Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Til svara eru fjármála- og efnahagsráðherra, atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra og innanríkisráðherra.

Frú forseti. Ég vil bera undir fjármálaráðherra þá skoðun sem oft er hreyft í tengslum við aðildarumsóknina að Evrópusambandinu, að það sé skynsamlegt, jafnvel nauðsynlegt fyrir okkur Íslendinga að ganga í Evrópusambandið til að fá meiri aga og meira eftirlit með framkvæmd ríkisfjármálastefnunnar á Íslandi. Tilefni þess að nokkur vöxtur er í þessari umræðu á Íslandi er augljóslega sú hugmynd sem nú er unnið með í Evrópusambandinu, að auka sérstaklega samþættingu Evrópusamstarfsins á sviði ríkisfjármála þannig að Evrópusambandið verði eins konar ríkisfjármálasamband og þannig hyggjast Evrópusambandsríkin taka sameiginlega á ríkisfjármálum sínum. Það sem ég vil bera undir ráðherrann er þetta: Telur fjármálaráðherra að við Íslendingar getum sett okkar eigin agareglur og búið til okkar eigið regluverk til að tryggja að menn fari ekki fram úr sér við fjárlagagerð og í loforðakapphlaupi í íslenskum stjórnmálum eða er fjármálaráðherrann þeirrar skoðunar að við þurfum að lúta erlendu agavaldi til að ná tökum á ríkisfjármálunum á Íslandi til lengri tíma? Ég er sjálfur þeirrar skoðunar að við getum vel ráðið mun betur við vandann en raunin hefur verið en til að svo megi verða þurfum við á vettvangi stjórnmálanna, í þinginu, að taka höndum saman og festa í sessi tryggari agareglur í lögum sem menn verða að hafa til hliðsjónar, 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni þessa fyrirspurn. Hann velti fyrir sér hvort ég og fleiri teldum nauðsynlegt að ganga í Evrópusambandið til að koma aga á ríkisfjármálin eða hvort við gætum búið til okkar eigin reglur. Vitaskuld geta Íslendingar búið sér til eigin reglur og í rauninni er það mjög mikilvægt og tímabært að við setjum þær niður. Við þurfum augljóslega, þegar við horfum tíu ár aftur í tímann og þótt við lítum lengra aftur, að koma meiri skikki og aga á hlutina þegar kemur að ríkisfjármálunum. Við þurfum að gera langtímaáætlanir. Við verðum að sleppa því að koma með skammtímalausnir og loforð rétt fyrir kosningar eins og of mörg dæmi eru um þegar við lítum til fortíðar. Ég er sammála hv. þingmanni um að við þurfum að setja niður reglur og augljóslega getum við gert það sjálf. En það er ekki hindrun fyrir Íslendinga að ganga í Evrópusambandið. Agaðar reglur um ríkisfjármál eru ekki hindrun fyrir okkur heldur þurfum við hvort sem er að setja slíkar reglur. Það er því ekki slæmt fyrir okkur að Evrópuþjóðirnar séu í slíkum hugleiðingum einnig. Það er ekki hindrun heldur væri það ágætisávinningur af góðri samvinnu, af sameiginlegu verkefni sem er nauðsynlegt að fara í.

Frú forseti. Ég gleðst yfir því að ráðherrann telji að við getum gert þetta á okkar eigin forsendum og engin sérstök ástæða sé til að sækja agann til Evrópusambandsins í þessum efnum. Ég get tekið undir það að lausbundin viðmið eins og við höfum lengi starfað með, t.d. 2% vöxt samneyslunnar að hámarki, hafa ekki reynst fullnægjandi. Menn hafa farið fram úr svo lausbundnum viðmiðum. Við þurfum að formfesta slík viðmið, t.d. með þeim hætti sem við í Sjálfstæðisflokknum höfum talað fyrir á þessu þingi. Ég sakna þess að ekki sé tekin dýpri umræða um þessi mál að frumkvæði ríkisstjórnarinnar vegna þess að hún ber núna ábyrgð á ríkisfjármálastefnunni og ætti einmitt í kjölfar þess sem hér gerðist í efnahagsmálum þjóðarinnar árið 2008 að vera með mál af þessum toga í forgrunni þess starfs sem hún fer fyrir. Þess vegna kalla ég eftir því að ríkisstjórnin tefli fram 

Forseti minnir á tímamörk.

Virðulegi forseti. Þarna erum við hv. þingmaður sammála. Það er nauðsynlegt að láta hendur standa fram úr ermum hvað þetta varðar. Nú er verið að smíða frumvarp til laga um opinber fjármál þar sem að hluta til er tekið á þessum málum. Vonandi verða þau kynnt í haust og fá þá skjóta og góða afgreiðslu. Mér heyrist hljómgrunnurinn vera góður ef marka má þær línur sem hv. þm. Bjarni Benediktsson leggur í umræðuna með fyrirspurnum sínum og athugasemdum. Það er rétt að við þurfum að auka agann í ríkisfjármálunum. Hvað það varðar er mikil pólitísk skuldbinding í stjórnarsamstarfi Samfylkingar og Vinstri grænna þannig að við erum einbeitt í þeim umbótavilja að koma á frekari reglum og betri ferlum.

Virðulegi forseti. Ég vil beina einni fyrirspurn eða tveimur til hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra varðandi fyrirhugaða hækkun á virðisaukaskatti í ferðaþjónustu. Ljóst er að eftir hrunið ætluðu menn að læra af reynslu annarra þjóða og var talað mikið um Færeyinga og ekki síður Finna. Engu að síður var það tilfinning mín og margra í landinu að finnska leiðin væri farin með stöðugum niðurskurði og aðhaldi en þó ekki eins miklu atvinnuleysi og sannarlega varð þar vegna tækifæranna sem eru á Íslandi og lágu meðal annars í ferðaþjónustu. Þegar hrunið varð ákváðu Þjóðverjar að lækka virðisaukaskatt á ferðaþjónustu til að tryggja að menn hættu ekki að gista í Þýskalandi. Svíar eru jafnframt að lækka sinn skatt þessa mánuðina til að geta verið samkeppnisfærari. Danir einir sitja uppi með sömu prósentutölu þvert yfir, eins og nú er lagt til að verði gert á Íslandi, með mjög alvarlegum afleiðingum fyrir ferðaþjónustuna í Danmörku. Ég vil því spyrja hæstv. ráðherra: Hvaða fyrirmyndir eru teknar fyrir hjá fjármálaráðuneytinu þegar þetta er lagt til? Vil ég vitna til bæði Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands og skýrslu sem Samtök ferðaþjónustunnar hafa lagt fram sem eru samhljóma um að hér verði gríðarleg fækkun á ferðamönnum í kjölfarið og minnkun á tekjum og eyðslu þeirra hér. Við framsóknarmenn vorum á ferð um helgina og hittum meðal annars fyrir sveitarstjórnarmenn í Skagafirði. Þar kom fram að hætt var við það verkefni sem var langt komið að fara í uppbyggingu í vetur á 60 herbergja hóteli vegna þess að menn treysta ekki forsendunum. Sambærilegt dæmi er úr Vík í Mýrdal. Sambærilegt dæmi er í Reykhólasveit og miklu fleiri stöðum á landinu þar sem menn hafa orðið að snarhætta við vegna þess að ríkisvaldið ákveður í einni sviphendingu að fara leið sem nánast engin önnur 

Virðulegur forseti. Hjá þeim þjóðum sem hv. þingmaður nefnir í inngangi sínum að fyrirspurninni er ferðaþjónustan með um það bil 3% vægi af landsframleiðslunni en á Íslandi var hlutur ferðaþjónustunnar um 5,9% af vergri landsframleiðslu árið 2009 og hækkar enn. Í samanburði er fróðlegt að bera saman vægi fiskvinnslu sem er 4,3% og vægi fiskveiða sem er 5,8%. Af þessum tölum má sjá að hlutur ferðaþjónustu í ríkisbúskapnum er hærri hér en í flestum nágrannalöndum. Þar sem aðrar þjóðir eru að lækka skattinn til að gefa greininni einhverjar ívilnanir svo að hún geti vaxið tekur hún miklu stærri hlut af landsframleiðslu okkar. Það er eðlilegt þegar svo mikill vöxtur er í ferðaþjónustu eins og hjá okkur að við stöldrum við. Árið 1980 komu 65 þúsund erlendir ferðamenn til landsins. Það sem af er árinu 2012 eru þeir orðnir 650 þúsund. Þarna er mikill vöxtur og hann hefur verið jafn undanfarin 50 ár, um það bil 7,7% á ári. Í fyrra var hann reyndar yfir 15% og í ár er hann kominn yfir 16%. Ef við höldum að þessi tvö ár séu sveifla upp á við og hann verði áfram 7,7% þá verða erlendir ferðamenn 1 milljón á árinu 2018. En 

Virðulegi forseti. Ég veit að hæstv. ráðherra hefur lýst því yfir að tilgangurinn með þessu sé að stoppa í fjárlagagatið. Það er mjög undarlegt. Þær skýrslur sem ég talaði um áðan, bæði frá Hagfræðistofnun og frá Samtökum ferðaþjónustunnar, benda til hins gagnstæða, þ.e. að til verði minni tekjur. Ég vildi spyrja hæstv. ráðherra hvort ráðuneytið og hæstv. ráðherra hefðu velt fyrir sér í rannsóknum sínum á þessu verki, áður en stokkið var af stað með þvílíka ákvörðun, hvaða áhrif þetta hefur á byggingargeirann víðs vegar um landið. Eins og ég taldi upp áðan eru fjölmörg fyrirtæki að fara út í verktakabransann sem eykur umsvif og atvinnu í landinu og tekjur ríkissjóðs af hinu og þessu. Ef ferðaþjónustan hefur minna vægi í öðrum löndum hafa þau lönd greinilega mismunandi pólitíska stefnu sem er þá sambærileg við stefnu Framsóknarflokksins, að styðja við hverja einustu atvinnugrein en láta ekki þær atvinnugreinar sem eru í vexti 

Virðulegur forseti. Fjárfesting í greininni var mikil hér árið 2005 en hún hefur ekki verið mikil á undanförnum árum þannig að sú fjárfesting sem farið var út í árið 2005 hefur sem betur fer nýst vel eins og fjölgun ferðamanna hefur verið undanfarin ár. Allar greiningar sem fram hafa farið, bæði sem hafa verið gerðar á vegum greinarinnar sjálfrar og eins á vegum fjármálaráðuneytisins, sýna að hér verður áfram fjölgun ferðamanna þó að greinin verði í almennu þrepi virðisaukaskattsins eins og flestar aðrar greinar. Meðgjöfin er þar með tekin frá greininni hvað þetta varðar og samt sem áður mun ferðamönnum fjölga.  Við skulum leyfa greininni að vaxa við eðlilegar aðstæður en ekki með meðgjöf frá ríkinu.

Hæstv. forseti. Fátt hefur verið talað meira um frá því að efnahagsósköpin dundu yfir hér á landi en fækkun starfa og atvinnuleysi. Hér í liðinni viku átti ég sérstaka umræðu við hæstv. forsætisráðherra um atvinnumál og í þeirri umræðu beindi ég þeim spurningum til hæstv. ráðherra hvort hún hefði ekki áhyggjur af því að miðað við tölfræði Hagstofunnar er störfum hér á landi ekki að fjölga, þvert á móti. Þegar maður rýnir í tölur Hagstofunnar blasir það við svart á hvítu. Mig langar því að beina fyrirspurn til hæstv. ráðherra Steingríms J. Sigfússonar hvort hann hafi ekki áhyggjur af því að þessar niðurstöður sýni að ríkisstjórninni er ekki að takast að skapa þau skilyrði að hér fjölgi störfum þrátt fyrir fjölmargar og ítrekaðar yfirlýsingar um að það sé stefna ríkisstjórnarinnar að fjölga störfum um 4 þúsund, um 15 þúsund og ég man eftir yfirlýsingu frá hæstv. forsætisráðherra um að hér skyldi fjölga störfum um 24 þúsund. Nú hafa fleiri en ég áhyggjur af þessu. Í dag skrifar Gylfi Arnbjörnsson, forseti ASÍ, mikla grein sem birtist á Pressunni þar sem farið er yfir þá tölfræði sem Hagstofan birtir okkur. Þar kemur fram sú afstaða sjálfs forseta ASÍ að samkvæmt þessum tölum sé ljóst að störfum sé hvorki að fjölga á Íslandi né sé að draga úr atvinnuleysi heldur þvert á móti. Úr þessum tölum sé hægt að lesa að atvinnuleysisskráin sé að breytast vegna þess að fólk sé að flytja úr landi eða eigi ekki lengur rétt til bóta vegna þess að það hafi verið það lengi á atvinnuleysisskrá. Mig langar því að beina þessari fyrirspurn til hæstv. ráðherra: Er atvinnuleysi að minnka og störfum að fjölga eður ei? Hver er afstaða hæstv. ráðherra til þessa? Deilir hann ekki þessum áhyggjum með mér?

Frú forseti. Það er alveg ljóst að störfum fækkaði og vinnumagnið á Íslandi dróst mjög skarpt saman með hruninu og reyndar var sú þróun farin af stað mánuðina þar á undan, enda hafði verið hér mjög ofspenntur vinnumarkaður sem hafði þanist út árin þar á undan, m.a. með miklu innstreymi erlends vinnuafls. Það lætur því nærri að störfum hafi fækkað um 12–15 þúsund á tiltölulega skömmum tíma, úr rúmlega 180 þúsundum niður í 167–168 þúsund. En sú þróun stöðvaðist á árinu 2009 og eftir það hefur störfum ekki fækkað heldur fjölgað, en það sem þarf að mæla hér líka er ekki bara fjöldi starfandi á vinnumarkaði heldur vinnumagnið og vinnustundirnar og bera í þeim efnum saman rétta hluti. Það er alveg ljóst að vinnumagnið er tekið að aukast umtalsvert í landinu á nýjan leik. Það sýna líka óhrekjanlegar tölur. Það er vel þekkt fyrirbæri þegar hagkerfi er að reisa sig upp úr samdrætti og lægð að þá er ákveðin tímatöf í því að störfum sem slíkum fari að fjölga vegna þess að það sem fyllist fyrst í eru hlutastörfin og þar sem yfirvinna hefur verið skorin út o.s.frv. Oft má búast við hálfs til eins og hálfs árs töf í því að störfum fari að fjölga að fullu í samræmi við hagvöxt eftir að hann verður. Þetta tímabil erum við Íslendingar búnir að ganga í gegnum frá síðari hluta árs 2010 út árið 2011 og inn á þetta ár. Margir aðrir mælikvarðar sýna það að undirliggjandi styrkur hagkerfisins er að aukast, sem er ávísun á fleiri störf í framtíðinni. Ég bendi hv. þingmanni á að skoða hvernig beinu skattarnir hafa verið að gefa meira af sér á þessu ári. Tekjuskattur, útsvar og tryggingagjald eru að sjálfsögðu til marks um það. Umtalsverður tekjuauki ríkis og sveitarfélaga er til marks um það að vinnumagnið er að aukast. Sömu vísbendingar gefa veltutöluaukningar í mörgum atvinnugreinum, svo sem ferðaþjónustu, sjávarútvegi, hönnun, störfum arkitekta, 

Forseti minnir enn á tímamörkin.

Hæstv. forseti. Ég spyr aftur hæstv. ráðherra: Hvar í tölum Hagstofunnar sér hann rök sem geta stutt málstað hans hér? Hvar eru þær tölur? Tölur Hagstofunnar sýna okkur, svo að ég vitni orðrétt í grein Gylfa Arnbjörnssonar, með leyfi forseta: „að langtíma leitni á vinnumarkaði bendir til þess að atvinnuástandið er að versna fremur en batna og að gera megi ráð fyrir slæmu ástandi þegar líða tekur á veturinn“. Jafnframt er ég algjörlega ósammála hæstv. ráðherra um að hér séu merki um að vinnustundum sé að fjölga. Ég sé ekki annað en að þeim sé einfaldlega að fækka. Fólki er að fækka á atvinnuleysisskrá vegna þess að það er annaðhvort að detta út af henni út af tíma eða það er að flytja úr landi. Heildarniðurstaðan, skoði maður tölur Hagstofunnar, sýnir okkur að ríkisstjórnin er ekki að ná árangri í baráttunni við 

Frú forseti. Ef hv. fyrirspyrjanda, flokkssystkinum hennar eða öðrum líður betur með því að trúa að allt sé á niðurleið á Íslandi  Það er algjörlega á hreinu að þegar hagvöxtur er upp á 2,5–3% tvö ár í röð og því spáð á hinu þriðja þá segir það líka sína sögu. Það er ávísun á aukin umsvif í hagkerfinu samkvæmt öllum náttúrulögmálum, og samkvæmt öllu sem menn þekkja fyrr úr sambærilegum tilvikum er það ávísun á fjölgun starfa. Það getur átt sér eðlilegar skýringar að sú fjölgun kemur ekki fyrr en komið er svolítið inn í þessa hagsveiflu. Ég fór yfir það hér áðan. Það er merkilegt að heyra fólk tala til dæmis enn um þetta tvennt, að hér sé bara stórfelldur fólksflótti sem skýri það að skráð atvinnuleysi hafi minnkað eða þá að menn séu búnir að missa bótarétt í stórum stíl. Hvorugt er rétt. Það er einfaldlega þannig að frá og með árinu 2009 hefur jafnt og þétt dregið úr tapi  
            

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að segja að við verðum öll að viðurkenna það að hæstv. ráðherra Steingrímur J. Sigfússon er hugaður maður. Hann þorir sko að vera á móti staðreyndum, alveg miskunnarlaust. Það skiptir engu máli þó að eitthvað komi fram hjá Hagstofunni eða þessi forseti ASÍ vitni í það, hann þorir sko alveg að vera á móti þeim staðreyndum, svo mikið er víst.

Fyrirspurn til fjármálaráðherra?

Hvað varðar fyrirspurnina til fjármálaráðherra er hún í þrennu lagi, virðulegi forseti. Í fyrsta lagi hefur nokkuð verið rætt í fjölmiðlum um útgreiðslur á gjaldeyri og hefur Seðlabankinn meðal annars komið með athugasemdir út af því, sem eru þess eðlis að þær kalla á mikla umræðu og við munum ræða sérstaklega í hv. efnahags- og viðskiptanefnd. Það sem ég mundi vilja fá að vita hjá hæstv. ráðherra er: Telur hæstv. ráðherra ekki vanta nokkuð á það að verklagsreglur séu skýrar? Telur hæstv. ráðherra ekki sömuleiðis heppilegt að eftirlit væri með þessari framkvæmd á gjaldeyrishöftunum, t.d. með því að hv. efnahags- og viðskiptanefnd mundi fylgjast með þeim og fengi upplýst um allar upphæðir sem væru yfir 500 milljónum eða milljarði? Í þriðja lagi, virðulegi forseti, tengist það þessu máli óbeint að nú liggur fyrir að kröfuhafar gömlu bankanna eru að stærstum hluta erlendir vogunarsjóðir. Nú er ljóst að þegar nauðasamningar verða kláraðir, hvenær sem það verður gert, en það fer væntanlega að styttast í það, þá munu þeir fá beint eignarhald á íslensku bönkunum. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra að endingu: Hefur hæstv. ráðherra ekki áhyggjur af því út af eðli þeirra fjárfesta sem eru ekki að hugsa um rekstur til langs tíma og alls ekki bankarekstur á Íslandi? Mun hæstv. ráðherra og ríkisstjórn grípa til einhverra aðgerða til að 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnirnar. Hv. þingmaður talar um útgreiðslu á gjaldeyri og vitnar í fjölmiðlaumfjöllun þar um. Nú geri ég ráð fyrir að hv. þingmaður sé að tala um stórar útgreiðslur sem hefðu þá áhrif á stöðu krónunnar. Ég held að útskýringar Seðlabankans hvað það varðar hafi verið skýrar, þ.e. að svo stórar summur sem þar var rætt um hefðu auðvitað, ef þær greiðslur hefðu átt sér stað, umsvifalaust komið fram í stöðu krónunnar okkar. Þar með vildi Seðlabankinn meina að það þyrfti ekkert að velta þessu fyrir sér meir, svo stórar útgreiðslur hefðu ekki átt sér stað. Hv. þingmaður spyr um verklagsreglur og hvort þær þurfi ekki að vera skýrar. Það er ákveðið með lögum hvaða sjónarmið skuli lögð til grundvallar afgreiðslu undanþágubeiðna og verklagsreglur Seðlabanka Íslands breyta ekki þeim skilyrðum. Síðan er bankinn með innanhússreglur um ferilinn, hvernig þetta á sér stað, en grunnprinsippin koma í gegnum lögin. Nú hef ég ekki sjálf séð þessar verklagsreglur en hef rætt um þær við seðlabankastjóra. Varðandi eftirlit hefur Ríkisendurskoðun tekið út bæði verklagsreglurnar og útgreiðslurnar og gefið því öllu saman ágætiseinkunn. Ríkisendurskoðun hefur því farið yfir þetta, stjórn 

Virðulegi forseti. Hæstv. ráðherra svarar væntanlega á eftir þriðju spurningunni varðandi það hvort hann hafi áhyggjur af komandi beinu eignarhaldi á bönkunum og hvort við munum sjá einhverjar aðgerðir til að koma í veg fyrir hættu sem af því stafar. Það er augljóst að sá aðili mundi ekki uppfylla þau lög sem nú gilda um aðila sem mega eiga bankana. Vogunarsjóður yrði væntanlega ekki samþykktur sem eigandi íslensku bankanna ef hann ætlaði sér að kaupa þá núna. Það veldur mér áhyggjum sem kemur fram í athugasemd frá Seðlabanka Íslands, með leyfi forseta: „Það er heldur ekki nákvæmt sem fram kemur á forsíðu Morgunblaðsins að Seðlabankinn hafi ekki svarað fyrirspurn blaðsins um það hverjar væru verklagsreglur bankans þegar beiðni berst um undanþágu frá fjármagnshöftum.“ - Það er ekki nákvæmt? Virðulegi forseti. Ég held að það skipti máli að þetta sé nákvæmt og þetta sé skýrt, alveg sama hver spyr. Ég tala ekki um ef í hlut á fjölmiðill sem á að koma upplýsingum til landsmanna.

Virðulegur forseti. Ég vona að ég átti mig á spurningum hv. þingmanns. Hann er að vitna í nauðasamninga og eigendur bankanna. Þegar nauðasamningum er lokið kemur betur í ljós hverjir eiga bankana. Tilgangur nauðasamninga er sem sagt að skýra málin og það auðveldar málin þegar fyrir liggur við hvern nákvæmlega er verið að semja. Þegar nauðasamningarnir og það ferli er allt búið mun það skýrast betur hvernig umhverfið er.

Virðulegi forseti. Ég held við getum öll verið sammála um að starfsfólk Landspítalans hafi sýnt mikinn dugnað og fórnfýsi við erfiðar aðstæður frá hruni. Spítalinn og heilbrigðiskerfi okkar sem hann er grunnstoðin í hefur verið í fremstu röð og það er óásættanlegt fyrir okkur sem þjóð að það breytist. Hjá spítalanum hefur öryggi sjúklinga verið í fyrirrúmi. Björn Zoëga, forstjóri Landspítalans, sagði í nýlegu útvarpsviðtali að öryggi sjúklinga væri ekki í hættu en spítalinn væri á mjög fínni línu hvað það varðaði. Aðalhlutverk spítalans sé að öryggi sjúklinga sé ekki ógnað. Það geti hins vegar farið svo að örygginu verði ógnað og þá verði frá því sagt. Tækjakostur Landspítalans er orðinn að miklu vandamáli sem hefur hlaðist upp núna síðustu ár. Í ályktun læknaráðs spítalans segir að niðurskurðarkrafan á Landspítala hafi verið mikil síðustu ár og starfsemin líði fyrir hið skerta fjármagn. Eðlilegt viðhald og endurnýjun á tækjabúnaði spítalans hafi setið á hakanum og stefni í óefni í þeim málum. Bæði sé þörf á nýjum tækjabúnaði til að mæta eðlilegri þróun læknavísindanna og endurnýjun á gömlum tækjum sem ekki séu lengur nothæf. Afleiðingar málsins, virðulegi forseti, eru mjög alvarlegar í mörgu tilliti. Ein birtingarmynd þess er að erfiðara er en áður að manna stöður sérfræðinga. Hæstv. velferðarráðherra sagði á almennum læknaráðsfundi hjá Landspítalanum í vor að hann hefði ekki áhyggjur af því að læknar sem búsettir væru erlendis komi ekki til Íslands og þannig verði yngt upp í stétt lækna. Ég held að hæstv. ráðherra meti stöðuna ekki rétt. Stjórn læknaráðs Landspítalans hefur ályktað sérstaklega um málið og telur það mikið áhyggjuefni að eðlileg endurnýjun eigi sér ekki stað meðal sérfræðinga spítalans. Það endurspeglist meðal annars í færri umsóknum um stöður, og er þá verið að vitna í sérfræðistöður þar sem fjöldi umsókna hefur breyst mjög. Tækjakostur Landspítalans spilar stórt hlutverk í þessu. Ungt fólk sem lokið hefur sérfræðinámi erlendis verður að geta komið heim til starfa í sama umhverfi og það hefur þjálfast upp í í námi sínu erlendis. Sem dæmi um þetta má nefna þvagfæraskurðlækningar þar sem svokallaðar robotlækningar hafa verið að ryðja sér til rúms. Þeir sem hafa verið að stunda nám í þeim fræðum erlendis stunda það nám í því umhverfi. Hér er ekki boðið upp á það umhverfi fyrir þá ef þeir vilja koma heim. Það er eins og að fá til landsins góðan hljóðfæraleikara sem hefur ekkert hljóðfæri til að spila á. Til er svokallaður bráðalisti yfir þau tæki sem nauðsynlegt er að kaupa strax. Hann hljóðar upp á um milljarð. Þetta er vandamál sem við ýtum ekki á undan okkur. Forgangsröðun ríkisstjórnarinnar birtist í fjárfestingaráætlun hennar frá því í vor og mér finnst með ólíkindum að ekkert skuli fyrirfinnast þar um auknar fjárfestingar í þennan brýna málaflokk. Ég vil spyrja ráðherra hvort hann hafi við afgreiðslu áætlunarinnar ekki lagt áherslu á að tekið yrði tillit til þessa alvarlega ástands. Það vantar 3 milljarða í brýnar fjárfestingar og ef litið er á fjárfestingaráætlun ríkisstjórnarinnar getum við séð að að hennar mati virðist vera nægt fé til að fara í ýmis verkefni. Sem dæmi má nefna Kvikmyndasjóð upp á 488 milljónir, verkefnasjóð skapandi greina upp á 200 milljónir, netríkið Ísland upp á 200 milljónir, grænan fjárfestingarsjóð upp á 1.000 milljónir, grænar fjárfestingar upp á 50 milljónir, grænkun fyrirtækja upp á 500 milljónir, vistvæn innkaup upp á 200 milljónir, Náttúruminjasafn – sýning upp á 500 milljónir, Hús íslenskra fræða upp á 800 milljónir og Húsafriðunarsjóð upp á 200 milljónir. Þetta eru samtals 4.388 milljónir sem ríkisstjórnin ætlar, samkvæmt fjárfestingaráætlun, að setja í þessi gæluverkefni á næsta ári en horfir algerlega fram hjá þeirri brýnu þörf sem er í heilbrigðiskerfi landsins. Ég ætla ekki að gera lítið úr þessum hugmyndum en arfavitlaus er þessi forgangsröðun. Ekki satt? Er þetta sú forgangsröðun sem hæstv. ráðherra vill sjá eða varð hann undir með sjónarmið sín í ríkisstjórninni? Hvað átti hann við þegar hann sagði í þættinum Á Sprengisandi nú um helgina að það væri Alþingis að breyta þessu? Ég vil fá svör ráðherrans við því. Það ætti ekki að vera vandamál, þegar þessi forgangsröð er skoðuð, að leysa þessi mál með myndarlegum hætti ef einhver vilji væri til þess.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Jóni Gunnarssyni fyrir að taka þetta mál upp og benda á að um er að ræða brýnt hagsmunamál. Ég tek líka undir það með honum að starfsfólk Landspítalans hefur sýnt mikinn dugnað og fært fórnir í sambandi við þann mikla niðurskurð sem átt hefur sér stað á undanförnum árum. Mikilvægt er að þar sé unnið áfram með öryggi í fyrirrúmi. Hlutverk okkar er að tryggja áframhald þeirrar hágæðaþjónustu sem er á Íslandi í heilbrigðismálum. Það er mjög forvitnilegt að skoða hvernig hlutirnir hafa þróast varðandi framlög til tækjakaupa á undanförnum árum. Ég hef verið mjög hugsi yfir því. Þó að það megi gagnrýna að ekki séu nægilega háar tölur í fjárlagafrumvarpinu í ár og á næsta ári er ég mjög hugsi yfir því hve tölurnar voru lágar í góðærinu. Þar var ár eftir ár frá 2004–2008, raunar með einni undantekningu þar sem talan var lægri, 201 milljón á verðlagi þess árs ráðstafað í tækjakaup. Við þurftum að endurstilla allan rekstur okkar og endurskoða allt heilbrigðiskerfið vegna þess að hér varð stórt allsherjarhrun. Það hefur ekki verið átakalaust. Nú erum við aftur komin í þá stöðu að stöðva þann hallarekstur sem fyrir var en líka búin að núllstilla þannig að við ætlum ekki að beita meira aðhaldi. Nú förum við að reyna að byggja upp að nýju og finna þá nákvæmlega hvar þarf að bæta við, hvar er brýnast að koma inn með ný atriði. Tækjabúnaðurinn er þar mjög framarlega og það er einmitt þess vegna sem við höfum óskað eftir og höfum fengið fjárfestingaráætlun frá Landspítalanum þar sem settur er fram sá forgangur sem hv. þingmaður nefndi. Þar er annars vegar talað um 155 milljónir í smærri tækjum, sem þyrfti að koma til strax á þessu ári, og um 860–890 milljónir á næsta ári, mjög vandaður listi sem lagður er fram til að sýna fram á hver brýnustu verkefnin eru. Það er rétt, sem hér hefur komið fram, að það er verkefni okkar í sameiningu að meta hvort við getum forgangsraðað með öðrum hætti og tryggt að þessi framlög komi. Sú vinna er þegar í gangi og búið að fara vel yfir það. Það er líka rétt sem hefur komið fram hér, og það dylst engum, að tækjabúnaður er, vegna fjárveitinga undanfarinna ára, í sumum tilvikum orðinn tæpur og úreltur og í öðrum tilvikum vantar varahluti. Við þurfum að vinda ofan af þessu. Í drögum að heilbrigðisáætlun, eða tillögu sem verið hefur til umsagnar á netinu, er lögð mikil áhersla á að fara þurfi yfir þetta heildstætt yfir landið, vinna þarfagreiningu vegna endurnýjunar tækjabúnaðar, bæði fyrir sérgreinasjúkrahúsin og aðrar stofnanir. Þá þurfum við hugsanlega að setja okkur þau markmið að á hverju ári sé ákveðið hlutfall af rekstri, eins og hjá fyrirtæki, notað í tæki vegna þess að þannig þarf þetta að vera. Maður þarf að átta sig á því hvert er hlutfallið af rekstrinum en ekki vera með sérstakar fjárveitingar og sérstakt átak í hvert og eitt skipti. Það verður að viðurkennast að það er gjafafé sem hefur bjargað þessu á undanförnum árum, það er jafnvel yfir helmingurinn af því sem verið er að fjárfesta fyrir. Um 50–60% af þeim fjárveitingum sem hafa komið til tækjakaupa eru í gegnum gjafafé. Að vísu verður að hafa í huga að ef tæki eru keypt af viðurkenndum félögum fellur virðisaukaskatturinn niður. Það hjálpar líka til í sambandi við tækjakaupin. Hv. þingmaður spyr hvort ekki væri ástæða til að vinna sérstaka fjárfestingaráætlun í kringum þetta. Eins og ég segi þá eru komin drög að henni, það þarf að vinna hana áfram til lengri tíma. Umræðan er þegar hafin um hvernig hægt sé að bregðast við og þá hvernig hægt væri að fjármagna þetta. Þegar ég segi að það sé Alþingis að breyta þessu þá er það bara sú almenna fullyrðing að fjárveitingavald er í höndum Alþingis þegar að lokasprettinum kemur. Við verðum að skoða hvernig okkur reiðir af núna inn í haustið og fram að lokaafgreiðslu fjárlaga, hvaða svigrúm við getum búið til, en ég tek undir að verkefnið er brýnt og þarf að leysast. Ekki vinnst tími til að ræða aðra þætti sem full ástæða væri til að ræða varðandi heilbrigðiskerfið í þessari stuttu umræðu. Ég held að það sé ágætt að við fókuserum á tækjabúnaðinn. Það er alveg rétt, sem hv. þingmaður segir líka, að það skiptir máli að við búum vel að starfsfólki, bjóðum því rétt tæki og búnað þannig að það vilji vinna hér. Fólk er orðið góðu vant þar sem það sérmenntar sig erlendis. Kærar þakkir fyrir umræðuna. Ég er spenntur að heyra það sem fram kemur í henni á eftir.

Virðulegur forseti. Það er rétt, sem komið hefur fram í máli hv. fyrirspyrjanda og hæstv. ráðherra, að forgangsröðunin er mjög mikilvæg til að geta nýtt fjármagn til að kaupa tæki. Að mínu mati geta tvö verkefni stuðlað að mikilli hagræðingu og sparað pening sem þá væri hægt að nota til tækjakaupa og annarra góðra verka. Ég ætla að nefna þau verkefni. Það er í fyrsta lagi valfrjálst tilvísunarkerfi í heilbrigðisþjónustunni sem er nokkuð óumdeilt í dag að fara þurfi út í. Margir flokkar hafa gefið út yfirlýsingar um það á þinginu að fara verði í slíka kerfisbreytingu, Framsóknarflokkurinn, Vinstri grænir og Samfylkingin. En fara þarf í það sem fyrst að koma á valfrjálsu tilvísunarkerfi. Ég vil inna hæstv. ráðherra eftir því hvar það verkefni er statt. Hitt verkefnið er talsvert umdeildara en það er nýr Landspítali. Að mínu mati mundi sparast gríðarlegt fé með því að byggja nýjan spítala. Það er vegna þess að með nýjum spítala mundu sparast um 10–15% í rekstri. Þegar upp er staðið er reksturinn aðalútgjaldaliður spítalans, ekki byggingarkostnaðurinn. Það er ekki skelin, það er ekki steypan, hún skiptir nánast engu máli í heildarsamhenginu. Það er reksturinn sem kostar mest. Með því að hagræða um 10–15% með nýjum Landspítala væri hægt að nota það fjármagn á betri veg í heilbrigðiskerfinu. Þetta er miklu umdeildara verkefni en það sem ég nefndi hér á undan. En þetta var ekki svona umdeilt. Allir flokkar voru meira eða minna á því að byggja ætti nýjan Landspítala. Menn tókust á um staðsetningu. Guðlaugur Þór Þórðarson, fyrrum heilbrigðisráðherra, lét endurskoða staðsetninguna en komst að sömu niðurstöðu og menn höfðu komist að fyrr, að best væri að byggja þar sem ráðgert er að byggja. Menn minnkuðu bygginguna og héldu að málið væri í höfn en síðan hafa blossað upp deilur um þetta verkefni. Það væri þarft að spyrja hæstv. ráðherra um næstu skref í sambandi við nýjan Landspítala.

Forseti. Í pistli á heimasíðu Landspítalans, sem forstjóri Landspítalans skrifaði 24. ágúst sl., segir, með leyfi forseta: „Töluvert hefur verið fjallað um tækjaþörf spítalans á síðustu vikum en fyrir okkur sem vinnum á spítalanum er það ekkert nýtt, við höfum varað við þessu í langan tíma og þetta er uppsafnaður vandi til fjölmargra ára. Vandinn hefur vaxið jafnt og þétt undanfarin 10 ár, hann var til staðar löngu fyrir bankahrunið og áður en niðurskurðurinn varð svona mikill. Um leið og frekari fregnir berast af fjármálum spítalans verðið þið,“ - gott starfsfólk - „eins og venjulega, fyrst til að vita af þeim.“ Auðvitað er verið að skoða þessi mál. Það er verið að gera það í ríkisstjórn og það verður gert í fjárlaganefnd við umfjöllun um fjárlagafrumvarpið. Þau vekja hins vegar athygli, þessi orð forstjóra Landspítalans um hversu langvarandi vandi þetta er. Ef litið er til útgjalda á föstu verðlagi ársins 2012 til tækjakaupa Landspítalans undanfarin 10 ár þá lækkuðu þau frá árinu 2002 fram að hruni um 44%. Útgjöld á fjárlögum til tækjakaupa lækkuðu á Landspítalanum um 24% á þeim tíma sem við sögðumst hafa úr nógu að moða og hafa nóga peninga til að gera hvaðeina sem við vildum. Hvað var það þá sem skorti? Það voru ekki fjármunirnir, það var viljinn. Það var pólitísk stefna fjármálaráðherra og heilbrigðisráðherra sem þá stjórnuðu landinu og ríkisstjórnar að setja ekki fjármuni til tækjakaupa. Peningarnir voru til en viljinn var ekki fyrir hendi. Nú, þegar við stöndum í hruninu upp fyrir haus, kemur þetta sama fólk og segir við okkur: Hver er viljinn hjá ykkur? Hann er til staðar. Þessi mál verða endurskoðuð. Það verður fjallað um þau í fjárlaganefnd eins og ég sagði áðan. Það er verið að fjalla um þau núna í velferðarráðuneytinu og á vettvangi ríkisstjórnarinnar og það verður 

Frú forseti. Þessi umræða um Landspítalann er bæði þörf og mikilvæg. Sú staða sem er á Landspítalanum í dag er alls ekki boðleg og ég fagna því að við erum að ræða það mál hér. Það er einfaldlega búið að skera of mikið niður í fjárveitingum til Landspítalans og það er óásættanlegt að halda áfram á sömu braut. Þetta er í rauninni bara birtingarmynd þeirrar forgangsröðunar sem núverandi ríkisstjórn hefur og hefur haft undanfarin ár við skipan fjárlaga. Hér eru fjármagnseigendur teknir fram fyrir veikt fólk og heilbrigðiskerfið. Það fara 90 milljarðar á næsta ári í vaxtagreiðslur til fjármagnseigenda. Hér þarf að forgangsraða í réttri röð og með hagsmuni almennings í huga. Það bætir ekkert þá hagsmuni neitt að ræða hér hvað gerðist árin 2002–2007. Vissulega eiga menn sem réðu hér ríkjum þá einhverja sök á máli en þeir sem ráða hér ríkjum í dag eru þeir sem eiga að taka ákvarðanir um næsta ár, ekki heilbrigðisráðherrann sem var hér fyrir sjö árum. Það skiptir einfaldlega máli að sá heilbrigðisráðherra sem nú situr sýni kjark ásamt hæstv. fjármálaráðherra til þess að semja við fjármagnseigendur með góðu eða illu um frestun á einhverjum af þessum vaxtagreiðslum. Hófleg frestun á þessum vaxtagreiðslum upp á 90 milljarða, upp á kannski 5 milljarða á næsta ári er einungis rétt rúmlega 5% af fjármagnstekjum þeirra. Að setja þá upphæð í Landspítalann mundi bæta stöðu spítalans til mikilla muna og senda rétt skilaboð til spítalans, til starfsfólksins og til þjóðarinnar um nýja og réttlátari forgangsröðun fjármuna í heilbrigðismálum. Mórall starfsfólks á Landspítalanum er orðinn mjög slæmur og þegar slík staða er komin upp á sjúkrahúsi mun það fyrr eða síðar hafa áhrif á þjónustuna. Við megum ekki láta það gerast. Ég skora einfaldlega á báða hæstv. ráðherra 

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Jóni Gunnarssyni fyrir að vekja máls á því mikilvæga máli sem við ræðum hér. Öll viljum við, sama hvar í flokki við erum, góða heilbrigðisþjónustu fyrir íbúa landsins og eigum að sjálfsögðu að hafa metnaðarfull markmið í þeim efnum. Mér heyrist miðað við yfirlýsingarnar og umræðuna í salnum flestallir hér, hvort sem þeir eru í stjórn eða stjórnarandstöðu, vera sammála um að það þurfi að grípa til aðgerða vegna ástandsins á Landspítalanum. Við þekkjum öll, og það hefur komið fram hér í umræðunni, hversu mikill niðurskurður hefur verið á stofnuninni og sérstaklega ber að hrósa starfsfólki Landspítalans fyrir það með hvaða hætti þeim hefur tekist þrátt fyrir allt að viðhalda góðri þjónustu og tryggja öryggi þeirra sjúklinga sem inn á spítalann þurfa að koma. Því má aldrei gleyma. Ég fagna því, ef það er rétt sem hér kemur fram, að sett verði fram áætlun um það með hvaða hætti þurfi að ráðast í endurnýjun tækjakaupa. En ég skil einfaldlega ekki vinnubrögðin, frú forseti, ef þetta er stefnan og ef þetta er áhugi manna, hvers vegna sú áætlun var ekki lögð fram fyrir löngu og þá tekin fyrir í fjárlagavinnunni og hvers vegna það kemur ekki fram í fjárlögum, ef þetta er viljinn og stefnan, að setja eigi aukið fé í að fjármagna tækjakaup fyrir Landspítalann. Hvers vegna kom það ekki fram í fjárlögum þegar þau voru lögð fram hér um daginn? Það væri ágætt að fá svör við því frá hæstv. ráðherra. Síðan aðeins vegna stóra verkefnisins um hvort, hvernig og með hvaða hætti eigi að byggja og þá fjármagna nýjan Landspítala. Það er alveg ljóst að það verkefni sem við höfum haft til skoðunar kostar mikið fé og til stendur að ný úttekt komi á öllum rekstraráætlunum og öðrum áætlunum varðandi þá nýbyggingu núna í októbermánuði og við munum að sjálfsögðu skoða hana af athygli. En auðvitað snýst starfsemi, 

Frú forseti. Við vitum öll að mikil þörf er á endurnýjun tækja á Landspítalanum. Því miður var ástandið ekki gott fyrir hrun og ég tel mikilvægt að benda á að Sjálfstæðisflokkurinn skar framlög til tækjakaupa á Landspítalanum niður um fjórðung á árunum 2002–2007. Um 25% niðurskurður Sjálfstæðisflokksins til tækjakaupa á Landspítalanum í mesta góðæri Íslandssögunnar og hv. þm. Jón Gunnarsson leyfir sér að tala um að lítið mál sé að taka á þessu máli ef vilji sé til þess. Það er hjákátlegur málflutningur. Nú liggja fyrir drög hæstv. velferðarráðherra að nýrri heilbrigðisáætlun til ársins 2020 með markmiðum, mælikvörðum og aðgerðum. Í liðnum C.4 Sjúkrahúsþjónusta er lagt til að í maí annað hvert ár liggi fyrir áætlun um endurnýjun og kaup á tækjabúnaði til tveggja ára fyrir sérhæfðu sjúkrahúsin okkar, Landspítalann og Sjúkrahúsið á Akureyri. Stjórnarmeirihlutinn er meðvitaður um brýna þörf fyrir endurnýjun tækja en við teljum mikilvægt að viðbótarfjárveitingar vegna tækjakaupa taki mið af heildstæðri áætlun. Þannig tryggjum við rétta forgangsröðun við kaup á mikilvægum tækjum til sérhæfðu sjúkrahúsanna okkar. Frú forseti. Viljinn er til staðar hjá hæstv. ríkisstjórn en fjárhagsstaða ríkissjóðs er með þeim hætti að ákvarðanir verður að taka heildstætt og með skýrri forgangsröðun til þess að fjármunirnir renni þangað sem þörfin er brýnust.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Jóni Gunnarssyni kærlega fyrir að hefja þessa umræðu. Ég held að við getum öll verið sammála um að staðan á Landspítalanum og ekki raunar bara Landspítalanum heldur á heilbrigðisstofnunum hringinn í kring um landið hvað varðar tæki og tól sé verulegt áhyggjuefni. Við getum svo sem staðið hér og bent á ýmis tímabil og ásakað hvert annað um að þessi hafi skorið niður eða hinn en ég hef samt meiri áhuga á því að leggja eitthvað til málanna sem getur hugsanlega hjálpað við að leysa þennan vanda. Ég held að við höfum öll áhyggjur af þessu og að við viljum bæta úr. Við, þrír þingmenn Framsóknarflokksins, höfum lagt fram frumvarp til laga um skattaívilnanir í þágu tilgreindra félagasamtaka. Það kom einmitt fram í máli hæstv. ráðherra að um 50% af þeim tækjakaupum sem eru á Landspítalanum eru vegna gjafafjár. Ég held að það geti myndast mikil samstaða á þingi um að gera breytingar til að styðja við tilgreind félagasamtök og góðgerðasamtök hvað varðar að tryggja þeim aukið fé þannig að þau geti þá stutt betur við Landspítalann og aðrar heilbrigðisstofnanir. Í frumvarpi mínu, en meðflutningsmenn mínir eru hv. þingmenn Birkir Jón Jónsson og Siv Friðleifsdóttir, er einmitt bent á það að íslensk félagasamtök njóta ekki sömu skattaívilnana og sambærileg samtök í nágrannalöndunum. Þá er sérstaklega bent á að einstaklingum hér á landi er ekki leyfilegt að draga gjafir til góðgerðafélaga frá skattskyldum tekjum sínum líkt og almennt er heimilt í löndum annar staðar í Evrópu og í Norður-Ameríku. Einnig hafa frjáls félagasamtök þurft að greiða fullan erfðafjárskatt af dánargjöfum sem þeim hefur verið ánafnað. Ég held að það gæti verið mjög jákvætt skref að samþykkja þessa breytingu 

Hæstv. forseti. Ég vil eins og aðrir þakka hv. þm. Jóni Gunnarssyni fyrir að taka upp þessa umræðu og tel að hún verði ekki sú síðasta á þessum vetri. Ég held að við munum eiga nokkrar sérstakar umræður um heilbrigðisþjónustuna og hvert við stefnum í þeim málum á komandi árum. Umræðan verður hluti af þeim pólitísku kosningamálum sem við munum takast á um í vetur. Hæstv. forseti. Áratuga uppsafnaður vandi var það sem sprakk framan í okkur strax eftir hrun þegar tvennt lagðist saman, þ.e. niðurskurður í opinberum rekstri og þar með í heilbrigðisþjónustunni og fjárskortur hjá líknar- og frjálsum félagasamtökum sem treyst hafði verið á og er treyst á sem styrktaraðila til að stuðla að tækjakaupum. Það er treyst á gjafafé til valinna lækningatækja. Það má segja að það sé í anda frjálshyggjustefnunnar að báknið skuli burt og treyst sé á að fjármagn komi annars staðar frá. En þörf á endurnýjun tækjabúnaðar Landspítala – háskólasjúkrahúss og annarra heilbrigðisstofnana vítt og breitt um landið er komin á alvarlegt stig. Þetta á ekki bara við um Landspítalann heldur allar heilbrigðisstofnanir eftir áralanga vanrækslu. Það er kostnaðarsamt að trassa eðlilegt viðhald og endurnýjun á fasteignum og tækjum. Það var gert í áratug fyrir hrun og því þarf sérstakt átak á komandi árum. Það þarf að setja upp forgangslista sem verið er að gera. Það þarf að setja upp fjárfestingaráætlun sem verið er að gera til kaupa á tækjabúnaði á Landspítalanum og öðrum heilbrigðisstofnunum. Það er nauðsynlegt að vinna upp vanrækslu liðinna ára. Sérfræðingar á einkastofum geta endurnýjað tæki sín því að 

Frú forseti. Það er svolítið lýsandi fyrir afstöðu stjórnarflokkanna í þessu máli að hér stóð áðan formaður fjárlaganefndar og talaði um að yfir þessi mál yrði farið ítarlega í fjárlaganefnd við fjárlagagerðina og hverfur svo úr salnum og hlustar ekki á umræðuna um Landspítalann. Það er dapurlegt að verða vitni að þessu. Hér hafa menn staðið og sagt: Það þarf að gera áætlun til langs tíma. Það hafa alltaf verið til áætlanir til tækjakaupa á Landspítalanum og alls staðar í heilbrigðiskerfinu. Þær hafa kannski ekki verið til mjög langs tíma en þær hafa alltaf verið til. Það hefur alltaf verið vitað hvaða tæki vantaði á hvern spítala. Það er bara undansláttur og flótti þegar menn segja að það verði ekkert gert í málunum fyrr en þessar áætlanir liggi fyrir. Við höfum ekki langan tíma. Ástandið er nú þegar mjög alvarlegt. Núverandi stjórnvöld verða að sýna ábyrgð og taka af skarið og breyta forgangsröðuninni í fyrirliggjandi fjárlagafrumvarpi en koma sér ekki alltaf undan ákvörðunum með vísan í fortíðina eða einhverjar heildaráætlanir. Slíkt er einfaldlega flótti frá ákvarðanatöku. Svo kemur fólk hingað upp og segir að sjálfstæðismenn séu óheiðarlegir í málflutningi vegna þess að þeir hafi skorið niður til tækjakaupa árin 2002–2007 og heimti nú eitthvað annað. Búast menn við einhverju öðru úr þeirri átt? spyr ég bara. En þetta snýst ekki um það, hæstv. forseti, þetta snýst um að núverandi stjórnvöld bregðist við vandanum og lagi hann og hafi kjark til þess að forgangsraða heilbrigðiskerfinu hér á landi fram fyrir fjármagnseigendur. 90 milljarðar á fjárlögum í vaxtagreiðslur til fjármagnseigenda er óásættanlegt þegar ekki er til fyrir teipi til að líma saman tækin á Landspítalanum.

Virðulegi forseti. Hv. þingmenn Björn Valur Gíslason og Sigríður Ingibjörg Ingadóttir voru alveg föst í gamla tímanum varðandi það hvernig staðan hafi verið hér fyrir nokkrum árum. Ég er gagnrýndur fyrir að tala um að auðvelt sé að leysa þetta mál. Ég vitna þar í fjárfestingaráætlun ríkisstjórnarinnar sem lögð var fram á þingi síðastliðið vor. Hæstv. ráðherra kaus að svara ekki spurningum mínum um það hvort hann hefði orðið undir við vinnslu hennar, eða hvort það var viljandi sem ekkert var sett inn í heilbrigðiskerfið í þeirri fjárfestingaráætlun. Hæstv. ráðherra vísar því nú til þingsins á þeirri forsendu. Það mætti til dæmis hætta við stofnun á grænum fjárfestingarsjóði samkvæmt áætluninni á næsta ári til að leysa bráðavandann, það eru 1.000 millj. kr. Svo mætti hætta við náttúruminjasafnssýningu og grænkun fyrirtækja samtals upp á 1 milljarð til að bæta um betur. Ég spyr um forgangsröðunina. Ég spyr ráðherra hvort hann sé sáttur við forgangsröðun ríkisstjórnarinnar þegar þessi brýnu málefni liggja undir. Fyrrverandi yfirlæknir Landspítalans telur að tækjamál séu orðin helsti veikleiki spítalans. Forstjóri hans orðar það svo að Landspítalinn sé kominn í gjaldþrot hvað tækjakaup varðar. Ólafur Baldursson lækningaforstjóri sagði í viðtali um daginn að skurðlæknir nokkur, sem stóð til að kæmi til Íslands að vinna, hikaði við að koma vegna þess að nýjustu tæki væru ekki til staðar. Starfsfólkið spyr sig áleitinna og krefjandi spurninga. Í skrifum um þau mál hefur komið fram að þar læknar fólk og líknar, þar er mjög hæft dýrmætt starfsfólk. Kraftaverk lítur dagsins ljós á hverjum degi. En stundum verða starfsmennirnir að játa sig sigraða og sætta sig við orðinn hlut. Þannig er lífið á sjúkrahúsi. Eftir standa spurningarnar: Hvernig á að reka sjúkrahús sem veitir svona mikilvæga og dýra þjónustu fyrir æ minni fjármuni? Hvernig á að tryggja öryggi sjúklinga á yfirfullum deildum? Hvernig á starfsfólkið að stuðla að framþróun  Það verður að leita allra leiða í þessu. Það verður að vera sameiginlegt átak okkar allra að vinda ofan af þessu og augljóst er að breyta þarf þeirri fjárfestingaráætlun og þeim áherslum sem ríkisstjórnin 

Hæstv. forseti. Kærar þakkir fyrir umræðuna. Ég þakka áskoranir og hvatningu til að gera betur. Varðandi fjárfestingaráætlunina sem hv. þingmaður og málshefjandi bendir á þá er hún ekki í fjárlagafrumvarpinu  Ég fagna því mjög að Sjálfstæðisflokkurinn skuli tala fyrir auknum útgjöldum í heilbrigðiskerfinu eftir að hafa boðað frekari niðurskurð í ræðum sínum undanfarið og sagt að taka þurfi miklu harðar á ríkisfjármálunum og skera miklu meira niður. Góður rekstur sem náðst hefur á spítalanum skapar okkur auðvitað svigrúm til lengri tíma og það þurfum við að nýta okkur. Ég tek heils hugar undir að þar á frábært starfsfólk stærstan hlut og árangurinn hefur verið verulegur. Komið hafa fram nokkrar hugmyndir. Hv. þm. Siv Friðleifsdóttir spurði til dæmis um valfrjálst tilvísunarkerfi. Þar er verið að vinna að því sem við köllum þjónustustýringu. Sá hópur átti að vera búinn að skila niðurstöðu en skilar henni vonandi á næstu tveimur, þremur vikum. Þá tökum við það mál til umræðu. Ég tek heils hugar undir með hv. þm. Siv Friðleifsdóttur að nýi Landspítalinn er mjög stórt og mikilvægt skref í að bæta allan aðbúnað og alla umgjörð og að mæta þeim vandamálum sem við eigum við að glíma á spítalanum þó að það muni ekki leysa vandann akkúrat á þessu ári. Ekki liggur fyrir fjárfestingaráætlun til langs tíma um tækjakaup. Ég kallaði eftir því að það yrði kannað og það skiptir miklu máli að við förum vandlega yfir það mál. Það var ekki til að fresta málinu, það var til þess að geta forgangsraðað þannig að það gagnaðist strax sem þar kemur fram. Ástæðurnar fyrir því að það er ekki inni í fjárlagafrumvarpinu eru svo sem margar og ólíkar, en við lögðum megináherslu  Kærar þakkir fyrir umræðuna. Það veit á 

Hæstv. forseti. Ég valdi mér að beina fyrirspurnum til hæstv. fjármálaráðherra vegna gistináttagjaldsins. Þegar ég sat yfir því að semja fyrirspurnirnar bárust fréttir af því að nú ætti að afnema þetta gjald og setja í staðinn á umfangsmikla hækkun á ferðaþjónustuna í formi virðisaukaskattshækkana. Engu að síður tel ég rétt að við förum aðeins í málið til að átta okkur á því hvernig það skilaði sér til ríkissjóðs og sjáum hvað við getum lært af því ferli öllu saman. Ég tel að það sé algjörlega ljóst að það hafi farið allt öðruvísi en menn gerðu ráð fyrir þegar þeir komu því á fyrir ári síðan, að minnsta kosti miðað við þau samtöl sem ég hef átt við fjölda fólks sem starfar í ferðaþjónustunni og hefur það hlutverk að bæta þessu gjaldi ofan á það sem þeir rukka viðskiptavini sína um. Mig langar að fá svör við því hversu miklum tekjum gistináttagjaldið hefur skilað í ríkissjóð. Hluti af þeirri umfangsmiklu virðisaukaskattshækkun sem hæstv. fjármálaráðherra hefur talað fyrir var rökstuddur af ráðherranum í fréttum þar sem hún sagði að gistináttagjaldið hefði ekki skilað sér inn í ríkissjóð í samræmi við áætlanir. Þess vegna er rétt að upplýsa hér hvernig staðan er og á hvaða rökum þessi hækkaða skattlagning byggir. Með hvaða hætti er gjaldið innheimt? Mér hefur skilist á þeim umræðum sem ég hef átt við aðila innan ferðaþjónustunnar að það sé mjög mismunandi með hvaða hætti það er gert og menn hafa hreinlega verið í vandræðum með hvernig ætti að innheimta það og að fá leiðbeiningar um hvernig það væri best gert. Það tengist þriðju spurningu minni, vegna þess að menn hafa verið að reyna að verðleggja þjónustu sína: Á þessi hundraðkall að vera inni í tölunni sem virðisaukaskatturinn leggst síðan á? Svo virðist vera miðað við þau svör sem ýmsir ferðaþjónustuaðilar hafa fengið frá yfirvöldum. Þá kemur síðasti liður fyrirspurnar minnar: Hvernig hefur gjaldinu verið varið eða í hvað á það að fara? Hér var nefnilega tiltekið að gjaldið ætti að fara í ákveðin verkefni í ferðaþjónustunni. Ef það er þannig að tekjurnar sem komu af gjaldinu eru margfalt minni en áætlað var, er þá verið að hætta við þessi verkefni eða fær hvert verkefni miklu minna en áætlanir voru uppi um? Ég vonast til að fá skýr svör um þetta gjald sem vonandi heyrir brátt sögunni til.

Virðulegur forseti. Ég mun núna svara þeim spurningum sem hv. þm. Unnur Brá Konráðsdóttir lagði fram varðandi gistináttaskattinn. Hún spurði í fyrsta lagi: Hversu miklum tekjum hefur gistináttagjald, sem samþykkt var árið 2011, skilað í ríkissjóð? Lög um gistináttaskatt tóku gildi 1. janúar 2012 og taka til allra gistináttaeininga sem seldar eru eftir þann tíma. Uppgjörstímabil gistináttaskatts eru þau sömu og í virðisaukaskatti. Það sem af er árinu hafa því eingöngu þrjú uppgjörstímabil fallið í gjalddaga, það eru tímabilin janúar/febrúar, mars/apríl og maí/júní. Enn hefur gjaldatímabilið júlí/ágúst ekki verið gert upp. Á þessum fyrstu sex mánuðum ársins hefur gistináttaskattur skilað 56 millj. kr. í ríkissjóð, sem er í samræmi við áætlanir. Áætlaðar tekjur af gistináttagjaldi á fjárlögum ársins 2012 eru 115 millj. kr., en því til samanburðar, af því að hv. þingmaður vitnaði hér til hækkunar á virðisaukaskatti á hótelum og gistiheimilum upp í almenna skattþrepið, er gert ráð fyrir að á ársgrundvelli skili það 3,5 milljörðum í ríkissjóð. Það er því mikill munur á þessum tölum. Hvernig er gjaldið innheimt? spyr hv. þingmaður. Gjaldið er lagt á hverja selda gistináttaeiningu. Með gistináttaeiningu er átt við leigu á gistiaðstöðu í allt að einn sólarhring. Með gistiaðstöðu er átt við húsnæði eða svæði sem leigt er út í þeim tilgangi að dvalið sé yfir nótt, svefnaðstaða sé fyrir hendi eða hægt að koma henni fyrir og að leigan sé almennt til skemmri tíma en eins mánaðar. Undir þá skilgreiningu falla hús, íbúðir og herbergi, þar með talin herbergi á hótelum og gistiheimilum, sem og tjaldstæði og stæði fyrir húsbíla, tjaldvagna, fellihýsi og hjólhýsi. Gistináttaskatturinn nemur 100 kr. fyrir hverja selda gistináttaeiningu. Skatturinn er svo innheimtur í samræmi við fjölda seldra gistináttaeininga samkvæmt innsendum gistináttaskýrslum skattskyldra aðila. Í þriðja lagi spyr hv. þingmaður: Er lagður virðisaukaskattur á gjaldið? Svarið er já. Tilgreina skal gistináttaskatt á sölureikningi eða greiðslukvittun og myndar hann stofn til virðisaukaskatts. Að lokum spyr hv. þingmaður: Hvernig hefur gjaldinu verið varið? Gistináttaskattur rennur í ríkissjóð, en áætluðum tekjum af honum samkvæmt fjárlögum er jafnframt ráðstafað á árinu 2012. Alls eru áætlaðar 115 millj. kr. í tekjur af gistináttaskatti. Af þessum 115 millj. kr. er 69 millj. kr. ráðstafað til Framkvæmdasjóðs ferðamannastaða og 46 millj. kr. ráðstafað til umhverfis- og auðlindaráðuneytisins. Hlut umhverfis- og auðlindaráðuneytisins er svo ráðstafað til þjóðgarða og friðlýstra svæða. Frú forseti. Nú tel ég að ég hafi svarað spurningum hv. þingmanns.

Frú forseti. Mig langaði að koma því hér á framfæri að gistináttagjald sem slíkt er mjög sniðugur og góður skattur og tilvalin aðferð til að ferðaþjónustan og þau fyrirtæki sem eru í ferðaþjónusturekstri nái að veita fjármuni til verndunar náttúrunnar, sem brýn þörf er á vegna mikils ágangs. Slíkt gjald þarf að vera sérstaklega eyrnamerkt á þeim reikningum sem ferðamenn fá. Þá þarf það einfaldlega að heita náttúruverndargjald vegna þess að það á að nota það til að vernda viðkvæma staði fyrir ágangi ferðamanna. Slíkt gjald á að taka út fyrir sviga á reikningum sem ferðamenn fá. Það á að veita það allt til uppbyggingar á ferðamannastöðum. Við sjáum slíkt fyrirkomulag í löndum í kringum okkur, til dæmis ef við gistum á hóteli í París er þar bara sérstakur skattur eða gjald sem lagt er á gistingu á hótelum til varðveislu menningarminja í París. Það gerir enginn athugasemdir við það, öllum finnst það sjálfsagt. Góð útfærsla á gistináttagjaldi mundi skila ríkissjóði umtalsverðum tekjum, það þarf að útfæra það gjald betur miklu frekar en leggja það niður.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir skýr svör sem voru greinargóð enda spurningarnar kannski eða vonandi venju fremur skýrar af hálfu þess þingmanns sem hér stendur. Mig langar aðeins að spyrja hæstv. ráðherra: Er það þá rangt sem eftir ráðherranum var haft þegar tilkynnt var um hinar miklu hækkanir á virðisaukaskatti á ferðaþjónustuna? Því að í þeim fréttum kom sá rökstuðningur fram að þetta gjald hefði ekki skilað sér sem skyldi til ríkissjóðs og einhver vanhöld væru á því. Það kom fram í fréttaflutningi og eftir því sem ég skildi fréttirnar á veffjölmiðlum hefði það verið haft eftir hæstv. ráðherra. Ef það er rangt eftir haft er rétt að það komi hér fram vegna þess að miðað við svörin er gjaldið að skila sér í samræmi við þær áætlanir sem gerðar voru og þessi gjaldtaka öll byggði á á sínum tíma og við ræddum hér í löngu máli í fjárlagagerðinni fyrir ári. Að öðru leyti þakka ég fyrir þessa umræðu og hv. þm. Þór Saari fyrir að blanda sér inn í hana.

Hæstv. forseti. Ég minnist þess nú ekki að hafa talað um það í fjölmiðlum að gistináttagjaldið hafi ekki skilað sér samkvæmt áætlunum. Hins vegar hef ég talað um að það sé ekki nægilega hátt, það sé ekki nóg að fá 115 milljónir inn í ríkiskassann til að mæta kostnaði sem fylgir fjölda ferðamanna. Þannig er nú svar mitt við þeirri spurningu. Virðulegi forseti. Ferðaþjónustan er atvinnugrein í miklum vexti og umfang hennar er orðið það mikið að hún getur vart talist sprotagrein mikið lengur. Við þurfum að vera undir það búin að taka við milljón erlendum ferðamönnum á árunum 2018 eða 2019 ef ferðamönnum fjölgar jafnmikið á næstu árum og þeim hefur fjölgað síðustu 50 ár jafnt og þétt, alveg sama hvernig krónan hefur sveiflast, alveg sama þó að virðisaukaskatturinn hafi farið úr 0% í 14% á árinu 1994 og svo aftur árið 2007 úr 14% í 7%. Það virðist ekki hafa nein áhrif og hefur ekki haft nein áhrif á fjölgun ferðamanna, þeim hefur fjölgað jafnt og þétt. Það er mikilvægt að samfélagið hagnist á þeirri fjölgun og brýn þörf er á því að vera viðbúin frekari fjölgun. Hér þarf að bæta vegakerfið, styrkja almannavarnir og björgunarþjónustu og gera gangskör að uppbyggingu innviða á fjölsóttum ferðamannastöðum og til þess þurfum við fjármagn. Virðulegur forseti. Við höfum nefnilega reynslu af því að búa við ofvöxt atvinnugreina án þess að vera undir það búin og við verðum að vera undir það búin að ferðamönnum haldi áfram að fjölga og jafnvel 

Forseti. Í lögum nr. 115/2011, frá 23. september 2011 - þessi lög eru því rétt rúmlega ársgömul - er grein, reyndar kafli sem fjallar um málstefnu og í þeim kafla er ein grein, 26. gr. og hljóðar svo, með leyfi forseta: „Forsætisráðherra mótar Stjórnarráðinu málstefnu í samráði við Íslenska málnefnd og eftir atvikum málnefnd um íslenskt táknmál. Þar skal koma fram að öll gögn liggi fyrir á íslensku svo sem kostur er og gerð grein fyrir heimilum undantekningum á þeirri reglu. Þar skulu settar reglur um notkun íslensks táknmáls og íslensks punktaleturs í gögnum og starfsemi Stjórnarráðsins. Enn fremur skal koma fram hver gögn liggja að jafnaði fyrir í erlendum málbúningi og hvaða tungumál þar er um að ræða. Þá skal þar setja reglur um rétt manna af erlendum uppruna til samskipta við Stjórnarráðið á annarri tungu en íslensku.“ Þetta var fyrri málsgreinin en síðari málsgreinin hljóðar svo, og er það í samræmi við önnur lög sem sett voru nokkru áður, með leyfi forseta: „Mál það sem er notað í starfsemi Stjórnarráðsins eða á vegum þess skal vera vandað, einfalt og skýrt.“ Til þess er þingið að setja lög og fylgjast með því að eftir þeim sé farið, til þess eru ráðherrarnir að framkvæma það sem þeim er falið í lögum og nú er spurt: Hvernig hefur gengið á því ári sem liðið er að móta Stjórnarráðinu málstefnu í samræmi við þessa grein hinna tilteknu laga?

Hæstv. forseti. Ég þakka fyrirspyrjanda fyrir að taka þetta mál upp á Alþingi og þann áhuga sem hv. þingmaður hefur sýnt mótun málstefnu í Stjórnarráðinu. Í kjölfar gildistöku nýrra laga um Stjórnarráð Íslands fól forsætisráðuneytið mennta- og menningarmálaráðuneytinu að vinna að málstefnu fyrir Stjórnarráðið í samráði við Íslenska málnefnd og forsætisráðuneytið en mennta- og menningarmálaráðuneytið fer samkvæmt forsetaúrskurði með málefni íslenskra fræða, þar með talið íslenskrar tungu og íslensks táknmáls. Mennta- og menningarmálaráðuneytið fól Íslenskri málnefnd og málnefnd um íslenskt táknmál að vinna sameiginleg drög að málstefnu fyrir Stjórnarráðið og voru drögin afhent forsætisráðuneytinu í lok ágústmánaðar og eru nú til umfjöllunar í forsætisráðuneytinu og mennta- og menningarmálaráðuneytinu. Í drögunum kemur mjög margt gott fram. Þar er að finna margvíslegar tillögur um það hvernig kappkosta megi að tryggja rétt fólks til að geta kynnt sér á íslensku það efni sem frá íslenskum stjórnvöldum kemur og öll helstu gögn er varða meiri háttar ákvarðanir íslenskra stjórnvalda. Sérstaklega þurfi að huga að því hvernig tryggja megi þennan rétt fyrir þá sem nota íslenskt táknmál. Fjallað er um það að íslenska skuli vera mál Stjórnarráðs Íslands og öll vinnugögn skuli vera á íslensku nema sérstök rök séu fyrir notkun annarra mála og jafnframt er í drögunum fjallað um það hvernig hátta megi málfarsráðgjöf innan Stjórnarráðsins. Gert er ráð fyrir því að vefur Stjórnarráðs Íslands skuli vera aðgengilegur fötluðu fólki og standast alþjóðlegar viðmiðunarreglur. Fjallað er um margvísleg atriði önnur í fyrirliggjandi drögum og nefna má eftirfarandi: Að lög, reglugerðir, dómsmál, auglýsingar og önnur stjórnvaldsfyrirmæli skuli birt á íslensku, að útgefið efni á vegum Stjórnarráðs Íslands, svo sem skýrslur, greinar og fréttir skuli vera á íslensku, að málnotkun í Stjórnarráði Íslands skuli vera til fyrirmyndar, vandað, einfalt og skýrt, að starfsmenn Stjórnarráðsins skuli hafa greiðan aðgang að öllum helstu handbókum um íslenskt mál og gefinn kostur á hagnýtum námskeiðum um málnotkun og stafsetningu, að tryggja skuli réttindi manna af erlendum uppruna í samskiptum við Stjórnarráð Íslands með því að bjóða þeim eftir föngum túlkaþjónustu. Hæstv. forseti. Ég hef nú rakið helstu atriði sem felast í drögum að nýrri málstefnu fyrir Stjórnarráð Íslands samkvæmt ákvæði þess efnis í nýjum lögum um Stjórnarráð Íslands. Eins og ég sagði hér í upphafi eru drögin nú til skoðunar hjá ráðuneytunum og verið er að meta tillögurnar, meðal annars með tilliti til kostnaðar. Stefnt er að því að ljúka við gerð málstefnunnar nú á næstunni og ég sé fyrir mér að hrinda megi mörgum af þeim atriðum sem fram koma í drögunum fljótt í framkvæmd.

Forseti. Ég fagna einlæglega þessu svari, þótt það sé sjálfsagt að farið hafi verið að lögum. Verið er að móta Stjórnarráðinu málstefnu í samræmi við þessa samþykkt Alþingis sem fólst í 26. gr., sem varð reyndar til hér á þingi að því leyti að hún var ekki í hinu upphaflega frumvarpi að lögunum. Mér sýnist að verið sé að gera það sem þurfti að gera og tekið sé mark á þeim atriðum sem nefnd eru einmitt í lagagreininni. Ég held að þessu þurfi ekki að fylgja mikill kostnaður þótt eitthvert stofnfé þurfi ef til vill að leggja fram og ég tel að sá kostnaður muni fljótlega skila sér aftur í skilvirkari afgreiðslu og betri skilningi þeirra sem vinna í Stjórnarráðinu og þeirra sem því er ætlað að þjóna. Það er mjög mikilvægt fyrir okkur að standa fullkomlega á eigin fótum að þessu leytinu, að hafa það markmið og fullnægja því markmiði að íslensk tunga sé raunverulega notuð alls staðar þar sem þarf í Stjórnarráðinu, en tekið sé tillit til þeirra, bæði Íslendinga og annarra, sem ekki hafa fullt vald á tungunni og þurfa að eiga við Stjórnarráðið, að þeim sé gefinn kostur á skilningi eins og hægt er. Ég vil því þakka þetta og hvetja til þess að þetta komist sem fyrst í gagnið þannig að Stjórnarráðið geti orðið öðrum fyrirmynd, þar á meðal sveitarfélögunum, í þessu efni.

Hæstv. forseti. Ég beini fyrirspurn til hæstv. innanríkisráðherra um þjónustusamning við löggilt ættleiðingarfélag. Meginhlutverk löggilts ættleiðingarfélags er að annast milligöngu um ættleiðingar erlendis frá og sjá til þess að ættleiðing barns frá erlendu ríki fari því aðeins fram að tryggt sé að gætt hafi verið íslenskra laga og reglna um ættleiðingar. Um þetta er fjallað í lögum þannig að þetta er skylt. Nú er það svo að ekki hefur verið í gildi þjónustusamningur við löggilt ættleiðingarfélag af hálfu ríkisins og því spyr ég ráðherrann þriggja spurninga: Hvenær er gert ráð fyrir að gengið verði frá þjónustusamningi milli ráðuneytisins og löggilts ættleiðingarfélags með það að markmiði að tryggja milligöngu um ættleiðingar, sbr. 35. gr. laga nr. 130/1999? Í öðru lagi beini ég þeirri fyrirspurn til hæstv. ráðherra: Hversu langt er það tímabil orðið þar sem enginn slíkur samningur hefur verið í gildi? Þegar það ástand er uppi að samningur er ekki í gildi verða allir óöruggir með sinn hag að sjálfsögðu og mikil óvissa um framtíðina. Í tilfelli Íslenskrar ættleiðingar hefur félagið farið þá leið að ganga á lítinn varasjóð sem félagið var búið að koma sér upp til öryggis ef eitthvað sérstakt kæmi upp. Gengið hefur verið á þann sjóð og það svo mjög að menn voru farnir að hafa áhyggjur af því hvort væri hreinlega ekkert annað í stöðunni að gera en að leggja félagið niður. Það er að sjálfsögðu mjög alvarlegt ef það að ekki er hægt að ganga frá þjónustusamningi hafi þessar afleiðingar í för með sér. Í þriðja lagi beini ég þeirri fyrirspurn til hæstv. ráðherra: Hverjar eru helstu skyldur slíks félags að lögum að mati ráðuneytisins og hafa orðið miklar breytingar á því mati ráðuneytisins undanfarin ár? Ég tel rétt að beina þessari fyrirspurn til ráðherrans vegna þess að tekið hefur langan tíma að semja. Vísað er til þess í svari við fyrirspurn sem ég lagði fram á síðasta þingi að endurmat hafi verið að fara fram á þessum skyldum eða verið að fara yfir hverjar þessar skyldur eigi að vera. Ég er að reyna að komast að því hvað það var sem tafði það og hefur tafið það að samningur hafi náðst. Er það eingöngu vegna peningaskorts eða er verið að reyna að endurmeta starfsemina eða er einfaldlega ekki vilji til þess að halda áfram á þessari braut? Ef það er sjónarmiðið þarf væntanlega að breyta lögum og er eitthvað slíkt í bígerð? Við erum að tala um fólk sem er í þeirri stöðu að þurfa að fara þá leið að ættleiða og menn vilja auðvitað að það sé öruggt umhverfi í kringum það allt saman, bæði við sem hér störfum og eins þeir sem þurfa að fara þessa leið og velja sér að fara hana. Þess vegna tel ég brýnt að fá svör við þessum spurningum og fagna því að hæstv. innanríkisráðherra er hér mættur með svör á reiðum höndum, sýnist mér.

Hæstv. forseti. Já, varðandi síðustu spurningu hv. þingmanns, hvort vilji sé til að taka á þessum málum og breyta lögum þar sem við á, ganga frá þjónustusamningi, þá er svarið mjög afdráttarlaust játandi. Það hefur verið starfandi og er starfandi nefnd undir forsæti Þórunnar Sveinbjarnardóttur, fyrrverandi alþingismanns, sem leiðir þá vinnu. Varðandi þær þrjár spurningar sem formlega er beint til mín ætla ég að hafa nokkur orð um hverja þeirra. Í fyrsta lagi er spurt: Hvenær er gert ráð fyrir að gengið verði frá þjónustusamningi milli ráðuneytisins og löggilts ættleiðingarfélags með það að markmiði að tryggja milligöngu um ættleiðingar, sbr. 35. gr. laga nr. 130/1999? Þessu er til að svara að innanríkisráðuneytið hefur verið í viðræðum við félagið Íslensk ættleiðing um gerð þjónustusamnings en það er eina löggilta ættleiðingarfélagið á Íslandi. Drög að slíkum samningi liggja fyrir og verða fullunnin í samvinnu ráðuneytisins og félagsins þegar ljóst verður hvaða fjárveitingu félagið fær sem að sjálfsögðu er komið undir fjárveitingavaldinu sem er að finna í þessum sal. Í öðru lagi er spurt: Hversu langt er það tímabil orðið þar sem enginn slíkur samningur hefur verið í gildi? Ráðuneytið hefur ekki áður gert sérstakan þjónustusamning við löggilt ættleiðingarfélag vegna starfsemi þess en kveðið er á um starfsemi og skyldur ættleiðingarfélaga í lögum um ættleiðingar og reglugerð um ættleiðingarfélög. Í samræmi við tillögur starfshóps um stefnumótun í ættleiðingarmálum þykir rétt að gera slíkan samning þar sem kveðið verði nánar á um verkefni félagsins. Síðan er spurt í þriðja lagi: Hverjar eru helstu skyldur slíks félags að lögum að mati ráðuneytisins og hafa orðið miklar breytingar á því mati ráðuneytisins undanfarin ár? Þessu er eftirfarandi til að svara: Ísland er aðili að Haag-samningnum um vernd barna og samvinnu varðandi ættleiðingu milli landa og með aðild erum við skuldbundin til þess að viðhafa tiltekið verklag við meðferð ættleiðingarmála. Stjórnvöldum er heimilt samkvæmt samningnum að fela löggiltum ættleiðingarfélögum ákveðin verkefni í tengslum við meðferð mála og meðal þess sem Íslenskri ættleiðingu hefur verið falið er að annast framkvæmd undirbúnings námskeiða fyrir verðandi kjörforeldra, að hafa milligöngu við meðferð ættleiðingarmála með því að senda upplýsingar varðandi kjörforeldra til erlendra ríkja og taka við upplýsingum um börn þaðan, að annast upplýsingagjöf til verðandi kjörforeldra, annast þjónustu eftir ættleiðingu og að senda svokallaðar eftirfylgniskýrslur til upprunaríkja í samræmi við kröfur viðkomandi ríkja. Ekki hafa orðið miklar breytingar á skyldum félagsins undanfarin ár en starfsemi þess hefur verið að þróast eins og á við um starfsemi löggiltra ættleiðingarfélaga erlendis. Þá hefur félagið nýlega stofnað til ættleiðingarsamstarfs við nýtt ríki, Tógó, auk þess sem fleiri ríki kunna að bætast í hóp samstarfsríkja í framtíðinni. Almennt vil ég að lokum segja um þessi mál að hér er hreyft við afar mikilvægum málaflokki og ég tek undir með hv. þingmanni að mjög mikilvægt er að við stöndum vel að verki. Bágur fjárhagur ríkissjóðs hefur óneitanlega sett strik í reikninginn hvað þessa starfsemi snertir, eins og svo fjölmargt annað, en við erum að bæta í. Tillögur eru uppi um að auka framlagið til þessara mála enda er það svo að mikið af því starfi sem hefur verið unnið á vegum félagsins Íslensk ættleiðing hefur verið unnið í sjálfboðastarfi. Það gengur framan af en til lengri tíma litið er það ótækt að svo sé og við verðum að búa vel að þessu félagi og að þessari starfsemi sem ég tel afar mikilvæga.

Virðulegi forseti. Ég þakka umræðuna um þetta þarfa mál. Í allt of langan tíma hefur okkar löggilta ættleiðingarfélag, Íslensk ættleiðing, ekki verið með virkan eða fullburða þjónustusamning við ríkið um störf sín. Íslensk ættleiðing hefur unnið mjög metnaðarfullt starf og er að reyna að ráða til sín fólk og vinna mjög faglega. Er það í anda þeirrar áfangaskýrslu sem komið hefur út frá þeim starfshópi sem er að vinna að endurskoðun laganna. Nú er staðan þannig að möguleikarnir á að ættleiða börn, t.d. frá Kína, eru að aukast verulega þannig að það skiptir máli að við séum viðbúin. Meðal annars hefur Íslensk ættleiðing boðið hingað sendinefnd frá Kína sem leist mjög vel á alla aðstöðu og er tilbúin að styðja við bakið á Íslenskri ættleiðingu. Það er verulega í samræmi við stefnu stjórnvalda, sem vilja leggja áherslu á velferð barna 

Hæstv. forseti. Fyrir það fyrsta vil ég þakka hv. þm. Unni Brá Konráðsdóttur fyrir að taka þetta mál upp hér á Alþingi og ráðherra fyrir þau svör sem veitt hafa verið. Ég tók eftir því að hæstv. ráðherra fjallar um þjónustusamning sem er í burðarliðnum og að ræða þurfi hann við Íslenska ættleiðingu. Ég trúi því ekki að það þurfi að taka langan tíma að útbúa þann þjónustusamning. Ég tók líka eftir því að hæstv. ráðherra nefndi peningamálin í þeim efnum. Það er rétt, sem hér hefur komið fram, að framlög til Íslenskrar ættleiðingar hafa verið skorin niður, því miður. Það er okkur til vansa vegna þess að þetta á ekki að vera sjálfboðavinna ákveðinna aðila sem taka þessa vinnu að sér. Þetta kostar peninga og félagið þarf að fá þá. Ég spyr hæstv. ráðherra einfaldlega: Hvað lagði innanríkisráðuneytið til um fjárframlag til félagsins Íslenskrar ættleiðingar við gerð þess fjárlagafrumvarps sem lagt hefur verið fram og við fjöllum hér um á hæstv. Alþingi?

Hæstv. forseti. Mig langar að þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin og eins þeim hv. þingmönnum sem blandað hafa sér inn í umræðuna. Ég tek undir þær spurningar sem bárust til hæstv. ráðherra frá hv. þm. Kristjáni Möller. Ég fagna því að heyra það frá hæstv. ráðherra að fullur vilji sé til að klára þennan samning hið fyrsta. Ég hvet hæstv. ráðherra einfaldlega til dáða í þeim efnum. Íslensk ættleiðing hefur beðið nógu lengi eftir niðurstöðu um það hvernig þessi þjónustusamningur eigi að vera og hvaða fjármunir muni fylgja. Sem betur fer hafa menn ekki gefist upp á þeirri bið. Á tímabili hélt ég einfaldlega að það yrði niðurstaðan, en því hefur nú verið forðað. Það er gott. Engu að síður þurfum við sem hér störfum að tryggja að nægilegt fjármagn berist til að hægt sé að halda þessari mikilvægu starfsemi áfram. Ég hvet hæstv. ráðherra til dáða og síðan þurfum við öll að taka að okkur að fylgja málinu eftir í fjárlagaumræðunni sem fram fer í vetur.

Hæstv. forseti. Ég þakka þessa umræðu sem þrír þingmenn hafa tekið þátt í. Ég þakka fyrst málshefjanda fyrir að vekja máls á málinu. Ég er spurður sérstaklega af hv. þm. Kristjáni Möller hvað ég hafi lagt til í fjárlagafrumvarpinu. Ég er ekki með þær tölur á reiðum höndum nú, en hygg að framlagið til Íslenskrar ættleiðingar á þessu ári sé um 9,1 millj. kr., ef ég man rétt, ég hef ákveðinn fyrirvara á í máli mínu. Síðan er lagt til að bæta um betur á fjáraukalögum til að bæta stöðu félagsins á þessu ári og einnig á komandi ári. Ég hygg, en með fyrirvara aftur, að ég geti nefnt töluna 15 millj. kr. Ég hef fyrirvara á þeim upphæðum sem ég hér nefni. Ég ítreka þakkir mínar fyrir þessa umræðu. Hún er góð. Við eigum að halda þessu máli á þann veg að við séum stöðugt á tánum um að gera eins vel og kostur er í þessu máli.

Hæstv. forseti. Eins og fram kom í kynningu forseta hef ég lagt fram fyrirspurn á þskj. 104 sem er einfaldlega þannig: Hver er staða undirbúnings að byggingu og rekstri samgöngumiðstöðvar í Vatnsmýri í Reykjavík? Virðulegi forseti. Saga samgöngumiðstöðvar í Vatnsmýrinni er mjög löng. Ég hygg að hún byrji alla vega 2005 með samkomulagi þáverandi borgarstjóra og þáverandi samgönguráðherra. Ef ég man rétt er saga þessarar samgöngumiðstöðvar einir sjö borgarstjórar og að minnsta kosti þrír ráðherrar. Í tíð minni sem samgönguráðherra gerði ég samkomulag 2008 við þáverandi borgarstjóra, Ólaf F. Magnússon. Þá var talað um að framkvæmdir hæfust það haustið. Það gekk ekki eftir. Sá meiri hluti sprakk. Þann 8. apríl 2009 var gert samkomulag við þáverandi borgarstjóra, Hönnu Birnu Kristjánsdóttur, og átti það að vera mikilvægt innlegg opinberra aðila, m.a. til að skapa atvinnu, hluti af stöðugleikasáttmála. Þar var áfram talað um austurvalkostinn, þ.e. norðan við Loftleiðahótelið. Fyrsti áfangi átti að hefjast 2009 en við vitum hvernig farið hefur. Í nóvember 2010 og árið þar á eftir, rétt eftir ráðherraskipti, kom fram í fréttum að hætt væri við byggingu samgöngumiðstöðvar sem undirbúin hafði verið í ein sex eða sjö ár. Þar er talað um drög að samningi milli ráðuneytis og borgarinnar, þ.e. á milli núverandi innanríkisráðherra og þeirra sem nú stjórna borginni. Ég spyr einfaldlega: Hvar eru þau drög? Hvað stóð í þeim drögum? Hver eru áformin? Virðulegi forseti. Eins og ég hef rakið hér er þetta ein sorgarsaga. Hæstv. ráðherra, sem er einlægur stuðningsmaður Reykjavíkurflugvallar og vill að miðstöð innanlandsflugs verði þar áfram, eins og ég vil líka og fjölmargir aðrir, hefur orðað það þannig að núverandi flugstöð, sem er ekkert annað en skúrar, hafi verið að drabbast niður undanfarin ár eins og hæstv. ráðherra orðaði það svo vel. Ég er alveg sammála honum í því. Hæstv. ráðherra sagði um leið og hætt var við þessa samgöngumiðstöð norðan við Loftleiðahótelið að fara ætti af fullum krafti í að byggja ódýrari samgöngumiðstöð sem ríki og borg hafi verið sammála um á svokölluðu vestursvæði, á núverandi svæði Flugfélags Íslands. Ég verð að segja eins og er, virðulegi forseti, ég get stutt þá hugmynd mjög vel. Ég spyr því þeirra spurninga sem ég hef sett fram og lesið upp um það hver sé staða undirbúnings að byggingu og rekstri samgöngumiðstöðvar í Vatnsmýri í Reykjavík eftir það samkomulag sem núverandi hæstv. ráðherra og borgarstjóri og núverandi borgaryfirvöld gerðu. Hvenær má reikna með að byrjað verði á framkvæmdum?

Hæstv. forseti. Hv. fyrirspyrjandi setti málin í sögulegt samhengi. Ég ætla að gera það líka í upphafi míns máls og vísa til athugasemda við tillögu mína til þingsályktunar um samgönguáætlun fyrir árin 2011–2022 þar sem vikið er að innanlandsfluginu. Þar segir, með leyfi forseta: „Reykjavíkurflugvöllur er sem kunnugt er stærsti flugvöllurinn í innanlandskerfinu og er skilgreindur sem miðstöð innanlandsflugs á landinu. Ekki liggur fyrir sameiginleg niðurstaða skipulags- og samgönguyfirvalda um framtíð Reykjavíkurflugvallar. Í þessu óvissuástandi eru miklir erfiðleikar í allri þróun á mannvirkjum sem nauðsynleg eru vegna flugstarfseminnar á Reykjavíkurflugvelli. Fyrir liggur að ekki verður ráðist í gerð samgöngumiðstöðvar við Öskjuhlíð en stefnt er að því að bæta aðstöðu til að þjóna innanlandsfluginu.“ Í samræmi við það sem fram kemur í samgönguáætlun hefur verið hætt við að reisa samgöngumiðstöð. Þess í stað á að bæta aðstöðu innanlandsflugs með því að reisa flugstöð sem síðan yrði tengd við aðra samgöngumáta. Umræður um málið eru tvíþættar, annars vegar milli innanríkisráðuneytis og Reykjavíkurborgar um ýmis atriði í starfsemi flugvallarins, meðal annars almenningssamgöngur, og hins vegar milli Reykjavíkurborgar og fjármálaráðuneytis um lóðamál. Þær viðræður standa yfir, en ekki er vitað hvenær þeim lýkur. Reykjavíkurborg gerir kröfu um að báðum þessum þáttum verði lokið á sama tíma. Ég held að ég og hv. fyrirspyrjandi séum mjög á einu máli um þessi mál eins og reyndar kom fram í áherslum hans. Ég tel mjög mikilvægt að flugvöllurinn verði á því svæði þar sem hann er núna og tel það reyndar vera stórkostlegt öryggisatriði. Við skulum ekki gleyma því að þau hraun sem runnið hafa nærri helstu samgönguæðum sem liggja inn á höfuðborgarsvæðið eru frá því eftir landnám. Það á við um hraunin á Reykjanesskaganum sem runnu á 12. öld. Síðan höfum við Hellisheiðina eins og frægt varð - hverju reiddust goðin? Það voru hraun sem runnu þá árið 1000. Þannig að það er öryggisatriði fyrir landsmenn að hafa flugvöll á því svæði sem hann er núna. Þarna erum við sammála. Við erum líka sammála um hitt, að flugið þarf að hafa sem besta aðstöðu til að þjóna þeim sem nýta sér flugvöllinn. Ég hef margoft lagt áherslu á það í viðræðum við Reykjavíkurborg að þessu verði hraðað sem fyrst. En ég vil jafnframt að það komi fram að ég hef einnig sagt að í samningum um landsvæðið, sem að hluta til heyrir undir ríkið, megi ekki halda svo á málum að öryggi flugvallarins verði skert og þjónustumöguleikar hans. Þessir samningar um lóðamálin eru á hendi fjármálaráðuneytisins við Reykjavíkurborg. Staðreyndin er sú að ríkið hefur ekki skipulagsvald. Ríkið hefur hins vegar eignarhald, eins og ég segi, á hluta landsins. Síðan minni ég á það, sem margoft hefur verið sagt í þessum sal, af þeim sem eru fylgjandi því að flugvöllurinn verði á sínum stað, að það kemur landsmönnum öllum við hvar flugvöllurinn er staðsettur. Þetta er flugvöllurinn okkar allra. Þetta er höfuðborgin okkar allra. Allir landsmenn eiga að hafa aðkomu að ákvörðun í þessum efnum þótt því sé að sjálfsögðu haldið til haga að skipulagsvaldið er síðan hjá borginni.

Virðulegi forseti. Þetta er brýn umræða. Hana þarf að taka á breiddina. Þau mannvirki sem hýsa flugþjónustuna á Reykjavíkurflugvelli eru einfaldlega til skammar og hafa verið um árabil. Þetta er líklega ljótasta flugstöð í höfuðborg í allri Evrópu. Þetta þarf að laga, en með sátt milli Reykjavíkuryfirvalda og ríkisins. Ég hvet ráðherra til aðgerða. Það er einfaldlega svo að fólk sem flýgur til dæmis frá Akureyri til Reykjavíkur og áfram til Vestmannaeyja þarf að taka sér leigubíl við flugstöðina í Reykjavík til að keyra um Hringbraut og yfir á svæði flugfélagsins Ernis, til að komast til Vestmannaeyja. Það er með ólíkindum að flugsamgöngur innan lands séu þannig að menn þurfi að taka leigubíl á kafla leiðarinnar. Það er til marks um í hvaða ógöngum þetta mál er. En 

Frú forseti. Samgöngumiðstöð í Vatnsmýri er óþörf vegna þess að flugvöllurinn mun fara úr Vatnsmýrinni eins og gildandi aðalskipulag Reykjavíkur gerir ráð fyrir. Ég held að þingmenn allra kjördæma ættu að sammælast um það og reyna að ná samkomulagi um flutning flugvallarins úr því umhverfi sem hann er í núna vegna þess að það eru gríðarlegir fjárhagslegir hagsmunir fyrir alla íbúa höfuðborgarsvæðisins að flugvöllurinn fari úr Vatnsmýrinni.  Skipulagsvaldið liggur hjá Reykjavíkurborg. Það þarf að virða með sama hætti og við sem ætlum að keyra hringveginn þurfum að virða það að Blönduósbær kemur í veg fyrir að við getum farið nýjan hringveg fram hjá Blönduósi. Lög um landsskipulag eru að þessu leyti um margt gölluð. Þau þarf að endurskoða með hliðsjón af fleiru en Vatnsmýrinni, 

Frú forseti. Ég verð að segja að ég harma það hversu það hefur dregist að koma á hreint staðsetningu á flugvellinum í Reykjavík til framtíðar. Það hefur verið svo að menn þykjast stöðugt vera að reyna ná einhverri sátt af annars hálfu um að hann fari og af hálfu hins að hann verði kyrr. Höfuðborgin okkar, Reykjavík, er miðstöð stjórnsýslunnar. Hún er miðstöð opinberrar þjónustu á svo margvíslegan hátt. Hér eru háskólarnir. Hér eru höfuðsjúkrahúsin. Hér er Stjórnarráðið. Að mínu viti er það hrein höfuðborgarskylda og ætti ekki að þurfa að ræða að flugvellinum verði um ókomin ár tryggður staður í Reykjavík. Ef það þarf núna 

Virðulegi forseti. Ég þakka þessa hressilegu umræðu sem hér fer fram um þarft málefni. Ég man eftir að ég lærði það í landafræðinni í grunnskóla að höfuðborgir vítt og breitt um heiminn væru miðstöðvar stjórnsýslu og samgangna. Þess vegna finnst mér vart þurfa að ræða það að við þurfum að byggja upp samgöngumiðstöð í kringum flugvöllinn okkar í Vatnsmýrinni og það þarf að ná sátt allra landsmanna og þingmanna allra kjördæma um að hann verði þar kyrr. Það er nefnilega málið. Í sambandi við flugstöðina er hún að sjálfsögðu barn síns tíma og var algjört bráðabirgðahúsnæði þegar henni var komið upp. Það er náttúrlega fráleitt að við skulum enn þá vera með þetta bráðabirgðahúsnæði. Fjölgun farþega um þessa flugstöð hefur verið viðvarandi og aðstaðan algjörlega óviðunandi. Ég vona svo sannarlega að við náum sátt um að fara af stað í uppbyggingu þarna hið allra fyrsta. Það er verkefni sem ekki má bíða.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir að taka þetta mál upp. Þetta er málefni sem varðar okkur öll og alla þjóðina. Það er gríðarlega mikilvægt þegar við fjöllum um Reykjavíkurflugvöll að halda því til haga að það er grundvallaratriði að flugvöllurinn verði áfram þar sem hann er. Það er með mikilli ánægju sem ég get sagt að Framsóknarflokkurinn er fylgjandi því að flugvöllurinn verði áfram í Vatnsmýrinni, hann styður það heils hugar og um það eru ekki skiptar skoðanir. Þá sem gagnrýna þetta vil ég hvetja til þess að fara vítt og breitt um landið og kynna sér samgöngurnar, heyra hvað fólkið er að segja víða um land. Það leggur gríðarlega áherslu á að flugvöllurinn verði áfram í Vatnsmýrinni vegna þess að hann tengir hinar dreifðu byggðir landsins við höfuðborgina. Ég vil ítreka að Framsóknarflokkurinn styður það heils hugar að flugvöllurinn verði áfram 

Hæstv. forseti. Ég vil þakka bæði þingmönnum og ráðherra sem tóku þátt í þessari umræðu, ráðherra fyrir skelegga ræðu um framtíð Reykjavíkurflugvallar sem við erum algjörlega sammála um. Það er alltaf gott þegar við getum verið 100% sammála um hlutina. Virðulegi forseti. Í framhaldi af samkomulagi hæstv. ráðherra og borgaryfirvalda 10. nóvember 2010 sagði hæstv. ráðherra eftirfarandi á Alþingi, með leyfi forseta: „Það varð sameiginleg niðurstaða af þeim fundi að ráðist yrði hið allra fyrsta“ - ég endurtek, hið allra fyrsta - „í að bæta aðstöðuna fyrir innanlandsflugið.“ Í framhaldi af þessu er mér kunnugt um að Flugfélag Íslands sendi drög að nýju húsi, nýrri flugstöð, til borgarinnar í nóvember 2010. Það var beðið um frekari útfærslur. Þær voru sendar formlega inn í mars 2011. Í maí 2011 var þetta rætt hjá borgaryfirvöldum en síðan ekki söguna meir. Eitt og hálft ár. Það eru bráðum tvö ár, virðulegi forseti, síðan þetta samkomulag var gert milli hæstv. ráðherra og borgaryfirvalda, en ekkert hefur gerst. Nú geri ég mér grein fyrir því sem hér hefur verið rætt um, að skipulagsmálin eru Reykjavíkurborgar. Þess vegna ítreka ég spurningu mína til ráðherra: Hvað hefur innanríkisráðuneytið sem þarf að leiða þessa vinnu, í samvinnu við fjármálaráðuneytið auðvitað vegna eignarhalds á landinu, gert? Hvenær má vænta þess að hægt verði að byrja? Vegna þess að allar teikningar og útfærslur eru til. Ég vil líka spyrja hæstv. ráðherra: Er Isavia sammála þessari útfærslu, að gera þetta á þennan hátt? Styðja þeir þetta? Virðulegi forseti. Það er mjög brýnt að bæta þessa aðstöðu. Ef það er ekki akkúrat tíminn núna og hefur ekki verið síðustu fjögur ár frá hruni, til að standa að svona framkvæmdum, spyr ég: Hvenær er þá tíminn með tilliti til atvinnusköpunar og annars slíks? Svo er það þetta sjálfsagða atriði að byggja upp aðstöðu sem er okkur til sóma, vegna þess að hún er núna engan veginn til sóma. Ég veit að þingmenn sem 

Hæstv. forseti. Ég held að það sem mestu máli skiptir sé að við vöndum til þeirra verka sem við ráðumst í. Það er staðreynd að margir voru því fylgjandi að flytja flugvöllinn úr Vatnsmýrinni, annaðhvort á nýjan stað í borgarlandinu eða jafnvel leggja hann niður og færa allt flugið til Keflavíkurflugvallar. Það verður horfið frá þeirri hugsun sem reyndar var nú aldrei við lýði í samgönguráðuneytinu, vegna þess að ráðherrar þar hafa verið á einu máli um ágæti þess að hafa flugvöllinn í Reykjavík. Síðan hafa margir ráðherrar reynt að fá úrbætur um þjónustu í fluginu, það á við um hv. fyrirspyrjanda líka, en seint hefur þokast í því efni. Ég var nokkuð vongóður um að við værum að stíga einhver skref haustið 2010, en síðan hefur staðið á samningum borgarinnar við fjármálaráðuneytið. Það er ástæðan. Hvað Isavia og Flugfélag Íslands varðar komu hugmyndir frá Flugfélagi Íslands sem gjarnan vildi sjálft reisa flugskýli. Það tel ég vera fráleitt. Það er fráleitt að einn rekstraraðili öðrum fremur eigi flugstöðina. Það er að sjálfsögðu Isavia sem á að hafa hana og það verk allt saman með höndum, ekki Flugfélag Íslands og ekki Ernir eða neitt annað flugfélag. Það er Isavia sem kemur til með að bera ábyrgðina af verkinu. Öðrum er frjálst að koma með hugmyndir um hvernig eigi að standa að verki, en það verk verður hjá Isavia, ekki einstökum rekstraraðilum. Að lokum þetta: Ég vona að úr þessu leysist sem fyrst. En ég vil ekki óðagot sem yrði þess valdandi að við skerðum á einhvern hátt stöðu flugsins, öryggi flugsins, miðað við það sem nú er. Ég vil ekki samninga hvað sem það kostar. 

Frú forseti. Ég tek hér til umfjöllunar mál er varðar flutning málaflokks fatlaðs fólks yfir til sveitarfélaga sem var á sínum tíma heillaskref að mati þess sem hér stendur og fjölda annarra. Hér er um mikilvirka, viðkvæma en brýna og nauðsynlega nærþjónustu að ræða og þess vegna var vel að þessari þjónustu var komið fyrir sem næst íbúunum þar sem heimamenn fara að mínu viti betur með fé og fólk þegar kemur að þessum málaflokki. Í upphafi árs 2011 var þessum málaflokki komið yfir til sveitarfélaganna en fram kom hins vegar á aðalfundi Sambands sveitarfélaga á Austurlandi, sem nýverið var haldinn í Borgarfirði eystra, að fjármunir hefðu ekki að öllu leyti fylgt tilflutningi málaflokksins. Einn mánuður hefði þar orðið eftir af tekjum ríkisins í desember 2010 og þrátt fyrir ítrekaða málaleitan Sambands íslenskra sveitarfélaga og eftirgrennslan hvort þessir peningar mundu skila sér hefur staðið á svari frá fjármálaráðuneytinu. Ég beini þeirri spurningu til hæstv. velferðarráðherra hvort hann hafi sett sig inn í þetta mál og hafi verið með eftirfylgni er varðar þessa fjármuni vegna þess að samkvæmt samningnum átti allt að skila sér sem nam tekjum til þessa málaflokks á heilu ári en ekki bara 11 mánuðum. Það er að mínu viti brýnt að taka þetta til skoðunar því að sá sem hér stendur telur að þessum málaflokki, eins og áður segir, sé mun betur komið fyrir hjá sveitarfélögunum þar sem skjólstæðingana er að finna. Hér er um nærþjónustu að ræða og þess vegna er mjög brýnt að tilflutningur af þessu tagi, þegar kemur að svo viðkvæmum málaflokki, skili sér að fullu er til fjárheimildanna kemur. Frú forseti. Þess vegna beini ég þeirri fyrirspurn til hæstv. velferðarráðherra sem fylgir í gögnum Alþingis: Í hvaða ferli er ágreiningur milli sveitarstjórna og ríkisvalds um fjármagnstilfærslu í tengslum við flutning málaflokks fatlaðs fólks frá ríki til sveitarfélaga? Mun hæstv. ráðherra velferðarmála beita sér fyrir því að fjármunirnir skili sér á endanum?

Hæstv. forseti. Á undirbúningstíma yfirfærslu málaflokks fatlaðs fólks frá ríki til sveitarfélaga sem tók gildi 1. janúar 2011, samanber lög nr. 152/2010, var gert sérstakt samkomulag milli ríkis og sveitarfélaga um fjárhagsramma tilfærslunnar. Samkomulagið var undirritað 6. júlí 2010 af fjármálaráðherra, þáverandi félags- og tryggingamálaráðherra og samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra fyrir hönd ríkisins og formanni stjórnar Sambands íslenskra sveitarfélaga og framkvæmdastjóra fyrir hönd sveitarfélaganna. Samkvæmt samkomulaginu færðust 10,7 milljarðar króna frá ríki til sveitarfélaga vegna þjónustunnar. Fjármagnstilfærslan var framkvæmd með þeim hætti að útsvarshlutfall sveitarfélaga var hækkað um 1,2% gegn samsvarandi lækkun á tekjuskattshlutfalli ríkisins. Í heildarsamkomulagi milli aðila um yfirfærsluna, sem dagsett var 23. nóvember 2010, var byggt á framangreindum fjárhagsramma með nokkurri viðbót vegna aukinna verkefna sem þingið hafði samþykkt. Jafnframt var í 11. gr. heildarsamkomulagsins ákvæði um það að árið 2014 skyldi fara fram sameiginlegt mat ríkis og sveitarfélaga á faglegum og fjárhagslegum árangri tilfærslunnar og að undirbúningur matsins skyldi hefjast árið 2013. Einnig var samkomulag um að ef matið leiddi í ljós verulega „röskun á forsendum tilfærslunnar“, eins og það er orðað í samkomulaginu, skuli teknar upp viðræður milli ríkis og sveitarfélaga um nauðsynlega leiðréttingu. Inn í þetta kemur það sem hv. þingmaður benti á varðandi 12. mánuðinn því að það er spurning hvernig gengið er frá ríkisfjárlögum hvort borgað hafi verið fyrir 11 mánuði eða 12. Þessi ágreiningur hefur verið dreginn fram og samráðsnefnd um málefni fatlaðs fólks hefur fjallað um málið. En að því er mér skilst er samkomulag um það eða að minnsta kosti hafa menn leitt málið þannig fram að þetta muni fara í lokauppgjör og skoðast þá í heild. Hins vegar hafa komið fram athugasemdir um ýmislegt annað. Það hefur til dæmis komið fram að einstök sveitarfélög telja að útsvarið skili sér ekki að fullu til þess að borga þjónustuna. Á öðrum svæðum er það öfugt. Þetta er svo sem alveg það sama og gerðist með grunnskólana á sínum tíma. Þegar menn nota hækkun á útsvari, sem ég held að sé réttasta og besta leiðin til þess að fjármagna þetta, kann það að lenda mismunandi á svæðum eða einstaka sveitarfélögum. Miðað við þetta má auðvitað segja að fyrstu þrjú árin frá því að tilfærslan tók gildi séu eins konar reynslutími. Einnig er ljóst að á undirbúningstímanum var samið milli aðila um ákveðið ferli til að leggja sameiginlegt mat á faglegan og fjárhagslegan árangur verkefnisins og hvernig aðilar skyldu taka á því ef í ljós kæmi röskun á forsendum tilfærslunnar eða ágreiningur um fjárhagslegar forsendur að reynslutíma loknum. Þetta var farvegurinn fyrir málið. Þróun álagningarstofnsins, eins og ég sagði áðan, þ.e. útsvarsins, hefur verið sveitarfélögum hagstæð frá því að yfirfærslan fór fram og hefur skapað sveitarfélögum aukið fjárhagslegt svigrúm. Eigi að síður er ljóst að aðstæður sveitarfélaga til þess að takast á við þetta verkefni eru mismunandi. Kemur þar ýmislegt til svo sem mismunandi stærð og fjárhagsstaða, dreifing byggðar eða byggðakjarna innan þjónustusvæðis, ólíkur fjöldi og mismunandi þjónustuþörf fatlaðra íbúa. Því er mikilvægt að sveitarfélög og sérstaklega þjónustusvæði fylgist vel með þróun mála hver á sínu svæði og komi upplýsingum til Sambands íslenskra sveitarfélaga um atriði sem þau telja að þurfi að koma til álita þegar sameiginlegt endurmat fer fram árið 2014. Hæstv. forseti. Ég vona að þetta stutta svar svari að einhverju leyti fyrirspurn hv. fyrirspyrjanda.

Virðulegi forseti. Ég held að það hafi verið afar farsælt skref þegar ákveðið var að flytja málefni fatlaðs fólks yfir til sveitarfélaganna. Það var gert að hluta af félagsþjónustu sveitarfélaganna sem er sú nærþjónusta sem eðlilegt er að þessi málaflokkur teljist til. Sem betur fer var staðið mjög vel að þessari yfirfærslu og samningum um hana. Þar á meðal var settur á fót sérstakur samráðshópur sem ég á einmitt sæti í og í sitja fulltrúar hagsmunaaðila, sveitarfélaga, fjármálaráðuneytis, velferðarráðuneytis, innanríkisráðuneytis og allra þeirra aðila sem þarna þurfa að koma að. Þetta mál hefur svo sannarlega verið rætt þar því að tilfellið er að í raun og veru hefur ekki verið greitt fyrir nema 11 mánuði fyrir fyrsta árið. Allir aðilar eru meðvitaðir um það og lagði Jöfnunarsjóður sveitarfélaga út fyrir 12. mánuðinum og hefur svo verið að rukka sveitarfélögin, en samningar við fjármálaráðuneyti hafa staðið yfir. Þetta mun síðan verða 

Herra forseti. Það er ágætt að fá þetta svar og það er skýrt. Það verður leyst úr þessum vanda þegar fram líða stundir en eftirtektarvert er engu að síður að sveitarfélögin sitja uppi með þennan halla um einhvern tíma. Það skyggir jafnvel á yfirfærsluna sem engu að síður - og við skulum horfa á björtu hliðarnar - hefur að mínu viti tekist einstaklega vel, enda á þessi málaflokkur best heima í nærsamfélaginu. Dæmin sanna að þjónustan hefur styrkst og orðið manneskjulegri eftir því sem hún hefur færst nær skjólstæðingum og heim í hérað. Herra forseti. Mig langar að tvinna aðeins við þessa umræðu og leita álits hæstv. velferðarráðherra á frekari flutningi málaflokka frá ríki til sveitarfélaga. Sá sem hér stendur hefur þá pólitísku sannfæringu að ein heillavænlegasta byggðaaðgerð sem í boði er sé að flytja frekari málaflokka frá ríki til sveitarfélaga. Um tíma hefur það verið svo að hin opinbera þjónusta hefur að 70% verið hjá ríkinu en 30% hjá sveitarfélögum. Ef til vill má líta svo á að þessum hlutföllum megi snúa við og þá horfa menn vitaskuld til málaflokks aldraðra sem mér leikur hugur á að vita hvenær fari yfir til sveitarfélaganna. Samlegðaráhrifin hljóta að kalla á flutning heilsugæslunnar sömuleiðis yfir til sveitarfélaganna. Spyrja má hvort hér verði um valkvæða aðgerð að ræða. Sumum sveitarfélögum hentar betur en öðrum að taka við þessari nærþjónustu og nægir þar að nefna 8 þús. manna markið sem sett var við flutning fatlaðs fólks yfir til sveitarfélaga og var að mínu viti eðlilegt viðmið að þjappa sveitarfélögum saman og efla samvinnu þeirra á milli til að taka á móti þessum viðamiklu flokkum. 
             Ég spyr hæstv. ráðherra hvort hann sé þeirrar skoðunar að færa eigi fleiri málaflokka yfir til sveitarfélaga frá ríkinu.

Hæstv. forseti. Ég tek undir með þeim sem hér hafa tjáð sig um að mikilvægt skref hafi verið að færa málefni fatlaðs fólks til sveitarfélaganna. Í heildina hefur það gengið sérlega vel og nýst vel í samþættingu við félagsþjónustuna. Það var líka mjög ánægjulegt við yfirfærsluna og útfærsluna á þeim lagafrumvörpum að Alþingi bætti um betur, gerði ýmislegt. Við tókum ákveðin skref eins og varðandi réttindagæslu og notendastýrða persónulega aðstoð, hluti sem verður spennandi að fylgjast með hvernig nýtast í tengslum við þessa yfirfærslu. Það er líka rétt sem hér hefur komið fram að mikilvægt er að fara vel yfir reynsluna. Þegar menn færðu grunnskólana á sínum tíma voru ákveðin sárindi á eftir um að ekki hefðu fylgt nægir peningar og þess vegna var þetta öryggisákvæði sett með þriggja ára reynslu og síðan uppgjöri 2014. Þegar spurt er um aðra málaflokka tek ég heils hugar undir með hv. þingmanni um að það að fela sveitarfélögum og sveitarstjórnarstiginu verkefni er ágæt byggðaaðgerð því að þá er starfsmannahaldið í kringum það í þeirra höndum, hvernig þjónustan er veitt og hversu umfangsmikil hún er o.s.frv. miðað við þær tekjur sem þau hafa. Horf er til málefna aldraðra og er vinna í fullum gangi og koma margir hópar þar að undirbúningi. Þó kom strax fram ósk um að við gæfum okkur betri tíma en upphaflega var áætlað, þ.e. að reyna að ná þessu á næsta ári. Nú er talað um 1. janúar 2014 en spurning hvort það næst því að það hafa líka komið upp þau sjónarmið, sérstaklega frá sveitarfélögunum, að við ættum að bíða uppgjörsins frá málefnum fatlaðs fólks áður en við færðum málaflokkinn endanlega yfir. Líka hefur komið fram í sambandi við yfirfærslu á málefnum aldraðra að það er ekki alveg einfalt varðandi ákveðnar stofnanir úti á landi sem er einmitt heilsugæsla, öldrunarstofnanir og jafnvel sjúkrahúsþjónusta hvernig menn skilja þetta að. Þess vegna gæti þurft að hafa þetta valkvætt með einhverjum hætti þannig að auðvelt yrði að færa málaflokka yfir á stóru kaupstaðina á Reykjavíkursvæðinu en á sama tíma gæti yfirfærsla orðið erfiðari úti á landi. 

Virðulegi forseti. Matvæla- og landbúnaðarstofnun Sameinuðu þjóðanna hefur gefið út að gert er ráð fyrir að matvælaþörf heimsins muni aukast um 70% til ársins 2050. Aðalástæða þess er aukinn fólksfjöldi í heiminum og aukin neysla matvæla. Þetta mun gerast samhliða því að hefðbundin fæðuframleiðslusvæði verða fyrir slæmum áhrifum loftslagsbreytinga vegna hnattrænnar hlýnunar. Þá munu að öllum líkindum hin köldu strjálbýlu lönd í norðri og verða góð landbúnaðarlönd, þar á meðal Ísland. Fólksfjölgun og vaxandi matvælaverð og óstöðugleiki á matvæla- og hráefnismörkuðum mun leiða af sér minnkandi fæðuöryggi. Það er því ljóst að fæðuöryggi er á meðal mikilvægustu málefna sem ríkisstjórnir þurfa að glíma við á komandi árum og áratugum. Þessi mál hafa komið til skoðunar víða í nágrannalöndum okkar, en þrátt fyrir efnahagshrun og náttúruhamfarir er engin opinber stefna til í þessum málaflokki hér á landi og hefur ekki verið mótuð af hálfu íslenskra stjórnvalda. Það eru margir þættir sem geta stefnt fæðuöryggi Íslendinga í hættu. Þar má til að mynda nefna náttúruhamfarir sem geta skaðað dreifikerfi þau sem byggt er á, ekki síst dreifikerfi sem að stórum hluta tengja höfuðborgarsvæði við landsbyggðina. Búfjárstofnar hér á landi eru afar viðkvæmir fyrir mögulegum utanaðkomandi sýkingum. Skortur á olíu og orkugjöfum, rafmagnsbilanir og fleira geta skert fæðuöryggi. Einnig er hætta fólgin í því hversu íslensk framleiðsla er háð innflutningi. Ef lokast fyrir innflutning takmarkar það matvælaframleiðslu á Íslandi gríðarlega. Auk þess eru litlar sem engar matarbirgðir að staðaldri til á Íslandi og því nær ómögulegt að bregðast við skyndilegu neyðarástandi sem kann að skapast. Í ljósi þessa langar mig að spyrja hæstv. atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra tveggja spurninga sem þessu tengjast: 1. Telur ráðherra að Ísland búi við nægilegt fæðuöryggi, og þá einnig í samanburði við aðrar þjóðir? 2. Er í vinnslu langtímaáætlun með það að markmiði að auka fæðuöryggi Íslands?

Herra forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir að hreyfa við þessu mikilvæga máli og fagna því að fá um þetta fyrirspurn. Þetta er mikilvægt umfjöllunarefni. Ég gerði það til dæmis að umtalsefni við setningu búnaðarþings síðastliðinn vetur og ef ég man rétt hefur þetta stef gjarnan verið kveðið þar og víðar, ekki síst frá hruni ef svo má að orði komast, því að þá vöknuðu auðvitað umræður um það hvar við værum á vegi stödd ef óvæntir og miklir atburðir gerðust hvað varðaði hluti eins og fæðuöryggi. Ef við veltum aðeins fyrir okkur skilgreiningum í þessum efnum má segja að fæðuöryggi snúist um að hafa á hverjum tíma tryggan og aðgengilegan nægan mat, þ.e. orku, prótein og bætiefni og annað það sem við þurfum til að búa við fjölbreytt fæðuframboð og af nægum gæðum. Hins vegar má segja að matvælaöryggið sem slíkt sé nær því að snúa að heilnæmi matvörunnar og að hún sé á hverjum tíma góð til neyslu. Ísland er í athyglisverðri stöðu að þessu leyti því við erum mikið fæðuútflutningsland. Einstaka mikilvægasta útflutningsafurð okkar er auðvitað fæða, fiskur. Landbúnaðurinn er líka í vaxandi mæli útflutningsgrein þótt vægi hans sé miklu meira hvað varðar framleiðslu fyrir innlendan markað. En um leið og Ísland er fæðuútflutningsland er það líka mikið innflutningsland. Gamla viðmiðunin helst nokkurn veginn í gildi, við flytjum inn um 50% af því sem þarf til að svala fæðuþörf þjóðarinnar. Það helgast af því að við flytjum inn bæði korn til manneldis og líka umtalsvert fóður til matvælaframleiðslu, suðræna ávexti og annað í þeim dúr. Hugtakið fæðuöryggi má nálgast úr tveimur áttum. Annars vegar er það langtímaöryggi sem snýst um að tryggja stöðugt framleiðsluumhverfi, tryggja að framleiðslan sé til staðar og traust í sessi og að til langs tíma búi landið sig þannig út að það sé sjálfu sér nægt í þeim mæli sem það er mögulegt og tryggi síðan aðföng sín sem þarf að flytja inn. Hins vegar má segja að fæðuöryggi geti snúist um viðbrögð við óvæntum atburðum svo sem fuglaflensu, skyndilegu rofi í samgöngum, náttúruhamförum og öðru í þeim dúr. Það liggur þá nær samræmdum viðbrögðum við einhvers konar almannavarnaástandi eða vá af því tagi. Það er augljóst mál að atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytið hefur mikilvægu hlutverki að gegna. Það mun taka það hlutverk alvarlega. Ég hyggst beita mér fyrir því að á þessum málum verði tekið og kannski markvissar en gert hefur verið að undanförnu, þar á meðal að hefja undirbúning að langtímaáætlun eins og hv. fyrirspyrjandi spyr um. Ég held að það sé skynsamlegt að við leggjum niður fyrir okkur áherslur sem snúa að langtímastefnumótun á þessu sviði, fæðuöryggi, út frá langtímaöryggi. Í grunninn þurfum við auðvitað að standa vörð um matvælaframleiðslu okkar. Það gerum við meðal annars með því að varðveita uppspretturnar, með því að tryggja sjálfbæra nýtingu fiskstofna og stöðugt starfsumhverfi í sjávarútvegi, tryggja varðveislu beitarlands, ræktarlands, framleiðslutækja og tóla og afkomu í landbúnaði og matvælaiðnaði og öllu því tengdu. Við rekum þá stefnu að landbúnaðurinn fullnægi þörfum okkar fyrir þær afurðir sem náttúra landsins yfirleitt býður upp á að raunhæft sé að framleiða. Þessarar stefnu sér auðvitað stað í opinberum stuðningi, bæði í formi ríkisframlaga og innflutningsverndar. Liður í því sama er öflugt rannsókna- og þróunarstarf sem er líka hluti af því að tryggja fæðuöryggi. Í því liggja líka sóknarfæri okkar, t.d. möguleikar til að stórefla kornrækt. Ég tel að það sé einboðið að fara þá leið sem skýrslur hafa mælt með, að styðja betur við möguleika okkar til þess að verða meira sjálfum okkur næg á sviði kornræktar, bæði til manneldis og til fóðurgerðar. Ég nefni sem dæmi búgrein eins og svínaræktina sem á þar heilmikla möguleika. Ég vona að þessa muni sjá stað í þeim viðræðum sem nú standa yfir milli Bændasamtakanna og ríkisins um endurskoðun búnaðarlagasamnings. Möguleikar okkar eru þarna umtalsverðir. Þetta kemur inn á það sem hv. fyrirspyrjandi nefndi um það sem fram undan er hjá mannkyninu, að þurfa hátt í að tvöfalda fæðuframleiðslu næstu hálfa öldina eða svo. Við eigum möguleika á sviði kornræktar, grænmetisræktar, bæði úti- og inniræktunar, jafnvel ávaxtaræktar,  Þannig að svörin við spurningunum eru: Já, ég tel að við búum við viðunandi fæðuöryggi, en við getum gert betur og eigum að geta betur. 
             Já, við eigum að leggja niður fyrir okkur langtímaáætlun í þessum efnum.

Herra forseti. Íslendingar eru að hlutfalli einhverjir mestu fæðuframleiðendur í heimi og er það vel. Við verðum að standast þar samanburð í gæðum og verði. Auðvitað þurfum við á einhverjum innflutningi að halda inn í framtíðina, en okkur ber að standa vörð um fæðuöryggi. Ég fagna þessari umræðu sem hv. þm. Ásmundur Einar Daðason hefur hér á Alþingi. Þetta er efni sem við þurfum að skoða mjög rækilega og spannar víðfeðmt svið. Við höfum staðið okkur vel hvað fiskinn varðar og hinn hefðbundna landbúnað. Ég er mjög hugsi yfir því hvernig við getum sótt frekar fram þegar kemur að grænmeti og eftir atvikum ávöxtum, og vil beina spurningu til hæstv. ráðherra um það. Við erum ekki sjálfbær í þeim efnum. Við framleiðum um það bil 40% af því grænmeti sem við neytum árlega, en 60% er flutt inn. 
             Hér má spyrja: Er hæstv. ráðherra með einhverja ákveðna stefnu um framleiðslu á grænmeti? Þar eru tækifærin 

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin og hv. þm. Sigmundi Erni Rúnarssyni sem kom inn í þessa umræðu. Ég vil fagna því að hæstv. ráðherra hyggst setja í gang vinnu við að móta langtímastefnu um fæðuöryggi því samanburður á Íslandi og nágrannalöndum okkar hefur sýnt að við stöndum að einhverju leyti á dálítið veikum fótum hvað það snertir. Það kann að stýrast að hluta til af legu landsins og hversu háð við erum innflutningi, en engu að síður er full ástæða til að taka þetta mál til mjög ítarlegrar skoðunar. Þetta er mál sem ætti að vera hægt að vinna á þverpólitískum grunni og ættu ekki að vera neinar deilur um það meðal Íslendinga að það er mikilvægt að efla fæðuöryggi þjóðarinnar. Við sáum til að mynda þegar efnahagshrunið varð að menn höfðu áhyggjur af því að það væru einungis til kornbirgðir í landinu til nokkurra vikna. Svona spurninga mætti spyrja um fleiri þætti. Það geta komið upp áföll í heiminum. Við þekkjum það úr heimssögunni að það geta komið upp áföll, hvort sem er af mannavöldum eða náttúrunnar vegna sem kalla á mikilvægi þess að skoða þennan málaflokk. Ég vil hvetja ráðherra til að flýta þessari vinnu. Ég veit að sett var inn í samstarfsyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar á sínum tíma að mótuð yrði stefna um fæðuöryggi og matvælaöryggi. Ég vil hvetja ráðherrann til að flýta þeirri vinnu og kalla sem flesta að henni, bæði úr greinum landbúnaðarins, sjávarútvegsins, úr hinum pólitísku flokkum og fleiri aðila. Um þetta á að geta ríkt full sátt meðal okkar Íslendinga, að tryggja fæðuöryggi þjóðarinnar og gera það sem í okkar valdi stendur til að það megi vera sem best.

Herra forseti. Það er alveg ljóst, ég kom því ekki að í fyrra svari mínu, að fæðuöryggisþátturinn tengist að sjálfsögðu þeim viðbúnaði sem við höfum á ýmsum öðrum sviðum, t.d. varðandi orkuforða, olíu, lyf, fóður og annað sem kann að vera óaðskiljanlegur hluti af því að viðbúnaður okkar að þessu leyti sé fullnægjandi. Svo getum við farið yfir í sjúkdómavarnir og margt fleira. Allt spilar þetta saman. Upp að vissu marki þarf að taka fæðuöryggis- og matvælaöryggismálin einfaldlega með sem lið í almennum viðbúnaði landsins til að mæta óvæntum aðstæðum. Það er ýmislegt hægt að gera til þess. Ég tek aftur sem dæmi aukna kornrækt og framleiðslu. Ef við náum því upp á tíu, fimmtán árum, sem margir telja raunhæft, að verða í þó nokkrum mæli sjálfum okkur næg í þeim efnum, vex fæðuöryggi þjóðarinnar augljóslega með því, að því tilskildu að við höfum það sem til þarf. Svo verða einhver áföll og uppskera verður ekki alltaf góð eins og gengur, en að breyttu breytanda yrði hér væntanlega í birgðum miklu meira korn, við værum fær um að framleiða svín og annað án þess að vera háð innflutningi nánast dag frá degi eða viku frá viku eða mánuð frá mánuði. Já, ég tel að það liggi líka miklir möguleikar í grænu greinunum, og svara þar með hv. þm. Sigmundi Erni Rúnarssyni. Við höfum séð ágæta þróun í stóraukinni útiræktun á ýmsu grænmeti, að vísu aðallega yfir afmarkaðan tíma ársins. Gróðurhúsaframleiðslan hefur færst meira yfir í heilsársframleiðslu með lýsingu og súrefnisgjöf o.s.frv. Við erum meira að segja að sjá ávaxtarækt koma upp. Sá sem hér stendur hefur séð pínulítil epli og pínulitlar plómur á eigin ávaxtatrjám. Þetta er eitthvað sem hefði þótt fjarlægur möguleiki fyrir ekki löngu síðan. En kannski eigum við eftir að upplifa að það verði ekki eins fjarlægt og áður var talið að það svið breikki verulega