Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og fram kom í ræðu minni við 2. umr. um þetta mál er gert ráð fyrir því í 3. málsgr. 3. gr. að skýrsla skuli lögð fyrir Alþingi af hálfu undirbúningsstjórnar þegar athugunum er lokið og skuli lögð fyrir næsta Alþingi. Síðan segir: „Samþykki Alþingi niðurstöður skýrslunnar er ríkisstj. heimilt að leggja fram allt að kr. 200 000 000 í hlutafé til viðbótar.“ Hér er í rauninni gert ráð fyrir að niðurstöður skýrslu séu samþykktar á Alþingi. Þetta brýtur í bága við þingsköp að því leyti, að það er sérstaklega tekið fram í þingsköpum að ekki skuli ályktað um skýrslur. Í 30. og 31. gr. er þetta sérstaklega tekið fram. Og eins og einhver ágætur vanur þingmaður orðaði það gætu menn í rauninni alveg eins sett í lög að Alþingi ætti að samþykkja bók eftir Laxness ef menn ætluðu að fylgja þeirri reglu að skýrslur væru samþykktar eða synjað á Alþingi. Eins og ákvæðið er, þá er sem sagt brotið gegn þingsköpum. Það stenst auðvitað lagalega að setja lög sem taka af þingsköp. En ekki er það skemmtileg aðferð og algerlega óþörf eins og kom fram í umr. í nefndinni. Þessa grein má orða með þeim hætti að farið sé að þingsköpum. Ég tel eðlilegt að menn leitist við að fara eftir þingsköpum og haldi þeirri hefð í heiðri, sem þar hefur verið lögð, og fylgi þeim lögum við afgreiðslu mála. Þess vegna geri ég að tillögu minni að þessi grein orðist þannig: „Stjórn félagsins skal gera skýrslu um starfsemi félagsins og athuganir, sem ráðh. leggi fyrir næsta Alþingi, svo og þáltill. eða lagafrv. til staðfestu á heimild til ríkisstj. til að leggja fram allt að kr. 200 000 000 í hlutafé til viðbótar.“ Með þessum hætti tel ég að sé ótvírætt farið að þingsköpum, og ég get ekki séð annað en að það sé bæði eðlilegt og æskilegt að þessi breyting sé gerð, ekkert sem mæli gegn því, og að leiðrétting af þessu tagi ætti að eiga greiðan gang í gegnum deildir þingsins. Ég geri því að till. minni að þessi till. verði tekin til umfjöllunar.



Herra forseti. Mér þykir eðlilegt að það komi hér fram af hendi okkar, þeirra sem skipa meiri hl. n., að hér er um misskilning að ræða hjá hv. 2. þm. Reykn. Í 3. gr. segir að niðurstöður skýrslunnar eigi að leggja fyrir Alþingi, og síðan ræðst sú framsetning að sjálfsögðu af þingsköpum Alþingis sem gera ráð fyrir að atkv. gangi um annað tveggja þáltill. eða frv. Þetta er alveg skýrt. Til viðbótar við þetta er kannske vert að geta þess, að hér er um svo að segja sama orðalag að ræða og var viðhaft fyrir einu ári í sambandi við lagasetningu um raforkuver sem ríkisstj. flutti, en í 2. gr. þeirra laga segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Ákvarðanir um framkvæmdir í virkjunarmálum, þ. á m. um framkvæmdaröð, skulu staðfestar af Alþingi.“ Nú hefur þetta verið gert með sérstakri þál. þótt ekki hafi sérstaklega verið tilgreint í lögunum í hvaða búningi sú ákvörðun skyldi lögð fyrir Alþingi. Það er sem sagt stutt að leita algerrar hliðstæðu við þetta. Þá komu, eftir því sem ég man best, ekki fram, hvorki við umfjöllun í nefnd né við umr. hér í þessari hv. deild, neinar ábendingar um að hér væri rangt að farið. Þetta þykir mér eðlilegt að komi fram, og m. a. á grundvelli þessara raka greiði ég atkv. gegn þessari tillögu.



Herra forseti. Ég vil láta það koma fram, að það er skilningur okkar að þegar lögð hefur verið fram skýrsla af hálfu þeirrar stjórnar, sem kjörin verður fyrir kísilmálmverksmiðjuna á Reyðarfirði, þá beri einnig að leggja sérstaka þáltill. fyrir Alþingi þar sem Alþingi lýsi yfir afstöðu sinni til niðurstöðu þeirrar skýrslu. Ég tel ekki þörf á því að vera að samþykkja um þetta hér sérstakar brtt., bæði með tilliti til þess, að langt er liðið á þingstörfin og það kynni að tefja fyrir framgöngu málsins. Ég vildi engu að síður láta það koma hér skýrt fram, að það er ekki okkar skilningur á ákvæðum þessarar lagagr., að eingöngu eigi að leggja hér fram skýrslu, heldur þurfi Alþingi að taka á formlegan hátt afstöðu til niðurstöðu hennar með þáltill. sem lögð væri fram í framhaldi af þessari skýrslugerð, á nákvæmlega sama hátt og Alþingi hefur tekið afstöðu til virkjanamálsins hér á síðustu dögum.



Herra forseti. Það er auðvitað nokkurs virði að fá fram yfirlýsingar frá stuðningsmönnum þessa lagafrv. um hvern skilning þeir leggi í það orðalag sem valið er í lagagr., svo að menn þurfi ekki að velkjast í vafa um það. Sá skilningur er greinilega sá, að það skuli gert með þeim hætti sem Alþingi venjulegast ályktar eða lætur vilja sinn koma fram, annaðhvort með þáltill. eða með lagafrv. Þessar yfirlýsingar eru auðvitað nokkurs virði. En ég tel að þá sé eins gott að það standi í greininni, það sé skýrara og betra. Þess vegna er þessi till. fram borin og þess vegna legg ég til að hún verði samþykkt.



Herra forseti. Ég legg áherslu á að þegar þetta mál kemur aftur til athugunar og afgreiðslu Alþingis verði ákvæði um eignaraðild að fyrirtækinu endurskoðað í samræmi við nýtt mat á arðsemi þess. Í trausti þess segi ég já.



Herra forseti. Ég leyfi mér að vitna til orða hv. 3. þm. Norðurl. e. og segi já.



Herra forseti. Þetta mál kemur til kasta Alþingis öðru sinni áður en til ákvörðunar kemur. Það er ekki meinfýsi heldur uggur sem býður mér það í grun, að þá kunni mér að verða þeim mun léttara að segja nei sem mér er nú tregt að segja já.