Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Ólafur Thors) Það er með öllu óþarft að láta langar skýringar fylgja frv. þessu, sakir þess, að öllum hv.þdm. er svo kunn sú nauðsyn, sem liggur til grundvallar fyrir framkomu þess. Hin örstutta grg. gerir jafnvel fulla grein fyrir þörfinni og þeirri sanngirni, sem fylgir þessari kröfu sjávarútvegsmanna. Það er alkunna, að sjávarútvegurinn stendur svo höllum fæti, að það er hreint og beint óvíst, hvort það tekst að halda honum uppi. Og þegar svo er komið, virðist í fyllsta máta óeðlilegt að viðhalda á honum skattgjaldi, sem ekki er þekkt hjá öðrum þjóðum. Kröfurnar um að létta þessum skatti af sjávarútveginum ættu að eiga þeim mun meiri rétt á sér, þegar þess er gætt, að á haustþinginu í fyrra var borin fram og samþ. krafa um að létta samskonar gjaldi, sem hér er um að ræða, af landbúnaðarafurðum. Ég á nú von á því, áður en frv. þetta verður endanlega samþ. af þinginu, að heyra þær raddir, að ríkissjóður megi ekki við því að missa þennan skattstofn. Ég skal fúslega viðurkenna, að fjárhagur ríkissjóðs sé þröngur, en í þessu tilfelli ber þess að gæta, að ekki mun ókleift að spara sum útgjöld ríkissjóðs, til þess að létta á framleiðslunni. Annars er það víst, að svo fremi, að ekki verður létt ýmsum óvöðum af þessum atvinnuvegi, þá fellur hann í rústir, og ekki verður þá betra að innheimta skatta og gjöld. Ég býst við, að hv. dm. hafi tekið eftir því, að við flm. þessa frv. höfum ekki treyst okkur að leggja til, að niður falli tollur, sem lagður er á samkv. 2. gr.l. nr. 63 28. jan. 1935, en samkv. þeirri gr. er útflutningsgjald lagt á: síldarmjöl, óþurrkaðan fiskúrgang, síld o. fl. Við flm. þessa frv. erum vitanlega allir sammála um, að sanngjarnt sé að létta þeim skatti af útgerðinni eins og öðrum sköttum, sem hvíla þungt á henni, og munum við leita hófanna um það við n., sem fær þetta mál til meðferðar, að hún taki til athugunar, hvort ekki þyki fært að létta af því gjaldi einnig. Um sanngirniskröfuna þarf ekki að ræða. Ég tel ekki nauðsynlegt að fylgja þessu máli úr hlaði með lengri framsöguræðu og leyfi mér að mælast til, að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og sjútvn.

Atvmrh. (Haraldur Guðmundsson) Mér þykir rétt í sambandi við þetta mál, um að nema útflutningsgjald af sjávarafurðum, að skýra frá því, að ríkisstj. hefir, í samráði við sína stuðningsflokka, ákveðið að leggja fyrir þetta þing nú næstu daga frv. um afnám gjalds til markaðs- og verðjöfnunarsjóðs að mestu eða öllu leyti. Það er rétt að geta þess, að fyrir sjútvn. hafa legið tvö frv. skyld þessu máli nú að undanförnu, annað frá stjórnarflokkunum, en hitt frá fulltrúum sjávarútvegsins. Eftir þeim athugunum, sem gerðar hafa verið á þessum málum, er ákveðið að afnema gjaldið til markaðs- og verðjöfnunarsjóðs að mestu eða öllu leyti. Mér þykir rétt í sambandi við þetta mál að gefa þetta nú þegar til kynna.

Fjmrh. (Eysteinn Jónsson) Ég ætla ekki að fara langt út í að ræða þetta mál, en ég vil gera það að till. minni, að í stað þess, að þetta mál fari til sjútvn., þá fari það til fjhn., af því að það snertir gjald, sem upphaflega var sett á sem liður í tekjuöflun ríkissjóðs. Annars vil ég taka það fram, að ég sé ekki nokkrar líkur fyrir því, að ríkissjóður þoli nú að verða af þeim tekjum, sem þetta gjald hefir fært honum. Að öðru leyti skal ég ekki fara út í þessar umr., en vildi aðeins gera þetta að till. minni, að málinu verði vísað til fjhn.

Flm. (Ólafur Thors) Ég vil láta í ljós ánægju yfir þeirri yfirlýsingu, sem féll af vörum hæstv.atvmrh. um, að stjórnarfl. hefðu fyrir sitt leyti aðhyllzt, að niður félli 6% gjaldið til verðjöfnunarsjóðs. Tel ég rétt að skýra frá því, að Sjálfstfl. hefir óskað eftir því, ef þess væri nokkur kostur, að þetta gjald gæti fallið niður, og hafa staðið yfir samningaumleitanir um þetta mál innan sjútvn. Nd. milli stjórnarfl. og Sjálfstfl., og við höfum talið, sjálfstæðismenn, að það sé í sjálfu sér sameiginleg ósk stjórnarfl. og okkar, að þetta mál nái fram að ganga, þó að menn sjái á því ýms vandkvæði. Ég fagna því yfirlýsingu hæstv.atvmrh. um, að stjórnarfl. hafi fyrir sitt leyti talið þetta kleift, og þegar Sjálfstfl. einnig lítur svo á, að það muni vera kleift, má telja það sem árskurð um, að þessu gjaldi, sem sjávarútvegsmenn hafa kvartað mikið undan, verði nú létt af sjávarátveginum með sameiginlegum vilja okkar allra. Ég veit, að þetta verður ánægjuefni allra, sem vita um, hve mikla örðugleika sjávarútv. hefir átt við að stríða.

Atvmrh. (Haraldur Guðmundsson) Ég vil þakka hv.þm. G.-K. fyrir góðar undirtektir undir þetta mál. Hinsvegar er það ekki rétt, sem mér skildist hann segja, að stjórnarfl. hefðu í þessu efni aðhyllzt ósk eða till. Sjálfstfl. í þessu efni. Ég er ekki vanur að skýra frá því, sem gerist í nefndum, og mun ekki heldur gera það nú, en mér skilst, að það frv., sem liggur fyrir sjútvn. frá hv. sjálfstæðismönnum, sé allt annars efnis en stjórnarfl. geta gert sig ánægða með.

Sigurðar Kristjánsson Út af því, sem hæstv.atvmrh. sagði hér um annað frv., sem fyrir liggur viðvíkjandi sjávarútveginum, vil ég taka það fram, að það er ekki rétt með farið, að það frv. sé frá Sjálfstfl., þó að óhætt sé að fullyrða, að þingflokkur sjálfstæðismanna sé því samþykkur. En frv. var lagt fram af mér persónulega í sjútvn. og með þeim orðum, að ég ætlaðist til, að það yrði ekki neitt flokksmál, heldur óskaði eftir, að það yrði tekið til meðferðar í n. og hæstv.atvmrh. yrði hafður með í ráðum. En forsaga þessa máls er sú - ég ætla þó ekki að blanda neinu óskylda þar inn í -, að þetta mál var fyrir nokkru vakið af mér innan stjórnar sölusambands ísl. fiskframleiðenda, en svo kom ég með það hér inn af því, að ég áleit, að það ætti ekki að vera pólitískt, heldur athugast af öllum flokkum í sameiningu. En það vildi ég taka fram um leið, að það var alls ekki minn tilgangur, að ætlazt væri til þess, að engu fé yrði varið í því augnamiði, sem ætlazt er til með verðjöfnunarsjóðnum. Ég tel ekki, að útgerð landsmanna megi við því, að ríkið láti svo sem sér komi þetta mál ekkert við. Þess vegna kom mér aldrei til hugar, að þetta gjald yrði með öllu fellt niður. Ég ætlaðist til þess, og mitt frv. fer í þá átt, að þessu gjaldi sé létt af sjávarútveginum á þann hátt, að hann beri það ekki einn, og það er skoðun mín og margra annara, að hagur fleiri en útgerðarmanna velti á því, hvort hér er hægt að framleiða saltfisk og selja hann. Mér skildist á hæstv. ráðh., að meining hans sé sú, að þetta gjald falli alveg niður - að hvorki fiskeigendur né ríkissjóður greiði neitt gjald í þessu augnamiði -, og þá ber náttúrlega mikið á milli. Ég skal ekki á þessu stigi málsins víkja að neinum deilum um þetta, en eftir því, sem hefir andað að útgerðinni og útvegsmönnum frá stjórnarfl. hingað til, þá kemur mér það ekki á óvart, þó að þarna beri nokkuð mikið á milli og þó að stjórnarfl. ætlist til þess, að ekki verði mikið gert til þess að afla markaða fyrir þessa vöru. Annars skal ég geta þess í sambandi við það, sem hæstv. fjmrh. sagði - að hann sæi ekki að ríkissjóður gæti misst þessara tekna, sem ætlazt er til, að hér falli niður, en það er útflutningsgjald af fiski -, að ég sé ekki, að sjávarútvegurinn geti eða megi við því að greiða þetta gjald. Það er því það sama, sem hér ber í milli, eins og oft áður, að annarsvegar eru menn, sem miklu ráða og vilja mjólka þessa kú, sjávarútveginn, án þess að gefa henni og án þess að hugsa fyrir því, að hún geti lifað til þess að mjólka, en hinsvegar aðrir, við sjálfstæðismenn, sem erum þeirrar skoðunar, að þegar um það er að ræða að taka fé af atvinnurekstri, eigi ekki aðeins að líta á það, hvort ríkissjóður hafi þörf fyrir féð, heldur eigi einnig að líta á það, að sá, sem á að greiða féð, geti það.

Flm. (Ólafur Thors) Ég þarf í raun og veru engu sérstöku að bæta við það, sem hv. 6. þm. Reykv. sagði. En ég vil aðeins taka fram, út af því, sem hæstv.atvmrh. beindi til mín, að ég var ekki að gefa mínum orðum neinn blæ af því, að ríkisstj. hefði látið sannfærast fyrir rök sjálfstæðismanna í þessu máli. Ég geri ráð fyrir því, að alveg eins og stjórnarfl. og stjórnarandstæðingar töldu sig á sínum tíma til neydda að leggja þennan skatt á sjávarútveginn, þá sé nú svo komið, fyrir breytta rás viðburðanna, að þessir sömu aðilar geti séð rætast sameiginlega ósk sína um að létta af þessu gjaldi. Út af till.hæstv. fjmrh. um að vísa þessu máli til fjhn. vil ég taka það fram, að ég er því mótfallinn. Það er á allra vitund, að slík mál sem þetta hafa alltaf verið hjá sjútvn. Við höfum verið að tala um það tveir fjhnm., sem saman sitjum, og okkur kemur saman um, að málið eigi heima í sjútvn. og að nýbúið sé að vísa tveimur samskonar málum þangað.

Héðinn Valdimarsson Vegna þess að hv. 6. þm. Reykv. minntist á, að hann hefði hreyft frv. því, sem nú liggur fyrir sjútvn., en ekki er komið fyrir þingið, í fisksölunefndinni, vil ég taka það fram, að mér fannst hv.þm. gefa nokkuð villandi upplýsingar. Það, sem þessi hv.þm. kom með, var ekki annað en það, að það gjald, sem nú er tekið af fiski og lagt í markaðs- og verðjöfnunarsjóð, yrði tekið úr ríkissjóði. Eftir upplýsingu hæstv.atvmrh. er ekki ætlazt til þess, heldur að gjaldið falli burt, vegna þess að hætt verði að veita fé í þessu augnamiði. En ég vil taka það fram, að ég hefi ekki orðið var við neinn sameiginlegan vilja hjá stjórnarfl. og Sjálfstfl. í þessu máli.

Sigurður Kristjánsson Hv. 2. þm. Reykv. sagði, að ég hefði sagzt hafa komið með frv. í fisksölunefndinni, en það er misskilningur; ég sagðist aðeins hafa hreyft þessu máli fyrir löngu í fisksölunefndinni og kom með það í tillöguformi. Það var kjarni málsins, að ég fór fram á, að n., sem samkv. sinni stöðu er skyldug til þess að vera á verði um hagsmunamál útgerðarinnar, sendi Alþingi beiðni um þetta, og mér var kunnugt um, að það var skoðun margra, að það væri sanngjarnt. En síðan lagði ég það fram í frumvarpsformi í sjútvn., í þeim tilgangi, að n. tæki það að sér fyrst og fremst að ræða það við atvmrh. og síðan að flytja málið. Ég get skýrt frá því jafnframt, að á næsta fundi n. kom fram frv. frá meiri hl. sjútvn., þeim nm., sem eru stuðningsmenn hæstv. stj., einmitt í þá átt, sem hæstv.atvmrh. gat um og er nokkuð annað mál. Það fer saman í þessum frv., að bæði vilja létta þessu gjaldi af sjávarútveginum. Ég skal ekki segja um það, hvort stj. hefir fyrir löngu hugsað sér að gera þetta, en ekki varð ég var við, að hún hreyfði þessu máli fyrr en ég var búinn að leggja frv. fram. Það má vel vera, að hún fari svo vel með vilja sinn að létta þessu gjaldi af, en ef það á að fylgja, að ekki á að sjá á neinn annan hátt fyrir því, að markaðs- og verðjöfnunarsjóður geti starfað í þágu útvegsins á þann hátt, sem ætlazt er til, þá skilst mér, að þessi gjöf, sem stj. ætlar að rétta sjávarútveginum, sé heldur innantóm.

Fjmrh. (Eysteinn Jónsson) Það eru aðeins örfá orð út af því, í hvaða n. þetta mál fer. Frv. um afnám útflutningsgjalds af landbúnaðarafurðum hefir verið afgr. frá fjhn. En hvað viðvíkur því, að hér hafi á þessu þingi verið vísað hliðstæðum málum til sjútvn., þar sem er frv. um útflutningsgjald af beinum, þá er það ekki hliðstætt, því að það útflutningsgjald var ekki lagt á sem tekjuöflun, heldur sem verndartollur, og þess vegna snertir það frekar sjútvn. Finnst mér því eðlilegt, að þessu máli verði vísað til fjhn., en geri það þó ekki að neinu kappsmáli.

Finnur Jónsson Það er aðeins stutt aths. við ræðu hv. 6. þm. Reykv. Hv. þm. sagði, að ef það ætti að fylgja afnámi gjaldsins í markaðs- og verðjöfnunarsjóð, að ekki yrði gert það, sem átti að gera fyrir sjávarútveginn með markaðs- og verðjöfnunarsjóði, þá teldi hann þessa gjöf lítils virði. Nú vil ég spyrja þennan hv.þm.: Er honum svo fast í hendi að halda áfram að framkvæma allt það, sem átti að gera með fé úr markaðs- og verðjöfnunarsjóði, að hann endilega vilji leggja þann skatt á landsmenn yfirleitt, og þannig að halda áfram öllu því, sem átti að nota markaðs- og verðjöfnunarsjóð til? Harmar hann, að þær ástæður, er voru fyrir hendi, eru nú orðnar það breyttar, að ástæða er til að koma fram með það frv., sem hér liggur fyrir? - Í öðru lagi er ástæða til að benda á, að í 13. gr.l. um fiskimálanefnd er gert ráð fyrir, að ríkisstj. veiti einstökum mönnum eða félögum lán eða styrk til þess að koma upp tækjum til að verka fisk með nýjum aðferðum, og ennfremur að gera tilraunir um útflutning á nýja markaði. Fiskimálan. á að sjá um þetta, og til þessara framkvæmda var stj. veitt 1 millj. kr. lántökuheimild á síðasta þingi. Af þessu fé mun vera óeydd talsvert mikil fúlga, og efast ég ekki um, að hæstv.ríkisstj. muni verja því, sem óeytt er af fénu, í þessum tilgangi, og meðan svo er, er ekki ástæða til að bera stj. á brýn, að hún sjái ekki að verulegu leyti fyrir þessari þörf sjávarútvegsins, hvað sem liður markaðs- og verðjöfnunarsjóðnum. En ástæða væri til að segja, að ekki væri nema sjálfsagt, að sjávarútvegurinn legði eitthvað á móti, og þá gætum við athugað, hvort halda bæri einhverjum hluta af þessu háa gjaldi, sem allir þingflokkar voru sammála um að leggja á sjávarútveginn á síðasta þingi.

Flm. (Ólafur Thors) Ég segi eins og hæstv. fjmrh., að ég geri ekki að neinu kappsmáli, í hvaða n. málið fer, en mér finnst réttara, að það fari til sjútvn. Mér finnst, að umr. um þetta mál snúist að allmiklu leyti um annað mál, og sannast að segja hafa þær verið nokkuð skringilegar. Það er þinginu til háðungar, að maður, sem er kallaður form. sjútvn., skuli leyfa hér að halda því fram, að engu máli skipti, hvort leyst sé sú þörf sjávarútvegsins, sem þó af öllum löggjöfunum hefir verið talin svo rík, að tilvinnandi hefir þótt að leggja okurgjald á sjávarútveginn í því skyni, að henni yrði fullnægt. Að öðru leyti er sú þræta, sem hér fer fram, ástæðulaus og gagnslaus. Það hefir komið fram yfirlýsing frá hæstv.atvmrh., að stjórnarfl. séu búnir að ákveða fyrir sitt leyti að létta þessu gjaldi af sjávarafurðunum. Það er og upplýst, að Sjálfstfl. er þeirrar sömu skoðunar, og það er upplýst af hæstv.atvmrh., að honum hefir verið kunnugt frá þingbyrjun, að Sjálfstæðisfl. vill þetta, og það er viðurkennt af mér, að mér hefir verið kunnugt um, að hæstv.atvmrh. hefir haft sömu tilhneigingu til að létta þessum skatti af. Samtalið milli okkar hefir eingöngu snúizt um það, hvort kleift þætti að gera þetta. Nú lýsti hann því yfir, að hans flokkur teldi það kleift, og ég lýsti yfir, að Sjálfstfl. teldi það kleift. Mér er því ekki ljóst, hvers vegna er verið að rífast. Legg ég því til, að deilur falli niður, en menn sameinist í ánægju yfir því, að þessum þungbæra skatti verður af létt.

Sigurður Kristjánsson Það er aðeins örstutt svar við þeirri spurningu, sem hv.þm. Ísaf. kom með. Mér fannst hún nú eiginlega ekki koma þessu máli neitt við. - Hann spurði að því, hvort ég væri ákafur með því, að það væri borgað, sem lög um markaðs- og verðjöfnunarsjóð gera ráð fyrir, og hvort ég harmaði, að þörfin væri nú ekki fyrir hendi. Það er held ég það fyrsta, að þessi hv.þm. viti, hvað það er, sem þurfti að borga. Það stendur í lögunum, hvað eigi að gera við sjóðinn, að það eigi með honum að tryggja og rýmka markaði fyrir saltfisk og að verja honum til verðjöfnunar á fiski. Ég get svarað þessum hv.þm. strax. Ég er áfram um, að þetta sé gert að markaðurinn sé rýmkaður og tryggður og viðhaldið og menn fái verðjöfnunaruppbætur, þegar ekki er hægt að láta eitt yfir alla ganga um sölu fiskjarins. Mér er ekki kunnugt um, að þessi hv.þm., sem er athafnamikill maður, sé búinn að gera neitt til þess að létta af þörfinni fyrir markaði fyrir sjávarafurðir. Hitt skyldi ég ekki harma, ef það væri gert á þann hátt, að nægir markaðir væru fyrir hendi. Það er áreiðanlegt, að bæði ég og aðrir, sem eitthvað hugsa um sjávarútveginn, vilja láta eitthvað af mörkum til þess að tryggja þá markaði, sem fyrir eru, og rýmka þá, en ég álít aðeins ekki rétt að líta á málið svo sem það sé hagur útgerðarmanna einna, sem er hagur landsmanna allra.

Páll Zóphóníasson Herra forseti. Flm. þessa máls, hv.þm. G.-K., lét þau orð falla, að sjálfsagt væri að afnema útflutningsgjald af sjávarafurðum, því að búið væri að afnema útflutningsgjald af landbúnaðarafurðum. Ég hefi þá skoðun, að hér sé um ólíkar kringumstæður að ræða. Ég vil vekja athygli n., sem fær þetta mál til meðferðar, á því, að til þess að framleiða landbúnaðarafurðir þarf sá, sem það gerir, að eiga land eða hafa afnotarétt af því. En af því leiðir, að hann þarf að borga vexti af höfuðstól, eftir því hve landið er talið mikils virði. Sjórinn er aftur á móti sameign allra, þó að vísu það kapital, sem úr honum fæst, komi í hendur þeirra, sem hann nytja. Það gjald, sem borgað er í ríkissjóð sem útflutningsgjald af sjávarafurðum, skoða ég sem afgjald til allra landsmanna í heild, fyrir afnot, sem allir eiga rétt til, en sumir þegnar nota; það er svipað og upprekstrargjald í hrepp fyrir land, sem allir eiga sameiginlega, en þeir borga svo leigu af, sem nota. Nú má deila um, hve sjórinn sé mikils virði og hve hátt þetta gjald eigi að vera. En það hygg ég, að allir séu sammála um, að hann sé mikils virði.

Þá ættum við að fá afnotagjöld frá Englendingum og Frökkum, sem hér veiða

. Telur hv.þm. sjóinn kringum landið ekki okkar eign, og ekki verðmikinn?

Sigurjón Á. Ólafsson Ég vil mælast til þess við hæstv. forseta, að hann taki þetta mál út af dagskrá. N. hefir ekki getað afgr. málið ennþá, en í fyrramálið heldur hún fund, og væri þá hægt að ganga frá frv. af n. hálfu.

Frsm. (Sigurjón Á. Ólafsson) [óyfirl.]: Þetta frv., sem sjútvn. hefir flutt fyrir tilmæli hæstv.atvmrh., er samið af n., sem hæstv. ráðh. kvaddi til að semja þennan lagabálk. Þetta frv. er, eins og hv.þdm. sjá, allmikill bálkur og fjallar um margvísleg efni. Sé ég ekki ástæðu til að flytja langa ræðu um málið nú, þar sem grg. frv. skýrir það líka allverulega. - Tilefni frv. er það, að á fyrri hluta þessa þings var samþ.till. um að samræma l. um þessi efni meira en áður hefir verið gert og bæta um leið úr þeim agnúum, sem hafa þótt koma fram á þeirri löggjöf. Eins og kunnugt er, hafa þessi l. verið meira og minna í smápörtum, en hér eru þau öll sameinuð í einn bálk, sem á að ná yfir alla yfirmenn á smærri sem stærri skipum, og um efni frv. er svo yfirleitt það að segja, að þar er nokkuð hert á þeim kröfum, sem gerðar eru til þeirra manna, sem ætla að gera farmennsku að lífsstarfi sínu, einkum að því er verklega námið snertir. T. d. er heimtaður lengri siglingatími af þeim, sem ætla að læra stýrimannafræði, og af þeim, sem ætla sér að stunda vélgæzlu, er heimtað meira verklegt nám svo sem meiri smiðakunnátta. Ég hygg, að þessi stefna frv. sé í fullu samræmi við þær skoðanir, sem fram hafa komið á Alþingi undanfarið og nú eru ríkjandi, að æskilegt sé, að skipstjórar, stýrimenn og vélstjórar á skipum séu sem allra bezt undirbúnir til þess að stjórna skipunum. Þeir hafa yfirleitt mjög ábyrgðarmiklum störfum að gegna. Þessari reglu er yfirleitt fylgt í frv. Þá skal ég geta þess, að það, sem í raun og veru hefir ýtt þessu frv. á stað, mun vera þáltill. sú, sem samþ. var á fyrri hluta þessa þings í fyrra vetur, um að veita þeim mönnum aukin réttindi, sem tekið hafa smáskipapróf. Í frv. er reynt að fara miðlunarleið í þessu efni að nokkru leyti og komast framhjá því spursmáli, sem valdið hefir deilum. Réttur þeirra manna, sem hafa smáskipapróf og mega nú fara með 60 rúmlesta skip, er aukinn samkv. frv., þannig að þeim verði heimilt að fara með 100 rúmlesta skip, en þó með því skilyrði, að þeir hafi hlotið nauðsynlega æfingu við stjórn smærri skipa, undir 60 rúmlestum; ennfremur er ætlazt til, að þeir bæti við hina bóklegu þekkingu sína í siglingafræði og sjófræði. Um það verða sett nánari ákvæði í öðru frv., sem væntanlega verður flutt hér í þessari hv. d. Þá má í öðru lagi benda á annað atriði, sem hratt þessu frv. á stað; en það er ágreiningur sá, sem verið hefir um það, hvort ætti að auka réttindi þeirra vélstjóra, sem nú mega aðeins fara með minni mótorvélar, eða ekki. Ég hygg, að reynslan hafi einnig sýnt það, að heppilegast sé að brúa þennan ágreining, og að því er stefnt með þessu frv. Í frv. er dregin skýr merkjalina á milli hinna tveggja vélategunda, eimvéla og mótorvéla, því gert er ráð fyrir, að þeir einir megi fara með hvora tegundina fyrir sig, sem fengið hafa nauðsynlega æfingu við þesskonar vélar, þó prófið sé hið sama fyrir báðar tegundir hinna stærri véla. Að vísu eru gerðar meiri kröfur um bóklega þekkingu til þeirra, sem eiga að stjórna mótorvélum, og kemur það einnig fram í frv., sem síðar verður flutt um vélstjóraskólann. Sjútvn. hefir ekki enn unnizt tími til að fara ýtarlega yfir frv. og bera það saman við eldri lög um sama efni. Nm. munu hafa lesið það hver fyrir sig, en ekki tekið það til sameiginlegs álits. Þess vegna vil ég leyfa mér að beina þeirri ósk til hæstv. forseta, að hann taki það ekki á dagskrá til 2. umr., nema n. hafi áður gefizt kostur nú að athuga það og bera fram brtt. við það, ef hún telur þess þörf. Enda ætti að vera hægt að afgr. það á þessu þingi, þó að n. fái ráðrúm til að gagnrýna það. Ennfremur má búast við því, að ýmsir menn utanþings óski eftir að fá tækifæri til að koma á framfæri brtt. við þetta frv., sem sjálfsagt er að athuga og mætti væntanlega taka til greina. Þetta styður allt að því, að ekki má hraða frv. um of á þessu stigi. Málið er sérfræðilegs efnis, að kalla má, og ýmsir þm. hafa vitanlega ekki lagt sig fram um að kynnast þessum málum, sem frv. fjallar um. En það er undirbúið og samið af mönnum, sem allir höfðu nokkra sérkunnáttu í þessum efnum, og þeir leituðu auk þess aðstoðar annara sérfróðra manna. Ég vænti því, að þessi lög verði að lokum þannig afgr., að þau komi til með að brúa þann ágreining, sem mjög hefir bólað á í þessum málum að undanförnu. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um frv., en vænti, að því verði vísað til 2. umr. og sjútvn. til fyllri athugunar, og að það verði ekki tekið á dagskrá nema í samráði við form. sjútvn.

Frsm. (Sigfús Jónsson) Frv. þetta er komið fram sökum þess, að fjhn. barst bréf frá fjmrh., þar sem hann m. a. skýrir frá því, að það hafi komið í ljós, að nokkur brögð séu að því, að skotizt hafi yfir hjá sýslumönnum að innheimta sektir fyrir vanrækslu á stimplun skjala. En eins og kunnugt er, þá ber að láta stimpla öll skjöl, svo sem afsöl, skuldabréf, kaupsamninga n. fl., innan 2 mánaða frá dagsetningu. Þar sem nú gjald þetta getur í sumum tilfellum orðið nokkuð hátt, eins og t. d. á afsalsbréfum, þar sem það er 1%, en sektirnar geta orðið allt að fimmfalt gjaldið, þá er sýnilegt, að hér getur orðið um allstórar upphæðir að ræða. Nú er svo ákveðið í 52. gr. stimpilgjaldslaganna frá 1921, að stj. megi geta eftir nokkuð af sektum þessum, eða jafnvel láta þær falla niður með öllu, ef sérstakar kringumstæður mæla með því, en svo er jafnframt ákveðið, að þetta gildi aðeins í 10 ár frá því að lögin öðlast gildi. Var því heimild þessi útrunnin 1931. Reynslan hefir nú orðið sú, að þrátt fyrir þennan langa tíma, sem ætlaður mun hafa verið til þess, að fólk áttaði sig á þessu gjaldi, eru ennþá að berast óstimpluð skjöl til sýslumanna eftir að stimpilfresturinn er útrunninn og stjórnarráðinu beiðnir um lækkun eða uppgjöf sekta. En þar sem heimildin til þess er nú niður fallin, hefir stjórnin ákveðið að fresta innheimtu sektanna, þar til Alþingi hefir verið kvatt saman í haust, og nú fer hún fram á það, að frestur sá, sem um ræðir í 52. gr. laganna frá 1921, verði framlengdir um óákveðinn tíma, og á það hefir fjhn. fallizt, því að það er vafalaust ekki svo almennt, að fólk vilji skjóta sér undan að greiða þetta stimpilgjald, heldur stafar vanrækslan oftast af þekkingarleysi, gáleysi eða gleymsku.

Flm. (Sigurður Einarsson) Í frv. þessu, sem ég og hv. 6. landsk. höfum leyft okkur að flytja, felast aðallega tvær breyt. á l. um Brunabótafélag Íslands. þegar Brunabótafélag Íslands hóf göngu sína fyrir nálega tveimur tugum ára, var verksvið þess takmarkað við húseignir í kaupstöðum, nema Reykjavík, og kauptúnum með 300 íbúum eða fleiri. Síðan hefir félagið fært nokkuð út verksvið sitt, en þó eru ennþá ýmsar takmarkanir á um verksvið þess, sem ekki geta talizt eðlilegar. Þannig er það t. d. svo, að það getur ekki eða því er ekki heimilt að taka að sér brunatryggingar húsa í Reykjavík, þó að félagið og bæjarstj. gætu orðið ásatt um vátryggingarkjörin. Þegar Reykjavíkurbær bauð síðast út samning um brunatryggingu fasteigna, leitaði hann m a. til félags þessa, en því var af greindum ástæðum þýðingarlaust að gera tilboð. Nú eru ekki nema 4 ár þar til samningur sá, sem Reykjavíkurkaupstaður hefir um brunatryggingu fasteigna, fellur úr gildi. Geti félagið þá ekki átt kost á að gera tilboð í tryggingarnar, yrði það að teljast mjög óeðlilegt, því að í öllu tilliti er það ávinningur, að brunatryggingarnar í Reykjavík gætu verið innanlands og iðgjöldin að sem mestu leyti haldizt í landinu. Hin breyt. snertir lausafjártryggingarnar. Félaginu hefir ekki verið heimilt að taka lausafjártryggingar, nema aðeins að tryggja innanstokksmuni og búslóð húseigendanna sjálfra, sem tryggja hús sín hjá félaginu. Þannig hefir því ekki verið heimilt að tryggja húsmuni leigjenda. Þessar lagalegu takmarkanir fer frv. fram á að fella í burtu. Hinar aðrar breyt., sem í frv. felast, eru afleiðingar af þessum tveimur aðalbreyt. - Sé ég svo ekki ástæðu til þess að fjölyrða um frv. þetta frekar nú, en óska því vísað til allshn. að umr. lokinni.