Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Sjútvn. hefur haft til athugunar frv. til l. um fiskvinnsluskóla og leggur til, að frv. verði samþ. með smávægilegri breytingu. Í fyrsta lagi teljum við rétt, að staðsetning skólans verði ekki ákveðin fyrir fram, þannig að hann skuli ákveðið staðsettur í Reykjavík. Við teljum, að fleiri staðir en Reykjavík ein komi til greina, og mér var kunnugt um það, að svo var einnig álit þeirrar n., sem upphaflega gerði drög að þessu frv. Segja má, að þegar á það er litið, hvað Íslendingar eiga mikið undir sjávarafla og vinnslu sjávarafurða, þá sé það vonum seinna, að komið sé á fót slíkri menntastofnun, sem hér um ræðir. Það mun hafa verið árið 1966, sem sett var á stofn svokölluð fiskiðnskólanefnd, og var formaður þeirrar n. Hjalti Einarsson efnaverkfræðingur. N. þessi, sem var allfjölmenn, hélt marga fundi um málið og skilaði síðan áliti. N. aflaði sér m. a. ítarlegra upplýsinga um þessi mál og um það, hvernig þeim væri skipað í nágrannalöndunum. Sérstaklega var athugað um það í Noregi, á hvaða stigi fiskiðnfræðsla hjá þeim væri. Það kemur fram í aths. við frv., að sú n., sem skipuð var þann 10. júlí s. l. og endanlega samdi það frv., sem hér liggur fyrir, hefur að verulegu leyti byggt á þeim álitsgerðum og till., sem fyrir lágu um málið. Eins og fram kemur á þskj. nr. 635, bar sjútvn. Nd. fram nokkrar brtt. við frv. við afgreiðslu málsins í þeirri d. Ég tel, að allar þær breytingar hafi verið til bóta. Þá vil ég geta þess, að önnur breytingin, sem sjútvn. þessarar d. hefur leyft sér að bera fram, er einnig við 6. gr., en hún er um það, að á árunum 1972–1975 skuli enn fremur undirbúa stofnun fiskvinnsluskóla 1. og 2. stigs á Akranesi auk Suðurnesja, eins og þar stendur. Akranes er, svo sem kunnugt er, allmikill fiskibær. Auk útgerðar eru þar fjögur frystihús, tvær niðursuðuverksmiðjur, reykhús og fiskmjölsverksmiðja. Það er því augljóst mál, að á Akranesi er full þörf fyrir menntastofnun þá, sem hér um ræðir. Í 14. gr. frv. eru taldar upp þær helztu verklegar námsgreinar, sem kenna skal við skólann. Er það meðferð á nýjum fiski, ísun, flökun, frysting, söltun, flatning, síldarsöltun, herzla, reyking, niðursuða, framleiðsla fiskrétta, lifrarbræðsla, fiskmjölsframleiðsla o. s. frv. Allt eru þetta stórir þættir í okkar útflutningsframleiðslu, en sem verulega hefur skort á, að einstaklingar gætu aflað sér menntunar eða kunnáttu í að vinna að. Að vísu hafa um alllangt skeið verið starfrækt námskeið í fiskmati undir leiðsögn Fiskmats ríkisins, og hafa þessi námskeið komið að nokkru gagni. Herra forseti. Ég tel ekki ástæðu til að orðlengja frekar um frv., en vænti þess, að brtt. n. verði samþ. og frv. þannig breyttu síðan vísað til 3. umr.



Herra forseti. Í sjálfu sér hef ég ekki miklu við það að bæta, sem frsm. sjútvn. greindi hér frá. Við vorum allir sammála um það að veita þessu frv. stuðning og lýsa ánægju okkar yfir því, en ég vil þó undirstrika það, að með samþykkt á þeirri brtt., sem fyrir liggur, lýsum við raunar yfir, að eðlilegt sé, að skólinn sé ekki staðsettur í Reykjavík og ekki sé ástæða til þess að draga alla skóla landsmanna í einn hnapp hér í Reykjavík, sem þjónar svo miklu hlutverki, eins og þessi skóli á að gera líka, sem á að vera fiskvinnsluskóli og á að mennta menn til frekara framhaldsnáms og útskrifa fiskvinnslufræðinga, sem geta svo aftur verið leiðbeinendur og stjórnendur víða um land. Það varð samkomulag í Nd. að leggja til, að fyrstu tvö stigin eigi skóla viða um landið, og við bætum hér - eins og greint var frá áðan í framsögu - Akranesi við, en við breytum ákvæði 6. gr. um staðsetningu skólans og segjum: Skólinn skal staðsettur á Suðvesturlandi. Ég get ekki látið hjá líða að greina frá ályktun í bæjarstjórn Hafnarfjarðar. Hún hefur mjög hvatt til þess, að það yrði gefinn kostur á því, að skólinn yrði staðsettur í Hafnarfirði. Það fer fram endurskipulagning á iðnskóla þar, og nýtt húsnæði er þar í undirbúningi, og einnig er kennaravandamálið hvorki minna né meira í Hafnarfirði en í Reykjavík. Aðgangur að Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins, sem er bundinn nokkuð þessu frv., er alveg jafnt fyrir hendi, hvort sem skólinn er staðsettur í Reykjavík eða Hafnarfirði, og möguleikar á því að nema margar fiskvinnslugreinar eru meiri í Hafnarfirði en í Reykjavík, ef út í það væri farið að gera samanburð á því. En því má sleppa hér. Það eru því alveg full rök fyrir því að líta í kringum sig, áður en menn vilja staðsetja skólann eða æðri stig hans hér í Reykjavík, vegna þess að engin ástæða er til þess að draga alla skóla landsins - sérstaklega á æðri stigum - til Reykjavíkur og sameina allt hér á einum bletti. Það yrði veruleg lyftistöng fyrir Hafnarfjörð og lægi vel við vegna Suðurnesja og vegna hráefnisöflunar að staðsetja skólann þar. Ég hef hér í höndunum ályktanir varðandi þetta og tel ekki ástæðu til að eyða tíma hv. d. í að lesa það upp, en þar er lagt til, að öll atriði þessa máls verði athuguð gaumgæfilega og sú ákvörðun tekin, að skólinn verði staðsettur í Hafnarfirði.



Herra forseti. Ég sé það, þegar ég les nál. um frv. til l. um fiskvinnsluskóla, að svo óheppilega hefur viljað til í öllum þessum hamagangi hér, að hvorugur fulltrúi Framsfl. í n. hefur haft tækifæri til þess að sitja þann fund, sem þetta mál var afgreitt á. Ég hygg þó, að því verði tæpast haldið fram og a. m. k. ekki með rökum, að fjarvist þeirra stafi af áhugaleysi framsóknarmanna á því, að fiskvinnsluskóli verði reistur, því að ég hygg, að á engan hv. þm. sé hallað, þó að frá því sé greint og því haldið fram, að þeir hv. þm. Ingvar Gíslason og Jón Skaftason hafi lengst allra manna flutt till. um það á Alþ., að slíkum skóla yrði komið á fót - eða síðan 1960, og hæstv. sjútvrh. hafa skipað n. - a. m. k. tvær - til þess að ráða fram úr því vandamáli, hvernig þessum skóla verði fyrir komið. Ég sé ástæðu til þess að fagna því sérstaklega, að þetta langþráða mál er nú loksins að nálgast veruleikastigið, og vil gjarnan, að það komi fram hér við þessa umr. málsins. Ég ætlaði að öðru leyti ekki að lengja umr. að marki. Hv. sjútvn. hefur gert þá breytingu á frv. frá upphaflegu formi, að skólinn skuli vera staðsettur á Suðvesturlandi í stað Reykjavíkur, eins og frv. gerir ráð fyrir. Í upphaflega frv., sem var víst aldrei lagt fram af hæstv. ríkisstj., en einhverjir lögðu þetta frv. þó fram, var einmitt ákveðin staðsetning þessa skóla á Suðvesturlandi. Hæstv. ríkisstj. eða n. sú, sem hún skipaði til þess að kanna þetta mál - verk- og tæknimenntunarnefnd, hygg ég, að hún sé kölluð - hefur lagt til grundvallar sínu starfi frv. fyrri nefndar. Hún hefur breytt í því nokkrum atriðum. Þetta er eitt þeirra. Ég skal ekki leggja neinn dóm á það, hvar þessi skóli sé bezt staðsettur, og það er vissulega alveg rétt, sem hv. síðasti ræðumaður sagði, að ástæðulaust er og raunar rangt að hrúga öllum skólastofnunum og menntastofnunum landsins á einn stað - í Reykjavík. En ég bendi á það og hlýt að benda á það, að af einhverjum ástæðum hefur sú n., sem tók fyrra frv. til endurskoðunar, komizt að þeirri niðurstöðu, að skólinn væri þrátt fyrir allt bezt staðsettur í Reykjavík, og ég held þess vegna, að það sé alveg ástæðulaust, að menn séu að túlka væntanlega lagasetningu eða leggja í hana meiri merkingu en orðin segja. Í brtt. hv. sjútvn. segir, að skólinn skuli staðsettur á Suðvesturlandi. Það hlýtur að verða mat þeirra, sem framkvæmd hafa með höndum að ákveða, hvaða staður verður fyrir valinu á Suðvesturlandi, og þessi breyting, þótt samþykkt verði, útilokar ekki, að skólinn verði staðsettur í Reykjavík, ef það verður niðurstaða þeirra, sem hrinda málinu í framkvæmd. Með þessum skilningi tel ég einsýnt, að allir hv. dm. geti sameinazt um þessa brtt. En það mætti alveg segja mér, án þess að ég vilji neinn dóm um það fella, að verk- og tæknimenntunarnefnd hafi við nánari athugun komizt að því, að hér séu þrátt fyrir allt þeir starfskraftar, sem þessi skóli þarf við að styðjast, fremur en á öðrum stöðum, t. d. rannsóknastofnanir sjávarútvegsins ýmsar, matsstofnanir sjávarútvegsins og sölusamtökin. Hér eru fiskiðjuver með fjölbreyttri fiskvinnslu. Þannig get ég ekki annað séð en Reykjavík uppfylli þessi skilyrði. Það er alveg sjálfsagt að mínu mati að staðsetja skólann annars staðar, ef skilyrði þar eru jafngóð til þess. En umfram allt verðum við þó að fá þennan skóla, sem svo lengi er búið að bíða eftir, settan, þar sem hann gerir mest gagn fyrir sjávarútveginn í landinu. Það verður engin tiltakanleg lyftistöng fyrir Reykjavík, þótt þessi skóli bætist hér við, og ég er ekki að flytja hér mál Reykjavíkur, þó að ég segi þessi orð, heldur fyrst og fremst mál skólans, þannig að það verði tryggt, að hann verði þar niður settur, sem hann hefur mesta möguleika á því að gegna sínu vissulega þýðingarmikla hlutverki fyrir sjávarútveginn í landinu.