Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegur forseti. Á vettvangi þingsins hefur ekki farið fram nein kynning á fyrirætlunum ríkisstjórnarinnar í þingflokkum minni hlutans. Það er leitt að sá góði siður sem hefur verið í þinginu skuli ekki hafa verið haldinn nema það eigi eftir að kynna hér einhverja sérstaka áætlun af hálfu ríkisstjórnarflokkanna í því augnamiði að gefa þingflokkum minni hlutans, þar á meðal þingflokki Bjartrar framtíðar sem studdi þingsályktun sem þær tillögur sem nú hafa litið dagsins ljós eru grundvallaðar á, færi á umfjöllun. Ég geri athugasemd við það á þessum vettvangi og undir þessum lið að engar meldingar hafa borist um það hvort slík kynning standi til. Það er mjög eðlilegt og til bóta fyrir alla umræðuna um stærsta mál núverandi ríkisstjórnar að slík kynning fari fram. 
            

Herra forseti. Eins og þingmenn tóku eftir var kynning á tillögum sérfræðingahópsins birt opinberlega í beinni útsendingu u.þ.b. sólarhring eftir að hún hafði verið afhent ráðherranefnd. Það er eiginlega ekki hægt að halda á málunum með opnari og gegnsærri hætti en einmitt þannig og bjóða fréttamönnum í landinu upp á að koma fram með spurningar. Í millitíðinni hefur liðið einn sólarhringur og ég fagna því ef stjórnarandstöðuflokkarnir vilja nú fá dýpri kynningu á niðurstöðum sérfræðingahópsins og ræða við stjórnarflokkana um það hver verða næstu skref. En það getur varla hafa verið þannig að stjórnarandstöðuflokkarnir, þingflokkarnir í minni hlutanum, hafi gert ráð fyrir því að fá einhverja sérstaka kynningu á niðurstöðum sérfræðingahópsins eða yfir höfuð á fyrirætlan stjórnarflokkanna í þessu máli áður en niðurstöðurnar 

Forseti. Ég verð að viðurkenna að ég er mjög hissa og hugsi yfir því að þingflokkar minni hlutans hafi ekki fengið kynningu á þessu fyrir blaðamannafundinn út af því að við fengum öll beiðni um að svara fyrir afstöðu okkar til málsins strax í kjölfar blaðamannafundarins og höfðum margar áleitnar spurningar. Ég mætti á staðinn til að vera alveg örugglega vel inni í málunum en það voru margar spurningar sem ég fékk ekki heimild til að spyrja á þessum blaðamannafundi - því að þetta var blaðamannafundur. Til að tryggja að það verði samvinna um þessi mál þarf ríkisstjórnin að sýna eitthvað annað en að væna okkur um lygar og það að við ætlum að bregða fæti fyrir þessar tillögur áður en þær eru lagðar fram. Síðan þegar búið er að leggja þær fram er okkur ekki einu sinni boðið að fá kynningu á þeim.

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. fjármálaráðherra fyrir að upplýsa mig um að haldinn hefði verið blaðamannafundur á laugardaginn. En það hefur verið til siðs hér í þinginu að þingflokkum hefur verið boðið upp á sérstaka kynningu í aðdraganda slíkra mála. Þetta er risavaxið mál sem kemur hér inn á vettvang þingsins. Ég er ekki að tala um annað en það að menn hefðu getað fengið að kynna sér málið, fengið sérstaka kynningu, fengið að spyrja forsvarsmenn sérfræðingahópsins út úr klukkutíma eða tveimur fyrir þennan svokallaða blaðamannafund. Það er meðal annars fjallað um það á opinberum vettvangi núna að forseti Íslands hafi fengið sérstaka kynningu á þessu máli í lok síðustu viku sem maður getur svo sem haft ýmsar skoðanir á, hvort það hafi verið nauðsynlegt. Ég held að það sé bara gott fyrir umræðuna og sjálfsögð kurteisi að koma fram við minni hlutann með þeim hætti. 
            

Virðulegi forseti. Mér finnst svolítið leiðinlegt, verð ég að segja, að þurfa að koma hingað upp undir þessum lið eftir að hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra gerir grein fyrir því að engin áform séu uppi um að stjórnarflokkarnir ætli sér að hafa skipulega kynningu fyrir minni hlutann. Ég satt að segja trúi því ekki að svo sé. Ég hefði haldið að ríkisstjórnin, sem talað hefur fyrir góðum samskiptum og samráði, vildi gera það þegar um væri að ræða svo stóra aðgerð sem hér er undir. Ég ætla ekki að vera svo viðkvæm að tala um lítilsvirðingu en mér finnst ekki góður svipur á þessu. Hér er stórt mál og menn hafa meira að segja talað um heimsmet í þessu efni og væntanlega vilja menn að samtalið sé sem best upplýst, eða hvað? Ég vil leyfa mér að trúa því enn þá að einhver samstarfs- og samráðsáætlun sé í gangi hjá stjórnarflokkunum í þessu efni. Eða hvað?

Virðulegi forseti. Ég hafði reyndar gert ráð fyrir því að þegar stærstu efnahagsaðgerðir hæstv. ríkisstjórnar til þessa kæmu fram yrðu þær kynntar fyrir þingmönnum. Ég er mjög undrandi á orðum hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra þegar hann telur að það að blaðamenn hafi fengið kynningu og þeir hafi fengið möguleika á að spyrja sé nægilegt fyrir okkur hv. þingmenn. Það er náttúrlega af og frá. Auðvitað þurfa hv. þingmenn að fá tækifæri til að spyrja hæstv. ríkisstjórn út í stærstu efnahagsaðgerð hennar til þessa. Eins og ég segi gerði ég ráð fyrir því að sú kynning færi hér fram, að það þyrfti ekki að vera einhver uppákoma undir liðnum um fundarstjórn forseta um þetta. Ég er ákaflega óánægð með þetta, virðulegur forseti.

Herra forseti. Það er dálítið dapurlegt að fylgjast með því hvað stjórnarandstaðan er eitthvað í sárum eftir helgina. Það er eins og helgin hafi verið alveg sérstaklega erfið og þungbær. Síðan hvenær var það þannig að ríkisstjórnin kallaði sérstaklega til minnihlutaflokkana til að kynna sín helstu mál áður en þau mega fara út í opinbera umræðu? Síðan hvenær var það þannig? Var það þannig með veiðigjöldin? Var það þannig að við héldum hér sérstakan fund með minnihlutaflokkum þess tíma til að fá leyfi fyrir því að fara með málið út í opinbera umræðu? Ég ætla hins vegar að taka hitt fram, ég fagna þeim mikla áhuga sem málið fær hér í þinginu. Það er sjálfsagt að allir þingflokkar fái rækilega kynningu á niðurstöðum sérfræðingahópsins og á þeirri skýrslu sem sérfræðingahópurinn skilaði af sér til ráðherranefndarinnar á föstudaginn. Það var á föstudaginn sem það gerðist. Við erum að halda á þessu máli eins opið og gegnsætt og mögulegt er með því að hafa opinn blaðamannafund í beinni útsendingu og núna á fyrsta þingdegi eftir að skýrslunni var skilað kalla menn eftir því að fá kynningu.  
            

Virðulegi forseti. Ég verð að viðurkenna að ég er svolítið undrandi líka á því að menn tali hér um einhverjar hefðir um hvernig þetta sé kynnt. Það rifjaðist bara upp fyrir mér þegar hv. þingmenn voru að tala um þetta að þegar við fengum kynningu á Icesave þá var það á lokuðum fundum. Við fengum ekki gögnin afhent fyrr en eftir dúk og disk og þjóðin fékk engan aðgang að því, hvorki stjórnarandstöðuþingmenn né aðrir. Hér var þó talsvert annar háttur hafður á. Ég ætla ekki að hrósa því verklagi sem hér var viðhaft á síðasta kjörtímabili og við getum svo sannarlega bætt okkur. Ef það er eindregin ósk frá stjórnarandstöðuþingmönnum að fá slíka kynningu hljótum við að skoða það. En ég vil bara minna á 

Virðulegur forseti. Ég tek undir með þeim fulltrúum minni hlutans sem hér hafa tjáð sig og undrast það að okkur hafi ekki verið kynnt málin. Lögð var fram sérstök þingsályktunartillaga um þetta meginstefnumál ríkisstjórnarinnar, sem þurfti í sjálfu sér enga þingsályktun fyrir, en það var til að leita sérstaks samráðs við Alþingi. Það náði þá ekki lengra en þetta. En að sjálfsögðu er nauðsynlegt að minni hlutinn fái kynningu á þessu því að ef hæstv. meiri hluta hér í þinginu tekst að afgreiða fjárlagafrumvarpið til 2. umr. gerum við ráð fyrir því, samkvæmt þessum tillögum, sem við sáum á blaðamannafundinum, að veita eigi sérstakt fjárframlag úr ríkissjóði til að þetta geti orðið að veruleika. En það kannski varðar minni hlutann ekkert um. Það er mjög áhugavert hvaða snúningar eru að verða í þessu máli. Það er þá bara ágætt að það fari að komast á hreint hver þáttur minni hlutans á að vera hér í þingstörfunum.

Forseti. Mér finnst alger óþarfi að búa til svona drama um þetta. Mér finnst eiginlega svolítið skringilegt að hæstv. ríkisstjórn finnist furðulegt að við viljum setja okkur betur inn í þetta mál. Það er ekki gert af illum hug, það er ekki gert af löngun til að eyðileggja eitthvað fyrir heldur er það nokkuð sem ég man eftir að hafa rætt um við marga stjórnarliða þegar þeir voru ekki í stjórn að vantaði upp á síðast. Af hverju á að halda áfram með það sem fólk gagnrýndi að væru ekki nógu góð vinnubrögð? Ég skil ekki svona lagað. Ég hef tekið þá afstöðu prívat og persónulega að tjá mig sem minnst um þetta mál út af því að ég veit ekki nógu mikið, ég veit ekki hvort ég get stutt það eða hvort ég eigi að fara í vörn. Til að ég geti stutt þetta verð ég að vita meira.

Virðulegur forseti. Ég held að virðulegur forseti ætti að hafa áhyggjur af því sem hér fór fram undir liðnum Fundarstjórn forseta. Hér var dregið fram með skýrum hætti viðhorf stjórnarliða til stjórnarandstöðunnar og raungerast þar óskir hæstv. forseta þar sem hann, í upphafi þessa þings, talaði um mikilvægi þess að bæta starfsanda, að auka virðingu þingsins og samskipti á milli stjórnarliða og stjórnarandstæðinga. Ég hvet hæstv. forseta til að fara yfir þetta með forustumönnum flokkanna því hér er greinilegt að markmið hæstv. forseta, um betri vinnubrögð, samtal og vinnulag í þinginu, ætlar aldeilis ekki að ná fram að ganga.

Forseti vill vekja athygli á því, m.a. að gefnu tilefni með síðustu ræðu, að bæði hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra og hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hafa nefnt að það sé meira en sjálfsagt að slík kynning fari fram. Það er auðvitað ljóst mál að hún getur ekki úr þessu hafa farið fram á laugardaginn, en fyrir liggur að það er vilji forustumanna ríkisstjórnarflokkanna að þessi kynning fari fram. Eftir því var kallað hér og forseti telur þess vegna að við þeirri ósk hafi sannarlega verið brugðist.

Virðulegur forseti. Það er ánægjulegt að heyra orð hæstv. forseta í þessum efnum. Ég tek undir orð þeirra sem hér hafa talað og lýst yfir áhyggjum af því hvernig sú uppákoma sem hér er að verða endurspeglar afstöðu stjórnarmeirihlutans til samskiptanna í þinginu og hvernig það er á skjön við það sem sagt hefur verið, bæði af hálfu forseta þingsins og svo á tyllidögum af fulltrúum ríkisstjórnarinnar. Ég held að það sé algjörlega fyrirliggjandi að þær aðgerðir sem kynntar voru um helgina skilji eftir mjög margar spurningar. Þar er alls ekki öllum spurningum svarað. Ég verð að segja, virðulegur forseti, alveg í fullri einlægni að ég taldi ótrúlegt annað en að ríkisstjórnarflokkarnir væru með plan, væru með einhver áform eða áætlun um kynningu og umræðu hér innan þingsins. Það kom mér verulega á óvart og enn meira komu mér á óvart varnarræður hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra og umhverfis-, auðlinda- og fleiri málaflokka ráðherra 

Hæstv. forseti. Ég beini því til hæstv. þingforseta að skoða þetta mál með stjórnarflokkunum. Það var samþykkt hér á sumarþingi þingsályktunartillaga eftir töluvert mikla umræðu sem skapaði forsendur fyrir þeirri skýrslu sem var afhent fyrir helgi. Þá var sérstaklega óskað eftir því af minnihlutaflokkunum að eiga fulltrúa í þeirri vinnu. Sagt var þegar það var borið upp að þetta væri sérfræðingavinna en að sjálfsögðu yrðu minnihlutaflokkarnir hafðir með í ráðum eða upplýstir um hvað væri að gerast. Gott og vel, það var gert á blaðamannafundi. Þá hefði maður haldið að það yrði fyrsta mál hér eftir helgina að menn kynntu niðurstöðurnar þannig að við gætum tekið þátt í upplýstri umræðu sem hingað til hefur falist í því að segja að allt sem við segjum sé misskilningur eða lygi eða fyrirsjáanlegt vegna þess að við hefðum tekið einhverja afstöðu. Þetta er málefnalega umræðan. Síðan á þetta að vera eitthvað sem við fáum ekki einu sinni tækifæri til að spyrja um. Þetta gengur auðvitað engan veginn svona og er ekki í neinu samræmi við þau fyrirheit sem gefin voru. Ég bið bara hæstv. forseta að beina því til stjórnarflokkanna að upplýsa ekki bara okkur heldur 

Herra forseti. Það er ánægjulegt að ráðherrar koma svona vel undan helginni, telji sig núna hafa efni á höggunum. Það er spurning hvort sannast eftir á hið fornkveðna, að skamma stund verður hönd höggi fegin. Vonandi eru hæstv. ráðherrar ekki að taka út hinn glæsta sigur í of miklum mæli fyrir fram. Það er munur á blaðamannafundi þar sem tiltölulega áróðurskennd framsetning þessara tillagna fer fram og verið að selja mönnum ágæti þeirra og hinu að fá kost á því að ræða við sérfræðinga og spyrja þá spurninga og fara yfir smáa letrið í þessu með þeim, þar á meðal frádráttarliði. Það er ýmislegt sem fór að koma í ljós daginn eftir og daginn þar á eftir en lítið var hampað á blaðamannafundinum. Það fór ein og ein fjöður að fjúka strax daginn eftir og daginn þar á eftir. Ég hef engan áhuga á hinni áróðurskenndu framsetningu heldur hinu að komast í gögn og láta til dæmis sannfæra mig um að innstæða sé fyrir fullyrðingu um að þessar aðgerðir muni taka til 80% heimila í landinu. Ég fæ það engan veginn til að ganga upp, en ég er tilbúinn að hlusta á og fá fram rökin. Satt best að segja 

Hæstv. forseti. Ég hef ekkert við fundarstjórn forseta að athuga en vonast til þess að við förum að komast í þann lið á dagskránni er heitir fyrirspurnir til ráðherra. Þá væri hægt að beina nokkrum fyrirspurnum til ráðherranna um þau málefni sem brenna á þingmönnum. Ég fagna því að það er kominn fram hér vilji til að upplýsa þingmenn. Það er alltaf gott, upplýsingar eru lykillinn að árangri. Það er ekkert ólíklegt að þær tillögur sem litu dagsins ljós um helgina frá sérfræðingahópnum muni leiða af sér nokkur þingmál. Þá munum við í þinginu hafa fullt tækifæri til að skoða þau og velta þeim fyrir okkur, fá til liðs við okkur alla þá sérfræðinga og gesti á fundi nefnda sem okkur fýsir að ræða málin við. Það væri ekki amalegt ef menn mundu taka fullan og virkan þátt í þeim leiðangri öllum með vonandi smájákvæðni að leiðarljósi. Það veitir ekki af að koma smájákvæðni inn í umræðuna. Ég fagna þessum tillögum, það er gott að þær eru komnar fram og við skulum nú hefjast handa við að vinna úr þeim, öllum Íslendingum til góða.

Virðulegi forseti. Ég ætlaði bara að taka undir með hv. þm. Birgittu Jónsdóttur sem sagði hér að það væri alger óþarfi að vera með eitthvert drama. Þá minnist maður þess kannski hversu hófstillt og sanngjörn stjórnarandstaðan var á síðasta kjörtímabili. Það sem maður veltir fyrir sér er að stjórnarandstæðingar skuli koma hingað upp og hafa ekkert annað út á þetta mál að setja en hvernig það var kynnt. Ég veit ekki yfir hverju verið er að kvarta þegar allri þjóðinni er kynnt þetta á opnum blaðamannafundi og eftir atvikum 

Virðulegi forseti. Hún er eiginlega með ólíkindum, þessi uppákoma hér ef svo má segja. Ég hélt að allir sem horfðu á þessa miklu og flottu útsendingu og með miklum fréttum sem var á laugardaginn - að það byggjust allir við að nánar yrði farið í þetta hér í þingsal, að við fengjum t.d. að vita, eins og hér hefur komið fram, að ýmis þingmál fylgja í kjölfarið og eitthvað svoleiðis. Hvaða þingmál eru það? Er þetta bara nóg, þessi laugardagsfundur? Skiptum við engu máli hér? Er það ekki þingið sem á að fjalla um þessi mál? Finnst hæstv. ríkisstjórn það kannski engu máli skipta hvort þetta er kynnt fyrir þinginu? Ég segi nú eins og amma hv. þm. Svandísar Svavarsdóttur, ég held að þetta sé einhver misskilningur hjá ríkisstjórninni.

Hæstv. forseti. Ég vil taka fram að ég fagnaði því að þessar hugmyndir væru komnar fram, og er ekkert að fýlupokast út af því. Aftur á móti er alveg gríðarlega mikilvægt að við fáum að ræða þær. Það eru nokkur atriði sem ég vil til dæmis vita: Var þetta hugmynd eða var þetta tillaga? Þetta fór í gegnum ríkisstjórn, þetta fór í gegnum þingflokka stjórnarflokkanna, er búið að samþykkja þetta? Þá langar mig líka að vita - það er nú umræða sem tengist því sem fram kom hjá hv. þm. Höskuldi Þórhallssyni, það var talað um leyndarhyggju og að menn mættu ekki koma að málum. Eruð þið að segja mér að allir stjórnarþingmenn hafi fengið kynningu eftir ríkisstjórnarfund á föstudaginn í hálftíma, klukkutíma, og þeir séu allir búnir að samþykkja endanlega allt það sem þar er?  Ég bara bið ykkur um að taka því vel að það er ekkert verið ergja sig yfir öðru; en þegar beðið er um málefnalega umræðu verður maður að hafa upplýsingar. Mörgum spurningum er ósvarað í umræddum tillögum og óskað er eftir því, eða menn hafa bara gert ráð fyrir því, að þær verði lagðar á borðið þar sem forsendurnar eru frá þinginu.

Virðulegur forseti. Það er í fyrsta lagi afar sérstakt að standa hér sem þingflokksformaður Sjálfstæðisflokksins og hlusta á hv. þm. Guðbjart Hannesson segja frá því sem gerist á þingflokksfundum Sjálfstæðisflokksins.

Ég spurði.

Í öðru lagi var rætt á fundi þingflokksformanna í morgun, þar sem sátu fulltrúar allra þingflokka, að þessar tillögur yrðu kynntar, ekki yrði komið til móts við óskina heldur væri einfaldlega, eins og einn þingflokksformaðurinn sagði, sjálfsagt að þessar hugmyndir yrðu kynntar. Þess vegna kemur það mér verulega á óvart að menn skuli eyða hátt í hálftíma undir liðnum um fundarstjórn forseta í að ræða það sem þingflokksformönnum allra flokka var kunnugt í hádeginu í dag.

Virðulegi forseti. Ég hef svo sem ekkert við fundarstjórn forseta að athuga, ég tel hana prýðilega. Ég vil þó byrja á að óska okkur öllum, þinginu og almenningi í landinu til hamingju með þær tillögur sem voru kynntar um helgina er varða skuldavanda heimilanna og Lilja Mósesdóttir, fyrrverandi formaður efnahags- og viðskiptanefndar, sagði að væru vel í anda hinnar norrænu velferðar. Ég vil líka segja að það er svolítið sérstakt að heyra menn gagnrýna það hér að einhver leyndarhyggja eða eitthvað annað sé yfir þessu - ég hef ekki heyrt annað en ráðherrar hafi lýst því yfir að það sé sjálfsagt að kynna þetta mál, enda var haldinn blaðamannafundur, öll gögn sem málinu tengjast hafa verið sett inn á netið o.s.frv. - þegar þessi sama stjórnarandstaða ætlaði á sínum tíma að keyra Icesave-samninga í gegnum þingið án þess að sýna þá nokkrum manni. Þessi umræða er því allverulega sérstök. En ég hlakka til, virðulegi forseti, þegar þessi mál koma inn til þingsins til umfjöllunar, og ég vil aftur óska okkur öllum til hamingju með að tillögurnar skuli vera komnar fram.

Umræða þessi hófst með ósk um að fram færi kynning á efnisatriðum þessarar tillögu. Fulltrúar beggja stjórnarflokka hafa lýst einlægum vilja sínum til að slík kynning fari fram þannig að forseti sér ekki betur en ágætur árangur hafi orðið af þessari umræðu.

Virðulegur forseti. Mér finnst athyglisvert að hæstv. forsætisráðherra hafi, í ljósi þessara tillagna, ekki farið yfir það með forseta Alþingis hvernig fara ætti með málið í meðförum Alþingis. Ég tel eðlilegt að hæstv. forseti eigi samtöl við hæstv. forsætisráðherra um það hvernig halda eigi á svona málum. Ég ætla að minna á að fjárlög eru til meðhöndlunar hér í þinginu þó það sé um það bil að gleymast því að ekki eru haldnir fundir í fjárlaganefnd og verið að seinka umræðum um fjárlög. Ég tel fjárlagagerðina í uppnámi ef hér verður ekki rætt ítarlega um þessa tillögu. Það liggur fyrir, úr munni hæstv. forsætisráðherra, að þetta sé stærsta efnahagsaðgerð ríkisstjórnarinnar en í efninu kemur fram að áhrif séu hverfandi á efnahagslífið og það kemur fram að fjárheimildir þurfi úr ríkissjóði til að tillögurnar geti orðið að veruleika. 
             Herra forseti. Ég óska eftir því að þú eigir samtöl við hæstv. forsætisráðherra og ég tel að við séum að nálgast það að fjárlagagerðin hér sé í fullkomnu uppnámi.

Herra forseti. Í ljósi lausnamiðaðrar og upplýstrar umræðu langar mig að spyrja hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra hvort hann geti ekki beðið þennan sérfræðingahóp um að mæta á fundi hjá þingflokkunum þar sem við gætum fengið að spyrja efnislegra spurninga. Ég er búinn að renna í gegnum þessa glærukynningu og þessar tillögur. Það er margt pólitískt mjög flott upp sett en ég átta mig ekki alveg nógu vel á efnahagsvinklinum. Ég er búinn að spyrja nokkra þingmenn stjórnarflokkanna hvort ríkisábyrgð sé á þessum sjóði sem nota á til að veita lán sem niðurgreiðir lán fólks og er síðan niðurfært á þessum fjórum árum. Ég hef ekki fengið afgerandi svör, menn eru ekki alveg vissir. Það er eitt atriði. Það vantar greinilega meiri upplýsingar og það væri alveg frábært, til að við gætum tekið málefnalega afstöðu, að fá aðgang að sérfræðingahópnum. Mig langar að spyrja fjármálaráðherra hvort ekki sé hægt að verða við því.

Nú háttar svo til að samkvæmt þingsköpum hefur hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra ekki tækifæri til að tala oftar í þessari umræðu, undir liðnum um fundarstjórn forseta. Forseti vill vekja athygli á því, sem hann hefur áður nefnt, að við því hefur verið brugðist af hálfu beggja stjórnarflokka að slík kynning, sem hv. þingmaður kallar eftir, fari fram í þingflokkum stjórnarandstöðuflokkanna. Er sannarlega vel að þessi niðurstaða er orðin hér af ítrekuðum óskum og síðan ítrekuðum yfirlýsingum af hálfu ríkisstjórnarinnar um að slík kynning fari fram.

Borist hefur bréf frá mennta- og menningarmálaráðuneytinu þar sem óskað er frests til 6. desember til að veita skriflegt svar við fyrirspurn á þskj. 115, um læknisfræðinám, frá Vigdísi Hauksdóttur.

Til svara eru fjármála- og efnahagsráðherra, heilbrigðisráðherra, félags- og húsnæðismálaráðherra, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og umhverfis- og auðlindaráðherra, innanríkisráðherra og iðnaðar- og viðskiptaráðherra.

Virðulegi forseti. Ég vil beina fyrirspurn til hæstv. ráðherra um skuldaúrlausnir ríkisstjórnarinnar sem kynntar voru nú um helgina. Í þeirri skýrslu sem kynnt var og í þeirri miklu kynningu sem fram fór kom margt athyglisvert fram. Eitt er það að viðurkennt er hversu miklum árangri skuldaaðgerðir síðustu ríkisstjórnar skiluðu og lætur nærri að heildarniðurfærslan sem nú er lagt upp með, 80 milljarðar, sé jafn mikið og árangurinn af skuldalækkunaraðgerðum ríkisstjórnarinnar á síðasta kjörtímabili, þótt ekki séu taldar með þær lækkanir sem urðu vegna ákvarðana dómstóla. Það er líka orðið ljóst að farið er að þynnast ansi mikið í hinum hástemmdu yfirlýsingum um heimsmetið. Hér er ekki verið að lækka skuldir um 240 eða 300 milljarða eins og hæstv. forsætisráðherra rakti fyrir kosningar og ekki er verið að lækka skuldir um 20% eins og líka var látið í veðri vaka fyrir kosningar. Og það er ekki þannig að hrægammar eigi að borga kostnaðinn, heldur er ríkissjóður látinn taka áhættuna af því að lækka skuldir með þessum hætti. Hér er því niðurstaða sem er nokkuð fjarri því sem lagt var upp með. Ég vil því spyrja hæstv. fjármálaráðherra við þessar aðstæður: Hvernig á síðan að leysa greiðsluvandann sem eftir er? Það er almennt viðurkennt, af hálfu forsætisráðherra og fjármálaráðherra, að þessi lausn muni ekki leysa vanda þeirra sem eru í sérstökum vanda með að ná endum saman. Eftir stendur að það er fullt af fólki sem þarf frekari úrlausn, fólk sem er með lánsveð, fólk sem fór í gegnum 110%-leiðina og þarf á frekari aðstoð að halda og sértæka skuldaaðlögunin dugði ekki öllum sem hana fengu. Hvað munu þær aðgerðir kosta? Hver áætlar fjármálaráðherra að verði viðbótarreikningurinn til að leysa ekki bara skuldavandann 

Herra forseti. Hv. þingmaður kom hér inn á nokkra þætti þessa máls sem hver um sig skiptir miklu í heildarsamhenginu. Eitt er það hvort ríkissjóður muni taka á sig nýjar byrðar þannig að hætta sé á hallarekstri hans í tengslum við tillöguna. Ég tel að nú þegar hafi verið sýnt fram á að með því að bankaskattur verður hækkaður enn frekar gefist tækifæri fyrir ríkið annars vegar til að endurheimta stóran hluta þess kostnaðar sem ríkissjóður hefur þegar orðið fyrir og um leið að tryggja að ríkissjóður sé í færum til að ráðast í þessar umfangsmiklu aðgerðir án þess að afkomu ríkisins sé ógnað. Aðalatriðið er að heildaráhrif tillagnanna, yfir þann tíma sem þeim er ætlað að taka til, munu leiða til þess að skuldastaða heimilanna mun breytast mjög til batnaðar. Heildaráhrifin fyrir einstök heimili kunna að verða þau - allt eftir atvikum - að húsnæðisskuldir geta lækkað um allt að 20%. Með því er því mikilvæga markmiði náð, sem mikið var rætt um í vor, að á komandi árum þyrfti að vera hægt að gera heimilunum kleift að létta á skuldastöðunni og þar með muni greiðslustaða þess mikla fjölda sem aðgerðirnar geta tekið til batna mjög verulega. Hér er minnst á þá sem engu að síður eru, eftir aðgerðir á síðasta kjörtímabili, áfram í greiðsluvanda. Þeir hafa með þessum aðgerðum sérstakan hvata til að taka til hliðar séreignarsparnaðinn sinn inn á húsnæðið, inn á húsnæðislánin, og breyta þannig sparnaðarforminu, úr þeim séreignarsparnaðarsjóði sem stendur til boða að spara með skattalegum hvötum í dag og færa yfir í húsnæðið, og með því slá bæði á skuldastöðuna og greiðslubyrðina á komandi árum. Það eitt og sér er aðgerð sem getur skipt miklu til viðbótar við það að fyrir 

Virðulegi forseti. Er ég virkilega að heyra rétt? Er það þannig að ríkisstjórnin sé ekki að boða neinar úrlausnir fyrir fólk sem er með lánsveð, sem er í bullandi neikvæðri eiginfjárstöðu, að það eigi enn þá bara að borga inn og borga inn og borga inn af séreignarsparnaðinum sínum á næstu árum? Er ríkisstjórnin sem sagt alveg hætt að horfa til þess að taka sérstaklega á vanda þeirra sem eru í sérstaklega erfiðri stöðu? Hvað með fólkið sem keypti á versta tíma, á árunum 2005–2008, fólkið sem sannanlega, jafnvel eftir almenna aðgerð, verður áfram í lakari stöðu en allir hinir sem hafa tekið verðtryggð lán? Er ríkisstjórnin algjörlega ónæm fyrir þeim vanda? Er fjármálaráðherra í alvöru að halda því fram og segja það hér skýrt að hann búist ekki við neinum viðbótarkostnaði á ríkissjóð til að leysa þann greiðsluvanda sem eftir er í samfélaginu, að það sé engin þörf á frekari aðgerðum ríkisins? Ég bara spyr hæstv. ráðherra: Er það virkilega þannig að hann sé að gefa okkur hér það fyrirheit að það verði engin frekari útgjöld vegna alvarlegs greiðsluvanda í samfélaginu?

Herra forseti. Það sem hv. þingmaður virðist ekki hafa áttað sig á er að tillögurnar sem við erum hér að mæla fyrir munu einmitt gjörbreyta greiðsluvandanum til framtíðar litið. Með því að skuldirnar geta lækkað um allt að 20% hjá hverjum og einum mun greiðslubyrðin að sjálfsögðu léttast. Það er mergurinn málsins. Síðan er hægt að finna hér til einhver jaðartilvik eins og hv. þingmaður virðist vera mjög upptekinn af. Hann sér ekki stóru myndina, hann sér ekki allan fjöldann sem kemur til með að njóta góðs af aðgerðunum, heldur reynir að finna einhverja jaðarhópa sem ekki njóta til jafns við aðra góðs af aðgerðunum, en það eru hóparnir sem ríkisstjórnin sem hv. þingmaður studdi og tók þátt í að mynda á sínum tíma skildi eftir.

Eyddum meiri pening í …

Á sama tíma segir hv. þingmaður að ný ríkisstjórn sé að ríkisvæða vandann en kallar eftir því að ríkið geri ráð fyrir frekari kostnaði til að taka á vanda þessa fólks. Aðgerðirnar munu sannarlega gagnast öllum þeim sem vilja leggja eitthvað af mörkum sjálfir, ráða því - það er verið að opna fyrir það að fólk ráðstafi sparnaði sínum með þessum sérstaka hætti 

Virðulegi forseti. Eins og hv. þingmönnum er kunnugt var framinn tölvuglæpur hér um helgina þar sem umfangsmiklum gögnum var stolið frá Vodafone og persónulegum skilaboðum var dreift á netinu, þúsundum persónulegra skilaboða, sum hver sem tengjast hv. þingmönnum og hæstv. ráðherrum. Þar er líka að finna ástarjátningar, kynlífslýsingar, hjúskaparbrot og jafnvel viðkvæmar upplýsingar frá læknastofum. Þegar skyggnst er ofan í þetta mál kemur á daginn að þetta eru gögn sem hafa verið geymd mun lengur en þá sex mánuði sem kveðið er á um í lögum. Þetta mál hlýtur að vekja talsvert af spurningum. Ég hef nú þegar óskað eftir fundi í hv. umhverfis- og samgöngunefnd til að fara yfir málið með fulltrúum Póst- og fjarskiptastofnunar og innanríkisráðuneytis, fjarskiptafyrirtækjunum og ríkislögreglustjóra. Það sem auðvitað hlýtur að koma upp í huga manns er að eftirliti hins opinbera með því að þessum lögum sé fylgt, að þessum gögnum sé eytt eftir sex mánuði - þetta eftirlit, hvar er það? Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra: Hvernig er þessu eftirliti háttað? Hvernig getur svona nokkuð gerst eða hefur ekkert eftirlit verið með þessum fyrirtækjum? Það kemur á daginn að Síminn lýsti því yfir að hann hefði einnig farið í gagnaeyðingu þegar þetta mál kom upp af því að þar hefðu líka verið gögn sem voru eldri en sex mánaða gömul. Mig langar því að inna hæstv. ráðherra eftir því hvað hún ætlar að gera í málinu. Er það nóg að setjast niður og fara með þessum fyrirtækjum yfir verklagsreglur þegar lög hafa verið brotin með þessum hætti? Mig langar líka að spyrja hæstv. ráðherra: Hvaða gagn hafa þessi lög um gagnageymd í raun og veru gert, að setja það inn í lög að geyma þessi gögn í sex mánuði sem svo eru þverbrotin eins og hér kemur í ljós? Hvaða gagn hafa þessi lög gert? Er ástæða til að endurskoða þetta ákvæði sem sett var í lög 2005, 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina og þakka líka það frumkvæði hennar að málið verði tekið til umræðu í hv. þingnefnd, ég tel það eðlilegt. Varðandi þetta alvarlega og stóra mál - ég tek undir það sem hv. þingmaður nefndi um alvarleika þess, hann er til staðar. Það er ekki nóg, eins og hv. þingmaður sagði, að setjast niður og fara yfir verklagsreglur með fyrirtækjunum. Ábyrgðin liggur fyrst og síðast hjá viðkomandi fyrirtæki sem hefur axlað þá ábyrgð og viðurkennt að hafa ekki farið rétt með lagarammann og einnig beðist afsökunar á þessum ferlum og skorti á verklagsferlum sem virðist hafa verið til staðar. Ég tek hins vegar líka undir það með hv. þingmanni - en minni hv. þingmann hins vegar á að túlkun hennar á þessum lögum um gagnavernd er ekki alveg í samræmi við lögin, það eru ekki í gildi lög sem kveða á um að geyma skuli innihald þessara samskipta. Það er einungis um samskiptin sjálf en ekki innihald þeirra. Umræðan um þessi lög hefur verið dálítið villandi, menn hafa útskýrt það þannig að varðveita beri innihald gagnanna í sex mánuði samkvæmt lögum. Það er ekki rétt. Það eru ákveðin lög sem gera ráð fyrir því að hægt sé að fletta upp þeim samskiptum sem átt hafa sér stað en ekki innihaldi samskiptanna, þannig að það sé á hreinu. Það er alveg ljóst að í einhverjum tilvikum, og það er rétt sem hv. þingmaður segir, það virðist hafa verið hjá fleiri fyrirtækjum en þessu, hafa lögin ekki verið virt. Það gerir ekki bara kröfu um það, að mínu mati, að farið sé yfir það af hálfu fyrirtækisins heldur þarf einnig að fara yfir eftirlitið af hálfu hins opinbera, hvort rétt og eðlilega er á því haldið, hvort það er nægilega öflugt og öruggt. Ég hef þess vegna óskað eftir því innan ráðuneytisins að málið sé skoðað og tel reyndar alveg ljóst að það krefjist þess að við förum í ákveðna úttekt á málinu í heild sinni, lagarammanum, eftirlitinu og starfsemi einstakra fyrirtækja sem lýtur að þessu. Málið er auðvitað það að við verðum að geta tryggt öryggi í fjarskiptum, öryggi í samskiptum á netinu. Það er brýnt og stórt mál sem við verðum að taka mjög alvarlega.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svarið. Það var lykilatriði í því sem hún nefndi að farið yrði yfir lögin um gagnageymd, því að grundvallarspurningin lýtur ekki bara að túlkun á lögum um innihald heldur líka um samskiptin sjálf, þ.e. frá hverjum og til hvers, hvaða gagn það hefur gert í raun og veru að hafa þetta ákvæði í lögum. Ég vil hins vegar spyrja hæstv. ráðherra að nýju: Hún sagði áðan að farið yrði yfir málið í heild sinni, ferla, lagaumhverfi og annað, en hver verða viðbrögð ráðuneytis og ráðherra við því tiltekna broti sem hér hefur orðið? Verður farið í einhverjar aðgerðir gagnvart þessu tiltekna fyrirtæki? Eru einhver viðurlög gagnvart því þegar fyrirtækin fylgja ekki lögum? Þetta er auðvitað gríðarlega stórt mál, miklar persónuupplýsingar sem hafa farið fram, og einhvers staðar kom fram í fjölmiðlum að tíu þúsund manns hefðu sótt þessi gögn á netið, þannig að umfangið er stórt. 

Virðulegur forseti. Líkt og hv. þingmaður þekkir hefur ráðherra ekki heimildir - sjálfstæði Póst- og fjarskiptastofnunar er talsvert. Ég get ekki tjáð mig um það sem ráðherra hvernig þeir meta að taka eigi á því einstaka máli. Málið hefur verið kært til lögreglu, eins og þekkt er orðið, fyrirtækið hefur viðurkennt að hafa brotið lög og nú fer það til meðferðar hjá til þess bærri stofnun. Ég ætla ekki að kveða upp úr um það nákvæmlega hvernig tekið verður á því, hjá þeirri stofnun, fyrir dómstólum eða hjá lögreglu. Það er annarra að gera það. Ég tek hins vegar undir það og viðbrögð ráðherra og ráðuneytis eru þau að þetta krefst þess að við förum yfir ferlið allt, að við förum yfir lagarammann, að við förum yfir eftirlitið og við förum yfir það hvernig okkur tekst best að tryggja netöryggi í landinu. Það er það sem við stöndum frammi fyrir. Samkvæmt reglugerð frá fyrrverandi innanríkisráðherra var ákveðið að skipa ákveðna netöryggissveit, sem nú starfar hjá Póst- og fjarskiptastofnun, hún hefur þetta hlutverk til dæmis með höndum. Síðan er ákveðinn starfshópur í gangi hjá innanríkisráðuneytinu til að fjalla um þetta heildstætt og til framtíðar. En ég held að löggjafinn líkt og framkvæmdarvaldið verði að axla þá ábyrgð og fara í þá vinnu að skoða hvort okkar ferlar eru í lagi og líka, líkt og hv. þingmaður nefndi, hvort lögin sem við höfum 

Forseti. Fyrirspurn mín er ákaflega sambærileg þeirri sem var hér á undan en ég vil í kjölfar umfangsmestu netárásar hérlendis sem vitað er um benda á eftirfarandi staðreyndir: Fyrirtæki sem hýsa viðkvæm gögn þurfa að verja þá sem treysta þeim fyrir gögnunum með öllum tiltækum ráðum. Kerfin eru aldrei sterkari en veikasti hlekkur þeirra. Öryggið verður að vera í stöðugri þróun og verkferlar í kringum mælingu á gæðum á öryggi þurfa að vera hnökralausir. Eftirlitskerfi það sem Ísland hefur komið sér upp er fjársvelt. Alvarleiki þess var fáum ljós fyrr en núna um helgina. Því vil ég spyrja hæstv. innanríkisráðherra hvort til standi að efla þær stofnanir sem eiga að sjá um eftirlit og víkka starfssvið þeirra. Þær stofnanir sem um ræðir eru fyrst og fremst Persónuvernd og Póst- og fjarskiptastofnun. Friðhelgi einkalífs er stjórnarskrárvarin mannréttindi en ekki er virðingin fyrir þessum mannréttindum meiri en svo að fyrirtæki sem ber ábyrgð á því að vernda þessar upplýsingar er greinilega vanhæft til þess og sér enga ástæðu til að axla neina ábyrgð á þeim skaða sem fjölmargir hafa orðið fyrir á neinn annan hátt en segja: Við klúðruðum málunum og ætlum að bæta okkur. Trúverðugleiki fyrirtækisins er enginn. Viðbrögð hins svokallaða CERT-ÍS-teymis komu allt of seint og voru nákvæmlega engin. Var rætt til dæmis um og lokað fyrir ja.is á meðan fólk gat reynt að verja hina fullkomnu nekt sína sem var auðrekjanleg í gegnum gögnin og ja.is og allir vissu af sem vildu? Nú guða 10 þús. jólasveinar á glugga þessa fólks og það er nákvæmlega ekki neitt sem fólk getur gert til að verja sig. Finnst ráðherra ástæða til að kanna hvort Vodafone eigi að halda starfsleyfi sínu og endurskoða vinnubrögð og fagmennsku netöryggissveitarinnar?

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina en ætla hins vegar ekki að endurtaka það sem ég sagði í svari mínu áðan um þá lagalegu skoðun sem auðvitað fer fram annars staðar hvað varðar þetta einstaka fyrirtæki. Ég tek hins vegar undir margt sem fram kemur í máli hv. þingmanns og veit að við hljótum að vera sammála um það. Ég hef oft heyrt fulltrúa hennar flokks og annarra ræða þessi netöryggismál sem við verðum að vera sammála um að við þurfum að skerpa á og gera betur. Ég er líka sammála hv. þingmanni um það að sumar þær stofnanir sem vitnað er til, og þá sérstaklega Persónuvernd, hafa farið í gegnum mjög harðan niðurskurð á umræddum árum, sérstaklega á umliðnum tveimur, þremur árum, svo mikinn að nú er svo komið, eins og ég hef áður sagt hér, að Persónuvernd getur ekki sinnt neinu sem hefur kallast frumkvæðisskylda. Sú stofnun er einfaldlega það fáliðuð af fólki að hún ræður ekki við neitt annað en að bregðast við því sem henni berst. Þess vegna hef ég lagt áherslu á það og rætt það á milli umræðna að skoðað verði hvort það sé hægt að koma til móts við Persónuvernd með öflugri hætti, þá þannig að það fjármagn verði fundið annars staðar innan samhljóða verkefna hjá innanríkisráðuneytinu. Ef við ætlum að standa vörð um þá þætti sem tengjast starfsemi Persónuverndar þarf að huga betur að starfseminni þar. Sú stofnun hefur orðið fyrir miklum mun meiri skerðingu en Póst- og fjarskiptastofnun til að halda því til haga. Að því þarf að vinna og skoða. Eitt er hins vegar það að efla eftirlitsstofnanir með einhverjum hætti og annað að auka þá samfélagslegu ábyrgð sem ég tel líka að þessi fyrirtæki þurfi að fara í gegnum. Ef menn lesa lögin í kringum þetta og samningana sem fyrirtækin hafa sést að fyrst og síðast bera þau þá ábyrgð gagnvart viðskiptavinum sínum að svona gerist ekki. Viðskiptavinirnir eiga að geta treyst því að gögnin liggi ekki í kerfum þessara fyrirtækja með þeim hætti sem þau virðast gera. Um leið og við skulum skerpa það innan stjórnsýslunnar og eftirlitskerfisins að við sinnum sannarlega okkar lögbundna hlutverki tökum við samt ekki ábyrgðina af þessum fyrirtækjum sjálfum sem eiga að gæta þess að 

Forseti. Það vantar oft upp á að það séu einhver viðurlög við til dæmis þessu sem átti sér stað um helgina. Það má eiginlega segja að þessi hakkari hafi gert okkur einn greiða þó að ég sé alls ekki hlynnt því sem viðkomandi gerði, þann greiða að sýna okkur svart á hvítu hve gríðarlega viðkvæm við erum fyrir svona árásum. Við vitum að sjálfsögðu ekkert hvort einhverjir aðrir hafi skoðað þessi gögn áður. Mig langar að spyrja hæstv. innanríkisráðherra hvort hann sjái einhvern mun á því að viðkvæmum persónuupplýsingum var lekið og komið á framfæri við fjölmiðla úr hennar eigin ráðuneyti og að viðkvæmum persónuupplýsingum var dreift víða um netið úr Vodafone-lekanum. Talað er um að kalla þá sem dreifa þessum persónulegu upplýsingum til ábyrgðar, jafnvel með ákæru. Hver er eðlismunurinn á þessum tveimur aðgerðum í huga hæstv. ráðherra?

Virðulegur forseti. Aðeins til að nefna það er það alveg hárrétt sem kemur fram hjá hv. þingmanni, það virðist vera og hefur komið fram að margir af þeim sem brjótast inn í svona kerfi gera það í þeim tilgangi einum að sýna að það sé hægt. Það er nokkuð sem við þurfum að vera meðvituð um og líka það að í því felst auðvitað ákveðinn glæpur. Hv. þingmaður nefndi áðan að mjög margir hefðu núna aðgang að þessum upplýsingum. Þá þurfum við að hafa hugfast að það er ekki heldur löglegt að dreifa eða birta upplýsingar sem við vitum, t.d. fjölmiðlar, að eru fengnar með saknæmum hætti. Það er annað sem við þurfum að huga að og ræða kannski í þessu samhengi. Ég geri ráð fyrir að hv. þingmaður sé að vísa til máls er varðar einstaka hælisleitendur hér á landi og hefur verið nokkur umræða um í einstaka fjölmiðlum. Ég get auðvitað ekki tjáð mig um málefni einstakra hælisleitenda eða einstök mál og það veit hv. þingmaður. Til að girða fyrir þá umræðu sem ég heyri að hv. þingmaður ætlar að fara hér með þegar hún vísar til leka úr innanríkisráðuneytinu vil ég segja að það er ekkert sem bendir til þess. Ég minni líka þingheim á að þau gögn sem koma við í ráðuneytum, t.d. rökstuðningur er varðar svona mál, og það þekkja þingmenn mjög vel, 

Virðulegi forseti. Í fjárlagafrumvarpi ársins 2014 er ítarleg umfjöllun um mikilvægi þess að ríkissjóður komist sem fyrst í þá stöðu að geta hafið niðurgreiðslu á skuldum ríkissjóðs. Þar er farið vandlega yfir það að afdrifaríkustu áhrif hrunsins á ósjálfbærni í rekstri ríkissjóðs stafi af stóraukinni skuldabyrði og rætt er um stór úrlausnarefni, svo sem vanda Íbúðalánasjóðs og lífeyrisskuldbindingar og mikilvægi þess að ríkissjóður hafi bolmagn til að vera bakhjarl fyrir samfélagið og áhrif á stöðu ríkissjóðs á hag fólksins í landinu. Þar segir einnig, með leyfi forseta: „Við blasir að þessi mikla skuldsetning og tilheyrandi vaxtabyrði er óviðunandi áhættuþáttur í ríkisrekstrinum þar sem ekki má mikið út af bregða án þess að það raski brothættu jafnvægi ríkisfjármálanna, hvort sem er í tengslum við afnám gjaldeyrishafta eða ófyrirséðar þrengingar á alþjóðlegum fjármálamörkuðum. Í versta falli getur skuldsetning af þessari stærðargráðu orsakað vítahring hækkana á vaxtakostnaði og skuldastöðu sem reynst gæti þrautin þyngri að rjúfa.“ Virðulegi forseti. Sérfræðingar sem kynntu tillögur sínar í gær birta mælingar sem sýna að aðgerðir til að hrinda þeim í framkvæmd hafi lítil efnahagsleg áhrif. Ég geri ráð fyrir, m.a. í ljósi umfjöllunar í fjárlagafrumvarpinu, að farið hafi fram samanburðargreining á tillögum sérfræðinganna og efnahagsáhrifum þess að greiða niður skuldir ríkissjóðs um 20 milljarða kr. á ári næstu fjögur árin og vil því spyrja hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra um áhrif þess á helstu hagstærðir og kjör almennings í landinu að grynnka á skuldum ríkissjóðs um 80 milljarða á næstu fjórum árum.

Virðulegi forseti. Mér er ekki kunnugt um að sérfræðingahópurinn, sem skilaði af sér á föstudag, hafi látið gera slíka efnahagslega úttekt, en það er hins vegar augljóst að slíkt hefði jákvæð áhrif á stöðu ríkissjóðs og lánshæfi og til þess gætu nokkrar leiðir verið færar. Í því sambandi vil ég meðal annars horfa á eignarhlut ríkisins í fjármálafyrirtækjunum en ríkið tók stór lán til að endurfjármagna innlenda bankakerfið, hefur nú þegar greitt um 50 milljarða í vexti af þeim lánum, heldur á hlutabréfunum, og við ættum að skoða möguleika í náinni framtíð á því að létta aftur á þeim eignarhlut og nota söluandvirðið til að greiða niður skuldir. Ég sé líka fyrir mér að við þurfum að hafa í stöðugri skoðun þörfina fyrir hinn stóra gjaldeyrisvaraforða sem við greiðum fyrir dýru verði og möguleika til þess að greiða til baka við fyrsta tækifæri eins mikið og raunhæft er af erlendu lánunum og lækka þannig vaxtabyrði ríkisins. Önnur eignasala ætti einnig að koma hér til skoðunar en mestu skiptir að við náum tökum á ríkisfjármálunum og hættum skuldasöfnuninni. Með því að ríkissjóður getur farið að skila afgangi munum við komast í færi til að sækja fram á ýmsum sviðum og greiða niður skuldir. Varðandi málið sem hv. þingmaður vísar til og teflt var fram um helgina og snýr að heimilunum í landinu er augljóst að verði heimilin í landinu ekki þátttakendur í hagkerfinu erum við að stefna í ranga átt. Há skuldsetning heimilanna er sérstakt áhyggjuefni eins og skuldsetning ríkissjóðs. Ég tel að við séum að grípa til efnahagslegra ráðstafana til að tryggja að heimilin komist út úr þeim vítahring skuldasöfnunar sem þau festust í og þar með 

Virðulegur forseti. Sérfræðingar segja að þessi stærsta efnahagsaðgerð ríkisstjórnarinnar eigi að hafa lítil efnahagsleg áhrif. Hagfræðiprófessor segir alveg ljóst að ríkissjóður muni bera kostnað af skuldaniðurfellingunum sem geri skuldastöðu ríkissjóðs þá enn verri og þjónustu ríkisins rýrari við þá sem helst þurfa á henni að halda. Aðrir sérfræðingar velta fyrir sér hvaða áhrif lægri vaxtagreiðslur á ári hefðu og áhrif lækkunar skulda á lánshæfismat ríkissjóðs og jákvæðar afleiðingar þess á hag allra í landinu og tala einnig um neikvæð efnahagsleg áhrif aðgerðanna sem boðaðar eru og að það muni bitna á almenningi. Skoðanir virðast því skiptar og það er margt óljóst. Ég vil því spyrja hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra hvort hann telji sjálfur að efnahagsleg áhrif aðgerðanna sem boðaðar eru séu í takti við þær efnahagslegu áherslur sem lagðar eru í fjárlagafrumvarpinu er varða stöðu ríkissjóðs, afnám gjaldeyrishafta, vaxtastig, verðbólgumarkmið og lánshæfismat.

Herra forseti. Já, ég tel að þessar aðgerðir séu í góðum takti við efnahagsáherslur ríkisstjórnarinnar heilt yfir. Eins og ég rakti áðan höfum við margar leiðir til þess að vinna á skuldavanda ríkissjóðs aðrar en þá sem hv. þingmaður heldur hér á lofti, sem er sú að nýta svigrúmið frekar til uppgreiðslu skulda en til þess að styðja við heimilin. Ég fæ ekki betur heyrt en að hv. þingmaður sé með miklar efasemdir um að það sé skynsamleg ráðstöfun að …  Ég tel að þingið muni þurfa að fara mjög gaumgæfilega yfir efnahagsleg áhrif af þessum aðgerðum. Ef við horfum eingöngu á skuldir ríkisins höfum við margar aðrar leiðir 

Herra forseti. Ég hafði ætlað mér að beina fyrirspurn til hæstv. forsætisráðherra sem oddvita ríkisstjórnarinnar eftir flugeldasýningu helgarinnar en hæstv. ráðherra mun vera fjarverandi sökum veikinda og það er ágætur kostur að beina þá enn á ný sömu gamalkunnu spurningunni til hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra. Hún er mjög einföld og þekkt. Í kynningu helgarinnar var hvergi svo ég fengi heyrt minnst á svonefndan lánsveðshóp, þ.e. nokkur þúsund fjölskyldur sem sitja eftir í bullandi yfirveðsettu húsnæði ef horft er til verðmætis eigna vegna þess að þær fengu lánað veð í húsnæði í eigu þriðja aðila. Hver eru áform hæstv. ríkisstjórnar varðandi málefni þessa hóps? Má treysta því að lánsveðshópurinn verði ekki skilinn eftir? Mér sýnist augljóst að eðlilegast sé að fara ígildi 110%-leiðar með þennan hóp, sem fólgin er í samkomulagi stjórnvalda við lífeyrissjóði frá því í apríl sl. samanber frumvarp sem liggur líka á borðum þingmanna þar um, flutt af þeim sem hér talar og hv. þm. Katrínu Júlíusdóttur. Sú niðurfærsla kæmi þá væntanlega til frádráttar eins og í tilviki hinnar almennu 110%-leiðar. Það er alveg ljóst að verði ekki farin slík sértæk leið fyrir lánsveðshópinn mun hann fá takmarkaða og jafnvel í sumum tilvikum nær enga úrlausn á grundvelli hinna almennu aðgerða sem tilkynntar voru um helgina. Ég tel ekki boðlegt að Alþingi komi sér undan því samhliða afgreiðslu fjárlaga og annarra mála fyrir jólin að svara þessari spurningu: Á að gera að breyttu breytanda eftir því sem hægt er á grundvelli þessa samkomulags lánsveðshópinn jafn settan hinum sem fengu úrlausn samkvæmt 110%-leið eða verður hann skilinn eftir?

Herra forseti. Það er sérstaklega fjallað um lánsveðin í skýrslu sérfræðinganna. Þeir eru þar með ákveðið upplegg sem við eigum á endanum eftir að taka afstöðu til í þinginu. Mér sýnist vera skynsamlegt og ég geri ekki ráð fyrir öðru en því verði fylgt að verðtryggð fasteignaveðlán, sem tekin voru í nafni viðkomandi einstaklings vegna kaupa eða byggingar íbúðarhúsnæðis til eigin nota en tryggð með veði í fasteign í eigu annars, falli líka undir leiðréttinguna. Í þessu sambandi skiptir máli að lántaki hafi gert grein fyrir lánum og vaxtagjöldum af þeim í sérstakri greinargerð með skattframtali. Hugsunin er að bregðast við þeim athugasemdum sem fram hafa komið vegna lánsveðanna, um að þau hafi orðið út undan. Það hefur ekki reynst auðvelt að þróa leiðir til að taka sérstaklega á vanda lánsveðshópsins eins og hann er oft nefndur. Samkomulagið sem gert var fyrr á árinu við lífeyrissjóðina virtist ganga út á það að ríkið tæki á sig langstærsta hluta málsins. Ég verð að segja að mér fannst talsvert mikil óvissa felast í því. Það er kannski ekki hægt að eyða henni að fullu en það var talsvert mikil óvissa um hversu stór sú aðgerð yrði þegar upp væri staðið. Í tillögum sérfræðingahópsins er gengið út frá því að lánsveðshópurinn eigi sama rétt og þeir sem eru með önnur lán.

Herra forseti. Þetta er því miður alls ekki fullnægjandi svar. Það er held ég alveg augljóst að lánsveðshópurinn mun í mörgum tilvikum fá miklu takmarkaðri úrlausn en hann fengi ef gengið yrði í þau mál á grundvelli samkomulagsins við lífeyrissjóðina. Úr því að ríkissjóður gengur in solidum í ábyrgð fyrir þessari niðurfærslu lána samkvæmt tillögum helgarinnar - þannig er það, hann stendur ábyrgur fyrir þessari 80 milljarða kr. niðurgreiðslu auk þess að afsala sér skatttekjum sjálfs sín og sveitarfélaganna inn í framtíðina í hinu tilvikinu þar sem er séreignarsparnaðurinn - er þá ekki nokkur fengur í því að halda a.m.k. inni þeirri kostnaðarþátttöku lífeyrissjóðanna þó ekki sé nema á bilinu 12–15% sem fólgið er í samkomulaginu frá því í apríl? Ég held af tvennum ástæðum að það gætu verið afdrifarík mistök að leggja það samkomulag til hliðar og vísa lánsveðshópnum bara inn í hinar almennu tillögur. Að því marki sem þau fá úrlausn er það allt hjá ríkinu en hlutur lífeyrissjóðanna ekki einu einni með og að hinu leytinu til sýnist mér ljóst, en áskil mér þó rétt til að skoða það betur, að í stórum stíl muni 

Virðulegi forseti. Það sem máli skiptir og snertir lánsveðshópinn samkvæmt tillögu sérfræðingahópsins er að sá hópur fær mikla réttarbót, hann fær miklu betri stöðu. Hvort hann ætti einnig að fá leiðréttingu í takt við það sem ákveðið var nokkrum dögum fyrir kosningar verður að koma til sérstakrar skoðunar. En lánsveðshópurinn er sannarlega ekki undanskilinn í þeirri miklu vinnu sem sérfræðingahópurinn skilaði af sér. Þetta er tillagan eins og hún birtist okkur í skýrslunni og mér finnst hún vera skynsamleg. Það þarf þá að taka það til sérstakrar skoðunar hvort þessi tiltekni hópur lántakenda liggur að einhverju leyti óbættur hjá garði eins og hv. þingmaður bendir hér á. Það voru fjögur ár sem gáfust á þeim tíma til að taka á þeim vanda en ekki var gert ráð fyrir því í fjárlagafrumvarpinu fyrir árið 2013 að það væri til fjármagn til að klára samkomulagið við lífeyrissjóðina og m.a. í ljósi þess hversu 

Hæstv. forseti. Ég hef leyft mér að leggja fram fyrirspurn til hæstv. innanríkisráðherra um ríkisstyrkt flug, eins og ég kalla það hér, en það kallast í samgönguáætlun styrkt innanlandsflug. Í fyrirspurninni er fjallað um fjóra staði; Gjögur, Grímsey, Þórshöfn og Vopnafjörð, en ég vil geta þess að það eru alls sex staðir með styrkt innanlandsflug samkvæmt samgönguáætlun, sem sagt líka Höfn í Hornafirði og Bíldudalur. Þetta flug hefur verið styrkt með útboði, flugrekendur hafa boðið í það og tekið að sér að fljúga til þessara staða gegn ákveðinni greiðslu úr ríkissjóði. Ef ég man rétt var samningurinn fyrir árin 2011 og 2012 framlengdur og reyndar þetta ár líka og gilti það tilboð sem flugrekendur gerðu í styrkt innanlandsflug. Í kjördæmavikunni, þegar við þingmenn fórum um kjördæmi okkar og hittum sveitarstjórnarmenn og aðra, kom fram að þeir höfðu verulegar áhyggjur af því hvort slíku styrktu innanlandsflugi yrði haldið áfram til þessara staða. Í mínu kjördæmi er um að ræða Grímsey, Þórshöfn og Vopnafjörð og ég veit til þess að spurt var um þetta í öðrum kjördæmum. Þess vegna er þessi fyrirspurn lögð fram, til að spyrjast fyrir um áform hæstv. innanríkisráðherra og ríkisstjórnar um þetta styrkta innanlandsflug sem fregnir eru um að þurfi að bjóða út sem fyrst til að fá í það ný tilboð. Verður ekki örugglega haldið áfram með styrkt innanlandsflug til þeirra staða sem þess hafa notið hingað til? Hvernig sér ráðherrann fyrir sér framhald á ríkisstyrktu flugi til Gjögurs, Grímseyjar, Þórshafnar og Vopnafjarðar? Auðvitað bætast þá við Höfn í Hornafirði og Bíldudalur samkvæmt þeim samningum sem verið hafa í gildi.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Kristjáni L. Möller fyrir spurninguna. Því er til að svara að í fjárlagafrumvarpi næsta árs er gert ráð fyrir að ríkisstyrkt flug á þá staði sem fyrirspyrjandi nefnir verði óbreytt fyrir árið 2014. Miðað hefur verið við að tillögur um framhald og nákvæmt fyrirkomulag á ofangreindu flugi eða flugi milli Gjögurs, Grímseyjar, Þórshafnar og Vopnafjarðar verði sett fram í 12 ára samgönguáætlun. Eins og áður hefur komið fram er í undirbúningi endurskoðun á þeirri 12 ára áætlun, þ.e. 2015–2026, sem miðað er við að fari í gang strax eftir áramótin og liggi fyrir stuttu síðar. Ég vildi líka í þessu samhengi, vegna þess að hv. þingmaður ræddi sérstaklega um þá umræðu sem eðlilega á sér stað í viðkomandi samfélögum úti á landi, þ.e. um það hvort til standi að halda þessu áfram með sama hætti og gert hefur verið ráð fyrir, þá ítreka ég að það verður gert. En því er líka til að svara til upplýsingar fyrir þingheim að undanfarið hefur verið unnið í miklu og nánu samráði við hagsmunaaðila að ákveðinni félagshagfræðilegri greiningu á þýðingu innanlandsflugsins. Sú vinna er nú á lokastigum og verður skýrsla um niðurstöður hennar gefin út á næstu vikum. Það er margt athyglisvert í því uppleggi en markmið þeirrar skýrslu var einmitt að styðja við stefnumótun varðandi áætlunarflugið og þá að meðtöldu flugi í almannaþágu svo sem til Gjögurs, Grímseyjar, Þórshafnar og Vopnafjarðar. Allt þetta mun liggja fyrir eins og ég sagði áðan, fyrirkomulagið og forsendurnar, í 12 ára samgönguáætlun. Það stendur ekkert annað til, eins og kemur fram í fjárlagafrumvarpinu, en að gert sé ráð fyrir að það sem kallað er ríkisstyrkt flug verði óbreytt á þá staði sem hér voru nefndir.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. innanríkisráðherra fyrir svarið. Það er skýrt og greinargott, líkt og svör eiga reyndar að vera um þætti eins og hér er talað um vegna þess að mikilvægt er að íbúar þessara staða og þjónustuaðilar fái að vita það alveg klárt eins og hér kom fram að staðið verði við óbreytt flug, þ.e. flug verði til þessara staða, og að gert er ráð fyrir því í samgönguáætlun, bæði stuttu og löngu, þegar hún kemur fram eftir áramót. Það er ákaflega mikilvægt að óvissu sé eytt. Ég fagna því þessu svari og yfirlýsingu hæstv. ráðherra að staðið verði áfram dyggilega við bakið á flugi til þeirra staða sem þurfa að fá styrk úr ríkissjóði til að hægt sé að halda því uppi.

Hæstv. forseti. Ég hef lagt hér fyrir hæstv. innanríkisráðherra tvær spurningar um Húsavíkurflugvöll sem komu upp líka eins og ég gat um áðan í kjördæmavikunni á fundum okkar með sveitarstjórnarmönnum. Það var mikið rætt með fulltrúum sveitarfélagsins Norðurþings um framtíð flugs til Húsavíkurflugvallar. Eins og við vitum, virðulegi forseti, hófst aftur áætlunarflug til Húsavíkur í apríl 2012 og móttökur voru strax mjög góðar. Ferðir á Húsavíkurflugvöll eru tíu sinnum í viku. Það er flugfélagið Ernir sem notar í það 19 farþega Jetstream vélar sem henta mjög vel fyrir þessa leið. Áætlaður farþegafjöldi á þessu ári, árið 2013, er um 10 þúsund manns. Þess má geta, virðulegi forseti, að árið 1998 þegar Flugfélag Íslands hætti reglubundinni áætlunarflugi á Húsavíkurflugvöll í Aðaldal voru farþegarnir 18 þúsund talsins. Nú eru þeir sem sagt þegar orðnir 10 þúsund þrátt fyrir mikið flug og margar ferðir daglega og alla vikuna á Akureyrarflugvöll. Þetta flug hefur gengið með ágætum og það má auðvitað reikna með mikilli aukningu í áætlunarflugi til Húsavíkurflugvallar á næsta ári þegar framkvæmdir við uppbyggingu á Bakka hefjast. Ég segi alveg hiklaust „þegar þær hefjast“ á næsta ári. Það er vandamál við þetta flug, virðulegi forseti. Það er vegna þess að aðflugsviti á Húsavíkurflugvelli er orðinn gamall og að mati sérfræðinga Isavia ekki brúklegur lengur. Því er mjög nauðsynlegt til að tryggja öryggi í áætlunarflugi til Húsavíkur að endurnýja þessi öryggistæki. Það er annars vegar aðflugsviti sem gerir það að verkum að hægt er að taka flugvélar inn í 320 feta skyggnishæð og hins vegar fjarlægðarmælir. Á síðasta ári er talið að tólf sinnum hafi ekki verið hægt að lenda á Húsavíkurflugvelli því að þessi tæki skorti. Þegar við vorum á fundi með Húsvíkingum voru það þegar orðin 21 flug á þessu ári sem ekki gaf. Það er auðvitað mjög mikill kostnaður sem þessu fylgir. Hins vegar, virðulegi forseti, er önnur spurning mín um þjónustusamning, hvort ekki séu uppi áform um þjónustusamning milli ráðuneytisins og Isavia um rekstur Húsavíkurflugvallar í Aðaldal. En hin spurningin er um aðflugsvita og fjarlægðarmæli og hvort ekki standi til að setja þann búnað upp til að auka öryggi þeirra sem um völlinn fara.

Virðulegur forseti. Ég þakka fyrirspyrjanda, hv. þm. Kristjáni Möller, fyrir þessar spurningar um Húsavíkurflugvöll. Ég ætla að svara fyrst spurningunni er lýtur að áformum um þjónustusamning milli ráðuneytisins og Isavia um rekstur Húsavíkurflugvallar í Aðaldal. Er það þannig, eins og hv. þingmaður þekkir, að þjónustusamningur milli innanríkisráðuneytisins og Isavia ohf. er nú þegar í gildi, hann er í gildi til áramóta. Því er til að svara að ekki er gert ráð fyrir öðru en að starfsemi á Húsavíkurflugvelli verði óbreytt á næsta ári, þannig að ekki eru fyrirhugaðar breytingar á þeim samningi. Í samningnum er, eins og ég geri ráð fyrir að hv. þingmaður þekki, kveðið á um ákveðna þætti er tengjast rekstri flugvallarins, sem er auðvitað breytilegur eftir dögum og tekur mið af þörfum flugrekenda. Isavia hefur sinnt þessu vel og við treystum því að þannig verði það áfram. Þá komum við að spurningunni er lýtur að aðflugsvitanum og fjarlægðarmæli á Húsavíkurflugvelli til að auka, eins og hv. þingmaður kom inn á, öryggi áætlunarflugsins. Það er samt rétt að ítreka það og minna á til þess að fyrirbyggja allan misskilning að öryggi áætlunarflugsins, þ.e. þegar veður eru viðunandi, er ekki raskað þrátt fyrir það sem lýst var hér áðan í ræðunni. Það er tryggt án þess búnaðar sem hér er upp talinn. Það er hins vegar alveg hárrétt sem kemur fram hjá hv. þingmanni að þessi búnaður, aðflugsvitinn og fjarlægðarmælir, gerir mögulegt að lenda á Húsavíkurflugvelli með sama örugga hætti við verri veðurskilyrði. Ég ætla ekki að draga í efa þær tölur sem nefndar voru um fjölda þeirra skipta sem ekki hefur verið hægt að lenda því búnaðurinn eykur að sjálfsögðu áreiðanleika flugsins sem samgöngumáta á þessu svæði. Það er hins vegar svo að í nokkurn tíma, eins og kom hér fram, hefur stefnusendir og fjarlægðarmælir verið í notkun á Húsavíkurflugvelli, en búnaðurinn er kominn til ára sinna og hann uppfyllir ekki nauðsynleg skilyrði eða viðmið til notkunar. Þess vegna hefur verið slökkt á umræddum búnaði um nokkurt skeið enda flugvöllurinn verið minna notaður o.s.frv. Eins og hv. þingmaður kom inn á er gert ráð fyrir því að kostnaður við að uppfæra þennan búnað og gera hann nothæfan fyrir völlinn sé um 60 millj. kr., sem er auðvitað talsverð upphæð í samhengi hlutanna, en ég ítreka að við erum meðvituð um þennan þátt. Við þekkjum það að betra væri og best væri að ekki þyrfti ekki að gefa nokkurn afslátt á öryggissjónarmiðum, ekki einu sinni þegar veður eru válynd og hægt væri að lenda í öllum veðrum. Það er hins vegar svo að það er í höndum Isavia að tryggja öryggi á flugvöllum landsins með þeim búnaði sem til þarf hverju sinni. Ég verð sem innanríkisráðherra að treysta því að þar á bæ, þ.e. hjá Isavia, haldi menn vel á þessu mikilvæga verkefni og tryggi öryggi á Húsavíkurflugvelli eftir þörfum og líkt og á öðrum flugvöllum á landinu. Ég get því miður ekkert sagt nákvæmlega um það líkt og fyrirspyrjandi óskaði eftir hvort örugglega verði gerð bragarbót á þessu. Það er ljóst að samningurinn milli ráðuneytisins og Isavia verður í fullu gildi á næsta ári. Ég vonast innilega til þess að mönnum takist að fullnægja öllum öryggiskröfum og þörfum á vellinum. En ég árétta það einnig að hér er um að ræða nokkurn viðbótarkostnað, 60 millj. kr., og Isavia verður að meta hvernig er farsælast að halda uppi öryggi á vellinum.

Hæstv. forseti. Ég fagna svari hæstv. innanríkisráðherra um það að þjónustusamningur við Isavia um rekstur Húsavíkurflugvallar sé orðinn klár fyrir árið 2014 og verði óbreyttur, vonandi verður það bara þannig og það er allt í lagi að líta á það þannig meðan við erum að sjá hvernig flugið þróast. Ég vil samt ítreka að ég er sannfærður um að flugið muni aukast mjög mikið á næsta ári og tel því mjög mikilvægt, virðulegi forseti, að vinna að því að gera varanlegan samning til langs tíma, þjónustusamning um rekstur Húsavíkurflugvallar, vegna þess að eins og við vitum er hann er kominn í tölu áætlunarflugvalla á þessu ári í stað þess að vera lendingarstaður án áætlunarflugs. Það er mjög ánægjulegt að Flugfélagið Ernir skuli fljúga til Húsavíkurflugvallar og vera með þá miklu og góðu þjónustu sem þeir veita og Húsvíkingar og ferðamenn og aðrir hafa tekið sannarlega vel eins og farþegatölur segja til um. Varðandi seinni hluta spurningarinnar, þ.e. um aðflugsmælinn og hallamælinn, aðflugsvitann og fjarlægðarmælinn, vona ég að hæstv. innanríkisráðherra beiti sér fyrir því í þeim þjónustusamningi sem gerður verður milli ríkisins og Isavia um rekstur allra annarra áætlunarflugvalla fyrir utan Keflavíkurflugvöll verði þessi tæki tryggð. Mig langar, virðulegi forseti, um leið og ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svarið að spyrjast fyrir um það hvort henni sé kunnugt um hvort Isavia sé að leita einhverra ódýrari lausna hvað varðar fjarlægðarmælinn og aðflugshallamælinn en þessar 60 milljónir kveða á um.

Virðulegur forseti. Ég þekki það ekki nægilega vel. Þær upplýsingar sem ég hafði voru um kostnað sem gerði ráð fyrir ákveðinni viðgerð á umræddum búnaði og uppfærslu á honum, en ég skal með mikilli ánægju kanna málið fyrir hv. þingmann og láta koma til hans upplýsingum um það.

Hæstv. forseti. Ég hef leyft mér að leggja svohljóðandi fyrirspurn fyrir hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra um eign Byggðastofnunar á Breiðdalsvík, sem er gamla frystihúsið þar. Spurningin er einfaldlega þessi: „Kemur til greina að mati ráðherra að gefa Breiðdalshreppi eign Byggðastofnunar í frystihúsinu á Breiðdalsvík?“ Hvers vegna set ég þessa spurningu fram, virðulegi forseti? Hún er óvenjuleg en hún er engu að síður sett fram í fullri alvöru. Í kjördæmavikunni tóku fulltrúar Breiðdalshrepps á móti þingmönnum kjördæmisins, að þessu sinni í þessari húseign Byggðastofnunar. Þetta er stórt og mikið hús á besta stað í byggðarlaginu og rekin var mikil starfsemi í frystihúsinu á sínum tíma en starfsemin hefur lagst af og húsið er allt of stórt fyrir fiskvinnslu í dag. Byggðastofnun hefur eignast þetta hús en hreppurinn á hins vegar ýmis tæki og tól sem eru inni húsinu. Þegar sveitarstjórnarmenn þessa hrepps lýstu fyrir okkur þingmönnum kjördæmisins hvað þeir sæju fyrir sér að mætti nota húsið í þá hreifst ég mjög af þeim áformum þeirra og þeim mikla baráttuhug sem í þeim er hvað varðar þessa húseign. Þeir voru með hugmyndir um að skipta húsinu nokkuð mikið niður og láta hluta af því til ferðaþjónustuaðila sem rekur glæsilegt hótel hinum megin við götuna en vantar húsnæði á háannatíma. Sveitarstjórnarmenn höfðu líka ýmsar aðrar hugmyndir varðandi húsið. Ef rétt er úr spilað felast í því ótal mörg tækifæri fyrir þetta sveitarfélag, sem flokkast með brothættum byggðum, að hafa fjölbreytta starfsemi í þessu húsi. En ég er ekki alveg viss um að Byggðastofnun muni vinna í því með hreppnum ef hún á þetta hús áfram. Byggðastofnun þarf að sjálfsögðu að greiða fasteignagjöld til hreppsins fyrir þessa eign, sem kom fram að eru um 2 milljónir á ári. Ég ítreka það, virðulegi forseti, að þetta litla sveitarfélag á í fjárhagslegum vandræðum og hefur ráðið til sín sérfræðing til að fara yfir það. Hreppurinn hefur því enga fjárhagslega burði til að kaupa þetta húsnæði. Ég spurði á fundinum í frystihúsinu hvort sveitarfélagið vildi eignast húsið ef Byggðastofnun afskrifaði það hreinlega og afhenti þeim það til fulls rekstrar og eignar. Svarið við því var já. Þess vegna er þessi spurning sett fram. Það má auðvitað láta varúðarspurningu fylgja með til hæstv. ráðherra, eins og ráðherra nokkur gerði einu sinni: Væri ef til vill hægt að selja þessa eign á 1 krónu líkt og varðskipið Þór var selt fyrir á sínum tíma?

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrirspyrjanda annars vegar fyrirspurnina og hins vegar að taka til umræðu erfiða stöðu einstakra byggða sem sannarlega flokkast sem brothættar, eins og á Breiðdalsvík, og hvaða möguleika menn hafa þar. Í lögum, reglugerð og starfs- og verklagsreglum Byggðastofnunar er ekki gert ráð fyrir því að eignir stofnunarinnar séu gefnar. Þvert á móti er gert ráð fyrir því að fjárhagslegt markmið lánastarfsemi Byggðastofnunar skuli vera að varðveita eigið fé hennar að raungildi. Með það markmið að leiðarljósi er gert ráð fyrir því í verklagsreglum stofnunarinnar að fullnustueignir séu seldar á markaðsvirði eins fljótt og unnt er. Takist það ekki er reynt að halda rekstrarkostnaði í lágmarki með því að leigja þær út. Eins og kom fram hjá fyrirspyrjanda er frystihúsið á Breiðdalsvík talsvert mikið hús og þar að auki er það ein elsta fullnustueign Byggðastofnunar og hefur verið í útleigu með hléum frá árinu 2006. Þó að ekki hafi komið til álita að gefa Breiðdalshreppi eða öðrum eignina hafa verið í gangi viðræður við heimamenn um breytingar á húsinu til þess að auðvelda aðra og fjölbreyttari nýtingu þess en er í dag. Reiknað er með að sú vinna haldi áfram. Málið hefur því verið til jákvæðrar skoðunar að undanförnu og stofnunin og ráðuneytið eru opin fyrir öllum góðum hugmyndum um nýtingu hússins. Eins og fram kom hjá fyrirspyrjanda er Breiðdalshreppur einn þeirra brothættu byggða sem Byggðastofnun vinnur með. Á íbúafundi sem var haldinn þar fyrir skömmu kom fullt af hugmyndum fram og ýmsar tillögur. Áfram verður unnið með heimamönnum að þessum tillögum. Ein tillagan sem gæti farið inn í þann pott er með hvaða hætti væri hægt að koma þessu húsi í betri not og þá kannski undir yfirstjórn heimamanna. Ég vil líka fullvissa fyrirspyrjanda um góð áform Byggðastofnunar í því sambandi. Það er enginn vafi á því að menn vilja gera það sem hægt er til þess að styðja þarna við þessa brothættu byggð með öllum ráðum sem hægt er að grípa til.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svarið þó að hann hafi nú hryggbrotið mig svolítið með því að koma ekki bara með stutt og einfalt já að þessu sinni. En hann gladdi mig með síðustu orðum sínum um að hann vildi fullvissa okkur þingmenn um það að Byggðastofnun hefði góð áform gagnvart þessu húsi og byggðarlaginu. Ég held að þetta sé nefnilega ákaflega mikilvægt. Það er ekki oft sem sveitarfélag vill taka við svo stórri og mikilli eign í sína umsýslu. Eins og ég sagði er hún á áberandi stað og hefur mikinn kostnað í för með sér fyrir Byggðastofnun. Þess vegna er ég alveg sannfærður um það, virðulegi forseti, að langfarsælast fyrir Byggðastofnun væri að afskrifa þessa eign og afhenda sveitarfélaginu húsið til fullrar eignar. Hvort söluverðið yrði 1 króna eða 1 milljón skiptir í raun og veru ekki máli. En ef á að selja húsið á 20–50 milljónir er ég alveg sannfærður um að eignin verður þarna eins og hún er. Það mun hafa meiri kostnað í för með sér fyrir eigandann á komandi árum þegar þarf að fara að viðhalda húsinu þannig að það verði ekki til lýta á svæðinu. Virðulegi forseti. Hæstv. ráðherra ræddi um íbúafund sem Byggðastofnun beitti sér fyrir á Breiðdalsvík ekki alls fyrir löngu. Það er rétt að fram komi að íbúar á Breiðdalsvík bundu mjög miklar vonir við þá ákvörðun Byggðastofnunar að sveitarfélagið væri eitt af sex sem mundu fá hluta af svokölluðum byggðakvóta stofnunarinnar. Miklar væntingar voru byggðar upp og þess vegna urðu vonbrigðin rosalega mikil á svæðinu. Það hefur verið rætt í þingmannahópi Norðausturkjördæmis með hæstv. forsætisráðherra, en þeim viðræðum er ekki lokið, þegar kom svo í ljós að Byggðastofnun hafði hætt við að veita Breiðdalsvík hluta af þessum kvóta. Þess vegna held ég að það sé ákaflega mikilvægt, virðulegi forseti, að hæstv. ráðherra vinni að því sem ráðherra byggðamála, sem hefur með Byggðastofnun að gera hvað þetta varðar, að beita öllum tiltækum ráðum til þess að kvóti Byggðastofnunar 

Virðulegi forseti. Ég vildi fyrst og fremst koma hingað upp til að þakka fyrirspyrjanda fyrir að taka þetta mál upp og ítreka þá yfirlýsingu að áfram verður unnið með heimamönnum og kannað hvað hægt er að gera til að styrkja byggðina. Það voru vissulega vonbrigði fyrir heimamenn - ég hef upplýsingar um það og hef heyrt frá þeim um það - að þeir kæmu ekki til álita hvað varðar þennan byggðapott sem við settum á laggirnar í þinginu í sumar til þess að styrkja meðal annars sjávarbyggðir til lengri tíma. Þar vantaði upp á að mati Byggðastofnunar að menn væru raunverulega að byggja upp nægilega mörg ársverk, þ.e. byggðin heima fyrir gat ekki komið með nægilega mikinn kvóta á móti til þess að hægt væri að byggja upp fiskvinnslu á svæðinu á þeim kvóta. Það þarf því að horfa til fleiri þátta og það verður gert. Byggðastofnun mun vinna að því áfram með heimamönnum. Ég vænti þess að einhverjar jákvæðar fréttir af því muni skila sér fyrr en seinna og mun sjálfur hafa auga með því að svo verði, en ég treysti Byggðastofnun fyllilega til góðra verka í þessu sambandi.

Hæstv. forseti. Frá því að ég fór að ferðast um hið stóra Norðausturkjördæmi og fara á fundi á Austurlandi hefur sífellt verið talað við okkur þingmenn um stjórn hreindýraveiða hjá hinu geysiöfluga Sambandi sveitarfélaga á Austurlandi og ýmsar ályktanir verið gerðar á vettvangi þessara samtaka hvað það mál varðar. Í samþykkt aðalfundar Samtaka sveitarfélaga á Austurlandi segir, með leyfi forseta: „Síðasti aðalfundur samþykkti hvatningu til umhverfis- og auðlindaráðherra til þess að hefja í samráði við heimamenn vinnu við nauðsynlegar lagabreytingar svo umsýsla og stjórn hreindýraveiða verði í höndum stofnana á Austurlandi. Hreindýr eru auðlind sem fyrirfinnst aðeins á Austurlandi og því taldi fundurinn eðlilegt að umsýsla og stjórnun væri staðsett í fjórðungnum. Jafnframt verði sveitarfélögum og hagsmunaaðilum á Austurlandi gert kleift að koma að mótun regluverks í málaflokknum þannig að veiðarnar geti skilað sem mestum arði fyrir austfirsk samfélög.“ Áður hafði ég lagt fram fyrirspurn þar sem ég óskaði skriflegs svars varðandi tekjur af seldum hreindýraveiðileyfum síðustu fimm ár, þ.e. hvert þessar tekjur fara og hvernig þeim er skipt á milli aðila. Hæstv. ráðherra hefur svarað þessum spurningum skriflega. Þar kemur fram að í samræmi við reglugerð nr. 487/2003, þar sem kveðið er á um framkvæmd hreindýraveiða, sölu veiðileyfa til hreindýraveiða, gjaldtöku og skiptingu tekna af sölunni, er arður og felligjöld til landeigenda eða ábúenda síðastliðin fimm ár 412 millj. kr. Á sama tíma hefur Umhverfisstofnun fengið í kringum 50 millj. kr. af veiðigjaldinu fyrir umsýslu og á það að standa undir kostnaði við stjórn og eftirlit með hreindýraveiðunum, eins og stendur í svarinu. Náttúrustofa Austurlands hefur fengið 25 millj. kr. á þessu fimm ára tímabili. Þeim tæplega 500 millj. kr. sem komið hafa inn er skipt með þessum hætti. Þess má geta að þeir sem fá greiddan arð af hreindýraveiðunum eru um 900 talsins. Náttúrustofa Austurlands er sú stofnun sem gæti séð hvað best um þessar veiðar en fær, eins og áður sagði, aðeins 25 millj. kr. af þessum 487 millj. en Umhverfisstofnun, sem falið er stærra hlutverk, fær 50 millj. kr. Austfirðingar óska eftir að fá þessa starfsemi til sín heim í hérað, á svæðið. Það er líka stefna sem ég held að við séum öll hrifin af, að færa stjórn og umsýslu sem næst heimasvæðinu. Fyrirspurn mín til hæstv. umhverfis- og auðlindaráðherra um þetta mál hljóðar einfaldlega svona: „Er ráðherra tilbúinn til að hefja undirbúning að nauðsynlegum lagabreytingum svo að umsýsla og stjórn hreindýraveiða verði í höndum stofnana á Austurlandi? Hvaða lagabreytingar þarf til í því sambandi?“

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Kristjáni L. Möller fyrir áhugaverða spurningu. Því er þannig varið að stærsti hluti umsýslu og stjórnar hreindýramála er þegar staðsettur á Austurlandi í dag. Náttúrustofa Austurlands, sem er með starfsstöðvar á Egilsstöðum og í Neskaupstað, annast allar rannsóknir og vöktun hreindýra. Náttúrustofan reiknar jafnframt út og fylgist með stofnstærð, nýliðun og afföllum í hreindýrastofninum og gerir tillögur til Umhverfisstofnunar um æskilega veiði og skiptingu veiða eftir veiðisvæðum og ágangssvæðum. Þannig hefur Náttúrustofa Austurlands árlega gert tillögu um fjölda og mörk ágangssvæða, metið ágang á einstökum jörðum, gert tillögu um árlegan veiðikvóta og skiptingu veiðiheimilda eftir ágangssvæðum með hliðsjón af ágangi hreindýra. Nær undantekningarlaust hafa tillögur náttúrustofunnar verið lagðar til grundvallar endanlegri ákvörðun um þessi atriði eftir aðkomu hreindýraráðs og Umhverfisstofnunar. Hreindýraráð, sem er ráðgefandi, er sömuleiðis staðsett á Austurlandi og er skipað fulltrúum tilnefndum af Austfjörðum. Jafnframt er starfsemi Umhverfisstofnunar að málefnum hreindýra nánast að öllu leyti staðsett í Norðausturkjördæmi. Fullt stöðugildi er í starfsstöð stofnunarinnar á Egilsstöðum og líklega sem svarar til 15–25% stöðugildis í starfsstöðinni á Akureyri. Það er þar af leiðandi ekki nema yfirstjórn Umhverfisstofnunar sem leggur lokahönd á tillögur til ráðuneytisins sem er staðsett utan kjördæmisins, en það samsvarar líklega innan við 5% af starfinu. Þessu til viðbótar er það sem lýtur að vinnu að hreindýramálum í umhverfis- og auðlindaráðuneytinu, þ.e. að taka við tillögum um veiðiheimildir og verðskrá og birting ákvörðunar ráðherra um þessi atriði. Umhverfis- og auðlindaráðherra telur mikilvægt að sem mest af umsýslu þessara veiða sé á því svæði sem dýrin eru og tekur því undir með fyrirspyrjanda. Jafnframt er það aðalatriði að fyrir þennan nytjastofn íslenskrar náttúru, svo og aðra nytjastofna lands eða sjávar, séu ákvarðanir um nýtingu hans ávallt byggðar á bestu fáanlegri þekkingu og að til grundvallar liggi viðmið um sjálfbæra nýtingu. Náttúrustofa Austurlands hefur verið lykilaðili í þessu starfi og eru í ráðuneytinu til skoðunar tillögur sem lúta að því meðal annars að styrkja aðkomu Náttúrustofu Austurlands að málefnum hreindýraveiða. Fram undan er að skoða hvernig má einfalda regluverk og stytta boðleiðir í stjórnsýslunni almennt. Ríkisstjórnin samþykkti strax síðasta vor, þá nýtekin við, aðgerðaáætlun til að draga úr reglubyrði sem verið er að hrinda af stað. Stjórnsýslan þarf að vera skilvirk og vera í þágu samfélagsins. Við einföldun regluverks þarf að horfa heildstætt á stjórnsýsluna og samþætta þau verkefni sem fara saman, þvert á stofnanir, án þess að dregið verði úr eðlilegum kröfum og þannig að betri fókus fengist á viðfangsefnið. Umsýsla og stjórn hreindýraveiða er einn af þeim þáttum sem verða skoðaðir ásamt öðrum verkefnum. Að svo stöddu hefur ekki verið tekin ákvörðun um breytingar á umsýslu og stjórn hreindýraveiða en verður skoðað samhliða þeirri vinnu sem er fram undan og áður er lýst. Ef til þess kæmi væri nauðsynlegt að breyta ákvæðum í lögum nr. 64/1994, um vernd, friðun og veiðar á villtum fuglum og villtum spendýrum, hvað varðar Umhverfisstofnun og Náttúrufræðistofnun Íslands. Breytingu á hreindýraráði þyrfti líklega að gera samhliða, einnig þyrfti að breyta ákvæðum um rannsóknir og vöktun hreindýra og þá þyrfti jafnframt að breyta þeirri yfirumsjón sem ráðherra hefur með höndum. Sá ráðherra sem hér stendur er tilbúinn að skoða þetta með jákvæðum augum sem einn af þáttunum í að einfalda regluverkið og meðal annars, eins og kemur fram í stjórnarsáttmálanum, að færa verkefni í auknum mæli út á land, þau sem þar eiga heima. Ég vil bæta því við undir lokin, af því að ég sé að ég hef aðeins tíma, að hér hefur jafnframt verið lögð fram tillaga til þingsályktunar varðandi sambærilega hluti og hv. þingmaður spyr um, um flutning stjórnsýslu um málefni hreindýra til hreindýraráðs, frá hv. þingmönnum Valgerði Gunnarsdóttur og Guðlaugi Þór Þórðarsyni. Allt þetta er til skoðunar.

Virðulegur forseti. Ég þakka þessa fyrirspurn og sömuleiðis svör hæstv. ráðherra og legg áherslu á það sem fram kom í máli hæstv. ráðherra um að það skipti máli í þessu sem öðru að einfalda regluverk stjórnsýslunnar. Það skiptir líka máli að umsýsla og úthlutun og eftirlitshlutverk séu ekki á sömu hendi þannig að þegar menn fara í einföldun á regluverki stjórnsýslunnar sé þess fyrst og síðast gætt að eftirlitshlutverkið sé á einni hendi vegna þess að sami aðili getur ekki setið hringinn í kringum borðið. Það sem hæstv. ráðherra sagði hér um einföldun regluverks stjórnsýslunnar og að færa þetta sem næst þeim vettvangi þar sem starfsemin er - þeim mun betra, virðulegur forseti.

Hæstv. forseti. Ég vil fyrir það fyrsta þakka hæstv. ráðherra fyrir svar hans hvað þetta varðar og hv. þm. Ragnheiði Ríkharðsdóttur fyrir hennar innlegg hér. Hún tekur undir það sem felst í fyrirspurn minni og í svörum ráðherra um að færa umsýsluna og stjórn hreindýraveiða í meira mæli austur í hendur heimamanna þar sem auðlindin er, ef svo má að orði komast. Ég hef alltaf verið ákaflega mikill stuðningsmaður þess að einfalda regluverk og boðleiðir í hinu opinbera kerfi og tek því undir það sem sagt er af hæstv. ríkisstjórn hvað það varðar. Ég vona að það gangi sem fyrst, vegna þess að í okkar litla þjóðfélagi er flækjustigið allt of hátt og allt of margir koma að hlutunum. Ég get nefnt fiskeldið í þeim efnum. Við þekkjum það, ég og hæstv. ráðherra, sem sat í atvinnuveganefnd með mér á síðasta kjörtímabili, þegar við fórum yfir það dæmi, að það var ansi flókið og ekki skilvirkt. Ég fagna þess vegna því sem hæstv. ráðherra sagði hvað þetta varðar og tek svar hans á þann veg að hann hafi fullan vilja til að vinna að þessu máli undir þeim formerkjum sem hann fór hér yfir. Ég þekki ráðherrann líka að góðu einu hvað það varðar að hann drífur í hlutunum. Ég held því að ekki þurfi að taka neitt voðalega langan tíma að setja þessa vinnu í gang á vegum ráðherra og á vegum ráðuneytisins og koma því til skila sem Austfirðingar hafa kallað eftir í fjölmörg ár. Virðulegi forseti. Ég trúi því að ég þurfi ekki að spyrja að ári um hvernig gangi að framfylgja þeim loforðum og þeirri stefnu sem hæstv. ráðherra hefur sett fram, ég er ákaflega ánægður með það.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina og þær yfirlýsingar að hann sé tilbúinn að taka á því með okkur í stjórnarflokkunum að einfalda regluverkið og gera það skilvirkara þar sem það á við. Ég vil einnig taka undir það með hv. þm. Ragnheiði Ríkharðsdóttur að þegar verið er að aðskilja stjórnsýslu og eftirlit og framkvæmdir er mikilvægt að þetta verði ekki allt á sömu hendi. Ég vil jafnframt ítreka það sem ég sagði í svari mínu að kannski eru um 5% af starfinu í kringum þetta unnin hér á höfuðborgarsvæðinu. Engu að síður eru ákvarðanirnar teknar þar og það er spurning hvort ekki eigi að taka þær heima í héraði. Ég vil líka koma því að að Umhverfisstofnun er sú stofnun sem kannski hefur gengið einna best í því að setja starfsstöðvar upp úti á landi og ekki sett skilyrði um það hvar menn búa. Menn geta sem sagt búið á Egilsstöðum eða á Akureyri eða í Reykjavík. Þó nokkur störf eru nú unnin á starfsstöðinni á Akureyri sem áður voru unnin hér í Reykjavík. Ef menn vilja frekar búa á Akureyri og starfa þar gerir stofnunin starfsmönnunum sínum það kleift. Það kemur ekkert niður á starfseminni vegna þess að hægt er að nýta ýmsa rafræna pósta þó að við höfum svo sem séð það um helgina að varlega þurfi að fara í þeim efnum. Ég vil ítreka hér í lokin að þetta er verkefni sem getur hjálpað okkur við að koma fleiri og jafnvel stærri verkefnum í sama farveg, og ég tel áhugavert að vinna að þessu með heildarendurskoðun á því í huga hvernig við ætlum að haga opinberri stjórnsýslu, opinberum framkvæmdum og opinberu eftirliti.

Frú forseti. Árið 2012 var sett heildarlöggjöf um heilbrigðisstarfsmenn og féllu þá úr gildi ýmis sérlög um viðkomandi stéttir. Það frumvarp var oft til umfjöllunar í þinginu og lagt fram á fleiri en einu þingi og um það var ágæt samstaða, enda um mikilvægar stéttir að ræða. Heilbrigðisstarfsmenn bera mikla ábyrgð og þurfa sérstök leyfi frá landlækni til að geta stundað sérfræðistörf og þurfa leyfi til að reka eigin starfsstöðvar. Lögin ná til 33 starfsstétta og til að nefna þær fyrstu fimm sem taldar eru upp í lögunum eru það áfengis- og vímuvarnaráðgjafar, félagsráðgjafar, fótaaðgerðafræðingar, geislafræðingar og hjúkrunarfræðingar en alls eru heilbrigðisstéttirnar 33. Mjög fjölbreytt starfsemi fellur undir þessa löggjöf. Læknar falla að sjálfsögðu undir hana og hafa haft áhyggjur af breytingum sem voru gerðar með þessari löggjöf sem takmarkar þann tíma sem læknar sem og aðrar heilbrigðisstéttir geta rekið eigin starfsstofu. Samkvæmt nýju lögunum þurfa læknar frá 70 ára aldri að sækja um áframhaldandi leyfi til landlæknis og fá þá leyfi til tveggja ára í senn en eftir 76 ára aldur er þeim ekki heimilt samkvæmt lögunum að reka eigin starfsstofu og geta ekki fengið leyfi til þess. Eins og ég segi, þó að lögin nái til allra starfsstétta hafa sérstaklega læknar bent á þetta og talið að þessi aldurstakmörk séu ekki í takti við það sem er annars staðar á Norðurlöndunum og heldur ekki í Bretlandi eða Þýskalandi. Þá hefur Læknafélag Íslands ályktað um 26. gr. og óskað eftir að hún verði færð aftur til fyrri vegar. Nú skal ég ekki fullyrða um það hvort fleiri starfsstéttir innan heilbrigðisstétta hafa tjáð sig um þetta. En það hefur líka komið fram, ef við tökum læknana sérstaklega fyrir, að frá árinu 2007 hefur dregið mjög úr starfsemi sérgreinalækna undir 40 ára aldri á eigin stofu en hún aukist að sama skapi hjá þeim sem eru yfir 70 ára aldri. Og nú eru fleiri og fleiri sem hallast að því að rýmka þurfi þau aldurstakmörk. Mig langar til að spyrja hæstv. heilbrigðisráðherra hvort hann telji ástæðu til þess að endurskoða 26. gr. laga um heilbrigðisstarfsmenn.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Eins og kom fram í máli hennar lýtur spurningin að því hvort ráðherra telji þörf á endurskoðun 26. gr. þessara laga og stutta svarið við þeirri spurningu hv. þingmanns er já. Ég tel þörf á að gera það. Ég hef orðið var við þá umræðu sem átt hefur sér stað, sérstaklega meðal lækna, ég hef ekki fengið fyrirspurnir um þetta frá öðrum starfsstéttum. Eins og kom fram í máli hv. þingmanns hér áðan þýða óbreytt lög, sem samþykkt voru og tóku gildi 1. janúar á þessu ári, að þessir einstaklingar geta ekki stundað sín störf eftir 76 ára aldur. Áður var þetta þannig að þar var heimildin bundin 75 árum og svo var hægt að framlengja það með þaki. Það er rétt sem kemur fram í máli hv. þingmanns að þessi regla sem innleidd var í lögin og tók gildi í ársbyrjun er strangari en tíðkast á Norðurlöndunum og einnig í Bretlandi og Þýskalandi. Í Noregi til dæmis er aldursmarkið 75 ár og þar er hægt að framlengja það án þaks og síðan er hægt að sækja um önnur leyfi o.s.frv., þannig að það eru rýmri reglur þar. Þetta er sömuleiðis þannig í Danmörku að þar fellur brott réttur til að reka eigin starfsstofu við 75 ára aldur. Þó fellur ekki niður rétturinn til að kalla sig lækni eða sérfræðing. Í Svíþjóð og Finnlandi eru engin ákvæði um aldurshámark, eins er í Bretlandi og Þýskalandi ekki heldur að finna ákvæði um aldurshámörk, eingöngu almennar kröfur gilda þar um hæfi einstaklinga til að gegna þessum störfum. Í ljósi þess sem ég hef rakið hér, í ljósi þeirrar umræðu og athugasemda sem við höfum fengið út úr þessum faghópum tel ég eðlilegt að við endurskoðum 26. gr. laganna um heilbrigðisstarfsmenn og við þá vinnu verði höfð hliðsjón af því regluverki sem gildir í nágrannalöndunum. Ég hef þegar falið starfsmönnum ráðuneytisins að undirbúa vinnuna og hún er hafin. Ég stefni að því að leggja fram frumvarp til breytinga á þessu ákvæði á komandi vorþingi. Stutta svarið við ágætri spurningu hv. þingmanns er því já.

Virðulegi forseti. Það er gott að heyra svör heilbrigðisráðherra við þessu og ég þakka líka hv. þm. Sigríði Ingibjörgu Ingadóttur fyrir að spyrjast fyrir um þetta mál. Mín skoðun er að endurskoða eigi þessa grein laganna. Ég tel mikinn akk í því fyrir þjóðfélagið að hafa lækna starfandi lengur en til sjötugs ef þeir kjósa svo. Þetta er auðlind sem við eigum að nýta okkur og þetta á ekki bara um lækna, þetta á að gilda um fleiri heilbrigðisstéttir. Reyndar tel ég að við Íslendingar þurfum að skoða eftirlaunaaldursmörkin alveg upp á nýtt vegna þess hve stór hluti þjóðarinnar verður einmitt fólk í eldri aldurshópum á komandi árum. Oft er þetta fullfrískt fólk með mikla starfsorku sem hefur jafnvel engan áhuga á að setjast í helgan stein.

Virðulegur forseti. Ég fagna þessari fyrirspurn frá hv. þm. Sigríði Ingibjörgu Ingadóttur og enn fremur fagna ég svari hæstv. ráðherra. Ég tel að við eigum að endurskoða aldursmörk heilbrigðisstétta sem reka mega eigin starfsstofu. Aldur er afstæður en það verður hins vegar að vera tryggt, virðulegur forseti, að virkt og virt eftirlit landlæknisembættisins sé fyrir hendi. Það er grundvallaratriði þess ef breyta á lögum í þá veru að eftirlitið verði, eins og ég segi, virkt og virt.

Virðulegi forseti. Ég vil bæði þakka fyrirspyrjanda fyrir spurningu og hæstv. ráðherra fyrir svar. Ég vil jafnframt benda á að aldurshámörkin, 70 ár, eru líklega fundin upp fyrir 125 árum við allt aðrar aðstæður en nú eru. Langlífi hefur aukist og ég tel að endurskoða þurfi miklu fleiri aldursákvæði og að ekki megi að blanda þeim saman við töku lífeyris. Fullfrískt fólk er sett út af vinnumarkaði, því til skaða og skaðar jafnvel samfélagið. Hér er mikil auðlind og í allri þeirri umræðu sem á sér stað um mannréttindi er fólki mismunað á grundvelli aldurs. Það tel ég algjörlega ófært.

Frú forseti. Ég vona að við séum öll í þinginu sammála um að mikilvægasta verkefni okkar á næstu árum sé að skapa þau skilyrði hér á landi að eftirsóknarvert verði fyrir sérmenntaða lækna sem og annað hámenntað fólk að snúa aftur til Íslands til að við fáum notið menntunar þessa fólks í íslensku samfélagi. En meðan á því stendur þarf að tryggja að hér verði ekki skortur á sérfræðilæknum. Ákvæðinu þarf að breyta, ekki bara út af því heldur líka af því að um er að ræða fólk sem getur haft ágætisorku til þess að stunda eigin atvinnurekstur og vera með sérstofur og ætti þá að fá að gera það. Ég vil taka undir með hv. þm. Ragnheiði Ríkharðsdóttur um að mikilvægt sé að hafa virkt eftirlit og æskilegt að færa þetta í fyrra horf sem var 75 ár og síðan leyfi til árs í senn eftir það. Auðvitað er það svo að flestir læknar hætta þessum rekstri þegar þeim finnst það sjálfum tímabært eða einfaldlega þegar sjúklingar hætta að vilja koma til þeirra. Í Noregi, þar sem svona ákvæði eru uppi, er um 5% þeirra lækna sem sækja um hafnað þannig að svo virðist vera að fólk finni það oft hjá sjálfu sér að hætta. En ég er sammála, það er mikilvægt að hafa virkt eftirlit með þessu. Ég vil að lokum þakka hæstv. ráðherra fyrir greinargóð svör. Ég er mjög ánægð með að heyra að þessi vinna sé í gangi í ráðuneyti hans og hvet hann til að leggja frumvarpið fram á vorþingi þannig að við í velferðarnefnd getum fjallað um það og vonandi afgreitt það. Ég hef ekki fleiri spurningar til hæstv. ráðherra enda fékk ég ákaflega greinargóð svör frá honum.

Virðulegi forseti. Ég ítreka þakkir til hv. þingmanns fyrir fyrirspurnina og sömuleiðis orð þeirra þingmanna sem hér tóku til máls. Ég vænti þess að góð sátt og gott samkomulag verði um það frumvarp sem kemur fram á vorþinginu og vænti góðs samstarfs við velferðarnefnd um það. Ég held að þrátt fyrir að þetta sé svona „magískur“ aldur, 70 árin, hef ég ekki séð þá breytingu á þeim einstaklingum sem hafa rætt við mig um breytingar á ákvæðinu að þeir hafi mjög brýna þörf fyrir það að detta út af vinnumarkaði. Þetta er þvert á móti fullfrískt fólk og fært til góðra verka. Að sjálfsögðu eigum við að gefa því kost á að nýta þekkingu sína og getu til góðra verka og sömuleiðis skal það bara viðurkennt að þjóðfélagið hefur fulla þörf fyrir hæfni þessara einstaklinga til að sinna þeim verkum sem þeir telja sig best færa til. Ég treysti flestum þeirra, velflestum, til að taka ákvarðanir á eigin forsendum um hvort þeir séu hæfir til þessara starfa, en engu að síður er nauðsynlegt í jafn viðamiklum og viðkvæmum málaflokki að hafa skilvirkt eftirlit með því hvernig starfsleyfi eru gefin út og endurnýjuð þegar farið er að nálgast starfslok stétta sem þessara. Að svo mæltu þakka ég enn og aftur fyrir góða umræðu.

Frú forseti. Mig langar að taka upp mál sem við höfum raunar rætt áður hér í þingsal sem lýtur að aðgengi heyrnarskertra og heyrnarlausra að Ríkisútvarpinu. Í lögum um Ríkisútvarpið, fjölmiðil í almannaþágu, er kveðið á um í 2. mgr. 6. gr. laganna að Ríkisútvarpið skuli veita, með leyfi forseta, „heyrnarskertum aðgang að fjölmiðlaþjónustu í almannaþágu með textun á fréttum og öðru sjónvarpsefni, með textavarpi, útsendingum á táknmáli og/eða öðrum miðlunarleiðum er henta í þessu skyni og eru í samræmi við tæknilega möguleika á hverjum tíma“. Enn fremur kemur fram í 4. mgr. sömu greinar, með leyfi forseta: „Ef rof verður á dagskrá eða fréttatímar sendir út við sérstakar aðstæður skal Ríkisútvarpið gera mikilvæg skilaboð og fréttir aðgengilegar heyrnarskertum með táknmálstúlkun og/eða textun.“ Sá vilji var undirstrikaður í lögum og ég er ekki í nokkrum vafa um að þingheimur er algjörlega sammála um þann vilja löggjafans sem þar birtist. Áður höfðu verið ákvæði um textun og táknmálstúlkun í þjónustusamningi eða samningi um útvarpsþjónustu í almannaþágu milli menntamálaráðuneytis og Ríkisútvarpsins. Væntanlega er nú í bígerð nýr samningur að þessu leyti. Mér hafa borist nokkrar fyrirspurnir um hvernig þessum málum sé háttað hjá Ríkisútvarpinu, hvernig gangi að fylgja eftir þeim ákvæðum laganna. Fregnir bárust af því að komin væri fram ný tækni sem gerði í samtímatextun mögulega, þ.e. að hægt væri, þegar einhver talar á íslensku, að breyta því talaða orði í textun jafnharðan, en þeir tæknilegu örðugleikar hafa helst verið nefndir þegar þetta hefur verið til umræðu áður í þingsal. Nú ætti slík tækni að vera orðin aðgengileg. Það ættu því ekki að vera miklar hindranir í því fyrir Ríkisútvarpið að sinna þeim ákvæðum sem lengi hafa verið í samningi um útvarpsþjónustu í almannaþágu og eru komin í lög. Eins og ég sagði áðan er ég nokkuð viss um að löggjafinn er algjörlega sammála um þennan vilja og þá stefnu sem birtist í lögunum. Mig langar því að inna hæstv. ráðherra eftir því hvernig og hvort hann hafi fylgt þessu ákvæði eftir, hvort hann hafi gengið á eftir því við Ríkisútvarpið að það sinni þessari textun. Hvort fyrirhuguð sé endurskoðun samnings um útvarpsþjónustu í almannaþágu og hvort þessi atriði verði tekin sérstaklega upp. Er hæstv. ráðherra kunnugt um að eitthvað hindri það að þessu ákvæði sé fylgt í hvívetna? Við sem fylgjumst með til að mynda myndmiðlun Ríkisútvarpsins höfum vissulega tekið eftir því að þar er alls ekki ávallt texti á fréttum eða öðru efni þvert á þá ætlun sem 

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina. Það skal tekið fram í upphafi að óskað var eftir umsögn Ríkisútvarpsins við þessum hluta fyrirspurnarinnar, þ.e. um það sem snýr að því hvað hefur verið gert af hálfu Ríkisútvarpsins til þess að mæta þeim verkefnum sem hv. þingmaður gat hér um. Ég fékk upplýsingar frá Ríkisútvarpinu um að Ríkisútvarpið hafi hafið samtímatextun á aðalfréttatíma sjónvarpsins 13. mars síðastliðinn. Textinn birtist á síðu 888 í textavarpinu. Ríkisútvarpið átti sjálft frumkvæði að textunarátakinu og gerði það í samvinnu við Heyrnarhjálp og Félag heyrnarskertra. Sú textun hófst sama dag og ný lög um Ríkisútvarpið tóku gildi. Það er rétt að benda á að allir umræðuþættir í sjónvarpinu í aðdraganda alþingiskosninganna 2013 voru textaðir og lokaumræðurnar voru sendar út með táknmálstúlkun. Það er rétt að geta þess að allir forunnir þættir eru textaðir á síðu 888. Með uppfærslu innviða á netinu og á ruv.is og þegar alþjóðlegir staðlar verða samrýmdir er stefnt að því að textinn á síðu 888 verði jafnframt aðgengilegur í vefútsendingum. Síðan er spurt að því hvort málið verði tekið upp við næstu endurskoðun þjónustusamnings við Ríkisútvarpið. Þá er það til að taka að í 3. mgr. 6. gr. laga nr. 23/2013 segir orðrétt, með leyfi virðulegs forseta: „Í samningi ráðherra við Ríkisútvarpið, sbr. 4. mgr. 2. gr., skal kveðið á um hvernig best verði tryggt aðgengi og þjónusta við þá sem vegna fötlunar eða af öðrum ástæðum eru ófærir um að nýta sér hefðbundna fjölmiðlaþjónustu í almannaþágu.“ Hér er með öðrum orðum lögbundið að fjallað skal um þjónustu Ríkisútvarpsins við heyrnarskerta og aðra sem ekki geta nýtt sér hefðbundna fjölmiðlaþjónustu í samningi um fjölmiðlaþjónustu í almannaþágu. Samningurinn er nú í heild sinni til endurskoðunar eins og mælt er fyrir um í ákvæði til bráðabirgða nr. VI með lögum nr. 23/2013. Áfram verður lögð á það áhersla af hálfu mennta- og menningarmálaráðuneytisins að bæta enn frekar þjónustu við heyrnarskerta eftir því sem tækninni fleygir fram og stofnkostnaður vegna búnaðar lækkar. Ég vil taka fram, og ég tel að hv. þingmaður sé mér sammála, að þjónusta Ríkisútvarpsins við heyrnarskerta hefur batnað á undanförnum árum. Í þriðja lagi er spurt að því hvort eitthvað hindri að ákvæðinu sé fylgt í hvívetna. Þá er rétt að taka það til, virðulegi forseti, að stefnt er að því af hálfu Ríkisútvarpsins að seinni fréttir sjónvarpsins og Kastljós verði textað á næstu missirum. Það eru fyrst og fremst rittúlkar og máltæknibúnaður sem skortir enn til að gera stofnuninni kleift að samtímatexta allt sem fer fram í beinni útsendingu, en því miður, og það er rétt að taka það fram, er þar vissulega líka um fjárskort að ræða.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda Katrínu Jakobsdóttur fyrir spurninguna og hæstv. ráðherra Illuga Gunnarssyni fyrir svörin. Ég held að mikilvægt sé í þessu tilviki að kannað verði meðal þeirra sem hér um ræðir hvernig þeir fá notið þess sem við, heyrendur, köllum hefðbundna fjölmiðlaþjónustu í almannaþágu, að gerð sé könnun á því meðal þeirra hvernig því er framfylgt og hvert viðhorf þeirra er til þeirrar þjónustu sem við veitum í almannaþágu. Samhliða því þarf að skerpa á því hlutverki sem Ríkisútvarpið hefur sem fjölmiðill í almannaþágu og kanna hvernig því gengur og á að ganga í því að framfylgja hlutverki sínu. Það er eins og stundum er sagt varðandi fólk sem ekki heyrir og ekki sér eða býr við aðrar fatlanir: Ekkert um okkur án okkar heldur við okkur.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra og hv. þingmanni fyrir þeirra innlegg og svör hæstv. ráðherra. Ég vil þó nefna tvennt í því sem kom fram í máli hæstv. ráðherra. Hann nefndi að Ríkisútvarpið teldi að fjármagn skorti til að ljúka því í raun og veru að fylgja þessu ákvæði í hvívetna þegar kemur að Kastljósi, seinni fréttum og fleiri dagskrárliðum. Þá hlýt ég að benda á að það er mitt mat að útvarpsgjaldið sem við öll greiðum, líka heyrnarskertir og heyrnarlausir, eigi að renna alfarið til Ríkisútvarpsins. Ég er algjörlega ósammála þeirri stefnu sem er mörkuð núna að fresta því ákvæði í lögum um Ríkisútvarpið að útvarpsgjaldið renni óskert til almannaútvarpsins. Ég veit að hæstv. ráðherra er mér ósammála en eigi að síður kom fram í máli hans að þarna skorti fé til að hægt sé að fylgja í hvívetna þeim kröfum sem við setjum á Ríkisútvarpið. Síðan vil ég nefna það sem mér finnst áhugavert og tengist vefútsendingum. Nú er það svo þegar við lítum á almannaþjónustumiðla, hvort sem það er BBC eða norræn ríkisútvörp, þá eru þeir allir að nýta sér netið í mjög miklum mæli og miklu meira mæli kannski en Ríkisútvarpið okkar gerir. Bent hefur verið á af einhverjum að æskilegt væri að Ríkisútvarpið fengi heimild til að afla auglýsingatekna í gegnum netið. Það væri áhugavert að fara út í þá umræðu. En fyrst og fremst finnst mér áhugavert að heyra sjónarmið ráðherra gagnvart netinu í þessu samhengi, bæði hvað varðar þjónustu við þá sem ekki geta nýtt sér hefðbundna þjónustu Ríkisútvarpsins og sem framtíðarþróunarleið fyrir Ríkisútvarpið. Þar eru auðvitað held ég stærstu þróunarmöguleikarnir, til að mynda þegar við ræðum núna um útvarp, og mikið hefur verið rætt um inntak útvarpsdagskrár og fólk hefur haldið því fram að tími hinnar línulegu dagskrár sé liðinn. Vissulega kann það að vera rétt. 

Virðulegi forseti. Ég ítreka þakkir mínar til málshefjanda, hv. þm. Katrínar Jakobsdóttur, fyrir að vekja athygli á þessu mikilvæga máli. Þessu tengt er álitaefni sem kallar á dýpri umræðu en möguleiki er á hér með þessu knappa formi, eins og þróun nýmiðla hjá Ríkisútvarpinu, með hvaða hætti slík þróun eigi að eiga sér stað. Ég vil þó segja hvað varðar þjónustu við heyrnarlausa og heyrnarskerta að auðvitað á að nýta öll þau tækifæri sem bjóðast á þeim vettvangi til þess að aðstoða þá sem á því þurfa að halda svo þeir geti notið þess efnis sem boðið er upp á af hálfu Ríkisútvarpsins. Ég er hjartanlega sammála hv. þingmanni hvað varðar tíma vandaðrar dagskrárgerðar. Hvað þann tíma varðar má segja að það sé alltaf að verða sterkari og meiri krafa um vandaða dagskrá. Efnið skiptir þar öllu máli af því að það er orðið svo auðvelt að dreifa því, það eru svo margar dreifileiðir núna þannig að sérstaða Ríkisútvarpsins, sem fólst áður m.a. í því að það var eini aðilinn sem gat dreift slíku efni, er löngu horfin. En það sem skiptir máli er að Ríkisútvarpið afmarki verkefni sín og þannig hefur það auðvitað verið gert. Það skiptir kannski enn meira máli nú en áður að það afmarki verkefni sín og sinni þeim eins best verður á kosið og forgangsraði þar. Ég hef þá skoðun að þar eigi að vera í forgrunni menning þessarar þjóðar, listir, saga, vísindi og annað slíkt, sem kannski er erfitt að finna hefðbundinn markað fyrir, hinn hefðbundni markaður á erfitt með að fullnægja þeim kröfum sem við gerum svo sannarlega og viljum að sé fullnægt. Það skýrir það hvers vegna við setjum þetta mikla háar fjárhæðir til Ríkisútvarpsins til þess að sinna slíkri dagskrárgerð. Hins vegar erum við áfram, ég og hv. þingmaður, ósammála