Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Ég hef leyft mér ásamt hv. þm. Stefáni Benediktssyni að flytja brtt. við það frv. sem hér er til umr. Hún hljóðar svo: „Við 5. gr. Greinin orðist svo: Þeir sem heilbrrh. hefur veitt löggildingu skv. lögum þessum skulu ganga fyrir þegar ráðið er til þeirra starfa sem lög þessi taka til.“ Ég tel þetta nægilegt til að vernda rétt þess fólks sem hefur öðlast menntun til þeirra starfa sem hér er fjallað um og óskilgreind eru, en ég tel ekki rétt að hafa í lögum „Óheimilt er að ráða til þeirra starfa, sem undir lög þessi heyra, aðra en þá sem heilbrrh. hefur veitt löggildingu skv. lögum þessum og reglugerðum sem settar kunna að verða skv. þeim“, eins og er í frv. sem hér liggur fyrir. Ég tel að strax og þetta frv. verður að lögum þyrfti að brjóta lög eða veita undanþágur. Og eins og ég sagði við 2. umr. og vitnaði í bréf Vinnuveitendasambands Íslands, sem barst nú nýlega, tel ég að þetta brjóti í bága við 69. gr. stjórnarskrárinnar, um atvinnufrelsi.

Frsm. (Davíð Aðalsteinsson) Hæstv. forseti. Hér liggur fyrir brtt. á þskj. 872, frá hv. þm. Kolbrúnu Jónsdóttur og Stefáni Benediktssyni, við 5. gr. frv. til l. um starfsheiti og starfsréttindi heilbrigðisstétta. Eins og 5. gr. frv. hljóðar er óheimilt að ráða til þeirra starfa, sem undir þessi lög heyra, aðra en þá sem heilbrrh. hefur veitt löggildingu skv. lögum þessum og reglugerðum sem settar kunna að verða skv. þeim. Ég vil minna á í þessu sambandi að hér er um rammalöggjöf að ræða þar sem hlýtur að koma fram meginstefna. Um annað er ekki að ræða að mínum dómi. Eins og fram kemur í frv. er að sjálfsögðu gert ráð fyrir að auk þeirra reglna sem kveðið er á um í 2. gr. geti ráðh. sett nánari ákvæði í reglugerð um framkvæmd laga þessara. Ég tel eðlilegt að meginreglur séu skýrar, en þar sem vikið er að reglugerðarsetningu sé eðlilegt að um mismunandi forsendur geti verið að ræða með tilliti til hinna ýmsu stétta og skynsamlegra að athuga þessi mál. Þá er ég með brtt. á þskj. 872 í huga. Í þeirri brtt. er óyggjandi gert ráð fyrir að aðili hafi hlotið löggildingu. Frá því er ekki hvikað. Ég ítreka að heilbr.- og trn. var sammála um afgreiðslu þessa máls að svo miklu leyti sem menn voru mættir þar til starfa. Ég vil enn fremur benda á að heilbr.- og trn. Nd. var samhljóða í áliti sínu um þetta frv.



Virðulegi forseti. Hér er vissulega komið að nokkru álitamáli, hvað gera eigi. Ég skal viðurkenna að vel mætti orða þetta á einhvern annan hátt en þarna er gert núna í sambandi við starfsréttindi og starfsheiti. Það kann vel að vera að n. hefði getað fundið eitthvert annað orðalag. En út af ummælum sem hér féllu varðandi brot á stjórnarskránni skv. því sem Vinnuveitendasambandið sagði um þetta mál vildi ég geta um það að frá árinu 1971 hafa verið hér í gildi lög um tæknimenntaðar heilbrigðisstéttir og þar segir, með leyfi virðulegs forseta, í 5. gr.: „Óheimilt er að ráða til heilbrigðistæknistarfa aðra en þá sem heilbrrh. hefur veitt löggildingu skv. lögum þessum og reglugerðum sem settar kunna að verða um heilbrigðistækna.“ Þannig orðalag er í fleiri lögum, en ég minni á þessi lög sérstaklega vegna þess að lög um starfsréttindi og starfsheiti heilbrigðisstétta taka við af þessum lögum frá 1971.



Virðulegi forseti. Auðvitað fer ekkert á milli mála að þess eru víða fordæmi að finna að slík ákvæði, sem fram koma í 5. gr. þess frv. sem hér um ræðir, eru fyrir hendi og að alltaf þegar slík ákvæði eru sett í lög kemur upp sú spurning hvort ákvæði sem þessi stangist e. t. v. á við 69. gr. stjórnarskrárinnar. Samþykki menn lög með ákvæðum sem þessum eru þeir um leið að samþykkja að hér ráði almenningsheill og þannig með óbeinum hætti líka að skuldbinda stjórnvöld til að uppfylla nægjanlegt framboð af starfskröftum á viðkomandi sviði því að ella er ekki hægt að framfylgja lögunum. Ef óheimilt er að ráða til starfa aðra en þá sem undir þessi lög heyra verða stjórnvöld að sjá til þess að alltaf sé til nægilega stór hópur fólks með tilskilda menntun í landinu þannig að aldrei komi til þess að menn geti ekki ráðið í stöður, jafnvel þó að fólk bjóðist til þessara starfa, bara af því að ekki sé fyrir hendi tilskilin réttindi skv. þessum lögum. Ég hef lýst því áður hér í þessum ræðustól að ég er mótfallinn þessari sérréttindalöggjöf, sem Alþingi er farið að afgreiða á seinni árum á færibandi, og tel það óþarfa þróun í jafnfámennu og strjálbýlu landi sem Íslandi. Það hlýtur að koma í veg fyrir eðlileg og óþvinguð samskipti manna þegar farið er að lagskipta starfsstéttum með þessum hætti, sem gert er með löggjöf þessari sem tekur ekki mið af raunveruleikanum í strjálbýli eins og er hér á landi þar sem menn verða oft og tíðum að sinna ýmsum störfum sem þeir ekki endilega eru sérmenntaðir eða sérhæfðir til. Þó að ástandið sé kannske ekki eins og það var á dögum Stephans G. búum við Íslendingar enn við það í dreifbýli að menn vinna þar mjög fjölbreytt störf, bæði á tæknilegu sviði og menningarlegu sviði og ég tel það mjög heilbrigt ástand. Ég held að það sé okkur Íslendingum ekki til farnaðar að flytja inn það mjög svo leiðinlega menningareinkenni iðnaðarþjóðfélagsins að lagskipta starfsstéttum þannig að samband og samgangur milli þeirra sé gerð ómöguleg, og þá á ég við samstarf, þar sem réttindi boða að óheimilt sé að fara inn á starfssvið annars aðila. Ég býst við að allir þeir sem hér eru inni átti sig á því að fátt hefði gerst á þessu landi á þessari öld ef við hefðum búið við svipaða löggjöf og þessa á öllum sviðum atvinnulífs.