um íslenska ferðaþjónustu. Það var samdóma álit þeirra að hér væru ákaflega varhugaverð tíðindi á ferð. Ég vil ítreka það að biðja hæstv. samgrh. að segja félaga sínum, hæstv. sjútvrh., frá þessari umræðu og ítreka þann vilja sem komið hefur fram í stólnum, að ekki verði tekin ákvörðun um frekari vísindaveiðar á hval fyrr en fyrir liggur hversu háttar til um efni þess máls sem skýrsla sú á að fjalla um sem hér er til umræðu.

Virðulegi forseti. Mér finnst þessi umræða gefa dálítið tilefni til þess að velta nokkuð fyrir sér þeirri þróun sem orðið hefur í störfum þingsins varðandi fyrirspurnir og skýrslubeiðnir af hálfu hv. þm. Ég er einn þeirra sem hef lagt fyrir hæstv. ráðherra allmargar fyrirspurnir og hef lagt skýrslubeiðnir fyrir ráðherra. Þetta er auðvitað hluti af því þinglega starfi sem við erum öllsömul að rækja og mjög þýðingarmikill þáttur þess. En það fer ekkert á milli mála þegar maður skoðar þetta, án þess að fara neitt vísindalega ofan í það, að fjöldi fyrirspurna hefur aukist mjög mikið. Ýmsar þeirra fyrirspurna sem við sjáum hérna eru gríðarlega viðurhlutamiklar og kalla á mikla vinnu í okkar annars litlu stjórnsýslu. Það vill þannig til að ég þekki dálítið til varðandi þetta mál sem hérna er sérstaklega verið að ræða og alveg ljóst að sú vinna sem skýrslubeiðnin kallar á er gífurlega mikil og umfangsmikil að öllu leyti og langt umfram getu stjórnsýslunnar sjálfrar. Þar yrðum við að leita eftir aðstoð utan stjórnsýslunnar með því að kalla til sérfræðinga í þessu skyni. Ég held að það sé nauðsynlegt fyrir þingið, forsetadæmi þingsins og formenn þingflokka að við veltum þessu aðeins fyrir okkur og gerum okkur grein fyrir því hvaða þróun er að verða. Ég held að umræðan hérna, sem er prýðileg umræða, gefi mér sem formanni þingflokks Sjálfstfl. tilefni til þess að óska eftir því af hálfu þingsins að við fáum eitthvert yfirlit yfir þessa þróun. Ég er ekkert að dæma þróunina, ég er fyrst og fremst að vekja athygli á henni. Í þessu sambandi vil ég m.a. vekja athygli á því að eftir þeim upplýsingum sem ég fékk í gær er t.d. 50 munnlegum fyrirspurnum ósvarað í þinginu sem er dæmi um það að þetta er að breytast. Vinnuálagið á stjórnsýsluna af okkar hálfu er að aukast og við þurfum einfaldlega að átta okkur á því. Það er alveg ljóst mál að við þurfum t.d. að gera okkur grein fyrir því við afgreiðslu á skýrslubeiðnum og fyrirspurnum til hvers þær muni leiða, hvort það sé yfir höfuð hægt að ljúka vinnu við þær innan tilsetts tíma.

Herra forseti. Það er svolítið merkilegt að hlusta á hv. þingflokksformann Sjálfstfl. og formann Ferðamálaráðs hálfpartinn agnúast út í það að hér sé verið að spyrjast fyrir um ákveðna hluti, í þessu tilviki um áhrif vísindahvalveiða á ferðaþjónustuna. Ég, herra forseti, hlýt að spyrja: Getur verið að hv. þm., formanni Ferðamálaráðs, þyki þessi skýrslubeiðni ekki nógu merkileg og nógu mikilvæg? Þetta eru grundvallarspurningar um hvernig þjónusta ferðamála muni þróast undir vísindahvalveiðum og hvaða áhrif þær muni hafa á atvinnugreinina. Það var bent á það áðan í umræðunni að verið er að setja verulega fjármuni á ári hverju í kynningu á að berjast fyrir vísindahvalveiðum. Er ekki full ástæða til þess að setja verulega fjármuni í það að sjá hvernig veiðarnar hafa áhrif á markaði okkar í ferðaþjónustu? Ég vil minna á það í þessum þingsal að lýðræðið kostar peninga. Það kostar peninga að halda uppi lýðræði, og það er full ástæða til þess að kalla eftir þeim upplýsingum sem við erum að kalla eftir í skýrslubeiðninni og mikilvægt að fá þær upplýsingar sem fyrst vegna þess að því hefur verið lýst yfir af okkar færustu sérfræðingum í ferðaþjónustu að þarna sé verulegt áhyggjuefni á ferðinni.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hæstv. ráðherra fyrir að gera grein fyrir þeirri töf sem hugsanlega getur orðið á skýrsluvinnu samkvæmt beiðni hv. þm. Marðar Árnasonar, þó að það kæmi mér á óvart miðað við þær fullyrðingar sem voru uppi þegar hvalveiðar voru leyfðar í vísindaskyni á sínum tíma, um að þær hefðu engin áhrif á ferðaþjónustuna. Ég satt að segja, eins og margir aðrir, hélt að þær fullyrðingar væru byggðar á einhverjum vísindalegum úttektum á vegum ráðuneytis. Hins vegar finnast mér vinnubrögð hæstv. ráðherra, að koma hér og gera grein fyrir stöðu mála, vera til fyrirmyndar um leið og ég þakka hv. þm. Merði Árnasyni fyrir að stjórnsýslan ætli að fara í þessa vinnu, því að mér sýnist það fyrst og fremst hans verk að í vinnuna verði farið. Ég kem hér einnig til að taka undir það með hv. þm. og formanni þingflokks Sjálfstfl. að við þurfum að leggjast í vinnu við að skoða bæði þann fjölda fyrirspurna, munnlegra og skriflegra, sem er lagður fram og fjölda skýrslubeiðna, einfaldlega vegna þess að hv. þingmenn í stjórnarandstöðunni, sérstaklega, hafa orðið ekki aðra leið til að koma sínum málum á framfæri. Hér liggja þáltill. og frv. sem hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar hafa lagt fram, jafnvel allan veturinn, án þess að þeim sé á nokkurn hátt sinnt eða þær komist á dagskrá. Þess vegna er sú leið farin að fjölga fyrirspurnum og fjölga skýrslubeiðnum. Við þurfum að setjast niður og ræða þessi vinnubrögð almennt.

Virðulegi forseti. Ég trúi því ekki að hv. 4. þm. Reykv. s. sé svona morgunstygg klukkan hálftólf að degi. Ég kom aðeins með örstutta athugasemd, upp á tvær mínútur, þar sem ég fór ekki einu sinni yfir efnisatriði málsins sem var verið að vekja athygli á, heldur notaði ég tilefnið vegna þess að mér fannst vera tilefni til þess að varpa ljósi á að sú þróun hefði verið að gera vart við sig í vaxandi mæli í þinginu að við sæjum aukið vinnuálag á stjórnsýsluna. Það stafar af fjölgun á fyrirspurnum og skýrslubeiðnum og þetta eru að verða flóknari fyrirspurnir og flóknari skýrslubeiðnir sem m.a. leiða til þess sem við erum að ræða, að það er ekki hægt að verða við beiðnunum innan þess tíma sem Alþingi ætlar. Ég vakti líka athygli á því að nú er svo komið að við erum með stafla af 50 fyrirspurnum sem ekki er búið að svara, sem við viljum gjarnan að hægt sé að svara. Þá þurfum við auðvitað að ræða það, en ekki fara í örlagafýlu, virðulegi forseti. Það hlýtur að vera hægt að ræða þessi mál án þess að vera í einhverjum strekkingi þó að hv. þm. kunni að vera morgunstyggir rétt undir hádegi. Það er alveg rétt að lýðræðið kostar peninga en við þurfum einfaldlega að gera okkur grein fyrir þessu. Bara á meðan þessi litla umræða fór fram á fjórum mínútum bættust við þrjár fyrirspurnir. Einn starfsmaður gekk hér önnum kafinn um salina og bætti í fyrirspurnaflóruna. Það eru því sennilega ekki 50 sem bíða, það eru alla vega 53 núna. Ég var einfaldlega að vekja athygli á máli sem mér finnst vera vandamál eða viðfangsefni. Þá ber svo við að hv. þm. Ásta R. Jóhannesdóttir, 4. þm. Reykv. s., treystir sér ekki til að fara í efnislega umræðu eins og þingflokksformaður Samf. gerði sannarlega, heldur fer bara í einhverja fýlu og reynir að gera það tortryggilegt að ég veki máls á þessu viðfangsefni.