Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Pétur Ottesen) Það getur engum blandazt hugur um það, að hér á okkar landi hagar svo til, að þess er ærin þörf, að landsmenn taki í sína þjónustu þau tæki, sem við höfum yfir að ráða í því að hagnýta okkur aðstöðuna til þess að geta spáð nokkuð fram í tímann um það, hvernig viðrar. Þessi skilningur hefur lengi verið uppi hér á landi, og má segja það, að tæknin til að ráða í um veðrið var tiltölulega ekki langt á veg komin, þegar hafizt var handa um að gera tilraunir til þess, að Íslendingar tileinkuðu sér þessa tækni. Atvinnuvegum okkar bæði til lands og sjávar er þannig háttað, að sennilega hvergi á byggðu bóli á atvinnureksturinn jafnmikið undir veðurfarinu og hér á landi, enda er það ekki að undra, því að lega landsins er þannig, að það liggur á straumamótum, þar sem æstir vindar geisa um og mætast iðulega með þeim afleiðingum, sem mönnum er kunnugt um. Loks var það, að hér var komið á fót stofnun, - og var það þó tiltölulega snemma, eins og ég tók fram áðan, - sem átti að hafa það hlutverk að gera veðurathuganir og spá fyrir um veðrið. Íslendingar áttu því láni að fagna, að hér var þá á landi gáfaður maður, sem hafði kynnt sér þessi efni og nú er forstjóri Veðurstofunnar, hr. Þorkell Þorkelsson. Þá var einnig við nám úti í Noregi Íslendingur, sem hafði lært þar veðurfræði og auk þess unnið að þessum störfum um nokkurt skeið í Bergen, einmitt á þeim stað, þar sem veðurskilyrði eru einna líkust því, sem er hér á landi. Þessi maður, Jón Eyþórsson, var einnig fenginn til þess að starfa hér á Veðurstofunni, og höfum við því búið að störfum þessara manna síðan. Hafa verið aldir upp menn í stofnuninni til þess síðar að taka við af þeim. Þessi veðurstofa okkar eða þau afköst, sem eftir hana liggja hér á landi, svo sem veðurspár, veðurfregnir og gögn fyrir atvinnuvegi landsmanna, hafa ekki staðið að baki slíkum stofnunum annars staðar úti um heim, þegar litið er á, hversu afstaða öll er erfið hér á landi til þess að afla slíkra gagna, sem þurfa að vera fyrir hendi til þess að geta byggt á nokkurn veginn áreiðanlegar veðurspár. Sú aðstaða, sem Veðurstofan hafði hér, þangað til stríðið skall á, var þannig, að hún náði til veðurstöðva á því umhverfi, sem talið var nauðsynlegt til þess að byggja á nokkurn veginn ábyggilegar veðurfregnir. Þannig hafði Veðurstofan samband við stöðvar á Bretlandseyjum, austurströnd Ameríku, Grænlandi, Jan Mayen og einnig í Noregi. Þannig var lagður grundvöllurinn að því, að nokkurn veginn var hægt að ráða í veðurlag hér á næstu dægrum. Það, sem á vantaði, að hér væri samfelld og nægileg aðstaða fyrir hendi, var það, að það er stórt hafsvæði, sem liggur milli Bretlands og Ameríku, og er það mikilsvert fyrir veðurspár hér á landi að geta haft nokkrar fregnir af þessu svæði. Nú stóð svo á, að svæði þetta var fjölfarið af skipum, og gat því Veðurstofan haft samband við þau og á þann hátt fengið við og við fregnir um veðurfar á þessu svæði. Einnig þetta stuðlaði að því, að veðurspár mættu að sem beztu gagni koma fyrir landsmenn. Þannig var þá málum komið, þegar stríðið skall á. En það hefur nú haft þær afleiðingar í för með sér, að nú stöndum við Íslendingar, hvað þetta snertir, algerlega varnarlausir, því að strax eftir að styrjöldin skall á, missti Veðurstofan fyrst allt samband við Danmörku og Noreg, eftir að þau lönd voru hertekin, og síðan þau sambönd, sem hún hafði haft við Bretlandseyjar, Ameríku og Grænland. Eftir að Ísland var hernumið, voru menn úr brezka setuliðinu um skeið í samstarfi við Veðurstofuna, og fékk hún þá nokkuð slitróttar fregnir frá stöðvum á ströndum Bretlands og Grænlands. Þannig var málum háttað, þangað til árið 1941, en í byrjun þess árs var það, að setuliðið hér flutti sig burtu af Veðurstofunni og kom sér annars staðar fyrir með sjálfstæðum veðurathugunum. Þar með lauk því sambandi, sem Veðurstofan hafði haft við setuliðið um það að fá veðurfregnir. Síðan hefur svo Veðurstofan ekki haft nokkurt samband við þá staði, sem hún áður byggði á allar sínar veðurathuganir og veðurspár, og hefur því að þessu leyti verið innikróuð. Það svæði, sem Veðurstofan ræður nú yfir og getur fengið fregnir af, er eingöngu strandlengja landsins, og eru þó á því annmarkar, því að ég ætla, að upp á síðkastið hafi verið nokkurt hlé á, að Veðurstofan hafi fengið fregnir frá Papey. Það eru sem sagt eingöngu þeir staðir á strandlengju landsins, sem veðurathugunarstöðvar eru á, sem Veðurstofan getur fengið fregnir frá. Það er því skiljanlegt, að ekki er hægt að spá fram í tímann til neins gagns um það, hvernig viðra muni hér á landi, og því síður á fiskimiðunum kringum strendur landsins, þar sem aðeins er hægt að fá fregnir af veðurfari á svo takmörkuðu svæði. Aðstaða Veðurstofunnar núna er því sú, að þær veðurspár, sem hún sendir út, eru algerlega gagnslausar, a. m. k. fyrir fiskimenn landsins, enda viðurkenna þeir, sem standa fyrir Veðurstofunni, að þetta sé aðeins til þess að halda starfseminni uppi, en geti ekki verið til neins verulegs gagns fyrir almenning, sem á svo mikið undir veðurfregnunum. Sjómenn hafa einnig rekið sig á, að veðurfregnir þær, sem nú eru sendar út, eru aðeins svipur hjá sjón við það, sem áður var, og hafa menn þess vegna vanizt af því að byggja nokkuð á þessum fregnum viðvíkjandi sjósókn eða störfum í landi. Hafa því þeir, sem eiga mikið undir veðrinu, algerlega horfið frá því að varpa nokkru af áhyggjum sínum yfir á þessar fregnir, vegna þess hve þessar veðurspár eru gersamlega haldlausar. Í þessum sporum stöndum við Íslendingar nú varðandi öflun veðurfregna, og þessi er aðstaða okkar nú til þess að geta spáð nokkuð fram í tímann um veðrið, spá, sem þá vitanlega kemur ekki að neinu gagni. Önnur hlið þessa máls er sú, að samfara því, sem Veðurstofan hefur misst alla aðstöðu til þess að geta aflað sér fregna um veðurfar og veðráttuútlit til þess að byggja á veðurspár, hafa einnig verið gerðar takmarkanir hér innan lands á því, hvernig Veðurstofan getur komið þessum veðurfréttum á framfæri til landsmanna. Þessar veðurfregnir, sem sendar eru út í sambandi við þá útsendingu, hafa nú verið afmarkaðar við átta svæði hér við strendur landsins, sem má senda þessar fregnir á. Þessi svæði eru: S.-Vesturland, Faxaflói, Breiðafjörður, Vestfirðir, Norðurland, N.-Austurland, Austfirðir og S.-Austurland. Það verður að senda þessar fregnir afmarkaðar á hvern stað fyrir sig, og ekki má gefa neinar upplýsingar um veðurlag á næsta svæði, heldur eru þessar fregnir, hver fyrir sig, einangraðar við eitt af þeim svæðum, sem hér er um að ræða. Mér er t. d. sagt, að menn, sem staddir eru á Norðurlandi og eru að leggja af stað á skipi þaðan til Suðurlands og ætli að afla sér fregna um veðurútlit utan þess hrings eða hins takmarkaða svæðis, sem þeir eru staddir á, geti ekki fengið neinar upplýsingar frá Veðurstofunni um veðurfar á neinum hinna átta áðurnefndra svæða, nema aðeins á því svæði, sem þeir eru staddir á. Vera kann, að eitthvað hafi út af þessu brugðið, en við því eru sett allströng fyrirmæli. Nú er það svo, að útsendingar þessara fregna eru sendar gegnum landssímann, og þekkja menn, hversu tafsamt oft er að koma skeytum eða samtölum gegnum landssímann út um byggðir þessa lands. Hefur það oft viljað til, að þessi skeyti eða fregnir, sem þannig hafa verið sendar, að borið hefur út af því, að þau kæmust í tæka tíð til þeirra staða, sem þau áttu að fara til. Þetta er ekki nema eðlilegt, því að þessar skeytasendingar eru háðar þeim takmörkunum, sem eru hér á landi á skeytasendingum og símtölum. Þessu er því þannig varið, að okkur er markaður mjög þröngur bás í því að koma þessum lítilfjörlegu veðurfregnum, sem Veðurstofan hefur yfir að ráða, á framfæri. En þetta er, eins og nú er komið, minna atriði, vegna þess að þær veðurfregnir, sem um er að ræða, eru svo lítils virði, að lítið eða ekkert er upp úr þeim að leggja. Þess vegna er það, að þessi takmörkuðu svæði út af fyrir sig eru ekki jafnstórt atriði fyrir okkur og ef við ættum frekari aðgang að öflun upplýsinga um þessi efni. En þá kæmi sú bætta aðstaða ekki að fullu liði, nema rýmkað yrði jafnframt um útsendingarmöguleika á skeytum til þeirra stöðva, sem gefa á upplýsingar. Sama má segja um talstöðvar og loftskeytastöðvar í skipum, að svo var komið, að ekki var aðeins bannað að nota loftskeytastöðvarnar, heldur var byrjað um eitt skeið að taka þær úr skipunum. Fyrir ötula milligöngu íslenzkra stjórnarvalda var þó komið í veg fyrir þetta. En hins vegar voru þær hömlur lagðar á varðandi notkun loftskeytatækja og talstöðva í skipum og bátum, að í rauninni má ekki nota þessi tæki nema í lífsnauðsyn. Þannig hefur mér verið sagt það af sjómönnum, að notkun talstöðva í bátum sé markaður svo þröngur bás, að það megi ekki einu sinni tala um það, að verið sé að draga línu, og ekki heldur, að ekki sé verið að draga línu, því að í báðum tilfellunum má draga ályktanir um, hvernig veðrið sé á þessum stað. Með öðrum orðum, það má aðeins nota þessi tæki í skipum, ef um er að ræða yfirvofandi lífshættu. Þetta eru því ákaflega harðir kostir, sem Íslendingar búa hér við, ekki sízt þegar litið er á þau skilyrði og þá hörðu baráttu, sem Íslendingar verða að heyja hér fyrir tilveru sinni, auk þess sem sú barátta er nú, eins og sakir standa, einnig háð fyrir tilveru annarra, er njóta góðs af þeim aflafeng, sem hér er framleiddur, hvort heldur til lands eða sjávar. Þessi aðstaða, að því er snertir öflun grundvallar undir veðurskeytin, sem má byggja á, og þar sem við höfum eingöngu yfir að ráða upplýsingum, sem hægt er að fá frá ströndum landsins, þá nær hún eins og gefur að skilja skammt, sérstaklega með tilliti til legu landsins. Stormsveipir og aftakaveður berast með ákaflega miklum hraða upp að ströndum landsins, en þegar hægt er að fá veðurfregnir af stórum svæðum, þá hefur það reynzt svo að undanförnu, að hægt er að vita um stefnu þessara stormsveipa og einnig að mæla hraða þeirra, og er þannig mögulegt að gera sér nokkuð ljósa grein fyrir því, hvenær þeirra sé að vænta á fiskimiðunum og við strendur landsins og hvenær þeir fari yfir landsbyggðina. Eins og nú standa sakir, stöndum við gersamlega varnarlausir gagnvart þessum aftakaveðrum og vitum ekkert, fyrr en þau eru skollin á með þeim afleiðingum, sem þau hafa í för með sér. Nú er það svo, að Englendingar og Bandaríkjamenn hafa komið sér upp nokkuð mörgum veðurathugunarstöðvum hér á landi og hafa samband við allar þær stöðvar, sem íslenzka Veðurstofan hafði áður samband við, auk þess sem þeir geta aflað sér upplýsinga frá sínum eigin skipum, sem sigla um hið stóra hafsvæði milli Bretlandseyja og Ameríku og mjög mikilsvert er að geta haft spurnir af um veðurfar. Það vantar því ekki, að hér á landi séu margar stöðvar, sem hafa allar sams konar upplýsingar og íslenzka Veðurstofan hafði áður til þess að byggja veðurspár sínar á og þar á meðal þær upplýsingar, sem nauðsynlegar eru fyrir Veðurstofuna, þegar fárviðri eru í nánd, en það gæti oft orðið til þess að forða veiðarfæratjóni, bátatjóni og stórkostlegu manntjóni. Þessar upplýsingar liggja allar fyrir hér á landi, og þannig má ætla, t. d. í sambandi við hið mikla fárviðri, sem geisaði yfir fiskimiðin hér við vestur- og suð-vesturströnd landsins síðastliðinn laugardag, að ef Veðurstofan íslenzka hefði haft þessar upplýsingar, þá hefði verið hægt að afstýra því mikla tjóni, sem fárviðri þetta olli. En þessar veðurfregnir, sem setuliðið hér býr yfir, eru algerlega lokuð bók fyrir veðurfræðinga okkar og því ekki til neinnar varúðar fyrir fiskimennina, sem hætta sér út á fiskimiðin á hinum löngu og dimmu vetrarnóttum. Eru þessir menn algerlega sviptir þeirri vernd, sem þeir gætu haft með því að fá aðvaranir um veðurútlit í tæka tíð. Þess vegna liggur þetta mál þannig fyrir, að það, sem ég ætlast til með samþykkt þessarar þáltill., er það, að stj. vinni að því við hernaðaryfirvöldin hér, að íslenzka Veðurstofan fái sömu aðstöðu og áður til þess að afla sér veðurfregna til að byggja á veðurspár sínar, eða þá hitt, að setuliðsstj. hér eða menn hennar, sem hafa viðkomandi störf með höndum, láti Veðurstofunni í té í tæka tíð þær upplýsingar um veðurfar, sem þeir hafa, svo að Veðurstofan geti svo unnið úr þeim og komið þeim á framfæri til landsmanna í tæka tíð. Mér skilst, að það sé því eftir annarri hvorri af þessum tveim leiðum, sem við verðum að freista þess eftir ýtrustu getu að fá eitthvað unnið á frá því, sem nú er, því að eins og sakir standa, er það meðal annars af þessum sökum, sem sjósókn hér við strendur Íslands er engu síður hættuleg en orustur þær, sem stórþjóðirnar heyja, sem nú berast á banaspjót úti um víða veröld. Hér er því hvorki um meira né minna að ræða en það, að allar líkur eru til, að við verðum að halda áfram að fórna mannslífum á sjónum eins og hingað til, ef fiskimenn verða sviptir þessari vernd, sem veðurfregnirnar gætu veitt þeim, ef engin breyting fæst á þessu gerð. Þetta er því mjög ömurlegt hlutskipti, þegar Íslendingar hafa sjálfir stofnun í sínu eigin landi, sem gæti verið okkur mikil vernd í hinni hörðu baráttu, ef þessi stofnun fengi notið þeirrar aðstöðu, sem hún þarf að hafa og gæti haft til þess að geta aflað sér upplýsinga viðvíkjandi starfi sínu. Setuliðið hér hefur í hendi sinni allar þessar upplýsingar, og er aðeins um það að gera að fá það til þess að láta landsmönnum þær í té. Það er ekki hægt að krefjast þess af ríkisstj., að hún geri hér nein kraftaverk. Hins má fullkomlega vænta, að hún reyni til þrautar að fá úrlausn á þessu máli eftir þeim höfuðleiðum, sem ég gat um hér að framan. Þeim aðilanum, sem við eigum undir úrlausn þessa máls, ætti að vera bezt skiljanlegt, hvers virði það er, að við getum aflað þess bjargráðs, sem þeir telja sér nú svo mikils vert. Ég veit, að hæstv.ríkisstj. og ekki sízt hæstv.utanrrh., sem hér verður eðlilega í fararbroddi, er allur af vilja gerður að gera það, sem hægt er til að greiða úr um þetta. Það, sem ég sagði hér um það, sem við eigum í húfi, er sízt orðum aukið, aðeins blákaldur veruleikinn, eins og reynslan færir okkur heim sanninn um, hvað við blasir, ef ekki fæst úr bætt. - Ég hef enga till. um að vísa málinu til n. Það liggur ljóst fyrir, og full nauðsyn er að geta undið að því bráðan bug sem fyrst. Ég vænti þess, að hv.Alþ. geti fallizt á þessa till. eins og hún liggur fyrir og afgreiði hana síðan til hæstv. ríkisstjórnar. Ég vil þakka hæstv. forseta, að hann hefur greitt fyrir framgangi þessa máls með því að taka það nú þegar á dagskrá, þó að það samkv. eðlilegum gangi þingmála hefði átt að bíða einum degi lengur.

Atvmrh. (Vilhjálmur Þór) Herra forseti. Það er rétt hjá hv.þm. Borgf., að Veðurstofan er miklum mun verr sett með að gefa veðurfregnir en var fyrir stríðið. Þetta hefur mönnum verið ljóst, og hæstv.fyrrv.ríkisstj. reyndi að bæta úr því, sem áfátt var. Hið sama hefur núv. ríkisstj. gert. Það er rétt hjá hv.þm., að áður fékk Veðurstofan veðurfregnir frá Ameríku, Bretlandi, Grænlandi og Noregi, en það mun öllum ljóst, að stríðsaðilar líta svo á, að veðurfréttir séu hættulegt vopn í höndum andstæðinga. Þess vegna er í öllum þeim löndum, sem þátt taka í stríðinu, bannað að senda út veðurfregnir, og við það atriði er ekki hægt að ráða. Hins vegar mun það vera svo, að herstjórnin hér á landi fær ýtarlegar veðurfregnir og veðurspár, en hún er mjög fastheldin á þær af þeim ástæðum, sem ég nefndi áðan, og hún telur miklu máli skipta, að veðurfregnir hennar fari ekki til óvinanna. Það er ástæðan til þess, að treglega gengur að fá þá lausn, sem æskileg væri. Á síðastliðnu ári reyndi núv. ríkisstj. mjög mikið að hafa áhrif í þessu máli og setti fram greinilegar kröfur um, að losað yrði um þau höft, sem eru á Veðurstofunni. Hún bar fram óskir á þann hátt, sem hv. síðasti ræðumaður tók fram, að samvinna yrði höfð um þessi mál milli herstjórnarinnar og Íslendinga, en því miður með neikvæðum árangri, þó að við bærum fram öll þau rök, sem hv.þm. Borgf. nefndi áðan. Ríkisstj. tók þó málið upp aftur og hefur nú farið fram á hið sama með einbeittum kröfum og rökum. Hver árangur fæst, þori ég ekki að fullyrða, en ég fullyrði, að eftir því, sem minn máttur má, skal eftir þessu gengið og leitazt við að fá um þetta svo fljóta og greiða úrlausn sem nokkur kostur er á, og verður þetta gert, hvort sem sú till., sem hér liggur fyrir, verður samþ. eða ekki. Um Veðurstofuna að öðru leyti vil ég taka það fram, að hún leysir sitt starf af hendi eftir þeim skilyrðum, sem fyrir hendi eru. Um það tilfelli, sem hv.þm. nefndi, þegar ofviðrið skall á, sem olli hinum hörmulegu slysum, er það að segja, að ég ætla, að Veðurstofunni hafi heppnazt að gefa út tilkynningu um, að stormur væri í aðsigi, er hafi verið send bæði til Vestfjarða og stöðva við Faxaflóa. Það breytir að vísu ekki því, að þörf sé á, að bætt sé um skilyrði Veðurstofunnar, og eins og ég sagði, verður lagt allt kapp á, að svo geti orðið. Mér skildist á hv.þm. Borgf., að það kæmi fyrir, að landssíminn léti veðurskeyti sitja á hakanum. Ég vona, að þetta sé byggt á misskilningi.

Ég sagði það ekki.

Þá bið ég afsökunar, enda ætti að vera í lófa lagið að hafa eftirlit með, að slíkt kæmi ekki fyrir í framtíðinni, og mun verða lagt ríkt á um það, að slíkt komi ekki fyrir. Hv. flm. sagðist treysta á, að þetta yrði lagt fyrir ráðamenn herstjórnarinnar og reynt að fá þann árangur, sem nauðsynlegur er. En eins og ég sagði áður, hefur þetta þegar verið lagt fyrir hana með ákveðnum kröfum og rökum, og því verður fylgt eftir að fá svör svo fljótt sem kostur er.

Flm. (Pétur Ottesen) Ég þakka hæstv. ráðh. góðar undirtektir um þetta mál. Hæstv. ráðh. segir, að hann muni vinna að þessu máli áfram, hvort sem till. verður samþ. eða ekki. Ég hélt, að honum mætti þykja að því nokkur styrkur að fá þessa till.samþ. og fá fram einróma vilja Alþ. um málið, sem ég efast ekki um, að fáist. Ég ætla, að hæstv. ráðh. ætti að hafa nokkurn stuðning í baráttu sinni í því að fá slíka samþykkt nú. Hitt var misskilningur, að ég segði, að það væri af nokkurs manns völdum eða landssímans, að veðurskeytin tefðust, en hitt er vitað, að tíðar símabilanir valda töfum, og auk þess eru svo mikil þrengsli á símanum, að margt nauðsynlegt verður af þeim ástæðum að sitja á hakanum. Ég var síður en svo að saka landssímann um það, að hann gerði ekki allt, sem hann gæti, til að koma veðurskeytum áleiðis. Um það, að Veðurstofan hafi sent út aðvörun um það, að stormur væri í aðsigi, er það að segja, að menn hafa reynslu af því, að veðurfregnir Veðurstofunnar eru nú óábyggilegar, hvort sem spáð er góðu eða illu. Auk þess var aðvörunin ekki gefin út þannig, að búast mætti við öðru eins fárviðri og á daginn kom, að hefði Veðurstofan vitað það, er ekki að efa, að hún hefði stílað aðvörun sína með öðrum hætti. Ég efast ekki um, að hún geri það, sem hægt er, eftir þeim aðstæðum, sem hún býr við. Ég vil að lokum segja þetta: Ef svo reynist, að þeir menn, sem hér hafa um að ráða, daufheyrast við kröfum Íslendinga um það, að nokkuð sé rýmkað til, þá megi þeir fá að vita, að þeir eru hér að framkvæma glæpsamlegt athæfi gagnvart hinni íslenzku þjóð.

Gísli Jónsson Það er bert, eftir þeim umr., sem hér hafa farið fram, að það er tilgangur hv.flm. að gefa hæstv.ríkisstj. styrk bak við sig um kröfur á hendur erlenda hervaldinu. Ég vil benda hv.flm. á, hvort ekki væri rétt að taka till. til nánari athugunar og breyta orðalaginu. Ef það er meiningin hjá hv.flm. að veita hæstv.ríkisstj. aðstoð, vildi ég ráðleggja honum að breyta þá orðalaginu þannig, að ríkisstj. skuli falið að láta Veðurstofuna senda til íslenzkra fiskiskipa þær veðurfregnir, sem hægt er að afla hér. Það mundi þá frekar verða skoðað af herstjórninni sem tilboð um samvinnu. Ég legg ekki til, að málið fari í n., en væri það ekki heppilegra með tilliti til þess, að árangur náist með samkomulagi við herstjórnina?

Flm. (Pétur Ottesen) Ég legg það á vald Alþ., hvort það vísar till. til n. eða ekki. Ég efast ekki um, að hæstv.ríkisstj. mun flytja þau rök, sem til eru í þessu máli, og till. er þannig orðuð, að ekki er hægt að misskilja orðalagið. Ég legg sem sagt enga megináherzlu á, hvort till. fer í n. eða ekki. Ég hygg, að þess sé ekki þörf. En ég legg áherzlu á það, að Alþ. afgreiði þetta mál nú og einmitt í tilefni af því, sem nú hefur verið að gerast og hægt er að benda á til rökstuðnings málinu.

Flm. (Sigurður Thoroddsen) Herra forseti. Ég flyt hér á þskj. 39 till. ásamt þremur öðrum þm. Ég ætla ekki að fjölyrða um þetta mál, en læt nægja að vísa til grg., sem er allýtarleg. Þó skal ég geta þess, að þessi till. lá fyrir raforkun., og var þar samþ., að hún yrði flutt hér á Alþ. Vildi ég mælast til þess við fjvn., að hún sæi sér fært að stuðla að framkvæmdum í þessu máli sem fyrst.

Flm. (Jónas Jónsson) Herra forseti. - Eins og þessi till. ber með sér, hefur n. manna úr Suður-Þingeyjarsýslu snúið sér til þingsins með þetta mál og þá fyrst til mín sem þm. kjördæmisins. Nú er svo komið, að hálf sýslan er undirlögð fjárpestina. Hefur hún herjað svo stórkostlega, að nærri mun láta, að helmingur bænda mundi ekki hafa atkvæðisrétt um niðurskurð, ef ákvæðið um, að þeir einir, er eiga 25 kindur og þar yfir, skuli hafa atkvæðisrétt, ætti að gilda. Virðist þó hins vegar ekki réttlátt, að þeir hafi ekki atkvæðisrétt, þar eð þeir, er fé eiga, munu í lengstu lög hika við að greiða atkv. með því, að bústofn þeirra verði skorinn niður, sem þó mun nú nauðsyn. N. leggur því til, að þeir, er misst hafa fé sitt, hafi einnig atkvæðisrétt, og óskar, að atkvgr. fari fram í vor. Fyrir nokkrum árum var gerð tilraun með fjárskipti í einum hrepp, og þótt ekki geti talizt, að fullnaðarreynsla hafi enn fengizt, þá virðist svo, að bændur þar muni rétta við. Ég legg hér ekki fram neina kostnaðaráætlun þessu víðvíkjandi. Það mun verða að vera samningamál við ríkisstj. og fjvn. Ég get ekki ætlazt til, að skaðinn verði greiddur að fullu, tel, að þar verði að gæta nokkurs hófs sem annars staðar. Þm. mun kunnugt, hversu háttar í sveitum þessum. Ekkert er unnt að gera til að ráða bót á þessum sjúkdómi, og annar atvinnuvegur fyrir héraðsbúa mun ekki koma til greina. - Ég vænti því, að Alþ. taki á þessu nauðsynjamáli með skilningi.