Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Þetta frv. er að undirstöðu til gert samkv. áliti þriggja manna n., sem sett var af ríkisstj. til að athuga mál þessi, og voru í n. Geir Zoega vegamálastjóri, Örn Johnson flugmaður og Agnar Kofoed-Hansen flugmálaráðunautur. Frv. slær því föstu, að ríkið skuli láta byggja og reka flugvelli, flugskýli og dráttarbrautir. Þar er gerð bráðabirgðaáætlun um, hvar og hvernig unnið verði að þessum framkvæmdum á næstunni, flugvellir flokkaðir í 4 flokka eftir stærð o.s.frv. Grundvöllurinn er að sínu leyti hinn sami og lagður hefur verið í vegalögum og brúalögum um samgöngur eftir landleiðum. Að sjálfsögðu má deila um, hvort nógu margt sé nefnt í frv., og vafalaust þarf þar að nefna fleiri staði á komandi árum. En ekki þótti rétt að sinni að fara lengra í upptalningum og ákvörðunum um framkvæmdir. Gert er ráð fyrir flugskýlum með dráttarbrautum á fimm stöðum: Reykjavík, Ísafirði, Akureyri, einhvers staðar á Austfjörðum og á Vestfjörðum á einhverjum öðrum stað en Ísafirði. Enn er ekki nægilega athugað á tveim síðastnefndu stöðunum, hvar réttast muni að koma upp þessum skýlum með dráttarbrautum. Í aths. við 3. gr. frv. hafa orðið þau mistök, að aths. á ekki við greinina eins og hún er. En ríkisstj. mun sjá til þess, að þetta verði lagfært. Nýmæli eitt er í 7. gr. um skipun sérstakrar flugmálastjórnar og flugmálastjóra, þegar ráðuneyti þykir þörf á. Enn er það ekki brýnt, en þróunin erlendis og hérlendis er orðin svo hröð, að fyrr en varir getur rekið að því, að það sé nauðsyn. Fellur þá niður um leið starf flugmálaráðunautar ríkisins. Ég geri ekki ráð fyrir, að þörf sé á frekari framsögu fyrir frv., og geri að till. minni, að því verði að lokinni umr. vísað til 2. umr. og samgmn.



Ég tel vel farið, að þetta frv. er komið fram. Ég hef litið yfir frv. og grg. þess, og mér finnst ég sakna þar ýmislegs, sem þurft hefði að vera. Þar er ekki sett fram nein áætlun um það, hvernig flugferðum verði fyrir komið á næstunni, en slík áætlun væri þó nauðsynleg. Ég finn til þess t.d. á Austurlandi, þar sem ég er kunnugastur, hve þar er ákaflega erfitt að átta sig á fyrirætlunum, sem gengið sé út frá í þessari löggjöf. Mér virðist ekki sízt ástæða til að efla loftsamgöngur við þá landshluta, sem tregastar hafa samgöngur með öðru móti. Það er gert ráð fyrir einum stórum flugvelli á Fljótsdalshéraði, nærri Egilsstöðum, einnig litlum flugvelli hjá Búðum í Fáskrúðsfirði og öðrum í Vopnafirði. Í 3. gr. er gert ráð fyrir dráttarbraut og flugskýli fyrir sjóflugvél einhvers staðar á Austurlandi, ekki tekið fram, hvort það skuli verða víðar en á einum stað. Ég vildi mjög eindregið skora á þá n., sem fær frv. til meðferðar, að kynna sér sem rækilegast, hvað þeir hafa hugsað, sem undirbjuggu frv., og hvernig þeir hafa byggt það upp. Ég veit, að ég mæli a.m.k. fyrir hönd allra þm. af Austurlandi, er ég ber fram þá ósk við n., að þm. fái að kynna sér öll gögn, sem hún fær frá þeim, sem undirbjuggu frv., og fái þm. að njóta góðs af þeirri þekkingu, sem n. getur aflað í málinu. Þá getur annaðhvort tekizt samkomulag við n. um nauðsynlegar brtt. eða einstakir þm. bera fram brtt. í samræmi við fengna vitneskju. Önnur leið, að hrúga saman brtt. án samvinnu við n., er ótæk að mínum dómi, og vildi ég með þessum tilmælum koma í veg fyrir, að það sé gert.



Herra forseti. - Á s.l. hausti, 1944, flutti ég ásamt hv. þm. Snæf. (GTh) og hv. 2. þm. Rang. (IngJ) frv. um sama efni og frv., sem fyrir liggur. .Það frv. byggðist á skilningi okkar á hraðvaxandi þörf og skilningi alþjóðar á nauðsyn aukinna flugsamgangna. Frv. dagaði uppi. Samgmrh. lagðist á móti því, en boðaði, að ríkisstj. mundi á næsta þingi flytja frv. sama efnis. Við flm. féllumst þá að fenginni þessari yfirlýsingu á það, að halda ekki frv. okkar til streitu. Ég fagna þessu stjfrv., sem hér kemur fram og er í aðalatriðum samið eftir frv. okkar. Ég skal ekki fjölyrða um frv., þar sem það mun koma til þeirrar n., sem ég á sæti í. Nokkrum stöðum, sem reisa skal á flugmannvirki, hefur verið bætt inn í frv., aðrir hafa verið teknir út, svo sem flugvöllur á Snæfellsnesi. Ég heyrði, að ráðh. hefði haft samráð þriggja sérfróðra manna um samningu frv., og munu þeir hafa ráðið helztu breytingunum. En auðsætt er, að frekari breytingar þarf að gera á frv. Ég tel sjálfsagt, að n. ræði við þá kunnáttumenn, sem til eru hér í þessum efnum. Enn fremur er það sjálfsagt, sem hv. 2. þm. S.-M. (EystJ) minntist á, að n. hefði sem bezt samráð við þm. sem víðast af landinu, m.a. um val staða, þar sem nauðsyn er að gera flugvelli. Ég mun svo geyma mér frekari aths. við þetta frv. þar til við 2. umr., en vil ítreka þakkir minar til hæstv. ríkisstj. fyrir það, að hún skyldi nú bera þetta mál fram, svo sem hún áður hafði heitið í tilefni þess frv., er flutt var á síðasta þingi af mér og tveimur öðrum hv. þm.



Herra forseti. - Það er vel, að hæstv. ríkisstj. hefur getað efnt það loforð, sem gefið var um þetta mál í sambandi við frv. það um sama efni, sem lá fyrir síðasta þingi. Það frv. var þá til meðferðar í samgmn., en n. áleit réttast, að ríkisstj. hefði framkvæmdir á þessu með höndum, enda nýtur hún aðstoðar helztu sérfræðinga hér í þessum efnum. Málið var líka afgr. þannig á þingi þar áður, að því var vísað til ríkisstj. Það er samt sem áður óvéfengjanlegt, að frv. það, sem kom fram á síðasta þingi um þetta efni, hefur mjög flýtt fyrir málinu. Eins og þetta frv. liggur fyrir, þá er þess ekki að vænta, að allir séu ánægðir með það, og fulltrúar hinna ýmsu héraða vilja að sjálfsögðu gæta sem bezt hagsmuna síns héraðs, hver um sig. Ég tel, að réttur háttur hafi verið hafður á um þetta frv., að hafa staðina heldur færri en fleiri í byrjun, því að hv. þm. vilja víst heldur bæta inn í en fella úr, enda er hægurinn hjá að gera það við meðferð málsins hér í þinginu. Þetta frv. mun koma til samgmn., og ég mun því fá tóm til þess að gefa því betri gaum. N. mun að sjálfsögðu leita aðstoðar sérfræðinga við álitsgerð sína, og auk þess mun hún leitast við að fullnægja sem bezt þörfum hinna ýmsu héraða landsins, því að tilgangurinn verður að vera sá að reyna að fullnægja sem bezt öllum hlutum landsins, en ekki að gæta hagsmuna eins héraðs umfram önnur. En það er margt, sem þarf að athuga í þessum efnum, og frv. er í sumu nokkuð ábótavant, en það munu gefast tækifæri til þess að taka það til rækilegrar athugunar. Ég vil aðeins benda á það, að sum héruð eru þannig sett, að ekki eru tiltök að skoða þau sem eina heild eða hvirfing, og nægir þeim því ekki að hafa flugvöll á einum stað fyrir allt héraðið, heldur þyrfti fleiri staði fyrir aðalflugvelli, sem ríkið stæði að. Mér er nær að halda, að réttara væri þegar að tilnefna tvo staði en einn fyrir hvert hérað. Ég vil taka t.d. Skaftafellssýslurnar, sem munu standa einna verst að vígi í þessum efnum, þar sem þær eru allar á lengdina og margar torfærur hluta þær í sundur. Mundu þær því mjög illa settar með einn flugvöll hvor, sérstaklega ef hann væri í öðrum endanum. Um Austur-Skaftafellssýslu má segja, að vel sé séð fyrir henni, þar sem gert er ráð fyrir, að flugvöllur verði á Melatanga við Hornafjörð, sem er sjálfsagður og ágætur staður, og að annar flugvöllur verði á Fagurhólsmýri í Öræfum, en var á söndunum er aðgengilegt. að lenda, og í Öræfunum er mjög nauðsynlegt að hafa lendingarstað. Það mátti segja um hinar minnstu flugvélar, sem hér hafa verið, að þær gátu lent nálega víðast hvar eða notazt við hina minnstu flugvelli. En það verður að teljast æskilegast, að flugvélar yfirleitt geti lent á góðum stöðum, og er Fagurhólsmýri að líkindum einn slíkur. Það er hins vegar ekki hægt að segja, að fyrir Vestur-Skaftafellssýslu hafi verið séð jafnvel, því að þar er aðeins gert ráð fyrir einum flugvelli, sem skal vera í Mýrdal, en það er algerlega ófullnægjandi, því að það þyrfti nauðsynlega annan fyrir austan Mýrdalssand, helzt austur á Síðu eða þar í grennd. Annars kemur þetta allt til athugunar í samgmn. eins og fleira, sem mætti til telja, og eru þar m.a. vestari sýslurnar sunnanlands, t.d. Rangárvallasýsla, en þar er aðeins gert ráð fyrir einum flugvelli á Rangárvöllum, en austast í sýslunni, á Skógasandi undir Eyjafjöllum er og reyndar lendingarstaður fyrir flugvélar. Að því er snertir flugvélaskýli og dráttarbrautir fyrir sjóflugvélar, þá sakna ég þar staða, sem hafa þótt frambærilegir, a.m.k. fyrst í stað, og er það þá einkum Hornafjörður. Þar er ekki einungis Melatangi góður lendingarstaður á landi, heldur og fjörðurinn sjálfur, og væri því æskilegt að koma þar upp flugvélaskýli og dráttarbraut. Svona vekjast upp ýmis atriði, sem þurfa frekari athugunar við. Ég vil fagna því, að þetta mál er nú fram komið og að hæstv. ráðh. hefur enzt aldur til þess að koma því inn í þingið, hvort sem honum auðnast nú að sjá það afgr. En ég vona, hvernig sem ríkisstj. verður skipuð, að góð samvinna verði milli þings og stj. um að leysa þetta nauðsynjamál á heppilegan hátt.



Herra forseti. - Það eru aðeins örfá orð. - Ég vil taka undir þær raddir, sem fram hafa komið, og láta í ljós ánægju mína yfir því, að þetta frv. skuli vera komið fram, og ég mun ekki ræða nema eitt atriði þess á þessu stigi málsins. Það er gert ráð fyrir því, að flugvellir verði lagðir á ákveðnum stöðum á landinu, og þeir kunna að verða fleiri eftir meðferð þingsins á málinu. Í 6. gr. frv. er einnig svo ákveðið, að allur kostnaður við gerð flugvallanna og tilheyrandi tækja og mannvirkja skuli greiddur úr ríkissjóði, eftir því sem fé verður veitt til þess í fjárl., sbr. þó 1. mgr. 9. gr., sem segir, að bætur fyrir landnám og jarðrask vegna flugvalla í 3. og 4. flokki skuli greiðast, úr sýslu- og bæjarsjóði, þar sem land það er, sem bætur greiðast fyrir. Nú er því í þessu frv. slegið föstu, að flugvellir skuli kostaðir af ríkinu og þeir gerðir eftir því, sem fé verður veitt til í fjárl. á hverjum tíma, og er það hliðstætt við það, sem segir í vegal., og um annað, sem ríkið kostar eingöngu. - Nú er það svo, að sums staðar eru flugvellir til nær því tilbúnir af náttúrunnar hendi, en annars staðar er mjög erfitt að koma þeim upp, en þörfin sú sama á báðum stöðum. Er það því heppileg stefna, sem tekin hefur verið, að láta ríkið bera kostnaðinn. En það getur orðið bið á því, að allir þessir flugvellir komist upp, og það fer eftir getu ríkissjóðs á hverjum tíma, hve mikið fé verður veitt í fjárl. til flugvalla í hvert sinn, og röðin verður að sjálfsögðu á valdi Alþ. Hins vegar gera þessar samgöngubætur verið svo aðkallandi, að einstök héruð sjái sér ekki fært að bíða þess, að fjárveiting fáist, - og hún er aldrei örugg, fyrr en búið er að samþ. hana, - að það væri vel hugsanlegt, að þau legðu sig fram til þess að knýja fram nauðsynlegar aðgerðir, áður en fé væri veitt til þeirra í fjárl. Hins vegar eiga allir landsbúar jafnan rétt í þessum málum og því erfitt að gera upp á milli þeirra, en það er einnig mjög ólíklegt, að geta ríkissjóðs verði nægilega mikil til þess að fullgera öll þessi mannvirki á sama tíma. Ég vil því á þessu stigi málsins beina því til n. þeirrar, sem kemur til með að athuga þetta mál, og til ríkisstj., sem hefur flutt það, að ef farið væri út í slíkar framkvæmdir af hálfu einstakra héraða, áður en fjárveiting frá Alþ. lægi fyrir, hvort viðkomandi héruð megi þá vænta endurgreiðslu úr ríkissjóði, sem svarar því, sem mannvirkið hefur kostað, að því tilskildu, að ekki hafi verið lagt í það nema með samþykki flugmálastjórnarinnar og að verkið hafi verið unnið undir eftirliti hennar, sambærilegt við hafnarmannvirki, sem eru gerð undir eftirliti vitamalastjóra. Mér þætti mjög fróðlegt að heyra álit hæstv. ríkisstj. á þessu. Eins og allir vita, er hraðinn á ýmsum aðgerðum hins opinbera og einkaframtaksins nú orðinn miklu meiri en hann var, t.d. þegar vegal. voru sett. Það er ekki sízt í flugmálum okkar Íslendinga, sem er að skapast ör þróun, og hún verður áreiðanlega mjög ör nú á næstu árum, ef ekkert sérstakt kemur fyrir. Ég þykist því vita, að þörf almennings fyrir flugvelli hér á landi geti ekki beðið eftir fjárveitingum úr ríkissjóði nema því aðeins, að þær verði í stærri stíl en hingað til hefur þekkzt. Ég vona, að ég hafi sett þetta svo skýrt fram, að allir hafi skilið það, og að það verði tekið til athugunar við meðferð málsins.



Ég get verið mjög stuttorður um þetta frv. Það stendur mjög líkt á um þörf fyrir lendingarbætur þarna og þar, sem var rætt um rétt áðan, Látrum í Aðalvík. Þarna á Sæbóli er smáþorp, þar sem snjór hefur lengi verið sóttur. En lendingarbætur eru engar, og er því brýn nauðsyn - til nokkurra lendingarbóta. Kostnaður er áætlaður hinn sami og á Látrum, samkv. rannsókn framkvæmdri s.l. sumar. Hreppsn. Sléttuhrepps hefur nú gert ályktun og óskað þess, að Alþ. setji lög um lendingarbætur þarna. Óska ég, að málinu verði vísað til 2. umr. og sjútvn.



Herra forseti. Á Aðalvík eru mjög fiskisæl mið, og á þessi mið er mjög stutt frá verstöðvum, sem liggja við víkina. Hefur um mjög langan aldur verið stundaður þarna sjór frá tveimur verstöðvum, Látrum og Sæbóli, sem eru smáþorp sitt hvorum megin við víkina. Nú hagar þannig til á Látrum, sem frv. ræðir um, að þar er algert hafnleysi. Fyrir allmörgum árum var mælt fyrir töluverðum lendingarbótum, allstórri bryggju. Samkv. kostnaðaráætlun, sem gerð var um þessar væntanlegu framkvæmdir, kostuðu þær stórfé, meira en fámennt hreppsfélag gæti staðið undir. S.l. sumar var á ný framkvæmd rannsókn á lendingarskilyrðum á þessum stað, og þá fyrst og fremst með það fyrir augum, að einhver smá bátabryggja yrði þarna byggð, sem að kostnaði til yrði ekki ofviða fámennu hreppsfélagi að ráðast í. Samkv. áðurnefndri rannsókn, sem verkfræðingur frá vitamálaskrifstofunni framkvæmdi, kostar 35–40 þús. kr. að byggja þarna smábryggju, hentuga fyrir smábátaútgerðina, sem þarna er. Frv. miðar við þessa kostnaðaráætlun og gerir ráð fyrir 20 þús. kr. framlagi frá ríkissjóði og 20 þús. kr. ríkisábyrgð. Hreppsn. Sléttuhrepps samþ. á fundi sínum 27. ágúst s.l. að fela þm. kjördæmisins að flytja frv. um lendingarbætur að Látrum, og liggur það nú fyrir til fyrstu umr. Tel ég ekki þurfa að fara um það fleiri orðum. Þessar lendingarbætur eru brýn nauðsyn, og vænti ég, að , hv. d. snúist vel við frv. sem og öðrum slíkum, sem samþ. hafa verið undanfarið eða koma kunna nú fram. Leyfi ég mér að óska, að frv. verði vísað til 2. umr. og sjútvn.



Það er nokkur grein gerð fyrir nauðsyn þessa máls í grg., þótt hún sé stutt. Aðalatriðið er það, að mjög er erfið aðstaða til að ferma og afferma skip þarna, og svo hitt, að aðstaða til útgerðar er miklu lakari en verið gæti, ef betur væri búið að við landið. Nú hef ég ráðizt í að flytja frv. til l. um lendingarbætur á þessum stað, og eru þær fólgnar í bryggjugerð aðallega. Ég geri mér von um, að hv. d. samþ. þetta frv., þar sem það mun vera mjög hliðstætt öðrum slíkum, sem undanfarið hafa verið afgr. Vil ég svo leyfa mér að óska, að frv. verði vísað til 2. umr. og sjútvn.



Ég vildi leyfa mér að hreyfa því við hæstv. forseta, hvort ekki hafi komið neitt til orða milli forseta deilda og forseta Sþ., að einhverjar sérstakar ráðstafanir yrðu gerðar í tilefni af því, að svo virðist nú daglega sem forsetar eigi í mjög miklum örðugleikum, vegna þess að þm. fást ekki til þess að sækja þingfundi. Öllum þingheimi er ljóst, að þetta er Alþingi til hins mesta vansa, og vildi ég beina því til hæstv. forseta þessarar d., að hann gerði sérstakar ráðstafanir til þess í framtíðinni að firra d. þeim vansa, sem henni vissulega - og þinginu í heild - er að slíku framferði þingmanna.

Forseti (JörB): Það hefur nú að vísu ekki nýlega borið á góma meðal forseta að gera neinar sérstakar ráðstafanir út af þessu, sem hv. þm. minntist á, enda eiga þeir ekki hægt um vik, nema að minna þm. á að fullnægja þingmannsskyldu sinni. En þó virðist mér ástundun þeirra hvað fundi snertir nú í seinni tíð með nokkuð öðrum hætti en tíðkazt hefur lengst af hér á Alþingi. Því að eins og hv. þm. N.-Ísf. benti á, vill oft við brenna, að menn sæki illa fundi, og þó að mætt sé á fundum, þá er varla hægt að halda mönnum þar, og ekki einu sinni við atkvgr. Ef ekki nægir að minna þm. á að fullnægja þingmannsskyldu sinni um að rækja störf hér í d., þá á forseti ekki annars úrkosta en að slíta fundi, þegar sýnt er, að ekki er hægt að koma málum áleiðis. 

Ég vildi leyfa mér að æskja þess, að hæstv. forseti vildi slíta fundi.

Það væri æskilegt, að borin væri fram ástæða fyrir þeirri beiðni, svo að maður viti deili á, hvað er svo aðkailandi, að þingfundir þurfi að falla niður. Því miður get ég ekki tekið slíka ósk til greina og vita ekki tilefni hennar.



Herra forseti. - Ég býst við, að hæstv. forseta sé kunnugt, hvað gerðist í umr. í d. í gærkvöldi, hvers konar tilkynning kom frá forsrh. Það er því ekki undarlegt, þó að þingflokkar þyrftu að ræða, hvað gera skyldi. Vitanlegt er, að það starfar n. af flokkanna hálfu, og er ekki óeðlilegt, að hún þurfi nokkuð að stunda sitt starf. Þess vegna óska ég, að hæstv. forseti slíti fundi, þar sem ekki eru viðstaddir svo margir, að hægt sé að halda áfram.



Það er að vísu ekki nýtt fyrirbrigði, eins og hæstv. forseti lét getið, að þingmenn mæti illa og standi nokkuð misjafnlega að skyldu sinni í Sþ. og deildum. En með eftirgangsmunum hefur þó oftast nær tekizt að hóa þeim saman til þess a.m.k. að inna þá einföldu skyldu af hendi að vera við atkvgr. Ef nokkur tök væru á að bæta úr þessu, sem er í rauninni eins konar siðferðisbrot, þá væri það gerlegt. Því að í rauninni er það svo, að ekki er hægt að refsa þm. beinlínis fyrir þetta. Það er þeirra háttvísi og siðsemi, sem segir þeim, að þeir eigi að rækja skyldu sína, ef þeir eru ekki forfallaðir, og mun það í höfuðatriðum, að þess sé gætt, en út af ber. En ég stóð aðeins upp til þess að láta í ljós skoðun mína á þessu atriði, sem hv. 2. þm. Reykv. lét nú um mælt. Í rauninni virtist mér þar talað algerlega út í hött. Í fyrsta lagi er það svo, að þessir þm., ekki aðeins í Nd., heldur Ed., sem hafa nú fjallað um þau mál, sem hann mun eiga við, samkomulagstilraunir, og þá helzt til stjórnarmyndunar á málefnagrundvelli, þeir eru svo fáir, að ekki gæti orkað því, að fundi þyrfti að slíta vegna fjarveru þeirra og ekki mætti aðstanda þingstörf. Í annan stað er þess að geta viðvíkjandi þessum mönnum og þeirra fyrirrennurum, að það eru brátt fjögur missiri, sem segja má, að þessir menn hafi meir og minna setið að störfum og orðið það ágengt, sem raun hefur nú borið vitni. Það var nú vitanlegt, að þannig hefur staðið á, að þetta vandamál þurfti að leysa, og þessi tilkynning þurfti varla að orka því, að menn skyldu dag og nótt að ófyrirsynju vinna frekar en orðið er, þó að það að vísu geti verið mest aðkallandi nú að láta eitthvað verða að niðurstöðu. Það mun nú ekki a.m.k. hafa enn verið svo mergjað eða merkilegt, sem hv. þm. hafa komizt að niðurstöðu um í samningum um þetta mál, að þeir mættu ekki láta aðvara sig um atkvgr. Ég hef heyrt upp á síðkastið, að þessi hv. þm. sé svo áhugasamur, og skal honum það ekki láð. En þingið verður að starfa og þm. verða allir sem einn að gera sina skyldu.



Ég er ekki í hóp þeirra þm., sem oft eru fjarverandi frá þingstörfum og atkvgr., og tek því ekki til mín það, sem talað var til þeirra, sem ekki sinntu þingfundum. En þó að menn telji sig þurfa einhverjum tíma að eyða utan þingfunda til að bera saman ráð sín nú, þá eru það hreinustu látalæti hjá hv. 10. landsk., að slíkt sé ástæðulaust. Því að hvað sem menn álíta um árangurinn, þá er það, sem gerzt hefur nýlega, þannig vaxið. að þm. er skylt að bera saman ráð sín. Og það gerist ekki með því að sitja á fundum í deildum. Það ætti að vísu að vera hægt að halda áfram deildarfundum á meðan, ef allir þm. gerðu skyldu sína. En það er leiðinlegt fyrir þm., sem kvaddir eru til að starfa að þessum málum, að heyra haldnar yfir sér skammaræður, þegar þeir eru að sinna skyldustörfum, sem lögð eru á þá af þingbræðrum þeirra. Þegar ég kom inn, var verið að halda einn slíkan fyrirlestur yfir þeim, sem eru fjarverandi, og ekki síður þeim, sem til þessa starfs eru kvaddir, en öðrum. Til þess nú að þessir þm. fái ekki óorð á sig, held ég sé bezt að slíta fundi, en koma þó áður til n. málum, sem litlar umr. verða um.

Forseti (JörB): Það er nokkuð sitt hvað, að fundir falli niður sakir annarra starfa, ef þörf er, eða að hlaupa af fundi til starfa, - þó að menn hafi verið til þeirra kvaddir af þingbræðrum sínum - án þess að forseti eða aðrir viti nokkur deili á, hvað veldur fjarveru þeirra. Finnst mér, að það minnsta, sem hægt er að krefjast, svo að þinghald fari fram með nokkurri reglu, sé, að forseti fái að vita, ef menn geta ekki mætt sakir þinganna, svo að ekki sé boðað til funda nema þegar horfur eru á, að hægt sé að koma málum áfram. Ég vissi engin deili á því nú, að þm. væru að svo aðkallandi störfum, að þeir gætu ekki tekið þátt í þingfundum í dag, fyrr en það kemur fram við þessar umr., að þessi svokallaða samningan. muni sitja á rökstólum, - og kann það út af fyrir sig að vera einkar gagnlegt og nauðsynlegt. Ef um forföll er að ræða, þurfa menn að tilkynna þau forseta með nægum fyrirvara. Nú mun reynt að ganga til atkv. um dagskrármálið.