Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka velferðarnefnd kærlega fyrir gott samstarf og mikla og góða vinnu við breytingu á lögum um húsnæðissamvinnufélög. Ég vil líka fá að nota tækifærið hér og þakka hinum fjölmörgu hagsmunaaðilum sem komu að vinnslu frumvarpsins. Þetta frumvarp er viðbragð við reynslu af vanda þeirra fjölmörgu húsnæðissamvinnufélaga sem starfa á Íslandi í framhaldi af hruninu. Þetta er viðbragð við því hvernig við getum styrkt stöðu þeirra, komið til móts við ólík sjónarmið, annars vegar búseturéttarhafa og hins vegar félaganna sjálfra. Við höfum lært mikið af því sem hefur gerst á undanförnum árum. Í mínum huga eru húsnæðissamvinnufélögin ein af lykilstoðunum undir öflugum og virkum húsnæðismarkaði. Þessar breytingar munu leiða til þess að mínu mati að húsnæðissamvinnufélögin verða enn öflugri en þau hafa verið og við munum sjá hundraða íbúða byggð í þessu fyrirkomulagi í framhaldi af samþykkt frumvarpsins.

Hæstv. forseti. Við greiðum atkvæði um frumvarp til laga um breytingu á lögum um húsnæðissamvinnufélög. Meginmarkmið þessa frumvarps er að auðvelda húsnæðissamvinnufélögum að starfa á Íslandi í samræmi við það markmið stjórnvalda að landsmenn búi við öryggi í húsnæðismálum og hafi raunverulegt val um búsetuform þannig að einstaklingar geti í auknum mæli valið á milli búsetuforma. Auk þess er markmið frumvarpsins að auka vernd búseturéttarhafa og skýra nánar réttarstöðu þeirra, annarra félagsmanna sem og húsnæðissamvinnufélaganna sjálfra. Frumvarpinu er jafnframt ætlað að stuðla að sjálfbærni í rekstri slíkra félaga á sama tíma og leitast er við að auka svigrúm fyrir fjölbreytileika þeirra með því að fela þeim sjálfum ákvörðunarvald um ýmis atriði er áhrif kunna að hafa á rekstur þeirra í samþykktum þeirra fremur en að fjalla um þau nákvæmlega í lögum. Öll hv. velferðarnefnd stendur að afgreiðslu málsins.

Hæstv. forseti. Ég mæli hér, fyrir hönd hv. stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar, fyrir nefndaráliti til 3. umr. með breytingartillögu um frumvarp til laga um breytingu á lögum um þjóðfána Íslendinga og ríkisskjaldarmerkið, nr. 34/1944, með síðari breytingum (notkun fánans við markaðssetningu á vörum og þjónustu). Nefndarálitið er að finna á þskj. 1168, mál nr. 156. Nefndin hefur fjallað um málið að nýju eftir 2. umr. og fengið á sinn fund Ágúst Geir Ágústsson frá forsætisráðuneyti og Björgu Ástu Þórðardóttur frá Samtökum iðnaðarins. Við meðferð málsins komu fram ábendingar sem leiddu til þess að málinu var vísað til umfjöllunar nefndarinnar að nýju. Ábendingarnar miða að því að tryggja að notkun fánans við merkingar veiti neytendum skýrar og gagnsæjar upplýsingar um uppruna og takmarki ekki um of möguleika íslenskrar framleiðslu til að geta um upprunann með þeim hætti. Nefndin tekur undir mikilvægi þessa og leggur til nokkrar breytingar á málinu til þess að auka skýrleika og gagnsæi við notkun fánamerkingarinnar fyrir neytendur. Nefndin leggur til að í stað þess að miða við að vara teljist íslensk sé hún framleidd hér á landi úr innlendu hráefni að uppistöðu til verði miðað við að hún teljist íslensk sé hún framleidd úr innlendu hráefni að hluta eða öllu leyti, enda hafi hún hlotið nægilega aðvinnslu hérlendis. Með því skilyrði er í reynd gerð krafa um að nægilegur hluti virðisaukningar vöru verði til í landinu. Það skilyrði er einnig í samræmi við reglur sem gilda um mat á uppruna vöru. Fyrir nefndinni komu fram sjónarmið um að þegar um er að ræða landbúnaðarhráefni, sem framleidd eru á Íslandi, geri neytendur í vaxandi mæli kröfu um að uppruna þeirra sé getið í merkingum. Þannig geti verið hætta á að neytendur muni álíta það villandi að vörur framleiddar úr innfluttum landbúnaðarhráefnum, t.d. kjöti, mjólk og grænmeti, beri íslenska fánann. Nefndin fellst á nauðsyn þess að bregðast við því og leggur til viðbótarákvæði sem felur í sér undanþágu, þ.e. að vara teljist ekki íslensk ef hún er framleidd úr innfluttu hráefni sem telst vera einkennandi hluti vörunnar og er eðlislíkt búvöru, þar með talið afurðir eldisfiska, sem er ræktuð hér á landi, vöru sem er framleidd hér á landi á garðyrkjubýli, gróðrarstöð eða garðyrkjustöð, eða nytjastofnum sjávar sem veiddir eru af íslenskum skipum innan íslenskrar fiskveiðilandhelgi. Nefndin fellst einnig á sjónarmið um að gera þurfi greinarmun á vöru sem hönnuð er á Íslandi undir íslensku vörumerki eftir því hvort hún er framleidd hérlendis eða erlendis. Nefndin tekur undir að þótt hvort tveggja megi merkja með fánanum sé mjög mikilvægt að jafnframt komi ætíð fram í merkingu vöru í hvaða landi hún er framleidd. Nefndin telur þannig að slíkt sé til þess fallið að veita neytendum eðlilegar upplýsingar um vöruna. Nefndin leggur einnig til að ráðherra verði falið að útfæra nánar í reglugerð hvað teljist nægileg aðvinnsla, hvað teljist einkennandi hluti vöru og eðlislíkt hráefni og skilgreiningu framleiðslulands. Það má segja, virðulegi forseti, þegar við drögum þetta saman, að þessi sjónarmið hafi ávallt verið uppi og gegnumgangandi í umræðu um málið við meðferð þess, og að hér sé þess gætt til hins ýtrasta að mæta kröfum neytenda og atvinnulífsins gagnvart uppruna vöru þegar kemur að notkun þjóðfánans, sér í lagi þegar kemur að landbúnaðarafurðum, sjávarfangi og íslensku grænmeti, auk þess að gætt sé að skýrt komi fram hvert framleiðslulandið sé þegar kemur að hönnun. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með þeim breytingum sem er að finna í nefndaráliti og vísa ég til þeirra breytinga og ætla ekki að lesa hér upp. Við afgreiðslu málsins voru eftirfarandi hv. þingmenn fjarverandi: Birgitta Jónsdóttir, Elsa Lára Arnardóttir og Árni Páll Árnason. Undir nefndarálitið rita á Alþingi þann 12. apríl 2016 eftirtaldir hv. þingmenn: Ögmundur Jónasson, formaður hv. stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar, Willum Þór Þórsson, Birgir Ármannsson, Brynjar Níelsson, Helgi Hjörvar og Höskuldur Þórhallsson.