Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. meiri hl. (Pétur Pétursson) : Herra forseti. Þetta frv. er komið frá hv. Ed., og þar hafa verið gerðar nokkrar breytingar á því. Tvær eru veigamestar: annars vegar, að það er sett í lög, að framlög ríkissjóðs skuli vera 50 millj. kr. á ári, í fyrsta sinn árið 1973, og hins vegar er ákvæði til bráðabirgða um, að þessi lög svo og önnur lög um lánasjóði iðnaðarins skuli taka til endurskoðunar hið fyrsta með það fyrir augum að sameina sjóðina og verkefni þeirra. Iðnn. er í raun og veru sammála um öll efnisatriði frv. nema eitt, en það er 3. gr. fr., þar sem gert er ráð fyrir, að stjórn sjóðsins skipi 5 menn og jafnmargir til vara, skipaðir af iðnrh. til 2 ára í senn eftir þar tilteknum reglum.' Við erum sammála um það, að stofnun þessa sjóðs sé mjög mikið og þarft framfaramál fyrir uppbyggingu iðnaðarins í landinu og til aðstoðar við tiltekin verkefni, sem þessum sjóði eru ætluð. Samkvæmt frv. er tilgangurinn í aðalatriðum þessi: að stuðla að aukinni ráðgjöf, þjálfun og tækniþjónustu með framlögum eða lánum, að auka framleiðni með stuðningi við aðgerðir, sem stefna að aukningu afkasta í iðnaði, enn fremur að hvetja til samvinnu og samruna iðnfyrirtækja með lánum eða styrkjum. Nú er það svo, að ýmsar stofnanir á vegum iðnaðarins eru starfandi í landinu, sem taka til ýmissa af þessum atriðum. Enn fremur eru til a.m.k. tveir sjóðir, sem hugsanlega gætu tekið við stjórn þessa sjóðs. Þess vegna hefur meiri hl. n., hv. þm. Gunnar Thoroddsen, Lárus Jónsson og Bjarni Guðnason ásamt mér, leyft sér að leggja fram á þskj. 753 brtt. um, að stjórn iðalánasjóðs verði falið að fara með stjórn sjóðsins, sem skal vera sérstök deild í iðnlánasjóði. Það er auðvitað hægt að hugsa sér, að hvor sem er af þessum tveimur sjóðum sem ég nefndi, iðnþróunarsjóði og iðnlánasjóði, gæti tekið þetta verkefni að sér. En þar sem yfirstjórn iðnþróunarsjóðs er í höndum útlendinga, gæti verið, að það þyrfti nánari athugunar við, með hvaða hætti slíkt gæti orðið, ef valinn yrði iðnþróunarsjóður. Við tókum því þann kost að velja iðnlánasjóð. Hv. iðnn. Ed. hafði fengið ýmsir umsagnir um þetta frv., og mig langar til, með leyfi hæstv. forseta, að rekja hér aðeins örfáar. Það er í fyrsta lagi Seðlabanki Íslands, sem segir í niðurlagi sinnar umsagnar: „Hefur réttilega verið talið æskilegt að vinna að því að fækka fjárfestingarlánasjóðum með sameiningu þeirra sjóða, sem þegar eru starfandi, í stærri og hagkvæmari einingar. Stofnun nýs sjóðs til að vinna að eflingu iðnaðar til viðbótar þeim tveimur, sem fyrir eru, er ekki í samræmi við þessa stefnu“. Undir þetta skrifa tveir af Seðlabankastjórunum, Davíð Ólafsson og Svanbjörn Frímannsson. Í annan stað segir Landssamband iðnaðarmanna: „Varðandi vörzlu sjóðsins og daglega afgreiðslu telur Landssamband iðnaðarmanna eðlilegt að fela iðnlánasjóði að annast þau mál, enda er að því augljóst hagræði fyrir alla aðila, og ætti það fyrirkomulag að geta orðið til sparnaðar á rekstrarkostnaði beggja sjóðanna“. Í þriðja lagi segir Framkvæmdastofnun ríkisins í sinni umsögn, með leyfi hæstv. forseta: „Ekki verður sagt, að frv. til laga um iðnrekstrarsjóð bryddi beinlínis upp á nýmælum, því að tilgang sjóðsins er að finna hjá ýmsum sjóðum og stofnunum, t.d. iðnlánasjóði, iðnþróunarsjóði, Útflutningsmiðstöð iðnaðarins, framkvæmdasjóði, Iðnþróunarstofnun Íslands o. fl. En athyglisverð er sú tilraun, sem hér er gerð til að koma upp öflugri stofnun, sem fjalli um framleiðni og útflutningsmál iðnaðarins á breiðum grundvelli. Þó verður að ætla, að annað tveggja hefði mátt ske, að einhverjum starfandi sjóði eða stofnun hefði verið falið hlutverk iðnrekstrarsjóðs eða að hið opinbera sjóða- og stofnlánakerfi, sem fjallar um iðnað, yrði endurskipulagt með tilkomu hans, því að þróttur hins opinbera til aðstoðar við atvinnuvegina vex ekki nauðsynlega í hlutfalli við fjölgun stofnana. Virðist þetta ekki vera í samræmi við þá viðleitni, sem nú er uppi til að samhæfa eða sameina stofnanir iðnaðarins með markmið iðnþróunaráætlunar fyrir augum“ Undir þessa umsögn skrifa Guðmundur Vigfússon og Bergur Sigurbjörnsson. Iðnlánasjóði er stjórnað af þremur mönnum, einum tilnefndum af Félagi íslenzkra iðnrekenda, öðrum af Landssambandi iðnaðarmanna og hinum þriðja af ríkisstj. Okkur, sem stöndum að þessari till. um breytingu á stjórn sjóðsins, sýnist, alveg sér í lagi þar sem ákvæði til bráðabirgða hefur verið fellt inn í frv. í hv. Ed., sem væntanlega þýðir það, að ætlunin sé að endurskoða þetta kerfi allt saman á vonandi fáum mánuðum, að það sé óeðlilegt og óhyggilegt að vera nú að setja upp sérstaka stofnun með öllu tilheyrandi - væntanlega þyrfti eitthvert starfslið - í kannske fáa mánuði. Okkur finnst eðlilegt með það fyrir augum, að þessi endurskoðun fari fram, að iðnlánasjóði sé falið þetta, eins og við leggjum til. Ef mönnum sýndist heppilegra, að það væri iðnþróunarsjóður, hef ég fyrir mitt leyti ekkert við það að athuga, ef það er framkvæmanlegt. Finnst okkur heppilegra, að þessi skipan sé höfð á. Því er lýst yfir í þessu ákvæði til bráðabirgða, væntanlega með vilja hæstv. iðnrh., að þessi endurskoðun skuli fara fram bráðlega, „hið fyrsta“, segir raunar, sem ég a.m.k. átta mig ekki alveg á, hvað þýðir nákvæmlega, hvort það er eins fljótt og hægt er að vinna verkið eða hvort það er það fyrsta, sem hæstv. ráðherra sýnist rétt að gera þessa endurskoðun. En einmitt með það í huga, að þetta verði gert, finnst okkur það ákaflega merkilegt, að það skuli vera talið nauðsynlegt allt í einu núna að fara að setja yfir þennan sjóð sérstaka stjórn. Ég lít svo á, að þetta frv. geti ekki með neinum hætti verið pólitískt mál. Hér er verið að gera mjög umtalsvert, þakkarvert og að mínu mati stórbrotið atriði til hjálpar iðnaðinum í landinu, og mér finnst, að það hljóti að brjóta í bága við þá stefnu, sem hæstv. ríkisstj. hefur verið að halda fram, að reyna að draga saman slíkar stofnanir eða samræma vinnubrögð stofnana. Alveg sérstaklega hef ég orðið var við þetta í iðnaðinum, þar sem erlendir sérfræðingar hafa verið undanfarið ár, má ég segja, að vinna að þessum málefnum, bæði gagnvart þeim atriðum, sem eru nefnd í þessu frv., og gagnvart markaðsmálum iðnaðarins. Þeir hafa skilað um það skýrslum, sem að vísu eru ekki fullnaðarskýrslur, en voru þó að mati hæstv. iðnrh. nægjanlega merkileg plögg til þess að boða iðnbyltinguna. Þetta er auðvitað alveg bráðnauðsynlegur þáttur til eflingar iðnaðarins, og ég er algerlega sammála þessu meginefni frv. En við, sem flytjum brtt., getum ekki með neinu móti séð, að það sé nein brýn nauðsyn á því að setja sérstaka stjórn yfir þennan sjóð á tímabilinu, þar til þessi endurskoðun hefur farið fram í heild. Ég skal svo ekki hafa þessi orð fleiri, herra forseti, en eftir beiðni erum við tilbúnir til að taka brtt okkar til baka til 3. umr.

Frsm. minni hl. (Þórarinn Þórarinsson) : Herra forseti. Eins og kom fram í ræðu frsm. meiri hl., eru eiginlega allir sammála um, að það þurfi að fara fram endurskoðun á því lánakerfi, sem iðnaðurinn býr við í dag, og þeim stofnunum, sem vinna sérstaklega að málum hans. Þetta er líka viðurkennt í ákvæði til bráðabirgða í frv., en þar segir: „Lög þessi, svo og önnur lög um lánasjóði iðnaðarins, skal taka til endurskoðunar hið fyrsta með það fyrir augum að sameina sjóðina og verkefni þeirra.“ Og ég get bætt því við, samkv. upplýsingum, sem form. iðnn. hefur aflað sér, að þess er að vænta, að frv. um þessa sameiningu verði lagt fram á næsta þingi og tekið til meðferðar þar. Eigi að síður, þó að það sé samkomulag um, að slík endurskoðun og endurbót skuli eiga sér stað, voru allir nm. iðnn. Ed. sammála um, að það ætti að stofna þennan sjóð, hann fengist við verkefni, sem eru nauðsynleg, og það væri engin ástæða til að draga stofnun hans, þó að slík endurskoðun stæði fyrir dyrum. Ágreiningurinn var um, hvaða aðili eða aðilar ættu að fara með stjórn sjóðsins, þangað til þessi endurskoðun hefði farið fram. Það var niðurstaða meiri hl., að það ætti að fela stjórn þessa sjóðs stjórn iðnlánasjóðs, en hún er þannig skipuð, eins og frsm. meiri hl. minntist á, að í henni eru þrír menn. Ráðherra skipar form., Landssamband iðnaðarmanna tilnefnir einn mann og Félag íslenzkra iðnrekenda tilnefnir einn. Það eru þessi tvö samtök, Landssamband iðnaðarmanna og Félag íslenzkra iðnrekenda, sem hafa meiri hl. í stjórn sjóðsins. Nú má segja, að þetta hafi ekki verið óeðlilegt, á meðan megintekna iðnlánasjóðs var aflað á þann hátt, að það var sérstakt gjald, sem meðlimir þessara samtaka greiddu, iðnlánasjóðsgjaldið svonefnda. Og það var ekkert óeðlilegt, á meðan þeir greiddu meginhlutann í sjóðinn, þó að þeir hefðu líka ráðstöfunarréttinn með höndum. Nú er þessum sjóði ætlað að sumu leyti allt annað eða a.m.k. þrengra verkefni en iðnlánasjóði. Þessi sjóður á eingöngu að sinna málum útflutningsiðnaðarins, og tekna til hans er aðallega aflað á tvennan hátt: Í fyrsta lagi með því, að sá gengishagnaður, sem varð hjá útflutningsiðnaðinum í sambandi við síðustu gengisfellingu, skal renna í sjóðinn. Er gert ráð fyrir, að það verði allt að 40 millj. 0g svo í öðru lagi, að ríkissjóður leggur fram 50 millj. kr. framlag á þessu ári. Samkv. þeim reglum, sem hafa gilt um iðnlánasjóð, er ekki óeðlilegt, að þeir, sem fara með stjórn iðnrekstrarsjóðs, séu fyrst og fremst þeir aðilar, sem leggja fé í sjóðinn, þ.e. útflutningsiðnaðurinn. Þess vegna er lagt til í þeirri till., um stjórn sjóðsins, sem er í frv., að í stjórninni skuli vera fulltrúar frá Félagi íslenzkra iðnrekenda og Sambandi íslenzkra samvinnufélaga, en innan þessara tveggja samtaka er svo að segja allur útflutningsiðnaðurinn í dag. Aftur á móti eru mjög fáir aðilar í Landssambandi iðnaðarmanna, sem standa að útflutningsiðnaði. Þess vegna finnst okkur í minni hl. og þeim, sem hafa lagt þetta frv. fram, að það sé miklu eðlilegra, að þessir tveir aðilar, meginaðilar útflutningsiðnaðarins, standi að stjórn sjóðsins og til viðbótar þeim, auk hins stjórnskipaða form., komi fulltrúi frá Alþýðusambandi Íslands. Okkur finnst eðlilegt, vegna þess að iðnaðarmennirnir, sem standa að útflutningsiðnaðinum, eru stór aðili í þessu sambandi, að meginsamtök þeirra fái að tilnefna þarna einn mann. Fimmti maðurinn á svo að vera frá iðnþróunarsjóði, en iðnþróunarsjóður er sú stofnun í dag, sem aflar sér mestrar þekkingar um útflutningsiðnaðinn. Okkur þykir eðlilegt, á meðan ekki er búið að koma á þeirri framtíðarskipan, sem að er stefnt, og meðan iðnrekstrarsjóður starfar sem sérstakur aðili, eins og allir eru sammála um, sé stjórn hans skipuð með þessum hætti, þannig að það séu meginaðilar útflutningsiðnaðarins, sem tilnefni tvo fulltrúa í stjórn hans, þar til viðbótar komi einn fulltrúi frá Alþýðusambandi Íslands, einn frá iðnþróunarsjóði og svo sé form. stjórnskipaður, eins og er í stjórn iðnlánasjóðs. Þegar litið er á það, að hér er fyrst og fremst um sjóð að ræða, sem á að styrkja útflutningsiðnaðinn, og þar sem tekna hans er að verulegu leyti aflað frá útflutningsiðnaðinum, er t.d. ekki talið eðlilegt, að samtök eins og Landssamband iðnaðarmanna eigi aðild að sjóðnum, vegna þess að þótt það séu merkileg samtök út af fyrir sig, snertir útflutningsiðnaðurinn mjög lítið þá aðila, sem eru í því sambandi. Þeir eru fyrst og fremst, eins og ég áðan sagði, í samvinnusamtökunum og í Félagi íslenzkra iðnrekenda. Ég hygg, að þegar menn bera þetta tvennt saman, komist þeir að þeirri niðurstöðu, að eðlilegt sé, að sú bráðabirgðastjórn, sem á að vera á sjóðnum, þangað til heildarathugun þessara mála liggur fyrir, sé skipuð með þeim hætti, sem gert er ráð fyrir í frv. og við í minni hl. leggjum til, en ekki sé fækkað í stjórninni og það séu eingöngu þessir tveir aðilar, Félag íslenzkra iðnrekenda og Landssamband iðnaðarmanna, sem hafi þar meiri hl. Ég tel óeðlilegt með tilliti til þess, hvernig sjóðurinn er uppbyggður, og þess hlutverks, sem honum er ætlað, að jafnstór aðili að útflutningsiðnaðinum og Samband íslenzkra samvinnufélaga eigi t.d. ekki fulltrúa þar, og ég tel líka óeðlilegt, þar sem í vaxandi mæli er nú farið að taka tillit til aðildar launastéttanna að slíkum málum, að þarna sé ekki líka fulltrúi frá Alþýðusambandi Íslands. Það er svo að sjálfsögðu til bóta, að þarna sé líka fulltrúi frá iðnlánasjóði, vegna þeirrar miklu þekkingar, sem þar liggur nú fyrir um stöðu útflutningsiðnaðarins og útflutningsfyrirtækja. Ég vænti þess, að þegar menn athuga þetta mál þannig rækilega frá öllum hliðum, komist þeir að þeirri niðurstöðu, að það sé eðlilegra að skipa bráðabirgðastjórn, sem þessi sjóður kemur til með að hafa, þangað til heildarendurskoðun hefur farið fram, á þann veg, sem lagt er til í frv., en að fela þetta stjórn iðnlánasjóðs, eins og hún er í dag.



Herra forseti. Eins og fram hefur komið, klofnaði hv. iðnn. við afgreiðslu málsins, og örlögin höguðu því þannig, að ég lenti - eigum við að segja hægra megin í n., aldrei þessu vant. Þetta mun vera eina dæmið, að ég hygg, eftir stjórnarskiptin, þar sem stjórnarandstaðan hefur fengið stuðning í n. í ákveðnu nál. um annað en stjórnin hefur viljað, og þykir mér rétt að skýra, hvers vegna ég valdi þessa leiðina. Fyrst er þess að geta, að um nauðsyn þessa máls er alger samstaða. Hér er hreyft mjög brýnu máli, þ.e. að stuðla að auknum útflutningi iðnaðarvarnings og aukinni framleiðni í íslenzkum iðnaði, og útvega þar með aukið rekstrarfé. Um þetta eru allir sammála. Hins vegar vaknar sú spurning, hvort ástæða sé til að mynda nýjan sjóð, og þar stendur hnífurinn í kúnni. Ég tel, að þetta stangist beinlínis á við málefnasamning ríkisstj. Í málefnasamningnum er sagt eitthvað á þá leið, að það eigi að endurskoða bankakerfið og einfalda og sameina fjárfestingarsjóðina. Í bankaálitinu, sem gefið var út og þm. hafa lesið sér til fróðleiks og skemmtunar síðustu daga, er beinlínis látin uppi sú eindregna skoðun, að fjárfestingarsjóðunum þurfi að fækka, þeir séu núna 17 að tölu, en það megi með auðveldum hætti fækka þeim niður í 9, um tæpan helming. Þetta er beinlínis atriði í málefnasamningi ríkisstj., og ég hef látið þau orð falla, að ég sé ekki reiðubúinn að styðja mál, sem ganga gegn málefnasamningi ríkisstj. Þetta er ástæðan. Þarna er m.ö.o. gert ráð fyrir að stofna nýjan sjóð og setja sjóðnum 5 manna stjórn. Er ekki nóg komið af öllum nefndunum, ráðunum og stjórnunum o.s.frv. og nýjum sjóðum? Á ekki að fara að snúa við? Á ekki að fara eitthvað að spyrna við fæti? Menn segja sem svo: Það er ekki til neinn sjóður, sem nákvæmlega sinnir þessu verkefni. Það er alveg rétt. En ég vil benda á, eins og fram hefur komið hér, að það er til iðnlánasjóður, sem er stofnlánasjóður iðnaðarins. Nú hagar svo til, að það eru frá nútímasjónarmiði ekki lánuð nein stofnlán til fyrirtækja, nema rekstrargrundvöllur sé kannaður. Það er alrangt að líta á þessa hluti sem tvo þætti: eitt heiti stofnlán og eitt heiti rekstrarlán, og hafa það í tveimur aðskildum sjóðum. Þetta á auðvitað að vera undir einum og sama hatti, því að þetta er nátengt og verður ekki aðskilið, og engin stofnlán eru að sjálfsögðu lánuð til fyrirtækja, sem hafa ekki rekstrargrundvöll, eða a.m.k. ætti tæpast að vera svo. Þá ættu menn að geta fengið á einum og sama stað bæði stofnlán og rekstrarlán. Þetta er m.ö.o. eitt og hið sama og hlýtur þannig að vera, ef menn ætla að hafa einhverja stjórn á hlutunum. Hins vegar hafa komið vöflur á Ed: menn út af þessu, og þeir hafa því sett inn ákvæði til bráðabirgða, þar sem segir, að lög þessi, svo og önnur lög um lánasjóði iðnaðarins skuli taka til endurskoðunar hið fyrsta, með það fyrir augum að sameina sjóðina og verkefni þeirra. Þið, herrar mínir, vitið gerla, að í munni stjórnmálamanns, er margt mjög óljósrar merkingar, og það lá ekki fyrir nein yfirlýsing um, hvað þetta hugtak merkti. Ég er þeirrar skoðunar, að það sé miklu örðugra að sameina sjóðina, eftir að búið er að fjölga þeim. Sú er einmitt reynslan af bankakerfinu. Örðugleikarnir við að sameina banka stafar af því, að þeir eru orðnir svo margir með sérstökum stjórnum, að hagsmunirnir rekast hvarvetna á. Þess vegna tel ég, að úr því að það liggi fyrir yfirlýsing um að sameina þessa sjóði, sé hið skynsamlega og eina rétta að setja ekki upp nýja stjórn, heldur bíða með það og hafa ákvæði um, að þetta sé sérstök deild iðnlánasjóðs. Þetta er mitt viðhorf. Ég skal ekki fara neitt út í það, að pólitískt hljómar það miklu kröftugar að stofna nýjan sjóð. En það er röng stefna engu að síður. Og ég er þeirrar skoðunar, að Alþ. og kannske ekki sízt ríkisstj. sjálf eigi að fara sér mjög hægt í því að vera að mynda ný ráð og nýjar stjórnir yfir hina og þessa sjóði og stofnanir, heldur reyna að líta á málin í heild. Af þessari ástæðu, sem ég hef nú greint frá, tel ég skynsamlegt, að þetta verði hluti af iðnlánasjóði. Hv. 4. þm. Reykv. benti á, að stjórn þess sjóðs væri kannske ekki samsett á heppilegastan hátt, og um það skal ég ekki deila. Það örvar þá kannske ríkisstj. til þess að flýta sér með endurskoðunina. M.ö.o.: einföldun er ekki fólgin í því að setja upp nýja sjóði, síður en svo. Þess vegna hef ég að þessu sinni stigið í hægri fótinn.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð út af ummælum hv. 4. þm. Reykv. Stjórn iðnlánasjóðs er, eins og hann réttilega sagði, samansett af fulltrúum frá Landssambandi iðnaðarmanna og Félagi ísl. iðnrekenda, og svo formanni tilnefndum af ríkisstj. Og það er líka rétt, sem hann sagði, að þessu frv., ef að lögum verður, sem ég sannarlega vona, er fyrst og fremst ætlað að styðja að útflutningsiðnaðinum og efla rekstrarfé hans, sem er sannarlega ekki óverðugt verkefni, eins og ég hef margoft sagt hér. Ég held, að þeir menn, sem veljast sem fulltrúar þessara samtaka, þekki allra manna bezt í raun og veru til þarfa iðnaðarins á fjármálahliðinni. Þeir hafa unnið við það að deila niður því takmarkaða fjármagni, sem iðnlánasjóður hefur haft., til iðnaðarfyrirtækjanna, fyrst og fremst til stofnlána. Þá held ég, að það hafi ekki skipt máli, hvort þau hafa verið til framleiðslu fyrir innlendan markað eða til útflutnings. Iðnþróunarsjóður er svo til einhliða stofnlánasjóður fyrir iðnfyrirtæki til útflutnings. Iðnrekstrarsjóður kemur hins vegar, eins og hann sagði, til með að hafa áhrif á rekstur þeirra fyrirtækja, sem eru að framleiða vörur til útflutnings. En vitaskuld er ekki síður mikils virði að efla þau iðnfyrirtæki, sem eru gjaldeyrissparandi iðnfyrirtæki. Þau þurfa vitaskuld líka að fá hagræðingu og skipulega aðstoð, eins og þau fyrirtæki, sem eru að fást við útflutning. Nú er það svo, að bæði iðnlánasjóður og iðnþróunarsjóður hafa vissa möguleika til þess að notfæra sér, að mig minnir, 10% af sínu umráðafé til ýmissa slíkra hluta, rannsókna og athugana. Að því er varðar skipun stjórnar í þessum sjóði, fyndist mér a.m.k. ekki óeðlilegt, að útflutningsmiðstöð iðnaðarins væri aðili að henni, en sú stofnun virðist vera ákaflega mikið olnbogabarn hjá hæstv. ríkisstj. Það hefur ekki fengizt nema sáralítið af því fjármagni, sem bæði stofnunin telur sig þurfa, svo að ég tali ekki um það, sem hinir erlendu sérfræðingar telja, að stofnunin þurfi, a.m.k. ekki enn þá. Það er þess vegna fullkomin ástæða til að athuga nánar, hvort Útflutningsmiðstöð iðnaðarins á ekki erindi inn í stjórn þessa sjóðs í framtíðinni með einhverjum hætti. Alþýðusamband Íslands er þarna til tekið, en mér finnst alveg eins koma til greina, að samtök iðnverkafólks í landinu væru þarna aðili og raunar fremur en Alþýðusamband Íslands. Ég vil ekki una því, að mér fannst hálfpartinn liggja í orðum hv. 4. þm. Reykv., að hann treysti ekki stjórn iðnlánasjóðs til þess að fara með yfirstjórn iðnrekstrarsjóðs þann stutta tíma, sem hann segir að verði þangað til öll þessi mál verði endurskoðuð, og koma þau þá væntanlega í heild hér inn á hv. Alþ. Ég er engan veginn að fordæma sem slíka þá uppsetningu, sem hefur verið gerð með stjórn iðnrekstrarsjóðs, eins og hún er í frv., að þeir aðilar, sem að útflutningnum vinna mest, hafi þar aðild, og einkum er það gott, að þar skuli iðnþróunarsjóðurinn vera með. En hitt er ég að fordæma, að það sé ekki hægt að treyst stjórn iðnlánasjóðs fyrir þessu verkefni, þar til þessi endurskipulagning fer fram. Mér hefur stundum fundizt það vera fullerfitt, og ég held, að það hljóti að vera í þessu tilviki, að fara að setja sjóðinn af stað nú með nýrri stjórn og pomp og pragt, en síðan á þetta allt að leggjast niður eftir 5–6 mánuði og allt að breytast. Það er út frá þessu sjónarmiði, sem ég legg til og finnst raunar, eins og hv. síðasta ræðumanni, Bjarna Guðnasyni, þó að ég sé ekki stuðningsmaður ríkisstj., að það megi ómögulega þverbrjóta Ólafskver í þessu efni eins gersamlega og hún gerir. Ég vil þess vegna vona, að þetta mál komist út fyrir pólitísku sjónarmiðin, því að þetta er stórmál fyrir iðnaðinn, um það erum við allir í n. sammála og allir hv. þm. vænti ég. Það er stórmál að fá þennan sjóð, alveg sér í lagi þegar séð verður að hann hefur dálitil fjárráð, og því vildi ég vona, að það væri ekki talið óhyggilegt að fara nú að okkar ráðum í meiri hl. og brúa þetta bil yfir sumarið. Ég átta mig ekki almennilega á því, hvers vegna það má ekki, get ekki komið auga á það. Ef verið er að hugsa um að koma fljótt á stað hagræðingu hjá fyrirtækjunum, þá er það hægt. Að markaðsmálum er verið að vinna, og þetta ár er nokkurn veginn afgreitt í því efni. Það hefur verið unnið talsvert að hagræðingarmálum fyrir atbeina iðnþróunarsjóðs, og mér finnst það allt að því hlálegt að vera að setja allt í einu upp sérstaka sjóðsstjórn með öllu tilheyrandi, að því er upplýst er fyrir nokkra mánuði, og síðan eigi að taka allt málið til endurskoðunar. Ég skil ekki tilganginn í því að gera þetta svona, nema þá eitthvað annað liggi á bak við, sem ég a.m.k. veit ekki hvað er.



Herra forseti. Það er vissulega slæmt, þegar þm. þurfa, hver á eftir öðrum, að koma hér í pontu á hv. Alþ. og lýsa því yfir, að þeir skilji ekki meiningu hver annars. Ég ætla ekki að lýsa slíku yfir, vegna þess að ég þykist algerlega skilja það, sem hér fer fram, og skil ég þó allra bezt málflutning hv. þm. Bjarna Guðnasonar, 3. landsk. þm. Að vísu hefði ég ekki skilið málflutning hans fyrir hálfum mánuði, en eftir að vera búinn að sitja hér á Alþ. nokkuð lengi, ég er búinn að sitja hér í eina 5–6 daga, er mér orðið algerlega ljóst, að málflutningur hans er einn hringur, ein hringavitleysa, væri kannske réttara að segja. Mér þykir leitt, að hv. þm. er ekki hér nærstaddur.  Það er örstutt síðan ég heyrði þennan hv. þm. flytja ræðu úr þessum ræðustól og vera uppfullan af andakt yfir því, að það yrði að gæta hagsmuna aðila vinnumarkaðarins, það ætti að fjölga aðilum, sem hefðu með ákveðin mál að gera, þ.e. atvinnuleysistryggingasjóðinn. Nú ætla ég ekki að tala hér ópólitískt, eins og síðasti hv. ræðumaður sagðist líta á þetta mál, þetta er nefnilega ekki ópólitískt mál, heldur pólitískt, og þess vegna get ég ekki talað um það ópólitískt. Hv. þm. Bjarni Guðnason sagðist líta svo á, að öll lánamál iðnaðarins ættu að vera undir einum hatti. Látum svo vera. Segjum, að það væri farsælasta lausnin á öllum lánamálum, allri hagræðingu og öðru í sambandi við iðnaðinn, að allt væri undir einum hatti. Ég skal ekkert um það deila við hann. En út frá þessari forsendi velur hann sinn hatt, sem lánamál iðnaðarins eiga að heyra undir. Eru það t. d. aðilar vinnumarkaðarins, sem hann talaði hér um fyrir nokkrum dögum af mikilli hjartans einlægni, að þyrftu að ráða málunum eða fjalla um þau? Hatturinn, sem þessi hv. þm. velur, er tvenn samtök atvinnurekenda. Hann stendur að till. um að koma í veg fyrir, að Alþýðusamband Íslands komi nálægt lánamálum iðnaðarins. Hann ætlar sér með þessu að reyna að koma í veg fyrir það hér á hæstv. Alþ., að 2000 manna samtök byggingariðnaðarmanna, launþega, eigi fulltrúa, hann ætlar með þessu að reyna að koma í veg fyrir, að 1800 manna samtök launþega í málmiðnaði eigi fulltrúa, hann ætlar sér að reyna að koma í veg fyrir, að milli 1600 og 1800 manna samtök iðnverkafólks eigi fulltrúa í þessari stjórn. En hvert er grundvallaratriðið í samskiptum atvinnurekenda og launþega um hagræðingarmál, sem einmitt þessi sjóður á að styrkja og fjalla um? Það er, að báðir aðilar séu þar jafnréttháir. Ég ætlazt að vísu ekki til þess, að þessi hv. þm. hafi hundsvit á verkalýðsmálum eða samskiptum atvinnurekenda og launþega, frekar en ég hef hundsvit á norrænni málfræði. En hann á þá ekki að tala einn daginn eins og hann viti allt og koma svo hinn daginn í pontuna og tala eins og alger fáráðlingur um þessi mál og leggja sitt litla lóð þar á vogarskálina, sem hann getur bezt spillt fyrir því, að verkalýðssamtökin komi nokkurs staðar nálægt lánamálum iðnaðarins. Það verð ég að segja, að þó að nafn hv. síðasta ræðumanns, sem hér talaði á undan mér, sé á sömu till. og nafn hv. þm. Bjarna Guðnasonar, vottaði þó fyrir skilningi á því í ræðu hans, að launþegasamtökin ættu aðila að þessu máli. Spurning hans var einungis, hvort það væri tímabært núna eða ætti að bíða til haustsins eftir endurskoðuninni. Það vottaði ekki fyrir neinum slíkum skilningi í ræðu hv. þm. Bjarna Guðnasonar  Ég skal fyllilega taka undir það með þeim, sem hér hafa talað, að það er mikil þörf á því að endurskoða öll lánamál iðnaðarins og skipuleggja þau upp á nýtt, og því hefur verið lýst yfir af núv. ríkisstj., að það muni hún gera. En þegar um það er að ræða að velja á milli þess að fela atvinnurekendasamtökunum, Landssambandi iðnaðarmanna og Félagi ísl. iðnrekenda, ásamt þriðja aðila, sem er stjórnskipaður, að fara með stjórn þessa sjóðs og hins vegar að velja stjórn fyrir sjóðinn, þar sem í bætist fulltrúar frá Sambandi ísl. samvinnufélaga og verkalýðssamtökunum, þarf ég ekki lengi að hugsa mig um, hvora leiðina ég vel, þó að um stuttan tíma sé að ræða. Þetta er fyrsti vísir þess í langan tíma; að hæstv. Alþ. sýni það í einhverju, að verkalýðssamtökin eigi einnig að koma nálægt iðnaðarmálunum, og þótt í litlu sé, er það þó vísir. Það er kominn tími til þess, að hv. alþm. geri sér grein fyrir því, að hið ágæta samband, Landssamband iðnaðarmanna, er ekki í dag þau samtök iðnaðarmanna, sem það var áður. Það er í dag samtök örfárra meistara, einstaklinga og samtaka, en utan við það eru öll samtök launþega, iðnsveina í byggingariðnaði, rafiðnaði og málmiðnaði, sem eru langtum fjölmennari en Landssamband iðnaðarmanna, með fullri virðingu þó fyrir því og þeim mönnum, sem því stjórna. Milli okkar er ágætt samstarf, en þar fyrir treystum við þeim samtökum ekki til þess að fara með okkar mál, sem okkar málsvara. Þess vegna heimtum við, að við eigum einnig málsvara, þegar kemur að því að fjalla um mál iðnaðarins, og þess vegna styð ég álit minni hl. nefndarinnar.



Herra forseti. Hér er ekki deilt um það, að nauðsyn sé á því, að þessi sjóður verði stofnaður. Um það voru allir nm. sammála. Það var ekki heldur deilt um hlutverk sjóðsins né, að nauðsynlegt væri að vinna að því að sameina þá sjóði, sem eiga að styðja iðnaðinn, og verkefni þeirra. Það var ekki deilt um það. Hins vegar var um það deilt, hvort þessi sjóður ætti nú, þegar hann hefur verið stofnaður, að hafa sérstaka stjórn og bíða þá með að skipa þessum málum í það horf, sem væntanlega er ekki langt að bíða, að á komist, eða hvort ætti að fela einhverjum tilteknum sjóði, sem nú væri fyrir hendi, störf og hlutverk þessa sjóðs. Hv. frsm. meiri hl. iðnn., Pétur Pétursson, sagði, að hér ætti nú allt í einu að setja upp nýja stjórn, og í nál. þeirra félaga, bæði frá hægri og vinstri, er sagt, að koma eigi á fót sérstakri stjórn með tilheyrandi skrifstofuliði o. s. frv. Ég held, að þetta sé sagt gegn betri vitund. Þeir vita jafnvel og við, að í frv. stendur, eins og það er nú, að ráðh. sé heimilt að fela banka eða annarri fjármálastofnun daglega afgreiðslu sjóðsins. Þeir vita ákaflega vel, að þetta verður gert. Það verður ekki farið að setja á stofn nýja skrifstofu með sérstöku starfsliði fyrir þennan sjóð, a.m.k. ekki þar til séð verður, hvernig reiðir af þeirri endurskoðun á sjóðamálum iðnaðarins, sem þegar er hafin og ég veit að verður unnið að á þann hátt, að þau mál koma ekki síðar en fyrir næsta Alþ. Þannig verður áreiðanlega staðið að málum, og þarf enginn að fara í neinar grafgötur um það. Hv. 3. landsk. þm., Bjarni Guðnason, sagði, að það ætti allt að vera undir einum hatti, stofnlánasjóðir og rekstrarsjóðir. Fram að þessu, held ég, að það hafi verið skoðun allra alþm., að hér ætti að greina í milli. Það er út af fyrir sig rétt, að það væri máske mikil hagræðing í því, að menn þyrftu ekki að ganga á milli margra stofnana, en ég er ekki alveg sannfærður um, að sjóðir, sem hljóta að gegna jafnólíku hlutverki og rekstrarsjóður annars vegar og stofnlánasjóður hins vegar, eiga að vera undir einni og sömu stjórn. Með því að fá iðnlánasjóði með óbreyttri stjórn þetta verkefni, sem iðnrekstrarsjóði er ætlað, er hlutverk iðnlánasjóðs orðið allt annað en það er samkvæmt lögum um iðnlánasjóð. Þá erum við komnir að því, sem í raun og veru hefur verið deilt um. Þeir, sem standa að meirihlutaálitinu, vissu vel, að það gat ekki tekizt samkomulag um að fela iðnlánasjóði þetta verkefni, eins og stjórn hans er skipuð nú. Við teljum, að með tilliti til þess hlutverks, sem iðnrekstrarsjóði er fengið, eigi einnig aðrir aðilar en nú skipa stjórn iðnlánasjóðs að koma til. Um þetta hefur verið deilt. Það stóð svo á, þegar við vorum að fást við þetta mál í iðnn., að iðnrh. var fjarverandi og ekki hægt að hafa nein samráð við hann um þessi mál. það er að vísu mjög bagalegt. En við vitum, af hvaða sökum hann varð héðan að hverfa núna, og er ekki um það að fást. Ég hygg, að ef hann hefði verið hér viðstaddur og hægt að hafa samráð við hann, hefði verið hægt að finna þessum málum þann farveg, sem allir hefðu getað sætt sig við. Ég veit, að honum er það mikið áhugamál að koma þessum málum fram, og eins og frsm. minni hl., hv. þm. Þórarinn Þórarinsson, tók fram, er ég sannfærður um, að sú endurskoðun, sem um er rætt í ákvæði til bráðabirgða á þskj. 611, verður framkvæmd ekki síðar en á næsta þingi. Þetta gat ég að vísu ekki sagt á nefndarfundi, þegar málið var afgreitt. Mér tókst ekki að ná til manna, sem gætu sagt neitt ábyrgt um þessi mál, fyrr en um hádegi á laugardag, en við afgreiddum málið á laugardagsmorgun. Þrátt fyrir það að þetta lægi fyrir, áður en nál. voru prentuð, fékkst ekki samkomulag um, að nm. tækju þetta gilt, og hygg ég þó, að a.m.k. sumir, sem skrifa undir meirihlutaálitið, hefðu gjarnan kosið, að svo hefði verið. Ég ætla ekki að fara frekar út í það, sem menn hafa sagt úr þessum ræðustól núna, en kjarni málsins í þessu efni er, að við gátum ekki orðið samstiga um að fela stjórn iðnlánasjóðs, sem ætlað er að fara með töluvert óskyld mál, stjórn þessa sjóðs. Þau verkefni, sem þessi sjóður á að hafa með höndum, eru slík, að við teljum, að þar þurfi að koma til fulltrúar annarra aðila en nú skipa stjórn iðnlánasjóðs.



Herra forseti. Eins og hér hefur komið fram, gat iðnn. ekki orðið sammála um eitt atriði í þessu frv., sem hér er til umr. Það hafa nú orðið alllangar umr. um þetta ákveðna atriði, sem hv. iðnn. gat ekki orðið sammála um, og þær umr. hafa verið dálítið undarlegar, að mér finnst. Það kom hér fram, bæði í máli hv. frsm. minni hl. n., 4. þm. Reykv., Þórarins Þórarinssonar, og eins í máli hv. síðasta ræðumanns, 8. þm. Reykv., að þessir sjóðir, sem hér er um að ræða, þ.e.a.s. iðnlánasjóður og iðnrekstrarsjóður, sem þetta frv. fjallar um, gegni í raun og veru svo ólíku hlutverki, að það sé útilokað að hafa þá undir einni stjórn. Mér skilst, að það eigi þá við um þá til eilífðarnóns.  Öll ræða hv. 4. þm. Reykv. gekk út á það, að þarna væri um að ræða mjög ólík verkefni. Hann sagði, að verkefni iðnlánasjóðs væri miklu þrengra og verkefni iðnrekstrarsjóðs næði fyrst og fremst til útflutningsiðnaðarins. Ég held, að þetta hljóti áfram að vera skoðun þessara hv. manna í haust, þannig að ég fæ ekki séð, að þetta ákvæði til bráðabirgða sé sett; ef hugur fylgir máli hjá þeim, til neins annars en að sýnast, a.m.k. verði þessir tveir sjóðir aldrei sameinaðir undir eina stjórn. Það kom líka fram í máli hv. 3. þm. Reykv., að hann taldi þetta fyrst og fremst pólitískt mál, og mig er farið að gruna, að það sé svo fyrst og fremst, þarna sé um að ræða mál, sem sé af pólitískum toga, en ekki af því, að menn gætu út af fyrir sig ekki orðið sammála um, að það væri betra að hafa eina stofnun í staðinn fyrir tvær á þessu sviði. Ég ætla ekki að fara að lengja þessar umr., nema sérstakt tilefni gefist til, en ég vildi aðeins vekja athygli hv. þm. á þessu, að hér er um ósamrýmanlega röksemdafærslu að ræða, annars vegar að segja, að þessir sjóðir gegni svo gagnólíku hlutverki, að þeir geti ekki verið undir sömu stjórn núna, og segja svo, að það sé ásetningur þeirra að koma með frv. í haust um að sameina þá. Ég vil svo aðeins að lokum láta í ljós þá frómu ósk, að þetta lítilvæga atriði, að mér finnst, verði ekki til þess að tefja framgang þessa frv. Ég mæli það ef heilum hug, að ég styð þetta frv. að öðru leyti.



Herra forseti. Aðeins nokkur orð, af því að hv. 3. þm. Reykv., Jón Snorri Þorleifsson, talaði svo elskulega til mín, að ég hlýt að þakka honum fyrir. Hann virðist hafa tekið minn málflutning dálítið skakkt upp. Hann telur, að ég sé vísvitandi að bregða fæti fyrir það, að fulltrúar Alþýðusambandsins, Sambands ísl. samvinnufélaga og fleiri aðila fái aðild að stjórn sjóðsins. Þetta er reginmisskilningur. Þetta er ekki kjarni málsins. Fyrirgefið, hvar er þessi hv. þm.? Hann er þarna, já. Hann er hægra megin. Mergurinn málsins er þessi: Það er opinber stefna ríkisstj. að fækka fjárfestingarsjóðum, og þess vegna hlýtur að vera dálítið óeðlilegt að stofna nýja. Það er á þessum grundvelli, sem ég hef lagzt gegn því, að stofnaður verði sjóður, - á engum öðrum grundvelli. Hitt kemur svo berlega fram hjá hv. þm. Jóni Snorra Þorleifssyni, að þetta sé pólitískt atriði, það þurfi rétta aðila í úthlutunarnefnd. Það er náttúrlega annað mál. En þá stafar það bara af því, að þetta mál er illa í hendur búið. Það var ósköp auðvelt að samrýma þetta með því að fella þessa fjárveitingu til rekstrar iðnaðarins inn í stofnlánasjóðinn og breyta stjórn lánasjóðs iðnaðarins. Þetta var ósköp auðvelt mál. Þá kom þetta saman og heim. Það er ekki við mig og aðra þm. að sakast, þó að við séum ófúsir að bæta einni silkihúfunni ofan á aðra. Það er bara við ráðh. og þá aðila, sem standa að frv., að sakast. Ég er alveg sammála hv. þm. um, að ég tel fullkomlega eðlilegt, að ýmsir þeir aðilar, sem gert er ráð fyrir að sitji í stjórn þessa nýja sjóðs, eigi sæti í stjórninni. Ég tel það fullkomlega eðlilegt. En þá er það bara hlutur ráðh. og þeirra aðila, sem að málinu standa, að gera till. um þetta á eðlilegan hátt. Þetta er allt og sumt. Það er alveg ástæðulaust að fara að gera mér upp þær skoðanir, að ég sé andvígur því, að ýmis meiri háttar fyrirtæki eða aðilar, iðnfyrirtæki og aðrir, fái aðild að stjórn sjóðsins. Það er hreinn misskilningur. Hins vegar má vel vera, að Jón Snorri Þorleifsson og aðrir reki upp stór augu, ef maður gleypir ekki hverja flugu, sem kemur frá ráðh. Þetta er allt og sumt. Ég tel, að það stangist beinlínis á við málefnasamning ríkisstj. Málið er illa í hendur búið, því að ég tel, að ráðh. hefði átt að leggja til breytingu á stjórn iðnlánasjóðsins. Þá kom það saman og heim. Varðandi það, sem hv. þm. sagði, að ég hefði snúizt í hring hér í þingsölunum, þá getur hann auðvitað haft þá skoðun og er ekkert við því að segja. Hins vegar þykist ég vita, að það hafi kannske komið dálitið illa við hann í eldhúsdagsumr., þegar ég lýsti yfir því, að verkalýðsforustan væri orðin eitt mesta íhaldskerfi í landinu.

Ég hlustaði ekki á ræðuna þína þar.

Nú, á hvað hlýddi hv. þm. síðustu daga? Telur hann kannske, að ræðurnar um utanríkismál hafi merkt, að ég væri kominn hægra megin í fylkinguna? 



Herra forseti. Ég vil alveg sérstaklega þakka hv. þm. Bjarna Guðnasyni fyrir þessa síðustu ræðu, því að hún sannaði einmitt hringsnúninginn, sem ég var að tala um áðan. Í sinni síðustu ræðu segir hann einmitt, að kjarni þessa máls sé ekki það, sem ég hafi sagt áðan, það var um stjórn sjóðsins, heldur að það yrði að fækka sjóðum. Um það var ég ekkert að deila við hann áðan, heldur hélt ég því fram, að ágreiningurinn væri um, hverjir ættu að stjórna þessum sjóði, og deildi á afstöðu hans til þess vegna sumra hans fyrri ræðna, þar sem hann var að tala um nauðsyn þess, að aðilar vinnumarkaðarins ættu hlut að máli, þegar um væri að ræða slíka sjóði, sem að einhverju leyti kæmu við þeirra mál. Nú leyfir þessi hv. þm. sér að koma hér upp í pontuna og segja, að stjórn sjóðsins sé ekkert aðalatriði, það sé að fækka sjóðunum. Með leyfi að spyrja, hefur þessi hv. þm. ekki lesið það nál., sem hann skrifar undir? Mig langar, með leyfi forseta, að lesa bara fyrstu línurnar í nál., sem hann skrifar undir, en þar segir svo: „ N. hefur rætt þetta frv. á tveim fundum sínum. Hún er efnislega sammála um að mæla með frv. að öðru leyti en því, að hún gat ekki orðið sammála um 3. gr. frv., sem fjallar um stjórn iðnrekstrarsjóðsins“. Hv. þm. kemur hér í pontuna og segir: Stjórnin er ekkert aðalatriði, heldur að fækka sjóðum. En hann er nýbúinn að skrifa undir álit, sem er á borðum allra þm., um það, að hann sé sammála því að fjölga sjóðunum, það sé stjórnin, sem hann sé ekki sammála um.

Þetta er alrangt. Það stendur í brtt.: Stjórn iðnlánasjóðs fer með stjórn sjóðsins, sem skal vera sérstök deild í iðnlánasjóði.

Ég vil biðja hv. þm. að byrja á því að lesa sitt eigið nál. Þetta er orðrétt lesið upp úr því, sem ég var að segja áðan, enda leggur hv. þm. alls ekki til í nál. að fækka sjóðunum. Deilan er bara um stjórnina. Deilan stendur um það, hvort verkalýðshreyfingin og samvinnuhreyfingin eigi að fá fulltrúa í stjórn þessa sjóðs eða hvort eigi að fylgja þeirri gömlu reglu, sem er 50 ár á eftir tímanum nærri því, að það séu ekki til nema tvö samtök í iðnaðinum, þ.e.a.s. Landssamband iðnaðarmanna og Félag ísl. iðnrekenda.

Af hverju gerir ráðh. þá ekki brtt. um þetta?

Mér finnst, að hv. þm. ætti nú að spyrja sinn fyrrv. samflokksráðh. að því, ég svara ekki fyrir þá. Hins vegar gæti ég ýmsu svarað þm. fyrir hönd verkalýðshreyfingarinnar. M. a. gæti ég frætt hann um það, að það mundi enginn fulltrúi, hvorki óbreyttur né í forsvari í verkalýðshreyfingunni, leyfa sér þann málflutning, sem hv. þm. leyfir sér hér, eftir að vera búinn að leggja á borðið fyrir okkur nál. um allt annað en hann heldur fram hér í pontunni. Frekar ætla ég ekki að deila við manninn um þetta mál. En vegna þess að ég hef áður sagt, að hér sé stigið réttlætisspor, þegar samvinnuhreyfingunni og verkalýðshreyfingunni er gefinn kostur á að eiga hér aðild að máli, sem bæði þessi samtök réttlætisins vegna eiga heimtingu á, styð ég það og geri allt, sem ég get, til að fella brtt. hv. þm.

Frsm. minni hl. (Þórarinn Þórarinsson) : Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umr., sem hér hafa farið fram, en mér finnst rétt að gefnu tilefni að taka fram, að það er reginmisskilningur, að einhver deila standi hér um það, hvort stofna eigi sjóðinn eða ekki. Það eru allir sammála um að stofna þennan sjóð, þó að menn séu líka sammála um, að það eigi síðar að taka til endurskoðunar allt sjóðakerfi iðnaðarins með það fyrir augum að gera það einfaldara. Því til sönnunar, að allir séu sammála um að stofna þennan sjóð, skal ég lesa upp 1. gr. frv., sem allir nm. í iðnn. Nd. voru sammála um, eða a.m.k. kom ekki annað fram þar. 1. gr. hljóðar á þessa leið, með leyfi hæstv. forseta: „Stofna skal sjóð til að stuðla að auknum útflutningi iðnaðarvarnings, breyttu skipulagi og aukinni framleiðni í íslenzkum iðnaði. Sjóðurinn skal vera sjálfstæð stofnun í eigu ríkisins“. Um þetta atriði voru allir sammála. Það kom engin brtt. fram um það. Sjóðurinn skal vera sjálfstæð stofnun í eigu ríkisins. Það var þess vegna alger samstaða um að stofna þennan nýja sjóð, þó að menn væru jafnframt fylgjandi því, að allt sjóðakerfi iðnaðarins yrði tekið til endurskoðunar strax á eftir og stefnt að því, að frv. um þessa sameiningu lægi fyrir á næsta þingi. En eins og málin standa í dag, voru menn samt allir sammála um að stofna þennan sjóð og hann ætti að vera sjálfstæð stofnun í eigu ríkisins. Svo vil ég aðeins víkja að því, sem kom fram hjá hv. frsm. meiri hl. Hann lýsti því sem sinni skoðun, að hann teldi, að í sambandi við framtíðarskipun þessara mála væri ekkert óeðlilegt, að stjórnin væri skipuð eins og 3. gr. gerði ráð fyrir. Hann var með þá aths., að það væri kannske rétt, að Útflutningsmiðstöð iðnaðarins ætti þar líka fulltrúa. Mér sýnist af þessum ummælum hv. frsm., að hann telji það eðlilegt, að t.d. aðili eins og Samband ísl. samvinnufélaga eigi aðild að stjórn slíks sjóðs. Mér skilst líka á hv. frsm., að hann telji það eðlilega framtíðarskipun, að Alþýðusamband Íslands eigi einnig aðild að stjórn þessa sjóðs. En fyrst hv. þm. lítur þannig á, að það sé eðlileg framtíðarskipun, að samvinnusamtökin og alþýðusamtökin eigi aðild að þessum sjóði, hvers vegna er hann á móti því, að þessir aðilar fái aðildina strax? Hvaða rök liggja til þess? Eftir hverju á að bíða í þessum efnum, ef þetta er talið rétt? Hvers vegna á að fresta þessu? Ég sé enga ástæðu til þess, ef menn eru á annað borð sammála því, að samvinnusamtökin og verkalýðssamtökin eigi aðild að stjórn sjóðsins, að vera að fresta því til næsta þings. Hvers vegna ekki að gera það strax? Hvaða ástæður eru það, sem valda því, að menn vilja fresta þessu?



Herra forseti. Það er nú varla, að maður fái sig til þess að eiga hér orðakast við hv. 3. landsk. þm., og ekki ætla ég að fara út í efnisumr. við hann um það mál, sem hér liggur fyrir. En ég get vart undir því setið að gera ekki nokkrar aths. við lokaorðin í síðustu ræðu hans hér áðan. Það er nærri því, og er mér þó ekki klisjugjarnt, að mann klígi við því, þegar þessi hv. þm. leyfir sér hér á hv. Alþ. að koma þeirri skoðun sinni á framfæri, að hann líki stjórn heildarsamtaka íslenzkrar alþýðu við mesta íhaldshreiður hér á landinu. Það skyldi nefnilega vera, að þessi hv. þm. hefði efni á slíku orðbragði sem hér um ræðir. Ég efast um, að þessi hv. þm. hafi nokkurn tíma komið nálægt því að vinna fyrir íslenzka verkalýðshreyfingu. Það skyldi ekki vera, að þau væru aðrar stéttir þessa þjóðfélags, sem hann telur sér skyldara að vinna fyrir og mæla fyrir hér á Alþ. Ég vísa því a.m.k. heim til föðurhúsanna og tel mig þekkja þar betur til en þessi hv. þm., að stjórn Alþýðusambands Íslands sé mesta íhaldshreiður, sem um getur á landinu. Mér hefur virzt það vera svo síðustu vikurnar, kannske mánuði, að þessi hv. þm. hafi viljað slá einhverjum geislabaug um sig sem hinn eina og sanna réttlætismann, að því er varðaði mesta heiðarleikann, hér á hv. Alþ. En það get ég sagt þessum hv. þm., að það væri hægt, ef maður fyndi hvöt hjá sér til þess, að draga ýmislegt upp úr pokahorninu, svo að hann væri ekki maður að meiri á eftir. Ég vísa því þessum ummælum hans um Alþýðusamband Íslands og stjórn þess algerlega til föðurhúsanna.



Herra forseti. Til þess að enginn fari vegvilltur úr þessu húsi hvað varðar ummæli mín um verkalýðshreyfinguna, vil ég segja það, að ég lít svo á, að það sé komið þannig fyrir henni, að menn séu hættir að kjósa þar í stjórnum og í Alþýðusambandinu. Alþb. hefur samvinnu við Sjálfstfl. í ýmsum verkalýðsfélögum, þetta er allt orðið samkrull, enda er alþýðubarátta Alþýðusambandsins fyrst og fremst um kjaramál, en hún þokar ekki þjóðfélagsþrónninni áfram. Þetta er orðið svona traust kerfi, af því að menn eru hættir að kjósa þar. Þetta er mín skoðun. En verkalýðsfélögin eiga orðið digra sjóði, og menn verða þá rólyndir. En það vil ég segja varðandi ummæli Karvels Pálmasonar, að ég held, að til þess að þm. fái nú örlitla skemmtun hér í kvöld, ætti hann að tína upp úr pokanum það, sem hann hefur að segja varðandi eitthvað, sem ég hef brotið af mér. Ég verð að segja, að mér finnst ég eiga rétt á að fá að vita það, því að það er varla hægt að viðhafa svona ummæli án þess að vita, hvað þm. er að tala um. Ég lýsi þá eftir því við þennan hv. þm., hvað hann eigi við, því að það getur varla talizt eðlilegt að dylgja á þennan hátt. Það mætti ætla, að ég hefði brotizt einhvers staðar inn, framið einhvern glæp eða gert eitthvert ótugtarverk einhvers staðar. Ég vildi gjarnan fá að vita þetta og mælist fastlega til þess, að hv. þm. skýri dálítið mál sitt.



Herra forseti. Ég skal verða við því að hafa þetta örstutt. Mér leiðist bara alltaf að heyra félaga mína hér á Alþ. tala af fávizku. Hér hefur því verið haldið fram a.m.k. tvisvar af sama manni í ræðustóli í kvöld, að það sé hætt að kjósa í verkalýðsfélögunum og það sé ástæðan fyrir því, að þau séu orðin einhvers konar bankastofnanir. Það var kallað hér fram í af nokkrum þm., hvort hv. þm. vissi, hvað væri langt síðan kosið var í Dagsbrún, það væri á s.l. ári, hvort hann vissi, hvað væri langt síðan kosið var í Sjómannafélagi Reykjavíkur, það var á s.l. ári, hvort hann vissi, hvað væri langt síðan hefði verið kosið í verkakvennafélaginu Sókn, það var á þessu ári. þessu til viðbótar get ég upplýst hv. þm. og aðra, sem kynnu að vera jafnfávísir - sem ég held, að sé ekki - um þessi mál hér á Alþ., um það, að þessi félög halda mjög oft fundi og öll eru nýbúin að halda aðalfundi. Á öllum þessum aðalfundum fara fram hörkukosningar í mörgum málum og um menn í n. Það er langt frá því, að það sé hætt að kjósa í verkalýðsfélögunum. En til þess að menn viti eitthvað um það, þurfa þeir að hafa lágmarksvitneskju og þekkingu um verkalýðsmál. Það er alger frumforsenda.



Herra forseti. Eins og hv. þm. vita, fjallar þetta frv. um það að setja eitthvað um tilvist landshlutasamtakanna inn í sveitarstjórnarlögin. Landshlutasamtök hafa verið stofnuð í öllum fjórðungum landsins, og það munu vera ákaflega fá sveitarfélög í landinu, sem standa utan þeirra. Það hefur þegar verið tekið inn í önnur lög sitthvað um tilvist þeirra, þó að það finnist enginn stafur um þau í sveitarstjórnarl., eins og þau eru í dag. Hins vegar er ekkert í þessu frv., sem hér liggur fyrir, í raun og veru um hvernig eigi að skipta verkefnum á milli landshlutasamtakanna og annarra aðila, t.d. sýslunefndanna og annarra þeirra aðila, sem um svipuð málefni fjalla. Það hefur ekki verið tekið á því málefni í þessu frv. Þetta frv. er samið og flutt eftir ítrekaðar samþykktir landshlutasamtakanna, og ég mun ekki eyða hér löngum tíma í ræðuhöld, vegna þess að ég hef fyrst og fremst áhuga á því, að þetta frv. geti komizt í gegnum þingið og orðið að lögum. Það hefur komið fram hér í umr. hjá hæstv. forsrh., að síðari málsliður þeirrar brtt., sem n. flytur við 110 gr., væri ekki skiljanlegur, eins og hann komst að orði. Ég ætla ekki að fara að deila við forsrh. um lagaskýringar, en ef mönnum finnst, að síðari málsl. ætti að falla burt, þá getur hver og einn af hv. þm. óskað eftir því, að þessi brtt. sé borin upp í tvennu lagi og aðeins fyrri málsl. borinn upp fyrst. Ég vil það a.m.k. miklu frekar en að þetta verði til þess að stöðva málið. Hér hefur verið lögð fram önnur brtt., sem ég botna lítið í, hvað á bak við liggur. Ég sagði áðan, að landshlutasamtökin hefðu verið stofnuð alls staðar með frjálsum samtökum kaupstaða og hreppa á viðkomandi landssvæði. Á Norðurlandi hefur þetta verið þannig, að það samband nái yfir tvö kjördæmi. Mér finnst það vera eðlilegt, að heimamenn ráði því sjálfir, hvort þessu er skipt eða hvort haldið er áfram eins og þeir sjálfir hafa kosið og stofnað til. En vegna ræðu hv. fyrri flm. þessarar till. ætla ég aðeins að segja þetta: Lítið virðir lýðræði. Ljóst er, hvar hann stendur. Svipta vill hann sjálfræði sína umbjóðendur.



Herra forseti. Það hafa orðið töluverðar umr. um þetta frv. Það er kannske eðlilegt, einkum þegar þess er gætt, að hér er um nokkurt nýmæli að ræða. Hitt er dálitið óvenjulegt, sú staða, sem hér hefur skapazt. Málið er flutt af þm. úr öllum flokkum. Einn nm. í félmn. skilar minnihlutaáliti og mælir gegn frv., og það er eiginlega ekki kunnugt um nokkurn þm. annan, sem er andvígur málinu, nema hvað fram hefur komið nokkuð hörð andstaða gegn málinu frá tveimur hæstv. ráðh. Fljótt á lítið er kannske ólíklegt, að þetta mál nái nokkurn tíma fram að ganga, þegar það er þá líka svona seint á ferðinni. En þó finnst mér nú, ef þetta er skoðað nánar, að ekki eigi að vera útilokað út af fyrir sig, að málið nái fram að ganga, þrátt fyrir andstöðu tveggja hæstv. ráðh., einmitt vegna þess að a.m.k. á öllum þingum, sem ég hef setið hefur ævinlega myndazt við þinglokin sama afstaða milli þingsins annars vegar og ríkisstj. hins vegar. Ríkisstj. hafa reynt til hins ítrasta á þolrif þm. um að afgreiða á stuttum tíma ótrúlega mörg mál, sem ríkisstj. sjálfar höfðu þurft langan tíma til að taka afstöðu til í þýðingarmiklum atriðum. Það væri því ekki til mikils mælzt út af fyrir sig, ef mjög eindreginn þingvilji er fyrir þessu máli, sem ég veit ekki annað en sé, að ráðh. hliðruðu nú einu sinni til og greiddu fyrir því, að mál þm. næðu fram að ganga. Ég skal svo ekki segja meira um það út af fyrir sig. En mig langar til þess með örfáum orðum að lýsa skoðun minni á þessu máli og minnast þá aðeins á helztu andmælin, sem fram hafa komið frá hæstv. ráðh., en ég skal reyna að vera stuttorður. Ég vil fyrst víkja að andmælum hæstv. forsrh. Hann setti það út á frv., hvernig ákveðið var um mörk landshlutasamtaka á Norðurlandi. Það hefur komið fram brtt. frá hv. n. og reyndar önnur annars staðar frá um að breyta þessu, svo að það á ekki að þurfa að standa í vegi fyrir afgreiðslu málsins. Ég er sjálfur alveg á því og teldi það heppilegast, að þessi samtök væru miðuð við kjördæmin. Hins vegar finnst mér það rétt, eins og er í till. n., að hafa það rými, að fleiri en eitt kjördæmi geti starfað saman, ef þau óska þess, hafa þetta dálítið rúmt á því sviði eins og fleirum, meðan þetta starf og þessar félagsstjórnareiningar, sem þarna er um að ræða, halda áfram að mótast. Mér fannst það alls ekki rétt, sem fram kom hjá hæstv. forsrh., að það væri verið að gefa landshlutasamtökunum sjálfdæmi um setningu þessara laga með því að samþykkja það frv., sem hér liggur fyrir. Það er ekki undirbúið af landshlutasamtökunum, eins og þegar hefur verið tekið fram, heldur eru það fulltrúar Sambands ísl. sveitarfélaga, sem hafa undirbúið málið. Ég get ekki annað séð en þetta frv. sé þannig algerlega eðlilega undirbúið. Hæstv. forsrh., og reyndar báðir þeir hæstv. ráðh., sem hafa andmælt þessu frv., töldu það rétt, skylt og sjálfsagt að láta þetta allt saman bíða heildarendurskoðunar á héraðastjórn, sveitarstjórnarmálum, skiptingu verkefna á milli ríkis og sveitarfélaga o.s.frv., jafnvel endurskoðunar á sýslukerfinu, að því er mér skildist. Hæstv. félmrh. sagði, að það ætti ekki að flaustra þessu máli af hér og nú, heldur láta það bíða endurskoðunar, og ég gat ekki annað skilið af máli hans en hann byggist við, að hún lægi fyrir, þegar þing kæmi saman í haust. Ég held aftur á móti, að það væri nokkuð mikið flaustur, ef ætti að hafa það allt saman tilbúið fyrir þing í haust. En mér sýnist það alveg á misskilningi byggt, að eðlilegt sé að bíða með þá rammalöggjöf, sem hér er lagt til að setja, eftir slíkri heildarendurskoðun. Hæstv. ráðh. rökstuddu þetta auðvitað fyrst og fremst með því, að þessi samtök gripu inn í önnur svið og þetta yrði allt einn hrærigrautur. Það tel ég alveg fráleitt eftir þeirri þekkingu, sem ég hef á þessum málum. Kem ég nánar að því síðar. En áður en ég ræði það sérstaka atriði, hvort landshlutasamtökin grípi inn í t.d. starfsemi sýslufélaga, ætla ég að minnast á tvö eða þrjú atriði, sem fram komu í ræðu hæstv. félmrh. Hann hélt því m.a. fram, að það væri mjög mikill ágreiningur um uppbyggingu þessara samtaka. Þetta er alls ekki rétt. Um þetta er enginn hörkuágreiningur. Menn hafa þreifað sig áfram um þetta, og auðvitað sýnist sitt hverjum um hin einstöku atriði þá og þá. Það er talað um sáran og bitran ágreining, ég tók eftir þessu orðalagi. Þetta er alveg fráleitt, og ég vil algerlega andmæla þessu. Hæstv. ráðh. fann að því, að sveitarfélögin væru með þessum lögum skylduð til þátttöku í landshlutasamtökum. Ég held, að það hafi einnig komið fram í minnihlutaáliti hv. 5. þm. Sunnl., að það sé óeðlilegt að skylda sveitarfélögin til þátttöku. Ég álit, að eins og málum er nú komið, sé ekkert óeðlilegt við það. Langflest og í sumum landshlutum öll sveitarfélög eru aðilar að þessum samtökum. Þetta er ekki orðinn nema herzlumunur, og þá sé ég ekkert óeðlilegt við það að skylda til þátttöku, líkt og gert er í sambandi við tryggingar og ótalmörg önnur félagsleg atriði. Ég sé ekkert athugavert við þetta. Svo gerði hæstv. ráðh. líka mikið - hann fann eiginlega hverju einasta atriði í frv. allt til foráttu - úr þeirri reglu, sem sett er um kosningar til þessara samtaka, kallaði hana „hausatöluregluna“. Ég held, að allir, sem eitthvað hugsa málið, hljóti að geta sett sig inn í það, að í samtökum eins og þessum, þessum stærri einingum, sem eru myndaðar af svo ólíkum minni einingum, - sveitarfélög hafa kannske allt frá 40 íbúum upp í nokkur þúsund, - að það væri mjög óheppilegt félagslega séð og mjög óeðlilegt að hafa sama fulltrúafjölda, einn mann fyrir hverja þessa einingu. Sums staðar var kannske byrjað á því. En svo hefur þróunin orðið eitthvað á þá leið, sem lagt er til í frv. Í sambandi við stærri og minni sveitarfélög kom það líka fram hjá hæstv. ráðh., að hann taldi, að minni sveitarfélögin hefðu mikil þyngsli af gjöldum til þessara samtaka. Þetta er fjarri sanni. Ég held, að á Austurlandi séu tiltölulega lág gjöld til landshlutasamtakanna þ.e. Sambands sveitarfélaga á Austurlandi. Ég hef skrá yfir þessi gjöld, eins og þau voru 1972. Fimm minnstu hrepparnir greiða t.d. frá 2000 og upp í 4500 kr. hver. Það er alveg sama, hve smátt sveitarfélagið er, þegar um svona upphæðir er að ræða, munar bókstaflega ekkert um þær. Hvað ætli muni um það t.d. í 40 manna sveitarfélagi austur á Mjóafirði, að menn leggi fram 2000-3000 kr. til svona samtaka? Þetta er ekki tilfinnanlegt, enda hef ég aldrei heyrt neitt um það á okkar slóðum, að það þyki þungur baggi. Það er af ókunnugleika, að þessu er haldið fram. Í frv. er gert ráð fyrir sýslufélögunum sem eins konar aukaaðilum, og þetta er haft rúmt eins og fleira í frv. Þetta finnst mér mjög eðlilegt. Meginuppistaðan í samtökunum eru hrepparnir, og það er meginhugsunin, að þeir myndi þessi samtök. En það er alls ekki rétt að amast við því, eins og málin standa í dag, að sýslurnar geti átt þarna aðild að. En það verður auðvitað aldrei þannig, að þær hafi álíka marga fulltrúa og hrepparnir, því að þá væri tvöfalt frá þeim sveitarfélögum miðað t.d. við kaupstaðina. Ég felli mig mjög vel við ákvæði frv,. um þetta einnig. Þá var það talið óeðlilegt og bera vott um eitthvert flaustur, að gert er ráð fyrir mismunandi mörgum mönnum í stjórn þessara samtaka. Þetta er líka algerlega út í bláinn. Það þarf ekki annað en minna á, að sveitarstjórnir og bæjarstjórnir geta verið skipaðar mismunandi mörgum fulltrúum. Þetta er rúmt í sveitarstjórnarlögunum, sem eru þó nærri aldargömul. Þetta er ekki nema eðlilegt, því að þessi svæði, sem landshlutasamtökin ná yfir, eru mjög ólík í sjálfu sér, t. d. Reykjaneskjördæmi annars vegar og Austurlandi hins vegar o.s.frv. Og meðan tvö kjördæmi eru saman, verður það líka sér á parti. En meginmótbára þeirra tveggja hæstv. ráðh., sem sérstaklega hafa andmælt frv., fannst mér vera sú, að landshlutasamtökin mundu grípa inn á önnur svið sveitarstjórnarmálanna á óheppilegan hátt og valda glundroða, þess vegna þurfi setning þessarar rammalöggjafar, sem hér er um að ræða, að bíða eftir heildarendurskoðun á öllu kerfinu. Mér finnst, að ég geti bezt skýrt mitt sjónarmið varðandi þetta atriði með því að bregða upp mynd af þróuninni í landshlutasamtökum annars vegar og starfi sýslnanna hins vegar, eins og ég þekki hana eystra. Og það vill þá svo til, að það er í þeim landshluta, sem þessi landshlutasamtök hafa starfað hvað lengst. Ég skal reyna að gera þetta í eins stuttu máli og ég get, því að ég held, að þó að slík dæmi segi náttúrlega ekki alla sögu, þetta er breytilegt eftir landshlutum, gefi það allgóða mynd af þessu. Þá vil ég taka nokkur dæmi af verkefnum Sambands sveitarfélaga á Austurlandi. Ég nefni fyrst raforkumál Austurlands. Á fyrstu árum sínum vann sambandið mjög mikið í þessum málum. Það vann að áætlunargerð. Það vann að því að sameina sjónarmið sveitarfélaganna annars vegar og hins vegar að undirbyggja málið og styðja þm. í sínum málflutningi fyrir þessu máli á Alþ. og annars staðar. Það er einróma álit okkar þm., að Austurlandssambandið hafi unnið mjög gott verk á þessu sviði. Ég nefni sem annað dæmi, hvernig unnið var að heilbrigðismálum á þessum vettvangi. Þar var á sama hátt unnið að því annars vegar að samræma sjónarmiðin heima fyrir og hins vegar að veita þm. stuðning í málafylgju þeirra fyrir þessum málum á Alþ. Það voru haldnir tveir aðalfundir þessara samtaka, sem voru alveg sérstaklega helgaðir þessu máli. Þar voru fengnir til viðræðu forustumenn læknasamtakanna annars vegar og fulltrúar frá rn. hins vegar. Þessir aðilar sátu fund með fulltrúum allra sveitarfélaga frá Langanesi suður að Skeiðará, þar sem þessi mál voru rædd aftur og fram og reynt að leggja þau niður fyrir þeim og gera þeim ljósar þarfirnar, eins og þær voru á þessu svæði. Og það er sannfæring mín, að þessir fundir hafi gert fjórðungnum stórkostlegt gagn einmitt varðandi þessi viðkvæmu og þýðingarmiklu mál, af því að sveitarstjórnir höfðu þennan vettvang til þess að vinna að þessum málum á. Ég vil minna á varanlega gatnagerð. Þar hefur þetta samband haft mjög þýðingarmikla forustu og unnið mjög þýðingarmikið starf til þess að ná samstöðu um sameiginlegt átak í þeim málum, sem nú í dag eru orðin einhver mest brennandi hagsmuna- og umbótamál í hinum ýmsu þorpum úti á landi. Þessi landshlutasamtök hafa líka unnið mjög mikið starf við að draga úr alls konar sveitaríg og óeiningu varðandi vegagerð á öðrum sviðum. Það er í gangi núna sérstök Austurlandsáætlun um vegamál. Sú áætlun og reyndar fleira í vegamálum var meira og minna undirbúið og athugað einmitt á vegum þessara landshlutasamtaka. Það starf, sem unnið var við slíka áætlanagerð og undirbúning þar, var, leyfi ég mér að fullyrða, ótrúlega mikið, bæði að vöxtum og gæðum, miðað við þær aðstæður, sem þá voru, og það fjármagn, sem landshlutasamtökin á Austurlandi höfðu þá yfir að ráða, sem var raunar alveg sáralítið. Þetta eru aðeins dæmi, en á fjölmörgum öðrum sviðum hefur Samband sveitarfélaga á Austurlandi orðið vettvangur til þess að skiptast á skoðunum og samræma sjónarmið í þessum landshluta. Og ég leyfi mér að fullyrða, að þetta hefur verið þarft verk. Í þessum landshluta eru 5 lögsagnarumdæmi: 2 kaupstaðir og 3 sýslur, og það er ekkert beint samband á milli þessara aðila, en hins vegar eru mörkin í sumum tilfellum mjög óglögg og óeðlileg. Nú hef ég brugðið upp mynd af starfsemi landshlutasamtakanna eystra, en þá er það spurningin: Hafa þau farið inn á verksvið sýslufélaganna? Ég ætla aðeins að rifja upp, hver þau eru í framkvæmd, eins og ég þekki þau bezt. Ég hef verið sýslunefndarmaður í nokkuð –mörg ár, sveitarstjórnarmaður í tugi ára og verið starfandi í sambandi sveitarfélaganna alveg frá byrjun, svo að hvað þetta svæði snertir veit ég ósköp vel, hvað ég er að tala um. Við skulum þá aðeins athuga verkefni Suður-Múlasýslu, og ég held, að það verði bezt gert með því að renna augum yfir fjárhagsáætlun eða sýslusjóðsreikning og líta á helztu liðina. Í því speglast nefnilega starfsemi þessarar héraðsstjórnarheildar. Þá vil ég fyrst nefna lögreglumálin. Þau voru nokkuð stór þáttur í starfsemi sýslufélaganna, en eru nú úr sögunni, með því að ríkið hefur yfirtekið þau. Ég tel þetta eðlilegt að því leyti, að héruðin réðu sáralitlu um framkvæmd þessara mála, en hér fylgir sá böggull skammrifi, auðvitað, að kröfur vaxa á hendur ríkisvaldinu, eftir að þessi breyting hefur verið gerð. En það er önnur saga. Stærsti kostnaðarliður á reikningi þessarar sýslu og líklega fleiri sýslna, þar sem eins er ástatt, er þátttaka sýslufélaganna í rekstri húsmæðraskólanna. Nú er það út af fyrir sig óeðlileg skipan að því leyti, að kostnaðarþátttaka í þessum skólum er algerum tilviljunum háð. Það er engin skylda. Sýslufélögin standa að þessum skólum, þar sem svo hefur þó til fallið, en annars staðar er það ekki gert. Þetta er að því leyti óeðlilegt. En þetta er einn stærsti kostnaðarliður sýslusjóðs. Nýverið hafa tvær sýslurnar eystra stofnað héraðsskjalasafn með samtökum sín á milli. Þessi safnstofnun er einn liðurinn í heildarkerfi í safnamálum Austurlands, þar sem einmitt landshlutasamtökin hafa haft forustu um samræmingu og sameiginlegt átak. Það hefur ekki komið til neinna árekstra á þessum lið, sýslurnar tvær standa að þessu safni og ætla að kosta það. En samtökin skipuleggja málið í heild. Þá vil ég enn nefna sem lið í starfsemi sýslunnar hjálp við einstök sveitarfélög með erfið verkefni, sem þau hafa með höndum, t.d. byggingu heimavistarskólanna. Þessi hjálp er þó ekki stórvægileg, en það eru nokkrir tugir þúsunda, sem reynt er að greiða árlega til þess að létta aðeins hlut sveitarfélaganna í þessum efnum. Þá er að nefna stuðning við ýmis félagasamtök, t.d. samtök atvinnuveganna, eins og búnaðarsambandið og fiskideildina, og að öðru leyti ýmis almenn félagasamtök, eins og kvenfélög, ungmennafélög, skógræktarfélög o.s.frv. Þessum félögum eru veittir smástyrkir úr sýslusjóði. Ekki er það afgerandi fyrir starfsemi þeirra, en auðvitað vel þegin stuðningur. Þá má enn nefna atriði eins og þátttöku í kostnaði við byggingafulltrúa, milligöngu sýslunefndanna í sambandi við laun ljósmæðra og ráðningu þeirra. við smalamennsku á eyðilöndum, við endurgreiðslu á hluta af kostnaði við refaveiðar og umsjón með hundahreinsun o.s.frv. Enn er ótalið eitt verkefni, sem er nokkuð stórt og veigamikið á vegum sýslnanna, og það eru sýsluvegasjóðirnir. Nú er það ekki nokkur vafi, að .í þeim landshlutum, sem ég þekki bezt til, væri heppilegra að hafa þetta sameiginlegt á stærra svæði, vegna þess að þar er þannig ástatt, að ein sýsla af þremur er mjög illa stödd með sýsluvegi, en aðrar miklu betur. Það kæmi því betur út, ef þessu væri jafnað og svæðið haft stærra. En þetta er nokkuð stórt verkefni á vegum sýslnanna. Þarna hef ég nefnt nokkur helztu verkefnin. Nú er spurningin: Hafa landshlutasamtökin farið inn á þessi verkefni? Eins og ég sagði áðan, get ég að vísu ekki svarað því afgerandi fyrir aðra landshluta, en það leyfi ég mér að fullyrða, að ekki í einu einasta atriði hafa orðið árekstrar á milli sýslufélaganna á Austurlandi annars vegar og landshlutasamtakanna þar hins vegar, ekki einu einasta atriði, enda gefur það auga leið af þeim dæmum, sem ég tók annars vegar af starfsemi landshlutasamtakanna og hins vegar af starfsemi sýslnanna, að það er allt annars eðlis. Þarna er um tvennt ólíkt að ræða. Samtök sveitarfélaganna hljóta, fyrst og fremst að vinna að því að skipuleggja heildaraðgerðir og samræma viðhorf hinna ýmsu sveitarfélaga, en sýslufélögin taka að sér að vinna ákveðin störf. Deila má um, hvað þau eru þýðingarmikil. Það hefur aðeins komið fram, að menn álíta, að sýslurnar megi leggja niður. Um það skal ég ekkert segja á þessu stigi. En ég tel mig hafa fært að því mjög sterk rök, að árekstrar eru þarna ekki fyrir hendi. Það sama kemur raunar upp, ef við lítum á 112. gr. frv., sem fjallar um verkefni samtakanna og hefur verið rædd hér sérstaklega. Ég skal ekki fara að endurtaka neitt af því eða bera gr. saman við verkefni sýslufélaganna, eins og ég hef lýst þeim hérna og vafalaust má um þau lesa í sveitarstjórnarl., þar sem fjallað er um starfsemi sýslnanna. En efni 112. gr. fer í engu inn á þau verksvið, sem sýslunum eru mörkuð í lögum. Nei hér eru ekki árekstrar, engir þarna eystra og ég leyfi mér að álíta, að annars staðar séu þeir ekki heldur, svo að til háska horfi. Þá er spurningin þessi: Er þörf á þessum lagaramma nú? Er þörf á því fyrir landshlutasamtökin að fá viðurkenningu fyrir tilveru sinni samkvæmt landslögum á þennan hátt? Ég ætla ekki að fara út í neinar rökræður um þetta hér. Ég vil aðeins leyfa mér að vísa til þess. sem hv. 1. flm. sagði um þetta efni, þegar hann lagði frv. fyrir. Við vitum það, sem í þessu stöndum, að það er hikað við að fela landshlutasamtökunum ýmis verkefni, vegna þess að þau hafa ekki raunverulega lagaviðurkenningu, nema þá óbeina í gegnum þær fjárveitingar, sem ákveðið hefur verið, að þeim falli í skaut. En svo má auðvitað benda á það líka, og það væri ólíklegt, ef það kæmi fram alveg að ástæðulausu, að hér er um að ræða eindregnar óskir allra sveitarstjórnarmanna, sem hefur heyrzt frá, um að fá þessa viðurkenningu, fá þennan lagaramma settan. Það er kannske ekki óeðlilegt, þó að þessi staða hafi skapazt hér, að annars vegar eru þessar óskir sveitarstjórnarmanna, en hins vegar nokkuð ákveðin andmæli tveggja hæstv. ráðh. Þeir hafa hvorugur starfað neitt að ráði í sveitarstjórnum. Þeirra starf hefur verið á öðrum sviðum, og það er þess vegna eðlilegt, að þeir finni til með öðrum hætti í þessu efni en þeir sveitarstjórnarmenn, sem unnið hafa í landshlutasamtökunum frá byrjun og margir hverjir hafa áður starfað árum saman og jafnvel áratugum að öðrum sveitarstjórnarmálum. Landshlutasamtökin hafa blátt áfram orðið til vegna þess, að það hafa orðið til nýjar þjóðfélagsþarfir, sem þurfti að mæta með þessum nýju héraðsstjórnareiningum, það er ástæðan. Það hefur verið gagnrýnt, að frv. væri of rúmt og óákveðið, það væri t.d. ekkert í því um fjármálalegt vald þessara samtaka og ekkert um líkleg eða æskileg framtíðarverkefni. En þetta er engin tilviljun. Þetta er gert að yfirlögðu ráði og felur í sér rökstuðning fyrir því, að málið sé afgreitt nú eða fljótlega. Hér er aðeins um það að ræða, eins og margsinnis hefur verið tekið fram áður í umr. um þetta mál, að fá staðfestingu á orðnum hlut. Flm. eru á því að öðru leyti að láta þróunina eða þörfina móta næsta áfanga, alveg eins og gerzt hefur það sem af er, hjá þessum landshlutasamtökum. Það er þetta sem að er stefnt með frv. Ég skal svo ekki orðlengja þetta frekar, en niðurlagsorð mín skulu vera þau, að ég mæli eindregið með því, að frv. fái afgreiðslu á þessu þingi.



Herra forseti. Þó að það sé nú farið að fækka hér í hv. d., er það einn hv. þm., sem ég sakna alveg sérstaklega, Stefán Valgeirsson. Það hefur ekki orðið neinn ágreiningur um það, að þetta frv. sem heild, sem flutt er af þm. úr öllum flokkum. er mikið nauðsynjamál, og það er orðin staðreynd. að landshlutasamtökin hafa verið að hasla sér völl um allt land. Nú alveg nýlega var gefin út mikil áætlanagerð fyrir Suðurland, sem landshlutasamtök þar virðast hafa unnið að verulegu leyti á eigin vegum. Þetta sýnir auðvitað, að þar, sem vel er unnið að þessum málum, verður verulegur árangur. Og um eitt vorum við hv. þm. Stefán Valgeirsson sammála, að hafa áhuga á framgangi málsins. Fyrr í umr. um þetta mál kom berlega fram hjá hv. þm. Lárusi Jónssyni, að hann vildi reyna að finna einhverja lausn á þessu máli, að því er varðar sérstök landshlutasamtök sveitarfélaga í Norðurl. v. Nú hefur hv. þm. Stefán Valgeirsson sagt, að hann botnaði ekkert í þeirri till., sem ég og hv. þm. Björn Pálsson flytjum um, að það ákvæði skuli gilda, að landshlutasamtökin fari eftir kjördæmum, eins og gerist alls staðar annars staðar en á Norðurlandi. Og af hverju hefur þetta atriði farið svo óskaplega í fínu taugarnar á hv. þm.? Ég álít, að bæði hæstv. forsrh. og ég vitum ofurlitið um það, sem fólk í okkar kjördæmi vill, kannske fullt eins vel og hann. Það var haldinn fundur á Sauðárkróki á s.l. hausti, þar sem sveitarstjórnarmenn úr stórum hluta kjördæmisins voru mættir og mikill meiri hluti þeirra vildi vinna að því. að sérstök landshlutasamtök yrðu gerð fyrir Norðurl. v. Ætli það geti hugsazt, að það sé út af því, að náttúrlega er Norðurl. e. miklu, miklu sterkari aðili í Fjórðungssambandi Norðlendinga? Á því er auðvitað enginn vafi, og með þessu er ég ekki á neinn hátt að kvarta undan því, að það hafi verið hallað á okkur í vestara kjördæminu. En hvaða rætur eru á bak við það að vilja alls ekki lofa íbúum í kjörd. að vestan að vera með sérstök landshlutasamtök? Fó1kið er búið að mjög verulegum hluta að taka afstöðu til þessa. Ég veit ekki betur en að í bæjarstjórninni á Sauðárkróki hafi þetta verið einróma samþykkt. Auk þess segir í okkar till.: „Heimilt er tveimur landshlutasamtökum að hafa sameiginlega fundi og framkvæmdastjórn, álíti þau það hagkvæmt“. Með þessum hætti geta þessi tvö landshlutasamtök unnið saman, á sama hátt og þau hafa gert, og ég get ómögulega skilið hinn mikla áhuga háttvirta þm. á því, að það megi ekki setja þetta í lög, öðruvísi en að hann vilji endilega hafa þetta óbreytt, ég sé að svipta umbjóðendur mína sjálfræði, eins og hann sagði í fallegri vísu. Ég er því miður ekki skáld, svo að ég get ekki svarað honum á sama hátt. En þetta er mesti misskilningur. A.m.k. umbj. hæstv, forsrh. og mínir og samtök Alþb. í kjördæminu - ég veit ekki betur - hafa beinlínis lýst því yfir, að þeir vilji þetta. Ég veit, að a.m.k. einhverjir af sjálfstæðmönnum hafa einnig lýst því yfir. Rök okkar fyrir því, að þetta þurfi að gera, eru ósköp einföld. Fyrir hálfu öðru ári eða svo var samþykkt hér á hv. Alþ. till. um að gera landshlutaáætlun fyrir Norðurl. v., að ég ætla með öllum atkvæðum hv. þm. Ég spurðist fyrir um þessa till. snemma á þessum vetri, og þá sagði hæstv. forsrh., að það væri verið að vinna að henni og Skagaströnd væri langt komin. Skagaströnd er ekki allt kjördæmið. Ég spurðist fyrir um það í Framkvæmdastofnuninni fyrir nokkrum dögum. hvort Skagaströnd væri búin. Nei. aldeilis ekki, það er alveg verið að ljúka við hana. Hæstv. forsrh. spáði því í haust, að það mundi taka ár. Með þessu áframhaldi sýnist mér, að þetta muni taka 10 ár. Ég get þess vegna ekki séð annað en það muni vera hagkvæmara fyrir kjördæmið að vinna að þessum málum sjálft með sínum landshlutasamtökum á móti Framkvæmdastofnun ríkisins. Hv. þm. Stefán Valgeirsson gefur sér þá forsendu, að íbúar kjördæmisins vilji þetta ekki. Hvernig veit hann það? Það er alveg bjargföst trú okkar a.m.k. margra þm. úr kjördæminu og líklegast flestra eða allra, að það sé rétt að gera þetta. og það sem meira er. við höfum fengið tvímælalausar ábendingar frá sveitarstjórnarmönnum í kjördæmunum, að þetta verði gert. Þess vegna höfum við borið þetta fram. Hitt er svo annað mál, og því hef ég alltaf haldið fram, að ég álít, að þessi kjördæmi eigi með einhverjum hætti að vinna sterklega saman að mörgum málum. sem varða bæði kjördæmin, og það á við um, fleiri kjördæmi. Það getur vel verið, að það sé hægt að hugsa sér, að t.d. Vesturland og Vestfirðir gætu unnið saman að ýmsum málum, og þá á ég bæði við vegamál og ýmislegt annað. Og ég sé ekkert því til fyrirstöðu, að þetta gæti einnig gerzt fyrir norðan. En ég sé heldur ekkert því til fyrirstöðu, að stofnuð séu sérstök landshlutasamtök fyrir Norðurl. v., m.a. til þess að vinna að áætlunargerðum og uppbyggingu atvinnulífsins og öðru því, sem slík samtök gera í kjördæmunum. Hv. síðasti ræðumaður var einmitt að lýsa því, hvað landshlutasamtök Austurlands hefðu gert hér mikið átak, Suðurlandið vitum við um, en svo kemur hv. 4. þm. Norðurl. e. og fer að predika fyrir okkur, að það sé verið að taka sjálfræði af okkar umbjóðendum. Ég fyrir mitt leyti a.m.k. þori alveg að standa andspænis mínum umbjóðendum og veit, að þeir eru sammála því, sem ég var að segja hér. Og mér finnst satt að segja, að þessi hv. þm. ætti að lofa okkur að fást við þessi mál sjálfum, en vera ekki að ganga þarna fram fyrir skjöldu. Þar að auki efast ég um, að allir í eystra kjördæminu séu endilega sammála um, að ekki megi gera þetta.



Herra forseti. Það var nú dálítið skemmtileg ræða, sem hv. 2. landsk. þm., Pétur Pétursson, flutti hér áðan. Hann talaði um, að eiginlega allir í kjördæminu, að mér skildist, vildu skipta fjórðungssambandinu í tvennt. En svo flytur þm. á þskj. 658 till. um, að þetta skuli vera gert með valdboði. Hvað hindrar þessa menn? Hvað hindrar þá í að gera þetta? Þetta er merkilegur málflutningur. Það skyldi nú ekki vera, að þm. óttist innst inni með sér, að það væri ekki meiri hl. fyrir þessu í vestra kjördæminu, eða hvers vegna er þá verið að flytja þessa till? Hvers vegna lætur ekki þm. reyna á þetta? Það er það eina, sem ég vil, ekkert annað. Ef sveitarstjórnarmenn fyrir norðan, t.d. í vestra kjördæminu, vilja skipta, eiga auðvitað þeir að gera það. Það er alveg sjálfsagt mál. En að fara að gera það með valdboði, það er það, sem okkur greinir á um. Nú vill svo vel til eða illa kannske að dómi hv. þm., að ég er formaður félmn. þessarar d. Þess vegna er ég að ræða þessi mál, af því að þetta mál kom til þessarar n. Ég vil ekki stuðla að því, að það sé verið að svipta menn sjálfræði í svona máli. En það er það, sem hv. þm. er að tala hér fyrir, og ekkert annað. Ef sveitarstjórnarmenn fyrir norðan vilja á annað borð skipta þessu fjórðungssambandi, eiga þeir auðvitað að gera það. Það er ekkert sem hindrar þá. En þessi aðferð er ekki eðlileg, og það er þess vegna, sem ég tala á móti henni. Það er alveg rétt, sem þm. sagði, að eystra kjördæmið er sterkari aðilinn í þessu. En það breytir ekkert málinu. Ef hinir í vestra kjördæminu telja, að þeir hafi verið einhverjum rangindum beittir þar, geta þeir auðvitað sjálfir klofið sig frá, enginn heldur í þá. En ef það skyldi hins vegar vera, eins og mætti ætla af síðustu ræðu þm., að því væri öðruvísi farið, að það væri kannske ekki meiri hl. fyrir þessu og þess vegna væri ekki hægt að gera það öðru vísi en með valdboði, er málið ekki nógu gott að mínum dómi. Hverju breytir það, sem þm. sagði áðan í sambandi við þessa landshluta eða þessa áætlun Skagastrandar? Er ekki Framkvæmdastofnunin að vinna það verk? Hefur nokkuð verið unnið að neinni áætlun fyrir norðan fram að þessu? Nú er hins vegar verið að ráða einn eða tvo menn að fjórðungssambandinu til þess að gera þetta. Og það kann að vera, að þetta sé eitt af þeim verkefnum, sem þeir eiga að vinna að. Ég veit það ekki, en mér þykir það líklegt. En það er alveg nýtt fyrir mér, ef vestra kjördæmið verður útundan að þessu eða öðru leyti. Ég hef nefnilega líka talað við sveitarstjórnarmenn í vestra kjördæminu, og ég veit hug þeirra sumra a.m.k. þ Ég ætla ekki að stuðla að næturfundi um þetta mál, ég var í raun og veru búinn að ræða allt áðan, sem ég þurfti. En fyrst þm. var sérstaklega að gera mér boð um að koma hingað í salinn til að hlusta á sitt mál, gat ég ekki annað en orðið við því að svara þessari ræðu hans. En ég vil taka það enn og aftur fram, að ég mun ekki, hvorki í löggjöf né öðru, hindra það, að þessi kjördæmi geti skilið, ef sveitarstjórnarmenn í vestra kjördæminu, meiri hl. að segja, óskar þess. Og það er rétta leiðin.



Herra forseti. Það er almenn trú hér í þinginu, að mál batni við það að fara í gegnum þn., en ég er mjög efins um, að svo hafi orðið í sambandi við þetta mál. Þegar þetta mál kom fram hér í hv. d., sýndist mér, að hér mundi vera um gott mál að ræða, eins og það var þá formað og 1. gr. þá orðuð. Þess vegna er afstaða mín til þessa máls sú, að rétt sé af okkur hér í hv. deild að halda okkur að upphaflegu orðalagi 1. gr., sem mest hefur verið um deilt. Að mínum dómi eru þær brtt., sem fram hafa komið, bæði frá meiri hl. n. og minni hl., þess eðlis, að ég get ekki fellt mig við þær. Ef ég tek fyrst fyrir þá brtt., sem liggur fyrir á þskj. 658, frá hv. 2. landsk. þm., Pétri Péturssyni, og hv. 5. þm. Norðurl. v., Birni Pálssyni, er ég þeirri till. algerlega andvígur, vegna þess að hún merkir í raun og veru klofning Fjórðungssambands Norðurlands. Ég tel þetta vera óþurftarmál og það sé gerræði að ætla með lögum frá Alþ. að kljúfa frjáls samtök, sem stofnuð hafa verið að réttum lögum. Auk þess tel ég sjálfsagt að halda núv. skipulagi þessara mála, eins og nú er á fjórðungssambandinu, að það nái yfir bæði kjördæmin á Norðurlandi. Ég tel, að það stuðli að æskilegri samvinnu og samstarfi milli allra Norðlendinga, og þetta samstarf yrði rofið, ef þessi till. hv. þm. yrði samþ. Ég er fyrst og fremst andvígur þessari till. af þessum ástæðum. Auk þess er alveg ljóst, að það hafa ekki komið fram nein skýr tilmæli úr fjórðungnum um að hafa þennan hátt á, sem lagt er til í þessari brtt., að skipta fjórðungssambandinu. Hv. 2. landsk., Pétur Pétursson, hefur að vísu greint frá því, að meiri hl. fundar sveitarstjórnarmanna í Norðurl. v., haldinn á Sauðárkróki í fyrra, hafi ályktað sem svo, að rétt væri að vinna að stofnun sérstaks landshlutasambands fyrir það kjördæmi. En mér er alveg ókunnugt um, að þessi tilmæli hafi borizt hingað til þingsins. Ég hef a.m.k. ekki séð þau. Svo að ég víki aftur að breytingu meiri hl. n., þá sýnist mér, að hún sé sízt til bóta, miðað við það, sem stendur upphaflega í frv., eins og það var lagt fram. Frv. gerir upphaflega ráð fyrir því, að löggild séu þau landshlutasamtök sveitarfélaga, sem þegar hafa verið stofnuð sem frjáls samtök. Þessu er ég sammála. Ég tel eðlilegt, að það sé gert, ef við á annað borð förum að löggilda eitthvað í þessa átt hér. En breytingin gerir aftur ráð fyrir því, sýnist mér, að ráðherra sé gefið vald til þess að ráðskast með svæðaskipun fjórðungssambandanna, að vísu að höfðu samráði, eins og þar segir, við Samband ísl. sveitarfélaga. Þetta fullnægir ekki mínum skilningi á þessu máli, og ég tel, að þessi till. sé sízt til bóta, og get því ekki stutt hana. Ég vil aðeins af gefnu tilefni frá hv. 2. landsk. þm. minnast hér örlitið á Skagastrandaráætlunina. Það sanna í málinu er, að Skagastrandaráætlunin svonefnd má heita fullbúin og unnin á vegum Framkvæmdastofnunarinnar og trúlegt, að hún verði birt fljótlega. En í framhaldi af því vil ég geta þess, að það verður gengið í það mjög bráðlega að gera áætlun fyrir allt Norðurl. v. og fyrir Húnaflóabyggðir sérstaklega og Strandabyggðir þar með. Ég vil, ef hv. þm. hefur eitthvað misskilið þetta, koma þeirri leiðréttingu að, að Skagastrandaráætlunin má heita fullbúin og víðtækri áætlunargerð í undirbúningi. Við skulum vona, að hún sjái dagsins ljós, áður en langt um líður.

Fjmrh. (Halldór E. Sigurðsson) : Herra forseti. Ég skal nú ekki að fara að lengja þessar umr. eða blanda mér inn í það deilumál, sem hér ei orðið aðalatriði málsins. Ég hygg, að ég sé einn í hópi þeirra manna, sem hafa komizt það mikið í snertingu við sveitarfélögin, að mínar tilfinningar og hugsanir séu kannske allt að því of miklar sem sveitarstjórnarmanns, miðað við þau verkefni, sem ég sinni nú. Mér er það afskaplega vel ljóst, að sveitarfélögunum er þörf á miklu meira samstarfi en áður var. Þau eru farin að fást við miklu stærri og meiri verkefni, sem eru ókleif, nema þau hafi um það samstarf sín á milli. Mér finnst því, að það fari vel á því, að þau hafi sjálf átt forustu um frjálst samkomulag til þess að hrinda áfram hinum stærri verkefnum, og það þurfa þau að gera. Ég þykist nú sjá það, að þeir tímar komi, að ýmislegt breytist varðandi skipun sveitarfélaga, og væri ánægjulegt, ef það gæti gerzt með þeim hætti, að það væri afleiðing af þeirra vinnubrögðum. Út í þetta ætla ég ekki að fara sérstaklega núna, m.a. tímans vegna, en ég vildi segja það í tilefni af því, sem hér hefur komið fram um samstarf sveitarfélaganna og ríkisins, að þetta hefur lauslega verið rætt í ríkisstj. Ég mun reyna að styðja að því, að upp verði tekið samstarf á milli ríkistj. og sveitarfélaga, og þá stjórnar Sambands ísl. sveitarfélaga, um verkaskiptingu eða athugun á verkaskiptingu á milli þessara aðila. Ég held, að nauðsynlegt sé, að það sé gert með frjálsu og óþvinguðu samkomulagi þessara tveggja aðila. Báðir eiga þeir mikið undir því, að samstarfið sé mjög gott, og það getur verið það. Þeir geta með sameiginlegri vinnu fundið það bezta út úr verkaskiptingunni, sem á að vera þeirra á milli, því að það er með hana eins og annað, að breyttir tímar krefjast endurskoðunar þar á. Með þeim breytingum eins og t.d. voru gerðar í fyrra og gerðar hafa verið áður hefur ýmislegt færzt til í þeim efnum, og nauðsynlegt er, að það verði endurskoðað og reynt að samræma það. Það, sem ég vildi því aðeins segja um þetta, er, að mér hefði þótt skemmtilegra, að slíkt mál sem þetta þyrfti ekki að vera deilumál hér í þinginu, sérstaklega ekki deilumál á milli aðila innbyrðis, en út í það skal ég ekki blanda mér. Ég vil hins vegar segja það, að ég tel brýna nauðsyn að taka upp samstarf á milli ríkisstj. og Sambands ísl. sveitarfélaga um verkaskiptingu og tekjuskiptingu þessara aðila og mun reyna að eiga aðild að því, eftir því sem geta mín leyfir.