Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og allir íbúar Reykjavíkur hafa orðið varir við, þá hefur verið unnið að því undanfarin misseri að koma upp mikilli byggingu vestan við háskólann. Á sú bygging að verða fyrir listaverk landsins og fornminjar. Þessi bygging var ákveðin í sambandi við stofnun lýðveldis á Íslandi og bygging hússins ákveðin í hátíðargleði. Hefur slíkt valdið nokkurri fljótfærni og umbúnaður hússins því ekki hugsaður eins og hefði mátt ætla um hús af þessari gerð. Húsið er frámunalega ljótt og óhentugt sem safnbygging. Meðal annarra vankanta var það, að enginn inngangur var í það, og hefur orðið að brjóta inngang í það. Sá menntmrh., sem réð byggingarframkvæmdum, var Einar Arnórsson. Skipaði hann 3 manna nefnd til að sjá um byggingu hússins, og var Sigurði Guðmundssyni falið að teikna húsið. Varð ósamkomulag á milli húsameistara og byggingarnefndar, og fékk nefndin engu ráðið. Á þeim hluta hússins, sem ætlaður er fyrir listaverk, er sá galli, að engin ofanbirta er. Aðalsalur er 9 m hár, en þar er ekkert ljós. En á hinum háu veggjum þessara sala eru stórir hliðargluggar líkt og á verzlunarhúsum. Nú er því þannig háttað í öllum málverkasöfnum, sem getið er um, að birtan er fengin ofan frá. Þessi sjálfsagði hlutur hefur verið vanræktur, og mun þetta tiltæki hafa skapað megna óánægju hjá málurum landsins. Ég hef því spurt sérstaklega um þetta, hvort málarar landsins muni neita að sýna málverk sin í slíkum salarkynnum. Mér hefur einnig þótt máli skipta að spyrja, hver hafi haft eftirlit með verkinu, auk kostnaðar. Bygging þessi verður því óvinsælli sem hún er dýrari. Þess vegna hef ég spurt um þetta.



Herra forseti. Ég hef óskað þess við byggingarnefndina, að hún gæfi upplýsingar um þetta mál. Mér hefur borizt skýrsla varðandi þetta frá nefndinni, og mun ég svara fyrirspurnum hv. þm. með því að lesa þær upplýsingar hér upp, með leyfi hæstv. forseta. „Samkvæmt ósk hins háa ráðuneytis, dags. 25. febr. s.l., skal eftirfarandi upplýst: 1. Kostnaður vegna byggingarinnar var upprunalega áætlaður 4 millj. kr. Alþingi veitti 3 millj. kr. 1944, en ríkisstjórn Ólafs Thors samþykkti á ráðherrafundi að veita 1 millj. kr. í viðbót, eftir að byggingarnefnd hafði tjáð henni, að ekki yrði komizt af með minna. Byggingunni er nú langt komið, og standa vonir til, að verkinn verði að mestu leyti lokið eftir nokkra mánuði. Byggingarkostnaður er nú orðinn kr. 4.577.117,32, eða nál. 41/2 millj. kr., og er áætlað, að ca. 3/4 millj. nægi til að fullgera húsið, að undanskildum ýmsum skápum og innanstokksmunum m. m., er smám saman mun bætast við, þegar farið verður að raða safninu. 2. Húsameisturunum Sigurði Guðmundssyni og Eiríki Einarssyni hafa verið greiddar 120.000.00 krónur samkvæmt taxta arkitektafélagsins. Byggingarnefndin hefur engin laun tekið fyrir störf sín. Eftirlit með byggingunni, auk arkitektanna og formanns byggingarnefndar, hefur Sigurður Jónsson múrarameistari, en hann og Snorri Halldórsson húsasmíðameistari hafa tekið verkið að sér, og hefur hvor þeirra fengið í laun kr. 1.125.00 grunnkaup pr. mánuð að öllu tréverki. Hins vegar hefur ekkert annað verið greitt til verksala, og hafa sparazt á þessu stórar upphæðir, en eins og kunnugt er reikna byggingarfélög sér 15–20% af vinnulaunum fyrir að taka að sér byggingar. Vinnulaun til 1. marz hafa verið greidd samt. kr. 1.775.355.78, og mundi venjulegt byggingarfélag, miðað við 15% af vinnulaunum, hafa fengið greitt kr. 266.303.00. Þessi upphæð hefur að miklu leyti sparazt. 3. Þessum lið hafa arkitektarnir í bréfi til mín svarað á eftirfarandi hátt: „Á miðsal efstu hæðar aðalhússins eru gluggar fyrir ofan hliðarþökin. Þeir eru rúmlega 100 fermetrar, en gólf salarins um 320 ferm., svo að gluggaflötur er nálega þriðjungur gólfflatar. Þótt gluggarnir séu lóðréttir, en ekki á þaki, verður þarna góð ofanbirta, og er þetta fyrirkomulag ekki óalgengt á nýjum safnahúsum. Salurinn er nú allur dimmur neðan til sökum þess, að vinnupallar eru um allan salinn, svo að ekki sér til glugganna, og kann þetta að hafa villt einhverjum sýn. Um hliðarsalina má segja, að þakgluggar hefðu getað komið þar til greina, í stað glugga á veggjum. Óneitanlega virðist þó tryggilegra að geyma dýrmæta muni undir heilu þaki og steinsteyptu lofti heldur en stórum þakgluggum. sem auk þess eru vandfengnir nægilega góðir. Loftplatan styrkir mjög langveggi hússins, sem lítinn stuðning hafa af skilrúmum, og hún ber einnig hitunartæki og loftrásir. Venjulegir veggofnar þóttu ekki heppilegir, sérstaklega vegna fornminjanna. En þetta húsnæði er ætlað fornminjum síðar, þegar málverkasafnið eignast sitt eigið hús.“ Virðingarfyllst, Alexander Jóhannesson.“



Herra forseti. Hæstv. menntmrh. hefur nú gefið Alþ. skýrslu sína í þessu máli, en ekki hefur komið fram, hve mikið sé ógreitt til arkitektanna. Nú, út af því eftirliti, sem verktakar hafa sjálfir tekið að sér, þá er það sýnilegt, að þeir hafa fengið þúsundir kr. fyrir þau störf. En hvað um það, þá er það ekkert eftirlit, að verktaki hafi laun fyrir að hafa eftirlit með sínu eigin verki. Út af þakgluggunum þá er gott, að þm. fái að vita, hvernig um þetta er búið. Aðalsalurinn er ljóslaus. Í byggingu sem þessari er venja að hafa svipmikinn og rúmgóðan inngang, en í þessu húsi er enginn, heldur er tröppum klesst á húsið móti austanvindátt. Er slíkt einsdæmi, auk þess sem tröppurnar eru ólöglegar. Frágangur og umbúnaður hússins er allur til skammar.



Herra forseti. Til glöggvunar á, hvað hv. þm. S-Þ. hugsar sér með því að tala um, að ráðh. eigi að leggja meiri vinnu í það að svara fyrirspurnum, þá vil ég spyrja hann, hvernig hann hugsar sér sjálfur að svara síðasta lið fyrirspurnar sinnar: „Er það rétt, að helztu málarar landsins muni mótmæla, að verk þeirra verði til sýnis í þessu húsi?“ Ég vil spyrja, - er ekki nauðsynlegt að leita til spámanns til þess að fá slíku svarað? Það væri e.t.v. framtíðarúrlausn með tilliti til margra annarra fyrirspurna frá þessum hv. þm.



Herra forseti. Ég vil taka það fram, að svarið í bréfinu segir engan veginn fyrir um það, hvort hér sé um lokagreiðslur að ræða eða ekki. Ég hef ekki kynnt mér það nánar. Ég fékk þetta bréf ekki fyrr, en um hádegisbilið í dag, þegar ég fór heim að borða, svo að það var ekki mikill tími til stefnu, en ég skal láta athuga þetta og fá upplýsingar um það, hvort hér sé um lokagreiðslur að ræða. En um eftirlitið segir svo í bréfinu: „Eftirlit með byggingunni, auk arkitektanna, og form. byggingarnefndar, hefur Sigurður Jónsson múrarameistari, en hann og Snorri Halldórsson húsasmíðameistari hafa tekið verkið að sér, og hefur hvor þeirra fengið í laun kr. 1.125.00 í grunnkaup pr. mán..... Húsameisturunum hafa verið greiddar 120.000.00 kr. samkv. taxta arkitektafélagsins.“ Ég veit ekki annað en það, sem í bréfinu stendur, en ég get vel tekið undir það með hv. þm., að það þurfi undirbúning til þess að svara fyrirspurnum, en sumar af þeim fyrirspurnum, sem hv. fyrirspyrjandi leggur fram, eru þannig lagaðar, að það er ekki hægt að svara þeim, og aðrar eru þannig vaxnar, að það er ekki hægt nema verið sé að undirbúa sig í 3–4 daga.