Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (GilsG): Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 6. febr. 1973. Samkvæmt beiðni Eðvarðs Sigurðssonar, 8. þm. Reykv., sem nú dvelst erlendis, leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþingis að óska þess, að fyrsti varamaður Alþb. í Reykjavík, Jón Snorri Þorleifsson trésmíðameistari, taki sæti á Alþingi í fjarveru hans. Ragnar Arnalds, form. Alþb.“ Jón Snorri Þorleifsson hefur áður tekið sæti á þingi á þessu kjörtímabili, og þarf því ekki að fara fram rannsókn á kjörbréfi hans. Býð ég hann velkominn til starfa.



Herra forseti. Ég hef leyft mér ásamt hv. 2. þm. Sunnl. að flytja frv. á þskj. 270 um heimild fyrir ríkisstj. til þess að selja jörðina Miklaholtshelli í Hraungerðishreppi bræðrunum Bjarna og Einari Eiríkssonum, sem hafa búið lengi á þessari jörð. áður bjuggu þar foreldrar þessara bræðra. Jörðin er landlítil, en hefur verið ræktuð, verið húsuð vel, bæði peningshús og íbúðarhús, og þarna er allt með myndarbrag. Bræðurnir hafa sótt um að fá jörðina keypta. Hreppsnefnd Hraungerðishrepps mælir eindregið með því, að jörðin verði seld ábúendum jarðarinnar, eins og sjá má á prentuðu fskj. með frv. Ég sé ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þetta mál, en legg til, herra forseti, að því verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Herra forseti. Í sambandi við þetta mál vil ég aðeins við 1. umr. minna á það, að í landi þessarar jarðar eru einu malarnámurnar til vegagerðar allt frá Ingólfsfjalli og langt austur fyrir Þjórsá. Hér skiptir því miklu máli fyrir ríkið og hagsmuni þess, að jörðin verði ekki seld einstaklingum, a.m.k. ekki án fyrirvara um rétt Vegagerðar ríkisins til áframhaldandi efnistöku í landareign hennar. Það mun vera fyrir því fordæmi í svipuðum tilfellum, að efnistaka til vegagerðar sé a.m.k. undanskilin, þegar ríkisjörð er seld í einkaeign, enda mundi það kosta ríkið mikla fjármuni, ef jörðin yrði seld með þessum nytjum, sem ríkið á og þarf að nytja framvegis. Ég vil því mælast til þess, að sú hv. þn., sem fær málið til meðferðar, vísi því til umsagnar vegamálastjóra, svo að hann geti nánar sagt um, hvaða hagsmuna ríkið hefur að gæta í sambandi við sölu jarðar þessarar.



Herra forseti. Það er út af fyrir sig ekkert óeðlilegt, þótt hæstv. samgrh. veki athygli á malartöku á jörðinni. En hæstv. ráðh. veit eigi að síður, að það skiptir ekki öllu máli, hvort jörð er í einkaeign eða ríkiseign. Vegagerðin á alltaf rétt til malartöku í landi, eftir því sem þörf er á, hver sem jörðina á. Það má vel vera, að eðlilegt sé að gera einhvern fyrirvara eigi að síður, sérstaklega um verð á mölinni, sem þó fer eftir mati hverju sinni, þótt um einkaeign sé að ræða. En malartekja undanfarið hefur verið mikil á þessari jörð, og hefur túnið verið skemmt. Bræðurnir hafa fengið bætur fyrir það, enda þótt þeir hafi ekki átt jörðina. Það er vitanlega eðlileg meðferð á þessu máli að senda það vegamálastjóra til umsagnar og til athugunar, hvort fyrirvari þurfi að vera um malartökuna. Sérstaklega er rétt að athuga um verðið á mölinni. En vegagerðin hefur sinn rétt til þess að taka mölina, enda þótt jörðin verði í einkaeign, eins og hæstv. ráðh. veit.



Herra forseti. 73. mál þingsins er frv. til nýrra búfjárræktarlaga. Það var lagt fyrir hv. Ed. á s.l. hausti og var afbreitt þar fyrir jól. Frv. þetta er að efni til óbreytt frá því, sem síðasta Búnaðarþing samþykkti það, en nokkrar orðalagsbreytingar hafa verið gerðar. Eins og fram kemur í meðfylgjandi grg., vann milliþn. sem kjörin var af Búnaðarþingi 1971, að endurskoðun búfjárræktarl., síðan fjallaði Búnaðarþing 1972 um frv. og gekk endanlega frá því. Þær meginbreytingar, sem hér er lagt til, að gerðar verði á búfjárræktarl., stefna að því, að kynbótastarfsemin og búfjárræktin öll í landinu aðlagist og færi sér fullkomlega í nyt nýja tækni, aukna þekkingu og bætta aðstöðu, sem skapazt hefur að undanförnu. Þessar breytingar hljóta að hafa veruleg áhrif á félagslega skipulagningu kynbótastarfsins. Ljóst dæmi um þetta eru þær róttæku breytingar, sem verða við tilkomu tveggja djúpfrystistöðva fyrir nautasæði, sem nú þjóna öllu landinu. Við það breytist allt kynbótastarf í nautgriparækt, möguleikarnir stóraukast fyrir heildina, en vandinn og ábyrgðin, sem fylgir nautavali til þessara stöðva, kemur á færri hendur. Á hinn bóginn verður að efla verulega afkvæmarannsóknir, og eru opnaðar fleiri leiðir til að styrkja þær en áður voru fyrir hendi. Með frv. er prentuð sú grg., sem fylgdi því frá Búnaðarþingi, og gerði ég við 1. umr. málsins í hv. Ed. grein fyrir því. Í n., sem vann að undirbúningi þessa máls á vegum Búnaðarþings, voru Egill Bjarnason ráðunautur á Sauðárkróki og bændurnir Jón Helgason í Seglbúðum og Magnús Sigurðsson á Gilsbakka. Þetta frv., þótti samþykkt yrði, svo sem ég vona, hefur ekki í för með sér neinn verulegan kostnað fyrir ríkissjóð, það mun vera tafið 3–4 millj. kr., en fyrst og fremst er þetta til að tryggja félagslega aðstöðu búfjárræktarinnar í samræmi við þá þekkingu, sem nú er ráðandi og er að verða ráðandi í búfjárrækt. Ég legg svo til, herra forseti, að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og hv. landbn.