Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Landbn. Nd. hefur athugað frv. það, sem hér liggur fyrir á þskj. 564, á fundi sínum nýlega. Eins og fram kemur í nál., var fulltrúi Framsfl., Helgi Bergs, ekki mættur á fundinum, en hann tilkynnti n. síðar, að hann mundi skila séráliti ásamt brtt., og hann mun gera grein fyrir þeim hér á eftir. Hv. 6. þm. Sunnl. (KGuðj), sem stendur að áliti meiri hl., þar sem lagt er til, að frv. verði samþykkt óbreytt, áskilur sér þó rétt til að fylgja brtt., ef fram kynnu að koma. Hæstv. landbrh. gerði grein fyrir þessu máli er frv. var hér til 1. umr., og mun ég að mestu vísa til þess. Segja má, að breytingar þær, sem í frv. felast, séu þríþættar: Fyrst að auka nokkuð stuðning við nýbýli til að mæta að nokkru þeirri verðrýrnun krónunnar, sem orðin er síðustu árin og er svo mikil, að segja má, að grundvöllurinn sé að verulegu leyti brostinn undan nýbýlamyndun, ef ekki er að gert. Annað er það verkefni, sem verið er að vinna að samkv. 38. gr. laga um landnám o.fl. frá 28. maí 1957, að koma túnstærð allra býla í landinu a.m.k. í 10 hektara. Fyrir liggur nú fullnaðarathugun á því verkefni í öllum sýslum landsins, nema tveimur, þ.e. Árnes- og Rangárvallasýslum, en þar mun ekki vera margt býla, sem falla undir þessi ákvæði. En samkvæmt þeirri athugun er breytingin við 41. gr. laganna að framlengja framlagsskylduna næstu 4 ár. Í þriðja lagi er svo framlag, er leiðir af lögum frá síðasta Alþingi um stuðning við íbúðarhúsabyggingar á þeim jörðum, sem enn hafa ekki verið hýstar viðunandi íbúðarhúsum og ábúendur hafa, eins og segir í lögum, að dómi nýbýlastjórnar ekki bolmagn til að hýsa þær án stuðnings. Þetta eru meginatriðin, og ég ætla ekki að ræða þetta nánar. Hér er um stjórnarfrv. að ræða. Þrír nm. í landbn. hafa lagt til, að frv. verði samþ. óbreytt, einn að vísu áskilið sér rétt til að fylgja brtt. Einn nm. (JPálm) var fjarstaddur vegna veikinda, en mér þykir rétt að segja það hér, að ég veit, að hann er fylgjandi þessu máli, enda er hann formaður nýbýlastjórnar. Við leggjum því sem sagt til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Það frv., sem hér liggur fyrir og miðar að hækkun framlaga til landnáms, ræktunar og bygginga í sveitum, hefur verið til meðferðar í landbn., og ég skal strax taka það fram, að ég er sammála stefnu frv., það er aðeins nokkur skoðanamunur um það, hvað þessi framlagshækkun þurfi að vera mikil. Það er greint frá því í grg. frv. t.d., að kostnaður við ræktun og girðingar hafi hækkað um 38%, en gert er ráð fyrir í þessu frv., að hækkunin á framlaginu til þessara hluta, þ.e. samkv. 5. gr. l. nr. 48/1957, verði 30%. En það eru fleiri ástæður til þess, að ég hef séð ástæðu til að flytja brtt. við þetta frv., sem ég flyt á þskj. 665, og þá fyrst og fremst sú, að þetta mál hefur fengið mjög einkennilega meðferð í þinginu, sem ég skal nú greina nokkru nánar. Snemma á þessu þingi báru nokkrir hv. þm. Framsfl. fram frv., sem gekk í nákvæmlega sömu átt og þetta, var næstum því orðrétt eins og þetta, að öðru leyti en því, að upphæðirnar, sem þar var gert ráð fyrir, voru nokkru hærri. Það frv. var tekið til 1. umr. hér í þessari hv. d. þann 3. nóv. og vísað til landbn. Meiri hl. þeirrar n., fulltrúar stjórnarflokkanna í þeirri n., hefur ekki fengizt til þess að afgreiða frv., en minni hl. skilaði áliti í byrjun febrúar. Þegar liðið var hátt á fimmta mánuð, sem þetta frv. hafði legið fyrir þinginu, þá er útbýtt í Ed. frv. um nákvæmlega sama efni, næstum orðrétt eins, að öðru leyti en upphæðunum, eins og ég gat um, og það er það frv., sem hér er til umr. Eðlileg þingleg vinnubrögð hefðu verið þau að láta frv. hv. framsóknarmanna ganga eðlilegan gang og gera við það þær brtt., sem hæstv. ríkisstj. taldi nauðsynlegar. En með tilliti til þess, að það á á þennan hátt að komast hjá því að veita frv. framsóknarmanna afgreiðslu á þessu þingi, hefur mér þótt rétt að flytja þær tvær brtt., sem ég flyt á þskj. 665, sem, ef samþykktar yrðu, mundu færa þetta frv. til sama horfs og hið fyrra. Að brtt. mínum felldum mun ég þó að sjálfsögðu mæla með samþykkt frv., þar sem ég tel það til mikilla bóta.



Herra forseti. Hv. Ed. hefur breytt nokkuð frv. og hefur borið fram í þeirri d. breytingar á þskj. 667, sem samþ. voru þar. Af þeim ástæðum er málið sent aftur til þessarar hv. deildar. Það hefur ekki gefizt tími til þess að ræða málið í nefndinni. En ég hef leitað álits allra nm., að undanteknum einum, þ.e. fjögurra nm. af fimm, og eru þeir allir samþykkir því, að málið verði afgreitt svo sem það hefur komið frá Ed., og vænti ég, að það verði afgreitt þannig héðan frá þessari deild.



Herra forseti. Mér sýnist, að hv. Ed. hafi gert breytingu á 55. gr. laganna, sem geti orkað nokkuð tvímælis. Sá háttur mun nú vera á, að endurskoðendur séu kosnir til fjögurra ára í senn, en Ed. hefur breytt þessu ákvæði þannig, að endurskoðendur skuli kosnir til eins árs í senn, og fellt niður ákvæði, sem stóð í greininni, eins og hún var afgr. hér frá hv. Nd. Nú sýnist mér, að þetta geti orkað nokkuð tvímælis, og vil þess vegna fá um þetta skýringu frá hv. formanni heilbr.- og félmn., sem mun hafa kynnt sér þetta mál manna mest hér í þinginu. Hvernig á nú að fara að, þar sem búið er að kjósa endurskoðendur til fjögurra ára, en svo kemur lagaákvæði um það, að þeir skuli kosnir til eins árs? Á þá umboð núverandi endurskoðenda að falla niður og kosning að fara fram að nýju vegna þess? Hvaða áhrif hefur þetta á kosningu þeirra endurskoðenda, sem nú eru? Mér skilst, að þarna hafi verið fellt niður ákvæði, sem var nauðsynlegt, sem var þess efnis, að þessi breyting á kjörtímanum skyldi koma fyrst til framkvæmda eftir næstu sveitar- og bæjarstjórnarkosningar, en það ákvæði hefur Ed. fellt niður. Ég vildi þess vegna spyrja hv. formann heilbr.- og félmn. að því, hvernig hann skilur þessa breytingu og hvort hún muni hafa það í för með sér, að það þurfi að fara fram kosning á endurskoðendum nú fyrir næstu bæjar- og sveitarstjórnarkosningar, eða hvort það kjörtímabil eigi að gilda, sem þeir hafa verið kosnir til, þ.e.a.s. í 4 ár.



Herra forseti. Eins og ég sagði áðan, hefur málið ekki verið rætt í heilbr.- og félmn., eftir að þessi breyting var gerð. Skoðun heilbr.- og félmn. þessarar hv. d. var sú, að þar sem búið væri að kjósa til fjögurra ára, þá héldist það út kjörtímabilið. Það á að kjósa 1962. svo að það er ekki nema eitt ár eftir. En sjálfsagt er það á valdi hreppsnefndanna eða sveitarstjórnanna, eftir að búið er að samþykkja þessi lög, hvort þær láta fara fram kosningu þeirra manna, og þar sem óbreyttur væri meiri hl., er gert ráð fyrir að sjálfsögðu, að það breyti ekki neinu. Hins vegar geri ég ráð fyrir því, að sveitarstjórnirnar hafi heimild til þess að kjósa á næsta ári, siðasta árinu, ef þessi lög verða samþykkt þannig, að nýju, og þá falli niður að sjálfsögðu umboð þeirra manna. sem höfðu verið kosnir allan tímann. Þetta er mikið til á valdi sveitarstjórnanna sjálfra, hvort þær nota þetta þannig eða breyta þannig um, og sé ég ekki ástæðu til, að það þurfi að breyta málinu þess vegna.