Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir hönd meiri hl. iðnn. í þessu máli. Iðnn. hefur fjallað um þetta frv. á nokkrum fundum og m. a. fengið á sinn fund fulltrúa frá Landsvirkjun og svo framkvæmdastjóra lögfræði- og stjórnsýsludeildar Reykjavíkurborgar til þess að gefa skýringar og tjá sig um ákveðin atriði varðandi þetta frv. Nefndin varð ekki sammála um afgreiðslu frv., en meiri hl. n. leggur til að frv. verði fellt. Það er nokkuð óvenjulegt að þeir sem bera fram frumvörp óski eftir að frv. verði fellt en svo er ástatt í þessu efni. Þetta er ríkisstjórnarfrv. sem ríkisstj. leggur til að verði fellt. Með því að þetta er óvenjulegt, eins og ég hef tekið fram og öllum má vera ljóst, þykir mér hlýða að fara nokkrum orðum um málið. Er þá fyrst til að taka að á síðasta þingi flutti ríkisstj. sem þá var frv. um breytingu á lögum nr. 58 frá 29. apríl 1967 með síðari breytingum. 1. gr. þessara laga hljóðaði svo, með leyfi hæstv. forseta: „Við XI. kafla orkulaga - almenn ákvæði - bætist ný grein, 81. gr., sem orðist þannig: Breytingar á verðákvæðum í gjaldskrám orkufyrirtækja skulu háðar samþykki ráðh. orkumála.“ Þetta frv. er nákvæmlega, efnislega og orðrétt, sama frv. og við nú ræðum til staðfestingar á brbl. sem sett voru um þetta efni á s. l. vori. Með þessu frv., sem lagt var fram á síðasta þingi, fylgdi grg. Þar var tekið fram að frv. væri lagt fram með tilliti til laga um Landsvirkjun, en í lögum um Landsvirkjun þótti ákvæði um það að Landsvirkjun ákvæði gjaldskrá sína vera til trafala því að ríkisstj. hefði heimild til þess að ákveða gjaldskrá Landsvirkjunar. Í 1. umr. um þetta frv. á síðasta þingi var því haldið fram, m. a. af þeim sem nú talar, að frv. þá væri brot á samkomulagi sem gert hefði verið við Landsvirkjun þegar samið var um sameiningu Landsvirkjunar og Laxárvirkjunar. Því var haldið fram að þá hefði Landsvirkjun verið lofað því og það hefði verið sótt fast af hálfu Landsvirkjunar og af hálfu Reykjavíkurborgar að það stæði óhaggað sem áður stóð í Landsvirkjunarlögum um að Landsvirkjun setti gjaldskrár sínar sjálf. Í umr. um þetta frv. á síðasta Alþingi við 1. umr. þess var enn fremur bent á að þáv. ríkisstj. hefði lagt fram frv. til l. um Landsvirkjun og í því frv. var þess gætt að taka fram að stjórn Landsvirkjunar setti gjaldskrá fyrir Landsvirkjun. M. ö. o., staðið var skv. frv. um Landsvirkjun við það samkomulag sem hafði verið gert við Landsvirkjun. Þetta frv. var samþykkt sem lög frá Alþingi, lög um Landsvirkjun, á síðasta þingi. Í umr. á síðasta þingi við 1. umr. málsins var bent á að skv. gildandi orkulögum væru ákvæði í 25. og 29. gr. laganna sem kveða á um gjaldskrár orkufyrirtækja, bæði rafveitna og hitaveitna, og þar er ákvæði um að ráðh. skuli staðfesta gjaldskrár. Í umr. um frv. á síðasta þingi var því haldið fram að þetta almenna ákvæði í orkulögum gæfi ekki ríkisstj. heimild til þess að ákveða gjaldskrár orkufyrirtækja með svo ótvíræðum hætti og algerlega eins og gert var ráð fyrir í frv. sem þá var lagt fram vegna þess að ákvæði orkulaga 25. og 29. gr. næðu ekki svo langt. Á það var bent að eftir að verðstöðvunarlögin, sem giltu frá árinu 1971 til 1981 féllu úr gildi hefði ríkisstj. ekki haft heimildir til þess að ráðskast með gjaldskrár orkufyrirtækja eins og gert hafði verið. Það sem ég hef hér vikið að voru meginatriði sem komu fram í gagnrýni á þetta frv. við 1. umr. þess á síðasta þingi. Frv. var þá vísað til hv. iðnn. og hlaut þar ekki afgreiðslu. Litið var svo á að frv. hefði ekki hlotið afgreiðslu vegna undirtektar þeirrar sem frv. fékk við 1. umr. og í verki hefði það sýnt sig að ekki var meiri hl. á Alþingi fyrir þessu frv. En eftir að Alþingi sleit setti ríkisstj. brbl., sem gefin voru út 8. apríl 1983, um nákvæmlega sama efni, nákvæmlega sömu lögin efnislega og orðrétt gerð að brbl. Þá kom strax fram gagnrýni á þetta ráðslag hæstv. þáv. ríkisstj. að brjóta svo gegn ótvíræðum vilja Alþingis sem fram hafði komið. Frv. það sem við ræðum í dag er frv. til staðfestingar á þessum brbl. Þetta frv. er efnislega og orðrétt nákvæmlega eins og frv. sem lagt var fram á síðasta þingi og ég hef hér vikið að. Meiri hl. iðnn. hefur með tilliti til þess sem ég nú hef gert grein fyrir lagt til að frv. verði fellt. Með því er orðið við í fyrsta lagi óskum hæstv. ríkisstj. sem fram komu í framsöguræðu hæstv. iðnrh. Í öðru lagi er með því staðið við samkomulagið sem gert var við Landsvirkjun þegar samið var um sameiningu Landsvirkjunar og Laxárvirkjunar. Í þriðja lagi standa með því óhögguð þau ákvæði í almennum orkulögum sem er að finna í 25. og 29. gr. þeirra laga.



Virðulegi forseti. Á fundum iðnn., þegar það mál sem hér er til umr. var rætt og skoðað, var fámennt sem því miður kemur of oft fyrir í nefndum þeim sem a. m. k. ég á sæti í hér í Ed. Svo virtist sem áhugi stjórnarsinna fyrir því að standa að því að þetta frv. yrði fellt skv. ósk iðnrh. væri ekki sérlega mikill. Þó kemur það fram við undirskrift og afgreiðslu málsins að allir stjórnarsinnar skrifa undir nál. þar sem lagt er til að þetta mál verði fellt, m. a. hv. þm. Jón Sveinsson, fulltrúi Framsfl. og varamaður Davíðs Aðalsteinssonar sem var formaður iðnn. hv. deildar á síðasta þingi. Því hefur verið haldið fram hér að þetta mál hafi ekki haft þingmeirihl. á s. l. vetri og svo hafi verið þegar þessi brbl. voru sett. Ég efast um að þar sé farið með rétt mál, en að nokkru leyti bendir þá afstaða framsóknarmannsins við undirskrift þessa frv. til þess að svo hafi verið og að Framsfl., sem stóð að ríkisstj. og að þessari brbl.-gerð, hafi ekki staðið þar heill að. En ég vil þó enn efast um það. Við 1. umr. málsins í hv. deild urðu miklar umr. Þar tók til máls m. a. hv. 3. þm. Norðurl. v. og rökstuddi rækilega þörf þess að setja þessi brbl. Ég sé því ekki ástæðu til að endurtaka neitt af því hér. En ég hef lagt fram grg. þar sem málið er skýrt. Ég vil einnig fagna því að málið er þó komið á þann rekspöl að það er komið til 2. umr. í deild. Þannig eru líkur fyrir því að það fái umfjöllun í Nd. og að sá ráðh. sem gaf út brbl. fái möguleika til þess að spjalla við hæstv. núv. iðnrh. um þetta mál. Hæstv. iðnrh. lagði á það þunga áherslu að skv. stefnu ríkisstj. þyrfti að fella þetta mál. Ríkisstj. væri ekki á því og það væri andstætt hennar stefnu að taka vald einstakra fyrirtækja í sínar hendur og stjórna með slíkum tilskipunum. Ég held að það sé varla lengra síðan en í gær að maður heyrði óm af því að þessi hæstv. ríkisstj. sem nú situr hefði hug á því að gera slíka hluti. Ég held að ég hafi ekki tekið þar rangt eftir að hæstv. iðnrh. hafi boðað það á fundi íslenskra iðnrekenda í gær að hann mundi beita sér fyrir því hvaða raforkuframleiðslustofnanir mundu breyta lánum sínum, sem sagt að það væri allt að því tilskipun frá ráðh. að lán yrðu lengd eða a. m. k. tilmæli. Sú stofnun sem hér um ræðir, þ. e. Landsvirkjun, hefði alltaf getað gert slíka hluti af eigin hvötum og lækkað orkuverð í landinu með því að lengja lán sín áður en núv. hæstv. iðnrh. hafði möguleika til að benda henni á þessa gjörð. Nú skömmu fyrir jól taldi hæstv. ríkisstj. það höfuðatriði svo hægt væri að stjórna landinu að flytja sem mest völd í hendur hæstv. sjútvrh. Það var talið mjög nauðsynlegt, þá var ekki einu sinni verið að ræða um svipaða stofnun og Landsvirkjun, heldur var verið að reyna að ná sem mestum völdum í hendur ríkisstj. frá almenningi í landinu. Ef þetta stangast ekki á við þá stefnu hæstv. ríkisstj. að ekki megi segja Landsvirkjun að einhverju leyti fyrir verkum eða kippa í taumana þegar ríkisstj. telur að þar hafi verið stigið rangt skref þá veit ég ekki hvernig á að bera saman hluti. Ef það byggist fyrst og fremst á því að stefna ríkisstj. sé að þetta frelsi fyrirtækja skuli í heiðri haft held ég að hæstv. ríkisstj. hafi þegar sýnt að hún er ekki sjálfri sér samkvæm í því gagnvart öðrum þáttum. Þess vegna væri eðlilegt og rétt að þetta mál væri samþykkt og það væri raunverulega stefna ríkisstj. jafnt sem stjórnarandstöðu eða okkar Alþb.-manna að það frv. sem hér er til umr. verði samþykkt.



Herra forseti. Aðeins örfá orð í tilefni af því sem hv. 4. þm. Vesturl. sagði. Það er í fyrsta lagi að hann hafði orð á því að fundir iðnn. hefðu verið illa sóttir þegar fjallað var um þessi mál. Ég get ekki haldið því fram að þessir fundir hafi verið vel sóttir. Og við erum kannske álíka óánægðir með mætinguna. En ég held að naumast hafi verið ástæða að hafa orð á því vegna þess að það voru nú haldnir nokkrir fundir. Auk þess var um mál að ræða sem ekki var með öllu ókunnugt því að það var nákvæmlega sama málið og fjallað var um á síðasta þingi og ég gerði grein fyrir í ræðu minni hér á undan. Hv. 4. þm. Vesturl. virtist eitthvað vera undrandi á því - eða það mátti lesa það í orðum hans - að varamaður hv. 5. þm. Vesturl., Davíðs Aðalsteinssonar, skyldi hafa skrifað undir álit meiri hl. iðnn. í þessu máli. Ég held að ekki sé ástæða til þess að undrast á því því að þá værum við að gefa það í skyn að Davíð mundi hafa hagað afstöðu sinni á einhvern annan veg ef hann hefði verið til staðar þegar málið var afgreitt. En hann var til staðar þegar málið var rætt á a. m. k. einum eða tveimur fundum í iðnn. Í þriðja lagi sagði hv. 4. þm. Vesturl. að hann efaðist um að það hefði verið meiri hl. á síðasta þingi á móti þessu sama frv. sem þá var lagt fram. Ég held að hæpið sé að efast um það. Ég hef ekki heyrt annan hv. þm. orða það svo að hann efaðist um það. Svo virtist sem þessar efasemdir væru eitthvað tengdar við hv. 5. þm. Vesturl. sem á síðasta þingi var formaður iðnn. Ég held að alger óþarfi sé að gera slíkt. Og ég ráðlegg hv. 4. þm. Vesturl. að lesa yfir og kynna sér ræðu hv. 5. þm. Vesturl. sem hann flutti um þetta frv. við 1. umr. Allir sjá að þar talaði þessi hv. þm. tæpitungulaust um þetta mál. Í fjórða lagi vildi ég gera athugasemd við það sem hv. 4. þm. Vesturl. sagði um að þetta mál kæmi til hv. Nd. og þá gæti fyrrv. iðnrh. sem þar á sæti tjáð sig um þetta mál. En ég er að vona að hv. 4. þm. Vesturl. verði ekki að þessari ósk sinni og þessi hv. deild verði við því að fella frv. Og ef frv. er fellt í þessari deild á það ekki lengri lífdaga. Ég verð að segja að slæmur er málstaðurinn hjá þeim sem standa gegn því að fella þetta frv. ef menn geta ekki haldið þeim málstað uppi hér í hv. Ed. þó að fyrrv. iðnrh. sé ekki viðlátinn.



Virðulegi forseti. Frv. það sem hér um ræðir er um staðfestingu á brbl. sem sett voru í tíð ríkisstj. dr. Gunnars Thoroddsen. Brbl. eru að sjálfsögðu ekki sett nema ríkisstj. öll sé því samþykk og það er föst venja að áður en ráðherrar ríkisstj. taka afstöðu til brbl. hafi þeir samband við sína þingflokka og tryggi sér stuðning þeirra. Ég efast ekkert um að hv. þm. Framsfl. hafi verið með í ráðum þegar ráðherrar Framsfl. samþykktu setningu þessara brbl. á sínum tíma enda man ég ekki betur en ráðherrar Framsfl. í þeirri stjórn, sem eiga tveir sæti í þessari hv. deild, hafi báðir verið áhugamenn um setningu þessara brbl. Sérstaklega er mér minnisstætt að hv. 9. þm. Reykv., Ólafur Jóhannesson, var sérstakur stuðningsmaður þessa máls og mjög hvetjandi þess að brbl. væru sett þessa efnis. Þannig liggur nú fyrir að á s. l. vori var Framsfl. eindreginn stuðningsaðili þessa máls. Hvort þar hefur einhver breyting orðið á er hins vegar mjög forvitnilegt og lærdómsríkt að fregna af. Það liggur fyrir að varamaður flokksins á þingi, sem nú situr hér í forföllum Davíðs Aðalsteinssonar, hv. þm. Jón Sveinsson, hefur skrifað undir þetta nál. og má vera að það sé hans persónulega skoðun að þessi lög eigi ekki rétt á sér, hann getur haft sín rök fyrir því. Vissulega geta menn haft fleiri en eina skoðun á þessu máli, en um afstöðu þm. Framsfl., sem sæti áttu á þingi sem seinast sat, að ég tali nú ekki um þáverandi ráðh. flokksins, þarf enginn að efast. Þó er kannske rétt af þessu tilefni að spyrja fyrrv. ráðh., hv. þm. Ólaf Jóhannesson og hv. þm. Tómas Árnason, hvort þeirra afstaða er ekki -  Vissulega geta menn haldið því fram að einfaldast sé að láta orkufyrirtækin í landinu ráða sinni verðlagningu algerlega sjálf, vissulega er það sjónarmið út af fyrir sig. En mér er spurn, ef það er gert, hvers vegna á þá að staðnæmast við orkufyrirtækin? Ef það er stefna núv. ríkisstj. að gefa öllum orkufyrirtækjum lausan tauminn, fylgir þá ekki í kjölfarið að öðrum opinberum fyrirtækjum verði gefinn laus taumur? Hlýtur ekki Póstur og sími að fá frjálst ákvörðunarvald um sína gjaldskrá? Ég er hræddur um að vel yrði tekið við því hjá yfirstjórn póst- og símamála ef hún mætti ráða sinni gjaldskrá algerlega sjálf. Það yrði kátt í koti hjá póst- og símamálastjóra ef slík ákvörðun yrði tekin. Sama gildir raunar um Ríkisútvarpið og margar aðrar opinberar stofnanir sem allar hafa sótt um miklu meiri hækkanir á hverju einasta ári seinustu 10–15 árin en þær hafa fengið. Ég vil leyfa mér að spyrja hæstv. iðnrh. hvort þessi sé stefna ríkisstj. og ef svo er ekki, hvers vegna önnur regla eigi að gilda um opinber orkufyrirtæki eins og Landsvirkjun, sem ríkið er stærstur aðili að, annars vegar og svo hins vegar um fyrirtæki eins og Póst og síma eða Ríkisútvarpið. Ég get ekki fengið neinn botn í stefnu stjórnarinnar ef ekki á eitt yfir öll þessi fyrirtæki að ganga. Auðvitað er þörf á því að hafa aðhald að öllum þessum fyrirtækjum. Það segir sig sjálft að kostnaður við rekstur þessara fyrirtækja mun vaxa í fullu samræmi við hið margfræga Parkinsonslögmál ef þeim er gefinn algerlega laus taumur og ekki gerð nein tilraun til þess af hálfu ríkisstj. að hafa þar hemil á. Ég teldi það mjög varhugaverða stefnu ef það yrði ofan á að gefa öllum slíkum fyrirtækjum algerlega lausan taum, sérstaklega opinberum fyrirtækjum sem eru einokunarfyrirtæki í sjálfu sér. Lögmál hins frjálsa markaðar gildir ekki hvað þessi fyrirtæki snertir. Það er enginn keppinautur og þar af leiðandi hafa þessi fyrirtæki tilhneigingu til að hækka gjaldskrá sína í samræmi við óskadrauma yfirmanna stofnunarinnar um hvers konar útþenslu og óhóf í rekstri fyrirtækisins. Menn verða sem sagt að gera sér fulla grein fyrir því, jafnvel þótt þeir séu stuðningsmenn frjálsrar verðmyndunar og frelsis í verðlagsmálum almennt, sem ég veit að ýmsir helstu forustumenn Sjálfstfl. eru, að það hljóta að gilda dálítið önnur lögmál um fyrirtæki opinberra aðila sem hafa einokunaraðstöðu á viðkomandi sviði. Það geta ekki gilt sömu lögmál. Ég trúi því satt að segja ekki fyrr en ég heyri yfirlýsingu hæstv. iðnrh. á eftir að hann sé þeirrar skoðunar að eðlilegt sé og sjálfsagt að gefa þessum fyrirtækjum öllum lausan taum. Ég held að ástæðan fyrir ofurkappi Sjálfstfl. að fella þetta frv. byggist ekki á neinu öðru en því að þeir telji sig með því geta komið einhverju höggi á fyrrv. ráðh. orkumála. Tilgangurinn er enginn annar. Það tengist því að hæstv. iðnrh. kemur með þetta frv., sem iðnrh. flytur, og setur það hér inn í Ed. þar sem hann síðan keyrir það áfram af ofurkappi og leggur til að frv. verði fellt þannig að Nd., þar sem fyrrv. iðnrh. á sæti, fái aldrei tækifæri til þess að fjalla um það. Auðvitað vitum við og skiljum hvernig þetta hefur verið undirbúið og hugsað af hálfu hæstv. iðnrh. Ég tel að vissulega geti verið álitamál á hverjum tíma hvort fara eigi eftir tillögum stjórnenda orkufyrirtækja og heimila þeim þá hækkun sem þeir biðja um eða hvort þurfi að skera hana eitthvað niður. Það hlýtur að vera álitamál á hverjum tíma. Stundum kann að vera rétt að heimila þeim þá hækkun sem þeir biðja um vegna sérstakra aðstæðna eins og oft vill verða þegar t. d. fjármagnskostnaður eykst verulega, þegar dollarinn hækkar mikið í verði og lán fyrirtækisins eru bundin í dollurum o. s. frv. Þá reynir ekkert á þessi lög. En þegar ríkisstj. þarf að takmarka þessar hækkanir verður einhver slík heimild að vera fyrir hendi. Mér er ómögulegt að skilja að hæstv. iðnrh. skuli sækja það af ofurkappi að koma slíkri heimild út úr löggjöf landsins. Ég vil því eindregið mælast til þess við hv. deild að hún láti skynsemina ráða í þessu máli og felli ekki þetta frv. heldur veiti því brautargengi þannig að það fái eðlilega meðferð í hv. Nd.



Virðulegi forseti. Ég kannast ekkert við að hafa sótt það með ofurkappi að þetta mál yrði afgreitt í hv. deild. Ég hef alls ekki og aldrei átt neinn orðastað við formann n. til að mynda, hv. 4. þm. Vestf., um afgreiðslu málsins, ekki sótt það með neinu ofurkappi. Þegar frv. var lagt fram bað ég skrifstofustjóra minn að athuga með stöðu mála á hinu háa Alþingi, sem oft hefur orðið nokkur misbrestur á, að ráðherrar gættu þess að dreifa málum milli deilda, og kom í ljós að það var mikill munur þar á, að hallaði á Ed., hvað málaflokkar og mál voru þar miklu færri. Þetta réði einvörðungu og auðvitað fjarri öllu lagi að ég mundi hafa kveinkað mér við að eiga orðastað við kunningja minn, Hjörleif Guttormsson, hv. 5. þm. Austurl. Allt þetta tal er auðvitað fjarri öllu lagi. Sannleikurinn er sá, að þetta frv., þótt að lögum yrði, breytir ekki mjög miklu. Eins og frsm. meiri hl. n. margbenti á eru ákvæði í lögum um að það verður að leita samþykkis orkuráðh. um taxtabreytingar á orku. Ég held að tilurð þessara brbl. hafi verið auglýsingamennskan einber og ekkert annað í kosningahríð þar sem stjórn sem var búin að missa tök á öllu var að auglýsa að nú ætti að fara að stemma stigu við og taka myndarlega á og stjórna. Ég get engin rök fundið fyrir brbl. önnur vegna þess, eins og ég segi, að það verður engin breyting á töxtum nema orkuráðh. samþykki skv. þeim lögum og greinum laga sem margítrekað er búið að benda hér á. Hitt er svo annað mál og snýr að hinu háa Alþingi, hvernig málsmeðferðin var, eins og skýrlega hefur verið rakið hér af hv. 4. þm. Vestf. Frv., ekki eingöngu sama eðlis heldur og frá orði til orðs, fékk ekki brautargengi í þessari hv. deild á síðasta Alþingi. Það var vísað til ræðu hv. 5. þm. Vesturl. Davíðs Aðalsteinssonar, þáverandi formanns iðnn., og fór ekkert á milli mála um afstöðu hans til málsins.

Það var vísað til ræðu sem hann flutti við 1. umr. þessa máls. Þá var hann ekki formaður.

Nei, þá var hann ekki formaður, það er rétt. Hann hélt ræðu við 1. umr. þessa máls, þegar það var lagt fram, það er rétt, og fór ekki milli mála um afstöðu hans þá. En enn eitt atriði í þessu sambandi. Ég lagði þetta frv. fram strax vegna þess að ég álít að það sé skylda ríkisstj. að leggja brbl. sem sett hafa verið milli þinga fyrir hið háa Alþingi eins fljótt og kostur er. Við höfum nú séð önnur vinnubrögð í þessu sambandi og hirði ég ekki um að rekja það nú og hér, en á síðasta Alþingi var meira en lítið áberandi að dregið var úr hömlu og fram að lokum þings, ef ég man rétt, að leggja fram brbl. sem mönnum sýndist misjafnt um. Ég hlaut, miðað við stefnu ríkisstj. um að t. d. sveitarfélög fengju að hafa sjálfræði í verðlagningu þjónustu sinnar, að leggja til að þetta frv. yrði fellt, enda var Sjálfstfl. alltaf andstæður þessu og ég gat engan veginn annað, þegar til alls er litið, en lagt til að þessi brbl. yrðu felld vegna afstöðu minnar og míns flokks, sem og hafði orðið samkomulag um í ríkisstj. En þótt við viljum auka að þessu leyti vald sveitarfélaganna stendur ekki til, svo að ég svari þeirri fsp. sem hv. 3. þm. Norðurl. v. beindi til mín, að gefa þjónustustofnunum í umsjá ríkisins lausan tauminn að þessu leyti - og að ég tali nú ekki um þar sem þær eiga að hafa einokunaraðstöðu, ef við eigum að nefna það því nafni. Við skulum taka sem dæmi Póst og síma. Það stendur ekki til. Þetta er bundið við sveitarfélögin, að þau fái til þess meira olnbogarými að ákveða gjöld fyrir þá þjónustu sem þau veita, sem hjá mjög mörgum þeirra er einmitt á þessu sviði.

Af hverju þá Landsvirkjun?

Af hverju þá Landsvirkjun? Hún er ekkert undanþegin þessu. Landsvirkjun er ekkert undanþegin þessu. Landsvirkjun getur engu breytt í sínum orkuverðsákvörðunum nema með leyfi iðnrh. hverju sinni.



Virðulegi forseti. Það vill svo til að í þessu máli hef ég komist að sömu niðurstöðu og hæstv. iðnrh., en ég þori ekki að ábyrgjast að ástæður okkar séu endilega hinar sömu. Í fyrsta lagi er ég á móti brbl. Ég tel þau andlýðræðisleg og þess vegna og jafnvel eingöngu þess vegna mundi ég greiða atkv. móti þessum lögum. Annars vegar geng ég ekki þeirrar trúar að ríkisstjórnir séu ímynd skynseminnar bara vegna þess að þær séu ríkisstjórnir og trúi þess vegna ekkert frekar á þeirra forsjá í þessu efni en í mörgu öðru umfram forstjóra eða ráðamenn fyrirtækja, hvort sem það eru ríkisfyrirtæki eða önnur fyrirtæki. Að bera Landsvirkjun saman við Póst og síma og Ríkisútvarp finnst mér ekki við hæfi, því að tengsl neytenda og ríkisvalds eru í þessu sambandi algerlega bein þar sem ríkið rekur viðkomandi fyrirtæki og enginn milliliður er þar á milli neytandans og ríkisins. Á annað borðið er þar líka um þjónustu að ræða sem er bæði innt af hendi og verðlögð nánast eins og þegar um skatta er að ræða. Hv. 3. þm. Norðurl. v. benti á að Landsvirkjun væri ekki í samkeppni við einn eða neinn. Það er að vísu alveg rétt. Uppbygging Landsvirkjunar, þ. e. stjórnunar hennar, er reyndar sú, eins og hann þekkir náttúrlega, að hún er sameignarfyrirtæki ríkis og sveitarfélaga. Sagan hefur kennt okkur að orkufyrirtæki eru reyndar í ákveðinni samkeppni við ríkisvaldið. Ríkisvaldið hefur tilhneigingu til þess, þegar það þarf að innheimta meira fé af landsmönnum, að skrúfa niður í fjárþörf þessara fyrirtækja með því að hlutast til um gjaldskrár þeirra og koma í veg fyrir að þau keppi við ríkið um peninga landsmanna. Að hér sé um að ræða a. m. k. tilraun til höggs á hv. 5. þm. Austurl., fyrrv. iðnrh., getur vel verið, en sá maður gekkst þá allavega undir þá áhættu þegar hann fór út í það mjög hæpna verk að setja þessi brbl. í fyrra og hlýtur að hafa gert sér gjörsamlega grein fyrir því sem eftirleikurinn kynni að hafa í för með sér.



Virðulegi forseti. Mig langar að gera stutta aths. vegna ummæla hv. formanns iðnn., hv. 4. þm. Vestf., um það að ég hefði verið að blanda skoðunum og afstöðu Davíðs Aðalsteinssonar, 5. þm. Vesturl., inn í umr. áðan. Það var af og frá að ég væri að gera það, heldur var ég eingöngu að undirstrika að ég teldi að Framsfl. hefði staðið óskiptur bak við afgreiðsluna á brbl. Þá skoðun hef ég enn þá. Aftur á móti er alrangt að Davíð Aðalsteinsson hafi gefið einhverja yfirlýsingu um afstöðu sína til málsins við 1. umr. málsins. Meira að segja lýsti hann því yfir að hann hefði talið að eðlilegt væri að samþykkja þetta mál á síðasta þingi. Vil ég leyfa mér að lesa hér, með leyfi hæstv. forseta, það sem hv. þm. Davíð Aðalsteinsson sagði: „Þegar umr. um það frv. átti sér stað lýsti ég því yfir að meðan héraðsrafmagnsveitur, hitaveitur - og Rafmagnsveitur ríkisins raunar líka þyrftu að fá samþykki ráðh. fyrir sínum gjaldskrám, þá væri ekki óeðlilegt að Landsvirkjun þyrfti einnig að fá staðfestingu ráðh. á sinni gjaldskrá.“ Það er alrangt að telja að Davíð Aðalsteinsson hafi lýst einhverri ákveðinni afstöðu í þessu máli við þá umr. sem átti sér stað í hv. deild við 1. umr. þessa máls. Í öðru lagi taldi hv. 4. þm. Vestf. mig vera bjartsýnan að búast við því að þetta mál fengi umr. í Nd. Ég vil þá undirstrika bjartsýni mína. Ég vænti þess að hv. Ed. afgreiði þetta mál á þann máta að það verði samþykkt og að eftir þá afgreiðslu muni málið fá umr. í Nd.



Virðulegi forseti. Mér finnst satt að segja ótrúlegt hvernig hæstv. iðnrh. leyfði sér að tala um þetta mál. Hann talar um það með þeim hætti að maður gæti haldið að hann vissi ekki betur, en því trúi ég ekki þegar um er að ræða mann sem er búinn að vera iðnrh. í bráðum heilt ár. Staðreyndin er sú að það féllu úr gildi verðstöðvunarlög sem staðið höfðu allt frá 1970. Þau féllu úr gildi um áramótin 1981–82. Þá var því lýst yfir af stjórn Landsvirkjunar að hún teldi sig með öllu óbundna af fyrirmælum ríkisstj. um verðlagsmál. Þetta var rætt og athugað af lögfræðilegum ráðunautum ríkisstj. og var talið að staðreynd væri að ákvæðin í orkulögum næðu ekki til Landsvirkjunar. Þó að ákvæðin í orkulögum um samþykki ríkisstj. við taxtabreytingu gætu átt við sveitarfélögin, og nú bið ég hæstv. ráðh. að taka eftir, var ekki talið að ákvæði orkulaga næðu til Landsvirkjunar. Þess vegna hélt Landsvirkjun því fram og studdi það mjög ákveðnum lögfræðilegum rökum, að hún væri með öllu óbundin af verðlagsákvæðum. Hins vegar tókst að leysa þessi mál á árinu 1982, án þess að til árekstra kæmi, með samkomulagi milli ríkisstj. og Landsvirkjunar. Það varð þá úr að láta reyna á hvort hægt væri að leysa málin með samkomulagi almennt. Verðákvarðanir á árinu 1982 áttu sér stað líklega a. m. k. tvisvar ef ekki þrisvar án þess að til árekstra kæmi þrátt fyrir að Landsvirkjun hefði að forminu til heimild til að breyta sinni gjaldskrá eftir eigin ósk. Þegar kemur fram á árið 1983 er Landsvirkjun búin að fá feiknalega miklar hækkanir eða töluvert á annað hundrað % á skömmum tíma. Hún var þá búin að fá þrjár hækkanir, sem voru af stærðargráðunni milli 25 og 29%, hverja ofan á aðra. Það var skoðun ríkisstj. að við þær aðstæður sem ríkjandi voru í efnahagsmálum þjóðarinnar væri ekki stætt á því að bæta nýrri 29% hækkun ofan á þær sem fyrir voru. Á þetta gat stjórn Landsvirkjunar ekki fallist og það var alveg ljóst að ekki var hægt að stöðva þessa hækkun öðruvísi en að sett væru lög sem heimiluðu orkuráðh. að hafa þarna afskipti af. Það er hins vegar rétt hjá hæstv. ráðh. að heimildin í orkulögum nær til fyrirtækja sveitarfélaganna og heimildin í orkulögum veitir því ráðh. aðstöðu til að hindra óhóflegar hækkanir sveitarfélaga, sem reka orkuveitur, en Landsvirkjun er frí og frjáls nema sett séu lög sem heimila ríkisstj. að hafa þar taumhald á. Þess vegna greip ég fram í áðan og nefndi Landsvirkjun, að ef þessi lög verða ekki samþykkt verður Landsvirkjun eina opinbera fyrirtækið sem er algerlega frjálst um sína verðlagningu og getur leyft sér að taka hvaða ákvarðanir sem því sýnist, bæði um útgjöld og einnig um tekjur. Það fordæmi ég vegna þess að hér er um að ræða einokunarfyrirtæki. Það er ekki sagt í niðrandi merkingu því að vissulega erum við öll sammála um að ekki er heppilegt að hafa rafmagnsdreifinguna á hendi margra aðila á sama svæðinu. Þannig verður þetta að vera. En þá verða líka opinberir aðilar að hafa þar taumhald á. Ég ítreka að ef hæstv. ráðh. er ekki ljóst og hefur ekki kynnt sér það með viðræðum við lögfræðilega ráðunauta sína að við fall þessara brbl. fær Landsvirkjun lausan tauminn, þá ætti hann að sjálfsögðu að taka málið til endurskoðunar, taka sína fyrri afstöðu til endurskoðunar. Þá eru brostnar forsendur fyrir yfirlýsingum hans hér í Ed. um þetta mál. Hann verður ekkert minni maður af því að taka afstöðu sína til endurskoðunar. Það er greinilegt að hann hefur ekki gert sér fulla grein fyrir afleiðingum þess að þetta frv. verði fellt hér í Ed. Mér finnst því að hann ætti að óska eftir því að afgreiðslu málsins yrði frestað þar til hann hefði kynnt sér þennan þátt málsins betur.



Virðulegi forseti. Það hefur komið fram í þessum umr. að ég hef í fjarveru Davíðs Aðalsteinssonar tekið þátt í meirihlutaáliti þar sem lagt er til að brbl. um breytingu á orkulögum verði felld. Það hefur verið gert að umtalsefni líka hver afstaða Davíðs Aðalsteinssonar sé í þessu máli. Um hana get ég út af fyrir sig ekki talað sérstaklega því að mér er ekki kunn hans afstaða, a. m. k. ekki um þessar mundir. Hins vegar taldi ég að ég hefði algerlega frjálsar hendur við afgreiðslu þessa máls, hafði ekki fengið neinar ábendingar um hver væri eðlileg afstaða Davíðs í þessu efni, enda tel ég að hún skipti mig í sjálfu sér ekki máli. Ég kem hér sem varamaður hans og taldi að ég gæti greitt atkv. skv. minni sannfæringu og það gerði ég vissulega með þátttöku í þessu nál. Afstaða mín byggist fyrst og fremst á því að lögin eigi alls ekki rétt á sér, orkufyrirtæki eigi að ráða sinni verðlagningu sjálf, svo einfalt er það mál. Ég vil líka geta þess í þessu sambandi að við setningu brbl. hverju sinni hefur sá ráðh. sem að setningu brbl. stendur enga tryggingu fyrir því fyrir fram hver afstaða þingsins muni vera þegar þar að kemur. Trygging fyrir fram á milli þinga getur því ekki ein sér tryggt að brbl. nái fram að ganga. Ég er þess vegna ekki sammála þeirri skoðun, sem hér kom fram hjá hv. þm. Ragnari Arnalds, að frá þessu máli hafi verið gengið í síðustu ríkisstj. Ég vil geta þess að endingu að innan Framsfl. hafa menn rétt á því að hafa sína skoðun og sína afstöðu. Okkur greinir kannske á, mig og Ragnar Arnalds, í því efni, þar sem þeir vinnusiðir eru kannske ekki hafðir á bæ Alþb. En við framsóknarmenn förum eftir okkar eigin sannfæringu og það gerði ég í þessu máli og þess vegna legg ég til að þetta frv. verði fellt.



Virðulegi forseti. Það má vera að ég hafi lagt of þröngan skilning í orð hv. þm. Davíðs Aðalsteinssonar við 1. umr. þessa máls, og er raunar ekki viðfelldið að ræða þetta að honum fjarstöddum, en ég skildi hann á þann veg að hann væri að segja álit sitt á þessu frv. þar sem hann sagði orðrétt, með leyfi virðulegs forseta: „Það var mitt álit sem formanns þessarar hv. nefndar,“ þ. e. á síðasta þingi, „að alls ekki væri þingmeirihluti fyrir því að ganga með þessum hætti á bak orða sinna, eins og þau höfðu verið sögð og lágu til grundvallar þeim samningi um nýja Landsvirkjun sem nú hefur verið lögfestur.“ Þetta voru orð hv. þm. og er of í lagt að segja að hann hafi verið með þessu að lýsa afstöðu sinni þá. En þarna kemur berlega í ljós hversu málsmeðferðin er óeðlileg, að þrátt fyrir það þótt stjórnarsinnum sýnist þá að alls ekki sé þingmeirihluti fyrir máli þá er það tekið upp, þegar þingi hefur lokið, og sett um það brbl. sem eru orði til orðs eins og frv. var sem þeir þó voru sannfærðir um að ekki nyti þingmeirihluta. Það eru þessi vinnubrögð sem náttúrlega hljóta að vera ámælisverð. Ég hef ekki áhyggjur af Landsvirkjun í þessu sambandi. Hún mun ekki ákveða orkuverð án samráðs við núv. iðnrh. þótt lesa megi það í lögum. Það getur vel verið að öðruvísi hafi staðið á fyrir ári síðan eða svo. Það má vel vera að þeir sem löngum lágu í hernaði við þessa stofnun hafi átt örðugt um vik að hamla gegn þeirri framkvæmd sem lesa má í lögum, að hún hafi, að fengnum tillögum Þjóðhagsstofnunar að vísu, leyfi til að taka ákvörðun um gjaldskrá sína. Það kann vel að vera. En ég kvíði því ekki. Ég kvíði því ekki, enda ef ekki er haft eðlilegt samráð við æðstu stjórnvöld í þessu efni, þá hlytu menn auðvitað að bregða á annað ráð. Ég skil á hinn bóginn fullvel aðstæður hjá hv. þm., ég tala nú ekki um fyrrv. ráðh., sem hafa staðið að lagasetningu þessari. Ég verð að segja það eins og er, að ég tel ekkert óeðlilegt við það þó að þeim sé meira en lítið umhendis að mæta síðan í hv. deild til þess að greiða atkv. gegn lögum sem þeir stóðu að að sett voru.



Virðulegi forseti. Ég skal ekki blanda mér í þessa umr. hvað efni hennar snertir, en aðeins láta þess getið, að ég sat í þeirri ríkisstj. sem setti þessi brbl. og mun að sjálfsögðu standa að því að þau verði staðfest. Það hefur ekkert verið um það samið milli núv. stjórnarflokka að breyta til í þessu efni og lít ég því á það sem sjálfsagt mál að ég standi að staðfestingu laganna hér á Alþingi.



Virðulegi forseti. Eins og fram kom hjá mér hér áðan í umr. sat ég í þeirri ríkisstj. sem stóð að útgáfu þessara brbl. Það hefur ekki verið samið um það milli stjórnarflokkanna að standa að því að fella þau. Af þessum ástæðum segi ég já.

Heilbr.- og trmrh. (Matthías Bjarnason): Virðulegi forseti. Frv. það sem ég mæli hér fyrir er samið í framhaldi af yfirlýsingu ríkisstj. um að hún beiti sér fyrir úrbótum til handa þeim sem verst eru settir, með ákveðnum hækkunum bóta almannatrygginga. Tengist þessi ákvörðun m. a. þeim samningum sem nýlega voru gerðir á milli Alþýðusambands Íslands og Vinnuveitendasambands Íslands. Þegar hefur verið tekin afstaða til þeirra hækkana sem hægt er að framkvæma með reglugerðarbreytingu, en þær hækkanir snerta almennan grunnlífeyri elli- og örorkulífeyrisþega svo og hækkun á ráðstöfunarfé vistmanna á dvalarstofnunum aldraðra. Aðrar brtt. kalla á breytingar á lögum um almannatryggingar og fyrir því er þetta frv. hér komið fram. Samkomulag er um það milli ríkisstj. og þeirra aðila sem áður hafa verið nefndir að bótum handa þeim hópum sem hér um ræðir verði best náð með sérstakri hækkun barnalífeyris, mæðra- og feðralauna, hækkun tekjutryggingar lífeyrisþega almannatrygginga, hækkun frítekjumarks og lækkun skerðingarprósentu, hækkun heimilisuppbótar og hækkun á ráðstöfunarfé vistmanna á dvalarstofnunum aldraðra og öryrkja. Í frv. er fjallað um barnalífeyri og gerð till. um að óendurkræfur barnalífeyrir verði hækkaður úr 1615 kr. á mánuði í 2015 kr. eða árlegur barnalífeyrir verði 24 180 kr. Rétt er að benda á að gert er ráð fyrir að meðlagsgreiðslur fylgi þessum greiðslum svo sem verið hefur, enda þótt lög um almannatryggingar geti ekki um það, enda falla ákvarðanir um slíkar greiðslur undir barnalög nr. 9 frá 1981 en venjan hefur verið sú að þessar greiðslur héldust í hendur. Gert er ráð fyrir því að mæðra- og feðralaun hækki þannig að með einu barni verði þau 1263 kr. á mánuði í stað 513 kr., með tveimur börnum 3309 kr. á mánuði í stað 1809 kr. og með þremur börnum 5869 kr. á mánuði í stað 3619 kr. Hvað snertir tekjutrygginguna, þ. e. uppbót á lífeyri, er gerð till. um að tekjutryggingin hækki úr 3861 kr. á mánuði í 4728 kr., eða sem nemur 22.5%. Með reglugerðarbreytingu, sem ég nefndi áður, er gert ráð fyrir að elli- og örorkulífeyrir, þ. e. grunnlífeyrir, hækki um 7%, þannig að heildarhækkun grunnlífeyris og tekjutryggingar verði 15.5% skv. frv. og reglugerð um hækkun bóta. Hér er leitast við að gera hlut þeirra sem lægstar hafa tekjurnar sem bestan, þ. e. hækkun tekjutryggingar er miklu meiri en hækkun grunnlífeyris. Hvað snertir svokallað frítekjumark, þ. e. þær tekjur sem bótaþegi má hafa á ári án þess að réttur hans til tekjutryggingar skerðist, er gert ráð fyrir því að hafi bótaþegi tekjur umfram 29 084 kr. á ári skerðist uppbótin hér eftir um 45% þeirra tekna sem umfram það eru, en skv. gildandi lögum er miðað við 55% skerðingu. Skv. almannatryggingalögum er heimilt að hækka frítekjumark með reglugerð. Gildandi reglugerð gerir ráð fyrir frítekjumarki 26 440 kr. hjá einstaklingi þannig að með frv. þessu er lagt til að það hækki sem nemur 2644 kr. Hins vegar kemur þetta frítekjumark aftur til endurskoðunar, en það er yfirleitt um mitt ár. Gert er ráð fyrir að hjónalífeyrir verði hlutfallslega óbreyttur og tekjuhugtakið verði óbreytt frá því sem verið hefur. Enn fremur er gert ráð fyrir því að heimilisuppbót hækki um 10% og verði 1422 kr. á mánuði. Þessa uppbót fá einhleypingar sem njóta óskertrar tekjutryggingar og eru einir um heimilisrekstur án þess að njóta fjárhagslegs hagræðis af sambýli við aðra um húsnæðisaðstöðu eða fæðiskostnað. Í frv. er gert ráð fyrir breytingu á lokamálsgrein 19. gr. gildandi almannatryggingalaga til að taka af allan vafa um tekjufjárhæðir vegna tekjutryggingar, þ. e. að þær skuli miðast við tekjur á árinu 1982 og þeim fjárhæðum skuli breytt 1. júlí árlega til samræmis við hækkanir bóta og annarra tekna milli ára. Um það hafa ekki verið ákvæði í lögum áður. Lögð var til sú breyting varðandi síðustu mgr. 51. gr. laganna að við ákvörðun vasapeninga eða réttara sagt um ráðstöfunarfé vistmanna á dvalarstofnunum aldraðra skuli heimildin miðast við 25% grunnlífeyris og tekjutryggingar, en í gildandi lögum takmarkast heimildin við lágmarkslífeyri, þ. e. eingöngu frumlífeyri. Að lokum vil ég sérstaklega benda á útreikning Þjóðhagsstofnunar varðandi hækkanir á útgjöldum almannatrygginga er frv. þetta hefur í för með sér svo og þær reglugerðir sem ég áður vitnaði til. Á ársgrundvelli er reiknað með að hækkunin muni nema um 343 milljónum kr. eða sem nemur 280–290 millj. kr. miðað við það sem eftir er af árinu, en ætlað er að þessar bætur taki gildi frá og með 1. mars. Virðulegi forseti. Ég sé ekki ástæðu til að fara frekari orðum um þetta frv. en legg áherslu á að það fái skjóta afgreiðslu í þeirri þingnefnd sem fjallar um það. Vegna þess að þessar bætur eiga að gilda frá 1. mars er það nauðsyn að frv. verði afgreitt í byrjun næstu viku vegna útreikninga á bótum sem þurfa að fara inn í tölvu. Hér er um marga einstaklinga að ræða og væri mjög leitt ef þeir yrðu látnir bíða lengur. Veit ég að hv. alþm. skilja mjög vel þetta mál. Hér er eingöngu átt við þessar bætur þannig að það á ekkert að tefja afgreiðslu málsins. Virðulegi forseti. Ég legg til að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og trn. og endurtek að ég legg áherslu á að hv. nefnd hafi samvinnu við n. í Nd. svo að málið geti fengið mjög hraða afgreiðslu í þinginu.

Heilbr.- og trmrh. (Matthías Bjarnason): Virðulegi forseti. Um frv. það sem hér liggur frammi get ég verið stuttorður. Þær breytingar sem hér eru lagðar til á löggjöf um eiturefni og hættuleg efni eru þær að svokallaðar eiturbeiðnir gildi lengst í eitt ár frá útgáfu í stað þess að þær gildi í eitt ár án þess að hægt sé að stytta þann tíma. Enn fremur er lagt til að aðeins megi láta úti einu sinni gegn sömu eiturbeiðni í stað þrisvar sinnum ef um er að ræða efni sem talin eru upp á lista 2, en sá listi fjallar um eitur. Í ljós hefur komið að nauðsyn ber til að takmarka sem allra mest útgáfu eiturbeiðna og fækka afgreiðslum skv. þeim, ekki síst þar sem um er að ræða sterk eiturefni og önnur eiturefni. Engin ástæða er til þess að nota slík efni nema þar sem brýna nauðsyn ber til og ástæðulaust að safna þeim saman og geyma. Nái þessi breyting fram að ganga yrði eingöngu hægt að láta úti einu sinni gegn sömu eiturbeiðni og hægt yrði að takmarka gildistíma, þó þannig að hann færi aldrei yfir eitt ár. Þessi skipan er hin sama og gildir í dag varðandi lyf, sbr. lyfjalög frá 1978, þ. e. að láta lyfseðla einungis gilda á eina afgreiðslu. Þá er lögð til önnur breyting sem felur í sér að auðvelda þeim sem leyfi hafa til að kaupa og til þess að nota eiturefni að afla sér slíkra efna. Þannig kann fyrirtæki að eiga í fórum sínum eiturefni á lista 2 sem það hefur flutt inn til eigin þarfa og nýst gæti öðrum sem lögmæta þörf hefur fyrir eiturefni og leyfi hefur til kaupa. Í slíkum tilvikum er ástæðulaust að lög standi beinlínis gegn sölu milli aðila er rétt hafa til kaupa og nota á þessum efnum, en lögin eru þannig úr garði gerð í dag. Þetta leiðir einnig til óþarfa birgðasöfnunar eiturefna þegar innflutningur og notkun fer saman. Þetta frv. er flutt skv. till. eiturefnanefndar, sem starfar skv. lögum um eiturefni og hættuleg efni, og að höfðu samráði við landlækni. Virðulegi forseti. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara fleiri orðum um þetta frv. en legg til að því verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. heilbr.- og trn.

Heilbr.- og trmrh. (Matthías Bjarnason): Virðulegi forseti. Ég leyfi mér hér að mæla fyrir frv. til fjarskiptalaga. Þetta frv. var samið af nefnd sem skipuð var af fyrrv. samgrh. og segir frá í grg. með frv. Í I kafla er getið um nauðsynlegar orðaskýringar og eru þær samsvarandi því sem var í 1. gr. fjarskiptalaganna frá 1941 að öðru leyti en því að bætt er við orðinu „notendabúnaður“. Hann telst vera þau tæki og búnaður sem notuð eru og tengd hinu opinbera fjarskiptakerfi frá „húskassa“ húsrýmis eða starfsstöðvar notanda. Starfsstöð, svo sem stofnun, fyrirtæki, skólar o. s. frv., telst ein eða fleiri byggingar innan sömu lóðar. Í lok 1. kafla er tekið fram að fjarskipti, svo sem þau tíðkast innan heimila og starfsstöðva, falli utan ákvæða laganna að því er varðar einkarétt ríkisins til reksturs fjarskipta. II. kafli frv. fjallar um rétt til reksturs fjarskipta. Í 3. gr. þess kafla felst meginbreyting á núgildandi fjarskiptalögum. Einkaréttur ríkisins til þess að flytja til landsins, selja og setja upp hvers konar fjarskiptavirki eða hluta þeirra nær ekki lengur til notendabúnaðar. Eins og fram kemur í athugasemdum við þá grein er á þá er flytja inn eða smíða og selja notendabúnað einungis lögð sú skylda, hvað varðar fjarskiptalögin, að fyrir fram sé aflað yfirlýsinga Póst- og símamálastofnunarinnar um að þær tegundir eða gerðir notendabúnaðar, sem fluttar eru til landsins og tengja á fjarskiptakerfi ríkisins, uppfylli þær tæknikröfur sem gilda á hverjum tíma um notendabúnað. Til að tryggja viðskiptaaðila jafnrétti um þetta ákvæði frv. er gert ráð fyrir því að með reglugerð verði ákveðið að skipa dómnefnd er skeri úr ágreiningi er upp kynni að koma um samskipti innflutningsaðila vegna úrskurðar Póst- og símamálastofnunarinnar um tæknibúnað. Kostnaður við nefndarstörfin greiðist að jöfnu af deiluaðilum, enda tilnefna þeir hvor sinn mann í nefndina. Jafnframt er lögð sú kvöð á innflytjendur, hverjir sem þeir eru, eða framleiðendur að þeir sjái um að varahlutir og viðhaldsþjónusta sé ætíð fyrir hendi og að þeir hafi jafnan í sinni þjónustu kunnáttumenn til starfa við uppsetningu og við viðhald fjarskiptatækja. Að sjálfsögðu má Póst- og símamálastofnun eftir sem áður flytja inn og versla með notendabúnað í samkeppni við þá aðila sem vilja sinna þeim viðskiptum. Í III. kafla, 6. gr., er getið um skyldu til þess að hafa fjarskiptabúnað í farartækjum. Hliðstæð ákvæði í núgildandi fjarskiptalögum frá 1941 eru orðin gersamlega úrelt, fyrst og fremst vegna tækniþróunar og ýmissa lagaákvæða og reglugerða sem sett hafa verið frá setningu þeirra laga. Um stjórn, rekstur og eftirlit fjarskiptamála er fjallað í IV. kafla frv. Ég vil nefna tvö atriði í þessum kafla. Hið fyrra er að í 7. gr. er gert ráð fyrir því að Póst- og símamálastofnunin hafi eftirlit með fjarskiptum þeirra aðila sem með sérstökum lögum annast fjarskipti á tilteknum sviðum. Þetta ákvæði er ekki í núgildandi lögum. Hið síðara er að í 9. gr. er tekið upp ákvæði um heimild fyrir ráðh. til þess að ákveða að fella niður afnotagjöld af símum elli- og örorkulífeyrisþega sem njóta tekjutryggingar skv. lögum um almannatryggingar, nú 19. gr. laga um almannatryggingar frá 1971. Samsvarandi ákvæði var lögfest á Alþingi á árinu 1975, sbr. lög nr. 24 það ár um breytingu á lögum um fjarskipti frá 1941. Í V. kafla er greint frá uppsetningu og vernd fjarskiptavirkja o. fl. Tilsvarandi efnisákvæði eru í 13.–17. gr. núgildandi fjarskiptalaga. Orðalagi er þó víða breytt og lagagreinarnar færðar til samræmis við reynslu á framkvæmd þeirra undanfarin ár. Lögð er þó áhersla á eitt atriði því að sérstaklega er tekið fram í 11. gr. frv. að þeir, sem ákveða framkvæmdir er verða til þess að valda tjóni á fjarskiptavirkjum, eða þeir, sem annast þær framkvæmdir, beri skaðabótaábyrgð á tjóni sem af þeim hlýst. Í VI. kafla frv. eru ákvæði um leynd og vernd fjarskipta. Áhersla er lögð á að leynd og vernd fjarskipta gildi jafnt hjá einstaklingum og fyrirtækjum sem og á vegum ríkisins og Póst- og símamálastofnunarinnar. Sömu viðurlög gilda um brot á þessum lagaákvæðum varðandi starfsmenn þeirra aðila sem réttindi fá til uppsetningar og tengingar fjarskiptavirkja og lögð eru á starfsmenn fjarskiptavirkja ríkisins. Mér finnst rétt að taka það skýrt fram þegar rætt er um þessi mál að vegna breyttrar tækni er ekki unnt að banna óviðkomandi aðilum að taka við fjarskiptum eða hlusta á fjarskiptasamtöl en í þessum kafla er lagt bann við að menn notfæri sér slíkt á nokkurn hátt. Í næstu þremur köflum frv. eru engin sérstök nýmæli, en þeir fjalla um stöðvun fjarskipta, fjarskiptavirki á hættutímum og um milliríkjasamninga. Samsvarandi ákvæði eru í núgildandi lögum. Þó er rétt að geta þess að í kaflanum um fjarskiptavirki á hættutímum er tekið inn ákvæði þess efnis að mat á endurgjaldi fyrir fjarskiptavirki eða tæki, sem afhent eru póst- og símamálastofnuninni skv. fyrirmælum stjórnvalda, skuli framkvæmt af dómkvöddum mönnum í stað stofnunarinnar sjálfrar eins og nú er. Að venju fjallar síðasti kafli frv. um viðurlög við brotum á lögunum og gildistöku þeirra. Ég vil láta það koma hér fram að sú nefnd sem skipuð var 20. nóv. 1981 til þess að vinna að endurskoðun fjarskiptalaganna tók sér nokkuð langan tíma. En ég tel að niðurstaða af störfum nefndarinnar sé góð og henni hafi tekist vel til og það vill svo til að í þessari nefnd eiga sæti þm. í þessari hv. deild og það hvorki meira né minna en þrír þegar varamenn eru taldir með. Áður en ég lýk máli mínu vil ég leggja áherslu á nokkur atriði sem fram koma í grg. þessa frv. og nefnd sú, sem samdi frv. og ég gat um, gerði að umtalsefni. Í fyrsta lagi vil ég nefna það að framfarir á sviði allrar fjarskiptatækni eru afar örar um þessar mundir. Símtæknin breytist svo hratt að því hefur verið spáð t. d. að um næstu aldamót verði um helmingur allra Evrópubúa með símtæki á sér. Tölvur og tölvunotkun mun færast í vaxandi mæli inn á heimili landsmanna. Talað er um það í fullri alvöru að á næstu árum þróist síminn, tölvan og sjónvarpið, sem nú eru þrjú aðskilin tæki, í það að vera eitt og sama tækið og það verði í notkun á sem næst öllum heimilum. Þessar öru framfarir leiða til þess að fjarskiptalög og reglur þar um þurfa stöðugrar endurskoðunar við til aðlögunar síbreyttum aðstæðum. Í öðru lagi vil ég geta þess að fjarskiptalaganefndin ræddi á fundum sínum nokkuð um svokölluð kaplakerfi sem rutt hafa sér til rúms hér á landi í nokkrum mæli utan marka laga og réttar að því er best verður séð. Ljóst er að slík kaplakerfi eða boðveitur muni verða tekin upp a. m. k. í þéttbýli á næstu árum, en þessi kerfi munu geta flutt upplýsingar og myndefni til og frá heimilum. Mér er það jafnframt ljóst að fyrr eða síðar muni koma til kasta Alþingis að fjalla um það að setja um það reglur hvaða aðilar ættu að eiga og reka slík kerfi. Ég vil í þessu sambandi minna á að nú er til meðferðar á hinu háa Alþingi frv. til útvarpslaga um breytingar á núgildandi útvarpslögum sem hugsanlega kunna að leiða til breytinga á fjarskiptalögum. Þetta frv. er mjög í frjálsræðisátt og ég vænti þess að hv. alþm. taki þessu frv. vel og er að gera mér vonir um að menn komi sér saman um að afgreiða það á yfirstandandi þingi. Skal ég svo ekki hafa fleiri orð um þetta að sinni en legg til að frv. verði vísað til hv. samgn. að lokinni þessari umr.



Virðulegi forseti. Á þskj. 449 hef ég leyft mér að flytja frv. til l. um breyting á lögum nr. 68 frá 11. maí 1966, um iðnfræðslu, sbr. breyt. á lögum nr. 18 frá 1971. Í núgildandi lögum um iðnfræðslu, nr. 68 frá 11. maí 1966, 2. mgr. 45. gr., er gert ráð fyrir því að sveitarfélög sem ekki standa að iðnfræðsluskóla greiði námsvistargjald til þeirra skóla sem nemendur úr sveitarfélaginu sækja. Þá ber sveitarfélagi skv. 3. mgr. sömu greinar núgildandi laga að greiða námsvistargjald ef nemendur úr sveitarfélaginu verða að sækja skóla annars skólaumdæmis vegna þess að iðngreinin er ekki kennd í skólaumdæmi sveitarfélagsins. Gerir frv. það sem hér um ræðir ráð fyrir þeirri breytingu að námsvistargjaldið svonefnda verði skv. 2. og 3. mgr. 45. gr. framvegis greitt úr ríkissjóði en ekki af sveitarfélagi nemenda í þeim tilvikum er sveitarfélag stendur ekki að iðnfræðsluskóla eða ef nemendur sveitarfélags verða að sækja skóla annars skólaumdæmis vegna þess að iðngreinin er ekki kennd í skólaumdæmi sveitarfélagsins. Frv. er því í raun mjög einfalt, en jafnframt þýðingarmikið fyrir mörg sveitarfélög. Í 129. gr. reglugerðar um iðnfræðslu, nr. 554 frá 1. okt. 1975, var að finna sams konar ákvæði og þau er nefnd voru í 45. gr. iðnfræðslulaganna. Sú reglugerð var hins vegar úr gildi felld með nýrri reglugerð, nr. 558 frá 25. ágúst 1981, um sams konar efni. Þar er ekki sérstaklega vikið að námsvistargjaldinu, en segir aðeins í 122. gr. að um stofnkostnað og rekstrarkostnað einstakra iðnfræðsluskóla fari eftir lagaákvæðum viðkomandi skóla. Með iðnfræðsluskóla á reglugerðin m. a. við iðnskóla og samsvarandi iðnbrautir fjölbrautaskóla. Í lögum um fjölbrautaskóla er hins vegar alls ekki að finna sams konar ákvæði um námsvistargjaldið og í lögum um iðnfræðslu, en síðast nefndu lögunum virðist hafa verið beitt með lögjöfnun til þessa þar sem sömu reglu hefur verið fylgt hvað verknám snertir. M. a. vegna þessa hafa mörg sveitarfélög, sérstaklega hin smærri og fámennari, alfarið neitað greiðsluskyldu sinni, en viðurkenning greiðsluskyldu er skilyrði þess að uppgjör námsvistargjalds geti farið fram í gegnum Jöfnunarsjóð sveitarfélaga, svo sem ætlast er til skv. 5. mgr. 45. gr. Telja ýmis stærri sveitarfélög sig því eiga inni nokkrar fjárhæðir hjá öðrum sveitarfélögum vegna þessa. Skv. upplýsingum frá fjármáladeild Reykjavíkurborgar námu námsvistargjöld, sem til innheimtu voru hjá innheimtudeild Reykjavíkurborgar í mars s. l., 13 millj. 608 þús. 914 kr. Eru þessar kröfur frá síðustu árum og elstu ógreiddu kröfurnar frá árinu 1977. Kröfugerðir af þessu tagi, sérstaklega af hálfu hinna stærri sveitarfélaga þar sem iðn- og verknámsskólar eru, á hendur hinum smærri hafa oftar en einu sinni leitt til deilna milli sveitarfélaga, m. a. og kannske fyrst og fremst vegna óljósra lagaákvæða, einkum hvað fjölbrautaskóla varðar. Helstu röksemdir þeirra sem neitað hafa greiðsluskyldu hafa verið þær í fyrsta lagi, að ekki sé til of mikils mælst að þau sveitarfélög sem hafi skóla sem hér um ræðir veiti nemendum annarra sveitarfélaga aðgang að þeim án greiðslu kostnaðar þar sem ótvíræður hagnaður sé af því að þurfa ekki að senda nemendur sína á brott úr byggðarlaginu, auk þess sem sveitarfélag sem hefur á að skipa framhaldsskóla hafi af því bæði beinar og óbeinar tekjur. Í öðru lagi eigi öll sveitarfélög að geta notið þess framhaldsnáms sem boðið er upp á í helstu menntasetrum landsins, einkum í Reykjavík, án þess að til þess þurfi að koma sérstakt gjald sveitarfélags fyrir hvern nemanda. Í þriðja lagi hljóti að vera ríkisvaldinu hagstæðara að byggja upp öflugar menntastofnanir á þéttbýlustu stöðum landsins en að dreifa þeim um of. Hagstæðara hljóti að vera fjárhagslega að greiða fyrir nemendur úr sveitarfélögum sem ekki eru þátttakendur í iðnfræðsluskólum en að leggja í kostnað við stofnun slíkra skóla víðar. Hefur oft verið fjallað um þessi mál í sveitarstjórnum og meðal samtaka sveitarfélaga og ályktað. Þannig var t. d. þann 12. jan. s. l. samþykkt svohljóðandi ályktun á fundi stjórnar Sambands sveitarfélaga í Austurlandskjördæmi, með leyfi forseta: „Stjórn SSA mótmælir harðlega innheimtu námsvistargjalda. Í meira en 100 ár hefur öll íslenska þjóðin lagst á eitt um að byggja upp og efla hjá sér stönduga og myndarlega höfuðborg. Vegna stöðu sinnar nýtur hún ýmissa sérréttinda, svo sem í skólamálum. Á liðnum áratugum hafa landsmenn allir staðið að öflugri uppbyggingu skóla og annarra menntastofnana í höfuðborg sinni, sem ekki síst á þátt í vexti og viðgangi hennar. Nemendur landsbyggðarinnar hafa því eðlilega sótt skóla til höfuðborgarinnar á vetrum þar sem viðkomandi stofnanir eru ekki til í þeirra heimabyggð. Á sumrin hafa þeir sótt í sín heimahéruð að afla tekna til að standa straum af kostnaðarsömu skólahaldi vetrarlangt í höfuðborginni. Stór hluti þessara landsbyggðarnemenda sest síðan að í höfuðborginni og gerist þar fullgildur skattþegn borgarinnar. Það er því augljóst að Reykjavíkurborg hefur margvíslegan hag af þeim utanbæjarnemendum sem þar stunda framhaldsnám. Nemendur úr höfuðborginni, sem stunda framhaldsnám úti á landi, þurfa ekki að greiða námsvistargjöld þessi. Stjórn SSA telur því að námsvistargjöldin eigi ekki rétt á sér og þar að auki styðjist þau við ótraustan lagalegan grundvöll.“ Nú er ég ekki talsmaður þess að rétt sé að leggja á hin stærri sveitarfélög aukakostnað sem þau hafa af því að þangað sækja nemendur úr öðrum byggðarlögum. Þau verða auðvitað að fá sitt til að geta haldið eðlilegum rekstri gangandi. Segja má hins vegar að miðað við núgildandi lög sé það sveitarfélögum sem ekki hafa þeim skólum eða námsbrautum á að skipa sem hér um ræðir viss byrði ef nemendur úr sveitarfélaginu leita sér menntunar í öðrum sveitarfélögum, þar sem hún býðst, því að þau verða að greiða gjald fyrir hvern og einn nemanda. Það er yfirlýst stefna stjórnvalda að allir eigi að njóta sömu möguleika til náms, án tillits til búsetu. Ekki er því óeðlilegt að ríkissjóður komi hér til sem greiðsluaðili þeirra sveitarfélaga sem ekki geta boðið upp á það verknám sem nemandi hyggst stunda. Eiga öll sveitarfélög að geta haft jafna möguleika að þessu leyti til að senda nemendur sína til náms. Fulls samræmis virðist ekki heldur gæta við innheimtu námsvistargjaldsins svonefnda, máske vegna óljósra lagaákvæða. Bæði Reykjavíkurborg og Hafnarfjarðarkaupstaður senda út reikninga vegna þessara gjalda meðan önnur sveitarfélög hafa ekki farið þá leið. Þannig hafa t. d. aldrei verið innheimt námsvistargjöld vegna nema úr öðrum sveitarfélögum í fjölbrautaskólanum á Akranesi, en þangað sækir ætíð nokkur fjöldi nemenda bæði af Austurlandi og Norðurlandi. Ekki er óeðlilegt að reynt sé að gera sér grein fyrir hversu mikinn kostnað hér er um að ræða fyrir ríkissjóð, ef breytingin næði fram að ganga. Reiknar Reykjavíkurborg með því að tekjur vegna námsvistargjalda 1984 nemi 7 millj. 880 þús. 225 kr. skv. fjárhagsáætlun, en þangað sækja langflestir nemendur úr öðrum sveitarfélögum. Í Hafnarfirði námu tekjur vegna námsvistargjalda 1983 577 þús. 350 kr. og eru áætlaðar nema 850–860 þús. kr. á þessu ári, en þangað sækir einnig nokkur fjöldi nemenda. Gerir Kópavogsbær ráð fyrir að gjöld vegna nema sem sækja til Reykjavíkur og Hafnarfjarðar verði 2.8 millj. kr. á árinu 1984. Skv. fjárhagsáætlun Mosfellshrepps er reiknað með 716 þús. kr. í námsvistargöld á þessu ári, en gjöldin námu á síðasta ári 550 þús. kr. skv. reikningum. Garðakaupstaður reiknar með að námsvistargjöld vegna nema frá þeim nemi 500 þús. kr. á þessu ári og Seltjarnarnesbær 800 þús. kr. Sú breyting sem hér er lagt til að gera kostar því óhjákvæmilega nokkurt fé úr ríkissjóði, þó að ekki sé hér um verulegar fjárhæðir að ræða. Það sem meginmáli skiptir er hins vegar að komið er til móts við sveitarfélög og öll tvímæli tekin af. Þá jafnast vonandi með breytingunni óánægja og ágreiningur sem uppi hefur verið milli sveitarfélaga og komið verður í veg fyrir enn frekari árekstra þéttbýlis og dreifbýlis, sem óæskilegir eru í hvaða mynd sem er. Á því máli sem hér um ræðir hefði vissulega verið þörf á að taka í lögum um skólakostnað, enda hefur til þessa ekki verið til að dreifa neinni heildarlöggjöf um fjármál framhaldsskólanna. Meðan svo hefur ekki verið gert er ekki önnur leið fær en breyting á núgildandi lögum, eigi að taka af allan efa í þessu efni. Fróðlegt hefði hins vegar verið að fá upplýst af hálfu hæstv. menntmrh. hvort til standi að leggja fram á þessu þingi nýtt frv. um skólakostnað eða óbreytt frv. fyrrv. menntmrh. Ingvars Gíslasonar. Af því getur víst ekki orðið sökum fjarveru ráðh. Svo sem fram kemur í aths. með frv. eru meginbreytingarnar á 2. og 3. mgr. núgildandi 45. gr. iðnfræðslulaga. 1. mgr. 45. gr. núgildandi laga er hins vegar haldið óbreyttri svo og 6. mgr. 45. gr. sem með frv. verður 5. mgr. Í 4. mgr. er lagt til að iðnfræðsluráð ákveði námsvistargjald í stað menntmrn., þar sem ríkissjóður er greiðandi þess. Loks er lagt til að 5. mgr. núgildandi 45. gr. falli brott, enda millifærsluhlutverk Jöfnunarsjóðs óþarft ef greiðslur námsvistargjalda koma úr ríkissjóði. Að svo mættu legg ég til að þessu frv. verði að lokinni umr. vísað til 2. umr. og hv. menntmn.



Virðulegi forseti. Aðeins örfá orð og ég vona að ég þurfi ekki að tefja þennan virðulega fund miklu lengur. Ég vil lýsa yfir stuðningi mínum við það að þessi mál verði könnuð, sem gert er ráð fyrir í þessu frv., vegna þess að okkur, sem höfum unnið mikið að sveitarstjórnarmálum, er vel kunnugt hvern vanda er þarna víða við að etja. Er full þörf á því að þarna sé gerð breyting á. Eins og kom fram hjá flm. er þetta tengt skólakostnaðarlögunum sem við bíðum alltaf eftir. Þau sjást ekki enn þá. Þetta er orðið mikið vandamál í þeim byggðarlögum sem reka t. d. fjölbrautaskólana og þar sem iðnfræðslan er komin inn. Það er ákaflega leiðinlegt verk, og ég hef verið á móti því, að senda reikninga til þeirra sveitarfélaga, sem eiga nemendur í þessum skólum, vegna námsvistargjaldanna. Þetta gengur ekki upp í okkar þjóðfélagi þar sem það liggur fyrir að önnur menntastig, t. d. menntaskólastigið, skuli kostað að fullu af ríkinu en svo eru sveitarfélög neydd til þess að senda reikninga fyrir námsvistargjöldum vegna annars náms. Þarna þarf að verða bót á. Ég vildi aðeins láta heyra í mér vegna þessa fram komna frv. og koma því að að ég er meðmæltur því að málið sé skoðað mjög rækilega og gerð verði þarna leiðrétting á.



Virðulegi forseti. Allshn. þessarar hv. deildar hefur haft til umfjöllunar frv. til l. um breytingu á umferðarlögum. Efni þessa frv. er það að sé ekki hlýtt fyrirmælum laga um notkun bílbelta varði það viðurlögum. Gildandi lög eru þannig að vanræksla á því að nota bílbelti varði ekki viðurlögum fyrr en lokið er þeirri endurskoðun umferðarlaga sem umferðarlaganefnd vinnur nú að og hefur unnið að í býsna mörg ár. Þegar þetta ákvæði var sett í lög bjuggust menn við að þessari endurskoðun mundi ljúka heldur fljótt og þess vegna yrði þetta mjög tímabundið. Þetta hefur dregist og þess vegna var þetta frv., að ég hygg, flutt. Nefndin hefur fjallað um það allítarlega og mælir með því að það verði samþykkt með breytingu, sem flutt er á sérstöku þskj., þess efnis að þetta ákvæði taki gildi 1. júní á þessu ári, þ. e. að það sé nokkur umþóttunartími, þetta sé ekki látið taka gildi þegar í stað þannig að fólk hafi tíma til að átta sig á þessu. Hvarvetna hefur komið í ljós að ákvæðin um notkun bílbelta eru marklítil eða marklaus ef ekki fylgja viðurlög. Gildir það sjálfsagt um margvísleg önnur lagaákvæði einnig að viðurlög eru nauðsynleg til þess að menn hlíti lögunum. Það er kannske illt að þurfa að segja það, en þetta er engu að síður sjálfsagt bara mannlegt eðli sem á sér sínar eðlilegu skýringar. Ég gæti talað býsna langt mál um ágæti þessa frv. og ágæti þess að nota bílbelti. En þar sem nú er mjög liðið á fundartímann mun ég nú ekki lengja mál mitt mjög. Ég vil aðeins, virðulegi forseti, vekja athygli hv. þdm. á skoðanakönnun sem birt er í Dagblaðinu og Vísi í dag. Þó að slíkar skoðanakannanir séu sannarlega enginn allsherjar vísdómur bendir ýmislegt til að þær séu a. m. k. leiðbeinandi og gefi til kynna í stórum dráttum hug fólks til þess máls sem kannað er. Þessi skoðanakönnun fjallaði um það hvort ætti að beita viðurlögum varðandi vanrækslu við notkun bílbelta. Úrtakið mun hafa verið 600 manns. Með leyfi forseta, langar mig að vitna í þessa könnun: Fylgjandi sektum voru 307 eða 51.2%, þ. e. meiri hl. allra sem spurðir voru, andvígir 232 eða 38.7%, óákveðnir 36 eða 6% og 25 vildu ekki svara eða 4.2% . Ef aðeins er litið til þeirra sem tóku afstöðu eru 57% fylgjandi og 43% andvígir. Þetta kom mér nokkuð á óvart. Ég hélt að e. t. v. væri andstaða gegn sektum við þessu meiri en þetta gefur til kynna. Ég held að ekki fari á milli mála að notkun bílbelta sé áhrifaríkasta, öruggasta og ódýrasta slysavörnin í umferðinni sem menn eiga kost á. Um það verður, held ég, ekki deilt. Það er líka staðreynd að notkun þessara mikilvægu öryggistækja verður aldrei almennt útbreidd fyrr en viðurlög koma til sögunnar. Það sýnir reynslan okkur frá fjölmörgum löndum og væntanlega sýnir reynslan okkur það einnig hér. Ég vil nefna undir lokin tölur sem eru í norrænni skýrslu sem gefin var út í tilefni af norræna umferðaröryggisárinu í fyrra. Þær tölur eru býsna athyglisverðar. Þær eru um banaslys í umferðinni á árabilinu frá 1970-1981. Þá voru öryggisbelti í notkun á öllum Norðurlöndunum nema hér. Í Finnlandi fækkaði banaslysum um 47%, í Noregi um 40%, í Svíþjóð um 40%, í Danmörku um 45% eða að meðaltali um 43% í þessum fjórum löndum. En hvað skyldi hafa gerst hér á Íslandi á þessum sama tíma? Þá fjölgaði banaslysum í umferðinni um 20% skv. upplýsingum sem ég fékk hjá Umferðarráði í dag. Framkvæmdastjóri Umferðarráðs lýsti þeirri skoðun sinni aldeilis óhikað að það sem réði þessari fækkun á Norðurlöndunum væri vaxandi bílbeltanotkun og þessari aukningu hér aukning umferðar jafnframt því sem menn hafa hér ekki notað bílbelti. Ég vildi víkja að því undir lokin að ég held að það sé athugunarefni og raunar sjálfsagt að stíga eitt skref í einu í þessu máli eins og öðrum. En ég held að það komi að því áður en varir að við eigum að lögbinda notkun öryggisbelta einnig í aftursætum fólksbifreiða. Reynslan og rannsóknir, bæði á Norðurlöndunum og annars staðar, benda til þess að beltin séu ekki síður nauðsynleg í aftursætum bifreiða. Í öðru lagi held ég að líka sé ástæða til að hugleiða hvort ekki er beinlínis ýmsum kann að finnast hér heldur langt gengið - ástæða til að lögbinda það að séu börn undir ákveðnum aldri farþegar í bifreið skuli þau vera í þar til samþykktum öryggisstólum, öryggiskörfum ef um ungabörn er að ræða eða í bílbeltum sem eru sérstaklega við þeirra hæfi. Ég held að þetta hljóti mjög fljótlega að koma hér til athugunar vegna þess að allar rannsóknir sem gerðar hafa verið á þessu benda eindregið til þess að þessa sé þörf líka. Vegna þess hve langt er liðið á fundartímann, virðulegi forseti, ætla ég ekki að hafa um þetta fleiri orð. En allshn. mælir einróma með því að þetta frv. verði samþykkt með þeirri breytingu sem ég hef áður gert grein fyrir.