Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Ég hef á þskj. 203 leyft mér ásamt þeim hv. þm. Þórði Skúlasyni og Sveini Jónssyni að flytja frv. til breytingar á grunnskólalögum. Breytingin er við 18. gr. laganna og hljóðar þannig, með leyfi forseta: "1. gr. Upphaf 18. gr. laganna orðist svo: Skólanefndir skulu skipaðar sem hér segir: a. Í kaupstöðum og kauptúnahreppum fimm mönnum, enda standi þeir einir að skólarekstrinum. 2. gr. Lög þessi öðlast þegar gildi. Kosningu nýrrar skólanefndar, sem leiðir af samþykkt laga þessara, skal lokið fyrir upphaf næsta skólaárs, 1987-1988." Í lögum um grunnskóla nr. 63 frá 1974 er ákvæði um það í 18. gr. að ef íbúatala kauptúnahreppa nær ekki tölunni 900 skuli skólanefndin aðeins skipuð þrem mönnum, en ef íbúatalan er yfir 900 skuli skólanefndirnar skipaðar fimm mönnum. Ég leitaði í frv. sem lagt var fram þegar þessi lög voru samþykkt og sá ekki neina umfjöllun um það af hverju fækkað hafði verið í skólanefndunum frá því sem áður var, en í eldri grunnskólalögum var talan fimm um fjölda í skólanefndum. Það verður ekki séð á hverju þessi tala byggist og ekki heldur á hverju þessi fjöldi íbúa byggist, á hverju það byggist að endilega er miðað við 900. Það eru ekki heldur nein ákvæði í grunnskólalögum um hvað skuli gert í þeim sveitarfélögum sem íbúar fækka í á kjörtímabilinu eða ef það gerðist að íbúum mundi fjölga. Það er kunnugt að í flestum nefndum sveitarfélaga er stefnt að því að hafa nefndarmannafjöldann svipaðan og hreppsnefndarmannafjöldinn er, þ.e. fimm eða sjö. Mér er meira að segja kunnugt um að svo langt hefur verið gengið í þessu að menn hafa ýtt við lögum. Ég veit um sveitarfélag sem hefur kosið sjö manna hafnarnefnd þó að í hafnarlögum sé ætlast til þess að þar séu fimm til þrír. Ástæðan fyrir þessu, að það sé reynt að hafa töluna nálægt því sem hreppsnefndarfulltrúarnir eru margir, er að tryggja að allir hreppsnefndarmenn hafi rétt til að velja menn í viðkomandi nefndir og þau sjónarmið sem urðu þess valdandi að hver og einn var kjörinn í hreppsnefndina fái að njóta sín í viðkomandi nefndum. Okkur flm. var kunnugt um að í nokkrum þéttbýlishreppum með íbúatöluna innan við 300 hafa komið upp vandamál í sambandi við kjör í skólanefnd. Sums staðar hefur meiri hluti hreppsnefndar kosið alla þrjá fulltrúana úr sínum hópi og útilokað þar með áhrif og sjónarmið minni hlutans úr skólanefnd. Varla er trúlegt að það sé tilgangur laganna. Á öðrum stöðum hefur verið leitað samkomulags um val skólanefndarmanna eða samþykktir áheyrnarfulltrúar frá minni hluta eða minni hlutum. Slík vandræðaákvæði sem eru jafnframt ólýðræðisleg er vitaskuld óþarft að hafa í lögum. Þess vegna er þessi brtt. flutt. Í gildistökuákvæðinu er gert ráð fyrir því að breyting sem frv. felur í sér komi til framkvæmda við upphaf næsta skólaárs. Þá þyrftu þeir kauptúnahreppar sem hafa færri en 900 íbúa og þrjá menn í skólanefnd að hafa lokið kosningu nýrrar skólanefndar. Að lokinni umræðu um frv. legg ég til að því verði vísað til 2. umr. og hv. menntmn.



Hæstv. forseti. Ég lýsi fylgi við frv., tel að það sé að mörgu leyti skynsamlegt "eins og við mátti búast". Hv. 1. flm. þessa frv. sagði frá því að sums staðar hefði borið við að meiri hluti í sveitarstjórnum hefði beitt minni hlutann ofríki, þó að það væru ekki nákvæmlega hans orð átti hann við það, og skólanefndarmenn hefðu allir verið skipaðir úr hópi stuðningsmanna viðkomandi meiri hluta í sveitarstjórn. Ég álít að slíkt ofríki hafi þá komið fram einfaldlega vegna þess að það hafi ekki verið óskað eftir að kosningar til viðkomandi nefndar væru leynilegar og bundnar hlutfallskosningar eins og, ef ég man rétt, var áður í sveitarstjórnarlögum. Nú er slíkt ákvæði skv. 2. mgr. 57. gr. núverandi sveitarstjórnarlaga. Það hlýtur að vera hægt að koma við hlutfallskosningum, enda þótt fjöldi sé lægri en fimm eða sjö eins og er gert ráð fyrir í frv. Ég bendi á þetta, tel að slík málsmeðferð og slík niðurstaða, sem hv. flm. hefur vafalaust sagt réttilega að væri til dæmi um, hljóti í þeim tilvikum að vera að kenna sjálfum sveitarstjórnarmönnum ef um það er að ræða að fulltrúar í skólanefnd væru allir á bandi meiri hlutans, ef ég má svo að orði komast, meiri hluta í viðkomandi sveitarstjórn. Öðru máli gegnir hugsanlega ef um aukinn meiri hluta er að ræða. En ég tek undir að það er eðlilegt í skólanefndum ekki síður en í öðrum nefndum sem kjörnar eru á vegum sveitarstjórna að þar sé sá fjöldi fulltrúa að mögulegt sé að gæta þess að fulltrúar sem flestra hópa eða samtaka - segjum stjórnmálaflokka sem eiga aðild að sveitarstjórn eigi fulltrúa í svo mikilvægum nefndum sem ég játa að skólanefndirnar eru. Ég tek undir þetta frv. og vænti þess að það fái jákvæða umfjöllun og jákvæða meðferð í menntmn.

Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra (Ragnhildur Helgadóttir): Frú forseti. Haustið 1979 skipaði þáv. heilbr.- og trmrh. Magnús H. Magnússon nefnd sem falið var að endurskoða læknalög nr. 80/1969, með síðari breytingum. Í nefndinni áttu sæti þeir Ólafur Ólafsson landlæknir, sem var formaður nefndarinnar, Ólafur Bjarnason dr. med., prófessor, sem var tilnefndur af læknadeild Háskólans, Guðmundur Oddsson læknir, sem tilnefndur var af Læknafélagi Íslands, María Pétursdóttir skólastjóri, sem tilnefnd var af Samtökum heilbrigðisstétta, og Ingimar Sigurðsson lögfræðingur í heilbr.- og trmrn. sem jafnframt gegndi ritarastörfum fyrir nefndina. Við endurskoðun laganna hugaði nefndin sérstaklega að eftirfarandi atriðum: 1. Reynslunni af framkvæmd gildandi læknalaga sem eru að stofni til frá 1932 og lítið breytt frá þeim tíma. 2. Áhrifunum af tilkomu annarra heilbrigðisstétta á framkvæmd læknalaga. Nú njóta um 20 heilbrigðisstéttir lögverndunar, en þær voru örfáar árið 1932. 3. Að breytingum á læknalögum annarra Norðurlanda, en Ísland hefur um nokkurt skeið verið aðili að norrænum samningi um sameiginleg starfsréttindi lækna á Norðurlöndum þannig að löggjöf einstakra Norðurlanda hefur bein áhrif á framkvæmd þess samnings. Nefndin lauk störfum í byrjun árs 1983 er hún lagði fyrir ráðuneytið tillögur í búningi lagafrv. Náði nefndin samstöðu um flest efnisatriði og byggir frv. á þeim atriðum sem ekki var ágreiningur um, með örfáum undantekningum. Læknafélag Íslands, Samtök heilbrigðisstétta og læknadeild Háskóla Íslands fjölluðu um frv. á meðan það var í smíðum og kom fram stuðningur við það og ábendingar sem margar voru teknar inn í tillögur nefndarinnar. Helstu breytingarnar frá gildandi lögum eru eftirfarandi: 1. Lögð er til nýskipan mála varðandi veitingu almenns lækningaleyfis og að kandídatsnámi verði einnig hægt að ljúka á heilsugæslustöðvum en ekki aðeins á sjúkrahúsum. 2. Lögð eru til skýrari ákvæði um hlutverk læknadeildar Háskóla Íslands varðandi mat á læknismenntun sem sótt er erlendis. 3. Lögð eru til skýrari ákvæði um réttindi lækna og í hverju þau skuli fólgin að svo miklu leyti sem hægt er að skilgreina störf þeirra. 4. Lögð eru til hnitmiðuð ákvæði um skyldur lækna og þeim deilt niður eftir viðfangsefnum. 5. Lögð er til önnur skilgreining á hugtakinu "skottulækningar" og að það geti aldrei náð til lækna. 6. Lögð er til sú aðalregla að lækni sé óheimilt að reka sjálfstæða lækningastarfsemi eftir 75 ára aldur. 7. Lagt er til að ráðherra geti svipt lækna lækningaleyfi tímabundið þannig að ekki þurfi í öllum tilvikum að svipta þá leyfi endanlega. 8. Mörkuð er sú stefna að læknalög gildi sem mest eingöngu um lækna og lækningastarfsemi þannig að í frv. eru færri atriði sem varða aðrar heilbrigðisstéttir en eru í gildandi lögum. Má sem dæmi nefna að ekki er gert ráð fyrir takmörkuðum lækningaleyfum sem samkvæmt gildandi lögum eru ætluð aðilum sem hafa menntun á ákveðnum sviðum læknisfræðinnar en ekki almenna læknismenntun. Eftir tilkomu laga nr. 24/1984, um starfsheiti og starfsréttindi heilbrigðisstétta, geta slíkir aðilar fengið viðurkenningu starfsheitis og starfsréttinda skv. þeim lögum. 9. Frv. gerir ráð fyrir að réttur Læknafélags Íslands verði viðurkenndur, þ.e. nokkur afskiptaréttur af starfsemi lækna og skipulagningu. Skv. gildandi lögum er sá réttur enginn. Auk þess sem ég hef talið upp hér að framan eru ákvæði læknalaga færð í nútímalegra horf og til samræmis við önnur lög sem sett hafa verið á undanförnum árum á sviði heilbrigðismála og má þá sérstaklega nefna lög um heilbrigðisþjónustu, sbr. núna lög nr. 58/1983. Ég held að ekki sé ástæða til að tíunda frekar efnisatriði frv. hér heldur vísa til ítarlegrar grg. sem frv. fylgir, en Ingimar Sigurðsson lögfræðingur, einn nefndarmannanna, tók þá grg. saman. Þar er m.a. fjallað um lagasetningu um lækna, réttindi og skyldur lækna og helstu nýmæli frv. auk almennra athugasemda við einstakar greinar. Ég leyfi mér að leggja til að frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og trn



Frú forseti. Ég mæli fyrir frv. til l. um breytingu á lögum um frádrátt frá skattskyldum tekjum vegna fjárfestingar manna í atvinnurekstri, með síðari breytingum. Á árinu 1984 voru samþykkt lög um frádrátt frá skattskyldum tekjum vegna fjárfestingar manna í atvinnurekstri. Skv. lögunum eru framlög manna til atvinnurekstrar frádráttarbær frá skattskyldum tekjum innan ákveðinna marka og að uppfylltum vissum skilyrðum. Í lögunum er kveðið á um hámark frádráttar á ári hverju. Skv. 25. gr. laganna skulu fjárhæðir í 2. gr. breytast í samræmi við skattvísitölu eins og hún er á hverjum tíma, sbr. 121. gr. laga nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt, með síðari breytingum. Þetta var gert í fjárlögum fyrir árið 1986 og umræddar fjárhæðir þannig hækkaðar um 36% á milli ára. Hins vegar er ekki gert ráð fyrir því að skattvísitala verði ákveðin í fjárlögum fyrir árið 1987 og er því nauðsynlegt að breyta fjárhæðum 2. gr. laga nr. 9/1984 með sérstökum lögum. Að mati Þjóðhagsstofnunar hefur verið gert ráð fyrir að laun hækki um 31% milli áranna 1985 og 1986 og er því í þessu frv. gerð sú tillaga að fjárhæðir 2. gr. laga nr. 9/1984 hækki um 31%. Er sú hækkun í samræmi við hækkun frádráttarliða frá tekjum sem gerð er tillaga um af sama tilefni í frv. til l. um breytingu á lögum um tekjuskatt og eignarskatt sem nýlega hefur verið lagt fram á Alþingi og er nú til meðferðar hjá hv. fjh.- og viðskn. Nd. Það er hins vegar rétt að taka fram að endurmat á launabreytingum milli áranna 1985/1986 fer nú fram þannig að ég vildi beina því til nefndarinnar sem fær frv. til meðferðar að svo kann að fara að gera verði breytingar á frv. í meðferð nefndarinnar þegar nýjar upplýsingar liggja fyrir um launabreytingar á milli áranna 1985 og 1986, en þess er að vænta að endurmat á þeim áætlunum, sem gerðar hafa verið í því efni, liggi fyrir mjög skjótt. Að öðru leyti er hér um að ræða eðlilega breytingu á þessum lögum sem ella hefði verið breytt með skattvísitölu. Ég sé því ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um frv., enda er það flutt í tengslum við breytingar á öðrum lögum sem til meðferðar eru og tengjast tekjuöflun ríkisins: Það er mjög mikilvægt að þetta frv. fái skjóta meðferð þannig að það geti orðið að lögum fyrir jólaleyfi þm. eins og önnur frv. sem lúta að tekjuöflun ríkisins á næsta ári. Að lokinni þessari umræðu legg ég til, frú forseti, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Frú forseti. Ég ætla ekki að gera efni þessa frv. að innihaldi minnar ræðu hér. Ég ætlaði eingöngu að beina einni fsp. til hæstv. fjmrh. í tilefni frv. Heyrst hefur m.a. í tengslum við þá samninga sem tókust uppi í Garðastræti um helgina að til standi að breyta nokkuð lögum um tekjuskatta, þannig m.a. að draga úr frádráttarliðum og einfalda skattheimtuna eins og það hefur verið kallað. Því vildi ég fá að heyra hjá fjmrh., ef hann á annað borð getur á þessu stigi um það sagt, hvaða fyrirætlanir eru uppi um frádráttarliði eins og þessa vegna fjárfestingar, hvort meiningin er að þeir haldi sér ef frádráttarliðir verða einfaldaðir eða hvort ætlunin er að halda frádráttarmöguleikum sem þessum inni í tekjuskattslögum.



Frú forseti. Vegna fsp. 8. þm. Reykv. er rétt að ítreka að það hefur verið unnið að athugunum á grundvallarbreytingum á tekjuskattskerfinu á vegum fjmrn. og að því hefur verið miðað að breyta kerfinu á þann veg að fækka frádráttarliðum og einfalda þannig tekjuskattskerfið, m.a. í því skyni að auðveldara verði að taka upp staðgreiðslukerfi skatta. Þetta hefur að sjálfsögðu áður komið fram opinberlega og í umræðum á hinu háa Alþingi. Aðilar vinnumarkaðarins settu fram svipuð sjónarmið í tengslum við gerð kjarasamninga og ríkisstjórnin hefur talið rétt og eðlilegt að sú nefnd sem fjallað hefur um þessi mál á vegum fjmrn. taki þær tillögur til skoðunar og meðferðar og hafi samráð um áframhald þeirrar vinnu sem unnið hefur verið að að undanförnu. Aðilar vinnumarkaðarins voru fyrst og fremst að ræða um tekjuskatt einstaklinga. Sú nefnd sem hefur verið að vinna að þessu á vegum fjmrn. hefur á hinn bóginn víðtækari fyrirmæli. Mín skoðun er sú að þegar gerð verður grundvallarbreyting á tekjuskattslöggjöfinni að þessu leyti verði hún einnig að taka til fyrirtækjanna og væri eðlilegt að huga að því í þessu sambandi að fækka frádráttarliðum fyrirtækjanna og ná þannig fram lægra skatthlutfalli og reyna þannig að ná fram þessum meginsjónarmiðum bæði að því er varðar einstaklinga og fyrirtæki. Engar tillögur liggja endanlega fyrir um þetta efni, en þetta meginsjónarmið hlýtur að verða tekið til skoðunar bæði að því er varðar einstaklinga og fyrirtæki.