Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur fjallað um frv. til l. um breyt. á lögum um tollskrá o. fl. Mál þetta hefur verið til umfjöllunar hjá nefndinni um nokkurn tíma. Það er mjög mikilvægt að þetta mál nái fram að ganga hið fyrsta. Vil ég mega vænta þess, að hægt verði að vísa máli þessu til umfjöllunar Ed. í dag vegna þess að hér er um nokkrar breytingar á úthlutunarreglum að ræða sem hafa það í för með sér að nauðsynlegt verður að auglýsa að nýju eftir umsóknum um niðurfellingu á aðflutningsgjöldum bifreiða. Er það mjög óþægilegt fyrir þá sem þessa eiga að njóta ef málið dregst frekar en orðið er. Ástæðan fyrir því, að málið þurfti nokkra umfjöllun í n., var sú, að í frv. kemur fram skilgreining á því, hverjir skuli njóta þessarar niðurfellingar, en þar stendur í 1. gr.: „Að lækka eða fella niður gjöld af allt að 500 fólksbifreiðum árlega fyrir bæklað fólk eða lamað svo og fólk með lungnasjúkdóma, hjartasjúkdóma og aðra hliðstæða sjúkdóma, allt á svo háu stigi að það á erfitt með að fara ferða sinna án farartækis.“ Meiri hl. n. leggur til að þessi grein orðist þannig: Að lækka eða fella niður gjöld af allt að 550 fólksbifreiðum fyrir fólk sem er fatlað á svo háu stigi að það á erfitt með að fara ferða sinna án farartækis. Nefndin telur að þetta sé aðalatriði málsins, að um sé að ræða fólk sem er fatlað á svo háu stigi að það á erfitt að fara ferða sinna án farartækis, án tillits til þess hvers konar fötlun það er. Búast má við að þetta verði til þess að nokkur fjölgun verði á þeim sem njóta þessa ákvæðis. Þess vegna gerir n. tillögu um að bifreiðunum verði fjölgað úr 500 í allt að 550. Nefndinni barst bréf frá Landssamtökunum Þroskahjálp, sem lögðu til að túlkun 1. gr. frv. væri rýmkuð. Það má finna mörg dæmi þess, að fólk, sem er innan vébanda þessara samtaka, þurfi ekki síður á slíku að halda en aðrir. Við gerum það að okkar tillögu, að áðurnefnd skilgreining verði rýmkuð, m. a. með tilliti til þessa hóps. Í framhaldi af því er talið nauðsynlegt að fjölgað verði í þeirri nefnd sem fjallar um þessa niðurfellingu, að í stað fimm manna nefndar verði sex og fimm læknar, tilnefndir af Öryrkjabandalagi Íslands, í stað fjögurra. Landssamtökin Þroskahjálp lögðu á það áherslu, að þau fengju að tilnefna mann í þessa nefnd. Eftir nokkra umfjöllun taldi fjh.- og viðskn. ekki rétt að það yrði leyft, m. a. vegna þess að gera má ráð fyrir að fleiri aðilar, eins og Geðverndarfélag Íslands og jafnvel fleiri, mundu vilja fá svipaðan rétt og þess vegna væri eðlilegt að Öryrkjabandalag Íslands væri samnefnari fyrir þessa aðila. Hitt er svo annað mál, að að sjálfsögðu er eðlilegt og nauðsynlegt að Öryrkjabandalag Íslands hafi náið samráð við Landssamtökin Þroskahjálp í þessu sambandi og biðji um ábendingar frá þeim, hvaða aðila þau treysti best til að fara með málefni þessa hóps og hvaða aðili þekkir best til þeirra vandamála sem um er að ræða? - Ég ætla ekki að fjalla frekar um það, en vænti þess, að Öryrkjabandalagið hafi náið samráð við Landssamtökin Þroskahjálp í þessu sambandi. Þriðja brtt. fjallar um að fjölga þeim aðilum, sem fá niðurfellingu allt að 48 þús., úr 25 í 40. Það eru þeir aðilar sem búa við mesta örorku. Það er vegna þess að gert er ráð fyrir því í frv., að slíkir aðilar geti selt bifreiðarnar að þremur árum liðnum. Þess vegna verður óhjákvæmilega um nokkra fjölgun þar að ræða. Það er mjög brýnt að það fólk, sem hugsanlega á þennan rétt, fái þessa niðurfellingu og að sá fjöldi bifreiða, sem þarna um ræðir, sé nægilegur. Þess vegna leggur n. til að þeim verði fjölgað svo mikið að nægilegt verði. Á þskj. 437 eru brtt. frá hv. þm. Albert Guðmundssyni sem skilar sérstöku nál., en hann leggur þar til að ekki verði miðað við neina hámarkstölu bifreiða í þessu sambandi. Eftir umfjöllun í n. gátu aðrir nm. ekki fallist á þá skoðun, m. a. eftir viðræður við þá aðila sem fjalla um þessa úthlutun. Þeir töldu nauðsynlegt að eitthvert hámark yrði sett á þessa úthlutun og jafnvel þótt hér væri um frjálsræði að ræða mundi fjmrh. væntanlega setja nefndinni eitthvert hámark í þessu sambandi. Þessum málum er komið fyrir í heimildagrein í tollskrá. Þess vegna er hér um að ræða heimild til handa fjmrh. til að fella niður þessi gjöld. Það er ekki skylda. Að sjálfsögðu er þessi heimild notuð. Um það má deila hvort þessum málum skuli komið fyrir í tollskrá. Á margan hátt væri mun eðlilegra að úr væri skorið með sérstakri löggjöf og málið félli undir Tryggingastofnun ríkisins, en þessu hefur nú einu sinni verið komið fyrir með þessu móti. Hér er um að ræða 27. tölul. í þessari heimildagrein. Í þessu sambandi vil ég einnig minnast á aðra brtt. hv. þm. Alberts Guðmundssonar, en hann leggur til að breyting verði á síðustu málsgrein greinarinnar. Þar stendur, að enn fremur sé rn. heimilt að lækka eða fella niður fyrir framangreint fólk gjöld af gervilimum, en hann leggur til að greinin verði: Enn fremur skal fella niður fyrir framangreint fólk gjöld af gervilimum. Þessi grein er orðuð með tilliti til þess, að hér er um heimildagrein að ræða í mjög mörgum liðum og þessi liður er númer 27. Þess vegna er ekki eðlilegt að fara að setja inn orðalagið „skal“ í þessa grein. Hitt er svo annað mál, að að sjálfsögðu er slík heimild notuð. Þessi breyting hefur því í sjálfu sér ekki þýðingu að mínu mati, en mér finnst með öllu óeðlilegt að fara að setja annað orðalag inn í heimildagrein. Það verður að líta á málin í ljósi þess, hvernig þeim er fyrir komið. Ég sé ekki ástæðu til að fjalla frekar um þetta mál, herra forseti, en vildi aðeins ítreka þá ósk okkar í n., að mál þetta fái skjóta afgreiðslu héðan frá deildinni. Ég vænti þess og að hv. Ed. geti afgreitt málið með skjótum hætti.



Herra forseti. Ég vil fyrst undirstrika að ég hef staðið í þeirri meiningu, að þær brtt., sem ég hef flutt, séu um breytingar á lögum sem gilda um það efni sem hér um ræðir, en ekki breytingar á heimildum sem eru í lögum. Við erum nú þannig gerðir, bæði þm. nú og þm. sem hafa verið á undan okkur, að við höfum verið að samþykkja hér lög að hálfu leyti og fela embættismönnum framhaldið. En ég ætla að gera hér tillögu um að fjmrh. sé ekki heimilt, heldur skylt að fella niður aðflutningsgjöld af gervilimum, eins og segir í brtt. sem ég flyt á þskj. 437, og mér finnst það svo sjálfsagt - ég get ekki gert að því - að ég á ekki von á einu einasta mótatkvæði, verð furðu lostinn ef það verður ekki samþykkt. Við, sem njótum þeirrar gæfu að þurfa ekki á gervilimum að halda, eigum ekki að þurfa að eyða mörgum orðum um að styðja það fólk sem þarf á þeim að halda og verður að flytja gervilimi inn í landið vegna þess að þeir fást ekki eða eru kannske ekki nógu góðir í smíðum hér heima fyrir. Ég sé ekki nokkra ástæðu til þess að eyða orðum um það, enda var afskaplega lítið um þennan hluta af minni brtt. á þskj. 437 rætt í þingnefnd. Að vísu minntist ég á þá brtt., en ég fann að hún átti erfiðan aðgang að umræðum. Ég tók það því sem sjálfsagt að allir væru sammála um að þetta væri það mikið réttlætismál að það yrðu engar umræður um það og það yrði samþykkt. En það furðulega gerðist í fjh.- og viðskn., að þegar fulltrúar Öryrkjabandalags og úthlutunarnefndar komu á okkar fund var nokkuð góður skilningur fyrir því að leysa eins vel og hægt væri vanda þeirra sem þurfa og eiga rétt til að fá niðurfellingu á aðflutningsgjöldum á bifreiðum. Umræðurnar fóru þó svolítið út af þeirri braut sem ég bjóst við að þær mundu haldast á, því að þær fjölluðu aðallega um þann vanda sem nm, gætu komist í ef þeir hefðu frjálsar hendur til að úthluta. Þeir vildu heldur takmarka töluna við ákveðinn bílafjölda en leysa vandamálið og afgreiða niðurfellingargjöld til allra þeirra sem vegna örorku eiga rétt á niðurfellingu. Ástæðan var sú, að það yrði of mikil vinna, of mikið álag á nefndarmennina sjálfa. Slík rök hlusta ég ekki á. Ég hlusta ekki á þau. Við eigum að leysa vanda allra þeirra sem eiga rétt, en ekki hluta þeirra sem eiga rétt. En út úr þessum heimsóknum nefndarmanna kom þó ein breyting. Nefndarmönnum var fjölgað í sex úr fimm. Var það vegna þess að bifreiðunum var fjölgað úr 400 í 500? Ég veit það ekki. Ég sé enga ástæðu til að fjölga nm., þeir eru alveg nógu margir fimm. Þarna eru trúnaðarmenn fjmrh. og læknar sem eiga að skera úr um þörfina sem umsækjandinn hefur fyrir niðurfellingu. Það voru önnur rök á móti því að gefa þetta frjálst á þann hátt sem ég legg til: hugsanlegt tekjutap ríkissjóðs. Á hverju tapar ríkissjóður? Það fólk, sem á rétt á niðurfellingu vegna örorku sinnar, kaupir einfaldlega ekki bíl ef það fær ekki þessa niðurfellingu. Það er ekki að taka neitt frá heilbrigðu fólki, ef að það er óttinn við frelsið í þessu máli. Það verða bara fleiri bílar fluttir inn af þeim sem eiga rétt til niðurfellingar, og þar að auki aukast tekjur ríkissjóðs, en minnka ekki. Ég sé ekki ástæðu til að hafa um þetta langt mál, en vona að hv. þdm. átti sig vel á þessu máli. Málið er einfaldlega það, að við höfum frá einum tíma til annars, frá einni kynslóð til annarrar verið í þingsölum að fjölga þeim bílum sem öryrkjar fá niðurfellingu tolla af. Það þýðir að þm. frá einum tíma til annars eru sammála um að hér sé verið að stíga skref í rétta átt og það sé verið að afgreiða gott mál í áföngum. Talan hefur hækkað, ég veit ekki hver hún var fyrst, en hún hefur hækkað smátt og smátt og jafnvel frá því að þetta mál fór út úr þingnefndinni sem slíkri. Þá var talað um 500, en þegar málið kemur svo fram núna eru bílarnir orðnir 550 til þess að ná samstöðu um málið. Við erum að afgreiða gott mál í áföngum. Af hverju ekki að afgreiða málið fyrir fullt og allt? Ég vil benda á nokkuð sem gæti verið dálítið villandi. Hér er talað um 550 bifreiðar fyrir fólk sem er fatlað á svo háu stigi að það á erfitt með að fara ferða sinna án farartækis. - Ég er hér að vitna í brtt. meiri hl. fjh.- og viðskn. á þskj. - En í lið 2 stendur: Í stað „25“ í 3. málsgr. 1. gr. komi:40. Hér gæti fólk hugsað að það væri þá samtals að ræða um 590 bíla. Svo er ekki. Það er átt við 40 af þessum 550 sem meiri niðurfelling er leyfð á en hinum 510. Samtals eru bílarnir 550. Þessa get ég svo að menn hafi örugglega rétta tölu í kollinum. Ég ætla nú að hjálpa til við að koma þessu máli eins hratt í gegnum þingnefndir og Alþingi og mögulegt er. Ég mun því ekki halda miklu lengri ræðu. En ég vil taka það fram, að ég er að sjálfsögðu hlynntur og mun styðja till. meiri hl. fjhn. ef mínar brtt. verða felldar. Ég tel þær spor í rétta átt, þó ég telji að þar sé ekki nærri nógu langt gengið, og því hef ég flutt hér sérnál. á þskj. 575. Ég vil - með leyfi forseta - lesa það upp og láta það nægja sem grg. fyrir minni afstöðu, en það hljóðar svo: „Á fundum n. hafa þeir aðilar, sem komið hafa til viðtals við n., talið ógjörlegt að hafa úthlutun bifreiða til öryrkja miðaða við ótiltekinn fjölda, því það mundi gera úthlutun erfiðari í framkvæmd. Hefur meiri hl. n. því frekar fallist á að fjölga nokkuð þeim bifreiðum, sem úthluta má með eftirgjöfum á aðflutningsgjöldum, sem ég tel skref í rétta átt, þó skoðun mín sé sú, að ekki eigi að takmarka úthlutun sem þessa við ákveðna tölu farartækja, heldur á að láta þörfina ráða og leysa mál allra sem rétt hafa til niðurfellingar á aðflutningsgjöldum, en ekki einvörðungu einhverra útvalinna. Einnig tel ég að fella eigi niður tolla og aðra skatta af gerfilimum og fleira, í stað heimildarákvæðis sem er í gildandi lögum.“ Ég vona að brtt. mínar nái eyrum hv. þdm.



Herra forseti. Fyrirvari minn í nál. meiri hl. hv. fjh.- og viðskn. er til kominn vegna þess, að ég tel að við úthlutun eigi að taka nokkurt mið af tekjum og efnahag umsækjenda, miða t. d. við eitthvert hámark tekna, en þó nokkuð rúmt. Með þeim breytingum, sem hér eru til umr., fjölgar þeim verulega sem fá rétt á lækkun að flutningsgjalda af bifreiðum. Auk þess er gert ráð fyrir að heimilt sé að lækka aðflutningsgjöld á fjögurra ára fresti í stað fimm ára áður og fjölgar þá enn þeim sem árlega eiga þennan rétt. Ég tel að þessi fjölgun sé meiri en svo, að breyting frá 500 í 550 eða frá 400, eins og er í núgildandi lögum, vegi þar upp á móti. Að mínu mati er eðlilegt að þessu sé mætt með því að hafa nokkra viðmiðun við tekjur umsækjenda. En vegna þess hve málið er komið í mikinn eindaga vildi ég ekki tefja það með brtt. á þessu stigi. Auk þess má segja að þær breytingar, sem ég er að tala um, geti verið framkvæmdaratriði úthlutunarnefndar. Ég tel þó rétt að vekja athygli á þessu sjónarmiði við þessa umr. Hv. þm. Albert Guðmundsson gerir till. um að fella niður hámarksfjölda bifreiða. Ég held að það sé mjög erfitt í framkvæmd vegna þess hve jaðartilfellin verða mörg og erfitt verður þá að skera úr um hver eigi rétt og hver eigi ekki rétt. Það kæmi þó vel til greina að mínu mati að fella niður hámarkið ef jafnframt yrði tekin upp viðmiðun við tekjur umsækjenda. Aftur á móti styð ég heils hugar þann hluta till. Alberts Guðmundssonar sem fjallar um niðurfellingu á aðflutningsgjöldum af gervilimum, ekki bara gervilimum þessa fólks heldur af gervilimum yfirleitt.



Herra forseti. Það eru aðeins fá orð við þessa umr. Það er fyrst það, að auðvitað er ekki vansalaust hversu þetta mál hefur dregist hér í þinginu og er raunar komið í algeran eindaga að afgreiða málið. Hverju þar er um að kenna skal ég ekkert um segja, en auðvitað er það afskaplega slæmt þegar mál sem þetta dregst von úr viti, ekki bara í þetta skipti, heldur gerðist þetta, ef ég man rétt síðast líka. Þetta var allt á síðasta snúningi þá líka. Ég vil mjög taka undir þau meginsjónarmið sem komu fram í máli hv. þm. Alberts Guðmundssonar. Ég tel að það sé ekki vansalaust fyrir íslenskt þjóðfélag hvernig það hefur hagað þessum málum. Það er auðvitað þörfin sem á að ráða. Menn segja: Það er erfitt að koma því í framkvæmd. - Ég hef heyrt þær mótbárur, að til þess þurfi að setja ítarlegri löggjöf. Það má vera að það sé rétt. En í framhaldi af því væri vissulega verðugt verkefni fyrir hæstv. ríkisstj. og Alþingi að á ári fatlaðra væri á komandi hausti gengið frá slíkri löggjöf sem innifæli það meginefni að það væri þörfin sem réði, en ekki nefnd sem úrskurðaði - meira og minna kannske eftir geðþóttaákvörðun hverju sinni. Menn segja á móti: Það er tekjutap ríkissjóðs. - Það sjónarmið er ríkt í mörgum hverjum stjórnvöldum. Þar virðist ekki skipta máli hvort svörtustu afturhaldsmenn eða argvítugustu kommúnistar sitja í ráðherrastólum hverju sinni. Þar virðist enginn munur á. Alltaf er ríkissjóður númer eitt og svo þegnarnir númer tvö. Ég hef sagt það áður og segi það enn: Ef menn á annað borð eru að horfa í peningana í þessu tilfelli er ekkert vandamál að sjá fyrir þeim hluta málsins. Það mætti að mínu viti fækka t. d. starfsfólki í ríkiskerfinu um a. m. k. 30% án þess að nokkurs staðar sæi högg á vatni í þjónustu við fólkið. Það er alltaf stór hópur í ríkiskerfinu sem situr næstum því einvörðungu við blaðalestur og ríkið kaupir blöðin til þess að fólk geti lesið þau. Þarna á að breyta og þarna má bæta um til þess að draga úr rekstrarútgjöldum ríkisins. Ég þykist vita að þetta sjónarmið eigi ekki mikið fylgi hér á Alþingi. en vonandi vex því fylgi að draga úr ríkiskerfinu með þessum hætti til að bæta upp það sem ríkið hefur vanrækt t. d. gagnvart öryrkjum og fötluðum og fleiri þjóðfélagsþegnum. En þetta sjónarmið hefur ekki heldur náð eyrum stjórnvalda, hvort sem í hlut eiga íhaldsmenn eða kommúnistar. Þar breyta ekki þau rök sem eru að baki í þessu máli. Það getur auðvitað ekki gengið að ríkisvaldið haldi alltaf áfram, hvernig sem árar á annað borð í efnahagsmálum eða verkast vill um stöðu þjóðarinnar, að hlaða ofan á kerfið hjá sér og bæta þannig sköttum á þegnana án þess að þeir sjái í raun og veru nokkuð koma í staðinn. Ég skal ekki hafa um þetta öllu fleiri orð, herra forseti, en ég vil mjög taka undir, eins og ég sagði áðan, það meginsjónarmið hjá hv. þm. Albert Guðmundssyni, að hér eigi að breyta til. Ég þykist þess fullviss að það verði ekki gert við afgreiðslu málsins nú, en það væri vissulega verðugt verkefni þó að það yrði ekki fyrr en síðar á árinu. Í leiðinni væri það ekki síður verðugt verkefni að skera upp ríkiskerfið, fækka starfsfólki og minnka þannig skattpeninga. Þjónustan verður ekki verri, kannske betri.



Herra forseti. Ég skal hafa mál mitt örstutt. Ég fagna niðurstöðu hv. fjh.- og viðskn. og jafnframt því, að þetta mál skuli vera komið hingað. Það hefur, eins og hér hefur áður komið fram, verið til vansa hversu lengi þetta hefur verið á leiðinni. Ég vil jafnframt fagna því, að tvær till., sem ég bar fram á síðasta þingi á þskj. 292 og á þessu þingi á þskj. 76, hafa verið teknar hér inn. Fjallaði önnur um styttan eignartíma öryrkjabifreiða og hin um að menn gætu fengið notið tollívilnunar bæði samkv. 41. tölul. 3. gr. og samkv. 2. málsgr. Það er aðeins eitt atriði sem ég vil víkja að hér, og það er áminning til hæstv. fjmrh. Það varðar verðlagningu öryrkjabifreiða. Tollurinn og bifreiðagjaldið er reiknað að fullu og ofan á þannig fengið verðmæti bílsins hafa verið lagðar allar prósentuálagningar, 3% vaxtakostnaður, 2% standsetningargjald og 6% álagning eða alls 11%. Þetta held ég að sé alrangt og þannig hafi verið raunverulega haft stórfé af öryrkjum. Ég þori varla til þess að hugsa hver sú upphæð kynni að vera. Innflytjandanum virðist þannig í framkvæmd hafa verið heimilt að leggja 11% álagningu á þá lækkun sem ríkissjóður hefur ákveðið til handa öryrkjum í 27. lið tollskrár. Í framkvæmd hefur þessum 27. lið verið gerbreytt, þar sem í stað þess að framkvæma ákvæði orðanna „að fella niður eða lækka“ er í raun farið að leggja tollinn á að fullu ásamt bifreiðagjaldi og endurgreiða þessi gjöld síðan. Ég vil mælast til þess að hæstv. fjmrh. geri tafarlaust ráðstafanir til þess að þessu verði hætt. Þar með mundi verð á bifreiðum öryrkja stórlega lækka. Ég vil að lokum víkja að því, sem hv. þm. Magnús H. Magnússon hafði hér við niðurstöðu n. að athuga. Ég hef ekki kannske hugsað það mál alveg ofan í kjölinn, en hrædd er ég um að snögglega hugsuðu máli að ef tekjuákvæði væri í úthlutun öryrkjabifreiða gætu einmitt þeir, sem helst þurfa á bifreiðunum að halda, dottið út úr þessari fyrirgreiðslu. Ég held að á bak við úthlutunina hafi ekki síst verið sú hugsun að þessar bifreiðar gætu gert mönnum kleift að komast út á vinnumarkaðinn og vinna fyrir sér, og ég væri dálítið hrædd um að einmitt það fólk, sem getur stundað vinnu og hefur þar af leiðandi verulegar tekjur, og það má kannske hugsa sér að maki hafi tekjur líka, það fólk yrði út undan. Nú hef ég ekki neinar tölulegar upplýsingar um þetta og hef ekki hugsað þetta mál alveg fyrr en ég heyrði hv. þm. tala um þetta rétt áðan, en mér kæmi ekki á óvart þó að þetta gæti orðið alvarlegur „skavanki“ á því sem þm. var að tala um. En ég vil að lokum leggja á það áherslu, að þetta frv. verði ekki stöðvað lengur hér í hv. deild. Ég tel afar brýnt að það verði afgreitt nú þegar svo að það komi ekki til með að tefja stórlega úthlutun á bifreiðum til öryrkja að þessu sinni, sem vera má að það hljóti að gera úr þessu. Þetta hefur tekið allt of langan tíma.



Herra forseti. Ég skal ekki tefja umr. Ég vil aðeins lýsa yfir stuðningi við till. fjh.- og viðskn. um þetta mál um leið og ég legg áherslu á að þetta mál nái hér fram að ganga. Ég vek athygli á því, að þm. hafa haft áhuga á því að leiðrétta þetta mál. Þegar þetta var tekið upp af þm. Framsfl. á þingi 1978 og aftur 1980 var það fyrst og fremst gert til þess að ná fram sjálfsagðri leiðréttingu og koma til móts við samtök öryrkja í sambandi við þessi mál. Ég vil einnig vekja athygli á því, að samtök öryrkja hafa í öllum sínum samþykktum viljað hafa takmörkun á bifreiðafjölda við þessa úthlutun. En það er ekki þetta sem ég ætlaði að ræða sérstaklega, heldur vil ég láta það koma hér fram að gefnu tilefni, að mér er kunnugt um að samtök fatlaðra eru einmitt nú að samræma kröfur sínar um ýmis réttindamál, sem ég vænti að þm. sjái sér fært að afgreiða í löggjöf á næsta þingi í tilefni árs fatlaðra. Ég tel ástæðu til að undirstrika að það er einmitt þetta fólk sjálft sem veit best hvar skórinn kreppir og það er mjög mikilvægt að samtök þess komi sér saman um þær kröfur sem það telur ástæðu til að leggja sérstaka áherslu á hverju sinni. Um leið og ég lýk máli mínu vil ég taka eitt mál til meðferðar, þá nauðsyn að auka rétt þessa fólks til að fá lán hjá Tryggingastofnun ríkisins og að slík lán fáist án þess að tekjutryggingarákvæðinu sé beitt. Ég tel að það sé mjög mikilvægt að einmitt þetta atriði sé skoðað sérstaklega því að ég er hræddur að í mörgum tilfellum komi tekjutryggingarákvæðið víða við og komi í veg fyrir tímamöguleika og önnur réttindi mörgu fötluðu fólki til handa. Þetta þarf að leiðrétta.



Herra forseti. Ég sakna þess nú mjög að þeir eru ekki í salnum, félagar mínir að vestan úr Alþfl., þ. e. að Sighvatur skuli ekki vera hér inni líka.  Ég vil byrja á því að geta þess, að ég ætla ekki að blanda mér í deilur um hvort það þurfi að skylda fjmrh. eða hvort heimildir dugi til að hann framkvæmi þann vilja sem kemur fram í því sem hér hefur verið lagt fram. Ég trúi því, að hann muni nota þær heimildir og þess vegna sé ekki sérstök nauðsyn að setja í lög að hann sé skyldugur í því sambandi. En annað kom fram áðan sem vakti athygli mína. Hv. 6. landsk. þm. gat þess, að það væri skynsamlegt að fækka í ríkiskerfinu um 30%. Og þar sem hann var svo nákvæmur á tölunni, það var eitthvað í kringum 30 % eða meira en 30%, þá hvarflaði að mér hvort í stjórnartíð Alþfl. hefðu verið gerðar áætlanir, e. t. v. verið langt komnar á þessu sviði, og ef svo væri, ef þær lægju frammi í einhverju ráðuneytinu, hvort það væri ekki jákvætt að fá þær fram. E. t. v. hafa nafnalistarnir verið til, bara eftir að senda uppsagnarbréfin. Þessu teldi ég eðlilegt og sanngjarnt að hæstv. fyrrv. fjmrh., 3. þm. Vestf., gerði grein fyrir hér í ræðustól því að ég býst við að þetta mál hafi alls ekki verið hægt að vinna eða framkvæma án þess að hann legði þar hönd á plóginn. Því stóð ég nú upp, að hv. 6. landsk. þm. er ekki vanur að fara með neitt fleipur, svo að ég er sannfærður um að það er mjög grundað hjá honum þegar hann leggur til að það verði fækkað um 30% í ríkiskerfinu.



Herra forseti. Hv. þm. Guðrún Helgadóttir vakti máls á því áðan að breyta þyrfti tollmeðferð og álagningu á þær bifreiðar sem hér eru til umr. Ég vil upplýsa það hér, að það var vakin athygli mín á því fyrir 3–4 vikum að á undanförnum árum hefði sá háttur verið á hafður, að þegar bifreið er flutt inn, sem á að verða eign einhvers þess sem þessi lagagrein fjallar um, öryrkja eða þess sem haldinn er þeim sjúkdómum sem hér greinir, þá fengi bifreiðin venjulega tollmeðferð, á andvirði hennar væru lögð öll venjuleg gjöld samkv. lögum og síðan álagning reiknuð út frá fullu verði bílsins þegar öll gjöld hefðu verið lögð á, en þar á eftir væri svo tollurinn dreginn frá þannig að bílaumboðin fengju raunverulega miklu hærri álagningu í sinn hlut af þessum bifreiðum en eðlilegt gæti talist því að þau fengju sem sagt álagningu á toll sem aldrei væri greiddur. Ég varð mjög undrandi, þegar ég heyrði að slík ósvinna skyldi hafa viðgengist um margra ára skeið, og óskaði þegar eftir því, að ráðstafanir yrðu gerðar til að koma í veg fyrir þetta. Nú er það svo, að álagningarmál heyra ekki undir fjmrn., heldur undir verðlagsskrifstofu og viðskrn. Það þarf að athuga að hve miklu leyti atbeini þessara aðila þarf til að koma. En þurfi fjmrn. að gera einhverjar breytingar á reglugerðum, sem e. t. v. koma í veg fyrir að á málinu sé haldið með þessum hætti verður það að sjálfsögðu gert. Í sambandi við þetta mál vil ég aðeins segja það að öðru leyti, að ég tel eftir atvikum óhjákvæmilegt að takmarka fjölda þessara bifreiða við einhverja tölu. Ef hér væri um að ræða tiltekinn hóp manna sem við gætum vitað með vissu hversu stór væri, þá væri sjálfsagt að ákveða að nákvæmlega þessi hópur ætti að njóta ívilnunarinnar. En í lögunum erum við ekki að afmarka þennan hóp nákvæmlega, heldur er talað almennt um bæklað fólk eða lamað svo og fólk með lungnasjúkdóma, hjartasjúkdóma og aðra hliðstæða sjúkdóma, allt á svo háu stigi að það á erfitt með að fara ferða sinna án farartækis. Sem sagt: Hér hlýtur alltaf að verða mikið matsatriði hverjir tilheyra þessum hópi, og þegar þannig stendur á held ég að ekki geti komið til greina að hafa þetta allt alveg opið og laust og láta það ekki vera neinum takmörkunum háð hversu margir njóta þessara fríðinda. Að lokum vil ég nefna seinustu mgr. 1. gr., en þar segir að ráðuneytinu sé heimilt að lækka eða fella niður fyrir framangreint fólk gjöld af gervilimum, sem ekki verða gerðir hér á landi, svo og af áhöldum og hjálpartækjum sem sérstaklega eru gerð með tilliti til þarfa þess eða henta ekki öðru fólki. - Hér á fundinum hafa staðið deilur um hvort heimila ætti fjmrh. að fella niður þessi gjöld eða hvort ætti að gera það að skyldu. Ég vil upplýsa það hér, að ekki hefur neitt staðið á því, að fjmrn. nýtti þessa heimild hvað varðar tolla og önnur aðflutningsgjöld. Hitt er allt annað mál, að fram að þessu hefur heimildin ekki verið notuð vegna þeirrar tegundar gjalda sem ekki teljast til aðflutningsgjalda eða tolla. Söluskattur hefur ekki verið felldur niður þó að orðalagið bendi nú til þess, að átt sé við öll gjöld til ríkisins. Um þetta hafa staðið deilur um mjög langt skeið, hvort skilja ætti þetta orð í þessu sérstaka samhengi þannig, að það næði einungis til aðflutningsgjalda, eða hvort ætti að skilja það þannig, að það næði bæði til aðflutningsgjalda og söluskatts. Ég vil sem sagt láta þess getið hér, að alveg nýlega var endanlega gefinn út úrskurður um það af hálfu ráðuneytisins að heimildin skyldi ná til hvors tveggja.



Herra forseti. Ég skal ekki níðast á tíma deildarinnar, en þetta er ekki í fyrsta skipti að mál af sama toga spunnið kemst í eindaga á hinu háa Alþingi. Það sama gerðist í fyrra. Ég vil ítreka það sem ég sagði við umr. um sams konar frv. á síðasta ári, að mjög nauðsynlegt er orðið að endurskoða allar úthlutunarreglur á bifreiðum til öryrkja. Það er í sjálfu sér eðlileg till. sem hv. þm. Albert Guðmundsson flytur, en því miður fær hún ekki staðist miðað við þær reglur sem nú eru notaðar. Ég sagði einnig í fyrra, og beindi orðum mínum til hæstv. félmrh. Svavars Gestssonar, að það yrði að taka inn í þessar reglur ákvæði um efnahag umsækjenda. Ég man ekki betur en hæstv. félmrh. tæki undir þessi orð mín og léti þá skoðun sína í ljós að þetta þyrfti að endurskoða. Ég vil benda á að ef ekki verða notaðar hámarkstölur í frv. af þessu tagi og miðað við þær úthlutunarreglur sem nú gilda mundi það eingöngu, því miður, losa um nauðsynlegt aðhald. Þess vegna styð ég og er hlynntur till. eins og hún kemur frá meiri hl. n. og mun styðja hana þannig, þó svo að till. hv. þm. Alberts Guðmundssonar sé hin æskilega lausn á málinu. En hún bara gildir ekki núna, því miður. Og ég vil láta þá skoðun mína í ljós, að það þurfi fyrr en síðar að taka öll þessi mál til kirfilegrar endurskoðunar. Það eru allt of mörg dæmi þess, að fólk, sem ekki hefur sjáanlega brýna þörf fyrir þessa niðurfellingu, fái úthlutað, og það eru dæmi til þess, að fólk, sem er þannig sett efnahagslega að það hefur enga þörf á niðurfellingunni, fær hana engu að síður. Þessum atriðum þurfum við að breyta og þegar það er búið og búið er að vanda betur til úthlutunarreglna væri hægt að samþykkja með bros á vör till. eins og hv. þm. Albert Guðmundsson hefur flutt.



Herra forseti. Þótt mér finnist menn halda hér óþarflega margar ræður og langar um þetta mál kemst ég ekki hjá því að gera hér tvær athugasemdir. Í fyrsta lagi verð ég að segja að það þarf ekki endilega að vera af hinu slæma þó að nefnd líti á mál. Við verðum að krefjast þess að við getum í þinginu fjallað um málin af bærilegri skynsemi. Við höfum haldið marga fundi um þetta mál. Ég hef farið sem formaður nefndarinnar á fund þeirrar nefndar, sem fjallar um þessar úthlutanir, og kynnt mér starf hennar. Það er náttúrlega ákveðinn lágmarkstími sem þarf til að fjalla um mál hér á Alþingi og menn eru oft að kvarta yfir því, en vegna þess að við höfum tekið þetta mál til nokkurrar umfjöllunar finnst mönnum aftur á móti að það hafi dregist allt of lengi. Því er ég út af fyrir sig sammála, málið hefur dregist lengi, en ég tel að nefndinni sem slíkri verði ekki þar kennt um. Ég vil vekja athygli á því, að brtt. meiri hl. n. gengur lengra en brtt. Alberts Guðmundssonar af þeim ástæðum að við rýmkum skilgreininguna. Hann gerir það ekki. Við fjölgum úr 25 í 40 þeim bifreiðum sem er úthlutað til þeirra sem mestir eru öryrkjar. Hann gerir það ekki. Við setjum að vísu hámark við 550. Hann setur ekkert hámark. En ég tel okkar tillögu algjörlega fullnægjandi lausn, og þeir, sem gleggst þekkja til þessara mála, eru því sammála. Varðandi síðasta liðinn, heimildina, til að fella niður gjöld af gervilimum: Ég vil ekki láta því ómótmælt, að mér virtist það koma fram í máli Alberts Guðmundssonar að við værum sumir hverjir mótfallnir slíku. Það er algjörlega rangt. Eins og kom fram í máli fjmrh. eru slíkar heimildir að sjálfsögðu alltaf notaðar. En menn verða að skilja það, að þegar sérstök heimildagrein er í lögunum verða menn annaðhvort að breyta allri heimildagreininni í skyldugrein eða hafa heimildina áfram. Ég hélt að þetta væri svo einfalt mál að það þyrfti ekki að rökræða það hér á Alþingi. Ég er bókstaflega mjög hissa á því, á sama hátt og hv. þm. Albert Guðmundsson virtist vera hissa að það yrði ekki hver einasti maður samþykkur þessari till., að það skuli þurfa að ræða svona mál hér á Alþingi.



Elleftu ræðuna í þessari umferð flytur hv. 3. þm. Reykv.



Herra forseti. Ég vona að það komi ekki til þess á hv. Alþingi að ræðum verði settar einhverjar skorður eða hve margar ræður má flytja í hverju máli um sig. Ég vil taka undir það sem kom fram hjá hv. síðasta ræðumanni, 3. þm. Austurl., að vel og gaumgæfilega séu mál athuguð. Það getur vel verið að mörgum finnist að þetta mál hafi dregist helst til lengi í afgreiðslu hjá nefndinni, en ég verð að segja alveg eins og er, að formaður hennar hefur starfað vel að þessu máli. Hann er vandvirkur í sínum vinnubrögðum í fjh.- og viðskn. Ég vil því ekki taka þátt í því að deila á hann eða sitja hjá og hlusta á ádeilur á vinnubrögð hans. Ég held að hann hafi unnið vel þó að við séum ekki sammála um niðurstöðuna, sem er allt annað mál. Ég skil ekki hvernig hægt er að færa að því rök, að till. mín gangi ekki eins langt og till. meiri hl. fjh.- og viðskn. Ég vil ekki takmarka tölu bifreiða, sem úthluta á, við 550, þ. e. við 510 samkv. almennum reglum og 40 til þeirra sem fá meiri eftirgjöf. Ég vil hafa töluna ótakmarkaða og miða eingöngu við þarfir fólksins. Við vitum að það eru fleiri sem þurfa en fá. Ég get ekki ímyndað mér að nokkur nefnd sé í meiri vandræðum, ef hún hefur frjálsar hendur til að úthluta til þeirra sem þurfa, heldur en sú sem þarf að takmarka úthlutun við hluta af þeim sem þurfa. Mér er ekki nokkur leið að skilja það. Ég lít því svo á að mín till. gangi lengra. Hvað heimildagreinina snertir er ég á móti því að hafa mikið af heimildagreinum, er á móti heimildagreinum yfirleitt. Alþingi á að vanda vinnubrögð sín svo mikið að lög segi nákvæmlega til um hvernig Alþingi ætlast til að ríkisstj. eða framkvæmdavaldið hagi sér, en sé ekki að taka við lögum og síðan byggist framkvæmdin á reglugerðum eða þá heimildarákvæðum og getur farið eftir duttlungum viðkomandi aðila, hvort sem hann er ráðh. eða embættismaður, frá einu máli til annars. Ég vil ekki heldur taka þátt í því á hv. Alþingi, að fólk, sem býr við svo mikla örorku að það þurfi á gervilimum að halda, skuli þurfa annaðhvort að láta flytja sig upp í ráðuneyti eða standa í bréfaskriftum við ráðuneytið eða tollstjóra, eins og það er nú, til að fá niðurfellingu á tolli. Ég vil að það sé skylda við innflutning að fella niður gjöld, þannig að embættismenn, sem taka við innflutningspappírum, viti nákvæmlega, að þeir eiga ekki að innheimta nein gjöld, og láti því viðkomandi hafa sina gervilimi án þess að flækja málið frekar. Hér er að sjálfsögðu ekki á dagskrá till. frá mér um að fækka opinberum starfsmönnum eða starfsliði stjórnarráðsins. Ég væri þó meira en viljugur til að taka þátt í umr. um það mál sérstaklega. En ég legg mikla áherslu á að menn hugsi um þá till., sem ég hef lagt fram hér, að fjölga bifreiðum til öryrkja með eftirgjöf á aðflutningsgjöldum. Ég flutti inn á sínum tíma bifreiðar. Ég minnist þess ekki að nokkurn tíma hafi verið tekin álagning af fullu tollgjaldi. Það var aldrei gert, enda var verðeftirlitið það strangt að ekki hefði nokkurt fyrirtæki komist upp með það þá. Ég veit ekki hvort það er gert núna, en það er í mínum huga rangt. Ef það er gert er það rangt og á að leiðrétta það. Ég vona að hæstv. fjmrh. fylgi því vel eftir. En það væri þá kannske rétt að benda hæstv. fjmrh. á það, að þótt skipafélögin vilji veita þessum eða öðrum afslátt af flutningsgjaldi til landsins, og það er oft sem skipafélög eru beðin um niðurfellingu á eða afslátt af aðflutningsgjöldum, þá er tollurinn, ríkið, undir stjórn hæstv. fjmrh. núna, miskunnarlaus, tekur ekkert tillit til þeirrar upphæðar sem greidd er af viðkomandi aðila í flutningsgjöld og tekur toll af þeim taxta sem á að vera á vörunni, í þessu tilfelli bifreiðum. Þetta mætti þá gjarnan verka í báðar áttir, a. m. k. af öryrkjabifreiðum ef skipafélögin vilja flytja bifreiðarnar frítt. Ef skipafélögin vilja gefa afslátt af flutningsgjöldum, þá ætti að reikna flutningsgjöld eða tolla af þeirri upphæð. Það eru ekki bara hinir vondu innflytjendur sem féfletta kannske öryrkja og þá sem flytja inn bifreiðar, heldur er það ríkið sjálft sem gerir það nákvæmlega á sama hátt og tekur ekkert tillit til þess afsláttar sem skipafélögin gefa. Mér finnst ekki nógu mikið traust vera borið til þeirra lækna og þeirrar nefndar sem á að úthluta þessum bifreiðum. Þetta eru fagmenn. Af þeim fimm, sem voru í nefndinni, eru a. m. k. fjórir læknar og allir fimm, ef ég man rétt, ég er ekki með lögin hérna, skipaðir af fjmrn. Þeir eru trúnaðarmenn fjmrn. og fagmenn, læknar. Þeir skera úr um hvort þörf er fyrir hendi. Þar á ekki að vera neitt vantraust á milli. Það á ekki að vera neitt vandamál að sjá til þess, að þeir, sem ekki eiga skilið að fá úthlutað öryrkjabifreiðum, fái þær ekki. En vandamálið er lítið í mínum augum. Það getur vel verið að það vaxi hv. þm. í augum að hugsa ekki um ákveðna takmarkaða upphæð, heldur hugsa um ótakmarkaða upphæð. Þá verð ég bara að þola að skilningur sé ekki fyrir hendi.