Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við 2. umr. þessa frv. flutti ég 2 brtt. við frv., en þar sem ég hafði ekki tök á að vera á þingfundi, þegar 2. umr. fór fram, tók ég þessar till. aftur til 3. umr., en vil nú mæla nokkur orð fyrir þeim. Eins og ég gat um við 1. umr. málsins, varð ég fyrir allmiklum vonbrigðum með það frv. til l. um listamannalaun, sem hæstv. ríkisstj. lagði fyrir Alþ. Ég hafði vænzt þess, að þegar að því kom loksins, að stjfrv. kæmi fram um þetta mál, yrði það að mörgu leyti fyllra og veigameira en þetta frv. reyndist að mínum dómi. Ég hafði alveg sérstaklega vænzt þess, þar sem mér er kunnugt um, að hæstv. menntmrh. hefur bæði fyrr og síðar haft áhuga á því að koma fram bættri skipan þessara mála. Nú hefði það verið freistandi fyrir mig að flytja gagngerðar brtt. við þetta frv., nokkuð til samræmis við það frv. til l. um listamannalaun og listasjóð, sem ég hef flutt nú á 2 þingum og ekki hefur hlotið afgr. Með tilliti til þess, að samtök listamanna hafa, að því er virðist, kosið fremur að þetta stjfrv., eins og það er úr gerði gert, yrði samþ. en að una við óbreytt ástand, þ.e.a.s. enga ákveðna löggjöf um þessi úthlutunarmál, hef ég hætt við að flytja gagngerðar brtt. við frv. og eftir atvikum sætt mig við það, að það fái að reyna sig í framkvæmd. Þó vildi ég ekki láta hjá liða að taka upp tvö atriði, sem, einkum annað þeirra, ég tel með veigameiri atriðum úr frv. mínu, en það er ákvæði um það, að Alþ. leggi til á fjárl. hverju sinni tiltekna upphæð til sérstakrar úthlutunar til starfsstyrkja listamanna. En hugmyndin með slíkum starfsstyrkjum er fyrst og fremst sú, að listamenn, sem hafa sýnt, að nokkurs eða jafnvel mikils má af þeim vænta, ekki sízt ungir og álitlegir listamenn, eigi þess kost um nokkurt skeið að helga sig tilteknum verkefnum, meiri háttar verkefnum, og ættu þar með kost á því að sýna e.t.v. betur en ella hvað í þeim býr og hvers þeir eru megnugir, ef þeim gefst aðstaða til þess að sinna list sinni nokkru óskiptari en ella væri, ef þeir nytu ekki slíks styrks. Ég legg til í brtt. við þetta frv., að upp verði tekin ný gr. og þar ákveðið, að allt að 20 listamönnum verði veittir starfsstyrkir 2 eða 3 ár í senn og að þetta verði umtalsverðar upphæðir, sem verulega getur munað um, til þess að listamenn geti glímt við meiri háttar verkefni um tveggja eða þriggja ára skeið, án þess að um það sé að ræða, að þeir séu þar með komnir á föst listamannalaun á fjárl. Þetta væri þar með að vissu leyti nokkur hliðstæða við styrki Vísindasjóðs, sem vísinda- og fræðimenn njóta nú, ekki síst ungir og efnilegir menn, sem eru að vinna að sérstökum vísindaverkum. Hin brtt. mín við þetta frv. er ósköp einföld. Hún er um það, að tekið sé í l., að verði almenn hækkun á launum opinberra starfsmanna, þá skuli listamannalaunin, bæði heiðurslaun og hin almennu listamannalaun á fjári., hækka í sama hlutfalli. Þetta tel ég mjög mikilvæga breyt. til þess að tryggja það, að þessi listamannalaun dragist ekki aftur úr með breyttu verðlagi. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að hafa fleiri orð um þessar till., en vil leggja þær fram aftur nú við 3. umr.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir til breyt. á girðingalögunum, er lítið frv., ef svo mætti segja, var samþ. í Nd. með smávegis breytingu, sem hv. 2. þm. Norðurl. v., Jón Ísberg, hafði flutt í sérstöku frv., en var samþ. sem brtt. við frv. ríkisstjórnarinnar: Frv. er flutt eftir beiðni Búnaðarfélags Íslands, og má segja, að það hafi komið nokkuð seint fram, en bréfið frá Búnaðarfélaginu barst rn. ekki fyrr en 7. þ. m., og má því segja, að það hafi verið vel unnið að málinu, eftir að það var komið í Nd., enda afgreiddi landbn. Nd. nál. sama dag og málið var til umr. þar. Það má segja, að þetta frv. sé nánast til þess að gera ákvæði í girðingalögunum skýrari, þegar um girðingar á afréttarlöndum er að ræða. Þetta hefur engan aukinn kostnað í för með sér fyrir ríkissjóð, en að áliti þeirra, sem um þessi mál hafa fjallað, er nauðsynlegt að leiðrétta þetta, og hv. 2. þm. Norðurl. v. hefur sagt, að í framkvæmdinni hafi orðið dálítið erfitt að eiga við þetta mál, vegna þess, að skýringu vantaði í l., sem felst í þeirri brtt., sem samþ. var í Nd. við frv. Þetta hvort tveggja á að vera til þess að auðvelda málið í framkvæmd og auðvelda þeim, sem eiga að fylgjast með framkvæmd laganna, að rétt sé að farið, og þess vegna á frv. rétt á sér. Ég vildi nú mælast til þess við hv. landbn. þessarar d. og beinlínis fara þess á leit, að að hún hafi sama hátt og landbn. Nd., að skoða málið strax, og ef hún væri nú sammála því, sem gerzt hefur, hvort hún gæti þá ekki afgr. nál. í dag, svo að frv. verði að l. á þessu þingi. Þetta eru aðeins tilmæli, og ég held, að þegar hv. n. fer að athuga málið, sannfærist hún um, að það sé rétt að gera þetta. Herra forseti. Ég leyfi mér að leggja til, að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Herra forseti. Frv. það til nýrra hafnalaga, sem hér er nú til 1. umr., hefur verið afgr. frá hæstv. Nd. með nokkrum breyt., sem samkomulag varð þar um, en auk þess voru fram bornar nokkrar fleiri brtt. við frv., sem ekki náðu fram að ganga. Það var einróma álit manna, sem ræddu málið í Nd., að hér væri um verulegar bætur að ræða frá gildandi 1., þó að mönnum sýndist, að ýmislegt mætti vera með öðrum hætti. Það er rétt, að aðdragandi þessa máls hefur verið alllangur, þó að meðferðartími Alþ. sé mjög takmarkaður, en reynt var af ráðuneytisins hálfu að koma því þannig fyrir, að hv. alþm. gæfist þó tóm til þess í hluta af páskaleyfinu að yfirfara frv. og það sent sem handrit og trúnaðarmál til allra alþm. 5 dögum fyrir samkomudag Alþ. eftir páskaleyfið. Ég vil nú ekki, vegna þess hvað miklar opinberar umr. hafa orðið um málið undir meðferð þess nú á Alþ. og í dagblöðum, teygja lopann með því að upphefja hér langa framsöguræðu um málið. Höfuðatriði frv. eða höfuðbreytingar frá gildandi l. eru einkum þær, að gert er ráð fyrir, að ytri hafnargarðar, sem mynda hafnirnar, fái verulega aukna aðstoð ríkisins, eða úr 40% í 75%, eins og gert er ráð fyrir hér, en innri bygging hafnanna verði áfram bundin við 40%. Þetta kemur sér sérstaklega vel fyrir þær hafnir, sem erfiðast hafa átt uppdráttar og vonlausastar hafa verið með að geta staðið undir eigin fjárhagsafkomu. Þá eru enn fremur gerðar breyt. á tekjuöflun til hafnabótasjóðs, og í 18. gr. frv. er gert ráð fyrir, eftir því sem mér skildist á umr., þó að kannske nokkuð annað mætti ráða hér af orðalagi 19. gr. frv., að fjvn. Alþ. verði til ráðuneytis og hafi ákvörðunarrétt um 3. tölul. þeirrar gr., þ. e. að sjóðnum sé heimilt að styrkja hafnarsjóði, sem eiga við sérstaka fjárhagsörðugleika að stríða, vegna erfiðrar aðstöðu og dýrrar mannvirkjagerðar. Við umr. í Nd. var lögð á það mikil áherzla af mörgum hv. alþm., að framkvæmd þessa liðar yrði í samráði og samstarfi við fjvn. eða með samþ. hennar. Aðrar smærri breyt., sem á frv. voru gerðar, skýra sig það vel sjálfar, að ég tel óþarft að rekja það efni öllu frekar. Á síðasta stigi málsins í Nd. kom fram ósk um það, að í stað gildistöku laganna 1. jan. 1968, eins og í frv. er, verði gildistökutímanum breytt þannig, að l. öðlist þegar gildi. Ástæðan til þess, að þessi gildistími var ákveðinn af þeirri n., sem unnið hefur að málinu og að miklu leyti vann á svipuðum nótum, ef svo má segja, og atvinnutækjanefnd hafði áður unnið að undirbúningi hliðstæðs frv., er sú, að hér er gert ráð fyrir allverulega hækkuðu ríkisframlagi til hafna, þannig að eðlilegt þykir, að þetta liggi fyrir áður en hafin er samning fjárlaga, enda í ýmsum atriðum nauðsynlegt, að nokkur aðdragandi sé að þeim breyttu vinnubrögðum, sem frv. gerir ráð fyrir. Með hliðsjón af því, að sjútvn. beggja d. hafa haft samstarf um undirbúning málsins og að í samráði við n. hafa verið gerðar þær breyt., sem á frv. hafa verið gerðar, tel ég ekki ástæðu til að hafa þessi orð mín fleiri, nema sérstakt tilefni gefist til og vona, að við getum orðið sammála um, að hér sé um svo umtalsverðar breytingar að ræða, að nauðsynlegt sé, að frv. nái fram að ganga og afgr. málsins í n. verði hraðað svo sem kostur er, þar sem svo skammt er eftir af þingtímanum, sem ætla verður nú, á hvern veg, sem þau mál kunna að skipast. En ég legg sem sagt áherzlu á það, að þetta frv. nái fram að ganga á þessu þingi. Ýmsum fleiri atriðum teldu menn e. t. v. þurfa að breyta, og er það opið síðar, en a.m.k. með tilliti til fjárlaga er nauðsynlegt að frv. nái fram að ganga nú. Eins kynnu ýmsar hafnir að vilja haga framkvæmdum sínum nokkuð á annan veg, ef frv. yrði samþ. núna, en þær hafa gert og mundu gera, ef óbreytt starfsskilyrði yrðu fyrir þær. Það hefur þegar komið fram, að tvær eða þrjár hafnir úti á landi óski eftir að fresta vissum hluta af sínum framkvæmdum og leggja áherzlu á annað með hliðsjón af gildistöku þessara laga. Einnig þarf vita- og hafnamálastjórnin, sem falið er hér aukið verkefni, að hafa nokkurn aðdraganda til að mæta þeim skyldum, sem á herðar hennar hafa verið lagðar. Herra forseti, ég legg til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. sjútvn.



Herra forseti. Efni þessa litla frv. er það, að í 10. gr. lögtaksl. verði bætt ákvæði um, að umsamdar greiðslur atvinnuveitenda í sjúkra- og styrktarsjóði verkalýðsfélaganna skuli njóta lögtaksréttar. Þetta er þmfrv., komið frá Nd. og var þar samþ. shlj. Allshn. þessarar hv. d. hefur fjallað um frv. og leggur einnig til einróma, að það verði samþ. óbreytt. Einn nm., hv. 9. þm. Reykv., var ekki viðstaddur, þegar n. afgreiddi málið.