Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég þarf ekki að hafa mörg orð um þetta frv., sem hér er til umr. Landbn. hefur athugað frv. og leggur til, eins og nál. á þskj. 208 ber með sér, að frv. verði samþykkt óbreytt. Þó þykir mér rétt að geta þess hér og nú, að fyrir landbn. liggur annað frv. til l. um breyt. á l. um sauðfjárbaðanir, en vegna þeirrar sérstöðu, sem þetta frv. hefur, sem hér er til umr., að það er um frestun á böðun á þessu ári og því nauðsynlegt að hraða því mjög, þá hefur orðið um það samkomulag í n. að hleypa þessu frv. áfram strax og með þeim hraða, sem hægt er, en taka síðan fyrir til nánari athugunar það frv. annað um baðanir, sem fyrir liggur í d. Þetta frv. er eingöngu um það að fresta böðun á þessum vetri, og til þess að menn fari ekki að leggja í þann kostnað, sem því fylgir að baða, þá þarf að hraða þessu frv. N. mælir sem sé með því, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Svo sem hv. þdm. er kunnugt, var gerð mjög veigamikil breyting á tollskránni snemma á þessu ári vegna aðildar Íslands að fríverzlunarbandalaginu. Það hefur komið í ljós síðan, sem raunar mátti gera ráð fyrir, að ýmsum fleiri liðum þyrfti að breyta vegna aðildar að bandalaginu, þar sem bæði voru nokkur vafaatriði, sem þegar var vitað um og þurfti nánar að ræða við EFTA-ráðið í Genf, og enn fremur var vitað um, að gera þyrfti nokkrar breytingar vegna ýmissa vörutegunda, en ætlunin var að leysa þetta með öðrum hætti, eins og vikið er að í grg., og skal ég taka það fram, að það, sem þar er við átt, er, að það hefði verið hugsanlegt að leysa með þeim hætti að leggja á innlent tollvörugjald til þess að jafna þar metin og ná sama tilgangi. Það þótti hins vegar við nánari athugun ekki fært ekki sízt vegna þess, að þó að það hefði verið gert vegna tveggja vörutegunda, en það var ætlunin að leysa þetta með þeim hætti, þá voru svo mörg önnur atriði, sem þurfti að taka upp til endurskoðunar og athugunar, að réttast þótti að flytja breytingar á tollskránni, þó að ég skuli játa það, að það er alltaf með nokkrum ugg, sem maður leggur upp með slíkt, vegna þess að það koma þá mörg önnur atriði til sögunnar. En ég vil taka alveg sérstaklega fram, til þess að það valdi engum misskilningi, að með þessu frv. er ekki ætlunin að hefja neina allsherjarendurskrá tollskrárinnar, og ég legg á það ríka áherzlu, að ekki verði gerðar frekari breytingar á tollskránni en þær, sem hér er um að ræða og ef einhverjar hliðstæðar breytingar koma fram við meðferð málsins hér á Alþ., sem eru sama eðlis, þ. e. sem mundu ella valda misræmi vegna breytinganna, sem leiða af EFTA-tollbreytingunum, ef ekki yrðu hliðstæðar breytingar gerðar. Það kann auðvitað alltaf að vera, að einhver einstök atriði komi þannig upp. En þó að hér sé að vísu um allmörg tollskrárnúmer að ræða, þá eru þetta ekki veigamiklar breytingar á tollskránni. Þó er gert ráð fyrir, að ef færi yfir til EFTA-landa allur sá innflutningur, sem hér um ræðir, þá geti það numið nokkrum fjárhæðum eða allt að 26 millj. kr. miðað við innflutning 1969 og kannski eitthvað meira miðað við innflutning nú, ef allur innflutningurinn færðist yfir til EFTA-landa. En breytingin verður ekki nema að því leyti til, sem það færist yfir til EFTA-landa. Það, sem hér er langveigamesta breytingin, varðar rafmagnseldavélar, tvöfalt gler og ýmis lýsingartæki, sem gert er ráð fyrir að lækka toll á, þannig að fullunnu vörurnar lækki samkv. sömu reglu og notuð var við tollabreytinguna fyrr á þessu ári, þ. e. að fullunnu vörurnar lækki um 30%, en hráefni í umræddar vörur lækki um 50%. Nokkrar aðrar smábreytingar eru gerðar, sem leiða af eðli málsins og eru til samræmingar, en hafa ekki neina verulega þýðingu. Það er t. d. lækkun á tolli á plastplötum; tollur af þeim fer niður í 15%. Þær eru notaðar í alveg sama tilgangi og bárujárnsplötur, en ekki hafði verið athugað að gera breytingar á þessum lið. Nokkrir aðrir liðir, sem nefndir eru í grg., eru einnig lækkaðir. Einn liður er sérstaklega lækkaður vegna GATT-tollalækkana, sem áður hafa verið framkvæmdar. Það voru tollabreytingar á skrifstofuvélum, sem annars mundi kannski ekki vera mönnum sérstaklega skiljanlegt, að væru nauðsynlegar, en það er lokaþátturinn í breytingum þeim, sem við gengumst undir með aðild okkar að GATT. Heimildarákvæði, sem hér eru sett inn, eru að meginhluta til tengd þeim breytingum, sem ég gat um áðan, þ. e. breytingu á t. d. eldavéla- og rafmagnsvélatollunum. Það er nauðsynlegt að taka inn heimildir til þess að endurgreiða tollmismun af efnivörum, svo sem gert er í tollskránni, þegar álíka stendur á. Það er jafnframt tekin inn heimild, sem ætluð er til hægðarauka, þannig að það megi sameina í einn tollflokk smásendingar, sem eru innan við 10 þús. kr. að verðmæti. Þá er gert ráð fyrir að endurgreiða efni til vatnsúðunartækja í kartöflugörðum og tæki til vökvunar í gróðurhúsum, en þetta er samræmingaratriði, því að vatnsúðunarkerfið sjálft í kartöflugörðunum er nú í 10% tolli. Varðandi þá heimild, sem lagt er til að fella niður í 5. tölul. heimildargreinarinnar, þá er þar aðeins um að ræða heimildir, sem samþykktar voru í tollskrárfrv. í vor, um endurgreiðslur og nokkur önnur atriði, en allt var það tímabundið og á þar af leiðandi ekki lengur heima í tollskránni. Þá er bráðabirgðaákvæði, sem hér er tekið upp, þess eðlis, að verðlagsnefnd sé heimilt - og er það gert með hliðsjón af verðstöðvunarlögunum - ef ástæða þykir til og ef um verulegar tollabreytingar er að ræða, að endurskoða álagningu, þannig að hún megi áfram vera hin sama, þ. e. óbreytt að krónutölu þrátt fyrir tollabreytinguna. Ég sé ekki ástæðu til, herra forseti, að orðlengja frekar um þetta frv. Það er gert ráð fyrir því, að það taki gildi nú 1. jan. Því hefur seinkað meira en gert hafði verið ráð fyrir, þegar gengið var frá þessu ákvæði. Að vísu hefði það verið mjög æskilegt, en mér hugkvæmdist ekki að ætlast til þess, að hv. þd. afgreiddi það með þeim hraða. Ég mundi hins vegar vilja mæla með því, að þd. kynnti sér hjá tolladeild fjmrn., hvernig þetta frv. er byggt upp, og endurtaka það, sem ég sagði í upphafi míns máls, að með þessu frv. er ekki ætlunin að endurvekja hugleiðingar um tollabreytingar almennt, heldur er hér um að ræða óhjákvæmileg atriði, sem leiða af aðild okkar að EFTA, og nokkrar eftirhreytur í því sambandi, sem annaðhvort verður ekki beinlínis komizt hjá vegna aðildarinnar eða nauðsynlegt og eðlilegt þykir að gera til samræmingar við breytingar, sem þegar hafa verið gerðar. Ég legg svo til, herra forseti, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Það eru örfá orð í sambandi við það frv., sem hér er til umr. um breyt. á l. um tollskrá. Eins og hæstv. fjmrh. raunar rakti, gerðist það í byrjun þessa árs vegna þeirrar ákvörðunar meiri hl. Alþ., að Ísland skyldi frá 1. marz s. l. vera aðili að EFTA, að lagðar voru fram mjög margar till. til breytinga á tollskránni. Samkv. EFTA-samningnum áttu verndartollar á vörum frá EFTA-löndunum að lækka strax um 30%. Sú lækkun á að standa í stað næstu fjögur árin, en síðan eiga tollarnir að lækka jafnt árlega á næstu 6 árum og verða algerlega úr sögunni, þegar 10 ár verða liðin frá inngöngu Íslands í EFTA. Með l. frá því í fyrra var jafnframt gerð nokkur lækkun á tollum á efni og vélum til iðnaðarins til þess að bæta iðnaðinum að hluta lækkun verndartollanna. Eins og hv. þm. muna, var það ætlun ríkisstj. að afgreiða umrætt frv. á örfáum dögum fyrir jólin í fyrra. Stjórnarandstaðan mótmælti því þá strax, að svo umfangsmikið og flókið mál væri látið sæta jafnófullkominni og óþinglegri meðferð. Í fyrstu vildi hæstv. ríkisstj. þó ekki láta af fyrirætlan sinni, og það var ekki fyrr en eftir talsvert þóf, sem á það var fallizt að fresta afgreiðslu málsins fram yfir áramótin. Í því tómi, sem þannig gafst til að íhuga málið, voru bæði tollskrárnefnd og fjhn. beggja d. starfandi, enda barst fljótlega mikill hluti óska og ábendinga frá einstaklingum og félagssamtökum um breytingar á frv. Fjöldamargar af þessum ábendingum voru teknar til greina, og áður en meðferð málsins lauk hér á hv. Alþ., varð niðurstaðan sú, að ég held, að um 200 breytingar voru gerðar á frv. samkv. till. stuðningsmanna hæstv. ríkisstj. sjálfrar, sem þó aðeins fjórum vikum fyrr virtust albúnir að samþykkja frv., eins og það lá þá fyrir. Langflestar af þessum till. stefndu að því að bæta aðstöðu iðnaðarins, og þær tollalækkanir, sem af þeim leiddu, námu mörgum milljónatugum. Ég hef ekki upplýsingar um það nákvæmlega, hvað ráðgert var, að þær mundu nema, en ég hygg, að hér sé ekki ofmælt, að það hafi verið þó nokkrir milljónatugir - a. m. k. fjórir. Þrátt fyrir þessa ítarlegu málsmeðferð, sem frv, fékk þó að lokum í byrjun árs 1970, er þó enn komið fram frv. til breytinga á tollskránni, og vissulega getur það verið fullkomlega eðlilegt, að tollskrána þurfi að endurskoða í ljósi þeirrar reynslu, sem fæst af EFTA-aðildinni í framkvæmd. Efni þessa frv., eins og hæstv. fjmrh. hefur raunar gert grein fyrir, er mjög í anda þeirra breytinga, sem gerðar voru með l. nr. 1 frá 1970 á tollheimtunni, en meginstefnan samkv. því frv. var sú, að verndartollar lækkuðu um 30%, tollar af hráefnum til iðnaðarins voru taldir lækka um 50% og tollar al vélum til iðnaðarins úr 25% í 7%. Það ber þó að hafa í huga, að lækkun hráefnistollanna er ekki jöfn á öllum vörum. Í sumum tilfellum er um meira en 50% lækkun að ræða, en í öðrum minni lækkun. Þegar málið var til meðferðar hér á hv. Alþ. í byrjun þessa árs, bentu fulltrúar Framsfl. í fjhn. d. á það, að jafnhliða og tollar væru afnumdir á vélum til iðnaðarins bæri einnig að fella niður tolla á hliðstæðum vélum og tækjum til sjávarútvegs og landbúnaðar. Slíkir tollar voru 10% á vélum til landbúnaðarins, áður en breytingin var gerð, en lækkuðu í 7%. Sú lækkun nægir ekki til að vega á móti 3½% hækkun söluskatts, og því leiðir af þeim breytingum, sem gerðar voru við EFTA-aðild, hækkun á þessum vörum. Tollar af vélum og tækjum til sjávarútvegsins eru og voru 4%, og á það leggst svo söluskattur, þannig að þessar vörur hækka í verði við breytingar, sem af EFTA-aðildinni leiða. Því var það, að á síðasta þingi fluttu fulltrúar Framsfl. till. um afnám tolla á nokkrum vélum og tækjum, sem iðnaðurinn, sjávarútvegurinn og landbúnaðurinn nota. Og því var jafnframt lýst, að það væri vandasamt verk og ekki á færi annarra en sérfræðinga að gera till. um allar lækkanir á tollum á hráefnum til iðnaðar, og þess vegna var jafnframt flutt till. um svo hljóðandi ákvæði til bráðabirgða með leyfi forseta: „Tollskrárnefnd skal í samráði við Félag ísl. iðnrekenda, Samband ísl. samvinnufélaga, Landssamband iðnaðarmanna, Verzlunarráð Íslands og Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna endurskoða öll atriði tollskrárinnar, sem snerta hráefni og hjálparefni til iðnaðar, með það fyrir augum, að tollar á þessum efnum verði felldir niður. Till. n. um þetta efni skulu lagðar fyrir næsta þing.“ Þessar till. voru að sjálfsögðu ekki samþykktar. Og frv. á þskj. 205 kemur nú fram eftir um það bil árs reynslu af tollunum, eins og þeir voru ákveðnir með l. 1970. Það kemur ekki nema að mjög óverulegu leyti til móts við þær kröfur, sem framsóknarmenn settu fram í fyrra og ég var hér að lýsa. Ég áskil mér þess vegna allan rétt til þess að flytja svipaðar brtt. nú og þær, sem ég nefndi áðan, við meðferð málsins hér á Alþ. Ég hef ekki haft nema stuttan tíma til að lesa þetta frv., en við fljótan yfirlestur virðist mér þess vera gætt, að samræmi sé haft á milli tollalækkana á fullunninni vöru annars vegar og hráefnis til framleiðslu sams konar varnings hér innanlands hins vegar, en ég endurtek það, og ég undirstrika það, að við nánari athugun kann þó annað að koma í ljós. Þá undirstrika ég það jafnframt, sem hæstv. fjmrh. gerði hér að umtalsefni í sinni ræðu, að hvorki með l. nr. 1 frá 1970 né með þessu frv. er nokkur allsherjarendurskoðun á tollalöggjöfinni framkvæmd. Hér er eingöngu eða svo til eingöngu fjallað um breytingar, sem leiða af EFTA-aðild. Önnur atriði tollskrárinnar hafa yfirleitt ekki komið til athugunar, þótt þar sé víða orðin þörf mikillar breytingar. Ég álít, að slík heildarathugun sé aðkallandi, en ég viðurkenni, að hún kemur tæpast til greina nema sem liður í allsherjarendurskoðun á tekjustofnum ríkisins. Það er mín skoðun, að sú endurskoðun þurfi að fara fram og það verði löngum erfitt að komast hjá því að hafa misjafna tolla á hinum ýmsu tegundum vöru og nota þá aðferð til þess að draga úr verðhækkunum á nauðsynjum með því að skattleggja þá hluti, sem almenningur getur frekar verið án, og það verði um langa hríð a. m. k. að nota verðtollinn til tekjuöflunar og til að skapa verðmismun, vegna þess að söluskatturinn er eins og hann er; hann leggst jafnt á alla hluti. En mat á því, hvað telst nauðsyn almennings hverju sinni og hvað minni nauðsyn, er breytingum háð, og það þarf að skoða það hverju sinni. Það má vel vera, að ég sé kominn hér eitthvað út fyrir umræðuefnið, og ég skal ekki ræða þetta atriði frekar að sinni. En þrátt fyrir það, sem hæstv. fjmrh. sagði, að hann ætlaðist ekki til, að nein önnur breyting yrði gerð á tollskrá nú en sú, sem leiðir af EFTA-aðildinni, og einhverjar hliðstæðar breytingar, sem menn kynnu að koma auga á við meðferð málsins, þá áskil ég mér a. m. k. að svo stöddu allan rétt til þess að flytja þær brtt. við tollskrána, sem mér kann við athugun að sýnast mest aðkallandi, þó að þær snerti ekki beint aðildina að EFTA. Ég ætla svo að leyfa mér að fara fram á nokkrar frekari útskýringar á ákvæði til bráðabirgða, sem hæstv. fjmrh. vék að og taldi, að væri sett með hliðsjón af verðstöðvunarlögum. En þetta bráðabirgðaákvæði er þannig, að verðlagsnefnd er heimilað að hækka hundraðshluta leyfðrar álagningar á vöru, sem lækkar í verði vegna fyrirhugaðra tollabreytinga, þannig að álagningin verði hin sama í krónutölu eftir breytinguna og hún er nú, þ. e. fyrir breytinguna. Hæstv. ráðh. sagði, að þetta ákvæði væri sett með hliðsjón af l. um verðstöðvun. Ég kem þessu ekki alveg heim og saman, vegna þess að ég man ekki betur en það ákvæði í verðstöðvunarlögunum, þar sem vikið er að álagningu, væri þannig, að hundraðshluti í heildsölu og smásölu mætti ekki hækka frá því, sem hann var 1. nóv. 1970. En þetta ákvæði hef ég skilið svo, að þrátt fyrir verðstöðvun skyldi verðhækkun erlendis á vörum koma til álagningar - verzluninni til góða. Og ég skildi það svo við meðferð verðstöðvunarlaganna hér, að það væri talið eðlilegt að halda því, meðan við búum við álagningu, sem miðast við hundraðshluta innfluttrar vöru. Vissulega fylgja því margir gallar, sem hér hafa verið ræddir og ég hef m. a. oft gert hér að umtalsefni, þannig að verzlunin fær þeim mun meira í sinn hlut, sem hún gerir lakari innkaup, þ. e. miðað við það, að varan seljist. En engu að síður er þetta þó regla, og a. m. k. sýnist mér, að það megi með nokkrum rétti halda því fram, að það beri að hafa eina og sömu regluna í þessum hlutum og það sé erfitt í framkvæmd og í eftirliti að nota tvær eða fleiri reglur. Ég man ekki betur en hér kæmi brtt. við meðferð verðstöðvunarlaganna, sem gekk í þá átt - a. m. k. var henni lýst, og ég hygg, að hún hafi verið flutt hér - að yrði verðhækkun á erlendri vöru, skyldi þó álagningin ekki hækka umfram það, sem hún er í krónutölu við upphaf verðstöðvunartímabils. Og ég tók það svo, að rökstuðningurinn gegn þessari till. væri einfaldlega sá, að ein og sama reglan yrði látin gilda. En nú sé ég, að það er ekki gert, vegna þess að hér er ákveðið, að þó að verð vöru lækki, þá á álagning ekki að vera hlutfallsleg, heldur á hún að vera sú sama í krónutölu eftir lækkunina og hún var fyrir. Þetta finnst mér þurfa frekari útskýringa við, og ég óska eftir þeim. Ég óska eftir frekari útskýringum á þessu, hvers vegna það er nú rétt að hafa óbreytta álagningu í krónum, en þegar verðstöðvunarlögin voru sett, var það eina rétta að hafa hana áfram hlutfallslega. Ég skal svo ekki þreyta dm. með því að ræða þetta mál við 1. umr. meira. Ég geri ráð fyrir, að þessu frv. verði vísað til fjhn. d. og þar gefist mér og öðrum tækifæri til þess að kanna þessi mál betur, og læt þá máli mínu lokið að sinni, en ég endurtek það, að mig fýsir mjög að fá frekari útskýringar á þessu ákvæði með álagninguna, annaðhvort nú við 1. umr. eða þá við meðferð málsins hjá nefndinni.



Herra forseti. Hv. 11. þm. Reykv. hefur gert hér nokkrar aths. Varðandi það, sem hann gat um sérstaklega í sambandi við bráðabirgðaákvæði frv. - þ. e. um heimild til þess þrátt fyrir ákvæði verðstöðvunarlaganna, að breyta megi álagningu á þær vörur, sem lækka hér í tollflokkum eða lækka í verði samkv. því, þannig að áfram megi haga verðlagningu þannig, að það fáist sama krónutala - þá held ég, að það sé réttast, að ég orðlengi ekki mikið um það á þessu stigi málsins, heldur verði það rætt, og sjálfsagt er að gefa á því fullar skýringar í n. eftir því, sem ástæða þykir til, og kemur það þá til umr. við 2. umr. málsins. Þetta er ekki atriði, sem beint snertir tollabreytinguna sem slíka. Það skal fúslega viðurkennt. En það þótti hins vegar rétt, að a. m. k. í vissum tilfellum, án þess að það þurfi að vera almenn regla, væri þessi heimild fyrir hendi, því að samkv. l., eins og þau eru nú, mundi það ekki verða heimilt. Þetta eru auðvitað engin fyrirmæli til verðlagsnefndar um það, nema hún sjái ástæðu til vegna verðbreytinga, að þetta verði gert, og þá ekki sízt kannske vegna þess, eins og hv. þm. vék að, að það gæti verið hagkvæmt engu að síður til þess að stuðla að því, að þessi vöruinnflutningur færðist þá til þeirra landa, þar sem hagstæðari innkaupin eru gerð. En það má endalaust um það ræða, hvort þetta sé rétt og ekki rétt og hvort það eigi að útiloka algerlega þann möguleika, að það megi taka þetta til greina. Og það er ekkert sáluhjálparatriði frá minni hendi, að slík heimild sé veitt, þannig að þyki hv. n. það ekki rétt að veita slíka heimild, sem ég tel þó rétt, að hún skoði rækilega, áður en slíku yrði breytt eða frá því vikið að hafa þetta ákvæði í l., þá að sjálfsögðu er það ekki atriði, sem beinlínis snertir tollskrárbreytinguna sem slíka. Ég hygg þó, að það eigi að vera óhætt að hafa heimild sem þessa og ekki ástæða til þess að halda það, að verðlagsnefndin muni fara að leyfa óeðlilegar breytingar á álagningarprósentu þrátt fyrir það, þó að heimildin sé fyrir hendi. Þetta eitt vil ég segja um þetta á þessu stigi málsins. Ég vil taka mjög undir það, sem hv. þm. sagði um endurskoðun tollalaganna, að það væri þáttur í heildarendurskoðun tekjuöflunar ríkissjóðs. Það er mjög satt og rétt mál, og einmitt með hliðsjón af því tel ég, að það væri ekki rétt að taka upp þær brtt., sem hann vék hér að og ég man eftir, að fluttar voru af honum og flokksbræðrum hans og kannske einhverjum fleiri hv. þdm. og þm. við tollalagafrv. fyrr á þessu ári um að fella niður tolla af vélum bæði til iðnaðarins og til atvinnuveganna yfirleitt. Þar er um að ræða mjög veigamikla grundvallarbreytingu, og ég er ekki með því að segja, að það væri ekki rétt að stefna að því, að það væri gert. Það er önnur saga. En ég held, að það sé alveg ljóst, að það verður ekki gert nema með því móti að sjá fyrir tekjum með öðrum hætti til handa ríkissjóði eða létta af honum útgjöldum og þess vegna séu slíkar grundvallarbreytingar þáttur í þeirri heildarendurskoðun, sem ég get alveg verið honum sammála um, að æskilegt sé, að fari fram á tekjustofnamálum ríkissjóðs. Og sú endurskoðun er í rauninni í gangi, vegna þess að í heildarathugun eru bæði skattamál atvinnurekstrarins - það frv., sem var hér lagt fyrir seint á síðasta þingi - og framhaldsathugun þess máls á miklu víðara grundvelli. Að henni hefur einnig verið unnið í sumar og er enn unnið að, þar sem hún tekur einnig til athugunar á því, með hverjum hætti ríki og sveitarfélög eigi í framtíðinni að afla sér tekna. Það er engum efa bundið, að það mál allt þarfnast endurskoðunar, og þó að það, eins og hann réttilega sagði, sé ekki mál til þess að fara út í hér í einstökum atriðum, þá er ég honum nákvæmlega sammála um það, að það er nauðsynlegt að gera víðtæka breytingu á tekjuöflunarmálum bæði ríkis og sveitarfélaga og það hlýtur að koma á dagskrá við þá endurskoðun á skattaálagningu atvinnurekstrarins, sem mun koma til meðferðar á þessu þingi og þar sem jafnframt er gert ráð fyrir, að vikið verði að fleiri þáttum þessa vandamáls, og jafnframt gerð grein fyrir því, hvaða veigamikil atriði þurfi að íhuga í sambandi við þetta grundvallarvandamál allt. En ég mundi ákveðið vilja fara fram á það - þó að ég að vísu ráði ekki, hvað hv., þm. gera varðandi tillöguflutning - við hv. d., að í sambandi við þetta frv. verði ekki tekið upp jafnveigamikið mál og það, hvort eigi að fella niður alla vélatolla fyrir atvinnuvegina. Þetta frv. gefur ekkert sérstakt tilefni til þess, að það sé gert, heldur hlýtur það að vera þáttur í hugleiðingum um það, að hve miklu leyti tollar eða aðflutningsgjöld eiga að vera þáttur í tekjuöflun ríkissjóðs. Ég er ekki í neinum vafa um það, að almennt séð þarf að ýmsu leyti að breyta þeim, og ég er hv. þm. sammála um, að auðvitað hljóta þessir tollar á hinum ýmsu vörum að vera stighækkandi og mismunandi. Það liggur í augum uppi. En það liggur jafnframt í augum uppi, held ég, að ekki er hægt í jafnríkum mæli og nú hefur verið gert, jafnvel þó að ekki hefði komið til aðild okkar að fríverzlunarbandalaginu, að halda uppi eins háum aðflutningsgjöldum og gilda hér á Íslandi. Ég tók það fram, að þetta frv. væri leifar af endurskoðun tollskrárbreytingarinnar í sambandi við EFTA-aðild. Hv. þm. vék að því, að það hefði átt að knýja slíkt frv. fram fyrir jól í fyrra, en ríkisstj. hefði verið fæld frá því á síðustu stundu. Ástæðan til þess, að það var gert, og það tel ég rétt, úr því að að þessu er vikið, að rifja upp, var sú, að ætlunin var að fresta þingi til janúarloka, og vegna fyrirhugaðrar aðildar að EFTA, sem átti að taka gildi 1. marz, var engin von til þess, að það væri búið að ljúka meðferð málsins fyrir þann tíma. Hins vegar var sá kostur valinn - og var ríkisstj. á engan hátt þvinguð til þess, heldur var sá kostur valinn, vegna þess að það kom í ljós, að menn töldu sig ekki geta afgreitt þetta mál á svo skömmum tíma - að þing var kallað saman miklu fyrr en ella hefði verið í janúar til þess að gefa nógan tíma til athugunar málsins. Það er alveg rétt hjá hv. þm., að það koma upp margvísleg atriði í sambandi við þetta og eftir atvikum var fallizt á breytingar, þó að það væri nú ekki allt, sem snerti EFTA-aðild, heldur telst til aukinnar hagræðingar fyrir iðnaðinn. En okkur var þá þegar ljóst, að það mundu koma fram ýmis frekari atriði, þar sem hér er um geysilega flókið mál að ræða, sem tollskráin er, og raunverulega hefur komið í ljós, að sumt er hér verndartollar, sem ekki var haldið, að þá væru verndartollar. Það hefur jafnvel komið til ný framleiðsla í landinu, sem leiðir það af sér, að um framleiðsluvörur er að ræða, sem verða þá að hljóta EFTA-aðild, og jafnframt, eins og alltaf verður, eitt og annað, sem reynslan hefur sýnt samræmis vegna, að rétt sé að breyta. En ég endurtek það og vonast til, að ég geti náð um það samstöðu við þm. almennt, að ekki verði í sambandi við þetta tollalagafrv. hér farið út í neinar veigamiklar breytingar á tollskránni, og vísa enn til þess, sem hv. 11. þm. Reykv. sagði, að til þess, að svo geti orðið, tel ég, að það þurfi að fara fram miklu víðtækari athugun á öllu tekjustofnamáli ríkissjóðs, áður en ríkissjóður er sviptur nokkrum tekjum að ráði af aðflutningsgjöldum.



Herra forseti. Ég ætla ekki hér við 1. umr. um þetta mál að stofna til neinna allsherjarumræðna og skal ekki gera það. Ég ætla aðeins að víkja að þeim atriðum, sem komu fram í ræðu hæstv. fjmrh. og snerta það mál, sem ég flutti áðan. Ég vil þá til að taka þetta í sömu röð og hann gerði lýsa því yfir hér, að ég get vel fellt mig við það, að athugun á bráðabirgðaákvæðinu bíði, þangað til n. fær frv. til meðferðar, og skal ekki orðlengja frekar um það hér. En ég mun þar fara fram á frekari og skýrari rökstuðning fyrir þessu heimildarákvæði - þótt hugsanlegt sé, að það verði ekki notað - hvers vegna það er nauðsynlegt eða telst nauðsynlegt og hvaða tilgangi það á að þjóna. Hæstv. ráðh. sagði, að það mundi ekki við þetta tækifæri gefast tóm til þess að skoða tollalöggjöfina í heild. Það má vel vera, að svo sé, og raunar vék ég að því í minni fyrri ræðu. En ég vil, og til þess stóð ég upp, undirstrika það, að þær till., sem ég lýsti, að fulltrúar Framsfl. hefðu flutt við meðferð málsins í janúarmánuði s. l., lúta mjög eindregið að þeim breytingum, sem þá voru gerðar á tekjuöflun ríkissjóðs. Annars vegar er þar um að tefla frekari hagræðingu í iðnaði til þess að mæta þeim innflutningi, sem hann fyrirsjáanlega verður að mæta, þegar tollarnir lækka, svo sem gert var og svo sem áfram verður gert. En hins vegar er sú verðhækkun á tækjum og vélum til landbúnaðar og sjávarútvegs, sem varð bein afleiðing af því raski, sem gert var á skattlagningu af ríkisins hálfu, þar sem tollur er annars vegar lækkaður ofurlítið og hins vegar ekkert lækkaður til þess að mæta söluskattshækkun, sem lögð er á og leiðir beint af því, sem hér hefur margsinnis verið tekið fram, þ. e. aðild okkar að Fríverzlunarsamtökum Evrópu. Þess vegna get ég með engu móti fallizt á, að þessar brtt. séu þessu máli óviðkomandi, hvað sem segja má, og ég get tekið undir það að nokkru leyti, sem hæstv. ráðh. sagði um endurskoðun tollskrárinnar að öðru leyti. Þess vegna endurtek ég það, að ég mun flytja þessar brtt., og ég mun fara fram á stuðning hv. þdm. við þær, vegna þess að ég tel það fullkomlega eðlilegt og samkv. eðli málsins, að þær séu til umr., þegar breytingar vegna EFTA-aðildarinnar komast hér á dagskrá. Hæstv. ráðh. vék að því, sem ég gerði að umtalsefni, að afgreiðslu tollskrárbreytinganna í fyrra var frestað. Hann greindi frá þeim ástæðum, sem hæstv. ríkisstj. hafði til þess að óska hraðrar afgreiðslu. Því hef ég aldrei mótmælt. Ég veit það vel, að ástæðan var þessi, sem hæstv. ráðh. greinir. En það breytir ekki því, sem ég hér sagði, að við endurskoðun frv. kom það í ljós, að það voru á því svo margir gallar, að það þurfti um 200 brtt. til þess að koma því í það horf, sem hæstv. ríkisstj. vildi endanlega hafa l., því að allar þær brtt., sem samþykktar voru við frv., voru fluttar af talsmönnum hæstv. ríkisstj. í fjhn. beggja d., svo að ég held, að það sé nokkuð ljóst, að sú frestun, sem varð á afgreiðslu málsins, hafi verið mjög svo þörf, að ekki sé meira sagt og hitt sé þá einnig rétt frá greint, að vegna þess að komast átti hjá þinghaldi í janúar, þá var það ætlun hæstv. ríkisstj., að frv. yrði að l. fyrir jól.

Forseti (JR): Eftirfarandi bréf hefur borizt til forseta Ed.: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og mun því ekki geta sótt þingfundi næstu vikur, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess, að 2. varamaður Sjálfstfl. í Reykjavík, Guðmundur H. Garðarsson viðskiptafræðingur, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni. Ólafur Björnsson, 10. þm. Reykv.“ Ég leyfi mér að bjóða Guðmund H. Garðarsson velkominn til starfa hér í hv. þd.