Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum nr. 75/2007, um opinberan stuðning við tæknirannsóknir, nýsköpun og atvinnuþróun. Þetta frumvarp er í sjálfu sér einfalt. Tækniþróunarsjóður hefur nú starfað í sex ár og á meðan hefur skipan Stjórnarráðsins breyst með þeim hætti að landbúnaðarráðuneyti og sjávarútvegsráðuneyti hafa verið sameinuð í eitt ráðuneyti en áður höfðu þessi ráðuneyti hvort sinn fulltrúann í stjórn sjóðsins. Því gerir frumvarpið ráð fyrir að stjórnarmönnum verði fækkað úr sjö í sex til samræmis við þá breytingu í stjórnkerfinu. Í öðru lagi er samhliða þeirri breytingu lagt til að þessir fulltrúar, sem skipaðir eru af iðnaðarráðherra en tilnefndir af öðrum aðilum, sitji í tvö ár í stjórn Tækniþróunarsjóðs í stað þriggja áður og að þeim sé eingöngu heimilt að sitja tvö tímabil í senn. Ástæða þessa er einföld, það skiptir gríðarlega miklu að slíkur sjóður sé lifandi og þá skiptir máli að talsverð hreyfing sé á stjórnarmönnum þannig að saman fari reynsla, sem byggist svo sannarlega upp á þeim tíma sem gert er ráð fyrir að menn sitji, og svo fersk sýn á það sem þar er að gerast. Ég tel að með þessari breytingu náum við að sameina ýmis sjónarmið sem fram hafa komið um það hvernig menn sjá fyrir sér starfsemi sjóðsins til lengri tíma.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um sölu fasteigna, fyrirtækja og skipa, sem er 448. mál þingsins á þingskjali 769. Í gildandi lögum um sölu fasteigna, fyrirtækja og skipa er kveðið á um endurskoðun laganna 1. janúar 2008, þ.e. þegar reynsla væri komin á það fyrirkomulag sem fyrir er mælt um í lögunum. Hæstv. þáverandi dómsmálaráðherra skipaði í maí 2007 vinnuhóp sem gera skyldi tillögur að breytingu á lögunum. Vinnuhópurinn skilaði tillögum sínum í formi heildarfrumvarps til nýrra laga í lok árs 2007. Þann 1. janúar 2008 fluttist málaflokkurinn, þ.e. málefni fasteignasala, til viðskiptaráðuneytisins og í kjölfarið var skipaður nýr starfshópur til að leggja fram lokadrög að frumvarpi til laga um sölu fasteigna, fyrirtækja og skipa. Hópurinn lauk störfum um miðjan mars 2008 og skilaði frumvarpi til nýrra heildarlaga um sölu fasteigna, fyrirtækja og skipa, nokkuð áþekkt því sem fyrri starfshópur hafði skilað. Frumvarpið var lagt fyrir Alþingi í kjölfarið en fékk ekki afgreiðslu. Nú hafa verið gerðar lítillegar breytingar á fyrra frumvarpi sem m.a. má rekja til ákvæða þjónustutilskipunarinnar svokölluðu, en þegar hefur verið mælt fyrir frumvarpi til innleiðingar á henni. Markmiðið með þessu frumvarpi er að viðskipti með fasteignir, fyrirtæki og skip fari fram með tryggum og öruggum hætti fyrir þá sem koma að slíkum viðskiptum, jafnt kaupendur og seljendur og neytendur alla í heild. Fasteignaviðskipti eru oftar en ekki viðskipti með aleigu fólks eða a.m.k. verðmætustu eign þess og því er nauðsynlegt að löggjafinn marki skýra en sanngjarna löggjöf í þessum efnum. Þá er markmið þessa frumvarps jafnframt að tryggja þeim sem telja á sér brotið í fasteignaviðskiptum hraða og vandaða málsmeðferð við úrlausn sinna mála og verður nánar vikið að því hér á eftir. En víkjum þá að helstu nýmælum frumvarpsins. Í frumvarpinu er það nýmæli að lagt er til að lögfest verði markmiðsákvæði í 1. gr. frumvarpsins til að undirstrika markmið laganna en með því er átt við að þeir sem hafa fengið einkarétt hjá hinu opinbera til að eiga milligöngu um viðskipti milli kaupenda og seljenda gæti hagsmuna beggja aðila. Þannig er lagt til að fest verði í lög að staða kaupenda og seljenda skuli lögð að jöfnu og hagsmuna þeirra beggja sé gætt. Það nýmæli er einnig að finna í 6. gr. frumvarpsins að skýrt er kveðið á um að fasteignasali megi ekki fela öðrum að vinna þau störf sem löggilding nær til í meira mæli en lögin og reglugerðir settar samkvæmt þeim segja til um. Tilefni þessa er að svo virðist sem nokkuð óljóst hafi verið hversu mikið af skyldum fasteignasalans hann geti framselt öðrum sem starfa í hans þágu og hvaða verk óheimilt sé að framselja. Hér er þó ekki verið að koma í veg fyrir að fasteignasali geti látið aðra vinna einföld verk. Með þessu er einnig leitast við að setja nokkur bönd á verktöku fasteignasala sem talsvert hefur verið amast við og hefur verið nokkuð umdeild. Jafnframt er tekið af skarið um að fasteignasali beri skaðabótaábyrgð á því tjóni sem valdið er af þeim sem starfa í hans þágu. Í frumvarpinu er í d-lið 3. gr. tillaga um breytingar á fyrirkomulagi á menntun fasteignasala. Eins og fram kemur í skýringum með greininni er gert ráð fyrir því að reglur um menntun fasteignasala verði felldar að löggjöf um menntun á háskólastigi. Háskólar geta, ef frumvarpið nær fram að ganga, skipulagt nám fyrir fasteignasala en það skal þó vera 90 staðlaðar námseiningar og er efnahags- og viðskiptaráðherra heimilt að setja reglugerð til að mæla fyrir um framkvæmd og tilhögun þessa náms. Þannig samsvara 90 staðlaðar námseiningar, eða svokallaðar ECTS-einingar, eins og hálfs árs háskólanámi eða 45 einingum samkvæmt eldra einingakerfi sem miðað var við hér á landi í háskólanámi lengst af. Því er ekki lagt til að lengd eða umfangi námsins verði breytt heldur að það verði flutt til háskólanna. Samhliða verði prófnefnd fasteignasala lögð niður sem einfaldar stjórnsýslu og lækkar rekstrarkostnað. Með frumvarpinu eru að auki lagðar til tvær meginbreytingar á reglum um fasteignasala. Annars vegar er lagt til að skylduaðild að Félagi fasteignasala verði felld niður. Umboðsmaður Alþingis tók fyrir nokkru að eigin frumkvæði til athugunar skylduaðild að félaginu og hvort hún stæðist ákvæði stjórnarskrár Íslands um félagafrelsi, samanber niðurstöðu umboðsmanns Alþingis nr. 4225/2004. Umboðsmaður taldi að vafi léki á því hvort þau verkefni Félags fasteignasala sem kveðið er á um í núgildandi lögum uppfylltu þau skilyrði sem 2. mgr. 74. gr. stjórnarskrárinnar setti, þ.e. að skylduaðild væri nauðsynleg til að Félag fasteignasala gæti sinnt lögmætu hlutverki vegna almannahagsmuna. Umboðsmaður Alþingis vakti athygli dóms- og kirkjumálaráðherra á álitinu. Á öðrum Norðurlöndum er skylduaðild að félagsskap fasteignasala ekki til staðar. Þrátt fyrir það hefur yfirgnæfandi meiri hluti fasteignasala í Danmörku, Svíþjóð og Noregi séð hag sínum best borgið með því að vera félagsmenn í slíkum félögum. Ekkert bendir til þess að málum yrði öðruvísi farið hér á landi. Þannig mundu flestir fasteignasalar vafalaust sjá hag sínum best borgið með frjálsri félagsaðild enda ljóst að slíkur félagsskapur hefur margvíslega kosti. Ein meginástæða þess að lögð var til skylduaðild í frumvarpi til gildandi laga var að gefa félaginu tækifæri til þess að eflast að burðum og skapa sér þá stöðu að verða leiðandi hér á landi, eins og kemur fram í áliti allsherjarnefndar sem fylgdi því frumvarpi. Taldi nefndin að félagið kynni að styrkjast svo verulega í starfsemi sinni í framhaldi af lögfestingu að ekki yrði nauðsynlegt að kveða á um skylduaðild til frambúðar og lagt til að það fyrirkomulag yrði tekið til sérstakrar skoðunar að nokkrum tíma liðnum. Þá hafa vinnuhópar þeir er unnu að endurskoðun gildandi laga vísað til fyrrgreinds álits allsherjarnefndar og komist að þeirri niðurstöðu að ákvæðið hafi þegar þjónað tilgangi sínum. Hins vegar er í 7. gr. frumvarpsins lagt til að fellt verði niður það skilyrði gildandi laga að fasteignasala skuli vera í eigu löggilts fasteignasala og að sá starfi á viðkomandi fasteignasölu. Telja má að frjáls eignaraðild geti leitt til aukinnar samkeppni og þess að öflugri rekstrareiningar myndist. Með því að lögð eru til í frumvarpinu ákveðin höft á verktöku innan fasteignasalaumhverfisins og að ekki er fallið frá skyldu til ábyrgðartryggingar fasteignasala og þeirra sem starfa fyrir hann ætti öflug neytendavernd og öryggi í viðskiptum ekki að bera hnekki með þessum breytingum. Í frumvarpinu er einnig gert ráð fyrir því að eftirlitsgjald fasteignasala lækki úr 100.000 kr. í 80.000 kr. á ári en talsverð fjárhæð hefur safnast í sjóð eftirlitsnefndar fasteignasala. Er því einnig lagt til eins og fram kemur í skýringum með 19. gr. frumvarpsins að fasteignasalar greiði ekki eftirlitsgjald vegna ársins 2010 heldur verði gengið á fyrirliggjandi innstæðu í sjóði sem hefur safnast þar síðustu ár þar sem innheimt eftirlitsgjald var umfram kostnað nefndarinnar. Þótti þetta fyrirkomulag sanngjarnasta leiðin til að koma til móts við starfandi fasteignasala sem greitt hafa eftirlitsgjaldið. Þess má geta að í mars síðastliðnum voru samþykkt lög nr. 18/2009, þ.e. í mars á síðasta ári, er afléttu skyldu til greiðslu eftirlitsgjalds vegna ársins 2009. Að lokum er lagt til í IV. kafla frumvarpsins að lögfest verði sérstök kærunefnd um málefni fasteignasala og að hún taki til starfa. Eins og fram kemur í athugasemdum með frumvarpinu er gert ráð fyrir því að kaupendur og seljendur fasteigna eða viðskiptamenn fasteignasala geti borið undir kærunefndina ágreining um þóknun og skaðabótaskyldu og aflað álits hennar um ágreiningsefnið. Hér er um að ræða mikilvæga réttarbót í þágu neytenda þar sem kostnaður við málsmeðferð verður stillt í hóf og málsmeðferð tekur skamman tíma. Hæstv. forseti. Ég tel að hér sé á ferðinni þýðingarmikið frumvarp sem mun stuðla að öruggari fasteignaviðskiptum og tryggja neytendur betur í slíkum viðskiptum. Þrátt fyrir að atvinnugreinin upplifi hremmingar þar sem fasteignasala hefur dregist gríðarlega mikið saman dregur það ekki úr nauðsyn þess að skýrar reglur skapi frjálst en öruggt viðskiptaumhverfi sem neytendur og samfélagið geti treyst. Að lokinni þessari umræðu legg ég til að frumvarpinu verði vísað til 2. umr. og hv. viðskiptanefndar.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir framsögu hans í þessu máli. Hér er um að ræða mál sem er kannski ekki stórt, og svo sannarlega ekki stórt í samræmi við það sem við eigum við núna og kannski það sem við ættum að vinna að hér núna, en það breytir því ekki að það er afskaplega mikilvægt að hafa skýrar reglur um fasteignaviðskipti og önnur sambærileg viðskipti. Þó að hægt væri að halda langa ræðu um að forgangurinn ætti að vera annar núna þegar stóri vandinn er sá að það fólk sem á fasteignir á við afskaplega mikinn skuldavanda að etja og þessu fólki var lofað úrlausn fyrir löngu síðan en ekki hefur orðið af því, þá ætla ég ekki að halda slíka ræðu hér. Ég hef lítillega kynnt mér þetta frumvarp og það er þess eðlis að mikilvægt er að fá umsagnir aðila áður en við kveðum upp dóm um einstakar greinar. Þó vil ég lýsa yfir ánægju með að skylduaðildin að Félagi fasteignasala sé felld út. Ég held að það sé bæði réttmætt og skynsamlegt og fannst hæstv. ráðherra fara ágætlega yfir það mál. Ef ég skil hæstv. ráðherra rétt og það sem kemur fram í frumvarpinu er 15. gr., eða innihald hennar, ný eða í það minnsta skýring á því. Þar segir, með leyfi forseta: „Fasteignasali skal í hvívetna leysa af hendi störf sín svo sem góðar viðskiptavenjur bjóða. Hann skal liðsinna báðum aðilum, seljanda og kaupanda, og gæta réttmætra hagsmuna þeirra. Hann skal einnig gæta þess að aðila séu eigi settir ólögmætir, ósanngjarnir eða óeðlilegir kostir í samningum.“ Þetta hljómar vel, virðulegi forseti, og ég veit ekki hvort einhvers staðar annars staðar er tekið á málum hvað það varðar. Ég held að það sé hins vegar afskaplega mikilvægt fyrir þá aðila sem kaupa sér fasteignir að þeir geti verið nokkuð vissir um að sérhæfði aðilinn í þessu efni, sem er fasteignasalinn, sé búinn að ganga úr skugga um það eins og hægt er - og það er ætlast til þess - að engir leyndir gallar séu á viðkomandi fasteign. Nú er auðvitað ekki hægt að ganga þannig fram að það sé algjörlega hægt að koma í veg fyrir það en ég lít svo á að fólk sem kaupir sér fasteign geri það alla jafna einu sinni, tvisvar á ævinni, kannski oftar, en þetta sé í það minnsta eitthvað sem venjulegur íbúi hefur enga sérþekkingu á og verður þess vegna að treysta því að fasteignasalinn upplýsi hann um þá hluti sem mestu máli skipta. Ég hef heyrt að stundum hafi verið vankantar á því að það hafi verið gert og í það minnsta þarf að skýra eins og hægt er hvar ábyrgðin liggur og hvert sé þá hlutverk fasteignasalans í því efni. Ef við getum ekki farið þá leið - sem ég ætla ekki að fullyrða vegna þess að ég er ekki sérfróður hvað þetta varðar - að tryggja að það sé gert af fasteignasalanum þá þarf viðskiptavinurinn alla vega að vera mjög vel upplýstur um hvernig hægt er að ganga þannig fram og hvaða leiðir er hægt að fara til þess að kaupandi geti verið nokkuð viss um að hann kaupi það sem hann telur sig vera að kaupa. Það er auðvitað gömul saga og ný að gallar leynist í fasteignum og miðað við nýlegar upplýsingar hefur hættan á því ekki minnkað í þeim mikla hraða sem hefur verið á undanförnum missirum við byggingu fasteigna. Ég var t.d. á vinnustað í heimsókn hjá tryggingafélagi fyrir nokkrum dögum þar sem þeir upplýstu mig um að eignatjón hefðu aukist í nýjum íbúðum og kæmi það til vegna þess að frágangur væri ekki jafngóður og hann ætti að vera. Nú er ég auðvitað ekki með neinar tölulegar upplýsingar, þetta er bara það sem starfsmennirnir upplýstu mig um, en hins vegar þekkja þeir þessi mál mjög vel og eru með puttann á púlsinum hvað þetta varðar. Ég lít svo á að það sé í þeim anda sem kemur fram á bls. 14 í kafla um helstu breytingar sem felast í frumvarpinu. Um það er fjallað í þessari síðustu málsgrein en í lokin segir, með leyfi virðulegs forseta: „Tilgangur þessarar reglu er að taka af öll tvímæli um það að fasteignasali beri ekki aðeins skaðabótaábyrgð á grundvelli almennra reglna, heldur einnig á þeim sem starfa í hans þágu, jafnvel þótt um það sé ekki gerður sérstakur ráðningarsamningur.“ Hér er vísað til þess, miðað við ef maður les efni frumvarpsins og athugasemdir, að ef viðkomandi einstaklingur starfar hjá fasteignasala og er verktaki en ekki launamaður sé vafi á því hver beri skaðabótaábyrgð ef einhver mál koma upp. Ef ég skil þetta frumvarp rétt eru menn að taka af öll tvímæli hvað þetta varðar og það er gott og fagnaðarefni. Stóra einstaka málið er það, virðulegi forseti, að hér er mál sem nefndin þarf að fara vel yfir og það er afskaplega mikilvægt að þeir sem hagsmuna hafa að gæta geti komið með athugasemdir sínar þannig að við getum farið sem best yfir þetta. Þetta er auðvitað mikilvægt mál þó að ég hefði viljað sjá ráðherra í ríkisstjórn Íslands flytja önnur mál og brýnni nákvæmlega á þessum tímapunkti.

Frú forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um breyting á lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, með síðari breytingum. Í frumvarpi þessu er lagt til að heimila bílaleigum tímabundið að reikna innskatt af kaupverði notaðra fólksbifreiða þó svo að virðisaukaskattur hafi ekki verið lagður á við sölu viðkomandi bifreiða til bílaleigunnar. Í því efnahagsástandi sem nú ríkir í þjóðfélaginu hafa verið miklir rekstrarerfiðleikar hjá bílaleigum og hefur bílafloti þeirra minnkað töluvert á milli ára. Þannig voru 6.700 bílaleigubílar skráðir árið 2008 en 6.200 í ágúst 2009 og áætluð þörf samkvæmt upplýsingum frá Samtökum ferðaþjónustunnar er um það bil 8.700 bifreiðar fyrir árið 2010. Fjármögnun nýrra bifreiða reynist kostnaðarsöm og erfið fyrir bílaleigurnar vegna veikrar stöðu íslensku krónunnar, auk þess sem mikið framboð er af notuðum bifreiðum um þessar mundir. Fyrirsjáanleg er fjölgun ferðamanna til landsins á þessu ári og því stefnir í að bílaleigur muni vanta bifreiðar til útleigu. Til að bregðast við þessu ástandi er lagt til í frumvarpi þessu að bílaleigur sem hafa rekstrarleyfi samkvæmt lögum nr. 64/2000, um bílaleigur, og kaupa notaðar fólksbifreiðar til útleigu geti reiknað innskatt af kaupverði bifreiðanna í þeim tilvikum þar sem virðisaukaskattur hefur ekki verið lagður á við söluna til þeirra. Þar sem virðisaukaskattur er ekki tilgreindur á reikningi við kaup þessara bifreiða er lagt til að reiknaður innskattur nemi 20,32% af kaupverði notaðrar bifreiðar. Þar sem um undantekningarákvæði er að ræða er talið rétt að takmarka fjölda þeirra bifreiða sem hljóta skulu þessa meðferð. Í frumvarpinu er lagt til að hlutur þessara bifreiða í heildarflota hverrar bílaleigu verði ekki hærri en 15% miðað við gildistöku laganna. Í frumvarpinu er lagt til að heimild til að reikna innskattinn á framangreindan hátt muni gilda til 31. desember 2010. Erfitt er að áætla með einhverri nákvæmni hversu hár innskattsdráttur bílaleiganna sem munu nýta sér framangreinda heimild verður verði frumvarp þetta að lögum. Sé miðað við þær forsendur að bílafloti þeirra aukist um 15% í formi notaðra bifreiða, eða um nálægt 1.000 bifreiðar, sem allar njóti innskatts og innkaupsverð þeirra sé að jafnaði 1,5–2 millj. kr. nemur innskattsfrádrátturinn samtals um 300 millj. kr. Til lengri tíma litið má þó gera ráð fyrir að tekjutap ríkissjóðs vegna þessarar aðgerðar verði mun minna, bæði vegna aukinna umsvifa bílaleiganna og endursölu bifreiðanna síðar með virðisaukaskatti. Það er mikilvægt að allt sé gert sem hægt er og þjóðhagslega skynsamlegt til þess að styðja við bakið á þessari mikilvægu starfsemi. Sú þróun er í gangi í ferðaþjónustunni að sífellt fleiri ferðast á eigin vegum og kjósa að nýta sér bílaleigubifreiðar til að ferðast um landið. Miðað við þær horfur sem nú eru í ferðaþjónustunni og góðar bókanir er ærin ástæða til að ætla að veruleg vöntun verði á bílaleigubílum í sumar að öllu óbreyttu. Það er að sjálfsögðu líka þjóðhagslega hagkvæmt að nýlegar eða jafnvel nýjar bifreiðar sem standa hér á plönum í stórum stíl verði frekar nýttar í þessu skyni og þessari aðgerð er einmitt ætlað að vera hvetjandi í þeim efnum. Óþarfi er að segja að þar sem ferðaþjónustuaðilar undirbúa nú sumarið af kappi væri ákaflega æskilegt að það skýrðist á næstu vikum eða sem fyrst hvort hið virðulega Alþingi fellst á þessa tilhögun. Að þessu sögðu, frú forseti, legg ég til að frumvarpinu verði vísað til hv. efnahags- og skattanefndar og til 2. umr. að aflokinni þessari.

Frú forseti. Ég vil örstutt óska ráðherra og ráðuneyti til hamingju með þetta skref sem hér hefur verið stigið. Ríkisvaldið hlustar eftir óskum atvinnulífsins, ferðaþjónustunnar í þessu tilviki, og með þessu frumvarpi og öðrum reynum við að ganga í takt við atvinnulífið. Öll þurfum við á öflugri ferðaþjónustu að halda, við þurfum að dreifa ferðaþjónustunni og ferðamönnunum um landið og með þessu komum við í veg fyrir að fjöldi bílaleigubíla verði sá tappi sem hamli vaxandi fjölda ferðamanna á næsta sumri. Þetta frumvarp er dæmi um verkefni þar sem ríkið gefur eftir tekjur til skemmri tíma en það er enginn vafi í mínum huga að til lengri tíma mun þetta skila miklu meiri tekjum inn til ríkissjóðs. Það má kannski segja að þetta sé í anda þeirra frumvarpa sem fjármálaráðherra mælti fyrir á síðasta vetri um stuðning til handa nýsköpunarfyrirtækjum þar sem ríkið gaf eftir tekjur til skemmri tíma en með von um að til lengri tíma litið mundi þessi stuðningur efla atvinnu í landinu. Hér er vel gert, ráðuneytið hefur stigið vel niður og ég óska ráðherra og ráðuneyti til hamingju.

Frú forseti. Ég þakka fyrir góðar undirtektir. Ég held að það sé alveg hárrétt að hér er einn af flöskuhálsunum, sem að vísu verður til af ánægjulegum ástæðum í þeim skilningi að aukin eftirspurn og aukinn fjöldi ferðamanna yfir háannatímann a.m.k. veldur því að ýmsir þættir eru alveg á tampi. Það má færa fyrir því ýmis rök að landið anni tæplega þeim fjölda ferðamanna sem stefnir í að verði hér um háannatímann í júlí- og ágústmánuði nk. Það eru fleiri flöskuhálsar sem er kannski ekki alveg eins einfalt að bregðast við og þessum, svo sem sú staðreynd að gisting á ákveðnum landsvæðum er þegar algerlega uppbókuð. Ferðaskrifstofur þurfa nú að endurskipuleggja ferðir og jafnvel setja kvóta á þann fjölda gistinótta sem menn verða að eyða t.d. hér í höfuðborginni í hverri ferð vegna þess að gistirými á nálægum landsvæðum er allt uppbókað fyrir fram. Þessi staða er kannski svolítið framandi fyrir okkur en hugsanlega þó það sem verður við að glíma í vaxandi mæli á ýmsum sviðum, þ.e. að ferðamannafjöldinn sé hreinlega að verða svo mikill, a.m.k. á ákveðnum árstíma, að landið anni varla þeim fjölda. Þá er hægt að gera tvennt fyrst og fremst - nema menn vilji yfir höfuð ekki fá fleiri ferðamenn - annars vegar að dreifa þeim betur og nýta landið allt, reyna að virkja þau svæði sem hafa verið meira út undan í ferðaþjónustunni, en þó ekki síður og hið æskilegasta væri að sjálfsögðu að lengja ferðamannatímann og gera ferðaþjónustuna í sem allra ríkustum mæli að heilsársatvinnugrein. Það er eftir miklu að slægjast í þessu fyrir okkur. Þetta hefur verið mesta vaxtargrein íslensks atvinnulífs að meðaltali um áratugaskeið og ekkert bendir til þess að svo geti ekki orðið áfram. Þá þurfum við líka að bregðast við og grípa til ýmissa ráðstafana að ónefndu því að tryggja að þetta geti allt farið fram í góðri sátt 

Virðulegi forseti. Ég tek undir með hæstv. ráðherra þar sem hann ýjar að því að horfa þurfi til þess hvar hömlur séu á vexti ferðaþjónustunnar annars staðar og hvernig við bregðumst við því. Hann ræðir um gistingu og ég veit fyrir víst að víða um land er gisting orðin verulegur tappi í frekari uppbyggingu. Það leiðir kannski hugann að tvennu. Annars vegar - og hér erum við kannski komin út fyrir það málefni sem er á dagskrá en engu að síður er gott að nýta tækifærið til að ræða stöðu ferðaþjónustunnar í heild - er sú landnýtingarpólitík sem við viljum reka, með hvaða hætti við viljum dreifa ferðamönnum um landið og á hvaða tíma og mikilvægi þess að á einhverju stigi muni þurfa að búa til rammaáætlun um nýtingu og dreifingu ferðamanna um landið. Ég held að það hljóti að koma að því að við þurfum að fara að íhuga alvarlega á hversu fáa staði ferðamenn koma yfir stuttan tíma, og við verðum að horfa til þess að gæta að þessum perlum, því að í þeim felst mikil orka ef vel er gætt að. Það leiðir líka hugann að öðru, hvort við getum horft til annarra verkefna. Og ég vil spyrja ráðherrann að því hvort hægt sé að styðja við fjárfestingu eða sókn í ferðaþjónustunni með aðgerðum ríkisins, því að við erum sammála um það og ráðherra þekkir það betur en margur annar hvaða kosti landið hefur að bjóða: Getur ríkið með öðrum hætti komið að fjárfestingu í atvinnuuppbyggingu á sviði ferðaþjónustunnar en við höfum gert með nýsköpunarfrumvarpi eða því frumvarpi sem hér liggur fyrir?

Frú forseti. Það hefur ýmislegt fleira verið til skoðunar í þessum efnum eins og hv. þingmanni er sjálfsagt kunnugt, þar á meðal t.d. möguleikinn á því að stofna sjóð eða koma upp tekjustofni innan greinarinnar til að greiða fyrir úrbótum á fjölsóttum ferðamannastöðum, til uppbyggingar í þjóðgörðum og á friðlýstum svæðum. Ég held að það sé alveg augljóst mál að við ráðum ekki við þær áætlanir sem núna eru um fjölgun ferðamanna. Ef það gengur eftir að fjöldi ferðamanna verði orðin 1 milljón á ári innan 7–10 ára sem spár teikna til, er alveg augljóst að ráðast þarf í viðamiklar aðgerðir til að gera það mögulegt, sérstaklega hvað varðar álagið á fjölsótta staði. Það þarf miklu meiri úrbætur varðandi hreinlætisaðstöðu, göngustígagerð og bílastæði og margt fleira, einfaldlega vegna þess að margir þessir staðir eru algjörlega sprungnir og ástandið orðið mjög bágborið á háannatímanum. Mjög markviss áætlun þarf að vera í gangi um að dreifa álaginu, að virkja sem flest svæði og öll svæði á landinu. Hvað stjórnvöld geta með beinum hætti gengið langt í þeim efnum getur verið áhorfsmál og kannski að einhverju leyti pólitískt álitamál. Eru menn t.d. tilbúnir til þess að stjórnvöld beiti sér með beinum hætti til að þróa ferðaþjónustuna á þeim svæðum sem eru afskekkt? Eru menn tilbúnir til þess að stjórnvöld leggi eitthvað af mörkum til að tryggja beinar flugsamgöngur til fleiri landshluta þannig að ferðamenn komi inn á fleiri staði á landinu? Þá dreifist álagið sjálfkrafa svo ekki sé talað um að það er mikið tekjuspursmál fyrir þau byggðarlög sem í hlut eiga. Nýleg könnun á Akureyri sýnir það að þeir ferðamenn sem koma beint inn til Akureyrar með beinu flugi gista að meðaltali kannski sjö nætur á svæðinu í staðinn fyrir tvær ef þeir koma inn á suðvesturhorninu. Þetta er margt af því sem er í skoðun, við höfum verið að skoða málefni hópferðabíla sem hafa borið kannski svolítið skarðan hlut frá borði í gegnum skattbreytingar að undanförnu, 

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá utanríkismálanefnd um frumvarp til laga um Íslandsstofu, sem er á þskj. 797. Nefndin fékk á sinn fund fjölda aðila til að fjalla um frumvarpið og eins bárust nefndinni fjölmargar skriflegar umsagnir og er þeirra getið í nefndarálitinu. Enn fremur barst nefndinni álit iðnaðarnefndar Alþingis en utanríkismálanefnd óskaði eftir áliti nefndarinnar varðandi afmarkaða þætti frumvarpsins, einkum hvort þörf væri á frekari lagabreytingum tæki það gildi. Markmið frumvarpsins er að setja á laggirnar nýja starfsemi, Íslandsstofu, sem kallað hefur verið á enskri tungu „Promote Iceland“, á grunni Útflutningsráðs Íslands. Núgildandi lög um útflutningsaðstoð, nr. 160/2002, verða felld úr gildi verði frumvarpið að lögum. Gert er ráð fyrir að verkefni Íslandsstofu verði umtalsvert viðameiri en verkefni Útflutningsráðs eru nú. Er litið svo á að hér sé um nýja starfsemi að ræða en ekki einfalda framlengingu á því sem fyrir er. Í fyrsta lagi er Íslandsstofu ætlað að setja skýran ramma utan um ímyndar- og kynningarmál Íslands þar sem aðilar í útflutningi, ferðaþjónustu og þekkingariðnaði koma til samstarfs við hið opinbera um að efla og standa vörð um orðspor Íslands erlendis. Í öðru lagi verður markaðs- og kynningardeild Ferðamálastofu rekin innan vébanda Íslandsstofu sem mun fá það lögbundna hlutverk að laða til landsins erlenda ferðamenn. Til að sinna verkefnum sínum á Íslandsstofa að byggja starf sitt á bestu fáanlegu fagþekkingu á sviði útflutningsaðstoðar og ferða- og ímyndarmála, þannig að samstarf hins opinbera og einkaaðila lúti ávallt faglegri stefnumótun og starfsaðferðum til langs tíma í þessum veigamikla málaflokki. Í frumvarpinu er hlutverk Íslandsstofu skilgreint nánar sem fimmþætt: Í fyrsta lagi verður Íslandsstofa samstarfsvettvangur stjórnvalda og hagsmunaaðila þar sem mótuð verður samræmd stefna um uppbyggingu ímyndar og orðspors Íslands, en jákvæð ímynd styrkir útflutningsstarfsemi og laðar að erlenda ferðamenn og fjárfesta. Í öðru lagi mun Íslandsstofa veita fyrirtækjum alhliða faglega aðstoð, fræðslu og ráðgjöf við að kynna og selja vörur, þjónustu og þekkingu á erlendum mörkuðum. Í þriðja lagi er Íslandsstofu ætlað það hlutverk að laða til landsins erlenda ferðamenn með samræmdri og stefnumiðaðri kynningu á Íslandi sem áfangastað. Í fjórða lagi á stofan að laða til landsins erlenda fjárfestingu. Í fimmta lagi skal Íslandsstofa styðja við kynningu á íslenskri menningu erlendis, enda er íslenskur menningararfur og íslensk menning grunnstoð ímyndar og orðspors Íslands. Umsagnaraðilar voru almennt jákvæðir í garð frumvarpsins og fögnuðu markmiði þess um að sameina og samþætta málaflokka sem snúa að útflutningsaðstoð, markaðsstarfi ferðaþjónustu, kynningu á kostum landsins fyrir erlenda fjárfesta, kynningu á íslenskri menningu og almennum ímyndar- og orðsporsmálum. Flestir hagsmunaaðilar hvöttu jafnframt til þess að frumvarpið yrði að lögum hið fyrsta. Með frumvarpinu er kröfum um bætt samstarf ólíkra greina og hagsmunaaðila mætt auk þess sem sú samþætting á að skila sér í því að fjármunir til markaðs- og kynningarstarfs erlendis nýtist betur. Algengustu athugasemdir umsagnaraðila lutu að samsetningu stjórnar Íslandsstofu og verkaskiptingu hennar innbyrðis. Við umfjöllun utanríkismálanefndar beindi hún sjónum sínum einkum að álitamálum sem varða stjórnskipulega stöðu Íslandsstofu, skipun stjórnar stofunnar, fagráðum, verkefnum aðalfundar, mögulegri þörf á frekari lagabreytingum og mikilvægi þess að í raun og sanni verði komið á fót nýrri starfsemi á grunni Útflutningsráðs. Samkvæmt frumvarpinu er Íslandsstofa samstarfsvettvangur fyrirtækja, hagsmunasamtaka, stofnana og stjórnvalda. Sem samstarfsvettvangur opinberra aðila og atvinnulífsins verður hún sjálfstæð stofnun með blandaða stjórn. Íslandsstofu er þannig mörkuð sama staða innan stjórnkerfisins og Útflutningsráði nú, og er mikilvægt að árétta þann skilning. Þannig er lagt til að Íslandsstofa verði stofnuð á grunni Útflutningsráðs og yfirtaki réttindi þess og skuldbindingar, sem og eignir og skuldir, eins og fram kemur í bráðabirgðaákvæði I. Á þessu er hnekkt í athugasemdum við 4. gr. frumvarpsins, þar sem sjálfstæði fjárhags og reikningshalds Íslandsstofu er áréttað og jafnframt tekið fram að þetta sé sambærilegt fyrirkomulag og gilt hefur um Útflutningsráð hingað til. Í athugasemdum við frumvarp að gildandi lögum um útflutningsaðstoð segir m.a. að Útflutningsráð Íslands hafi frá upphafi verið rekið sem „hálfopinber stofnun“ með lögákveðinn gjaldstofn. Nefndin hefur kynnt sér skýrslu Ríkisendurskoðunar, Útflutningsaðstoð og Landkynning, frá desember 2009 og rætt efni hennar við fulltrúa stofnunarinnar. Í skýrslunni kemur fram að æskilegt sé að staða Íslandsstofu innan stjórnkerfisins verði skýrð betur en gert er í frumvarpinu, ekki síst í ljósi þess að Íslandsstofa mun bera ábyrgð á og ráðstafa umtalsverðu opinberu fjármagni. Þá segir í skýrslu Ríkisendurskoðunar að með skýrri ábyrgð eins ráðuneytis aukist líkur á árangursríkri stjórnun og góðri nýtingu fjármuna og mannafla. Þó varar Ríkisendurskoðun við því að Íslandsstofa verði of miðstýrð á kostnað sveigjanleika og fjölbreytni. Nefndin leggur áherslu á að Íslandsstofa verði sjálfstæð líkt og Útflutningsráð og telur jafnframt að koma megi til móts við ábendingar Ríkisendurskoðunar með tvennum hætti svo til bóta sé. Í fyrsta lagi er í frumvarpinu lagt til að utanríkisráðherra skipi stjórnarformann Íslandsstofu, sem er breyting frá því fyrirkomulagi sem gilt hefur um Útflutningsráð þar sem stjórnin skiptir sjálf með sér verkum. Nefndin telur að með þeirri breytingu sé ábyrgð utanríkisráðherra á málaflokknum undirstrikuð. Í öðru lagi gerir nefndin þá breytingartillögu við 4. gr. frumvarpsins að Ríkisendurskoðun sjái um reglubundna endurskoðun reikninga Íslandsstofu. Það er breyting frá því sem gilt hefur um Útflutningsráð sem hefur nýtt sér sjálfstæða endurskoðunarskrifstofu. Um stjórn Íslandsstofu segir m.a. í frumvarpinu, með leyfi forseta: „Stjórnina skipa níu menn valdir til þriggja ára í senn. Utanríkisráðherra skipar fimm stjórnarmenn eftir tilnefningu Samtaka atvinnulífsins, einn stjórnarmann eftir tilnefningu forsætisráðherra, einn eftir tilnefningu iðnaðarráðherra, einn eftir tilnefningu mennta- og menningarmálaráðherra og einn án tilnefningar. Skal sá vera formaður stjórnar.“ Eins og fyrr sagði lutu flestar athugasemdir umsagnaraðila að samsetningu stjórnar Íslandsstofu og komu fram ábendingar um marga aðila sem ættu fullt erindi í stjórn. Meðal annars voru færð rök fyrir því að sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneyti, umhverfisráðuneyti, Bandalag íslenskra listamanna og Ferðamálasamtök Íslands ættu að eiga fulltrúa í stjórn. Í því sambandi ræddi nefndin hvort fjölga ætti stjórnarmönnum. Voru uppi ýmis sjónarmið hvað það varðar, bæði með og á móti fjölgun, en að lokum varð það niðurstaða nefndarinnar að leggja til að fjölga stjórnarmönnum um tvo í því augnamiði að tryggja breiðari aðkomu ólíkra sjónarmiða að stjórnarborðinu. Verður þó ekki sagt að með því hafi tekist að mæta öllum óskum sem margar hverjar eru vissulega réttmætar. Jafnframt er nefndin því samþykk að fulltrúar atvinnulífsins fari með meiri hluta í stjórn, eins og lagt er upp með í frumvarpinu. Nefndin telur þó að ná megi meiri fjölbreytni með því að einskorða þá fulltrúa ekki við Samtök atvinnulífsins. Á það hafa þau samtök þó lagt mikla áherslu. Nefndin bendir á að markaðsgjaldið sem er til fjármögnunar Íslandsstofu er lagt á gjaldstofn tryggingagjalds eins og hann er skilgreindur í III. kafla laga nr. 113/1990, um tryggingagjald. Gjaldið er lagt á allar launagreiðslur og er tekjustofn Íslandsstofu því mun víðar en innan vébanda Samtaka atvinnulífsins. Margvísleg atvinnustarfsemi sem tengist starfssviði Íslandsstofu fer fram í fyrirtækjum vítt og breitt um landið sem eru ekki aðilar að SA og tekjustofn stofunnar kemur einnig frá slíkum fyrirtækjum. Nefndin leggur því til þá breytingu á frumvarpinu að Ferðamálasamtök Íslands tilnefni einn stjórnarmann til þess að tryggja breiðari aðkomu ferðaþjónustunnar án þess að fulltrúum SA sé fækkað frá því sem frumvarpið gerir ráð fyrir. Þá ræddi nefndin hvort skilyrða ætti að fulltrúar Samtaka atvinnulífsins kæmu frá tilteknum aðildarfélögum samtakanna, svo sem Samtökum ferðaþjónustu. Nefndin leggur ekki til breytingu á frumvarpinu í þá átt en undirstrikar mikilvægi þeirrar atvinnugreinar í starfsemi Íslandsstofu. Loks leggur nefndin til að sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra tilnefni einn fulltrúa í stjórnina og er það gert í ljósi mikilvægis matvælageirans og væntinga til aukins hlutar hans í útflutningi landsmanna til framtíðar. Sérstök ástæða er til að vekja athygli á að samkvæmt frumvarpinu á umhverfisráðuneytið ekki fulltrúa í stjórn og í breytingartillögu nefndarinnar er ekki tekið á því þótt full rök standi til þess enda náttúra Íslands og umhverfi í forgrunni allrar landkynningar erlendis. Nefndin leggur áherslu á að auka vægi fagráða innan Íslandsstofu og að þau verði farvegur fleiri aðila til virkrar þátttöku í starfsemi stofunnar. Í því skyni leggur nefndin til breytingar á frumvarpinu þannig að sérstaklega verði kveðið á um stofnun fagráða á sviði menningarmála, umhverfismála og matvælagreina til viðbótar við fagráð á sviði markaðs- og kynningarmála ferðaþjónustunnar erlendis og fjárfestinga erlendra aðila á Íslandi. Þá leggur nefndin til að stjórn Íslandsstofu geti skipað fagráð á fleiri sviðum og að þeir aðilar sem eiga fulltrúa í fagráðum hafi aðkomu að aðalfundi Íslandsstofu. Nefndin telur að skilgreina þurfi hlutverk aðalfundar Íslandsstofu nánar en gert er í frumvarpinu. Nefndin leggur því fram breytingartillögur sem kveða á um að á aðalfundi kynni stjórn Íslandsstofu stefnumótun stofunnar, geri grein fyrir störfum sínum og fagráða, og birti rekstraráætlanir og ársreikninga. Seturétt á aðalfundi hafi þeir aðilar sem tilnefna fulltrúa í stjórn Íslandsstofu og jafnframt þeir sem eiga fulltrúa í fagráðum Íslandsstofu hverju sinni. Stjórninni er þar að auki heimilt að bjóða fleirum til setu á aðalfundi. Í viðræðum nefndarinnar við umsagnaraðila komu fram ólík viðhorf til þess hvort stofnun Íslandsstofu kallaði á aðrar lagabreytingar og voru lög nr. 73/2005, um skipan ferðamála, sérstaklega nefnd í því sambandi. Nefndin óskaði eftir áliti frá iðnaðarnefnd Alþingis um málið og fylgir það nefndarálitinu. Niðurstaða iðnaðarnefndar var að rétt væri að bíða með allar lagabreytingar þar til ljóst yrði hvort frumvarpið yrði að lögum og þar til Íslandsstofa hefði hafið starfsemi. Iðnaðarnefnd taldi hins vegar að þegar nokkur reynsla yrði komin á rekstur Íslandsstofu væri eðlilegt að endurskoða lög um skipan ferðamála til samræmis. Utanríkismálanefnd hvetur til þess að hugað verði að þessum breytingum hið fyrsta eftir að Íslandsstofu hefur verið komið á fót, enda er það mikilvægur hluti af því að leggja áherslu á að Íslandsstofa er ný starfsemi en ekki framlenging þess sem fyrir er. Er þeim tilmælum því beint til iðnaðarráðherra að huga að þessari lagabreytingu um leið og lög um Íslandsstofu taka gildi. Að lokum vill nefndin ítreka að með stofnun Íslandsstofu sé nýrri starfsemi með ný verkefni komið á fót þó að það sé gert á grunni Útflutningsráðs. Íslandsstofa mun að mörgu leyti hafa breytt hlutverk og fleiri markmið en Útflutningsráð og markaðshluti Ferðamálastofu og því er brýnt að hin nýja stofa verði byggð upp í samræmi við það. Aðeins þannig verður kröfum um eflt samstarf ólíkra greina og hagsmunaaðila mætt svo úr verði öflug og drífandi starfsemi sem stendur undir markmiðum frumvarpsins um að efla ímynd og orðspor Íslands, styrkja samkeppnisstöðu íslensks atvinnulífs á erlendum mörkuðum og laða erlenda ferðamenn og fjárfestingu til landsins. Loks leggur nefndin til nýtt ákvæði til bráðabirgða þess efnis að utanríkisráðherra skuli boða til stofnfundar Íslandsstofu innan átta vikna frá gildistöku laganna. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með þeim breytingum sem ég hef gert grein fyrir og gerð er tillaga um í sérstöku þingskjali. Ég vil að lokum, virðulegi forseti, þakka samnefndarmönnum mínum í utanríkismálanefnd fyrir samvinnu við yfirferð þessa frumvarps og lýsi ánægju með þá góðu samstöðu sem tókst um frágang málsins. Ritara nefndarinnar færi ég þakkir fyrir vel unnin störf. Enn fremur þakka ég umsagnaraðilum og gestum nefndarinnar fyrir framlag þeirra sem nýttist nefndinni vel í vinnu hennar enda þótt mér sé ljóst að ekki hafi verið að öllu leyti komið til móts við óskir allra aðila. Tel ég þó að flestir megi vel við una. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir nefndarálitið rita Árni Þór Sigurðsson, formaður og framsögumaður, Valgerður Bjarnadóttir, Birgitta Jónsdóttir, Bjarni Benediktsson, Helgi Hjörvar, Þorgerður K. Gunnarsdóttir, Þórunn Sveinbjarnardóttir og Ögmundur Jónasson.

Virðulegi forseti. Ég skrifa undir nefndarálit það sem hv. þm. Árni Þór Sigurðsson gerði grein fyrir þannig að ég er samþykk því sem þar stendur. Það eru fjögur atriði sem mig langar til við þessa umræðu að leggja áherslu á og ég tel að skipti máli með hina nýju Íslandsstofu. Í fyrsta lagi það að þetta er ný stofnun. Hún byggir vissulega á grunni Útflutningsráðs en það skiptir miklu máli að hér er um nýja stofnun að ræða og hún hefur miklu breiðari og víðtækari verkefni en Útflutningsráð hafði áður. Við uppbyggingu þessa nýja fyrirtækis tel ég rétt að litið verði til þess að þetta er ný stofnun en ekki framlenging á Útflutningsráði. Í öðru lagi langar mig að minnast á breytingartillöguna sem gerð er um að fjölga stjórnarmönnum úr níu í ellefu. Vissulega má færa rök að því að stjórnir eru oft því skilvirkari þeim mun fámennari sem þær eru. Kannski er níu manna stjórn stór og ellefu manna stjórn næstum því ráðstefna en færð voru rök fyrir því í nefndinni, sem ég get vel fallist á, að eðli þessarar stjórnar væri þannig að það skipti meira máli að sem flest sjónarmið kæmust að borðinu heldur en að hún þyrfti að vera mjög svo skilvirk, enda er gert ráð fyrir að skipuð verði fagráð og minni hópar sem hafa þá eftirlit og væntanlega verkstjórn með einstökum verkefnum. Í þriðja lagi langar mig að minnast á breytingartillögu um það að Ríkisendurskoðun komi að skoðun reikninga fyrirtækisins. Það þykir mér eðlilegt þar eð gífurlegir fjármunir fara af opinberu skattfé í þessa stofnun. Til Útflutningsráðs hafa runnið um 400 milljónir af mörkuðum tekjustofnum og nú eru einnig talað um bein framlög. Ég mæli því mjög með því að Ríkisendurskoðun, fyrir hönd fólksins í landinu sem greiðir skattana og greiðir því þessa fjármuni, fylgist með reikningshaldi þessa fyrirtækis. Að lokum langar mig að lýsa vonbrigðum mínum yfir því að iðnaðarnefnd leggur til að það verði skoðað nánar og athugað hvernig Íslandsstofu farnist áður en tillaga verður gerð um breytingu á lögum um ferðamál. Mér finnst þetta vera að senda þetta nýja fyrirtæki svolítið vanbúið út í lífið. Ég hefði kosið að lögð hefði verið fram breytingartillaga við lög um ferðamál, þar sem allur vafi væri tekinn af því að markaðsstarfsemi erlendis og það sem því fylgir fyrir íslenska ferðaþjónustu eigi að vera, það sé ætlunin samkvæmt þessum lögum, á hendi Íslandsstofu.

Virðulegi forseti. Það frumvarp sem hér er til umfjöllunar bætir úr tilfinnanlegri þörf fyrir samræmingu og skýran lagaramma utan um ímyndar- og kynningarmál Íslands, útflutningsaðstoð, markaðssetningu á íslenskri menningu og fjárfestingar erlendra aðila á Íslandi. Enginn vafi er á því að full þörf er fyrir samræmt göngulag í þessum efnum og hefur ítrekað verið bent á það á undanförnum árum og reyndar áratugum að ímyndar- og kynningarmál landsins hafi lengi verið ómarkviss og reyndar í nokkru skötulíki. Ekki þarf að hafa mörg orð um mikilvægi þess að vera með markvisst landkynningar- og ímyndarstarf á þessum örlagatímum í sögu þjóðarinnar þegar hagsmunir okkar eru líklega sem aldrei fyrr nátengdir orðspori lands og þjóðar á erlendri grundu. Má sannarlega halda því fram að tilvist Íslandsstofu fyrir tveimur árum, þegar bankakerfið okkar hrundi, hefði hjálpað okkur að koma sjónarmiðum okkar skýrar og markvissar á framfæri en raun bar vitni. Formaður utanríkismálanefndar hefur farið vel yfir efnisatriði frumvarpsins í umræðunum hér í dag og þær breytingartillögur sem lagðar eru fram. Ég vil fara örfáum orðum um hlut iðnaðarnefndar í þessu verki. Það var utanríkismálanefnd sem leitaði álits iðnaðarnefndar á frumvarpinu, og þá sérstaklega hvort nefndin teldi þörf á frekari breytingum á lögum af þessu tilefni. Þar kemur helst til álita hvort breyta þurfi lögum um skipan ferðamála, sérstaklega 3. málslið 4. gr. þar sem kveðið er á um það verkefni Ferðamálastofu að annast markaðs- og kynningarmál ferðaþjónustunnar. Ljóst er að sú tilhögun að færa markaðsskrifstofu Ferðamálastofu til Íslandsstofu og reka hana innan vébanda hennar er í fullu samræmi við það ákvæði 4. gr. gildandi laga að Ferðamálastofu sé heimilt með samþykki ráðherra að fela öðrum að annast ákveðin verkefni. Ég tek hins vegar undir það, og það má færa fyrir því gild rök, að eðlilegt sé að gera fljótt, og svo fljótt sem verða má, breytingar á þessum lögum og kveða skýrt á um það að markaðs- og kynningardeild Ferðamálastofu verði rekin innan vébanda Íslandsstofu. Ég vil því að það komi fram að þetta er eitt af þeim atriðum sem verður skoðað og er til skoðunar í nefnd sem nú er að störfum í iðnaðarráðuneytinu og hefur með höndum það verkefni að fara í gegnum allsherjarendurskoðun á lögum um skipan ferðamála með aðild hagsmunaaðila í greininni. Nokkuð var rætt í iðnaðarnefnd um 3. gr. frumvarpsins sem fjallar um stjórn Íslandsstofu. Þar er kveðið á um að skipuð skuli níu manna stjórn sem samkvæmt tilnefningu Samtaka atvinnulífsins, forsætisráðherra, iðnaðarráðherra, mennta- og menningarmálaráðherra en einn án tilnefningar sem verði formaður stjórnarinnar. Það sjónarmið kom fram hjá nefndinni að ef til vill væri skilvirkara að fækka stjórnarmönnum en hafa hins vegar við hlið stjórnarinnar eins konar fulltrúaráð þar sem fleiri aðilar sem tengjast einstökum viðfangsefnum Íslandsstofu fengju aðild. Vissulega má nefna þar ýmsa aðila eins og menningargeirann sem hefur ekki beinan fulltrúa í stjórninni. Það mætti nefna aðila sem tengjast sérstaklega fjárfestingum erlendra aðila á Íslandi o.s.frv. Iðnaðarnefnd gerði tillögu um það að ferðaþjónustunni yrði gert hærra undir höfði í stjórnskipan stofnunarinnar með því að samtök aðila í ferðaþjónustu, sem eru þau heildarsamtök fyrirtækja í greininni sem tiltölulega nýlega hafa verið stofnuð, tilnefndu einn til tvo fulltrúa og iðnaðarráðherra tilnefndi tvo fulltrúa í stað eins. Það er niðurstaða utanríkismálanefndar að gera að tillögu sinni að Ferðamálasamtök Íslands eigi fulltrúa í stjórninni og færa má fyrir því ákveðin rök. En þó vil ég benda á að það eru samtök sem standa nú kannski opinbera geiranum mun nær en Samtökum ferðaþjónustunnar og menn þurfa að velta því fyrir sér hvort það jafnvægi sem þarna er lagt upp með í samsetningu stjórnarinnar riðlist að einhverju leyti við þessa tilhögun. Ég vil rétt að lokum leggja áherslu á að það er bjargföst skoðun mín, og okkar í iðnaðarnefnd, að tryggja þurfi að þeirri starfsemi sem Fjárfestingarstofa hefur haft með höndum verði gert hátt undir höfði í starfsemi Íslandsstofu. Það er mikilvægara en nokkru sinni að við hugum vel að því hvernig við tryggjum aukna erlenda fjárfestingu í landinu. Ég tel reyndar að nokkuð skorti upp á það að við Íslendingar höfum verið nægilega markvissir í því að taka ákvarðanir um það hvar við viljum sérstaklega hafa forganginn í sambandi við þær greinar sem við viljum að laði til sín erlenda fjárfestingu. Við höfum frekar verið í viðbragðsáætlunum þegar erlendir aðilar hafa bankað á dyrnar en vanrækt það hlutverk stjórnvalda að gefa tóninn um það hvar við viljum byggja upp - hvar eru sóknarfærin í íslensku atvinnulífi og hvert viljum við leita til þess að fá erlenda fjárfestingu inn í landið sem hæfir stefnumótun okkar? Ég tel því mikilvægt að við tryggjum það, þegar Íslandsstofa er komin til framkvæmda, að þessari hlið málanna, þ.e. að laða til landsins erlenda fjárfestingu, sé gert hærra undir höfði. Það er vissulega áhyggjuefni að í dag eru einungis tvö og hálft stöðugildi innan Fjárfestingarstofunnar og þeim starfsmönnum sem sinna þessu hlutverki hefur fækkað mjög verulega á liðnum árum.

Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá menntamálanefnd um frumvarp til laga um viðurkenningu á faglegri menntun og hæfi til starfa hér á landi. Frumvarp þetta er rammalöggjöf um mat á því hvort einstaklingur, sem hefur hug á að starfa hér á landi sem launþegi eða sjálfstætt starfandi, uppfyllir skilyrði til að starfa í starfsgrein sem til þarf leyfi, löggildingu eða aðra jafngilda viðurkenningu stjórnvalds, á grundvelli faglegrar menntunar og hæfis sem hann hefur aflað sér í öðru landi, sbr. 1. mgr. 1. gr. frumvarpsins. Verði frumvarpið að lögum falla úr gildi lög nr. 83/1993, um viðurkenningu á menntun og prófskírteinum, en þau eru almenn löggjöf um viðurkenningu starfsréttinda og hæfis. Frumvarpið er að miklu leyti byggt upp með tilliti til ákvæða tilskipunar Evrópuþingsins og ráðsins 2005/36/EB frá 7. september 2005, um viðurkenningu á faglegri menntun og hæfi, sem sameinar fyrri tilskipanir um sama efni en felur ekki í sér grundvallarbreytingar á tilhögun viðurkenningarinnar á faglegri menntun og hæfi á Evrópska efnahagssvæðinu. Í tilskipuninni er kveðið á um viðurkenningu á menntun til að gegna starfi sem er lögverndað og að menn skuli hafa aflað sér faglegrar menntunar og hæfis áður en þeim er heimilt að hefja störf á viðkomandi sviði. Jafnframt felur frumvarpið í sér rétt til handa þeim sem falla undir tilskipunina til að veita þjónustu hér á landi tímabundið eða með hléum. Frumvarpið kveður á um að aðili skuli leita til mennta- og menningarmálaráðuneytisins til að fá viðurkenningu starfsréttinda sinna hafi öðru stjórnvaldi ekki verið falin sú úrlausn málsins. Þá getur ráðuneytið eða viðeigandi stjórnvöld krafið umsækjanda um upplýsingar sem nauðsynlegar eru til að taka afstöðu til umsóknar. Enn fremur er kveðið á um samstarf stjórnvalda og hafa þau heimild til vinnslu persónuupplýsinga og annarra upplýsinga sem nauðsynlegar teljast vegna framkvæmdar tilskipunarinnar. Þeim er heimilt að halda sérstaka skrá til miðlunar upplýsinga um viðurlög eða refsiaðgerðir eða aðrar alvarlegar eða sérstakar aðstæður sem eru líklegar til þess að hafa áhrif á rétt umsækjanda til þess að stunda þau störf sem falla undir gildissvið tilskipunarinnar. Nefndin fjallaði ítarlega um málið og áréttar að þar sem frumvarpinu er ætlað tvíþætt hlutverk, þ.e. að vera rammalöggjöf og einnig að innleiða ákvæði fyrrgreindrar tilskipunar, er mikilvægt að gera greinarmun á þeim sem falla undir gildissvið tilskipunarinnar, þeim sem falla undir samninga skv. b- og c-lið 2. gr. frumvarpsins og þeim sem koma frá öðrum ríkjum. Þannig eiga ríkisborgarar aðildarríkja Evrópska efnahagssvæðisins og þeir sem falla undir samninga skv. b- og c-lið 2. gr. að fá sjálfkrafa rétt til að starfa hér á landi með sömu skilmálum og gilda um íslenska ríkisborgara, uppfylli þeir skilyrði tilskipunarinnar eða viðkomandi samnings. Aftur á móti verður að gera kröfu um að það sem felst í viðkomandi starfsréttindum sé sambærilegt. Ef í ljós kemur, eftir yfirferð á þeim gögnum sem viðkomandi einstaklingur framvísar, að verulegur munur er á því námi sem liggur til grundvallar viðkomandi starfsréttindum er þess vegna heimilt að láta viðkomandi til að mynda gangast undir hæfnispróf, sbr. 2. mgr. 8. gr. frumvarpsins. Ef um er að ræða ríkisborgara í ríki sem hvorki fellur undir gildissvið tilskipunarinnar né tilgreinda samninga í 2. gr. er ekki um sjálfkrafa rétt að ræða og verður að meta formlega menntun og hæfi í hvert sinn. Samkvæmt 2. mgr. 1. gr. frumvarpsins gilda ákvæði þess jafnframt um tilkynningarskyldu vegna þjónustu sem veitt er hér á landi tímabundið eða með hléum og er háð leyfi, löggildingu eða annarri jafngildri viðurkenningu stjórnvalds. Í 4. gr. frumvarpsins er kveðið á um rétt þess sem fellur undir skilyrði tilskipunarinnar til að veita þjónustu hér á landi tímabundið eða með hléum að uppfylltum skilyrðum a- og b-liðar 1. mgr. greinarinnar. Enn fremur er í 5. gr. kveðið á um skyldu þess sem óskar í fyrsta sinn eftir að veita hér þjónustu, sbr. 4. gr., til að gefa skriflega yfirlýsingu til hlutaðeigandi stjórnvalds. Í greininni eru tilgreind þau gögn sem stjórnvald getur gert kröfu um að fylgja skuli yfirlýsingunni. Nefndin áréttar að réttur til að veita þjónustu samkvæmt fyrrnefndum greinum nær einungis til aðila sem falla undir tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins en ekki þeirra sem falla undir samninga, sbr. b- og c-lið 2. gr., né þeirra sem koma frá öðrum löndum. Nefndin fjallaði sérstaklega um 8. gr. frumvarpsins. Þar er að finna almenna reglugerðarheimild til hlutaðeigandi ráðherra. Samkvæmt 1. mgr. getur ráðherra veitt undanþágu frá ákvæðum í lögum er varða ríkisfang, búsetu eða viðurkenningu á prófum að því leyti sem það er nauðsynlegt vegna skuldbindinga á grundvelli tilskipunarinnar og þeirra samninga sem um getur í b- og c-lið 2. gr. Það er álit nefndarinnar að mikilvægt sé að reglugerðarheimild sem þessi sé til staðar. Nefndin áréttar að um er að ræða sambærilega heimild og í 1. mgr. 4. gr. gildandi laga. Í 2. mgr. 8. gr. er einnig að finna heimild fyrir hlutaðeigandi ráðherra til að setja reglur um hæfnispróf eða viðbótarmenntun eftir því sem við á. Í 3. mgr. 9. gr. frumvarpsins er jafnframt að finna heimild til handa mennta- og menningarmálaráðherra um að fela þar til bærum aðila að sjá um hæfnispróf og veita viðbótarmenntun skv. 2. mgr. 8. gr. Í 6. gr. frumvarpsins er mennta- og menningarmálaráðuneytinu sem og hlutaðeigandi stjórnvöldum veitt heimild til að krefja umsækjanda sem óskar eftir að starfa hér á landi eða veita þjónustu um frekari upplýsingar svo hægt sé að taka afstöðu til umsóknar viðkomandi. Það er álit nefndarinnar að til að mat og afgreiðsla á umsókn þeirra sem óska eftir að starfa hér á landi, sem og þeirra sem falla undir tilskipunina og óska eftir að veita þjónustu hér á landi tímabundið eða með hléum, verði sem skilvirkust sé æskilegast að umsækjendur skili viðauka við prófskírteini, sé hann fyrir hendi, með umsóknunum, sbr. 3. gr., og yfirlýsingum, sbr. 5. gr. Það er orðið nokkuð almennt að slíkur viðauki fylgi prófskírteinum en í honum kemur fram nánari lýsing á viðkomandi námi. Með því að nefna slíkan viðauka sérstaklega í lagatexta telur nefndin að venja skapist um að hann fylgi umsókn um að starfa hér á landi eða yfirlýsingu um að veita þjónustu tímabundið eða með hléum. Nefndin telur að með þessu verði flæði milli markaða aðildarríkja Evrópska efnahagssvæðisins skilvirkara. Leggur nefndin því til breytingar á greininni. Nefndin leggur jafnframt til breytingu á gildistökuákvæði frumvarpsins af lagatæknilegri ástæðu. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingum: 1. Við 6. gr. Við 1. málsl. bætist: til að mynda viðauka við prófskírteini sé hann fyrir hendi. 2. Við 11. gr. Fyrri málsliður orðist svo: Lög þessi öðlast gildi 1. júlí 2010. Hv. þingmenn Unnur Brá Konráðsdóttir og Eygló Harðardóttir voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Að lokum vil ég þakka ritara og nefndarmönnum gott samstarf.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um viðurkenningu á faglegri menntun og hæfi til starfa hér á landi. Þessi lög eiga að taka til þess þegar meta þarf hvort einstaklingur, sem hefur hug á starfa hér á landi sem launþegi eða sjálfstætt starfandi, uppfyllir skilyrði til að starfa í starfsgrein, sem til þarf leyfi, löggildingu eða aðra jafngilda viðurkenningu stjórnvalds, á grundvelli faglegrar menntunar og hæfis sem hann hefur aflað sér í öðru landi. Lög þessi gilda enn fremur þegar tilkynna skal um þjónustu sem veitt er hér á landi tímabundið eða með hléum og háð er leyfi, löggildingu eða annarri jafngildri viðurkenningu stjórnvalds. Hér er verið að fjalla um einstaklinga sem eru ríkisborgarar í aðildarríkjum Evrópska efnahagssvæðisins eða í landi þar sem samið hefur verið um gagnkvæma viðurkenningu starfsréttinda, þá sem eiga rétt á að gegna hér á landi starfi, hvort heldur er sjálfstætt eða sem launþegar, með sömu skilmálum og gilda um íslenska ríkisborgara, enda uppfylli þeir skilyrði tilskipunar Evrópuþingsins um viðurkenningu á faglegri menntun eða í samningum sem ríkisstjórnir Norðurlanda gera og öðlast hafa gildi að því er Ísland varðar, og síðan Hoyvíkur-samnings milli ríkisstjórnar Íslands annars vegar og ríkisstjórnar Danmerkur og heimastjórnar Færeyja hins vegar. Þeir einstaklingur sem falla undir tilskipunina eða samninga og óska eftir því að starfa hér á landi eiga að beina umsókn sinni til mennta- og menningarmálaráðuneytisins, nema öðru stjórnvaldi sé með lögum eða stjórnvaldsfyrirmælum falin úrlausn málsins. Einstaklingur sem ekki fellur undir tilskipunina eða samningana skal beina umsókn sinni til mennta- og menningarmálaráðuneytisins nema öðru stjórnvaldi sé með lögum eða stjórnvaldsfyrirmælum falin úrlausn málsins. Það stjórnvald sem veitir leyfi, löggildingu eða viðurkenningu kannar hvort skilyrði tilskipunarinnar eða samninga sem um starfið gilda að öðru leyti séu uppfyllt. Einstaklingur sem óskar eftir því að gegna hér starfi sem launþegi eða sjálfstætt starfandi, tímabundið eða með hléum, skal áður senda hlutaðeigandi stjórnvaldi skriflega tilkynningu um fyrirætlan sína. Einstaklingur sem fellur undir þessi skilyrði tilskipunarinnar á rétt á að veita hér á landi þjónustu tímabundið eða með hléum ef hann hefur lögfesta búsetu í aðildarríki Evrópska efnahagssvæðisins, hefur unnið við starfið í að minnsta kosti tvö ár á síðastliðnum tíu árum áður en þjónustan er veitt og það var ekki lögverndað í því ríki. Skilyrði um tveggja ára starfsreynslu gildir ekki þegar annaðhvort starfsgreinin eða menntun til starfsins er háð leyfi, löggildingu eða viðurkenningu stjórnvalds. Sá sem óskar síðan eftir því að veita þessa þjónustu hér á landi í fyrsta sinn skal áður en hún hefst gefa skriflega yfirlýsingu til hlutaðeigandi stjórnvalds, þar sem m.a. er getið þeirra vátrygginga sem hann nýtur. Hlutaðeigandi stjórnvald getur krafist ákveðinna yfirlýsinga, svo sem sönnunar fyrir þjóðerni, vottorðs um að umsækjandi sé með lögfesta búsetu í aðildarríki, prófskírteinis og sönnunar þess að starfið hafi verið stundað í að minnsta kosti tvö ár, og síðan hreins sakavottorðs alla vega þegar um störf í öryggisþjónustu er að ræða. Mennta- og menningarmálaráðuneytið, svo og stjórnvöld sem í hlut eiga, geta krafið umsækjanda um upplýsingar sem þörf er á til að taka megi afstöðu til umsóknar um heimild til að gegna starfi hér á landi, eða veita þjónustu tímabundið eða með hléum. Með sama hætti má afla upplýsinga frá lögbærum yfirvöldum þess ríkis þar sem réttinda er aflað eða þar sem hlutaðeigandi hefur starfað eða rekið starfsemi sína um staðfestingu á því hvort hann hafi aflað sér tilskilinna réttinda eða hafi sætt viðurlögum eða réttindamissi. Kveðið er á um það í frumvarpinu að íslensk stjórnvöld skulu eiga samstarf við stjórnvöld þeirra ríkja sem fara með framkvæmd tilskipunarinnar, þar á meðal um miðlun upplýsinga, og haft geta áhrif á rétt til þess að stunda starf sem til þarf leyfi, löggildingu eða aðra jafngilda viðurkenningu. Síðan eru í frumvarpinu ákveðnar heimildir til setningar stjórnvaldsfyrirmæla um gjaldtöku þannig að ráðherra sem í hlut á getur með reglugerð veitt undanþágu frá ákvæðum í lögum er varða ríkisfang, búsetu eða viðurkenningu á prófum ef það er nauðsynlegt og sá ráðherra sem í hlut á setur síðan reglur um hæfnispróf eða viðbótarmenntun eftir því sem við á. Hann getur einnig ákveðið að umsækjandi skuli greiða þann kostnað sem hefst af þessu mati. Með þessu frumvarpi er innleidd tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins um viðurkenningu á faglegri menntun og hæfi. Þessi tilskipun var hluti af EES-samningnum með ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 142/2007 frá 26. október 2007 og með þingsályktun 16. mars 2009 samþykkti Alþingi að heimila ríkisstjórninni að staðfesta ákvörðunina fyrir Íslands hönd. Með þessari tilskipun eru 15 fyrri tilskipanir um viðurkenningu faglegrar menntunar og hæfis sameinaðar í eina. Eina háskólastéttin sem stendur nú utan þessa kerfis eru lögmenn. Réttur manna til viðurkenningar er hinn sami og áður en vonast er til að framkvæmdin verði einfaldari og skilvirkari, m.a. með nýjum ákvæðum um veitingu þjónustu og um samskiptakerfi stjórnvalda er annast viðurkenningu. Öll meginskilyrði viðurkenningar og málsmeðferð er hin sama og áður og áfram liggur kerfinu til grundvallar sérstök skilgreining á menntunarstigum. Þau eru fimm og prófskírteini skilgreind samkvæmt því sem hér segir: Það eru skírteini vegna styttri námskeiða, framhaldsskólapróf og þrjú þrep háskólaprófa. Þessi innleiðing tilskipunarinnar kallar aftur á móti á lagabreytingar hér á landi, sem hv. formaður hefur farið í þannig að ég er að hugsa um að láta það liggja á milli hluta. Ákvæði laganna taka einnig til viðurkenningar starfsréttinda sem kann að hafa verið samið um í samningum milli Norðurlandanna. Einnig er lagt til að ákvæði þess taki til starfsréttinda sem falla undir ákvæði Hoyvíkursamningsins sem var gerður milli ríkisstjórnar Íslands annars vegar og ríkisstjórnar Danmerkur og heimastjórnar Færeyja hins vegar. Það eru ákveðin nýmæli í þessari tilskipun, m.a. ákvæði um frelsi í veitingu þjónustu. Þar segir í 5. gr. að aðildarríkjum sé óheimilt að hefta frjálsa veitingu þjónustu með vísan til prófskírteina þegar aðili uppfyllir viss skilyrði. Hér er átt við það þegar sá sem veitir þjónustuna fer milli aðildarríkja og staldrar við í stuttan tíma. Þegar aðili kemur inn í aðildarríki á grundvelli þessa ákvæðis fer ekki fram sama athugun á gögnum hans og þegar um búsetu er að ræða. Afgreiðslan má taka einn mánuð og ef aðili hefur ekki fengið nein svör getur hann gert ráð fyrir því að hann megi veita þessa þjónustu. En það er að sjálfsögðu gert ráð fyrir að þjónustuaðilar leggi fram ákveðin gögn, en til þess þarf að hafa verið kveðið sérstaklega á um það í lögum. Samkvæmt 15. gr. þessarar tilskipunar geta fagsamtök innan Evrópu komið sér saman um svokölluð sameiginleg grunnskilyrði þar sem skilgreindar eru kröfur sem þarf að uppfylla til þess að aðilar geti öðlast viðurkenningu. Lögbær yfirvöld munu síðan koma sér upp nánara samstarfi um viðurkenningu þessara prófskírteina. Aðildarríkin þurfa að skipa samráðsaðila fyrir tilskipunina, sem hefur svipað hlutverk og fyrri samráðsaðilar, en til þessa hefur mennta- og menningarmálaráðuneytið gegnt því hlutverki. Hlutverk samráðsaðila er að stuðla að samræmdri framkvæmd tilskipunarinnar. Þá hafa aðildarríkin einnig þurft að koma sér upp tengilið í viðkomandi landi sem gegnir upplýsingaskyldu gagnvart þegnunum um viðurkenningu prófskírteina. Frumvarpið er í raun og veru tvíþætt. Það er annars vegar rammalöggjöf og hins vegar er verið að innleiða ákvæði ákveðinnar tilskipunar þannig að ríkisborgarar aðildarríkja Evrópska efnahagssvæðisins fá nú sjálfkrafa rétt til að starfa hér á landi með sömu skilmálum og gilda um íslenska ríkisborgara uppfylli þeir skilyrði tilskipunar eða viðkomandi samnings. Aftur á móti verður að gera kröfu um að það sem felst í viðkomandi starfsréttindum sé sambærilegt og ef í ljós kemur við yfirferð á gögnum að verulegur munur er á námi viðkomandi einstaklings, sem hann leggur til grundvallar viðkomandi starfsréttindum, er heimilt að láta viðkomandi gangast undir hæfnispróf. Ef um er að ræða ríkisborgara í ríki sem hvorki fellur undir gildissvið tilskipunarinnar né tilgreinda samninga er ekki um sjálfkrafa rétt að ræða og verður að meta formlega menntun og hæfi í hvert sinn. Í 6. gr. frumvarpsins er mennta- og menningarmálaráðuneytinu sem og hlutaðeigandi stjórnvöldum veitt heimild til að krefja umsækjanda, sem óskar eftir að starfa hér á landi eða veita þjónustu, um frekari upplýsingar svo hægt sé að taka afstöðu til umsóknarinnar. Nefndin hefur lagt til tvær breytingartillögur. Önnur varðar það að lagt verði til að viðauki við prófskírteini, sé hann fyrir hendi, fylgi prófskírteinum en slíkt er til mikils hægðarauka því að þar kemur fram nánari lýsing á viðkomandi námi. Nefndin telur að frumvarpið muni auka flæði milli markaða aðildarríkja Evrópska efnahagssvæðisins sem er til bóta.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá allsherjarnefnd um frumvarp til laga um breytingu á lögum um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald sem lýtur að takmörkunum á rekstri svokallaðra nektarstaða. Þetta mál hefur áður verið flutt á Alþingi, að ég hygg þrisvar eða fjórum sinnum. Það fór nú nokkuð langt á síðasta þingi og munaði litlu að það yrði að lögum en það gekk þó ekki eftir þannig að við höfum verið með það í umfjöllun í allsherjarnefnd að undanförnu og fengið á fund okkar lögreglustjóra höfuðborgarsvæðisins, Stefán Eiríksson, og svo Kristbjörgu Stephensen borgarlögmann. Eins og margir vita var að frumkvæði Reykjavíkurborgar farið að skoða fyrir allmörgum árum hvort hægt væri að setja einhvers konar hindranir við starfsemi nektarstaða. Ég þekki það býsna vel vegna þess að ég sat í borgarstjórn Reykjavíkur. Niðurstaðan varð sú að setja inn í lögreglusamþykkt Reykjavíkurborgar bann við starfsemi nektarstaða. Á þeim tíma var nokkuð umdeilt hvort það stæðist fyrir lögum og réðu margir lögfræðingar borgaryfirvöldum eindregið frá því að fara þessa leið vegna þess að þarna væri verið að skerða atvinnufrelsi. Í raun og veru var því fundið allt til foráttu að Reykjavíkurborg stigi þetta skref. Það var hins vegar mjög ríkur pólitískur vilji á þeim tíma af hálfu þess meiri hluta sem þá sat til að stemma stigu við þessari starfsemi vegna þess að okkur þótti hún óæskileg og að hún væri óheppileg fyrir ímynd Reykjavíkurborgar. Þessar skorður voru því settar í lögreglusamþykkt Reykjavíkurborgar. Það mál endaði fyrir dómstólum, fyrst fyrir héraðsdómi og síðan fyrir Hæstarétti en skemmst er frá því að segja að borgin vann það mál þannig að það var mikill sigur fyrir þá sem hafa viljað stemma stigu við starfsemi þessara staða. Í frumvarpinu er lagt til að undanþáguheimild til nektarsýninga í atvinnuskyni á veitingastöðum falli brott. Í nefndarálitinu segir, með leyfi forseta: „Þar kemur fram að rekstraraðilum megi vera það ljóst að þessi hluti rekstrarins“ - þ.e. undanþáguheimild til nektarsýninganna - „byggist á undanþágu frá meginreglu laganna um að veitingastöðum sé hvorki heimilt að bjóða upp á nektarsýningar né með öðrum hætti gera út á nekt starfsmanna eða annarra sem eru á staðnum og að undanþáguheimildina beri að skýra þröngt. Undanþáguheimildin er háð því að umsagnaraðilar um rekstrarleyfi veiti jákvæðar umsagnir. Geti rekstraraðilarnir því ekki byggt lögmætar væntingar til annars en að þessi tiltekna starfsemi sé háð breytingum á löggjöf.“ Það kom fram fyrir nefndinni, af hálfu lögreglustjóra og annarra og líka í umsögnum sem bárust frá Kvenréttindafélagi Íslands, Landssambandi lögreglumanna og Lýðheilsustöð sem studdu það að þessi leið væri farin, að starfsemin byggðist nær eingöngu á mjög ungum stúlkum erlendis að sem koma hingað á hverju ári. Þær geta verið nokkur hundruð á ári. Lögregluyfirvöldum hefur verið mikið í mun á undanförnum árum að reyna að tryggja öryggi þeirra en þar sem þessar stelpur stoppa yfirleitt stutt á landinu hefur lögreglunni reynst mjög erfitt að kanna stöðu þeirra, aðstæður og ástæður fyrir því að þær stunda þessa iðju eða, og það er kannski kjarni málsins, frú forseti, hvort þær séu þvingaðar til þess með einum eða öðrum hætti. Þá hefur líka reynst erfitt að sinna eftirliti með stöðunum erlendis. Þegar málið var til umfjöllunar í allsherjarnefnd á fyrri þingum kom fram í þeim umsögnum sem bárust að rannsóknir yfirvalda víða í Evrópu hafa sýnt að þessar stelpur eru yfirleitt mjög ungar en þó eru þær yfir lögaldri. Þær eru mjög oft þolendur misneytingar af ýmsu tagi, svo sem vegna fátæktar eða áfengis- eða eiturlyfjafíknar, og í mörgum tilvikum eru þær fórnarlömb mansals eða annarra glæpa. Allsherjarnefnd taldi þá og telur reyndar enn að í ljósi upplýsinga frá lögreglu séu verulegar líkur á því að á þessum stöðum starfi í einhverjum mæli einstaklingar sem ekki njóta fullra persónuréttinda og séu mögulega - ég segi mögulega - fórnarlömb mansals eða annars konar misneytingar. Það er rétt að geta þess að nefndin hefur bent á það að alþjóðlegir glæpahringir eru auðvitað mjög fyrirferðarmiklir þegar kemur að framboði á konum til starfsemi af þessu tagi, þ.e. starfsemi þessara staða tengist oft með óbeinum hætti og stundum með beinum hætti starfsemi alþjóðlegra glæpahringa. Þetta er ekki eitthvað sem ég er að segja hér, frú forseti, heldur er þetta nokkuð sem er byggt á alþjóðlegum rannsóknum og eins á upplýsingum frá lögreglu. Eins og segir í nefndarálitinu taldi allsherjarnefnd við meðferð málsins á 136. löggjafarþingi, þ.e. fyrra þingi, „engin málefnaleg sjónarmið fyrir því að viðhalda gildandi undanþáguheimild þegar metnir voru þeir hagsmunir sem í húfi eru og sjónarmið um vernd mannréttinda og persónuhelgi þeirra kvenna sem á stöðunum starfa“. Nefndin ítrekar að þessu sinni þau sjónarmið og leggur mjög ríka áherslu á þetta hagsmunamat. Við meðferð málsins á fyrri stigum kom fram gagnrýni á það að í breytingunni fælist fyrirvaralaust afnám heimilda til rekstrar af þessum toga. Þá var talið rétt að draga úr hugsanlegu óhagræði rekstraraðila með því að gefa tiltekinn aðlögunartíma. Allsherjarnefnd tekur undir þetta sjónarmið að þessu sinni vegna þess að auðvitað starfa á þessum stöðum aðrir aðilar en bara þær stelpur sem eru að dansa. Þarna starfa oft og tíðum dyraverðir, barþjónar, ræstingafólk o.s.frv. þannig að hér er gefinn aðlögunartími og við gerum ráð fyrir því að gildistaka frumvarpsins verði miðuð við 1. júlí 2010. Ég tel, frú forseti, mjög mikilvægt að þetta mál verði afgreitt frá Alþingi að þessu sinni þannig að ekki þurfi að leggja það fram enn eina ferðina á sumar- eða haustþingi. Nógu margar atrennur er þingið búið að gera að því að afgreiða þetta mál. Mér finnst líka ýmislegt benda til þess að undanförnu að tíminn sé kominn. Það má nefna nýlegan dóm sem féll í svokölluðu mansalsmáli, það má nefna það sem lögregla hefur talað um að alþjóðlegir glæpahringir séu hugsanlega að festa rætur á Íslandi. Erlendur sérfræðingur sem var á Íslandi á dögunum taldi sig sjá öll merki þess að hér ætti sér stað sama þróun og annars staðar á Norðurlöndunum. Ríkislögreglustjóri hefur kallað eftir því við Alþingi að sett verði lög sem banni starfsemi alþjóðlegra glæpahringa. Það mál hefur reyndar ekki verið rætt sérstaklega í þinginu, heldur ekki í allsherjarnefnd, en mér finnst full ástæða til þess og held að það sé engin tilviljun að þeir sem starfa í þessum geira, hvort sem það er lögreglan á höfuðborgarsvæðinu, almenna lögreglan eða ríkislögreglustjóri, aðilar sem best þekkja málaflokkinn, vilja ganga eins langt og Alþingi gerir núna. Þeir hafa m.a. velt upp þeirri hugmynd að banna þessa starfsemi með öllu. Það er ýmislegt í umhverfi okkar og samfélagi þessa dagana sem bendir til þess að þetta sé að þróast til verri vegar. Ég tel að við eigum að bregðast við því. Við aðstæður eins og eru uppi núna í íslensku samfélagi þar sem allt riðlast í raun og veru, ekki bara efnahagslífið heldur hrynur allt samfélagið, öll gildi hrynja, kemst los á samfélagið og það verður mjög auðvelt fyrir alþjóðlega glæpahringi o.s.frv. að festa rætur. Það er þekkt annars staðar. Frumvarpið er liður í að stemma stigu við þessu. Fyrir utan það held ég að allir geti verið sammála um að Íslandi sem er að reyna að markaðssetja sig sem ferðamannaland, sem hreint land, markaðssetja náttúrufegurð, henti ekki að vera með starfsemi af þessum toga. Það rímar ekki við þá ímynd sem við viljum gefa af okkur. Ísland hefur alltaf verið hvað fremst í jafnréttismálum meðal landa heimsins. Við höfum verið til fyrirmyndar að mörgu leyti. Það eru fleiri konur á þingi hér en í mörgum öðrum löndum. Við höfum nýlega sett lög sem skylda fyrirtæki yfir ákveðinni stærð til að setja tiltekið hlutfall kvenna í stjórn fyrirtækja eftir 2013 ef atvinnulífið sjálft verður ekki búið að grípa til viðeigandi ráðstafana fyrir þann tíma þannig að við Íslendingar höfum stært okkur af því að vera framarlega í jafnréttismálum. Við höfum stært okkur af því að hafa átt fyrsta lýðræðislega kjörna kvenforsetann. Við höfum stært okkur af því hversu margar konur sitja á Alþingi. Við höfum stært okkur af því hversu margar konur eru þátttakendur í samfélagsumræðunni og við höfum stært okkur af því hversu margar konur taka þátt í sveitarstjórnarmálum svo eitthvað sé nefnt. Það að banna starfsemi nektarstaða með þeim hætti sem Alþingi er að gera núna er bara liður í ímynd og ásýnd Íslands. Við viljum vera jafnréttissamfélag sem gerir konum jafnhátt undir höfði og körlum. Starfsemi nektarstaða, hvort sem er á Íslandi eða úti í heimi, er ekkert annað en argasta kvenfyrirlitning og við því vil ég sporna, bæði í þessu máli og öðrum. Við afgreiðslu málsins í allsherjarnefnd voru Erla Ósk Ásgeirsdóttir, Vigdís Hauksdóttir, Ögmundur Jónasson og Þráinn Bertelsson fjarverandi. Undir nefndarálitið skrifa auk þeirrar sem hér stendur Árni Þór Sigurðsson, Valgerður Bjarnadóttir, Ólöf Nordal og Róbert Marshall. Frú forseti. Eins og ég sagði í upphafi vonast ég til þess að hér skapist þverpólitísk sátt um það að klára málið á þessu þingi. Ég vil vekja athygli á því að 1. flutningsmaður frumvarpsins er hv. þm. Siv Friðleifsdóttir sem hefur verið ötull baráttumaður og ötul talskona þessa máls á undanförnum þingum. Auk hennar eru flutningsmenn á þessu frumvarpi þingmenn úr öllum flokkum þannig að það er þverpólitísk samstaða á þingi um að klára málið. Ég held að það sé tími til kominn að við gerum það að lögum.

Virðulegur forseti. Já, þetta mál er núna komið til 2. umr. og það er lengra en það hefur komist hingað til, má segja. Það hefur svolítinn aðdraganda, málið var flutt á 136. þingi og 137. þingi og núna er það á 138. þingi þannig að það er ekkert nýtt á ferðinni, það er búið að skoða þetta talsvert lengi. Flutningsmenn að málinu eru sú er hér stendur og hv. þm. Atli Gíslason, Ásta R. Jóhannesdóttir, Eygló Harðardóttir, Ragnheiður Ríkharðsdóttir, Steinunn Valdís Óskarsdóttir, Þórunn Sveinbjarnardóttir og Þuríður Backman. Það eru fjórir flokkar sem má segja að standi að málinu núna. Ég vil draga fram að þó að sú er hér stendur sé 1. flutningsmaður bar málið að á sínum tíma með Kolbrúnu Halldórsdóttur, þáverandi þingmanni. Síðan varð Kolbrún Halldórsdóttir umhverfisráðherra og þá tók ég við af henni, má segja, þannig að þeir sem upphafinu valda valda miklu og hún á mikinn heiður skilið fyrir að hafa upphaflega vakið máls á stöðu þessara mála og núna held ég að við séum komin á þann tímapunkt að við getum farið að klára málið. Þetta er mjög einfalt mál, það er bara verið að fella brott undanþáguheimild. Undanþáguheimildir á að túlka þröngt en þessi undanþáguheimild hefur einhverra hluta vegna verið túlkuð með þeim hætti að það virðist ekki mikið mál að nýta hana. Það hefur verið sérstakt hvernig það ferli allt hefur verið. Svo ég rifji aðeins upp forsöguna lagðist lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu gegn því að leyfi fyrir nektardansi yrði veitt. Hann er lögboðinn umsagnaraðili um rekstrarleyfi veitingastaða og átti því að veita umsögn um hvort nýta ætti undanþáguheimildina eða ekki. Maður skyldi þá halda að það hefði dugað til, þá yrði þetta ekki leyft, en það fór ekki þannig. Niðurstaða sýslumanns sem hafnaði leyfinu á grundvelli umsagnar lögreglustjórans var kærð til hæstv. dómsmálaráðherra á sínum tíma og svo komu tveir úrskurðir frá dómsmálaráðuneytinu sem í var sagt að það væru verulegir efnisannmarkar og þeir leiddu til ógildingar á ákvörðun sýslumannsins. Síðan þurfti lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu að gefa út nýja umsögn og í ljósi úrskurðar dómsmálaráðuneytis þótti honum sér ekki fært annað en að mæla með því að leyfið yrði veitt þannig að þessu var öllu snúið við. Það hvernig þetta gat gerst vekur upp miklar spurningar um það hvernig lögin eru túlkuð. Á þeim tíma fjallaði borgarráð Reykjavíkurborgar um svona leyfi líka, vildi ekki veita það og það var samþykkt að gera það ekki. Þegar úrskurður dómsmálaráðuneytis lá fyrir þótti borgarráði sér ekki fært annað en að veita jákvæða umsögn og gerði það á fundi sínum 28. ágúst 2008 með bókun. Í þeirri bókun kemur fram, með leyfi forseta: „Í borgarstjórn ríkir þverpólitísk samstaða um að vinna beri gegn klámvæðingu. Því skorar borgarráð á Alþingi Íslendinga að breyta lögum þannig að sem fyrst fáist skýrar lagaheimildir til að koma í veg fyrir starfsemi nektardansstaða.“ Borgarráð var þarna komið í klemmu með þetta mál og ályktaði eiginlega með ákalli til Alþingis um að taka á málinu og breyta lögum. Það var gert og lagt til að fella brott undanþáguákvæðið sem málið sem við ræðum núna gengur út á. Þegar þetta var rætt hérna á fyrri stigum komst málið ekki til 2. umr., hvorki á 136. þingi né 137. þingi, en við erum þó komin til 2. umr. núna. Ég tek undir með hv. talsmanni nefndarinnar, hv. þm. Steinunni Valdísi Óskarsdóttur, að ég tel málið fullrætt og að þverpólitísk samstaða sé um að afgreiða það. Það eru allir flokkar annaðhvort á nefndarálitinu eða hafa tjáð sig í pontu um að þeir séu samþykkir því að ganga nú þessa götu til enda og klára málið, enda hafa þeir umsagnaraðilar sem hafa gefið umsagnir verið jákvæðir gagnvart því. Ég ætla ekki að endurlesa hverjir þeir eru en þetta eru að talsverðu leyti þeir umsagnaraðilar sem hafa haft áhyggjur af stöðu kvenna, Kvenréttindafélag Íslands, Kvennaathvarfið, Jafnréttisstofa o.s.frv. Ég heyrði að hv. framsögumaður nefndarálitsins, hv. þm. Steinunn Valdís Óskarsdóttir, fór hér með ákveðin rök sem hníga að því að þetta sé mál sem varði talsvert hagsmuni kvenna, en það varðar líka talsvert hagsmuni karla, ég vil draga það fram. Ég veit að hv. þingmaður er sammála því að karlar eru líka fórnarlömb, má segja, í þessum málum. Ég þarf ekkert að útskýra það neitt frekar, held ég, ég held að menn átti sig algjörlega á því að það eru margir sem vakna upp við vondan draum vegna þessarar starfsemi. Ég þakka allsherjarnefnd sem hefur farið yfir þetta mál og mælir með að það verði afgreitt. Ég er sammála því sem kemur fram í nefndarálitinu, að það sé eðlilegt að gera þetta ekki fyrirvaralaust. Þetta eru staðir sem eru í rekstri, þar vinnur starfsfólk og það er svolítið harkalegt að setja lög sem fyrirvaralaust breyta starfseminni að miklu leyti. Það er gefinn aðlögunartími og hann er til 1. júlí 2010 þannig að hér er gengið fram af varfærni og ég tel það eðlilegt. Talsmaður nefndarinnar kom áðan inn á allt annað mál sem við erum ekki að ræða hér en væri kannski samt ágætt að við tjáðum okkur eitthvað um, það er þessi aukna glæpastarfsemi almennt í landinu sem kannski tengist ekki þessu máli - getur samt gert það. Hún sagði að ríkislögreglustjóri hefði kallað eftir því að banna alþjóðlega glæpahringi eða samtök eða klúbba. Ég hef tekið eftir því að hæstv. dómsmálaráðherra hefur tjáð sig um þessi mál opinberlega og talað einmitt um að hún vilji skoða þau. Ég tek undir það. Ég veit að það er kannski ekki mjög auðvelt fyrir hæstv. dómsmálaráðherra eða aðra hv. þingmenn að tjá sig mikið um þetta af því að enginn vill setja sjálfan sig í hættu, svo maður segi það hreint út, en það verður auðvitað samt að tala um þessi mál. Það er ekki hægt í skjóli óttans að gera ekki neitt. Ég tel að þessa umræðu þurfi að taka og skoða hvort ekki sé grundvöllur fyrir því að banna alþjóðlega glæpahringi á Íslandi. Ég er tilbúin til að styðja hæstv. dómsmálaráðherra í þeirri skoðun og í þeirri umræðu í samfélaginu sem þarf að fara fram um það að betra sé að byrgja brunninn áður en barnið dettur í hann, ef svo má að orði komast. Greiningardeild ríkislögreglustjóraembættisins hefur skoðað þessi mál talsvert. Fyrir einu og hálfu ári eða svo var gefin út skýrsla um mat ríkislögreglustjóra á hættu á hryðjuverkum og skipulagðri glæpastarfsemi á Íslandi. Þetta var merkileg skýrsla, hún fór inn í umræðuna og það kom fram í henni að ákveðin grundvallarbreyting hefði orðið á skipulagðri glæpastarfsemi á Íslandi. Fram að því að skýrslan var gerð höfðu aðallega íslenskir ríkisborgarar haldið uppi skipulagðri glæpastarfsemi hér á landi og hún tengdist aðallega smygli, sölu fíkniefna og sölu tóbaks og áfengis. Síðan hefur veruleikinn breyst og aðkoma erlendra ríkisborgara að skipulagðri glæpastarfsemi hefur aukist. Þetta er svolítið viðkvæm umræða líka af því að ekki vill neinn vera sakaður um að tala eitthvað hastarlega til erlendra aðila sem eru hér á landi, alls ekki. Samt verðum við að fara í gegnum þessa umræðu líka. Íslenskir glæpahópar eru líka áfram fyrirferðarmiklir hér þó að aðrir hafi bæst í hópinn. Allar upplýsingarnar sem greiningardeildin bjó yfir bentu til þess að skipulögð glæpastarfsemi hefði færst í vöxt hér á landi og yrði sífellt fjölbreyttari og að það yrði að skoða í fullri alvöru hvort við þyrftum ekki að búa yfir svokölluðum forvirkum rannsóknarheimildum innan málaflokksins, þ.e. að lögreglan gæti safnað upplýsingum áður en rökstuddur grunur lægi fyrir um tiltekið brot. Núna þurfa menn að hafa eitthvert tiltekið brot í huga og þá geta þeir farið að rannsaka það. Lögreglan annars staðar á Norðurlöndum hefur forvirkar rannsóknarheimildir. Hún getur sem sagt rannsakað þegar grunur er um eitthvað en það er ekki endilega tiltekið brot. Ég held að raunveruleikinn sé sá að við þurfum að skoða þetta líka mjög alvarlega. Ég hlakka til að takast á við þá umræðu af því að heimurinn er svo breyttur. Lögreglan sinnir ekki aðeins núna hefðbundnum útköllum eins og var í þá góðu, gömlu daga, þetta er orðið miklu flóknara og fjölbreyttara, því miður, og það þarf að takast á við þá hluti með allt öðrum meðulum en við höfum gert hingað til. Aftur yfir í nektardansstaðina, ég tel málið fullrætt og þakka kærlega fyrir þann stuðning sem því hefur verið sýndur, bæði í allsherjarnefnd og almennt í þinginu, og tel að við getum afgreitt málið mjög hratt úr þessu.

Virðulegur forseti. Ég fagna því máli sem hér er fjallað um. Það er tekið á vinklum í samfélagsgerðinni sem ég tel ákaflega mikilvægt að brugðist sé við af ákveðni og öryggi. Það hefur komið fram í umræðunni að það hefur tekið mikinn tíma að koma þessu máli í gegn en það hefur verið flutt nokkrum sinnum og mikið rætt í þinginu. Og nú hillir undir að málið fari í gegn. Það tekur sem sé á þeirri hegðun sumra einstaklinga sem búa á meðal vor og virðast líta á það sem sjálfsagða hegðun og eðlilega framkomu við aðrar mannverur að sumir einstaklingar séu meðhöndlaðir eins og kjötstykki, það sé leyfilegt að setja ungar stúlkur upp á svið og hafa þær þar til sýnis fyrir aðra. Þetta eru „skemmtistaðir“ sem höfða til einhverra lægstu og lágkúrulegustu hvata mannverunnar og eru ekki sóttir af hugsandi fólki, heldur illa drukknum einstaklingum sem telja í ölæði sínu eðlilegt að sækja þessa staði. Það er það ekki og það eru ekki eðlileg skilaboð til ungs fólks, til barnanna okkar, að leyfa slíka starfsemi og lýsa hana löglega í samfélagi okkar. Það eru kolröng skilaboð og manni verður hugsað til þess hvers lags einstaklingar það eru sem hugsa svo um aðrar mannverur að þetta sé í raun og veru siðlegt og leyfilegt. Úr hvaða jarðvegi eru einstaklingar sprottnir sem líta svo á aðra einstaklinga að þeim sé þetta heimilt? Það er alveg örugglega margvíslegur bakgrunnur slíkra einstaklinga, en það er alveg klárt mál að skilaboðin sem þeir fengu í uppeldi sínu voru ekki af þeim toga að þetta teldist óeðlilegt, þvert á móti. Og væntanlega eru þetta einstaklingar sem hafa verið meðhöndlaðir eins og kjöt sjálfir sem gera þetta svona. Það liggur fyrir að nektarbúllur á borð við þær sem hér verða bannaðar eru miðstöðvar glæpa, mansals, vændis og eiturlyfjasölu. Þetta kom klárlega fram í erindi lögreglunnar þegar hún kom á fund allsherjarnefndar og það er gustukaverk að loka slíkri starfsemi á Íslandi. Hér er um að ræða löggjöf sem miðar að því að gera alþjóðlegum glæpahringjum erfiðara að hefja og iðka sína vafasömu iðju hér á landi og skjóta hér rótum. Ég tek undir það með hv. þm. Steinunni Valdísi Óskarsdóttur, formanni allsherjarnefndar, að starfsemi á borð við þessar nektarbúllur rímar mjög illa við ímynd Íslands sem hreins og óspillts land jafnréttis og mannvirðingar. Ég segi: Og þótt fyrr hefði verið, virðulegi forseti, að þetta mál færi í gegnum þingið. Það eru gömul sannindi að illvirki eru framin á meðan gott fólk gerir ekki neitt og hér tel ég okkur vera að vinna mjög þarft verk. Eins og margir aðrir sem lásu umfjöllunina um nýlegt mansalsmál sem upp kom hér á landi er ég sleginn óhug yfir lýsingum sem þar komu fram á aðstæðum þeirrar ungu stúlku sem þar um ræðir. Ég hafði satt best að segja ekki gert mér grein fyrir því hversu mikil harka væri á ferðinni í þessum efnum og hversu gjörsamlega siðblindir menn væru í framkomu sinni við aðrar mannverur, aðra einstaklinga. Það er ömurlegt til þess að hugsa að víða sé slík hegðun og slík framkoma talin eðlileg. Í umsögnum þeim sem vitnað er til í nefndarálitinu segir að rannsóknir yfirvalda víða í Evrópu hafi sýnt fram á að stúlkurnar eru almennt mjög ungar en þó yfir lögaldri og þolendur misbeitingar af ýmsu tagi, svo sem vegna fátæktar og áfengis- og/eða eiturlyfjafíknar og í mörgum tilvikum eru þær fórnarlömb mansals eða annarra glæpa. Við vitum í sjálfu sér ekki hvað hefur átt sér stað áður en þessar stúlkur voru settar upp á svið eða hafðar til sýnis eða látnar dansa einkadansa fyrir viðskiptavini slíkra búllna, áður en þær náðu lögaldri. Hvort sem um lögaldur er að ræða eða ekki er um að ræða mjög unga einstaklinga, í raun og veru börn sem teflt er fram og spilað með á þennan hátt. Ég ítreka það sem ég sagði í upphafi máls míns: Það eru ekki boðleg skilaboð til næstu kynslóðar, til þeirra sem erfa munu hér land, að svona lagað sé talið eðlilegt. Það eru ekki rök í málinu að með því að hafa svona starfsemi löglega megi hafa með henni eftirlit. Það sér hver maður að eftirlit sem hægt er að hafa með svona starfsemi er afar takmarkað, mjög erfitt að sanna brot af einhverju tagi á þessum stöðum þó að allir viti að þau eigi sér þar stað, hvort sem þau eru hrein og klár lögbrot eða fyrst og fremst fólgin í fullkomlega siðlausri hegðun gagnvart tilfinningum og réttindum mjög ungra einstaklinga í þessu tilfelli. Því fagna ég þessu máli, þótt fyrr hefði verið.

Frú forseti. Við lifum því miður ekki í fullkomnum heimi. Í fullkomnum heimi væri sennilega hægt að komast miklu nær fullkomnu frelsi en í þeim ófullkomna heimi sem við byggjum. Við lærum yfirleitt í skólum að þrælahald hafi verið afnumið, að mestu leyti gengið frá því í síðasta lagi um og upp úr miðri 19. öld, en engu að síður er athyglisverð staðreynd að núna, árið 2010, telja þeir sem hafa kynnt sér þetta mál að það séu fleiri þrælar í veröldinni í dag en nokkru sinni áður í allri sögu mannkynsins, svo langt aftur sem saga okkar nær. Þetta er ekki fullkominn heimur. Fullkomið frelsi er eftirsóknarvert og við sækjumst, held ég, öll eftir því. Helsti þrándur í götu mannsins á vegferð hans í átt að fullkomnu frelsi er ófullkomleiki mannsins sjálfs. Í okkar röðum eru og verða um fyrirsjáanlega framtíð alltaf einstaklingar sem misnota það sem öðrum er heilagt. Það eru menn sem misnota frelsi. Þess vegna þurfum við að setja ýmiss konar reglur um mannlega hegðun, og til þess að geta búið saman. Til að hópar af fólki, jafnvel heilar þjóðir, geti myndað með sér félög, þjóðfélög, þurfum við að setja þær reglur sem komast næst því að vera samnefnari fyrir það siðferði og athafnafrelsi sem hægt er að bjóða upp á án þess að frelsinu sjálfu sé stefnt í voða, þ.e. með því að glæpamenn hafi ótakmarkað frelsi til athafna. Verkefni okkar eins og allra manna væntanlega alls staðar er að hámarka athafnafrelsi venjulegra einstaklinga. Það þurfum við að gera með því að lágmarka athafnafrelsi þeirra sem misnota frelsið. Þeir menn eru yfirleitt kallaðir glæpamenn, a.m.k. eftir að þeir hafa náðst og verið leiddir fyrir dómstóla. Einhverjir kunna að hrópa: Forræðishyggja, púritanismi, þegar settar eru á tölur um að banna þurfi nektardans. Ég heyri bergmála í huga mínum spurninguna: Er nekt hneykslanlegt, erum við á móti nekt? Fyrir mitt leyti er svarið: Aldeilis ekki, nekt er fögur, eftirsóknarverð og heillandi - eins og frelsið - en það er hægt að misnota hana. Og það er misnotkun á nekt sem þetta frumvarp stefnir að því að stemma stigu við að svo miklu leyti sem það er hægt. Ég heyri líka spurninguna: Er ekki forræðishyggja að ætla að banna hugsanlegum nektardansara eða einhverjum sem hefur yndi af að dansa og sýna sig að nota sinn eigin líkama til þess öðrum til augnayndis? Hví skyldi þá þessi einstaklingur vera sveigður undir lög og honum bannað að sýna nekt sína? Þetta frumvarp fjallar ekki um að banna einstaklingum að sýna nekt sína. Þetta fjallar um að banna ákveðna tegund af nektarsýningum í viðskiptaskyni þar sem sá aðili sem hagnast á sýningunni leggur ekki nema lítið af mörkum. Hann er sá sem skipuleggur sýninguna, sá sem á nektarstaðinn og sér um innheimtu, sá aðili sem hagnast á nektinni, en því miður í fæstum tilvikum sá aðili sem mest leggur af mörkum, þ.e. sá sem á líkamann sem sýndur er nakinn. Ég sagði áðan að fjöldi þræla á 21. öld væri meiri í veröldinni en nokkru sinni fyrr. Við skulum gá að því að atvinnuheitið og stöðuheitið þræll er horfið úr sögunni fyrir lifandis löngu. Til forna var réttarstaðan að vísu á ýmsum tímabilum ólík en þrælar höfðu alla tíð einhverja réttarstöðu. Núna heita þrælar ekki lengur þrælar, ekki einu sinni það, það er búið að taka frá þeim starfsheitið, það er búið að taka frá þeim þá vernd sem þetta starf eða þessi staða naut í gegnum aldirmar. Ein tegund af þrælahaldi tíðkast enn þá í ákveðnum löndum þar sem efnahagsleg velsæld er skárri en í fátækustu ríkjum heims. Tökum dæmi einhver ríki á Arabíuskaga, þar er heimilt að flytja inn ódýrt vinnuafl. Það er til að mynda hægt að fá fólk frá Pakistan sem að forminu til ræður sig í vinnu. Það ræður sig í vinnu fyrir laun sem eru svo hlægileg að engum dytti í hug að bjóða þau fyrir nokkurt starf í vestrænu þjóðfélagi. Réttindi starfsmannsins eru engin, vinnutíminn er frá morgni til kvölds eða frá fótaferð til þess þegar gengið er til náða sjö daga í viku. Venjulega gengur ráðningarsamningurinn út á að veitt sé 50 daga sumarfrí, launalaust, í besta falli annað hvert ár og farseðill til heimalandsins. Þetta er ekki kallað þrælahald, þetta er kallað innflutningur á starfsfólki frá öðrum þjóðum og er viðurkennt í ákveðnum hlutum heimsins. Þetta er auðvitað ekkert annað en þrælahald. Það þrælahald sem við hins vegar þekkjum best á hinum félagslega siðmenntuðu norðurslóðum, í Norður- og Norðvestur-Evrópu, er þrælahald sem tengist kynferðislegri misnotkun. Ekki er nóg með að Vesturlandabúar fari í frægar reisur til fátækari landa til að fá svalað einhverjum kynferðislegum fýsnum sem illmögulegt er að fá svalað í okkar siðmenntaða þjóðfélagi, heldur er einnig flutt inn frá fátækum löndum vinnuafl til að svala þessum kynferðislegu fýsnum. Því fer fjarri, vona ég - ég hef enga sannfæringu fyrir því en það er von mín að aðeins minni hluti þeirra kvenna sem hafa það sem kallað er framfæri sitt af nektardansi sé í raun og veru kynferðislegar ambáttir. Það er samt staðreynd að a.m.k. hluti af þeim sem stunda nektardans er fórnarlömb mansals, skipulagðrar glæpastarfsemi og mannvonsku af versta tagi. Það er þessi misnotkun sem við viljum ekki hafa í samfélagi okkar, það er þessi misnotkun sem við viljum ekki horfa upp á, sem við viljum ekki hafa nálægt okkur, sem við viljum ganga á undan með góðu fordæmi til að reyna að losna við og útrýma. Ég gæti sjálfur hugsað mér ótal verkefni við lagasetningu miklu skemmtilegri og ánægjulegri en að setja lög sem draga úr frelsi einstaklingsins en því miður er fullkomlega ljóst að það þarf að takmarka frelsið. Það gerum við í samfélagi okkar í ótal greinum án þess að um forræðishyggju sé að ræða. Við verðum að hafa samkomulag um í hvernig samfélagi við viljum búa og sem betur fer virðist mér að um það frumvarp sem hér liggur frammi ríki loksins svokölluð þverpólitísk sátt, að það sé sem sagt vaknaður skilningur um að með því að takmarka frelsi og möguleika á misnotkun aukum við um leið frelsi þeirra sem búa í þjóðfélaginu til að vera til án þess að horfa upp á glæpastarfsemi af ömurlegustu sort í sínu nánasta umhverfi. Ég er viss um að þegar þetta frumvarp verður orðið að lögum hefur enn einn steinn verið lagður í götu glæpastarfsemi á Íslandi. Þótt ekki nema einni manneskju sem annars hefði orðið kynferðisleg ambátt verði bjargað úr þeim þrældómi með þessum lögum hafa lögin fullkomlega þjónað tilgangi sínum. Ég er hins vegar hræddur um - hræddur um er kannski ekki rétta orðalagið, mér býður í grun að þeir eða þær sem þetta frumvarp bjargar frá algerri glötun séu ekki aðeins ein manneskja heldur muni fjöldinn hlaupa á ansi stórum tölum. Það er með blæðandi hjarta sem ég tala fyrir því að takmarka frelsi og hefta aðgang að nekt sem er svo sjálfsögð að um það þarf eiginlega ekki að hafa nein orð. Í móti kemur að með þessu er dregið úr þeirri öruggu vissu að frelsi á þessu sviði er ávísun á þvingun, misnotkun og óhamingju. Þess vegna styð ég þetta frumvarp heils hugar.

Frú forseti. Það er fáu við ágætar ræður hér í dag að bæta í þessu máli. Ég ítreka þó þakkir til allra sem komið hafa að málinu í þessum umgangi og ég þakka sérstaklega Kolbrúnu Halldórsdóttur fyrir brautryðjendastarf hennar ásamt öðrum sem lögðust á árarnar með henni. Nú sér fyrir endann á baráttu hennar og þeirra sem hafa fylgt henni að málum. Er svo mjög vel. Ég þakka líka formanni allsherjarnefndar, Steinunni Valdísi Óskarsdóttur, fyrir þátt hennar í málinu, hv. þm. Siv Friðleifsdóttur fyrir að taka upp keflið ásamt öðrum flutningsmönnum þessa frumvarps. Það sér fyrir endann á þessu mannréttindamáli, þessu kvenfrelsismáli. Það þarf ekki að hafa frekari rök í málinu en hér hafa komið fram. Alþjóðlegar rannsóknir sýna að nektarstaðir eru gróðrarstía vændis, mansals, eiturlyfja og klámvæðingar. Reynsla íslenskra löggæsluyfirvalda sem mæla eindregið með þessu frumvarpi er hin sama. Við erum hér að afnema undanþágu sem við hefðum í raun átt að vera löngu búin að gera. Það hefur fleira gerst á þessu þingi, og reyndar á fyrra þingi, sem var merkilegt í þessum efnum og hefur verið baráttumál lengi. Ég nefni þar fyrst frumvarpið sem samþykkt var á vorþingi í fyrra um vændiskaup og nú innan tíðar verða kveðnir upp fyrstu dómar í slíkum málum. Þá voru gerðar breytingar á ákvæðum um mansal. Nýlega gekk dómur í héraðsdómi, þungur dómur með fimm ára refsivist fyrir mansal. Óhug sló að þjóðinni þegar lýsingar úr þeim dómi komu fram, en vel að merkja, sá dómur og þær lýsingar sem þar komu fram eru ekki undantekning, svona ganga mansalsmálin fyrir sig. Við höfum séð kvikmyndir á þessu sviði og þar fram eftir götunum. Það er enn verk að vinna í þessum málum, enn verk að vinna fyrir Alþingi. Það er verk að vinna gagnvart heimilisofbeldi og ég veit að það er vinna í gangi í dómsmálaráðuneytinu undir forustu hæstv. dómsmálaráðherra um heimilisofbeldi, um að lögleiða austurrísku leiðina um að ofbeldismennirnir séu fluttir af heimili en ekki að konurnar og börnin þurfi að flýja það. Líka liggur fyrir Alþingi frumvarp sem snýr að nauðgunarákvæði almennra hegningarlaga sem ég er flutningsmaður að. Það særir réttlætiskennd mína allverulega að vita til þess að vel innan við 5% af kærum í nauðgunarmálum skuli leiða til sakfellingar fyrir dómi. Finnskur sérfræðingur mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna sagði um þetta ástand: Eru allar konurnar að ljúga eða tóku yfirvöld ekki mark á þeim? Og bætti svo við: Kærðu konurnar ekki vegna þess að þær mundu lenda í meiri vandræðum? Að ímynda sér að innan við 5% af kærum leiði til sakfellingar í nauðgunarmálum fyrir dómi er aldeilis óþolandi. Í líkamsárásarmálum er sakfellt í vel yfir 95% af kærum sem berast. Breytt löggjöf er ekki töfralykill að réttlætisbreytingum í þá átt heldur er það einn veigamikill hluti. Þar kemur vilji Alþingis fram, ekki bara í lagatexta heldur líka í greinargerð. Ég fagna þessu frumvarpi og ítreka þakkir mínar til þeirra sem að málinu hafa komið.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér afar þarft mál sem er frumvarp til laga um breytingu á lögum um veitingastaði þar sem lagt er til að felld verði á brott undanþáguheimild til nektarsýninga í atvinnuskyni á veitingastöðum. Ég held að það sé afar þarft að löggjafinn sendi frá sér skýr skilaboð í þessu efni. Nektarsýningar í atvinnuskyni eru nokkuð sem íslenskt samfélag þarf ekki á að halda. Við getum rætt fram og til baka, eins og hv. þm. Þráinn Bertelsson gerði svo vel, um frelsi og ekki frelsi en meðan mannskepnan er eins ófullkomin og hún er verðum við að senda frá okkur skýr skilaboð sem löggjafi. Í nefndarálitinu kemur fram að starfsemi sem býður upp á nektardans byggist nær eingöngu á ungum erlendum stúlkum sem hingað koma. Þær eru nokkur hundruð á ári. Ég verð að viðurkenna að þessar upplýsingar skera mig að innan sem móður, að hundruð ungra stúlkna komi hingað til lands til að stunda þessa iðju. Lögregluyfirvöld hafa gjarnan viljað tryggja öryggi þeirra en vegna þess að þær stoppa svo stutt í landinu hefur verið erfitt að kanna stöðu þeirra. Það eru samt ýmsar vísbendingar um að þær hafi jafnvel verið þvingaðar til að vera hér. Þá er sláandi að sjá að margar þeirra eru hér að öllum líkindum vegna fátæktar, áfengis- og/eða eiturlyfjafíknar. Ég held að sjaldan hafi verið eins skýr þörf og nú fyrir að senda skýr skilaboð vegna þess að úti í samfélaginu heyrir maður af því að ungmenni eru jafnvel dálítið óviss með kynhegðun sína, hvað sé eðlilegt og hvað ekki. Ég held að við þurfum að senda skýr skilaboð. Ég held að það þurfi líka að senda skýr skilaboð um að það er alveg sama hvort við kennum stelpunum okkar að segja nei eða strákunum okkar að stúlkur og líkamar þeirra séu hvorki söluvara né útlosunarstöð fyrir nokkra líkamsvessa. Við þurfum að senda skýr skilaboð. Við eigum ekki á nokkurn hátt að bjóða hættunni heim með því að vera með undanþáguákvæði í lögum sem geta boðið upp á mansal og glæpastarfsemi af versta tagi. Ég lýsi yfir sérstakri ánægju minni með þetta frumvarp og mun að sjálfsögðu styðja það.

Frú forseti. Ég vil við lok þessarar umræðu þakka öllum hv. þingmönnum sem til máls hafa tekið fyrir afar málefnalega umfjöllun og góða nálgun á þetta mikilvæga mál. Ég vil líka, líkt og aðrir sem hafa nefnt það í þessum ræðustól, þakka því sporgöngufólki sem hefur flutt þetta mál í gegnum tíðina. Vil ég þá nefna nafn Kolbrúnar Halldórsdóttur sem fyrst flutti það, og fleiri hv. þingmanna sem sitja núna á Alþingi sem hafa lagt sitt lóð á vogarskálarnar með því að vera meðflutningsmenn að þessum frumvörpum í gegnum tíðina. Eins og ég sagði í fyrri ræðu minni er þetta afar mikilvægt mál. Ég held að við getum öll verið sammála um að þetta er mál af þeim toga sem í raun og veru á ekki að vera neinn pólitískur ágreiningur um, þetta snýst ekki um það hvar í flokki fólk stendur. Þetta snýst um virðingu fyrir manneskjunni, þetta snýst um mannréttindi og það að senda þau skýru skilaboð að við viljum ekki á Íslandi að svona starfsemi þrífist hér. Þess vegna vona ég og heiti á alla þingmenn að við sameinumst um að ganga frá þessu máli, kýla það í gegn og gera það að lögum fyrir vorið.

Frú forseti. Ég mæli fyrir framhaldsnefndaráliti um frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 116/2006, um stjórn fiskveiða, með síðari breytingum. Álitið er frá meiri hluta sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar. Nefndin ákvað að taka málið til frekari umfjöllunar eftir að því hafði verið vísað til 3. umr. Hefur nefndin fengið á sinn fund Sigurgeir Þorgeirsson ráðuneytisstjóra, Jóhann Guðmundsson, aðstoðarmann ráðherra, Hrefnu Gísladóttur lögfræðing og Kristján Frey Helgason, sérfræðing frá sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneyti, og Guðmund Smára Guðmundsson, útgerðarmann frá Grundarfirði. Meiri hlutinn vill taka fram að leitað hafði verið sátta um ákvæði til bráðabirgða I (skötuselsákvæðið) við Landssamband íslenskra útvegsmanna og bent á leiðir í því sambandi. Beinir meiri hlutinn því til sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra að halda þeim sáttaleiðum opnum. Breytingar sem meiri hlutinn leggur til á frumvarpinu og liggja fyrir á sérstöku skjali í málinu eru eftirfarandi: 1. Lögð er til breyting á gildistöku laganna í 4. gr. sem verður 5. gr. 2. Lagt er til að horfið verði frá því að hafa veiðar á skötusel, á grundvelli þeirra aflaheimilda sem tilgreindar eru í frumvarpi þessu, óheimilar á nánar tilgreindu svæði. Það er mat meiri hlutans að ekki séu fullnægjandi rök fyrir þessari takmörkun og því eðlilegt að fella hana út. 3. Meiri hlutinn leggur til nýja leið til útfærslu á skiptingu heildarafla karfa sem sett er fram í þeim tilgangi að koma til móts við sjónarmið og gagnrýnisraddir sem bent hafa á að sú skipting sem lögð er til í frumvarpinu geti komið þeim illa sem mest hafa gert út á aðra tegundina fram til þessa. Aflaheimildum í karfa er nú skipt samkvæmt frumvarpinu í gullkarfa og djúpkarfa sem fyrir liggur að sé mjög brýnt af markaðsástæðum, en djúpkarfinn hefur verið á válista í Þýskalandi á grundvelli þess að þær veiðar séu sjóræningjaveiðar. Var erfitt að koma þessu heim og saman og menn lögðust í töluvert mikla vinnu við að semja þetta frumvarp. Fullt samráð var haft við hagsmunaaðila. Meiri hlutinn leggur til að öllum skipum sem áttu aflahlutdeild í karfa 1. febrúar 2010 verði gefinn kostur á að fá allt að 12,5 lestum af gullkarfa og láta af hendi í stað þess sama magn af djúpkarfa. Í kjölfarið verður aflahlutdeild hvers skips í gullkarfa og djúpkarfa reiknuð að nýju og úthlutun á fiskveiðiárinu 2010/2011 fer fram á þeim grundvelli, sem sagt á nýjum reiknigrundvelli. Á þennan hátt er komið til móts við útgerðir sem nú stunda veiðar á gullkarfa en eiga þess tæplega kost skipa sinna vegna að stunda veiðar á djúpkarfa. Skiptingin sem lögð er til grundvallar á milli gullkarfa og djúpkarfa er í sömu hlutföllum og koma fram í veiðiráðgjöf Hafrannsóknastofnunarinnar fyrir fiskveiðiárið 2009/2010. Ég tek það fram að ráðherra er jafnframt veitt heimild til að setja reglugerð um nánari útfærslu á reiknigrunni samkvæmt ákvæði þessu og úthlutun aflahlutdeildar á grundvelli hans. Þetta þýðir í raun að reiknigrundvöllurinn er sendur út til viðkomandi útgerða og þær eiga auðvitað að stjórnsýslurétti rétt á að andmæla slíkum úthlutunum. Komi í ljós verulegir annmarkar á þessu kerfi getur ráðherra brugðist við með reglugerðarsetningu. Þá er maður fyrst og fremst að hugsa til þess ef veiðireynsla samkvæmt aflabókum er verulega á skjön við slíka úthlutun. Þessi varnagli var sleginn með reglugerðarheimildinni til að bregðast við gagnrýni sem kom fram. 4. Lagt er til að frestur aðila til að ráðstafa krókaaflahlutdeild þannig að hún rúmist innan settra marka verði lengdur um eitt ár, þ.e. til 1. september 2011. Þetta er gamalt vandamál og þessu ákvæði hefur verið frestað tvisvar eða þrisvar áður. Ástæða þess að þetta er lagt til nú er sú að vegna sérstakra aðstæðna í íslensku efnahagslífi er mjög erfitt að fjármagna viðskipti með krókaaflaheimildir og því lítill markaður fyrir þær. Þeir aðilar sem enn eru yfir tilsettum mörkum eiga þannig takmarkaða möguleika á að komast undir þau. Með því að fresta enn gildistöku umrædds bráðabirgðaákvæðis er aðilum veittur frekari aðlögunartími. Vonandi má sá frestur gera þeim kleift að komast undir tilsett mörk eftir að markaður fyrir krókaaflaheimildir hefur opnast að nýju og reyndar að það verði komið á eðlilegt markaðsjafnvægi í landinu. Forsaga þessa er sú að með 2. gr. laga nr. 42/2006, um breytingu á lögum nr. 38/1990, um stjórn fiskveiða, með síðari breytingum, voru settar takmarkanir á krókaaflahlutdeild fiskiskipa í eigu einstakra aðila, einstaklinga eða lögaðila. Þessi ákvæði eru nú í 2. og 3. mgr. 13. gr. laga nr. 116/2006, um stjórn fiskveiða. Má samanlögð krókaaflahlutdeild fiskiskipa í eigu einstakra aðila ekki nema hærra hlutfalli en 4% af þorski, 5% af ýsu og 5% af heildarverðmæti krókaaflahlutdeildar. Í ákvæði til bráðabirgða II í lögum nr. 42/2006 segir að ef krókaaflahlutdeild einstakra aðila reynist hærri en fyrr greinir skuli hlutaðeigandi aðili gera ráðstafanir fyrir 1. september 2009 þannig að krókaaflahlutdeildin verði innan settra marka. Nú er mælt fyrir ársfresti til viðbótar. Meiri hluti nefndarinnar leggur til að frumvarpið verði samþykkt með þeim breytingum sem ég hef hér lýst og eru á sérstöku breytingartillagnaskjali sem liggur fyrir þinginu. Jón Gunnarsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir nefndarálitið ritar meiri hluti sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar, Atli Gíslason, formaður nefndarinnar, Helgi Hjörvar, Arna Lára Jónsdóttir, Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, Þuríður Backman og Róbert Marshall.

Virðulegi forseti. Mig langar að spyrja hv. þm. Atla Gíslason um eitt sem hann kom inn á í ræðu sinni og er í nefndaráliti meiri hlutans. Ráðherra verður falið að setja reglugerð um nánari útfærslu á reiknigrunni, þ.e. þar sem væri þá hægt að taka tillit til afladagbóka, vegna þess að þó að hluti af þessum breytingum hjá meiri hluta sjávarútvegsnefndar leysi nokkur vandamál leysir hann því miður ekki öll. Vandinn á við um örfáar útgerðir, held ég að ég geti fullyrt. Það kemur fram í nefndaráliti meiri hlutans að Guðmundur Smári Guðmundsson sem er forsvarsmaður Útgerðarfélagsins Guðmundar Runólfssonar í Grundarfirði hafi komið fyrir fund nefndarinnar og gert mönnum grein fyrir því hvaða áhrif þetta hefði á það fyrirtæki. Okkur hafa borist, í það minnsta þingmönnum Norðvesturkjördæmis, ályktanir frá bæjarstjórn Grundarfjarðar, hafnarstjórn Grundarfjarðarbæjar og fleirum þar sem menn lýsa mjög miklum áhyggjum út af þessum breytingum, að þær muni geta haft alvarleg og neikvæð áhrif á atvinnulíf í Grundarfirði. Því vil ég spyrja hv. þm. Atla Gíslason hvort hann telji að þessi reglugerðarheimild ráðherra muni geta komið í veg fyrir dæmi eins og ég er hér að rekja og eins og við þekkjum úr umræðunni um þessi mál. Mun þetta reglugerðarákvæði dekka það að menn fái þá úthlutað miðað við þá veiðireynslu sem þeir hafa haft gagnvart afladagbókum en fái sannanlega ekki úthlutaðar aflaheimildir sem þeir hafa enga möguleika á að nýta?

Frú forseti. Það er rétt hjá hv. þingmanni að það kom fram að örfáar útgerðir geta hugsanlega farið verr út úr þessari skiptingu djúpkarfa og gullkarfa en hugmyndir manna standa til. Ef til vill er það bara ein. Ég sem formaður sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar og fleiri nefndarmenn höfðum samúð með þessum sjónarmiðum. Ég hef hins vegar ekki trú á því að ályktanir Grundarfjarðarbæjar og annarra um þetta séu jafnstórvægilegar og -djúpstæðar og orð gefa tilefni til að halda. Í þessu tilviki er hugsanlega um að ræða 150 tonn til eða frá af 1.100 tonna aflamarki, ef ég man rétt. Þetta er líka byggt á þeirri forsendu sem ég veit ekki hvort verður rétt í framkvæmd, þ.e. að skiptireglan milli gullkarfa og djúpkarfa sé einn á móti tveimur. Það hefur ekki komið í ljós en útreikningur þessarar ágætu útgerðar Guðmundar Runólfssonar í Grundarfirði og talsmanns útgerðarinnar byggir á þeirri forsendu. Ég vona að svo verði ekki. Ég segi að komi fyrirtækið eða önnur fyrirtæki með aflatölur sem eru verulega á skjön við þetta og skerði verulega hagsmuni viðkomandi verður að bregðast við því. Þá taldi ég og vonaði að slíkt reglugerðarákvæði mundi duga þar til. Ég ítreka að reiknigrundvöllurinn kemur fram núna sem allra fyrst, við lögðum áherslu á að hann kæmi fram sem fyrst, og þá gefast 

Virðulegi forseti. Eðlilegast hefði náttúrlega verið að þessi reiknigrunnur lægi fyrir þegar menn tækju svona stórar ákvarðanir. Þó að mér sé fullkunnugt um að hv. þm. Atli Gíslason vilji reyna að leysa þetta mál verða menn líka að sýna það í verki. Ég gæti vel trúað því að þegar menn tala um skiptistuðulinn á milli djúpkarfa og gullkarfa gæti hann bara orðið jafnvel enn hærri en einn á móti tveimur, ég hugsa að það gæti bara verið mikil bjartsýni. Ekki hafa allir möguleika á að veiða hann og þeir hafa þá allir möguleika á að veiða gullkarfann. Ég hef miklar áhyggjur af því og ég geri ekki lítið úr þeim áhyggjum sem bæjarstjórn Grundarfjarðarbæjar hefur og eins hafnarstjórnin. Ég held að menn sjái þetta í réttu ljósi í þessu stóra fyrirtæki sem er einn af burðarásum samfélagsins í Grundarfirði. Hátt í helmingur af tekjum úr grunni fyrirtækisins þarna er akkúrat þessar karfaveiðar og -vinnsla. Ég vona svo sannarlega að reyndin verði, þegar á reynir, að þetta reglugerðarákvæði dugi til að rétta af svona mismunun vegna þess að það eru engin rök fyrir því að úthluta ekki miðað við aflareynslu þegar menn eru með þetta með þessum hætti. Það er mjög sérkennilegt að menn skuli taka ákvörðun um að úthluta aflaheimildum til útgerða sem sannarlega geta ekki veitt þær. Það veldur mér miklum áhyggjum. Eins og ég sagði áðan væri mun skynsamlegra og betra ef menn hefðu haft þessi svör núna þegar verið væri að klára málin og samþykkja þau en skilja þetta ekki eftir opið. Ég vil líka fá að beina annarri spurningu til hv. þingmanns. Í dag eða í gær kom fram á vef sjávarútvegsráðuneytisins að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra muni einungis nýta sér u.þ.b. 600 tonn og taki þar mið af því sem fyrrverandi sjávarútvegsráðherrar hafa úthlutað í umframveiði. Nú er gert ráð fyrir að menn megi að hámarki sækja um 5 tonn. Hvernig sér hv. þingmaður þetta gerast ef 120–130 bátar sækja um? Hefur það eitthvað verið rætt, er þingmanninum eitthvað kunnugt um hvort það verður þá einhver happdrættispottur? Fá sjálfkrafa allir bara minna en þeir sækja um eða hvernig er það hugsað 

Frú forseti. Við í nefndinni skoðuðum það að byggja á aflareynslu og aflaheimildum, og forsvarsmaður Guðmundar Runólfssonar kom á fund þar sem voru fulltrúar frá sjávarútvegsráðuneyti. Það kom fram á þeim fundi og ég held að nefndin hafi - þó að ég ætli ekki að leggja hv. þingmanni orð í munn - verið sammála um að á því væru vandkvæði vegna þess að það var verið að leigja á milli skipa og annað slíkt þannig að það sýndi ekki alveg rétta niðurstöðu, það yrðu skekkjur í því dæmi. Þess vegna var þessi leið farin, aflareynslan sýnir ekki alveg réttar tölur. Það má samt vel vera að þetta tiltekna fyrirtæki geti nákvæmlega sýnt fram á það og gerir það þá væntanlega í andmælameðferð sinni. Ef það hefur mátt skilja af orðum mínum að ég gerði eitthvað lítið úr þeim vandamálum sem þarna hafa komið upp er svo alls ekki, heldur brást ég skjótt og hratt við sem formaður nefndarinnar og kallaði þennan einstaka aðila fyrir. Við áttum með honum langan og góðan fund, vil ég meina. Ég geri því ekki lítið úr þessum vandamálum og þessi reglugerðarheimild kom inn, við verðum bara að vona að vel takist til með það. Hvernig á að verja þessum skötusel? Það er ekki búið að útfæra það í reglugerð, það eru of mörg ef í því dæmi, ég get ekki sagt mikið til um þá framtíð, hversu margir hafa áhuga á þessum veiðum og þar fram eftir götunum. Ráðuneytisstarfsmenn voru spurðir að þessu á sínum tíma, þeirra skýringar komu fram þar og ég vísa til þeirra.

Virðulegi forseti. Það er alveg rétt sem hér hefur verið sagt um þennan karfa, það eru ansi mörg flækjustig í því máli. Það er rétt að nefndin skoðaði margar útfærslur á því hvernig hægt væri að bregðast við þeim sérstöku aðstæðum sem þar eru uppi til að geta skipt þessum karfaúthlutunum í djúpkarfa og gullkarfa. Það sem hér er reynt að gera er að fækka þeim álitamálum sem gætu komið upp. Það er út af fyrir sig alveg rétt að það hefur sennilega verið gert að mjög umtalsverðu leyti með þeirri lagasetningu sem boðuð er í breytingartillögunum. Alveg eins og hv. þm. Ásbjörn Óttarsson vakti athygli á kunna hins vegar að standa út af einhver tilvik sem þarf að bregðast við. Ég ætlaði í rauninni fyrst og fremst að árétta spurninguna um þetta reglugerðarákvæði sem verið er að veita heimild til í þessari lagasetningu þar sem ráðherra er gefin heimild til að setja reglugerð um nánari útfærslu á reiknigrunni, hvort hér sé fyrst og fremst verið að setja reglugerð um framkvæmd þessa ákvæðis í frumvarpinu eða hvort verið sé að opna möguleika á því að bregðast við sérstökum aðstæðum líkum þeim sem hér hefur verið rætt um. Í annan stað langar mig líka að spyrja út í frístundafiskiskipin. Þar er gert ráð fyrir að þau fái að leigja sér aflaheimildir úr sérstökum afmörkuðum potti. Þar er hins vegar gert ráð fyrir því að verð aflaheimildanna sé ekki hið sama og t.d. er varðandi skötuselinn, heldur á þar að miðast við markaðsverðið. Aflaverðmætið á þessum bátum er allt annað, þarna eru menn að koma með smáfisk og kóð sem stendur ekki undir mjög háu leiguverði og þess vegna spyr ég hv. þingmann hvort ekki hefði komið til greina að hafa aðra viðmiðun við verðlagningu á þessum leiguheimildum, hafa þetta t.d. sem hlutfall af markaðsverði í stað þess að gera ráð fyrir því að nota það markaðsverð sem er á hverjum degi. Við vitum að það eru mikil þrengsli 

Frú forseti. Það er hárrétt sem kom fram hjá hv. þm. Einar K. Guðfinnssyni, þessi flækjustig í karfaskiptingunni voru til staðar. Við reyndum í nefndinni hvað við gátum og með samræðum við ráðuneytið að greiða úr því. Niðurstaðan varð þessi sem lagabreytingartillagan felur í sér, hún er breyting sem gerð var við 2. umr. þessa máls og málið fór að gefnu tilefni þess o.fl. til nefndar milli 2. og 3. umr. Ég get ekki sagt hvað kemur í ljós um aflareynsluna. Ef veruleg frávik og ósanngjörn niðurstaða kemur í ljós vonast ég til að það verði hægt að leiðrétta með reglugerð og mun þá beita mér fyrir því. Þá er e.t.v. hægt að nota tvær aðferðir við það, annars vegar að fara inn í reiknigrundvöllinn, ég get þá hugsað mér breytingar á reiknigrundvallarreglunum. Hin leiðin er sú sem kann að verða auðveldari, að leiðrétta hugsanlega mismunun við úthlutun. Þetta eru hugleiðingar mínar en ekki endilega það sem verður samt. Annað eins hefur verið gert því að þetta stendur ekki upp á það mörg tonn að það fari að hrikta í undirstöðum kerfisins. Markaðsverð, viðmiðun og annað slíkt var rætt fram og til baka og niðurstaðan varð þessi. Síðan verður reynslan að skera úr um það hvernig til tekst.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni ágæt svör. Ég var fyrst og fremst að reyna að fiska eftir hvort hv. þingmaður, sem er löglærður maður og þekkir þessa hluti ákaflega vel, telji að reglugerðarheimildin sem verið er að veita með þessari breytingartillögu meiri hluta sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar dugi til þess að bregðast við aðstæðum eins og þeim sem við höfum lýst hér. Það eru afbrigðilegar aðstæður, snerta sennilega ekki mjög marga aðila en geta hins vegar skipt mjög miklu í einstökum tilvikum og fyrir einstök byggðarlög. Mér finnst þess vegna skipta mjög miklu máli að hv. þingmaður hefur lýst málinu þannig að með þessari heimild séu í raun og veru opnaðar rúmar heimildir fyrir ráðherrann til að bregðast við þessum sérstöku aðstæðum þó að ég sé í sjálfu sér ekki mjög fylgjandi því að gefa hæstv. ráðherra svona opnar heimildir almennt. Í þessu tilviki verður nauðsyn að brjóta lög. Í annan stað velti ég aðeins meira fyrir mér þessum spurningum um frístundafiskiskipin. Þar eru mjög sérstakar aðstæður. Þetta er ný atvinnugrein, við höfum gert tilraunir til að búa til sem best lagaumhverfi í kringum þessar veiðar. Það var gert með lagabreytingu, í fyrra að ég hygg, og það var mjög mikilvægt skref í rétta átt. Síðan er hérna opnað með því að hafa sérstakan leigupott sem þessir bátar einir mega leigja sér úr en þá er vandamálið að þeir eru ekki að veiða mjög verðmætan fisk. Þeir fiska smáfisk, þeir eru að koma með kóð að landi sem gerir það að verkum að það er mjög erfitt fyrir þá að standa undir leiguverðinu. Það er erfitt fyrir alla í dag að standa undir leiguverðinu eins og það hefur þróast. Markaðurinn er frosinn, menn búast ekki við að það verði raunverulegt markaðsverð á leiguheimildum í sumar þegar allar heimildir eru eiginlega uppfiskaðar og þess vegna vaknar sú spurning hvort ekki hefði verið eðlilegra að miða ekki afdráttarlaust við þetta markaðsverð heldur við eitthvað annað. Við fjórir þingmenn höfum m.a. boðað breytingartillögu sem lýtur að því að opna möguleikana á því að verðleggja þessar heimildir öðruvísi.

Frú forseti. Þingið hefur ekki kallað allt ömmu sína þegar veittar eru reglugerðarheimildir í lögum. Það kemur vel á vondan, þann sem hér stendur, sem hefur iðulega gagnrýnt að við framseljum löggjafarvaldið til framkvæmdarvaldsins. Minnist ég reglugerðarheimilda um útflutning á óunnum fiski og einhvers fleira. Það er mín einlæga von að þessi reglugerðarheimild haldi og dugi til. Ef hún er of opin og almenn yrði niðurstaðan væntanlega sú að hugsanlegur hagsmunaaðili mundi í framhaldinu reyna málsókn eða annað slíkt vegna beitingar slíkrar heimildar. Ég sé ekki það í spilunum í framtíðinni að slíkt komi upp á. Ég vænti þess að þessi heimild dugi ef það leggst á borðið að ósanngirni sé í þessari reglu, bersýnileg ósanngirni, að þá sé hægt að bregðast við, annaðhvort eins og ég segi með breytingum á reglugerðinni, gera þar undantekningu frá, eða sjálfri úthlutuninni. Eðlilegra að miða við annað? Það var mat ráðuneytisins og annarra að þetta væri eðlilegasta viðmiðunin. Verðminni fisk? Ég held ekki, ég held að allir sem stunda útgerð í landinu, hvort sem það eru einyrkjar, smáar útgerðir, millistærðir eða stórar, kappkosti hver fyrir sig að fá sem mest verðmæti fyrir aflann. Það er sami hvati, hversu stór sem útgerðin er, að fá sem mest í pottinn. Smábátasjómenn munu svo sannarlega fylgja þeirri reglu.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir minnihlutaáliti sem hv. þm. Sigurður Ingi Jóhannesson stendur að ásamt mér. Gríðarlegur ágreiningur er um það frumvarp sem hér er fjallað um. Nær einsdæmi má telja að nánast allir hagsmunaaðilar í sjávarútvegi hafi krafist þess að frumvarpið verði ekki afgreitt, eða a.m.k. að umdeildasta þætti þess verði hafnað. Illu heilli hefur ríkisstjórnin og meiri hluti Alþingis skellt skollaeyrum við öllum slíkum málaleitunum. Á sama tíma og ríkisstjórnarmeirihlutinn viðhefur þessi vinnubrögð situr að störfum nefnd sem sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra skipaði til að endurskoða fiskveiðilöggjöfina og skapa um hana meiri sátt. Ráðherra sjálfur lagði á það áherslu að starfshópurinn fengi frið til verka sinna. Engu að síður er ljóst að með verkum sínum, ekki síst þessu frumvarpi, hefur ráðherrann og stjórnarmeirihlutinn stórspillt fyrir nefndarstarfinu. Það verður nefnilega ekki stuðlað að sáttum um fiskveiðistjórnarkerfið með því að efna til ófriðar við sjávarútveginn. Virðulegi forseti. Mig langar til að rifja upp þegar hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra mætti á tvo aðalfundi sem voru haldnir í fyrrahaust. Annar var hjá Landssambandi íslenskra útvegsmanna og þá sagði ráðherra að hann vildi ekki ræða efnislegar breytingar á sjávarútvegsmálunum vegna þess að hann vildi gefa starfshópnum sínum - sem hann skipaði sjálfur - frið til þess að vinna. Mér fannst þetta mjög skynsamlegt af hæstv. ráðherra en það stóð ekki lengi. Hann gat ekki setið á sér að fara fram með það frumvarp sem hér er, eða hluta af því. Þó að þetta frumvarp sé yfirleitt kallað skötuselsfrumvarpið er sá þáttur reyndar bara einn af mörgum þáttum sem er verið að breyta. Hins vegar fer ekki á milli mála að það er umdeildasta ákvæðið í frumvarpinu. Þess vegna finnst mér nær óskiljanlegt, virðulegi forseti, að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, sem skipar starfshópinn til að fara yfir endurskoðun á fiskveiðistjórnarkerfinu, sem er mjög gott og þarft verk, skuli sjálfur leggja fram það frumvarp sem setur starf nefndarinnar í loft upp. Það er mjög sérkennilegt. Nú er ég ekkert að mæla því bót að sumir innan greinarinnar segi: Bíddu við, þetta gengur það langt að við viljum ekki taka þátt í starfinu, og hóta að hætta. Allt í lagi, ég er ekki að segja að það sé sanngjarnt en það er mjög sérkennilegt að sjálfur ráðherrann, sem skipar starfshópinn til að fara yfir málið, skuli svo stuðla að því að eyðileggja það. Það eru sérkennileg vinnubrögð svo ekki sé fastar að orði kveðið. Það er nefnilega svolítið sérkennilegt líka við þetta mál, sérstaklega þetta skötuselsákvæði, að nánast allir aðilar í sjávarútvegi eru á móti því. Það er aðeins einn af öllum aðilunum með því, alveg sama hvort þeir eru sjómenn, útvegsmenn eða smábátasjómenn, það eru allir á móti þessu ákvæði. Samt heldur ráðherrann áfram með málið - og hver er niðurstaðan? Hann eyðileggur vinnu síns eigin starfshóps sem átti að skapa frið og sátt um fiskveiðistjórnarkerfið. Þetta eru sérkennileg vinnubrögð, virðulegi forseti. Svo langar mig líka að rifja upp þegar hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra fór á aðalfund hjá Landssambandi smábátaeigenda. Þar mætti hann eins og malandi köttur sem vildi láta strjúka sér og klappa, setti þar fram mál eins og t.d. að hækka línuívilnun og svoleiðis. Þannig upplifði ég þetta í fyrrahaust, nákvæmlega svona. Í staðinn fyrir að hæstv. ráðherra hefði bara talað um 16% línuívilnunina sem er gert ráð fyrir núna að hækki upp í 20% hefði hæstv. ráðherra líka getað tekið þann pól í hæðina að verja t.d. slægingarstuðulinn sem er klárlega vitlaus gagnvart línuveiðum. Það er líka mjög mikilvægt að við áttum okkur á öllum staðreyndum mála. Við erum með innbyggða skekkju í slægingarstuðli á slægðum línufiski einhvers staðar á bilinu 6–8% þannig að í raun og veru er línuívilnunin í dag óbreytt einhvers staðar í kringum 22–23%. Nú förum við með þessa ívilnun upp í 27–28% og menn verða að staldra við og spyrja sig hinnar gagnrýnu spurningar: Er þetta réttlætanlegt? Ég vil líka rifja það upp núna, virðulegi forseti, að þeir sem eru með úthlutun í þorski eru skertir. Það liggur fyrir að ef strandveiðarnar hefðu verið teknar inn í núna, þessi 6.000 tonn, hefðu þeir aðilar verið skertir um 8,3% bara út af sértækum aðgerðum, línuívilnun, rækjubátum, skelbátum, byggðakvótum, strandveiðum og þar fram eftir götunum. Við verðum að horfa á málið í heild sinni. Þess vegna fannst mér ótrúlegt að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra gæti ekki einu sinni farið á einn aðalfund öðruvísi en að mæta þar sem malandi köttur. Þannig upplifði ég það. Það er klárlega viðurkenning á því og hugsunin á bak við línuívilnunina var að verja störfin í landi. Að mínu mati dekkuðu þau 16% það nægjanlega því að það er ekki hægt að horfa á þetta þannig að menn geti endalaust verið að færa til. Ég ætla að rifja upp, þegar við erum að tala um færslur innan kerfisins, hvernig þetta hefur gerst í gegnum tíðina. Tökum útgerð í Vestmannaeyjum sem fékk úthlutað 483 tonnum af þorski við kvótasetninguna 1984, þá hefði hann verið skertur um 40% til þess að fá þessa úthlutun. Og ef við tökum þessa úthlutun hjá þessari einstöku útgerð og förum með hana alveg til dagsins í dag, þá miðað við að hún hefði hvorki keypt né selt neinar aflaheimildir, er niðurstaðan sú að af þessum 483 tonnum standa eftir 34 tonn, svokallaður gjafakvóti sem menn hafa talað svo um. Ég er búinn að spyrja marga hv. þingmenn spurningarinnar: Hvað teljið þið að hafi staðið eftir af þessum aflaheimildum hjá viðkomandi útgerð? Enginn hefur enn þá giskað undir u.þ.b. 150 tonnum. Margir hafa talað um 300–350 tonn. Þannig er oft og tíðum þessi umræða um sjávarútvegsmálin hjá okkur.  Síðan vil ég líka benda á að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra á að halda áfram opinni sáttaleið, eins og kemur fram í nefndaráliti meiri hlutans, þar sem menn reyndu að ná einhverri sátt í þessum málum. Margir hv. stjórnarþingmenn hafa lagt mikið á sig til þess. Ég minni bara á það á þessum tímamótum að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra reyni að halda sáttaleiðinni opinni sem hann hefur aldrei viljað opna dyragáttina á, það er eins og að láta mink passa hænsnabú. Það er nákvæmlega þannig, því miður. Virðulegi forseti. Minni hlutinn hefur freistað þess að skapa skilyrði til sátta í þessu máli og flutt breytingartillögu í þá veru. Á það hefur ekki verið hlustað. Fram hefur komið að svokallað skötuselsákvæði mætir mikilli mótspyrnu í sjávarútveginum. Gildir það jafnt um samtök sjómanna, fulltrúa Landssambands smábátaeigenda, Landssambands íslenskra útvegsmanna og Samtaka fiskvinnslustöðvanna. Landssamband smábátaeigenda lagði til að þessu ákvæði yrði hafnað en tekið á vandanum við skötuselsveiðarnar, vegna breyttrar útbreiðslu stofnsins, með því að setja inn sérstakt meðaflaákvæði í lögin. Nákvæmlega þetta lagði minni hlutinn til við 2. umr. málsins. Ljóst er að slíkt fyrirkomulag mundi skapa sátt um þessi mál og leysa þann vanda sem breytt útbreiðsla stofnsins hefur skapað. Enn hefur meiri hlutinn tækifæri til að standa að slíkum breytingum og skapa sátt um deiluefnið. Þetta er nákvæmlega eins og ég sagði áðan, það eru til leiðir til að mæta þessari útbreiðslu, breytingu á stofninum vegna hækkunar hitastigs sjávar, en því miður er verið að fara mjög vitlausa leið í því. Eins og kemur fram í þessu nefndaráliti hefði verið hægt að virkja svokallaða meðaflareglu gagnvart grásleppubátunum eða þeim sem stunda ekki beint þessar veiðar. Það er hægt að leysa þessi vandamál en því miður velja þeir sem stýra þjóðarskútunni oft og tíðum vitlausustu leiðirnar. Mikilvægasta breytingartillagan sem liggur fyrir nú við 3. umr. málsins af hálfu meiri hluta sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar lýtur að úthlutun aflaheimilda í karfa. Betra er að úthluta þar aðgreindum aflaheimildum í úthafskarfa og gullkarfa. Hitt er einnig mikilvægt að það sé gert með sanngjörnum og framkvæmanlegum hætti. Á hvort tveggja skortir í þeirri útfærslu sem lögð er til í frumvarpinu. Minni hlutinn varaði við þessari framkvæmd og hvatti til þess fyrir 2. umr. að á því máli yrði tekið. Á það var ekki hlustað og málið tekið út úr nefnd óunnið og í algjöru tilgangsleysi. Í áliti minni hlutans við 2. umr. málsins segir, með leyfi forseta: „Þá eru bráðabirgðaákvæði í frumvarpinu sem varða skiptingu úthlutunar karfaaflaheimilda í gullkarfa og djúpkarfa. Þetta er sjálfsagt mál og er niðurstaða nefndar sem vann að þessum málum. Þó er ljóst að sú aðferð sem lögð er til í frumvarpinu mun hafa margs konar óhagræði í för með sér. Ekki er reynt að átta sig á hver sé raunveruleg veiðireynsla einstakra skipa í hvorri tegund fyrir sig. Vitað er að einkanlega minni togskipin hafa ekki neina raunverulega veiðireynslu í djúpkarfa, einfaldlega vegna þess að toggeta þeirra hefur ekki gert þeim kleift að veiða þá tegund. Verði þetta ákvæði frumvarpsins að lögum munu þessi skip hins vegar fá úthlutun í djúpkarfa án þess að geta nýtt sér hana. Eðlilegt hefði því verið að freista þess að kalla fram upplýsingar um veiðireynslu skipanna í hvorri tegundinni fyrir sig og úthluta veiðiréttinum á grundvelli þessara upplýsinga. Til þess að svo megi verða þarf að vinna þetta mál betur og ítarlegar. Eðlilegt er því að fresta afgreiðslu þessa tiltekna ákvæðis og leggja í nauðsynlega vinnu til þess að varpa betra ljósi á málið.“ Meiri hlutinn hefur í rauninni tekið undir þessa gagnrýni með því að freista þess að bæta úr með allítarlegri breytingartillögu. Þar er að sönnu komið til móts við ofangreind sjónarmið en gallinn er hins vegar sá að útfærslan er enn óljós. Framvinda málsins mun ráðast af reglugerðarheimild sem ráðherra er veitt í breytingartillögum sem fyrir liggja. Ekkert liggur fyrir, m.a. í nefndaráliti meiri hlutans, um hvernig þetta verður framkvæmt eða hvernig það muni virka gagnvart þeim útgerðum sem vandamálið snýr fyrst og fremst að. Augljóslega er ekki hægt að afgreiða málið nema þetta liggi skýrt fyrir. Virðulegi forseti. Þetta er það sem ég var að kalla eftir í andsvörum við hv. þm. Atla Gíslason, formann sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar, áðan og hann gefur, a.m.k. mér, væntingar um að tekið verði á þessu máli. Þegar hann heitir því liðsinni sem formaður nefndarinnar að sjá til þess að ráðherrann geri þetta þannig að það skapi ekki þessa óvissu hjá útgerðum bind ég miklar vonir við það. Ég segi það alveg hispurslaust vegna þess að það er rosalega óþægilegt að skilja alltaf eftir hvert málið á fætur öðru með fyrirvara um að sett verði reglugerð sem ráðherra breytir svo og lagar til. Það hefði verið æskilegra ef lyktirnar hefðu legið fyrir og menn sæju nákvæmlega hver niðurstaðan er. Ég ítreka að ég tek mikið mark á því sem hv. þm. Atli Gíslason segir þegar hann segist ætla að fylgja því eftir í framhaldinu gagnvart ráðherranum. Eins og ég sagði áðan hefur hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd komið til móts við þá aðila sem eru með minna en 12,5 tonn í þessum breytingartillögum. Ég fagna því og tel að nefndin hafi staðið sig vel þar þó að ég hefði viljað sjá þetta mál til enda leitt. Því miður er það ekki þannig og ég treysti á að því verði fylgt eftir að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra setji þá reglugerð sem dekkar það í því reiknilíkani sem þar er. Virðulegi forseti. Ég ætla líka að fara aðeins nánar yfir þetta og ég ítreka að í hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd hafði ég margsinnis bent á í umræðum á milli 1. og 2. umr. og 2. og 3. umr. að það væri mjög mikið ósamræmi, og óréttlæti að mínu mati, í þeim tillögum að útiloka þá sem reru frá Hornafirði að Þorlákshöfn, eða nánast að Reykjanesi þar sem Grindavík er, að þeir gætu ekki sótt um í þennan pott - sem ég er reyndar ekki sáttur við - en þeir hefðu þá ekki aðgengi til að sækja um í hann vegna þess að veiðireynslan hefði orðið til á þessu svæði. Mér fannst þetta mjög sérkennilegt og óréttlátt en það hefur hins vegar breyst í meðförum nefndarinnar milli 2. og 3. umr. Ég fagna því sérstaklega að það skuli hafa verið gert. Virðulegi forseti. Eins og ég sagði áðan er margt meira í þessu óskrifað blað. Það kemur fram í frumvarpinu að menn eru með heimild í bráðabirgðaákvæði til hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra um að úthluta allt að 2.000 tonnum af skötusel. Síðan upplifði maður það þannig að menn fóru aðeins á hlaupum frá því og minnkuðu það. Hæstv. ráðherra sagði, ef ég man rétt, 1.500 tonn og svo minnkaði það. Ráðherra sagði og það stendur líka í lögunum að þetta yrði gert í samráði og samvinnu við Hafrannsóknastofnun og það lá alveg fyrir hvert álit Hafrannsóknastofnunar var á þessu máli. Hún var búin að gefa út það sem hún taldi skynsamlegt að nýta og það gat aldrei verið nema á einn veg, að hún mundi hafna svona miklum úthlutunum hjá hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Nú kemur fram á heimasíðu ráðuneytisins að hæstv. ráðherra ætli að „taka mið af aflamarksúthlutunum forvera sinna og heildarveiði undanfarinna ára, við ákvörðun á því magni af skötusel sem leyft yrði að veiða samkvæmt ákvæðum frumvarpsins fyrir fiskveiðiárið 2009/10“ sem eru þá u.þ.b. 600 tonn sem hefur verið úthlutað umfram. Það liggur ekki fyrir hvernig það er gert vegna þess að enn er hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra í þessum sáttaleiðangri - sem ég hef reyndar ekki mikla trú á en látum hann njóta vafans. Þá er spurningin þessi: Hvernig ætla menn að úthluta þessu? Ég tel alveg einsýnt að miðað við 5 tonna regluna muni mun fleiri bátar sækja um og það getur skakkað að hámarki 5 tonnum hjá hverjum. Það liggur alveg skýrt fyrir í mínum huga að það verður ekki. Þegar menn hafa spurt ráðuneytismenn hvernig þeir hafi hugsað sér að gera þetta, ja, þá er hugsanlega ein leiðin að draga upp úr hatti. Það hefði verið mjög æskilegt ef menn væru bara með það alveg skýrt hvernig þeir ætluðu að vinna svona hluti en það er ekki klárað frekar en margt annað. Virðulegi forseti. Að lokum vil ég vekja athygli á því sem hv. þm. Einar Kristinn Guðfinnsson vakti máls á áðan þegar hann fór í andsvar við hv. þm. Atla Gíslason. Mér finnst vera dálítið stílbrot í þessu frumvarpi að því leyti til að það er lagt til að í þessari heimild sem hæstv. ráðherra hefur til að úthluta skötuselnum er ákveðið kílóverð sem er 120 kr. Það er langt undir markaðsvirði skötusels í dag. Síðan þegar kemur að því að svokallaðir frístundaveiðibátar þurfa að sækja um í þennan sjóð, þessi 200 tonn sem ráðherra hefur til að úthluta sérstaklega til þeirra aðila, er sagt að það sé meðalverð á þeim aflaheimildum miðað við markaðsverð. Mér finnst það skjóta dálítið skökku við, virðulegi forseti, af hverju er þessum aðila gert að greiða eitthvert viðmiðunarverð miðað við markaðsverð en hinir fá að sleppa við að greiða það? Mér finnst mjög sérkennilegt að í sama frumvarpinu skuli vera hvor sín leiðin. Ég sat fundinn í hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd, þó að ég eigi ekki sæti í henni, þegar rekstraraðilarnir frá Hvíldarkletti komu. Þeir bentu á að þetta hráefni væri veitt á viðkvæmum tíma og væri mjög lélegt hráefni. Eins og kom líka fram áðan eru þetta eingöngu sportveiðar, menn hirða allan aflann, alveg sama hvort fiskurinn er stór eða lítill, og ganga ekki vel um hann þannig að markaðsvirði hans er mjög lítið. Það er mjög sérkennilegt að í frumvarpinu skuli þetta gert svona vegna þess að þessi 200 tonna pottur sem ráðherrann hefur til að úthluta til frístundaveiða er eingöngu til þess. Og hann er hugsaður til þess að þeir aðilar sem eru í þessum rekstri hafi aðgang að aflaheimildum. Eins og við vitum eru engar aflaheimildir, það er allt að klárast vegna þess að það er svo litlu úthlutað af aflaheimildum. Ég tel hins vegar jákvætt skref að gera þessum rekstraraðilum kleift að hafa þó borð fyrir báru til að ná í þennan sjóð til að geta tryggt rekstur fyrirtækjanna. Þeir aðilar sem starfa í þessari atvinnugrein þurfa að selja kannski marga mánuði fram í tímann og þá er mjög slæmt eins og í þessu ástandi núna að hafa enga vissu fyrir því að þeir geti þó staðið við það að þeir aðilar sem vildu nýta þjónustu þeirra hefðu ekki aðgang að aflaheimildum. Eins kom líka fram hjá þeim að það væri skynsamlegra, af því að þessi 200 tonn duga ekki miðað við það sem hefur verið, að láta ráðherrann gefa þeim heimild til að landa þeim í Hafró-afla eða láta hluta af byggðakvótanum til þeirra og í þriðja lagi þá að það mundi tryggja þeim aðganginn að þessum heimildum. Það er aðalhugsunin. Ég held að þetta sé spor í rétta átt en það hefði þurft að útfæra þetta betur eins og svo margt annað. Það er allt skilið eftir í lausu lofti í reglugerðarfargani hjá ráðherranum og í raun og veru veit enginn hvernig þessu muni reiða af. Þegar þessir ágætu menn sem eru í forsvari fyrir þessi fyrirtæki spyrja núna, þrem vikum áður en þeir fá fyrstu gestina, eru engin svör til fyrir þá. Það eru engin svör til um hvernig þetta verður gert nákvæmlega. Það liggur ekkert fyrir um hverjir fá úthlutun og hverjir ekki og það er mjög bagalegt. Þess vegna hefði þetta þurft að klárast allt í einu. Að lokum, virðulegi forseti, vil ég ítreka að mér finnst með ólíkindum að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra skuli ekki hafa fallist á að taka þetta skötuselsákvæði út miðað við þær afleiðingar sem það hefur haft að eyðileggja sáttanefndina hjá sjálfum sér. Hins vegar eru önnur atriði í frumvarpinu, eins og ég fór ítarlega yfir við bæði 1. og 2. umr., sem ég lít á að séu jákvæð, spor í rétta átt og sem ég geri ekki stórar athugasemdir við, a.m.k. ekki persónulega. En það eru alveg sérkennileg vinnubrögð að menn þurfi að fórna svona stórum hagsmunum fyrir litla hagsmuni sem eru eingöngu eitthvert persónulegt flopp hæstv. ráðherra.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni þó að ég skilji ekki hvað hv. þingmanni gengur til með að vera að líkja hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra við kött í ræðustól. Ég hef ekki í hyggju að líkja hv. þingmanni við neina dýrategund, hvorki skötusel né aðrar. Hitt vil ég segja alveg skýrt að það er hlálegt að saka hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra um að hafa sagt í sundur sáttina í þessu máli. LÍÚ hefur aldrei viljað neina sátt um þessi mál og hefur aldrei sýnt neinn sáttahug í þeim. Það vita allir sem vilja vita að þaðan er það upprunnið og hefur ekkert með hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra að gera sem hefur sannarlega verið til samstarfs fús og reiðubúinn. Hitt hef ég ekki skilið hjá þjóðkjörnum fulltrúum að koma upp á Alþingi og gefa út yfirlýsingar um að ráðherrar á Alþingi geti ekki sett lög um einstök atriði ef hagsmunasamtök úti í bæ leggjast gegn því. Nú erum við með heildarendurskoðun í gangi á skattkerfinu og við munum kalla mjög marga aðila til samráðs þar um. Ég vil spyrja hv. þingmann: Skilur þá hv. þingmaður það ferli þannig að öll þau fjölmörgu frumvörp um skattamál sem hafa verið lögð hér fram síðustu daga, um aðför að skattkröfum, greiðsluívilnanir skattkrafna, kyrrsetningu eigna, bílaleigurnar o.s.frv., mörg hver umdeild mál, svo að hæstv. fjármálaráðherra sé þá bara óheimilt að leggja fram slík mál vegna þess að hann hefur sett af stað endurskoðunarnefnd um skattkerfið? Á þá bara að hætta að gera breytingar á lögum á Alþingi meðan slíkar endurskoðanir fara fram? Hvaða afleiðingar telur hv. þingmaður að það hefði fyrir þá málaflokka sem legðu í slíkar endurskoðanir? Er hv. þingmanni ekki ljóst að heildarendurskoðanir á málaflokkum geta ekki bara tekið missiri heldur mörg ár? 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið sem var dálítið athyglisvert. Hv. þingmaður segir: LÍÚ vill aldrei sátt og mun ekki vilja neina sátt. Það getur verið skoðun hv. þingmanns, ég ætla ekkert að dæma um það hvort þeir vilji sátt eða ekki sátt. Ég benti hins vegar á það í ræðu minni að allir hagsmunaaðilar í sjávarútvegi fyrir utan einn vilja ekki þetta ákvæði. Það var það sem ég var að benda á. Meiningin í ræðu minni var gagnrýni á að ráðherrann mætti á fundi hjá hagsmunasamtökum og gaf misvísandi upplýsingar í allar áttir þegar menn spurðu hvort hann hygðist gera þetta eða spá í þetta vegna þess að það er boðuð fyrningarleið og hvernig hún eigi að vera þar sem hún er á floti og hvort hún verði og hvernig og alla vega. Um það er ekki deilt, hver túlkar það með sínu nefi. Þá segir hann: Ég vil ekki ræða efnislega einstaka hluti vegna þess að ég er búinn að skipa sáttanefnd til að fara yfir málin í heild sinni og síðan mun ég taka tillit til þess og sjá hvað kemur út úr því, ég vil gefa nefndinni frið. Það er þetta sem ég var að benda á. Ég tek hins vegar undir með hv. þingmanni að auðvitað getur Alþingi sett lög alveg eins og það vill og gerir það bara, það er ekkert vandamál með það. Mér fyndist þó mjög sérkennilegt ef hæstv. fjármálaráðherra hefði sagt: Nú ætla ég að skipa nefnd til að fara yfir allt skattkerfið og þegar sú vinna er búin mun ég kafa ofan í það og hugsanlega gera breytingar, en væri síðan í að flytja frumvörp eins og hv. þingmaður var að benda á. Því er ekki saman að líkja. Ég veit ekki betur en að hæstv. ríkisstjórn og stjórnarmeirihlutinn hafi flutt fullt af frumvörpum sem mjög margir voru ósáttir við í sambandi við skattamálin í fyrrahaust. Margir bentu á hvað það gæti haft slæmar afleiðingar sem eru því miður að koma í ljós. Aðalatriðið er að ráðherra sem skipar starfshóp með öllum fagaðilunum til að fara yfir málið, 

Virðulegur forseti. Það er ekki hægt að taka þann málflutning alvarlega að nokkur hundruð tonna úthlutun eigi að rjúfa sátt í viðræðum um fiskveiðistjórnarkerfi og aflaúthlutanir á Íslandsmiðum til áratuga. Það er fjarri öllu lagi að slíkt smámál geti sett í uppnám tilraun manna til að ná sátt í hinu stóra máli og það lýsir því auðvitað bara að LÍÚ hefur aldrei haft neinn sáttavilja í þessu máli.  
             Hv. þingmaður vakti athygli á því að frístundaveiðin á að greiða markaðsverð fyrir aflaheimildir sínar og að 120 krónurnar sem hér eru lagðar til eru sannarlega undir 

Virðulegi forseti. Það sem ég benti á var að þegar menn væru með í sama frumvarpinu ákveðið fyrir fram krónutengt gjald á skötuselskvóta, sem er sannarlega hærri en 120 krónur, hefði mér fundist mun eðlilegra að menn segðu: Við skulum hafa þetta verð á þessum aflaheimildum eða hafa þá líka ráðandi markaðsverð á skötuselsheimildunum. Það er það sem ég var að segja. Mig langar líka að snúa þá þessu aðeins við sem hv. þingmaður segir, og talar eingöngu um LÍÚ. Það eru bara miklu fleiri hagsmunaaðilar í sjávarútvegi, það eru öll sjómannafélögin, það er Landssamband smábátaeigenda, það eru allir á móti þessu ákvæði. Þá spyr ég líka: Hvers vegna eru menn að gefa einhverjum færi á sem þeir halda út af einhverju svona smámáli? Það hlýtur að vera jafnmikið smámál fyrir stjórnarþingmennina sem eru að berjast fyrir þessu eins og LÍÚ. Hvers vegna eru þá menn að fórna kannski hugsanlegri samstöðu og sátt um einhverja vinnu 

Forseti. Ég þakka hv. þm. Ásbirni Óttarssyni fyrir ræðuna hér áðan. Það reyndar byggir á ákveðnum grundvallarmisskilningi hjá hv. þingmanni að halda að með skipan sáttanefndarinnar hafi ekkert átt að gera á meðan í sjávarútvegsmálum. Það var alls ekki svo, það var gerð ítarleg grein fyrir því á fyrsta fundi nefndarinnar hvert hlutverk hennar væri og að málum yrði áfram stýrt úr sjávarútvegsráðuneytinu af ráðherra þess málaflokks að öðru leyti. Það er því grundvallarmisskilningur sem margbúið er að reyna að leiðrétta en rétt að ítreka einu sinni enn. Það er líka rétt að upplýsa að ítrekað var reynt að ná sáttum í þessu máli, aðallega við Landssamband íslenskra útvegsmanna sem hafa verið þau hagsmunasamtök sem hafa sett sig hvað mest á móti þessu frumvarpi, bæði með beinum hætti við hagsmunasamtökin sjálf og í gegnum Samtök atvinnulífsins. Það verður að segjast eins og er að þrátt fyrir að það hafi verið góður vilji allra hagsmunaaðila utan Landssambands íslenskra útvegsmanna, þ.e. forustu þeirra samtaka, að ná lendingu í málinu tókst það ekki og ekki var opnað á neinar umræður til þess eins og þó var reynt að gera. Þess vegna er þetta mál svo komið sem hér er, ekki var vilji til þess af þeirra hálfu að ná samkomulagi sem þó flestir ef ekki allir hagsmunaaðilar, bæði í sáttanefndinni og í sjávarútvegi, voru tilbúnir til að fallast á. 
             Ég vil spyrja, virðulegi forseti, af því að nú er hv. þm. Ásbjörn Óttarsson útgerðarmaður, eins og við þekkjum vel, hvort frumvarpið eins og það er, nái það fram að ganga, hafi einhver áhrif á rekstur fyrirtækis hans, hvort hann hefur einhverra hagsmuna að gæta af þeim breytingum sem kunna að verða 

Virðulegi forseti. Þetta var smekkleg spurning en þeir hagsmunir sem snerta mína útgerð eru aukning á línuívilnun því að ég geri út á línu. Það kom mjög vel og skýrt fram í máli mínu áðan að ég teldi - og var ekki mælt á móti því að hún yrði aukin. Ég get því upplýst það hér að ég er ekki að gæta minna eigin hagsmuna, hef aldrei gert og mun ekki gera. Ég sagði, þegar ég var að lýsa ráðherranum þegar hann fór inn á fund hjá smábátafélaginu, að mér hefði fundist þessi línuívilnun vera nógu mikil, 16%, og benti á skekkjuna í slægingarstuðlinum. Ég talaði því á móti því eina sem hægt er að tengja við hagsmuni útgerðar minnar, ég var að tala á móti því þannig að því sé til haga haldið. Hún heppnaðist því kannski ekki alveg þessi gildra hjá hv. þingmanni, að reyna að leiða mig inn í það. Hann getur þá bara spilað ræðuna aftur og hlustað mjög vandlega á hana. Ég geri enga athugasemd við að ráðherrann sé að flytja frumvörp, það má ekki skilja mig þannig. Ég er bara að benda á að í þessu frumvarpi, sem gengur alltaf undir skötuselsnafninu, er fullt af öðrum málum, geymsluréttur, frístundaveiðar, línuívilnun, karfi og svo mætti lengi telja, breytingar á ákvæðum um hitt og þetta, þetta eru um átta atriði ef ég man rétt. En það er einungis eitt sem menn segja pínulítið. Þess vegna spurði ég þeirrar eðlilegu spurningar: Fyrst þetta er svona lítið hlýtur það að vega jafnlítið á vogarskálinni hér, að það þurfi ekki að setja allt starfið í uppnám. Það er staðreyndin og við fljúgum ekkert frá henni. Það hefði verið skynsamlegra að halda á þeim málum eins og ég benti á og talaði fyrir hér þegar ég fór yfir frumvarpið, um hluti sem ég var sammála. Það er margt gott í þessu frumvarpi. Ég er eingöngu að benda á þetta eina ákvæði sem er að setja allt upp í loft. Ég er 

Virðulegi forseti. Ég bið hv. þingmann um að taka það ekki óstinnt upp þó að ég hafi spurt þessarar spurningar áðan, mér finnst eðlilegt að fá svör við því ef einhver möguleiki er á hagsmunatengslum. Ég trúi hv. þingmanni alveg fyllilega og þeim svörum sem hann setti fram. Ég ber þessa spurningu eingöngu fram í anda þess sem við viljum sjá gerast hér á þingi varðandi gagnsæi hlutanna. Og ég þakka honum fyrir góð svör hvað það varðar. Ég ítrekaði það hér áðan að margsinnis var reynt að ná sáttum, samkomulagi um lendingu í þessu máli, margsinnis reynt að gera það. Það tókst ekki eingöngu vegna fyrirstöðu forustusveitar Landssambands íslenskra útvegsmanna  Sem betur fer eru ekki allir innan þeirra góðu samtaka annars samstiga forustunni og við það höfum við orðið áþreifanlega varir sem störfum í þessum málum, bæði innan sáttanefndarinnar og sjávarútvegsnefndar að undanförnu þar sem 

Virðulegi forseti. Ég hafði svo sem heyrt af þessum sáttaumleitunum við Landssamband íslenskra útvegsmanna en ég veit ekki hvernig það hefur farið fram. Ég harma að þær sáttaumleitanir hafi ekki borið árangur, ég bara harma það. Ég ætla ekki að setjast í neitt dómarasæti um það hvorum aðilanum það er að kenna en það er mjög bagalegt. Ég vil árétta það að ég mun hér eftir sem hingað til passa mig á því að vera ekki að tala fyrir einhverjum sérhagsmunum mínum, það er alveg á hreinu. Þegar ég hef verið að tala fyrir aukningu á aflaheimildum þá hefur þetta verið sagt við mig líka, hvort ég sé ekki bara að hugsa um sjálfan mig. Ég vil að það komi skýrt fram að ég sé hlutina þannig fyrir mér að ef við bætum ekki við aflaheimildir og sköpum verðmæti til þess að hjálpa íslenskri þjóð munu menn á haustdögum, ég vil bara minna á það, fara að velja um það hvort þeir ætli að fara að loka spítölum eða skólum eða þar fram eftir götunum. Það er verkefni okkar fram undan. Veljið þið þetta, 

Virðulegur forseti. Þær umræður sem hér fara fram um þetta lagafrumvarp eru að mörgu leyti málefnalegar og hafa verið það. Það er hins vegar rétt, sem segir í framhaldsnefndaráliti minni hluta sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar, að gríðarlegur ágreiningur er um frumvarpið. Það er gríðarlegur ágreiningur um lögin um stjórn fiskveiða og hefur verið í mjög mörg ár á Íslandi. Í framhaldsnefndarálitinu segir enn fremur: „Nær einsdæmi má telja að nánast allir hagsmunaaðilar í sjávarútvegi hafi krafist þess að frumvarpið verði ekki afgreitt, …“ Hver er hagsmunaaðili þegar kemur að lögum um stjórn fiskveiða á Íslandi? Eru það eingöngu þeir sem starfa í útgerð, eru það eingöngu fiskvinnslustöðvar, félög vélstjóra og sjómanna? Er það ekki hvert einasta mannsbarn á Íslandi? Er ekki hver einasti Íslendingur hagsmunaaðili þegar kemur að stjórn fiskveiða? Nú hefur ríkisstjórnin reynt að koma til móts við hluta þeirrar óánægju sem hefur verið einkennandi fyrir þennan málaflokk, annars vegar með þessu litla skrefi, sem snýst um nokkur hundruð tonn af skötusel, og strandveiðunum. Það hefur verið reynt að koma til móts við mjög mikla óánægju sem hefur verið með stjórn fiskveiða á Íslandi með þeim tveimur málum en um það hefur skapast gríðarleg óánægja á meðal útgerðarmanna. Ég vil einfaldlega spyrja hv. þm. Ásbjörn Óttarsson: Hvaða leiðir sér hann til þess að fá 

Virðulegi forseti. Ég hafði mikla trú á starfi þessarar sáttanefndar þangað til þetta fór upp í loft út af þessu eina ákvæði, ég batt miklar vonir um það. Þegar skynsamt fólk sest niður og ræðir málin efnislega og fer að reyna að leysa þau, og horfir á bæði kosti og galla út frá öllum hliðum, er yfirleitt hægt að leysa málin. Ég hef orðið var við það þegar ég hef rætt við marga stjórnarþingmenn að það þyrfti ekki langa yfirsetu til þess að menn næðu samkomulagi. Hv. þingmaður spyr: Hvað þarf til þess að fá LÍÚ til þess að svara síma eða mæta á fund? Við megum ekki festast í því umhverfi að allur sjávarútvegurinn snúist bara um eitt félag. Það eru miklu fleiri félög eins og ég benti á í ræðu minni áðan. Það eru smábátasjómenn, það eru hagsmunasamtök sjómanna, það eru fiskvinnslustöðvar og þar fram eftir götunum. Setjum þetta í þann farveginn að þetta ákvæði hefði ekki verið í lögunum - og hv. þingmaður sagði: Það er fullt af öðrum röddum innan þeirra samtaka sem hann nefndi. Ef eitt aðildarfélag væri ekki sátt við niðurstöðu nefndarinnar þá teldi ég bara að sátt væri komin í sjávarútvegi. Ég vil ekki teikna það þannig upp að það sé einhver einn aðili sem segi til um það hvort það sé sátt eða ekki sátt innan kerfisins. Mér finnst því grátlegt að við skulum nota þetta, eins og margoft hefur komið fram, bara örfá nokkur hundruð tonn. Það er mjög dapurlegt að þurfa að hafa það sem ásteytingarstein og geta þá ekki rætt efnislega um þá hluti sem skipta máli. Það hefðum við betur getað gert og nýtt kraftana í. Ég segi það, virðulegi forseti, að ég bind miklar vonir við þessa nefnd. Ef hún hefði fengið að starfa áfram í friði, eins og henni var uppálagt, er ég alveg sannfærður um að hún hefði getað komist að skynsamlegri niðurstöðu.

Virðulegur forseti. Það sem ég vil bara undirstrika í máli mínu að endingu er að þau litlu skref sem stigin hafa verið í átt að breytingum á lögum um stjórn fiskveiða hafa að mínu mati verið í áttina að því að virða mannréttindi Íslendinga. Það er mitt mat og ég veit að það eru margir sem deila þeirri skoðun minni. Nú er þegar hafin undirskriftasöfnun sem felur það í sér að framtíð þessara mála verði ráðin í þjóðaratkvæðagreiðslu en ég er ekki viss um að það sé heppileg leið til þess að ákveða fyrirkomulag okkar helsta undirstöðuatvinnuvegar. Ég vil því brýna fyrir hv. þingmanni og þingheimi og Landssambandi íslenskra útvegsmanna að koma að borðinu vegna þess að það er ekki hægt að leysa neitt mál nema menn tali saman. Þegar menn á annað borð tala saman þá er allt hægt.

Virðulegi forseti. Ég tek heils hugar undir síðustu orð hv. þm. Róberts Marshalls. Þegar menn setjast niður og ræða málin af skynsemi og yfirvegun er yfirleitt alltaf hægt að komast að samkomulagi. Það er líka rosalega dapurlegt að þurfa að hafa einhverja öfgahópa hvorn á sínum endanum til þess að eyðileggja kannski allt það mikla starf sem hægt var að vinna til þess að ná samkomulagi. Hv. þingmaður nefndi líka strandveiðarnar, það eru þessi skref sem hafa verið stigin til þess af hálfu stjórnvalda. Bara til þess að draga þetta saman þá voru - þó að ein forustusveit hafi verið á móti strandveiðunum voru miklu fleiri sem voru sammála strandveiðunum, en því er öðruvísi farið með þetta eina ákvæði þar sem allir eru á móti. Ég vil rifja það upp fyrir hv. þingmanni að þegar ég fjallaði um strandveiðarnar, ég gerði það bæði núna síðast þegar nýja frumvarpið kom og eins í vor, þá sagði ég að ég hefði alla tíð verið hlynntur því að þessar strandveiðar eða handfæraveiðar væru og að ég hafi verið afskaplega ósáttur þegar þær voru lagðar niður. En við verðum að hugsa hlutina fram í tímann. 

Virðulegi forseti. Þetta frumvarp sem við ræðum núna og er komið til 3. umr. hefur sannarlega verið mjög umdeilt. Það hefur komið greinilega fram að margir aðilar hafa haft mjög margt út á þetta frumvarp að setja, ekki bara skötuselsákvæðið sem hefur verið fyrirferðarmest í umræðunni heldur mjög mörg önnur ákvæði, svo sem karfaákvæðið sem við vorum að ræða um og geymsluréttinn. Einnig er umdeilt ákvæði sem lýtur að framsalsmöguleikunum eða veiðiréttinum. Þau mál voru á vissan hátt afgreidd við 2. umr. málsins þegar afstaða var tekin til þeirra efnisatriða en eftir hafa staðið ýmis önnur mál sem urðu þess valdandi að málið kom til sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar milli 2. og 3. umr. Það er dálítið athyglisvert að skoða það þegar við veltum þessu fyrir okkur að vanalega er það svo þegar mál koma fyrir þingið að við 1. umr. fer fram hin almenna pólitíska umræða þar sem menn skiptast á skoðunum almennt um málin, reyna að knýja á um svör frá hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, sem er nú orðið fullreynt að fást stundum ekki. Síðan fara mál til nefndar og síðan til 2. umr. að lokinni meðferð í nefndinni. Það er einmitt þar sem venjulega eru gerðar hinar mestu efnisbreytingar við frumvarp. En skoðum nú aðeins reynsluna. Þetta mál kom til sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar Alþingis síðasta haust. Þar fékk það svo sem heilmikla umræðu en niðurstaða þáverandi meiri hluta í nefndinni var sú að gera nánast engar breytingar þrátt fyrir að kallað væri eftir breytingum af hverjum hagsmuna- og umsagnaraðilanum á fætur öðrum. Það voru tvær minni háttar breytingar gerðar á frumvarpinu, það var afgreitt í algjöru ósætti út úr nefndinni 17. desember á síðasta ári þrátt fyrir að það lægi fyrir og allir vissu að málið kæmist ekki til umfjöllunar á Alþingi fyrr en liðið væri á janúarmánuð og þannig fór það gjörsamlega vanbúið af hálfu meiri hluta nefndarinnar til 2. umr. Þá þurftu menn aftur að taka til við hið sama, að benda á alla þá miklu vankanta sem voru á málinu, ekki bara skötuselsákvæðið heldur fjöldamörg önnur ákvæði, enda fór það svo að málið fór aftur til sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar og var aftur tekið til efnislegrar meðhöndlunar. Og nú sjáum við niðurstöðuna. Hún er sú að meiri hluti sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar gerir heilmiklar breytingar á málinu, ekki við 2. umr. heldur við 3. umr. Það er við þriðju atrennu málsins að loksins er hægt að þrýsta mönnum til þess að gera breytingar á málum sem blöstu algjörlega við. Við 1. umr. var t.d. ítarlega bent á að ákvæðið varðandi karfann væri vanbúið. Það voru allir sammála um að úthluta þyrfti karfaheimildunum tvískiptum, djúpkarfa og gullkarfa, enginn ágreiningur var um það, ekki nokkurs staðar. En menn bentu hins vegar á að eins og málið var lagt upp upphaflega var það vanreifað, illa undirbúið að því leytinu að útfærsluna vantaði og þar knúðum við á um hvort ekki væri nú skynsamlegt að leggjast yfir málið. Á það var ekki hlustað. Síðan gerist það núna þegar málið kemur til nefndarinnar að nýju fyrir 3. umr. að menn sjá að frumvarpið var komið í algjörar ógöngur. Það var ekki hægt að framkvæma það eins og þar var gert ráð fyrir og þá var farið að reyna að gera breytingar á málinu. Nákvæmlega sama er með skötuselsákvæðið, þetta umdeilda ákvæði. Lagt var af stað með það og þar voru engir fyrirvarar. Þá var sagt: Það er nauðsynlegt að gefa ráðherranum heimild til að deila út 2.000 tonnum til viðbótar af skötusel, bjóða þetta upp með þeim hætti sem kveðið var á um í frumvarpinu, að menn mættu kaupa sér aflaheimildir á tilteknu verði og veiða þær á tilteknu svæði. Við margbentum á að þessi svæðaskipting væri galin. Á það var ekki hlustað þegar málið fór fyrst til nefndarinnar, alls ekki. Nefndin taldi enga ástæðu til þess í desember að hlusta á það sjónarmið. Þó blasti algjörlega við að þetta var óréttlátt og óskynsamlegt og við vöktum athygli á því að það væru fádæmi, sennilega einsdæmi, að sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra fengi nánast dírektíf, tilskipun, tilmæli frá Alþingi um að auka aflaheimildir 80% umfram það sem Hafrannsóknastofnun legði til. Þá var farið að telja málið niður, segja okkur að þetta væri bara heimild, þetta væri ekki þannig að hæstv. sjávarútvegsráðherra þyrfti endilega að nota sér þessar heimildir sínar, hann gæti farið sér ekki eins óðslega, gæti farið í einhverjar lægri tölur. Síðan byrjaði niðurtalningin, sem minnir mig á það að einu sinni var til efnahagspólitík sem var kölluð niðurtalningarleið og var uppi í kringum 1980. Hún fór ekki mjög vel, ekki frekar en niðurtalningarleið ríkisstjórnarinnar núna í þessu skötuselsmáli. Af þessu tilefni var ort af einum snjallasta hagyrðingi okkar, Hermanni Jóhannessyni frá Kleifum, með leyfi forseta: Mig hefur alla tíð undrað hvert ólán fékk stjórninni sundrað. Hún taldi þó niður meðan til þess var friður frá 55 ofaní 100. Svona er þetta einhvern veginn núna, að komin er niðurtalningarleið í skötuselnum. Þetta byrjaði árið 2000, 1.500 tonn svifu hér yfir vötnum einhvern tíma, svo kannski 1.000 tonn, og nú gerist það að þann 16. þessa mánaðar kemur fréttatilkynning frá sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytinu sem er einhvers konar svar við blaðagrein sem birtist í Fiskifréttum eftir Kristján Þórarinsson stofnvistfræðing, sem var gagnrýni á þetta frumvarp. Ráðuneytið ákvað að svara og gera það með þeim hætti að í raun og veru er verið að gefa undir fótinn með það að nú verði ekki úthlutað 2.000 tonnum, ekki 1.500 tonnum, heldur verði haft til hliðsjónar einhvers konar meðaltal af þeim ákvörðunum fyrrverandi sjávarútvegsráðherra sem fólu í sér eins konar framúrkeyrslu frá tillögum Hafrannsóknastofnunarinnar í skötuselnum og meðaltalsútreikningurinn er 600 tonn. Nú telja menn sem eru að reyna að rýna í texta ráðuneytisins að hér sé verið að boða að ekki verði 2.000 tonnum úthlutað eftir nýju aðferðinni, fínu aðferðinni, heldur 600 tonnum. Og meðan ekki liggur annað fyrir hljótum við að taka undir þessa túlkun enda virðist hún blasa við þegar textinn er lesinn. Ég gekk eftir því hvað eftir annað í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd að við fengjum svör við því hvernig þessum tonnum yrði úthlutað því að ljóst er að eins og verðlagningin er má búast við því að umframeftirspurn verði eftir skötuselskvótanum. Ein hugmyndin sem okkur var greint frá að væri til skoðunar var sú sem hv. þm. Ásbjörn Óttarsson sagði, að draga þetta upp úr hatti þannig að fyrstur kemur, fyrstu fær eða sá heppni fær. Mér fannst einhvern veginn að þá hlytu menn að spara sér sporin og gera þetta bara samhliða lottóútdrættinum á laugardagskvöldum, það væri hluti af lottóvinningnum hver fengi hluta af þeim 600 tonna potti sem núna er verið að boða. Þetta sýnir að jafnvel þessi stóri draumur, þessi stóra hugsjón um það hvernig ætti að úthluta viðbótaraflaheimildum með þessum hætti er ekki betur hugsuð eða betur útfærð en svo að það er mjög vel varðveitt leyndarmál sem greinilegt er að við fáum ekki uppljóstrað í þessari umræðu hvernig farið verður að því að deila út þessum tonnum. Það væri í sjálfu sér hægt að fara mjög rækilega yfir þessi mál - en nú er klukkan allt í einu farin að tifa mjög harkalega á mig og virðist gefa mér til kynna að ég hafi allt annan tíma. Ég ætla að mæla fyrir nokkrum breytingartillögum. Í fyrsta lagi varðandi frístundafiskiskipin. Þar leggjum við til, við fjórir hv. þingmenn, að farin verði önnur leið en gert er ráð fyrir í frumvarpinu. Við höfum vakið athygli á því að frístundafiskiskipin eru ekki í stakk búin til þess að koma með að landi eins verðmætan afla og þau sem stunda aðrar veiðar. Þá er það bara þannig að þau geta ekki ráðið við það að kaupa aflaheimildir á markaðsverði, sérstaklega ekki núna þegar markaðsverðið er algjörlega óljóst, það veit enginn hvert markaðsverðið er. Það eru mikil þrengsli á kvótamarkaðnum og markaðsverðið er þess vegna mjög bjagað. Ég tel að þessi tilraun að bjóða mönnum sem eru í þessari atvinnugrein að leigja til sín heimildir úr 200 tonna potti á kannski eitthvað á þriðja hundrað krónur kílóið - eins og markaðsverðið nýjasta er mér sagt að sé í þorskheimildunum, leiguheimildum, þessum takmörkuðu heimildum - muni gera það að verkum að þeir munu ekki geta nýtt sér það. Þetta úrræði sem þarna er verið að boða upp á 200 tonn mun ekki skila árangri. Þess vegna leggjum við til tvennt, annars vegar það að þetta markaðsverð verði ekki fullt heldur 75% af markaðsvirði, sem kemur þá til móts við þessar sérstöku aðstæður. Þetta eru sérstakar aðstæður sem um er að ræða, þarna er ekki um að ræða atvinnufiskimenn sem eru að reyna að hámarka verðmæti aflans heldur er hér um að ræða sportveiðimenn sem fyrst og fremst eru að gera sér þetta til skemmtunar, koma með aflann að landi eins og vera ber og menn vilja auðvitað gera sér mat úr honum en aðstæðurnar á markaðnum eru hins vegar núna þannig að sú aðferð sem verið er að leggja til mun ekki ganga upp. Í öðru lagi opnum við á það, sem ég hygg að sé skilningur ráðuneytisins, að menn geti landað í svokallaðan VS-sjóð en þó bara 5% af heildaraflanum sínum og þá þarf hins vegar að ganga úr skugga um og tryggja það að andvirðið renni til útgerðarinnar því ekki ætlum við að láta þetta fara til skipta milli þýskra sjómanna og útgerðarmanna. Við erum líka með ákvæði varðandi karfann sem kemur til móts við það sjónarmið sem við ræddum mikið áðan og ég ætla í sjálfu sér ekki að hafa mörg orð um það. Ég ætla aðeins að nefna eitt að lokum og það er þetta: Það var ein breytingartillaga gerð, önnur þeirra breytingartillagna sem var gerð við 2. umr. málsins, og hún var að hverfa frá byggðaáherslum hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra sem hafði hugsað sér það að andvirði skötuselsheimildanna sem seldar yrðu með þeim hætti sem þar var kveðið á um rynni að 60% til byggðaáætlunar. Ég skildi vel að hæstv. ráðherra hefði áhuga á því að auka fjármagnið til byggðaáætlunar og út af fyrir sig fannst mér það ekki óskynsamleg hugsun úr því að menn voru að fara þessa leið. Þá brá hins vegar svo við að sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd ákvað að fara aðrar leiðir, hafnaði byggðaáherslum hæstv. ráðherra. Þegar ég spurði hæstv. ráðherra eftir þessu á sínum tíma í þinginu sagði hæstv. ráðherra, með leyfi virðulegs forseta: „Síðan geri ég ráð fyrir að sá ráðherra sem fer með byggðamál“ - iðnaðarráðherrann - „komi sjónarmiðum sínum varðandi þetta á framfæri við nefndina, a.m.k. var þessu breytt og í sjálfu sér ber nefndin ábyrgð á því.“ Það sem hæstv. ráðherra var í rauninni að segja okkur var þetta: Hæstv. iðnaðarráðherra komst með puttana í þessa peninga og ákvað þess vegna að færa áherslurnar frá byggðamálunum sem hæstv. iðnaðarráðherra, ráðherra byggðamála, hafði greinilega minni áhuga á að efla með fjármunum, og setja þessa peninga í annan sjóð, þ.e. Átak til atvinnusköpunar og hefur í sjálfu sér ekkert með byggðamál að gera. Þetta er ágætismál örugglega, ég ætla ekki að draga það í efa, en þetta er ekki byggðamál. Í þessu fólst auðvitað pólitísk áherslubreyting af hálfu stjórnarflokkanna. Mér er það algjörlega hulin ráðgáta hvaða nauður rak meiri hluta sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar til að gera þessar breytingar á aðventunni á síðasta ári. Það er algjörlega óskiljanlegt og þess vegna er það svo að við sem stöndum að þessum breytingartillögum, við hv. þingmenn Jón Gunnarsson, Ásbjörn Óttarsson og Sigurður Ingi Jóhannsson, leggjum það til - til þess að bjarga æru og andliti ríkisstjórnarinnar í byggðamálum - að þessum peningum verði ekki varið í Átak til atvinnusköpunar heldur til byggðaáætlunar. Við höfum aldrei fengið neinar skýringar á þeim sinnaskiptum sem urðu í stjórnarliðinu í þessum efnum nema þessar útskýringar hæstv. ráðherra að hæstv. iðnaðarráðherra hafi komist með klærnar í málið og „sjanghæað“ þessum peningum inn í þann sjóð sem var henni meira að skapi. Hér er sem sagt gefinn upp boltinn fyrir hv. þingmenn stjórnarliðsins að standa nú með okkur sem einnig erum áhugamenn um byggðamál og taka þátt í því að snúa við þeim áherslum sem komu fram í breytingartillögum meiri hlutans á sínum tíma. Virðulegi forseti. Út af fyrir sig er hægt að hafa mjög mörg orð um þetta frumvarp. Ég ætla ekki í sjálfu sér að gera það. Ég vek athygli á því sem ég sagði áðan að eftirtektarvert er hvernig þetta mál hefur verið að þróast. Það var lagt fram í miklu ósætti og það er afgreitt í ósætti. Það er athyglisvert að það ákvæði sem mest hefur steytt á, skötuselsákvæðið, andstaðan við það mál innan sjávarútvegsins hefur í raun og veru aukist. Stjórn Landssambands smábátaeigenda kom saman til langs fundar og ályktaði um þessi mál og lýsti yfir andstöðu sinni við þetta ákvæði og hvatti í rauninni til þess að farin yrði sú leið sem minni hluti sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar Alþingis lagði fram breytingartillögu um við 2. umr. málsins. Illu heilli var sú breytingartillaga felld. Sú tillaga hefði að okkar mati skapað góða sátt um þetta mál. Það hefði mætt ákveðnum þörfum sem sannarlega voru til staðar, það hefði verið til samræmis við sjónarmið Landssambands smábátaeigenda, menn töldu að þetta ákvæði væri búið til til að mæta þörfum þeirra félagsmanna. Það er ljóst mál að svo er ekki. 

Virðulegi forseti. Við ræðum frumvarp sem talsvert mikið ósætti er um eins og komið hefur fram í máli ýmissa hv. þingmanna. Mér þótti það athyglisvert fyrr í umræðunni að hv. þm. Helgi Hjörvar velti upp í andsvörum við hv. þm. Ásbjörn Óttarsson hvort það væri meining þeirra sem gagnrýndu frumvarpið að hæstv. sjávarútvegsráðherra væri bundinn af því að setja engin lög á meðan þessi sáttargjörð væri í gangi. Mér þótti þetta allrar athygli vert þar sem ég hef á undanförnum árum, áður en ég kom á þing og jafnvel enn frekar eftir að ég var kosinn, velt fyrir mér hvort við breytum ekki stundum lögum í óþarfa með of stuttum fyrirvara, illa unnið og illa ígrundað. Það væri e.t.v. allt í lagi að láta eitt árið enn líða með núgildandi löggjöf í ákveðnum málum án þess að allt færi í bál og brand. Stundum sýnist mér mál fara á verri veg við það eitt að breyta þeim með þessum asa. Lögin um stjórn fiskveiða eru orðin rúmlega 20 ára gömul og þeim hefur verið breytt 40–50 sinnum, ég held nær 50 sinnum. Þar af eru líklega ein fjögur eða fimm frumvörp frá núverandi ríkisstjórn í gangi og það á meðan ákveðið ferli um sáttaleið er jafnframt í gangi hjá sömu ríkisstjórn. Þetta er afar sérstakt. Það frumvarp sem við fjöllum um er, eins og komið hefur fram í máli hv. þingmanna, bæði Ásbjörns Óttarssonar og Einars K. Guðfinnssonar, afar illa unnið. Það hefur tekið breytingum á endasprettinum. Ef við gæfum okkur einn mánuð eða jafnvel tvo til viðbótar til að fara yfir málið efa ég ekki að það mundi breytast talsvert mikið meir. Andstaða ýmissa hagsmunaaðila í sjávarútveginum er mikil við einstaka liði frumvarpsins og ef við litum nú aðeins upp úr þessari pólitík og veltum fyrir okkur hvaða ákvæðum hefði þurft að breyta eru þau kannski fyrst og fremst tvö. Um það ríkir nokkur sátt, bæði í samfélaginu og eins meðal hagsmunaaðila og jafnvel í þinginu, þó að tæknileg útfærsla hafi reynst erfið í báðum tilvikum. Það er annars vegar í sambandi við frístundaveiðarnar, þar er viðurkennt að þar sem um ferðaþjónustu er að ræða er það galli að þessir aðilar þurfi að kaupa eða leigja kvóta sem þeir jafnvel geta ekki fengið þar sem aðgengi að honum hefur minnkað á síðustu árum. Það var augljóst að þetta atriði þyrfti að fá einhvers konar löggjöf til að tryggja þessa vaxandi atvinnugrein sem snýr fyrst og fremst að því að selja ferðamönnum aðgang að því að veiða fisk en ekki fyrst og fremst að því að veiða fiskinn. Þetta hefur reynst erfitt. Erfiðleikarnir við þessa tæknilegu útfærslu eru kannski ekki nægilega vel ígrundaðir í núverandi frumvarpi og því leggjum við í minni hlutanum fram breytingar á því. Hitt atriðið sem allir eru sammála um og er nauðsyn að vinna að er skipting á karfanum, þ.e. milli djúpkarfa og gullkarfa. Annars vegar vinnum við að því að vera með sjálfbærar veiðar, lýsa því yfir og votta að kerfi okkar sé eitt það besta í heimi, og ekki bara við segjum það heldur allflestir aðilar sem fylgjast með okkur, og þá hefur verið bent á það að við höfum verið sökuð um eins konar sjóræningjaveiðar á djúpkarfanum sem hefur síðan haft neikvæð áhrif á mörkuðum, sérstaklega í Þýskalandi. Það er augljóst að þessu atriði hefði þurft að breyta. Þetta hefur reynst nokkuð erfitt og meiri hlutinn hefur farið með þetta í, ég vil ekki segja hringi en hefur tafsað dálítið á því að reyna að leysa þetta mál. Ég held að lausnin sé kannski ekki fundin enn, en við í minni hlutanum leggjum jafnframt til breytingu þar að lútandi til að tryggja að útfærslan verði ekki mjög til vansa. Þessi tvö atriði eru kannski fyrst og fremst þau sem hefði átt að breyta og þurfti að breyta. Öllum öðrum atriðum hefði mátt ýta til hliðar og bíða eftir niðurstöðum sáttargjörðarnefndar ráðherrans sem vinnur í að reyna að ná sáttum um þessa mikilvægu atvinnugrein. Ríkisstjórnin er hins vegar ríkisstjórn átaka eins, og ég held að ég hafi komið að í fyrri ræðu minni við 2. umr. Hún leikur sér að því í mörgum málum að fara átakaleið. Hún skiptir þjóðinni upp í tvær fylkingar, tekur sér síðan stöðu með öðrum hluta hennar og býr til átök. Á sama tíma kallar þessi ríkisstjórn sig norræna velferðarstjórn eða norræna fyrirmyndarstjórn en eins og ég hef fyrr komið inn á í ræðum úr þessu púlti er það einmitt ekki dæmi um hina norrænu leið að skapa svona gríðarleg átök um mál, heldur er það einmitt leiðin að reyna að leita sátta við 70–80% þjóðkjörinna fulltrúa og eins þar af leiðandi þjóðina í öllum stórum málum áður en menn taka ákvarðanir og keyra þau í gegnum þing með lagabreytingum og slíku. Samtök atvinnulífsins hafa haldið því fram að ef þetta frumvarp yrði að lögum væri stöðugleikasáttmálinn upp í loft og vísa þá til skötuselsákvæðisins fyrst og fremst. Á síðasta fundi hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar spurði ég hvort meiri hlutinn hefði gert sér grein fyrir því að með því að knýja þetta í gegn gæti stöðugleikasáttmálinn verið í húfi. Ég gat ekki betur skilið en að menn teldu ekki við hæfi að stunda slíkar hótanir og það væri allt í lagi að keyra þetta áfram. Ég hefði talið eðlilegra, og vil nefna það hér, að meiri hlutinn hefði hlustað meira á þetta. Hann er að vísu sannarlega að því og hæstv. ráðherra ekki síst þar sem menn eru á hlaupum frá því að vera með heimild inni um allt að 80% framúrkeyrslu eftir ráðleggingu Hafró yfir í það, eins og kom fram í ræðu hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar, að reyna að finna einhvers konar meðaltal af því sem veitt hefur verið á síðustu árum umfram það sem Hafró hefur ráðlagt. Í stað þess að taka upp meðaflaregluna eins og við í minni hlutanum lögðum til við 2. umr. mætti líka hugsa sér að gildistöku þessarar heimildar yrði frestað fram á næsta haust, til að mynda til 15. nóvember, og þá hefði væntanlega þessi sáttargjörðarnefnd lokið störfum. Þetta atriði væri þá ekki að þvælast fyrir stöðugleikasáttmálanum og meiri friður væri í samfélaginu um að reyna að leysa mál. En, nei, meiri hlutinn vill reyna að halda áfram þessum átakastjórnmálum og keyra mál í uppnám í gegnum þingið. Tónn frumvarpsins er að öðru leyti ágætur, hin mörgu mál sem mörg hver geta verið jákvæð og eru það sannarlega, til að mynda þau sem snúa að því sem meiri hlutinn hefur kallað að draga úr braski, þ.e. verslun með aflaheimildir, auka veiðiskyldu og minnka framsal eða takmarka heimildir til að flytja aflamark á milli báta eða milli ára. Þetta er mótsagnakennt því að á sama tíma er talað um að auka þurfi leigukvótann sem gerist auðvitað ekki samhliða þessu. Það er svolítið sérstakt að þegar kemur að skiptingu karfans þvingar akkúrat sú leið sem meiri hlutinn velur fram þetta svokallaða brask þar sem skip sem ekki geta veitt djúpkarfa fá hann í sinn hlut og verða þá að fara út á markaðinn og skipta. Það er margt mótsagnakennt í þessu blessaða frumvarpi og hefði þurft betri yfirvegun, meiri tíma og meira samráð og samvinnu við bæði hagsmunaaðila innan sjávarútvegsins og líka innan þingsins til að menn kannski áttuðu sig á hinni pólitísku stöðu. Ég vil ljúka máli mínu á tvennu, annars vegar því að benda hv. meiri hluta á að það er enn tími til að hætta við. Það er hægt að draga þetta frumvarp til baka. Það væri skynsamlegt að hætta við að fórna þessum meiri háttar hagsmunum, þ.e. stöðugleikasáttmálanum og sáttargjörðinni, fyrir minni hagsmunina sem sannarlega eru til staðar. Þetta eru hugsanlega um 600 tonn af skötusel. Það væri skynsamlegt að draga þetta hreinlega til baka en að öðru leyti, eins og fram hefur komið í ræðum hv. þm. Ásbjörns Óttarssonar og hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar, stend ég að minnihlutaálitinu og þeim breytingartillögum sem því fylgja. Ég vona satt best að segja að meiri hlutinn styðji okkur í því því að þær eru til bóta og sáttaleið.

Virðulegur forseti. Sjaldan hafa jafnstór orð fallið um jafnlítið mál og það sem hér er á ferðinni. En það er ástæða fyrir því og hún er sú að ríkur meiri hluti íslensku þjóðarinnar vill gera grundvallarbreytingar í íslenskum sjávarútvegi og kaus til þess í síðustu alþingiskosningum. Það er ljóst að sérhagsmunagæsluöflin ætla að hafa fullan ófrið um þann ásetning þjóðarinnar og freista þess með öllum tiltækum ráðum að koma í veg fyrir að hér nái þjóðarvilji fram að ganga. Það er alveg ljóst að engar málefnalegar ástæður eru fyrir sérhagsmunagæsluöfl til að neita að taka þátt í heildarendurskoðun á fiskveiðistjórnarkerfinu þrátt fyrir þau 600 tonn sem hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hyggst úthluta af skötusel, hvað þá að nokkurt tilefni sé fyrir Samtök atvinnulífsins til að hóta því að stöðugleikasáttmálinn sé í uppnámi vegna þeirra 600 tonna. Það er auðvitað harðdrægni, átakasækni og ófriðarhyggja af hálfu LÍÚ og Samtaka atvinnulífsins sem er algerlega langt út fyrir það sem hægt er að sætta sig við. Hér hafa farið fram lýðræðislegar kosningar í landinu. Meirihlutastjórn hefur verið kosin til valda. Hún hefur sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra sem flutt hefur stjórnarfrumvarp um 600 tonna hagsmuni, og að stofnanir í samfélaginu sem vilja láta taka sig alvarlega  Það er ekki ofbeldi eða ófriður að fylgja fram jafnríkum og -eindregnum þjóðarvilja og hér er á ferðinni. Hér er verið að gera það í býsna litlu, þessu litla skötuselsmáli, og ég held að sannarlega hafi verið misráðið af mönnum að taka slaginn af jafnmikilli óbilgirni hér um og LÍÚ hefur kosið að gera. Ég tek út af fyrir sig undir það með hv. þm. Ásbirni Óttarssyni að ef menn bera gæfu til að setjast niður og ræða málin frá hinum ólíku hliðum og leita sátta eiga allir málsaðilar að hafa burði til að lenda málefnalegri og lýðræðislegri niðurstöðu úr slíku ferli. Ef þeir sérhagsmunaaðilar sem hafa eignarhald á fiskinum í sjónum í andstöðu við ríkan meiri hluta íslensku þjóðarinnar telja að það sé einhver sérstök stríðsyfirlýsing við sig að sjávarútvegsráðherra leiti eftir umboði þingsins til að úthluta 600 tonnum með þessum hætti eru menn náttúrlega ekki að leita eftir málefnalegri umræðu, skoðanaskiptum, samráði og niðurstöðu. Menn verða að virða grundvallarstofnanir í lýðræðissamfélagi, grundvallarstofnanir eins og alþingiskosningar, löggjafarsamkomuna og ríkisstjórn Íslands. Menn geta ekki gefið þeim fyrirmæli með hótunum af því tagi sem gerst hefur í aðdraganda þessa máls. Það er ákaflega leitt að búa við það sem þjóðkjörinn fulltrúi á Alþingi að þurfa að sæta slíku. Hér hlýtur að þurfa að fara fram málefnaleg umfjöllun um þær tillögur sem fyrir liggja og alþingismenn hljóta að þurfa að vega og meta þau rök sem hverju sinni koma fram með og á móti þeim tillögum sem fyrir liggja og yfirleitt er það svo í þeim málum sem liggja fyrir á Alþingi, eins og í málum í lífinu yfir höfuð, að um þau ríkja ólík sjónarmið. Þar getur ýmislegt mælt með og annað á móti og á grundvelli slíks mats hljóta þingmenn að eiga að taka ákvörðun hér og afstöðu til mála en ekki á þeim grundvelli að menn hóti óskyldum hlutum, að rjúfa samráðsferli sem hafið er, segja sig frá sáttmálum o.s.frv. Ég held að í samfélagi okkar sé í þessu efni gerð nokkur krafa á okkur. Ég held að það sé ætlast til þess af okkur að við leitumst við að ræðast við með málefnalegum hætti um ólíkar skoðanir en látum reyna á samráð og komumst að niðurstöðum og virðum í þeim sjónarmið hvers annars. Mér finnst satt að segja að í þessu ferli hafi lítið farið fyrir því. Og mér finnst að andstæðingar þessa máls hafi farið fram með ótrúlega miklum ófriði af litlu tilefni og að ekki séu þeir tímar í íslensku samfélagi að minnihlutaofbeldi af því tagi sem reynt hefur verið að beita í þessu máli af sérhagsmunaöflum eigi við. Ég held að það eigi sannarlega ekki við og það sé ekki gott innlegg í það mikilvæga verkefni sem við eigum fyrir höndum sem er að endurskoða þetta kerfi í heild sinni með það að markmiði að reyna að brúa þá miklu gjá sem verið hefur í íslensku samfélagi, reyna að vinna úr því mikla ósætti um ráðstöfunina á auðlindinni sem hér hefur verið áratugum saman og menn þekkja, að reyna að komast að niðurstöðu sem allir málsaðilar geti nokkurn veginn unað við. En það er sannarlega ekki góð byrjun af hálfu þeirra sem halda um eignarhaldið á auðlindinni í andstöðu við ríkan þjóðarvilja þegar þeir taka jafnharðdrægan hagsmunaslag um jafnlítið mál og hér er á ferðinni, segja Alþingi fyrir verkum um hvaða lög megi setja í landinu og hver ekki og hóta Alþingi með öllum mögulegum hætti hvað gerist ef ekki er farið að fyrirskipunum þeirra. Ég held að þingmenn á Alþingi Íslendinga eigi að hugsa mjög alvarlega um þennan aðdraganda og málatilbúnað allan vegna þess að sannarlega þekkjum við þetta úr þeim átakastjórnmálum sem síðasti ræðumaður nefndi réttilega og hafa því miður einkennt okkur í miklu ríkari mæli en tíðkast annars staðar á Norðurlöndunum. Ég held að ætlast sé til þess að menn gangi fram með öðrum hætti í þjóðmálaumræðum. Ég ætla ekki að segja að aðeins sé við annan aðilann að sakast. Öll vitum við að þegar tveir deila er það sjaldnast einvörðungu annars sök. Það er kannski tilefni fyrir alla til að líta aðeins í eigin barm með það. En ég undirstrika að þau viðbrögð sem komið hafa við þessari litlu breytingu eru úr öllu lagi, enda ekki nema sjálfsagt að ríkissjóður Íslands njóti tekna af því að leigja út þær litlu heimildir sem hér er um að ræða, 600 tonn. Ég held að ríkissjóður Íslands megi að ósekju, og almenningur á Íslandi, njóta arðs af auðlindum sínum á þeim erfiðu tímum sem við nú lifum. Eftir því sem almenningur nýtur meiri arðs af auðlindinni í sjónum, þess minni skatta þarf sá sami almenningur að borga. Við vitum það, allir alþingismenn, að við höfum lagt býsna mikla skatta á almenning í landinu og það er ekki mikið svigrúm til að gera meira af því. Við eigum stór verkefni fram undan í ríkisfjármálum þannig að sannarlega er þörf á því fyrir ríkissjóð og þau stóru verkefni sem við eigum fram undan að það sé tekið á í þessum málum. Það er ekki nema sjálfsagt að þessi 600 tonn renni með þessum hætti til ríkissjóðs. Ég skil satt að segja ekki hvað hv. þingmenn hafa við það að athuga. Eru þeir á móti því að ríkissjóður njóti arðs af þessari auðlind? Eru þeir á móti því að almenningur njóti einhvers arðs af þessum veiðum? Eru þeir á móti því að búa til fleiri tekjustofna fyrir ríkissjóð sem getur létt skattbyrðar launafólks í landinu, venjulegs fólks sem á erfiðara með að láta enda ná saman? Eða hvaða sjónarmið eru þetta? Eru einhver málefnaleg sjónarmið gegn því að 120 kr. fyrir hvert kíló renni með þessum hætti í ríkissjóð? Ég hef ekki heyrt þau. Ég sé þau ekki í nefndaráliti minni hlutans. Að öðru leyti má um frumvarpið segja að þar eru fjölmörg önnur atriði sem tekið er á. Við höfum farið ágætlega yfir þau í nefndarálitum, bæði við 2. umr. og hér við 3. umr. Hv. þm. Atli Gíslason hefur gert grein fyrir sjónarmiðum okkar þar og ég hef ekki verulegu við það að bæta, en ég hvet málsaðila alla til að yfirvega nokkuð með hvaða hætti þessi orðræða öll hefur farið fram, hvernig menn hafa gengið fram og hvort mikill minni hluti í tilteknu máli geti virkilega lýst því yfir að ef þjóðarvilji eigi að ná fram að ganga felist í því ófriður, kúgun eða íhlutun af einhverju tagi, það sé verið að segja í sundur sátt með því. Ég hélt satt að segja að því væri öfugt farið.

Virðulegi forseti. Mig langar að rifja það upp fyrir hv. þm. Helga Hjörvar þegar hann talar um lýðræðislegar kosningar og lýðræðislegar niðurstöður og heldur því fram beint og óbeint að stjórnarflokkarnir sitji við kjötkatlana vegna þess að þeir hafi boðað þessar breytingar í skötuselsákvæðinu að það er mikil einföldun á hlutunum. Núverandi ríkisstjórn var kosin vegna þess að hún ætlaði að slá skjaldborg um heimilin en hún hefur gleymt því. Auðvitað hentar henni mjög vel að draga athyglina að einhverju öðru sem skiptir ekki máli. Þetta er mjög sérkennileg nálgun á hlutina. Svo geta menn tekið, eins og hv. þingmaður gerði, þessa auðlindagjaldsumræðu og klárlega er sjávarútvegurinn að greiða núna um 1.300 millj. í auðlindagjald og þá getum við líka spurt: Hvers vegna eiga sjávarbyggðirnar að greiða auðlindagjald til Reykjavíkur en ekki Reykvíkingar auðlindagjald af heita vatninu til sjávarbyggðanna? Menn þurfa þá að taka auðlindaumræðuna í heildina, menn geta ekki komið upp og gert það með þessum hætti. Og að halda því fram að þetta sé í raun og veru grunnurinn að því að þessir stjórnarflokkar sitji í ríkisstjórn er náttúrlega bara alrangt. Þetta er mjög mikil einföldun á hlutunum. Ég tek hins vegar undir það sem hv. þingmaður segir að auðvitað verðum við líka öll að líta inn á við og það veldur mér miklum áhyggjum að við erum allt of mikið í átökum. Það er mjög alvarlegt við þessar aðstæður og þess vegna mjög óskynsamlegt hjá ríkisstjórninni að setja þetta allt upp í loft í upphafi. Ég ber greinilega miklu meiri væntingar en stjórnarþingmennirnir til niðurstöðu sáttanefndarmanna. Ég tel að allir sem þar eru hafi farið þar inn til að leita sátta og, eins og hv. þingmaður benti á, að allir mundu þá líta í eigin barm og spyrja: Hvað getum við lagt af mörkum til að ná sátt? 

Virðulegur forseti. Ég verð að minna hv. þingmann á að Reykjavík er sjávarbyggð og gamalgróinn útgerðarbær og ég ætlast til að í mínu kjördæmi sé útgerðarmannafélagi Reykjavíkur sýndur fullur sómi við umræðuna. Auðvitað er það þannig að við hljótum að skoða allar auðlindir og heitavatnsauðlindina okkar í Reykjavík líka í þessu efni. Ég vil ekki gera neinn ágreining við þingmanninn um það. Já, við ætluðum að slá skjaldborg um heimilin og vinnum sannarlega að því, en við ætluðum líka að leiðrétta margvísleg grundvallarmistök sem við töldum að hefðu orsakað efnahagshrunið á Íslandi og ein meginorsökin töldu báðir flokkarnir sem meiri hluta fengu í kosningunum að væri kvótakerfið og raskið sem leiddi af þeirri einkavæðingu og síðar af einkavæðingu bankanna. Það er þess vegna í fullu samræmi við þær meginstefnuáherslur stjórnarflokkanna að þetta litla mál um 600 tonn sé flutt. Nú get ég vel skilið að menn kalli á það að flokkarnir hafi samráð um þessar stóru ákvarðanir, um kerfið allt í heild sinni, en ég leyfi mér að líta svo á að stjórnarflokkarnir hafi lýðræðislegt umboð til þess að ákveða að úthluta 600 tonnum þannig að nokkur arður af veiðunum renni í ríkissjóð. Ég tel að það sé svona innan þeirra marka sem minni hlutinn verði að fallast á að felist í lýðræðislegu umboði meiri hlutans, ekki síst þegar það er virt að ítrekað hefur sýnt sig í skoðanakönnunum að mikill meiri hluti þjóðarinnar vill að auðlindin sé í almannaeigu og að af henni renni arður þangað.

Virðulegi forseti. Þau eru sérkennileg öll þessi umræðustjórnmál sem menn stunda á hv. Alþingi. En að halda því fram hér blákalt að kvótakerfið sem sett var á 1983 sé orsök efnahagshrunsins. Hvers konar umræða er þetta eiginlega? Svo tala sömu hv. þingmenn fyrir því að við reynum að ná sátt og stundum ekki þessi átakastjórnmál. Það er alveg hreint með ólíkindum að hlusta á þetta, virðulegi forseti. Það sem gerðist þegar kvótakerfið var sett á, og það er ágætt að rifja það upp fyrir hv. þingmanni, var að þeir sem stunduðu atvinnu í sjávarútvegi voru skertir um 40% af atvinnuréttindunum vegna þess að álitið var að fiskstofnarnir væru hrundir, þeir væru að hrynja. Það kalla menn orsökina að efnahagshruni þjóðarinnar. Hvers konar umræða er þetta eiginlega? Þetta tekur náttúrlega út yfir allan þjófabálk að ræða þetta með þessum hætti, að þetta kerfi sem var sett á og skar atvinnumöguleika fólks um 40% og gert var fyrir 25 árum sé orsökin að efnahagshruninu. Þetta er alveg með ólíkindum. Ef við ætlum ekki að læra meira af efnahagshruninu en þetta, að afgreiða það með þessum hætti, býð ég ekki í það því að þá munum við sennilega ekkert læra af því. Það er mjög dapurlegt að standa í þeim sporum að það sé gert með þeim hætti og það er alveg með ólíkindum að við nálgumst málið með svona útfærslum og útskýringum á þessum hlutum. Þetta er náttúrlega ekki boðlegt. 95% af aflaheimildunum hafa skipt um hendur, þar eru menn að kaupa sér atvinnurétt. Og að tala um það með þessum hætti er náttúrlega algerlega glórulaus umræða. Það er mjög dapurlegt sérstaklega í ljósi þess ef menn vildu nota svona upphrópanir eins og margir hverjir hafa gert fyrir kosningar, en að ætla að læra það af efnahagshruninu og stöðunni sem við erum í í dag að þetta sé ástæðan. Ég segi bara: Guð hjálpi okkur í framtíðinni.

Virðulegur forseti. Ekki voru þetta mikil umræðustjórnmál af hálfu hv. þingmanns í síðara andsvari hans, eins og hann á nú oft vanda til að vera málefnalegur hér við umræður, heldur meira eins og upphrópanir. En vegna þess að við tökum ekki þessa viðamiklu umræðu í andsvörum bendi ég hv. þingmanni á að kynna sér bæði skrif og ræður til að mynda Þorvaldar Gylfasonar prófessors um þetta efni. Það kemur mér á óvart ef hv. þingmaður hefur fylgst svo illa með stjórnmálaumræðu að hann geri sér ekki ljóst að það hefur verið sjónarmið okkar margra jafnaðarmanna að ýmisleg spilling og brask tengt einkavæðingum, fyrst einkavæðingu auðlindanna og síðan í kjölfar hennar einkavæðingu bankanna, hafi að mörgu leyti orsakað það ástand sem á endanum leiddi til ófarnaðar okkar. Hin pólitísku átök hafa auðvitað snúist um þessi grundvallaratriði, um þjóðareign eða einkavæðingu, um það hvort arðurinn eigi að renna til einkaaðila eða til almennings. Þetta er einfaldlega hluti af þeim pólitísku átökum. Ég held að við þurfum ekki að hrópa neitt upp um bull í því efni, ég held að við getum bara horft til þess að þar hafa menn skipað sér í ólíkar fylkingar út frá ólíkum hagsmunum sem þeir taka fram yfir aðra hagsmuni og þá á ég ekki við eigin hagsmuni manna heldur bara hagsmuni í samfélaginu. Ég held að það að ráðstafa 600 tonnum af afla með þessum hætti sé fyllilega í samræmi við þær áherslur sem uppi voru af hálfu stjórnarflokkanna. Ég segi einfaldlega að ég tel að í krafti þess ríka þjóðarvilja sem er fyrir almannaeign á auðlindinni og þess að almenningur njóti arðs af henni og að einkavæðingin í sjónum verði afturkölluð, hafi stjórnarflokkarnir og hæstv. sjávarútvegsráðherra fullt lýðræðislegt umboð til að gera þessa tiltölulega litlu breytingu án þess að menn þurfi að hóta þinginu eða meiri hlutanum þess vegna.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Helga Hjörvari fyrir ágætisræðu. Hann gerði þar að umtalsefni lýðræði, samstöðu og sitthvað fleira sem mér er hugstætt mál. Það rifjaðist upp fyrir mér undir ræðu hans atburður sem gerðist í aðdraganda prófkjörs sjálfstæðismanna í Reykjavík árið 2007 þegar auðmaður kaus að birta heilsíðuauglýsingu í Morgunblaðinu þar sem hann hvatti sjálfstæðismenn til að styðja ekki ákveðinn sitjandi ráðherra, hæstv. fyrrverandi ráðherra, Björn Bjarnason. Þetta rifjaðist upp fyrir mér og þetta var gagnrýnt á þeim tíma réttilega. Þetta gerði þessi auðmaður í krafti auðsins. Nú hefur LÍÚ farið fram með fjölda heilsíðuauglýsinga, hannaðar af auglýsingastofu, í þessu stóra máli eða þessu litla skötuselsmáli og ég fullyrði það að langflestir þingmenn hafi hreinlega ekki efni á að taka þátt í umræðunni á þeim vettvangi nema þá ef til vill í smáauglýsingum í dagblöðum. Þetta gerir LÍÚ í krafti auðs, í krafti kvótaeigna vil ég meina. Ég hef af þessu sjálfur þungar lýðræðislegar áhyggjur, af þessum málatilbúnaði, af þessum aðferðum og af þessari þróun. Og að gefnu tilefni spyr ég hv. þm. Helga Hjörvar um afstöðu hans sem reynds þingmanns.

Virðulegur forseti. Ég tek sannarlega undir áhyggjur hv. þingmanns því að það vitum við að þar sem peningar fara að leika stórt hlutverk í stjórnmálaumræðu, þar er auðvitað voðinn vís og lýðræðinu hætt. En mér finnst þessi framganga LÍÚ enn styrkja það sem ég hélt fram í ræðu minni að hugmynd þeirra sé ekki og hafi ekki verið að eiga neina samræðu um breytingar í sjávarútvegi heldur að heyja áróðursstríð. Og það að gera þetta mikla mál úr 600 tonnum sé staðfesting á því að það hafi alltaf verið ætlun þessa hagsmunagæsluklúbbs að heyja áróðursstríð en eiga enga samræðu og að auglýsingaherferðin sem nú hefur verið efnt til bendi líka til hins sama, að það eigi í krafti auðs að heyja áróðursstríð en hafna málefnalegri samræðu. Ég get ekki dregið aðra ályktun en þá að LÍÚ hafi gefist upp við það þegar þeim var ljóst að það er ríkur þjóðarvilji og eindreginn pólitískur vilji fyrir því að gera breytingar og reyna að skapa sátt í þessu að þeir bara treysti sér ekki í þá umræðu. Þeir beinlínis treysti sér ekki í málefnalega umræðu um það sem hér er undir vitandi af þeim ríka vilja sem með þjóðinni er til að gera breytingar í þessu kerfi og reyna að vinda ofan af þeim mistökum sem gerð hafa verið og því óréttlæti sem skapað var með einkavæðingu á fiskinum í sjónum.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Helga Hjörvari fyrir svarið. Ég þóttist vita að það yrði á þessa lund en mér var ofboðið og ég sagði það áðan. Mér var ofboðið og mér er ofboðið vegna þess að auglýsingarnar ganga út á það. Ef maður setur þetta í samhengi við málið og auglýsingarnar er mér algerlega ofboðið, því að því er blákalt haldið fram að stjórnin stefni að því að leggja landsbyggðina í rúst. Þarna eru auglýsingar sem sýna auðn, strönduð skip, kross á strönd, depurð og sorg. Ég harma þetta sérstaklega.

Virðulegur forseti. Um þetta get ég nú sagt það að stundum hefur það sína kosti að sjá ekki mikið og af lýsingum á þessum auglýsingum sem hv. þingmaður dró upp þakkar maður kannski fyrir það. Ég held þó að þær hljóti fyrst og fremst að lýsa einhvers konar örvæntingu vegna þess að öfgafullur áróður og hatrammt áróðursstríð eins og LÍÚ hefur kosið að reka í þessu efni vitnar yfirleitt um veika málefnalega stöðu og mikinn ótta við að breytingar nái fram. Ég held að full ástæða sé til þess vegna þess að ég ítreka það að þau markmið sem ríkisstjórnin hefur lýst yfir í stjórnarsáttmála sínum eru einfaldlega í fullu samræmi við eindreginn vilja stórs meiri hluta íslensku þjóðarinnar og það er brýnt að vinna úr þeim vilja og reyna að gera þær leiðréttingar í þessum geira sem geti skapað um hann einhverja sátt. Þegar við lögðum af stað í þá vegferð hélt ég að það væru líka hagsmunir útgerðarmanna að koma með í þá vegferð vegna þess að það væru líka hagsmunir þeirra að hér mætti takast að skapa einhverja bærilega sátt um greinina og það væru langtímahagsmunir sem væru þess virði að jafnvel færa nokkrar fórnir fyrir hvað eignarhaldið varðar.

Virðulegi forseti. Af hálfu meiri hlutans ber mikið á málefnafátækt í þessu máli og við blasir það skilningsleysi sem þeir þingmenn sem hér hafa rætt málið hafa á sjávarútvegi. Ég vil hvetja þá ræðumenn að kynna sér betur um hvað grundvallaratriði í sjávarútvegsmálum og okkar aflastjórnunarkerfi fjalla um. Hér er verið að leggja fram mál sem um er gríðarlegur ágreiningur innan sjávarútvegsins og hann hefur verið opinber allan tímann. Hv. þm. Atli Gíslason sagði í ræðu sinni áðan að mikilvægt væri að halda öllum sáttaleiðum opnum. En er það líklegt, virðulegi forseti, að hægt sé að ná einhverri sátt þegar stjórnarmeirihlutinn fer fram og talar með þeim hætti sem hann talar um þessa grundvallaratvinnugrein íslensks samfélags? Það kom fram hjá hv. þm. Birni Vali Gíslasyni að í þessu máli og þá sérstaklega varðandi skötuselsákvæðið hefði verið reynt að ná sáttum og eins og aðrir þingmenn stjórnarflokkanna sem hér hafa talað kenndi hann LÍÚ algerlega um það að ekki hefðu náðst sættir í málinu. Það er alrangt, virðulegi forseti, og það sést bara á þeim umsögnum sem eru frá öllum öðrum hagsmunaaðilum í sjávarútvegi að ágreiningurinn er mjög djúpstæður og hann fjallar um grundvallaratriði í þessu kerfi. Ég veit ekki hvort hv. þm. Helgi Hjörvar hefur verið að lesa sama frumvarp og ég, hann staglaðist á því ítrekað í ræðu sinni að um væri að ræða 600 tonn í skötusel. Það stendur í þessu frumvarpi 2.000 tonn, 2.000 lestir af skötusel fyrir hvort fiskveiðiár, það stendur í frumvarpinu. En þetta er einmitt mjög glöggt dæmi um það að menn eru farnir að draga í land, að þessir aðilar eru farnir að átta sig á hvað þeir eru villuráfandi í máli þegar þeir eru þegar farnir að draga í land. Ég held að þeir ættu að sjá sóma sinn í því, virðulegi forseti, að koma þá með breytingartillögu og færa þetta niður í 600 tonn. Um það yrði væntanlega ekki eins mikill ágreiningur vegna þess að það er ekki nema um 25% aukning frá þeirri ráðgjöf sem Hafrannsóknastofnun hefur í skötusel. Það kom fram á fundi sjávarútvegsnefndar, þegar umsagnaraðilar og hagsmunaaðilar mættu á fund hennar, hjá einum þingmanni stjórnarflokkanna þegar þetta var gagnrýnt, hvort það ætti þá bara alltaf að fara eftir ráðgjöf Hafrannsóknastofnunar, punktur, og ekki breyta neitt út frá því. Málið fjallar ekki um það. Það kom fram hjá hv. þingmanni sem hér talaði á undan á þessum nefndarfundi. Málið fjallar ekki um það, málið fjallar um það hversu gróflega er gengið fram núna, hversu gróflega er gengið fram og hvernig það er gert í þeirri miklu ósátt sem hér er um að ræða. Þetta mundi jafngilda því, virðulegi forseti, að hæstv. ráðherra hefði boðað það að geta hækkað fiskveiðiheimildir í þorski upp í 270.000 tonn. Hvaða heilvita manni dytti það í hug? Ég fullyrði það að ef slíkar geggjaðar hugmyndir hefðu komið fram hefðu þessir hagsmunaaðilar í sjávarútvegi mótmælt því líka vegna þess að þeir sýna miklu, miklu meiri ábyrgð í öllum sínum málflutningi í þessu máli en hæstv. sjávarútvegsráðherra og þeir sem tala hér fyrir hönd stjórnarflokkanna. Svo koma þessir hv. þingmenn og gagnrýna LÍÚ fyrir auglýsingarnar sem birtust í Viðskiptablaðinu í síðustu viku. Þeir kenna LÍÚ um það að vera að fjármagna þær auglýsingar. Undir þessum auglýsingum eru sjávarútvegsfyrirtæki og fiskvinnslufyrirtæki um allt land, lítil, meðalstór og stór fyrirtæki, og það hefur komið fram frá forustu LÍÚ að þeir höfðu ekkert með þessar auglýsingar að gera og hefðu kosið að fara allt aðrar leiðir. En þeir sem hér nota alltaf LÍÚ sem einhverja grýlu í málflutningi sínum vilja kenna þeim um þetta líka þó að annað hafi komið fram. Er þetta líklegt til sátta, virðulegi forseti? Er þetta líklegt til þess að stjórnarflokkarnir geti leitt þetta mikilvæga mál og þessa mikilvægu atvinnugrein til sátta, um hvernig henni skuli skipað til framtíðar? Ég held ekki. Það er nefnilega grundvallaratriði, og sú krafa á að vera hér, að við höllum ekki réttu máli. Það er gríðarlega mikilvægt að við fjöllum um þetta af fullri einurð og málefnalega og skoðum afleiðingar gerða okkar ofan í kjölinn. Sá ágreiningur sem er um þetta mál veldur miklum óróa. Og það standa hér 2.000 tonn, þó að hv. þm. Helgi Hjörvar hafi ítrekað reynt að koma að þeim 600 tonnum sem lesa má á vef sjávarútvegsráðuneytisins í dag að sé í raun verið að breyta málinu í. En hér stendur 2.000 tonn og það er það sem þetta fjallar um. Hv. þm. Róbert Marshall spurði að því í ræðu sinni fyrr í dag hverra hagsmunir það væru að reka sjávarútveg með þeim hætti sem við gerum, hvort það væru ekki hagsmunir þjóðarinnar. Þannig er það einmitt. Hagsmunir þjóðarinnar liggja í því að við rekum öflugan vel rekinn arðsaman sjávarútveg og það verður ekki af okkur tekið að það hefur okkur Íslendingum tekist. Með því að setja kvótakerfið á á sínum tíma, með því að haga málum eins og við höfum hagað þeim, höfum við náð fram þannig hagræðingu í þessari grein að það hefur fækkað gríðarlega í fiskiskipaflotanum, mannskapnum hefur að sama skapi fækkað en við höfum náð þessari hagræðingu sem er grunnurinn að atvinnugrein sem gefur þjóðinni allra mest auðæfi og um það fjallar þetta. Hverju viljum við þá breyta? Við viljum væntanlega ekki breyta til verri vegar. Við viljum ekki breyta því að við verðum ekki lengur með þetta markaðssinnaða sjávarútvegskerfi sem við erum með yfir í félagslega rekið sjávarútvegskerfi eins og tíðkast t.d. í Evrópusambandslöndunum þar sem eru kannski, eins og í Frakklandi, tíu sinnum fleiri skip og ég veit ekki, tólf eða fjórtán sinnum fleiri sjómenn sem veiða miklu minni afla en við Íslendingar. Þar er þjóðin sátt við að greiða þetta niður með sköttum sínum. Evrópusambandið greiðir um 300 milljarða á ári með sjávarútvegi sínum. Það mundi jafngilda því að við Íslendingar værum að greiða um 100 milljarða á ári með okkar sjávarútvegi, þessari grein sem er það vel rekin og það vel skipulögð í dag að hún skilar gríðarlega af sér. Í þessu felast hagsmunir þjóðarinnar, enda er ríkisstjórnin og ríkisstjórnarflokkarnir að falla frá öllum fyrri hugmyndum sínum. Þeir sjá hversu geggjuð sú leið er sem þeir hafa boðað. Það er að koma fram núna í því frumvarpi sem við erum að ræða í dag þar sem farið er að tala um 600 tonn í staðinn fyrir 2.000 eins og stendur í frumvarpinu, til að selja þjóðinni það sem á þetta hlýðir að hér sé um að ræða einhverja smábreytingu, ekki þau 80% sem lagt var upp með. Menn eru farnir að draga í land og það sama má heyra úr röðum stjórnarflokkanna hvað varðar hina svokölluðu fyrningarleið. Eða sagði ekki hv. þm. Guðbjartur Hannesson, formaður fjárlaganefndar og formaður sáttanefndar sjávarútvegsráðherra, í blaðaviðtali í síðustu viku að hann mundi ekki skerða fjárhagslega hagsmuni sjávarútvegsins? Það mátti lesa úr orðum hans að fyrningarleiðin yrði ekki farin ef í henni fælist að skerða mjög fjárhagslega afkomu sjávarútvegsins. Menn eru farnir að draga í land. Sem betur fer, virðulegi forseti, eru menn farnir að sjá að sér. Þannig verður það að vera. Við verðum að fjalla um þetta af einhverri skynsemi. Við höfum gert gríðarlega margar breytingar á þessu kerfi í gegnum tíðina. Margar hafa verið góðar, aðrar eitthvað verri og umdeildar eru þær vissulega eins og kerfið er. En þessi óróleiki skapast oft og tíðum vegna þess að menn hafa ekki heildarmyndina og þess vegna talaði ég áðan um málefnafátækt. Það skín í gegn að menn þekkja þetta ekki í grunninn og ég lái það engum sem ekki hefur verið starfandi í þessu eða fylgst með þessu um lengri tíma og hvað þá almenningi sem þekkir þetta ekki vel. Það er talað hér um svokallaðan gjafakvóta sem útgerðir fengu í árdaga þegar kvótakerfi var komið á. Ég skoðaði og fékk fyrirlestur í síðustu viku, ásamt fleiri þingmönnum, um meðalstórt útgerðarfyrirtæki í Vestmannaeyjum. Fyrirtæki sem er búið að vera í rekstri síðan 1949, fjölskyldufyrirtæki þar sem menn hafa verið sjálfir skipstjórar á sínum einu til tveimur skipum og þetta er útgerð sem hefur gengið vel. Þessi útgerð fékk á sínum tíma 470 tonn úthlutað, hún fékk 550 tonn en það var skert niður þannig að þeir voru með um 470 tonn þegar þeir hófu veiðar í nýju kvótakerfi. Í dag eru eftir hjá þessari útgerð 34 tonn af hinum upphaflega kvóta. Á þessum árum hefur útgerðin keypt 27 aðrar útgerðir til að ná sér í kvóta, keypt 2.500 tonn af sjávarfangi til að standa undir sínum rekstri. Þar standa í dag milli 1.700 og 1.800 tonn vegna þeirra skerðinga sem hafa orðið. Breytingarnar hafa orðið mestar í því að færa úr frá stærri bátunum yfir í smábátakerfið og það má vel vera að það sé rétt, ég er ekki að gagnrýna það, vegna þess að við viljum hafa öfluga smábátaútgerð í landinu eins og hún er. En hvernig viljum við þá breyta þessu og hverju viljum við breyta? Við hljótum að þurfa að skoða það mjög náið. Viljum við fara að skerða núna aflaheimildir þeirra útgerða sem hafa keypt nánast allan sinn kvóta, hafa tekið á sig mikla skerðingu af því að aflaheimildir hafa verið skertar? Á að fara að skerða það og skilja skuldirnar eftir? Þetta er jafna sem gengur ekki upp, virðulegi forseti, og sem betur fer, ég ítreka það, virðast stjórnarflokkarnir vera farnir að átta sig að einhverju leyti á því. Í þessu kerfi er verið að vega að þeim sem hafa keypt sér aflaheimildir. Það var hér 3.000 tonna kvóti og menn hafa keypt það. Nú á að fara að bæta við hann en það á ekki að láta þá hafa það sem höfðu keypt áður í kerfinu. Menn sem hafa keypt sér réttindi til að veiða og vinna fisk, farið að reglum, farið að lögum sem hér hafa verið sett, hafa spilað eftir fullkomnum leikreglum. Hverjir settu þær leikreglur? Það er ágætt að rifja það upp. Þessar framsalsleikreglur voru settar í tíð vinstri flokkanna á sínum tíma sem síðan hafa ekki viljað kannast við krógann og tala með þeim hætti sem hér er talað. Það er í raun alveg svívirða, virðulegi forseti, hvernig við nálgumst þessi mál. Það er ekki hægt að hafa slíkan málflutning uppi og ráðast að þeim hagsmunasamtökum sem sjómenn og útgerðarmenn hafa með þeim hætti sem hér er gert og tala niður til þeirra, vil ég segja, eins og gert er hérna. Það er ekki hægt. Þetta fólk á miklu betra skilið en slíka meðhöndlun af hálfu Alþingis. Lýst hefur verið miklum áhyggjum af því hvaða áhrif þetta mundi hafa hjá þjóð sem sýnt hefur ábyrgð í fiskveiðistjórn sinni í gegnum árin, nýtur virðingar fyrir það um allan heim. Aðrar þjóðir leita eftir því að skoða það kerfi sem við höfum unnið eftir og eru að taka það upp vegna þess að hér hefur gengið vel. Og að koma svo fram með þessar breytingar í einni tegund sem er algerlega á skjön við það sem gert hefur verið áður og samræmist engum leikreglum, ég átta mig ekki á því. Ég velti því fyrir mér hvernig þingmenn Vinstri grænna, sem gefa sig út fyrir það að vera náttúruvænn flokkur, umhverfisvænn flokkur, ætla að greiða atkvæði með því að veita heimildir fyrir 80% veiði umfram ráðgjöf. Væru þeir sömu menn tilbúnir til að greiða atkvæði með því að þorskkvótinn yrði færður upp í 270.000 tonn? Ég get ekki séð hvernig slík meðhöndlun á náttúrunni getur samræmst skoðunum þessa flokks 

Virðulegi forseti. Enn ræðum við sjávarútvegsmál og því miður erum við að ræða þetta stóra mál, þessa meginstoð í íslensku samfélagi, undir mjög neikvæðu andrúmslofti vil ég meina og með neikvæðum formerkjum í raun líka. Ástæðan er vitanlega tvíþætt eða margþætt í rauninni. Það er, eins og margsinnis hefur komið fram, verið að reyna að nálgast það að mynda einhvers konar sátt um helstu álitamálin sem hafa verið uppi varðandi þessa grein og á sama tíma að koma með ákveðnar breytingar á greininni og því kerfi sem er til umfjöllunar m.a. í sáttanefndinni og hafa slík vinnubrögð eðlilega mælst misvel fyrir. Einhverjum kann að finnast það lítilfjörlegt að vera að gera veður út af þessu en það er vitanlega þannig að í þessum meintu litlu frumvörpum sem eru að koma inn í þingið er verið að taka nokkuð stór skref og það má spyrja sig að því hvort verið sé að koma með grundvallarbreytingar á því kerfi sem hefur verið við lýði ofan í það starf sem er í gangi. Í þeirri sáttanefnd sem við köllum svo held ég að allir hafi, nema kannski einn aðili, lýst því yfir að núverandi aflamarkskerfi ætti að vera áfram við lýði. Það er í sjálfu sér mikill fengur í því, því að við vitum þá að væntanlega munu koma tillögur úr nefndinni sem lúta í þá veru. Það sem er samt mjög slæmt við þessa umræðu er það að svo virðist sem einhverjir af fylgismönnum stjórnarflokkanna nýti sér þá umræðu sem er í dag um sjávarútveginn, nýti sér þá neikvæðu og oft villandi umræðu til að ná fram einhvers konar hugmyndafræðilegum breytingum sem að mínu viti eru til þess að skaða þessa grein og skaðar í rauninni þá stöðu sem við erum í. Það er í raun mjög sérstakt að ráðast í þá uppstokkun sem menn hafa talað um á sjávarútvegskerfinu þegar við í ljósi þess hruns sem hér varð þurfum á öllum kröftum að halda sem við getum fengið til að ná okkur út úr því umhverfi og þeirri stöðu. Þar gegnir sjávarútvegurinn vitanlega lykilhlutverki og því er í rauninni sorglegt að við séum að takast á um þetta með þessum hætti þegar ró og stöðugleiki þarf að vera í atvinnugreininni. Það sem mér finnst líka mjög undarlegt í þessari umræðu og annars staðar er það sem virðist hrjá suma að vera gjörsamlega með LÍÚ á heilanum. Það er eins og það sé upphaf og endir alls ills, sem ég skil ekki alveg því að til eru mörg önnur kröftug samtök í sjávarútvegi, hagsmunaaðilar, á Íslandi og það er nú einu sinni svo að sjávarútvegur snýst um miklu, miklu meira en útgerð. Hann snýst vitanlega um fiskvinnsluna, fólkið í landinu, atvinnuréttindi fólksins og ekki síst þá sérfræðikunnáttu sem þar er að baki. Ég get tekið undir það að þau samtök sem hafa skammstöfunina LÍÚ hafa ekki haldið vel á sínum málum undanfarið, ég get alveg tekið undir það. Mér finnst í raun að sjávarútvegurinn í heild hafi fallið á því prófi að draga upp rétta mynd af þeirri atvinnugrein. Hvort sú mynd hefði breytt einhverju um fyrirætlanir stjórnarflokkanna veit ég ekki en ég veit alla vega að almenningur væri þá rétt upplýstur um hvað er á seyði í atvinnugreininni. Að sama skapi vil ég leyfa mér að gagnrýna ríkisstjórnina og stjórnarflokkana fyrir að hafa staðið hinum megin á vígvellinum með stálhnefann á lofti, þannig að við höfum í raun hvorki komist lönd né strönd enn þá í því að fara í þá vinnu sem menn ætluðu sér, hvað sem okkur finnst um tímasetninguna á því. Sjávarútvegurinn samanstendur ekki bara af fyrirtækjum heldur líka fólki og í þessum fyrirtækjum eru gríðarlega mörg störf undir. Við erum að tala um 8–9 þúsund bein störf og hugsanlega 16 þúsund afleidd störf í sjávarútveginum og það er því engin smáatvinnugrein undir þegar verið er að ræða breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu. Og það má velta fyrir sér hvernig því ágæta fólki sem vinnur í þessum greinum líður með það hangandi yfir sér að óvissa muni hugsanlega ríkja áfram um atvinnu þess. 90% aflaheimilda eru á landsbyggðinni og því finnst mér mjög undarleg sú umræða sem fram fer oft og tíðum, m.a. af hálfu hæstv. ráðherra og ég sakna ráðherrans, frú forseti, við þessa umræðu, og þó að honum sé það ekki skylt og allt í lagi að halda því til haga sakna ég þess. Þessi 90% aflaheimilda skapa að sjálfsögðu störf í þeim byggðum sem hæstv. ráðherra hefur títt rætt um að þurfi að verja. Ég veit um útgerðarfyrirtæki með 300 manns í vinnu hjá sér og ekki á einum stað á landinu heldur fleirum, og þær skerðingar sem þetta fyrirtæki verður fyrir út af hinu svokallaða strandveiðikerfi nema um tveggja vikna vinnu hjá landvinnslufólkinu í því fyrirtæki. Það er ekki eins og verið sé að færa einhverjum eitthvað fyrir ekki neitt, það er verið að taka frá öðrum, það er verið að taka atvinnu frá öðrum þegar verið er að brölta þetta sem verið er að gera núna í þessu strandveiðikerfi svo að dæmi sé tekið. Síðan vil ég varpa því hér upp að ég tel að Alþingi eða ráðuneytið eigi að taka það upp hjá sér að meta hvað kemur af tekjum út úr sjávarútvegskerfinu eins og það er í dag, hvað fyrirtækin sem starfa í sjávarútvegi í dag, með landvinnslu, með útgerð, eru að skila til ríkisins og til sveitarfélaganna versus það sem kemur út úr strandveiðikerfinu. Þetta á bara að liggja fyrir. Í því frumvarpi og þeim breytingum sem eru til umræðu í dag - þetta er framhaldssaga löng og ströng, þetta svokallaða skötuselsfrumvarp - og það verður að segjast alveg eins og er og viðurkennast að margt hefur skánað í þessu en því miður er það oft svo og það er akkúrat þannig með þetta að skilin er eftir óvissa um fjölmarga hluti og jafnvel fleiri spurningar en svör. Það sem stendur vitanlega upp úr er þó það og ber að fagna því að nú er í raun veiðisvæðið eitt varðandi hinn landsfræga og heimsfræga skötusel, það er ekki verið að útiloka einhverja eða einhver svæði frá því og ber vissulega að fagna því. En ég vil eins og aðrir hér gera aðeins að umtalsefni karfamálið sem er hluti af þessu, úthlutun í karfanum, þar sem verið er að hverfa frá þeirri hefð sem hefur verið, að úthluta gagnvart veiðireynslu, og það hefur komið hér fram. Eflaust hefur ráðuneytið og nefndarmenn meiri hlutans rök fyrir því af hverju horfið er frá því, en ég vil leyfa mér að hvetja formann sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar, af því að ég veit að hann situr í salnum, og ég treysti honum fyllilega til þess að skoða það, að horft verði til þessa millihóps, til þeirra fyrirtækja sem hér voru nefnd, eins og t.d. ákveðið fyrirtæki í Grundarfirði, að það verði ekki látið ganga yfir það samfélag sem er verið að segja að gerist atvinnulega, verði frumvarpið samþykkt. Ég vil því hvetja formann nefndarinnar, úr því að ráðherra er ekki hér, að beita sér fyrir því að þetta verði skoðað sérstaklega og lagfært.  Þetta er stórmál og þetta harmónerar ekki við þá sýn sem hæstv. ráðherra hefur verið að draga upp fyrir þing og þjóð um að styrkja sjávarútveginn í byggðunum, en myndin sem maður sér svona geisla af hæstv. ráðherra er sú rómantíska mynd af sjávarútveginum þar sem fullorðinn maður er á trillu með handfæri. Sjávarútvegur á Íslandi verður aldrei svoleiðis aftur hvað sem menn vilja í því og hvaða drauma menn hafa varðandi það. Menn mega ekki gleyma því að sjávarútvegurinn og þær aflaheimildir sem við höfum í dag, m.a. í Barentshafi svo dæmi sé tekið og í makrílnum sem er mikið rætt um líka, koma fyrst og fremst vegna þess að við höfum öflug skip, öflugar útgerðir sem fara og sækja þessi réttindi, ef má orða það þannig, sækja þennan rétt. Sama á vitanlega við um fyrirtæki eins og ég var að vísa til, að það er búið að sérhæfa sig, er búið að skapa sérhæfingu sem skilar meiri verðmætum og það er ekki hægt að horfa fram hjá því og ég hvet til þess að það verði skoðað sérstaklega. Það sem skiptir samt mestu þegar upp er staðið er að hagsmunir þjóðarinnar verði hafðir að leiðarljósi og hagsmunir okkar í dag eru að vera með vel rekinn öflugan sjávarútveg sem skilar miklum tekjum til samfélagsins. Ég vil meina að obbinn af sjávarútveginum sé þannig í dag. Hann er vel rekinn, þetta eru öflug fyrirtæki, öflugir einstaklingar sem eru flestir að gera vel það sem þeir gera. Auðvitað er það svo í sjávarútveginum eins og öllum öðrum atvinnugreinum, það er sama hvaða atvinnugrein við tökum, það eru alltaf einhverjir sem spila ekki eftir reglunum eða beygja þær til og frá og það á ekki að verðlauna slíka aðila, ég get tekið undir það. En það er hálfpartinn verið að verðlauna þá með nýju strandveiðikerfi, með því að þeir sem seldu sig út geti komið inn og slíkt. Þetta er svolítið öfugsnúið að manni finnst. En til að horfa fram á við þurfum við vitanlega að klára þá vinnu sem við höfum byrjað á við þessa endurskoðun, og ef halda á henni til streitu verður vitanlega að vera friður og færi til þess. Það byggir vitanlega á því sem hér var rætt í upphafi umræðunnar um þetta mál, sem ég tek heils hugar undir, og það er að við erum að tala um nýtingarrétt á auðlindinni og það er mjög mikilvægt að festa það í sessi ef eitthvað er óskýrt þar. Það er nokkuð skýrt kveðið á um það í fiskveiðistjórnarlögunum í dag en því miður skilja þetta ekki allir eins og þá þarf að skýra það. Hitt er að það er lykilatriði að atvinnugreinin, sjávarútvegurinn líkt og aðrar atvinnugreinar, sjái langt fram í tímann, geti verið með stöðugt umhverfi því að við þekkjum það og það er alveg sama hvaða ríkisstjórn hefur komið á hverjum tíma, það er alltaf þessi óvissa um hvað gerist þegar ný ríkisstjórn tekur við. Það er mjög slæmt fyrir atvinnugreinar að búa við það umhverfi að vita ekkert hvað tekur við. Þessi grein þarf að geta séð langt fram í tímann til að geta fjárfest, til að geta endurnýjað sig, því að við vitum að það er mikil endurnýjunarþörf á mörgum sviðum í sjávarútvegi í dag og hún mun ekki eiga sér stað ef menn sjá ekki fram í tímann. Frú forseti. Ég ætla að endingu að ítreka það sem ég sagði áðan að umræðan um sjávarútveginn snýst ekki eingöngu um þá mynd sem dregin er upp af honum í dag, gjarnan af þeim sem sjá ekkert annað en það að umbylta því kerfi sem er án þess að geta þó rökstutt það neitt sérstaklega. Mjög átakanlegt var að horfa á einn varaþingmann Samfylkingarinnar í Kastljóssþætti um daginn þar sem hann gat ekkert sagt hvað ætti að koma í staðinn þegar búið væri að taka aflaheimildirnar af útgerðunum. Það þarf að skýra það að við erum að tala um nýtingarrétt, það þarf að tryggja fólkinu sem vinnur við þetta stöðugt umhverfi. Það gerum við vitanlega með því að geta horft til langs tíma. Í rauninni er sorglegt að frumvarpið sem er hér til umræðu skuli fara í gegn með þeim hamagangi sem það gerir, að við skulum ekki vera búin að lenda ákveðnum breytingum sem við viljum gera á fiskveiðistjórnarkerfinu og fara með það í sæmilegri sátt. Ég geri mér grein fyrir að það verður sjálfsagt aldrei algjör sátt en það er nú svo að hagsmunaaðilar í sjávarútvegi - og þá á ég við þá sem vinna við þetta og starfa í kringum þetta - eru sammála um hvernig á að nálgast þetta að mínu viti. Við megum heldur ekki gleyma því þegar talað er um hagsmuni þjóðarinnar, eins og einhver hv. þingmaður minntist á í dag, að um 40% gjaldeyristekna okkar í dag koma úr sjávarútvegi og þar liggja ekki síður hagsmunir þjóðarinnar. Ég hef ekkert að gera með það að fá úthlutað kvóta af því að ég kann ekki að veiða fiskinn en hins vegar eru það hagsmunir mínir að hann sé veiddur og hann skapi tekjur. Um þetta þarf að skapast starfsfriður og sátt.