Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Fjárlagafrumvarp fyrir árið 2005 er komið til lokaafgreiðslu 4. desember í fyllsta samræmi við þá tímaáætlun sem lagt var af stað með í haust. Niðurstaða þessa frumvarps er sú að afgangur á ríkissjóði á næsta ári verður 10 milljarðar kr. sem er mjög viðunandi niðurstaða í ljósi allra aðstæðna og veitir nauðsynlegt aðhald í efnahagsmálunum en skapar eigi að síður svigrúm til þeirra skattalækkana sem ráðgerðar eru á næsta ári. Þjóðhagsspá Seðlabankans sem birt var í fyrradag sýnir að það eru frekar líkur á því að afgangurinn í ríkissjóði á næsta ári verði meiri en 10 milljarðar en minni. Það eru auðvitað ánægjuleg tíðindi. Ég vil nota þetta tækifæri og þakka sérstaklega fjárlaganefndarmönnum, bæði í meiri hluta og minni hluta, fyrir vel unnin störf og fyrir að hafa tryggt að frumvarpið kæmi svo snemma til lokaafgreiðslu.

Herra forseti. Nú er komið að lokaafgreiðslu fjárlaga fyrir árið 2005 og enn virðist eiga að halda áfram blekkingarleiknum. Þrátt fyrir að í fyrradag hafi komið ný þjóðhagsspá frá Seðlabankanum sem sýndi fram á að forsendur fjárlaganna eru nær allar brostnar skal ekki bæta plaggið. Plaggið skal inn í framtíðina í þeirri mynd sem það var lagt fyrir þingið í upphafi þrátt fyrir að bent hafi verið á að vanbúið var það í upphafi og síðan hafi hlutir, margir hverjir, breyst gífurlega. Það er ljóst að Seðlabankinn hefur sent frá sér fyrsta aðvörunarmerkið, hækkað stýrivexti sína og tekið undir með okkur sem bent höfum á að ekki er nægjanlegt aðhald í fjárlagafrumvarpinu. Fjárlögin munu því ekki nýtast sem skyldi til að mæta þeirri þenslu sem fram undan er. Herra forseti. Við gerum tilraun til þess við lokaafgreiðslu fjárlaganna að gera á því nokkrar bætur. Við leggjum fram tillögur, m.a. um það að breyta fyrirhugaðri skattalækkun sem svo er kölluð og lækka ekki tekjuskatt flatt um 1% heldur lækka matarskattinn sem vitað er að er meiri hluti fyrir í þinginu. Einnig gerum við tillögu um það að barnabætur sem stjórnarflokkarnir hafa lofað í framtíðinni verði hækkaðar strax í upphafi næsta árs. Við erum með nokkrar tillögur til að bæta stöðu menntastofnana, stöðu sem vitað er að þarf að bæta en stjórnarflokkarnir virðast ætla að halda áfram þeim leik að gera slíkt í fjáraukalögum og skapa þar af leiðandi stofnununum óþarfavanda. Við gerum enn einu sinni tilraun til að staðið verði við samninginn við Öryrkjabandalagið. Við gerðum tilraun til þess að halda óbreyttu ástandi varðandi Mannréttindaskrifstofu Íslands og við gerum tilraun til þess að horfst verði í augu við fjárhagsvanda sveitarfélaganna. Það er auðvitað með ólíkindum, herra forseti, að svokölluð tekjustofnanefnd skuli ekki hafa lokið störfum áður en fjárlög fyrir árið 2005 eru afgreidd. Það er búið að viðurkenna að þar er vandi sem taka þarf á því að með skipun nefndarinnar er að sjálfsögðu búið að viðurkenna að vandi sveitarfélaganna sé til staðar. Þess vegna eiga menn sem aðhyllast vönduð vinnubrögð að ljúka slíkum störfum áður en fjárlög eru afgreidd. Þannig er það á fjölda sviða. Nýlega dreifði t.d. hæstv. menntamálaráðherra frumvarpi um Tækniháskóla Íslands þar sem gert er ráð fyrir því, herra forseti, að á næsta ári þurfi að greiða þar á annað hundrað milljónir en sú breyting sem þar er fyrirséð er ekki inni í fjárlögum. Þetta sýnir enn einu sinni hvaða viðhorf, því miður, stjórnarherrarnir hafa til fjárlaga.

Herra forseti. Fjárlög fyrir árið 2005 koma hér til lokaafgreiðslu. Hér eru vissulega mörkuð nokkur tímamót í sögu þessarar ríkisstjórnar, nú skal keyra hart á skattalækkanir, skattalækkanir til þess fólks sem hefur hæstar tekjur. Nú skal svo virkilega keyra á þann þáttinn en lágtekjufólk skal bera aukinn hlut í skattheimtu ríkisins. Sveitarfélögin standa frammi fyrir miklum fjárhagslegum vanda. Við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði leggjum til að ef svigrúm er hjá ríkisstjórninni nú til 1% skattalækkunar geti sú skattalækkun færst til sveitarfélaganna og styrkt tekjustofna þeirra. Ég lít á það sem hinn alvarlegasta hlut hér við fjárlagaafgreiðsluna að skilja stöðu sveitarfélaganna eftir svo fjárhagslega veika sem raun ber vitni. Skattalækkunum er mætt með því að skera niður í samgönguáætlun. Reyndar liggur sá niðurskurður ekki sundurgreindur fyrir þinginu og því mótmæli ég. Þeim er mætt með því að hækka innritunargjöld í ríkisháskólunum, með því að auka gjöld á sjúklinga sem þurfa að sækja heilbrigðisstofnanir með hækkun á komugjöldum. Þetta er það fólk sem ríkisstjórnin telur að geti lagt inn í þjóðarbúið og mætt þeim skattalækkunum sem keyrðar eru fram. Staða efnahagsmála er annars svo að aðaltekjustofn ríkisins á næstu árum virðist eiga að vera skattar á viðskiptahallann. Seðlabankinn gaf út mjög sterka aðvörun í fyrradag um hvert stefndi í þróun efnahagsmála, hækkaði stýrivexti þannig að þeir eru komnir upp í 8,25%, stýrivextir sem koma fyrst og fremst niður á lánum til einstaklinga og minni fyrirtækja hér á landi. Um 30% af því fjármagni sem í umferð er verður snert af þessari hækkun stýrivaxta. Gengisvísitalan er komin niður í 115. Gengið er út frá því í fjárlagaforsendum að hún sé 125. Ruðningsáhrif svona mikillar breytingar á genginu geta orðið gríðarleg og atvinnulífið, sérstaklega útflutningsgreinarnar úti um land, mun standa frammi fyrir miklum vanda fari fram sem horfir, herra forseti. Þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs flytja hér tillögur sem eru til bóta og rétta að nokkru af veikan hluta fjárlagafrumvarpsins en að öðru leyti sitjum við hjá við tillögur ríkisstjórnarinnar.

Hæstv. forseti. Frumvarp til fjárlaga ársins 2005 kemur nú til lokaafgreiðslu á Alþingi. Í frumvarpinu birtist sterk og góð staða ríkissjóðs. Fram undan er aukinn hagvöxtur og aukinn kaupmáttur almennings. Frumvarpið felur m.a. í sér lækkun tekjuskatts launafólks, verulega aukin framlög til velferðarmála en jafnframt ákveðið aðhald í ríkisútgjöldum. Niðurstaða frumvarpsins er góður tekjuafgangur upp á um 10 milljarða kr. sem er mun betri útkoma en þekkist í flestum samanburðarlanda okkar. Á heildina litið er því um gott frumvarp að ræða með góðri heildarútkomu. Herra forseti. Fram undan er að halda uppi aðhaldi í ríkisútgjöldum, auka aga í ríkisrekstrinum og að framkvæmd fjárlaga verði eins og lagt er upp með. Það eru mikilvæg verkefni í þágu framtíðarhagsmuna þjóðarinnar og tryggir framhald á góðum árangri stjórnarflokkanna í ríkisfjármálum.

Hæstv. forseti. Með verkum sínum við afgreiðslu fjárlaga fyrir árið 2005 og fjárlaganna sl. haust fyrir árið 2004 hefur ríkisstjórnin þegar tekið meira inn í tekjum með nýjum álögum en sem nemur fyrirhugaðri skattalækkun næsta árs, skattalækkun sem fyrst og fremst færir fjármuni til þeirra sem hærri hafa tekjurnar. Sjá má í nefndaráliti 1. minni hluta upptalningu á nýjum tekjum sem lagðar voru á á þessu ári og því fyrra. Afgreiðsla fjárlaga nú er á ábyrgð stjórnarþingmanna enda mun margt þurfa að lagfæra með fjáraukalögum á næsta ári, hæstv. forseti.

Virðulegi forseti. Ríkisháskólarnir búa við allt of lág fjárframlög sem og háskólastigið allt og hér er lögð til aukning til að mæta þeim fjárhagsvanda sem skólarnir standa frammi fyrir en þeir búa við allt of lág fjárframlög af hálfu hins opinbera miðað við nemendafjölda þeirra. Sá vandi er fyrirsjáanlegur og borðleggjandi og því leggjum við til að þeim vanda verði mætt hér og nú í stað þess að berja í brestina í fjáraukalögum á næsta ári og láta skólana engjast í þeim vanda sem þeir eru í. Á nokkrum árum hefur t.d. átt sér stað hrein bylting í bæði meistara- og doktorsnámi í skólunum, sérstaklega Háskóla Íslands, og hefur nemendafjöldi í framhaldsnámi tólffaldast, úr liðlega 100 nemendum í yfir 1200. Þessari jákvæðu þróun og svo aukinni eftirspurn í skólana á að mæta með auknum fjárveitingum til kennslu og rannsókna en þeim hefur ekki verið mætt og styðst skólinn í auknum mæli við stundakennara sem ekki fæst fé til rannsókna. Því leggjum við til þessi fjárframlög til skólanna.

Hæstv. forseti. Þessi tillaga er viðbragð við þeim ásetningi ríkisstjórnarflokkanna að þrengja sífellt að rekstri opinberu háskólanna sem hafa í auknum mæli þurft að taka upp aðgangstakmarkanir á sama tíma og stjórnvöld þykjast ætla að hækka menntunarstig þjóðarinnar. Opinberu háskólarnir eru þvingaðir til að hækka skráningargjöld sín og eru beinlínis sveltir inn á braut skólagjalda. Slíkt ógnar því grundvallaratriði í menntastefnu þjóðarinnar sem við höfum talið að standa þyrfti vörð um, nefnilega jafnrétti til náms. Vinstri hreyfingin – grænt framboð hefur spyrnt við fótum gegn þessari þróun og við munum gera það áfram. Við teljum engar röksemdir fyrir því að Háskóli Íslands þurfi að láta sér lynda það að í ár fái hann einungis fjármagn fyrir 46% af kennsluframlagi til rannsókna þegar það var 67% fyrir örfáum árum. Vinstri hreyfingin – grænt framboð skilur ekki stefnu stjórnvalda í þessu. Þess vegna greiðum við tillögunni atkvæði. Ég segi já.

Herra forseti. Hér er tillaga sem við flytjum, sá sem hér stendur og hv. þm. Guðjón A. Kristjánsson, um að Háskóli Vestfjarða fái byrjunarfjárveitingu til að geta hafið störf. Vestfirðingar hafa lagt mikla áherslu á stofnun háskóla á Vestfjörðum með staðsetningu á Ísafirði og það er fyllilega ástæða til að standa á bak við þá með því að þetta starf komist í gang. Reynslan hefur sýnt að litlar stofnanir í sterkum og nánum tengslum við umhverfi sitt eins og litlir háskólar sem þessi geta starfað vel. Það er mjög brýnt fyrir þennan væntanlega háskóla að fá fjárlagalið, fá eigin kennitölu á fjárlögum til að geta haldið áfram að byggja sig upp og starfa. Það hefur verið ein meginkrafa Ísfirðinga og Vestfirðinga nú á síðari missirum að fá að stofna sinn eigin háskóla sem tengdist auðlindum og möguleikum þess byggðarlags. Því leggjum við til að þingheimur samþykki það að veita þeim þennan stuðning.

Virðulegi forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um hreina sýndartillögu og sýndarmennskutillögu. Þannig er mál með vexti að í vor var lokið starfi nefndar þar sem sátu fulltrúar heimamanna og menntamálaráðuneytis. Þar var ákveðið hvernig staðið skyldi að þessum málum. Það kom fram á fundi með heimamönnum og þingmönnum Norðvest. að ekki skorti fjármagn til þess, hvorki á þessu ári né því næsta, til að halda áfram þeirri vinnu í samræmi við það sem heimamenn vildu. Það liggur fyrir að til staðar er fjárveiting á þessu ári upp á 20 millj. kr. Það liggur fyrir að til staðar er fjárveiting á næsta ári upp á 20 millj. kr. - 40 millj. kr. á tveimur árum til að hefja undirbúning að háskólakennslu á Ísafirði eins og við heimamenn höfum verið að berjast fyrir. Þessi tillaga er eingöngu gerð til að reyna að slá einhverjar pólitískar keilur. Hún hefur enga efnislega þýðingu, hún er sýndartillaga, sýndarmennskutillaga sem við eigum að fella.

Hæstv. forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um að sett verði aukið fé til framhaldsskólanna, og væri ekki vanþörf á. Það eru engir eðlilegir stjórnunarhættir að láta framhaldsskólana vera með uppsafnaðan vanda árum saman og ég held að rétt væri fyrir hv. þingmenn að muna að þegar kemur að afgreiðslu fjáraukalaga á næsta ári þarf örugglega að taka á þessum vanda. Það á að taka á þeim vanda sem fyrirséður er í fjárlögunum og þess vegna er það hrein sýndarmennska ef það á að afgreiða þetta með þeim hætti að það vanti tugi og hundruð milljóna til þess að reka framhaldsskólana.

Herra forseti. Sú ánægjulega þróun hefur átt sér stað undanfarið að nemendum á framhaldsskólastigi hefur fjölgað og auk þess hefur skólunum tekist að minnka brottfall verulega. Samfylkingin og aðrir flokkar stjórnarandstöðunnar telja því sýnt að veita þurfi meira fjármagn til framhaldsskólanna til að koma til móts við og standa straum af kostnaði vegna þessarar ánægjulegu þróunar, auk þess sem við teljum að hætta eigi því sem verið hefur undanfarið, að láta skólana engjast í fjárskorti og láta þá vera fastagesti á fjáraukalögum ár eftir ár.

Virðulegi forseti. Hér er gerð tillaga um að bæta 330 millj. kr. við fjárveitingar til framhaldsskólanna sem er lágmark samkvæmt tillögum frá skólameistarafélagi framhaldsskólanna. Til viðbótar þessari fjárhæð sem kæmi þá til móts við þá 400 nemendur sem vantar fé til á næstu fjárlögum er uppsafnaður vandi framhaldsskólanna 500–600 millj. kr. Það sýnir algert metnaðarleysi nýs menntamálaráðherra að sætta sig við að fjárlögum 2005 verði lokað með því að ekki sé komið til móts við raunverulegar þarfir og raunverulegan nemendafjölda í framhaldsskólum landsins á næsta ári. Allir muna vandræðaástandið sem varð í haust þegar ljóst varð að ekki var hægt að taka við öllum árgangnum í skólunum og síðan var því mætt með fjáraukalögum og með því sem hér hefur verið kallað sýndarmennska í fjárlagagerð og á ekki að viðgangast. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Sá fáheyrði atburður átti sér stað í íslensku skólakerfi síðasta vor að fjölda umsækjenda í framhaldsskólana var vísað frá og eftir allan hamaganginn stóð það eftir að þeir sem voru að sækja um skólavist og nám eftir að hafa fallið brott, sem kallað er, eða gert hlé á námi sínu án útskriftar fengu flestir ekki skólavist. Ekki hafði verið gert ráð fyrir þessum nemendum við skólann í samanburði við þá fjölgun sem átti sér stað vegna stærri árganga í framhaldsskólunum. Þetta var fáheyrð og meginbreyting á skólastefnu okkar sem fékk enga umræðu hér. Þó að einstakir skólar hafi náð árangri í glímunni við brottfallið eigum við enn þá heimsmetið þar. Við þurfum að bæta verulega í til að gera almennilega við framhaldsskólana og því styð ég eindregið þessa tillögu um aukna fjárveitingu til skólanna þannig að þeir geti tekið við þeim nemendum sem þangað sækja, hvort sem það eru nýnemar eða nemar sem hafa áður fallið á brott og sækja um skólavist öðru sinni. Ég segi já.

Hæstv. forseti. Hér greiðum við atkvæði um tillögu sem gerir ráð fyrir því að settar verði 20 millj. kr. í það að undirbúa eitt af höfuðsöfnum þjóðarinnar sem samkvæmt lögum á að vera Náttúruminjasafn Íslands. Frá því að safnalögin nýju voru sett hefur ekki verið settur neinn peningur í það að undirbúa stofnun þessa safns. Nú er nýkomin út skýrsla frá Ríkisendurskoðun sem greinir frá því hvernig staðan er hjá Náttúrufræðistofnun Íslands í dag og hún er vægast sagt bágborin. Sýningaraðstaðan kúrir enn í tveimur sýningarherbergjum á tveimur hæðum í afar óhentugu húsnæði uppi við Hlemm. Vísindasafnið er í afar óhentugu húsnæði líka í geymslum í kjöllurum, bæði sunnan heiða og norðan. Það er sannanlega orðið mál að linni og almennileg bragarbót verði gerð í þessum efnum. Náttúrufræðistofnun Íslands er búin að vera í tæplega hálfa öld í bráðabirgðahúsnæði. Hún á það inni hjá Alþingi Íslendinga að við setjum núna fjármuni í Náttúruminjasafn Íslands.

Virðulegi forseti. Náttúruminjasafn Íslands er 115 ára gömul stofnun á þessu ári, ein af elstu menningarstofnunum Íslands. Safnið hefur búið við mikil þrengsli í bráðabirgðahúsnæði í tæp 40 ár. Undanfarna áratugi hefur verið unnið að endurbótum og búið í haginn fyrir önnur söfn, höfuðsöfn í landinu, nú síðast Þjóðminjasafnið með myndarlegum hætti. Hér er gert ráð fyrir að veittar yrðu 20 millj. kr. til undirbúnings aðgerða í málefnum Náttúruminjasafns Íslands, þetta yrði fyrsta skrefið í endurreisn safnsins. Hér er um að ræða táknræna fjárhæð sem gæti verið viljayfirlýsing frá þinginu um áframhaldandi uppbyggingu safnastarfs í landinu. Það er komið að Náttúruminjasafninu. Ég segi já.

Forseti. Það hefur gengið á ýmsu í áranna rás við úthlutun heiðurslauna listamanna. Þó hefur held ég alltaf verið virt sú sjálfsagða regla að reynt sé að ná samstöðu um málið á Alþingi þvert á skurðlínur flokka og landamæri stjórnar og stjórnarandstöðu. Þessi hefð er nú rofin. Stjórnarmeirihlutinn í menntamálanefnd var búinn að ganga frá þessu máli þegar það kom til afgreiðslu í nefndinni. Tillögumenn eru því aðeins þeir hv. þm. sem smalað var saman til að mynda meiri hluta í nefndinni á fimmtudagskvöldið en ekki við sem sitjum í menntamálanefnd fyrir stjórnarandstöðuflokkana. Ég harma það að Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn skuli hafa kosið að láta þennan skugga bera á veitingu heiðurslauna til fjögurra nýrra manna í þessum hópi en til að sýna því ágæta listafólki þá virðingu sem skylt er segi ég þó að þessu sinni já.

Hæstv. forseti. Árlega kemur fjöldi íslenskra listamanna til greina inn á heiðurslaunalista Alþingis. Þeir fjórir einstaklingar sem hér er bætt við eiga sannarlega skilið sæti á þessum lista, en þeir eru líka fleiri. Það er áralöng hefð hjá Alþingi Íslendinga að það sé unnið í sátt og samlyndi að uppstillingu á þennan lista á hverju ári. Ég harma það að sú hefð skuli hafa verið brotin en það hefur gerst núna annað árið í röð að meiri hlutinn leggur fram tillögu sem er ekki til umræðu. Það er mjög miður að svo skuli að verki verið í menntamálanefnd Alþingis. Ég hvet til þess að þau vinnubrögð sem hv. menntamálanefnd er að reyna að innleiða nú verði afnumin og að framvegis verði reynt að eiga samtal um þessi mál þar sem allir stjórnmálaflokkar sem sæti eiga á Alþingi komi jafnir að málum.

Herra forseti. Ríkið á ekki að greiða heiðurslaun til listamanna. Rökin eru í fyrsta lagi: Stjórnmálamenn eiga ekki að skera úr hverjir eru góðir listamenn og hverjir eru slæmir, það er ákvörðun fólksins í landinu sem það sýnir með því að kaupa og njóta listaverka. Menningu á ekki að stýra ofan frá enda gaf það slæma raun í Sovét. Í öðru lagi: Listamenn eiga ekki að þakka og þóknast stjórnmálamönnum. Í þriðja lagi: Þegar listamenn hafa öðlast þann sess að vera gjaldgengir á lista yfir heiðurslaun eru þeir yfirleitt komnir á græna grein og þurfa ekki á styrk að halda. Ég sakna þess listamanns á þessum lista - ef menn vilja veita heiðurslaun - sem heitir Björk Guðmundsdóttir. Hún er sá listamaður sem hefur selt íslenska menningu víðast og fyrir mesta peninga og ætti skilið að vera þarna. Ég legg til að á næsta ári fái hún eina krónu á mánuði því hana munar ekkert um þetta, samtals 12 krónur, og geti fengið það fyrir fram allt árið. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um að bæta fjórum nýjum aðilum inn á heiðurslaun listamanna. Meiri hluti nefndarinnar gerði grein fyrir tillögu sem var mjög vel rökstudd og hún var auðvitað rædd í nefndinni. Minni hlutinn vill ráða þessu líka og fær um það ráðið en ef hann fær ekki að ráða kemur hann hingað og kvartar eins og gamlar nöldurskjóður. Þannig er lýðræðið hjá þeim. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Að sjálfsögðu vill minni hluti nefndarinnar hafa með þær tillögur að gera sem honum er ætlað að standa að. Um það snýst þetta mál. Á hverju ári eru margir kallaðir þegar kemur að því að veita heiðurslistalaun Alþingis og styð ég eindregið að slík laun séu veitt. Hins vegar skortir reglur og viðmið til að þeir hlutir geti gengið í gegn nokkuð eðlilega, enda kemur mikill fjöldi valinkunnra listamanna augljóslega til greina á hverju einasta ári. Fyrir Alþingi liggur frumvarp um þetta mál frá hv. þm. Merði Árnasyni þannig að þau mál gætu horft til betri vegar á næstunni. En við komum að þessu sinni, fulltrúar minni hlutans í menntamálanefnd, að gerðum hlut. Við styðjum eindregið þau nöfn sem þar eru og greiðum því tillögunni atkvæði okkar en við fengum ekki að hafa um það að segja frekar hvernig þessu máli var háttað. Það eru óviðunandi vinnubrögð, þau eru ólýðræðisleg og við hörmum að svo sé að máli staðið og hvetjum formann og aðra nefndarmenn eindregið til að standa öðruvísi að á næsta ári. Við tillögunni segi ég engu að síður já.

Virðulegi forseti. Fyrir nokkrum árum ritaði formaður Framsóknarflokksins, núverandi hæstv. forsætisráðherra, minnisblað til ríkisstjórnarinnar þar sem hann taldi að til þess að tryggja sjálfstæði Mannréttindaskrifstofu yrðu framlög að koma beint frá Alþingi. Það gengi ekki að þau kæmu frá einhverju tilteknu ráðuneyti. Ég er sammála þeirri skoðun sem hæstv. forsætisráðherra hafði á þeim tíma og segi því já og vænti þess að Framsóknarflokkurinn sé enn sama sinnis og hann var þá.

Forseti. Það hefur þegar vakið athygli á alþjóðavettvangi að íslenska ríkisstjórnin skuli hafa kosið að fara með þessum hætti fram gegn mannréttindaskrifstofu sem fjölmörg félagasamtök standa að og hefur unnið það starf að enginn gagnrýnir. Það fer hins vegar í taugarnar á valdsmönnum að einhver skuli taka sér það vald að hafa eitthvað um gerðir þeirra að segja og þess vegna ráðast þeir núna gegn þessari skrifstofu. Ég held að þetta sé óvenjulegt mál vegna þess að þetta er ekki aðeins skrýtið innan lands, heldur eru stjórnarmeirihlutinn og ríkisstjórnin að búa til hneyksli sem verður okkur til háðungar og óvirðingar utan lands. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Þessi breytingartillaga minni hlutans snýst einfaldlega um það að tryggja Mannréttindaskrifstofu Íslands áfram fasta fjárveitingu, fasta fjárveitingu til að tryggja sjálfstæði skrifstofunnar. Sjálfstæður rekstur skrifstofunnar tryggir að í landinu starfi óháður greiningar- og eftirlitsaðili á sviði mannréttinda. Það gengur ekki upp að Mannréttindaskrifstofan sé háð duttlungum einstakra ráðherra. Þingmaðurinn segir já.

Herra forseti. Það er aldeilis ótrúleg meinbægni hjá hæstv. ráðherrum og meiri hlutanum múlbundnum að baki þeim að geta ekki unnt Mannréttindaskrifstofu Íslands þess að vera sjálfstæður og sérmerktur liður á fjárlögum þannig að skrifstofan gangi að fjárveitingum sínum vísum og að sjálfstæði hennar og óhæði sé þar með tryggt, m.a. og ekki síst gagnvart framkvæmdarvaldinu sem hún þarf að veita aðhald og eftir atvikum að gagnrýna, og hefur gert á undanförnum árum. Þetta mál er kristaltært og ef hæstv. ráðherrar skilja ekki af hverju verið er að berjast fyrir því að óbreytt skipan haldist og skrifstofan sé sjálfstæð að þessu leyti er eitthvað mikið að hjá þeim. Þá er eitthvað mikið að í sálarbúi þeirra þannig að það er ískyggilegt inn í hvaða heim glittir í gegnum þessa meinbægni ríkisstjórnar Íslands undir forustu dómsmálaráðherra Björns Bjarnasonar, utanríkisráðherra Davíðs Oddssonar og forsætisráðherra Halldórs Ásgrímssonar sem eiga sérstaka skömm skilið fyrir framgöngu sína í þessu máli. Þingmaðurinn segir já.

Hæstv. forseti. Það er eitthvað rotið í innviðum þess stjórnkerfis sem ekki vill styðja við bakið á starfsemi sjálfstæðrar mannréttindaskrifstofu, mannréttindaskrifstofu sem veitir stjórnvöldum afar nauðsynlegt aðhald og tekur virkan þátt í opinni umræðu um stöðu mannréttinda á Íslandi. Þingmenn Sjálfstæðisflokksins og Framsóknarflokksins geta snúið dæminu við í þessari atkvæðagreiðslu og bjargað bæði orðspori sínu og Íslands á erlendum vettvangi og sagt já við þessari tillögu. Hæstv. forseti. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Árás ríkisstjórnarinnar á Mannréttindaskrifstofu Íslands hefur vakið athygli langt út fyrir landsteinana. Með afgreiðslu sinni á stofnuninni hefur ríkisstjórnin skapað sér tortryggni allra virtustu samtaka á sviði mannréttinda í okkar heimshluta. Við sjáum það á öllum þeim skeytum sem rignir yfir þingmenn þessa dagana, nú síðast frá biskupnum yfir Íslandi. Þetta er undarleg ráðstöfun, ekki síst í ljósi umsóknar ríkisstjórnar Íslands um setu í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna. Það auðveldar varla hæstv. utanríkisráðherra það verk að hafa nú eftirlitsnefnd Sameinuðu þjóðanna með mannréttindum á bakinu. Ég held að þingmenn ættu að auðvelda honum frekar það verk ef menn meina eitthvað með því að sækja um aðild að öryggisráði Sameinuðu þjóðanna og segja já hér, hv. stjórnarþingmenn. Ég segi já.

Herra forseti. Það er allt í lagi að rugla nafnaröðinni svo fremi að ég fái að greiða hér atkvæði og gera grein fyrir því. Með þessari breytingartillögu er verið að tryggja, ekki eingöngu fjármagn heldur sjálfstæði Mannréttindaskrifstofu Íslands. Það er það sem skiptir máli í þessari breytingartillögu. Skrifstofan þarf að vera jafnsjálfstæð og umboðsmaður Alþingis. Sú hegðan sem hér birtist gerir ekkert annað en að skapa tortryggni hér á landi sem erlendis. Ég hvet hæstv. ríkisstjórn til að líta til allra þeirra fjölmörgu áskorana sem hafa komið frá virtum félögum og stofnunum sem láta sig mannréttindamál varða, bæði hér á landi og erlendis. Þingmaðurinn segir já.

Virðulegi forseti. Með því að taka Mannréttindaskrifstofu Íslands út af fjárlögum er gengið verulega að sjálfstæði skrifstofunnar og ekki hægt að kalla það öðrum nöfnum en að hér sé um að ræða aðför að sjálfstæði Mannréttindaskrifstofu Íslands. Er sérstök ástæða til þess við þessa atkvæðagreiðslu að lýsa eftir skýrri afstöðu Framsóknarflokksins, sérstaklega með tilliti til þess minnisblaðs sem þáverandi hæstv. utanríkisráðherra, núverandi hæstv. forsætisráðherra, skrifaði ríkisstjórn Íslands árið 1997, svo og þeirrar yfirlýsingar sem fram kom frá hv. þm. Jónínu Bjartmarz í þætti í Ríkisútvarpinu á sunnudaginn var, fyrir sex dögum. Þó að þingmaðurinn sé því miður ekki stödd hér í dag til að svara fyrir það hljóta aðrir þingmenn Framsóknarflokksins að geta hlaupið í skarðið og gert grein fyrir stefnu flokksins í þessu máli. Ætlar Framsóknarflokkurinn að taka þátt í aðför Sjálfstæðisflokksins að Mannréttindaskrifstofu Íslands? Ég segi já við breytingartillögunni.

Herra forseti. Í lýðræðisríkjum tíðkast það að stjórnvöld styrkja sjálfstæða mannréttindastarfsemi í stað þess að brjóta hana niður eins og ríkisstjórn Halldórs Ásgrímssonar er að gera með þessum tillögum sínum. Nú er röðin komin að Mannréttindaskrifstofunni í viðleitni ríkisstjórnarinnar til að leggja niður starfsemi sem gagnrýnir hana. Þetta er uggvænleg þróun og hættuleg lýðræðinu. Gildir þá einu hvort við erum að tala um Seðlabankann, Þjóðhagsstofnun eða Mannréttindaskrifstofu Íslands. Ég vil tryggja sjálfstæða mannréttindastarfsemi undir hatti frjálsra félagasamtaka og fordæmi það markmið ríkisstjórnarinnar að vilja drepa hana niður. Ég segi já.

Herra forseti. Það hefur gætt dálítils misskilnings í frásögnum fréttastofa okkar af þessu máli. Hið rétta er að í fjárlögum þeim sem við erum nú að afgreiða er nákvæmlega sama upphæð til mannréttindamála og í fjárlögum yfirstandandi árs, þ.e. tvisvar sinnum 4 millj., samtals 8 millj. Það er ekki verið að skera þetta niður í heildina. Við hverja afgreiðslu koma til álita fjárlaga meiningar um það hverjir eigi að úthluta fé, Alþingi eða ráðherrar, og menn geta deilt um það enda orkar það oft tvímælis. Hér er um að ræða getgátur um það að ráðherrar ætli eitthvað sem ekki hefur komið í ljós. Við höfum ekki talið ástæðu til að hækka þetta og ég segi því nei.

Hæstv. forseti. Það er einkennilegur hugsanagangur sem birtist í því að draga úr sjálfstæði umfjöllunar um mannréttindi hér á landi sem annars staðar. Ég átta mig ekki á því á hvaða vegferð ríkisstjórnin er í þessu máli. Ég tel að menn séu að verða sér til skammar með því að fara í málið með þeim hætti að draga úr frjálsræði og frjálsri ákvaðanatöku varðandi mannréttindi. Ég segi já.

Virðulegur forseti. Alþingi Íslendinga ber öðru fremur að standa vörð um tjáningarfrelsið. Það tjáningarfrelsi hefur Mannréttindaskrifstofa Íslands nýtt og sem betur fer hefur mannréttindabarátta á Íslandi eflst. Mikilvægir dómar hafa náðst, m.a. gegn ríkisstjórn Íslands og slæm mál frá henni hafa verið stöðvuð á síðustu árum. Það truflar stjórnarherrana. Lítt dulin skilaboð felast í þeirri ógnun að svipta Mannréttindaskrifstofuna fjárveitingu og það er árátta hv. formanns Sjálfstæðisflokksins að vilja leggja niður stofnanir, svipta frjáls félagasamtök innheimtu hjá ríkissjóði eða svipta Mannréttindaskrifstofuna sjálfstæðum fjárveitingum. Slíkar athafnir forustumanna í stjórnmálum gegn lýðræðislegri umræðu eru hneyksli og stjórnarþingmönnum sem hér taka þátt í atkvæðagreiðslu til minnkunar. Ég segi já.

Hæstv. forseti. Það er ljóst að það verður dapurleg niðurstaða í þessari atkvæðagreiðslu. Hún er dapurleg fyrst og fremst fyrir Alþingi vegna þess að skilaboð frá ráðherrum eru tekin sem fyrirmæli til manna um það hvernig þeir eigi að greiða atkvæði í þingsölum. Það sannaðist býsna vel í viðtali við formann fjárlaganefndar í útvarpi fyrir 3–4 dögum þar sem hann hafði þá einu skýringu á því að þessar breytingar væru gerðar að komið hefðu tillögur um þær frá ráðuneytunum. Það er ótrúlegt að alþingismenn skuli vera svo litlir og lágir til hnésins að þeir skuli ekki geta slegið á puttana á ráðherrum sínum þegar valdið hefur spillt þeim eins og hér má vel sjá. Þingmaðurinn segir já.

Herra forseti. Það er ástæða til að leiðrétta varaformann fjárlaganefndar, hv. þm. Einar Odd Kristjánsson,  Mannréttindaskrifstofa Íslands verður að sækja þar um vilji hún gera það ásamt öðrum aðilum sem gætu viljað sækja um fjármagn vegna mannréttindamála. Það er því veruleg grundvallarbreyting á stjórnsýslulegri stöðu Mannréttindaskrifstofu Íslands. Ég er andvígur þessari breytingu. Með því er verið að skerða stöðu mannréttindamála hér á Íslandi, þátt okkar í mannréttindamálum úti um allan heim. Ég segi því já, herra forseti, og hef enga sýndarmennsku í því.

Hæstv. forseti. Mannréttindaskrifstofa Íslands hefur að tilstuðlan ríkisstjórnarinnar verið strikuð út af fjárlögum Íslendinga. Breytingin er ekki rökstudd, alls ekki. Mannréttindaskrifstofa Íslands er rekin af öllum, ég held örugglega öllum þeim félagasamtökum sem starfa á sviði mannréttindamála á Íslandi. Hún hefur skilgreint verksvið undir hatti þessara félagasamtaka. Nú ætla hæstv. ráðherrar að láta fjármunina sem hafa runnið til þessarar skrifstofu vera í einhverjum óskilgreindum potti þar sem þeir aðilar sem starfa að mannréttindamálum á Íslandi geta sótt um. Þetta er algerlega órökstudd tillaga, algerlega, og ég mótmæli henni. Ég sé ekki betur en að hér sé eitthvað rotið beinlínis við afstöðu ríkisstjórnarinnar til mannréttindamála almennt. Það orðspor sem ríkisstjórnin kemur sér upp með þessum gjörningi á eftir að fylgja henni sem skuggi inn í framtíðina og hann á eftir að verða ríkisstjórninni til mikillar vansæmdar. Ég segi já við breytingartillögunni.

Hæstv. forseti. Þingenn Samfylkingarinnar bera þessa tillögu stjórnarandstöðunnar uppi. Þeir eru þá ósammála ummælum oddvita Samfylkingarinnar í borgarstjórn Reykjavíkur sem hann viðhafði á landsþingi Sambands íslenskra sveitarfélaga fyrir viku hvar hann sagði helst eiga að leggja Jöfnunarsjóð sveitarfélaga niður, varaði við auknu fjármagni í hann og taldi starfsemi hans einkennast af sjóðasukki. Það er út af fyrir sig vel að sjá þetta hér, hæstv. forseti, en tillagan er ótímabær. Ríki og sveitarfélög ræða nú tekjuskiptinguna og sú vinna er á réttu róli. Rétt er að gefa nefnd þeirri sem um málið fjallar frið til að setja fram rökstuddar tillögur í málinu, ekki órökstuddar eins og þá sem hér er borin fram. Ég segi nei.

Herra forseti. Erfið fjárhagsstaða margra sveitarfélaga nú er ein alvarlegasta ógnunin við velferðarkerfið í landinu. Ríki og sveitarfélög bera sameiginlega ábyrgð á því að halda uppi velferðarþjónustunni. Þar ríkir að vísu ákveðin verkaskipting. Sú hefur orðið raunin nú að skipting tekna milli ríkis og sveitarfélaga hefur skekkst mjög, sveitarfélögunum í óhag. Þau hafa fengið aukin verkefni án þess að tekjustofnar hafi fylgt. Mörg sveitarfélög eru nú rekin með gríðarlegum halla. Þau verða að selja eignir sínar, veitur, jafnvel skóla, til að fjármagna rekstur sinn. Þessi staða er fullkomlega óábyrg af hálfu ríkisvaldsins. Orð hæstv. félagsmálaráðherra sýna að hann áttar sig hreinlega ekki á um hvað málið snýst. Hér er lagt til að til bráðabirgða, meðan verið er að endurskoða tekjustofna sveitarfélaga, verði veittar á fjárlögum næsta árs að lágmarki 700 millj. kr. sem fara í gegnum jöfnunarsjóðinn því að það er sá farvegur sem fyrir hendi er til styrktar þeim sveitarfélögum sem verst standa.

Herra forseti. Útreiðin sem sveitarfélögin í landinu fá í samskiptum við þessa ríkisstjórn er löngu orðin fræg að endemum. Það sem vekur sérstaka athygli auðvitað er metnaðar- og þó sennilega frekar viljaleysi hæstv. félagsmálaráðherra til að berjast fyrir málaflokki sínum. Það virðist vera sem hæstv. ráðherra, samanber ræðuhöld hans á vettvangi sveitarfélaganna og hér á Alþingi, uni því vel að vera undir skóhæl íhaldsins og komast hvorki lönd né strönd með málaflokk sinn. Þessi breytingartillaga er lítils háttar viðleitni til þess að laga stöðu sveitarfélaganna á næsta ári með 700 millj. kr. viðbótarfjárveitingu í jöfnunarsjóð og dugar þó auðvitað hvergi nærri til til að rétta stöðu sveitarfélaganna almennt. Hún er þó í samræmi við óskir þeirra um fjármagn til að taka á allra brýnasta bráðavanda verst stöddu sveitarfélaganna. Og það að hæstv. félagsmálaráðherra skuli ekki einu sinni reyna að leggja því lið að fá slíka fjármuni segir meira en mörg orð um vilja-, getu- og metnaðarleysi hans.

Herra forseti. Engum sem það skoðar dylst að sveitarfélögin í landinu eiga í erfiðleikum í rekstri sínum. Tekjuskipting milli ríkis og sveitarfélaga hefur verið til umræðu mjög lengi án þess að niðurstaða fáist í málið og virðist helst sem ríkið hafi engan vilja til að ná sanngjarnri niðurstöðu í málin í heild sinni. Ríkisvaldið verður að fara í alvöru að semja við sveitarfélögin og það er orðið mjög brýnt að ná niðurstöðu í verka- og tekjuskipti milli þessara tveggja stjórnsýslustiga. Hér er á ferðinni tillaga um að sýna jákvæðan vilja gagnvart sveitarfélögunum með því að bæta 700 millj. kr. í Jöfnunarsjóð sveitarfélaga. Ég geri mér fulla grein fyrir því að sú upphæð leysir ekki þann rekstrarvanda sem sveitarfélögin eiga við að etja en sú lausn er til bráðabirgða til að leysa vanda til skemmri tíma. Ég segi já.

Virðulegur forseti. Þegar útlit var fyrir að hæstv. forsætisráðherra Halldór Ásgrímsson næði ekki kjöri á Alþingi í aðdraganda kosninganna síðustu gerði ríkisstjórnin samning við Öryrkjabandalag Íslands um kjör öryrkja. Lífeyrir hinna yngstu skyldi tvöfaldaður og síðan skyldi hann lækka um 421 kr. fyrir hvert ár sem liði. Sá kjarasamningur var birtur í öllum fjölmiðlum landsins fyrir kosningar, hann var kynntur í Þjóðmenningarhúsinu en þegar Framsókn hafði aukist fylgið og verið kosin á þing kom hæstv. heilbrigðisráðherra hér í fyrra, sagðist verða að áfangaskipta efndunum og gæti ekki efnt nema tvo þriðju að þessu sinni. En þetta árið er engan síðari áfanga að sjá. Nú hafa þeir gerst svo ósvífnir að lýsa því yfir að það verði aldrei neinn síðari áfangi vegna þess að því miður sé ekkert mark takandi á samningum við ríkisstjórn Íslands þegar öryrkjar og hinir fátækustu í landinu eiga í hlut. Þeir verða aftur og aftur að draga ríkisstjórn Íslands fyrir Hæstarétt 

Herra forseti. Yfirlýsing mín og formanns Öryrkjabandalagsins frá 25. mars 2003 hefur verið uppfyllt. Í hana eru komnar 1.300 millj. núna og engin svik hafa verið þar í tafli. Í þessu frumvarpi og í fjáraukalagafrumvarpi fyrir árið 2004 eru veittar 2.500 millj. kr. til örorkubóta. Við það verður að sitja að sinni en kjarabarátta öryrkja heldur vissulega áfram. Ég segi nei við þessari tillögu.

Herra forseti. Hér er á ferðinni ein af þremur tillögum sem við formenn stjórnarandstöðuflokkanna flytjum sameiginlega. Með því viljum við undirstrika þessi mál og þar kemur fyrst til atkvæða þessi tillaga um að efna samninginn við öryrkja sem gerður var í aðdraganda alþingiskosninganna vorið 2003. Það er sérstaklega smánarlegt í ljósi forsögunnar að ríkisstjórnin sem hefur troðið illsakir við öryrkja og verið dæmd fyrir mannréttindabrot á þeim á því kjörtímabili var að reyna að vinna sér það til aflausnar að gera við þá samning. Því var auðvitað fagnað að því marki sem innihald þess sannings var mjög jákvætt. Hæstv. heilbrigðisráðherra Jón Kristjánsson er hér gerður að ómerkingi orða sinna. Það gerir hann reyndar sjálfur með því að snúa nú við blaðinu frá því sem hann lýsti yfir í fjölmiðlum áður. Einkanlega aumlegur er einnig hlutur hæstv. forsætisráðherra Halldórs Ásgrímssonar en aðild hans að þessum samningi var sérstaklega hampað í aðdraganda kosninga, væntanlega til að veiða honum atkvæði eins og hv. síðasti ræðumaður benti réttilega á.

Herra forseti. Með þessari tillögu er lagt til að barnabætur hækki um 2,4 milljarða en með því verður m.a. hægt að greiða barnabætur til allra barna að 18 ára aldri eins og Framsóknarflokkurinn lofaði á árinu 1999. Ríkisstjórnin hefur hlunnfarið barnafólk um 10 milljarða síðustu 10 árin og ætlar aðeins að skila fjórðungi af því fjármagni til baka - eftir tvö ár. Við mótmælum líka harðlega að enn einu sinni sé verið að ráðast að skuldugum heimilum með skerðingu vaxtabóta og flytjum tillögu um að fallið verði frá þessari skerðingu sem íþyngja mun a.m.k. 50–60 þús. heimila á næsta ári.

Hæstv. forseti. Ríkisstjórnin hefur komist að niðurstöðu um að lækka tekjuskatt í áföngum um 4%. Skattleysismörk hækka úr rúmlega 71 þús. kr. upp í tæp 86 þús. Barnabætur hækka um 2,4 milljarða, þ.e. um helming. Endurgreiðsluhlutfall námslána lækkar um 1%, eignarskattur er afnuminn. Áhrifin á kaupmátt almennings eru mikil. Dæmi: Ráðstöfunartekjur foreldris með eitt barn undir 7 ára aldri með 125 þús. kr. á mánuði hækka um 10%. Ráðstöfunartekjur hjóna með 300 þús. kr. á mánuði samanlagt, tvö börn, hækka um 23.500 á mánuði. Sparnaður sömu fjölskyldu ef matarskattur svokallaður væri lækkaður úr 14% í 7% eru 46 þús. á ári, þ.e. 4 þús. kr. á mánuði 

Herra forseti. Hér er á ferðinni tillaga sem við formenn stjórnarandstöðuflokkanna flytjum sameiginlega sömuleiðis um að barnabætur hækki þegar á næsta ári um 2,4 milljarða kr. Það er tvímælalaust það jákvæðasta sem fólgið er í skattatillögum ríkisstjórnarinnar að hefja nú að skila til baka þeim skerðingum barnabóta og draga úr þeim óhóflegu tekjutengingum þeirra sem sú hin sama ríkisstjórn hefur staðið fyrir á undanförnum kjörtímabilum. Við teljum hins vegar að þessar tillögur eigi að koma til framkvæmda strax en ekki geyma þær þangað til á síðari hluta kjörtímabilsins og leggjum það því til. Það er verulega í áttina, til baka til þess fyrirkomulags sem var áður en óhóflegar tekjutengingar og skerðingar barnabóta hófust á 10. áratugnum að samþykkja þessa tillögu.

Hæstv. forseti. Hér leggjum við í stjórnarandstöðunni til að lagfæra að nokkru þær tillögur sem ríkisstjórnin hefur lagt fram með því að leggja til að þegar á næsta ári verði greiddar barnabætur til barnafjölskyldna og að þær tillögur sem ella hefðu átt að koma til framkvæmda á árinu 2006 og 2007 í tillögum ríkisstjórnarinnar komi strax til framkvæmda. Þetta yrði til mikilla bóta fyrir barnafjölskyldur í landinu og þess vegna segi ég já.

Hæstv. forseti. Hér er um að ræða tillögu um 30 millj. kr. framlag til þeirra 11 upplýsingamiðstöðva sem starfræktar eru víða um land. Að hluta til eru upplýsingamiðstöðvarnar fjármagnaðar með fé af fjárlögum en fá ekki bein framlög samkvæmt frumvarpinu. Ferðaþjónusta er vaxandi atvinnugrein og hefur mikla möguleika í hinum dreifðu byggðum ef fjármagn fæst til að sinna undirstöðu greinarinnar, þ.e. upplýsingamiðlun þjónustumiðstöðvanna. Þessi auknu umsvif kalla fyrst og fremst á fjölgun starfsmanna og stærra vinnurými til að hafa undan eftirspurn um hlutlausar upplýsingar sem eru m.a. um ákvörðunarstað, gistingu, bílaleigu, afþreyingu, rútuferðir, akstur, vegi, færð og veður. Ferðamálasamtök Íslands hafa margítrekað bent á nauðsyn þess að auka framlög til þessa mikilvæga grunnverkefnis. Hér er um að ræða mikilvægt verkefni sem mun stuðla að því að gera íslenskri ferðaþjónustu kleift að taka á móti vaxandi fjölda ferðamanna og styrkja fjölbreytta atvinnustarfsemi úti um allt land. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Vegna þessarar tillögu vil ég vekja athygli á því að aldrei nokkurn tíma hefur jafnmiklum fjármunum verið varið til stuðnings ferðaþjónustunni í landinu eins og gert hefur verið á undanförnum árum. Það er blákaldur veruleiki, ekki sýndarmennska, hv. þingmaður. Ég vil t.d. vekja athygli á því að frá haustinu 2002 hefur verið aukalega varið til markaðssóknar fyrir Íslands hönd 700 millj. kr. Við leggjum til fjármuni, það kemur m.a. fram í þessu fjárlagafrumvarpi sem við erum núna að afgreiða, til upplýsingagjafar af margvíslegum toga, m.a. menningartengdrar ferðaþjónustu. Þess vegna er það þannig að Alþingi hefur með stefnumótun sinni stutt rækilega við bakið á ferðaþjónustunni og það hefur borið árangur. Ég tel þess vegna þessa tillögu ekki tímabæra og segi nei.

Herra forseti. Verði þessi tillaga samþykkt verða Samkeppnisstofnun tryggðir þeir fjármunir sem stofnunin sjálf telur að hún þurfi til að halda uppi eðlilegri starfsemi. Mikilvægi Samkeppnisstofnunar og fjárhagslegt sjálfstæði hennar hefur aldrei verið augljósara en nú á árinu sem olíusamráðsmálið komst í hámæli. Stjórnarflokkarnir lofuðu því að tryggja sjálfstæði og rekstrargrundvöll stofnunarinnar í kjölfar þess máls. Nú er tækifæri til að standa við stóru orðin. Ég segi já.

Hæstv. forseti. Eins og fram hefur komið hafa stjórnarflokkarnir ákveðið að stórefla samkeppniseftirlitið í landinu, m.a. með því að breyta skipulagi samkeppnismála sem þýðir auknar fjárveitingar til þessa málaflokks. Sérstök áhersla verður einmitt lögð á eftirlit með samkeppnishömlum og sjálfstæði stofnunarinnar aukið auk þess sem til verður nýtt embætti talsmanns neytenda.

Virðulegi forseti. Það hefur öllum verið ljóst að þessari stofnun, Samkeppnisstofnun, hefur verið haldið í fjársvelti í mörg ár. Þrátt fyrir það hefur hún náð miklum árangri, eins og raun ber vitni í olíuverðsamráðsmálinu og allir hafa verið upplýstir um. Það kemur mér dálítið á óvart að Framsóknarflokkurinn skuli ekki styðja tillögunar því að Sjálfstæðisflokkurinn hefur haldið þessari stofnun í fjársvelti. Með þessari tillögu köstum við eiginlega björgunarhring yfir til Framsóknarflokksins sem gæti þá náð einhverju fram sem hann hefur stefnt að lengi. Það er hins vegar alveg augljóst, virðulegi forseti, að hann treystir sér ekki til þess núna.

Virðulegi forseti. Ég vil í þessu sambandi aðeins vekja athygli á því að í þessari tillögu er m.a. verið að tala um að lækka sérfræðikostnað A-hluta stofnana um 1.300 millj. kr. Í svari við fyrirspurn hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur liggur fyrir sundurliðun á þessu. Ég vil vekja aðeins athygli á því hverjir eru stærstu liðirnir í þessu sambandi. Það eru m.a. Háskóli Íslands, Landspítali – háskólasjúkrahús, Vegagerðin til að hægt sé að undirbúa vegaframkvæmdir, opinber réttaraðstoð og málskostnaður í opinberum málum. Samkvæmt svarinu nam þessi sérfræðikostnaður um 4 milljörðum kr. á árinu 2002. Hér er verið að leggja til niðurskurð upp á 1.300 millj. Hér er auðvitað augljóslega um að ræða niðurskurðartillögur sem mundu bitna sérstaklega á þessum aðilum. Ég segi því nei.

Herra forseti. Þá er komið að lokaafgreiðslu fjárlaga fyrir árið 2005 og nú skal blekkingarleiknum haldið áfram. Við höfum heyrt hvern hv. stjórnarþingmann af öðrum reyna að berja í sig kjark með því að fullyrða að hér sé allt svo gott og hér þurfi engu að breyta. Aðvaranir hafa komið fram, m.a. frá Seðlabanka Íslands þar sem í ljós kemur m.a. að forsendur fjárlaganna eru brostnar. Hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson, talsmaður stærri stjórnarflokksins, sagði það í umræðum í gær að forsendur væru brostnar. Herra forseti. Það gengur ekki enn eitt árið að samþykkja fjárlög sem ekki eru marktækt plagg. Fjárlög eiga að vera eins og önnur lög, lög sem við getum treyst og lög sem við getum farið eftir. Því miður munu fjárlög næsta árs ekki nýtast okkur í baráttunni við verðbólgu og við að viðhalda stöðugleikanum. Forseti. Þingflokkur Samfylkingarinnar tekur ekki þátt í þessum blekkingarleik og situr þess vegna hjá.

Herra forseti. Það frumvarp sem nú hlýtur lokaafgreiðslu er ábyrgt framlag af hálfu ríkisstjórnarinnar til að slá á þenslu í efnahagslífinu. Með frumvarpinu er sýnt að ríkisstjórnin og stjórnarmeirihlutinn hefur sterk tök á ríkisfjármálunum. Ég bendi á að efnislegri afgreiðslu þessa máls var í raun lokið af hálfu stjórnarmeirihlutans og meiri hlutans í fjárlaganefnd við 2. umr. Frumvarpið tekur engum breytingum við 3. umr. Tillögur stjórnarandstöðunnar einkennast af sýndarmennsku, yfirboðum og viðleitni til að ýta undir alla helstu kröfugerðarhópa í þjóðfélaginu. Niðurstaðan er skýr: 10 milljarða kr. afgangur, mjög gott framlag til umræðunnar um efnahagsmál á næstunni. Þjóðhagsspá Seðlabankans sýnir að ef eitthvað er verður þessi afgangur meiri á næsta ári. Ég segi já.

Herra forseti. Við þessa lokaafgreiðslu fjárlaga fyrir árið 2005 er mér efst í huga sá glannaskapur, sú ábyrgðarlausa sigling sem hæstv. ríkisstjórn er að fara með þjóðarskútuna í. Útlánagleði bankanna og skattalækkana- og stóriðjustefna ríkisstjórnarinnar knýr Seðlabankann til þeirra óvenjulega harkalegu aðgerða að hækka stýrivexti sína á jólaföstunni um heilt prósentustig í einu lagi. Það er ljóst að forsendur þessa fjárlagafrumvarps eru afar ótraustar og brostnar um margt. Alvarlegust eru ruðningsáhrif stóriðjuframkvæmdanna sem nú eru að koma fram af fullum þunga með stórversnandi skilyrðum fyrir almennt atvinnulíf í landinu, sérstaklega útflutnings- og samkeppnisgreinar. Fram undan er efnahagslegur ólgusjór vaxandi verðbólgu, viðskiptahalla, vaxtahækkana og raungengis krónunnar í sögulegu hámarki. Það er ljóst að herkostnaðurinn af stóriðju- og skattstefnu ríkisstjórnarinnar verður mikill.

Virðulegur forseti. Hér er verið að afgreiða fjárlög með um og yfir 10 milljarða kr. greiðsluafgangi. Hér er verið að leggja áframhaldandi grunn og sýna trausta efnahagsstjórn. Hér er áfram verið að leggja grunninn að aukningu kaupmáttar og stefnir í að kaupmáttur á 10 ára tímabili muni aukast um 55% sem er líklega heimsmet. Hér er áfram verið að styrkja velferðarkerfið, hér er verið að leggja grunn að lækkun skatta og hækkun barnabóta. Hér er verið að bæta húsnæðiskerfi. Það er verið að auka ráðstöfunartekur fólksins í landinu um tugi ef ekki hundruð þúsunda króna á hverju ári. Þetta eru með öðrum orðum glæsileg fjárlög og það er von að hv. stjórnarandstaða nöldri. Ég segi já.

Hæstv. forseti. Við afgreiðslu þessara fjárlaga nú hefur ríkisstjórnin mótað þá stefnu að til framtíðar skuli beita skattkerfi landsins á þann hátt að þeir fái meira til sín sem hærri hafa tekjurnar og að ekki verði lagt upp með jöfnuð varðandi tekjudreifingu. Þær tillögur sem stjórnarandstaðan hefur flutt, m.a. um það að taka upp barnabæturnar þegar á næsta ári, voru felldar. Allar tilraunir stjórnarandstöðunnar til að lagfæra stöðuna að því leyti sem varðar fólkið í landinu hafa einnig verið felldar. Sú afgreiðsla er algerlega á ábyrgð ríkisstjórnarinnar. Við í Frjálslynda flokknum sitjum hjá við lokaafgreiðslu málsins.

Herra forseti. Þau fjárlög fyrir árið 2005 sem hér er verið að samþykkja af ríkisstjórnarflokkunum eru óskhyggjufjárlög. Því miður er það svo að stjórnarliðar eru í ákveðnu afneitunarferli. Mismunur á milli þjóðhagsspár Seðlabankans og forsendna fjárlaga frá fjármálaráðuneytinu er mikill. Himinn og haf er þarna á milli. Nægir að nefna gengisvísitöluna eða stýrivextina. Ríkisstjórnin er auk þess að hækka skatta mjög mikið  Þar að auki, þó að það sé lág upphæð, er dreift á borð þingmanna á sama tíma og verið er að ræða fjárlög í 3. umr. útgjaldaauka upp á 130–150 millj. vegna Tækniháskóla sem ekki er tekinn inn. Virðulegi forseti. Því miður eru allar forsendur þessa fjárlagafrumvarps fallnar. Ég greiði ekki atkvæði með þessu.

Virðulegi forseti. Það frumvarp sem hér um ræðir brýtur í blað fyrir margra hluta sakir og verður lengi í minnum haft, í fyrsta lagi fyrir þá undarlegu aðför sem hér um ræðir að Mannréttindaskrifstofu Íslands, þá hina sögulegu lágkúru sem svikin við öryrkjana hafa í för með sér og þá ekki síst að hér er verið að innleiða skólagjöld í grunnnámi í ríkisháskólana alla þrjá, stefnumið sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur lengi haft í heiðri en hér er laumað inn í skólakerfið bakdyramegin án þess að nokkur umræða fari fram um það á Alþingi hvort þá meginstefnubreytingu eigi að leiða í ríkisháskólana. Hér er það gert í formi innritunargjalda, undir þeim skrípaleik og feluleik, og það ber að harma. Hér er stigið vont skref í menntamálum þjóðarinnar og því verður það lengi í minnum haft að þetta frumvarp var frumvarpið sem innleiddi skólagjöld í grunnnámi í ríkisháskólanum. Ég sit hjá.

Virðulegi forseti. Það er kraftur í íslensku hagkerfi og því ber að fagna. Þess vegna var mikilvægt að ríkisstjórnin vandaði mjög afgreiðslu fjárlaga fyrir árið 2005 en því miður, eins og hér hefur komið fram, eru forsendur fyrir fjárlögum brostnar. Ég er sammála hv. varaformanni fjárlaganefndar og Seðlabanka Íslands um að forsendurnar eru brostnar. Það sem vekur einnig sérstaka athygli í þessu frumvarpi er að skattar hafa verið hækkaðir um 8 milljarða en nú stendur fyrir dyrum að lækka þá um 4. Þó tekur steininn úr í þessu, virðulegi forseti, þegar hæstv. heilbrigðisráðherra hvetur öryrkja til að halda áfram kjarabaráttu sinni, væntanlega fyrir dómstólum, á sama tíma og verið er að leggja milljarð í að berjast fyrir sæti í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna. Það er nokkuð ljóst hver forgangsröðin er hjá þessari ríkisstjórn, virðulegi forseti. Ég greiði ekki atkvæði.