arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Matthías Ólafsson); Jeg þarf ekki að bæta miklu við það, sem stendur í greinargerðinni fyrir þessu litla frv. Eins og mönnum er kunnugt, samþ. síðasta Alþingi heimildarlög til þess, að gera mætti samþyktir um lokunartíma sölubúða á landinu, en þar vantaði að taka fram um sektir fyrir brot álögum þessum. Af þessu hefir stjórnin ekki sjeð sjer fært að samþykkja samþykt, sem bæjarstjórn Reykjavíkur hefir samið um lokunartíma sölubúða hjer, og af þeim ástæðum hefi jeg verið beðinn að flytja þetta frv. Jeg vænti þess, - þótt ein eða tvær raddir kunni að hafa heyrst á móti því, - að þetta frv. fái að ganga hljóðalaust gegnum þessa háttv. deild og síðan alt þingið. Jeg sje heldur enga ástæðu til þess að fara að skipa nefnd til þess að athuga það, því að það liggur í hlutarins eðli, að ef lög eru brotin, þá verður að finnast sektarákvæði í lögunum sjálfum við því, en með því að þau vantar eins og nú er, þá finst mjer sjálfsagt, að þessi sektarákvæði sjeu tekin upp í lögin. Að farið sje með mál, sem rísa út af brotum á þessum samþyktum, svo sem almenn lögreglumál, finst mjer sjálfsagt. Mjer hefir þótt viðkunnanlegra að ákveða, að viðauki þessi sje færður inn í meginmál laga nr. 79, 14. nóv. 1917, því að mín skoðun er, að svo ætti alla jafna að gera, er lögum er breytt eða viðaukar gerðir við þau. Slíkt gerir lögin aðgengilegri og veldur minni ruglingi. Að lögin öðlist gildi þegar í stað finst mjer einnig sjálfsagt, með því að samþyktin er tilbúin, og Reykvíkingar þrá að koma henni í framkvæmd sem fyrst. Leyfi jeg mjer svo að vænta þess, að frv. verði látið ganga sem greiðlegast gegnum þingið.

Forsætisráðherra (J. M.) Hv. flutnm. (M. Ó.) mintist á, að það gæti verið efamál hvort ekki ætti að gefa út eldri lögin og bæta þessu ákvæði inn í þau. Jeg skal leyfa mjer að benda háttv. flutnm. (M. Ó.) á, að í þessu tilfelli væri það ekki heppilegt; í fyrsta lagi er gott að geta komist hjá því að þurfa að síma langt mál til útlanda, sem jeg býst við að þyrfti í þessu tilfelli, og í öðru lagi, þótt nauðsynlegt geti verið stundum að prenta lög upp aftur, til þess að bæta ákvæðum inn í þau, einkum ef um löng lög er að ræða, þá á það varla við um lög eins og þessi, því að þau hafa nærri því unnið sitt verk þegar reglugerð er gefin út eftir þeim. Af þeim ástæðum vildi jeg skjóta því til háttv. flutnm. (M. Ó.), hvort hann vildi ekki taka þetta ákvæði í burt. Svars frá háttv. flutnm. (M. Ó.) óska jeg ekki nú; það getur beðið til næstu umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Matthías Ólafsson) Eftir bendingu hæstv. forsætisráðherra hefi jeg leyft mjer að koma fram með brtt. við frv. mitt á þgskj. 30. Jeg get sem sje vel fallist á, að úr því að þörf er á að síma þessi lög út, þá sje það hentugra, að þau sjeu svo stutt, sem unt er. Og þar sem það sýnist óþarfi, að þau verði færð inn í meginmál laga nr. 79, 14. nóv. 1917, þá hefi jeg komið með þessa brtt, á þgskj. 41. Annað hefi jeg ekki um þetta frv. að segja, en jeg vænti þess, að það gangi hljóðalaust og greiðlega í gegnum hv. deild.

Flm. (Stefán Stefánsson) í lögum frá 1905 eru til ákvæði um, að Ólafsfjarðarhorn skuli vera löggiltur verslunarstaður, en að öðru leyti eru ekki til ákvarðanir um nánari takmörk fyrir verslunarlóðinni. En nú er svo komið, að Ólafsfjarðarhorn er að mestu fullbygt, og auk þess eru nú orðnar svo miklar grynningar við bryggjur þær, sem liggja fram af verslunarlóðinni, að sæta verður sjávarföllum til þess að komast að þeim með vjelbáta og jafnvel smábáta. Þessi vandkvæði hafa orðið til þess, að Ólafsfirðingar hafa samþykt á fjölmennum þingmálafundi að fá verslunarlóðina stækkaða svo, að takmörk lóðarinnar að vestanverðu verði ákveðin beint á móti nyrðri takmörkum hennar að austanverðu. En nyrðri takmörk á þeirri núverandi verslunarlóð, sem er öll austanvert við fjörðinn, er Brimnesá, en Kotnef er beint á móti að vestanverðu. Með öðrum orðum, þá bætist álíka mikil lóð við kauptúnslóðina vestan fjarðarins og hún er nú. En strandlengjan, sem við bætist, er haganleg sem byggingarsvæði, aðdýpi gott og bátalægi, eða sú eiginlega höfn þar fram undan, en alls ekki við Ólafsfjarðarhorn, enda hefir reynslan alloft orðið sú, þegar bjarga hefir þurft bátum á legunni, að ekki var mögulegt að komast út frá bryggjum eða verslunarlóðinni vegna brotsjóa, og vjelbátar þar af leiðandi eyðilagst meira og minna árlega. Það er því öllum sjáanlegt, hversu brýn þörf er á að bæta þessari nýju lóð við, því að þar mundu bæði koma upp hús og bryggjur á næstu árum. Það er ekki tekið fram í þessu frv., hversu langt verslunarlóðin skuli ná frá sjó. Þetta er líklega vöntun; og þótt ekkert sje heldur ákveðið um þetta hvað snertir löggildingu Ólafsfjarðarhorns og ýmsra fleiri kauptúna, þá væri þó heppilegra að taka fram ákveðið, hversu langt verslunarlóðin skuli ná frá fjörumáli á land upp. Jeg sje ekki ástæðu til að vísa þessu máli til nefndar, en tel rjettara, að annarhvor okkar flutningsmanna tali til Ólafsfjarðar um það, hversu langt þeim finnist að verslunarlóðin skuli ná frá sjó. Jeg óska þess því, að frv. verði vísað til 2. umr., en sje sem sagt ekki ástæðu til að vísa því til nefndar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Stefán Stefánsson) Við flutningsmenn þessa frv., um stækkun verslunarlóðarinnar í Ólafsfirði, væntum þess, að það fái að ganga til 3. umr.. og búumst þá við að geta flutt ákveðna till. um breidd lóðarinnar frá sjó. Við höfum sent símskeyti með fyrirspurn um þetta atriði til Olafsfjarðar og fáum að líkindum svar nú í dag eða á morgun. Að öðru leyti sje jeg ekki ástæðu til að ræða málið frekar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Kristinn Daníelsson) Eins og sjá má á þgskj. 49, hefir samgöngumálanefndin komið fram með brtt.; sem fer fram á, að steypt verði saman í eitt þessum tveim frv., sem bæði hafa sömu fyrirsögn og eru hvorttveggja breytingar á sömu lögum. Í stað tveggja breytinga í öðru frv. og einnar í hinu komi þá þrjár í sama frv. Eins og sjá má eru þessar breytingar nefndarinnar engar efnisbreytingar, og geri jeg ráð fyrir, að öllum þyki þetta hentugra.

Frsm. (Jóhannes Jóhannesson); Það þarf ekki að gera grein fyrir efni þessa frv., því að háttv.flm. (M. K.) gerði ljóslega grein fyrir því við 1. umr. málsins. Allsherjarnefndin hefir athugað frv. og leggur til, að það verði samþ. með breytingum þeim, sem prentaðar eru á þgskj. 48. Brtt. eru þrjár, en þótt svo sje að forminu til, þá er ekki nema ein þeirra efnisbreyting. Það er 1. brtt., við 4. gr., að talan 3 komi á undan tölunni 10. Brtt. er um 3 gr. laga nr. 65, frá 14. nóv. 1917, en grein þessi er um kosningarrjett Akureyrarbúa í bæjarmálum, og finst nefndinni rjett, að rýmkun kosningarrjettarns, sem í grein þessari felst, gangi þegar í gildi. Nefndin hefir átt tal um þetta við flm. frv. (M. K), og er hann samþ.brtt., svo að jeg býst við, að háttv. deildarmenn hafi ekkert við hana að athuga, en afleiðing af þessari brtt. er 3. brtt., og 2. brtt. er að eins orðabreyting.

Frsm. (Kristinn Daníelsson) Þegar nefndin gerði breytingarnar við hitt frv. með sömu fyrirsögn (um yfirráð skipa) gekk hún út frá því, að þetta frv. kæmi einnig á dagskrá, en yrði þá tekið aftur af hæstv. stjórn, ef brtt. á þgskj. 49 yrðu samþyktar.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Að gefnu tilefni vil jeg leyfa mjer að lýsa því yfir, að jeg tek aftur frv. á þgskj. 1.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Guðmundur Ólafsson Af sjerstökum ástæðum vil jeg biðja hæstv. forseta um að taka málið út af dagskrá.

Forseti: Jeg tók það fram um daginn, að jeg tæki mál þetta á dagskrá strax og nefndin óskaði þess, og það hefi jeg gert. Úr því nefndin óskar nú, að málið sje tekið út af dagskrá, þá finst mjer jafnsjálfsagt að verða við tilmælum hennar, og tek því málið út af dagskrá.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Jeg sje ekki neitt á móti því, að fyrirspurnin verði leyfð, þótt jeg telji ástæðuna til hennar liggja í augum uppi, og mun henni því verða fljótsvarað. En jeg vildi nota tækifærið til að benda á, að jeg tel það athugavert að hafa miklar umr. um aðdrætti til landsins og vöruforða þann, sem nú kann að vera til, nú á þessum vandatímum, gagnvart samningum við erlendar þjóðir. Fyrirspurnin leyfð með 11 shlj.atkv. Á 20. fundi í Ed., fimtudaginn 16. maí, var fyrirspurnin tekin á dagskrá, með því að atvinnumálaráðherra hafði tjáð sig búinn til að svara henni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Magnús Torfason Jeg vil að eins geta þess, jafnframt því sem jeg sting upp á, að frv. verði að umr. lokinni vísað til bjargráðanefndar, að þetta mál mun vera fullsnemma fram borið hjer í deildinni og yfirleitt í þinginu. Jeg lít svo á, að þetta mál og önnur því skyld eigi að afgreiða seinast af öllu. Eftir því, sem tíminn líður, verða framtíðarhorfurnar ljósari. Eins og hv. þingdm. er kunnugt, er enn ekki sjeð fyrir endann á bresku samningunum. En á meðan þinginu er ekki kunnugt um, hvernig þeim reiðir af, er hreint og beint rangt að afgreiða þetta mál. Vildi jeg mælast til þess, að sjeð verði um, að þetta verði með síðustu málunum, sem afgreidd verða frá þinginu. Jeg segi þetta ekki af því, að jeg hafi neitt sjerstakt við frv. að athuga; jeg álít einmitt kjarna þess góðan. En við þann kjarna mun þurfa að auka tiltakanlega, ef ekki rætist betur úr bjargráðaatburðum manna en nú er útlit fyrir.

Forseti: Jeg mun taka tilmæli hv.þm. Ísaf. (M. T.) til greina, að svo miklu leyti sem unt er.

Atvinnumálaráðherra (S. J): Jeg leyfi mjer að stinga upp á, að málinu verði vísað til fjárhagsnefndar.

Frsm. (Kristinn Daníelsson) Jeg vildi beiðast þess, að málið væri tekið af dagskrá, þar sem einn aðalmaður þeirrar nefndar, sem ber málið fram, er fjarverandi.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Jeg vil leggja það til, að máli þessu verði vísað til fjárveitinganefndar.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Jeg vil gera það að till minni, að þessu máli verði vísað til fjárveitinganefndar.

Flm. (Kristinn Daníelsson) Jeg hefi flutt till. þessa eftir ósk sýslunefndar Gullbringu- og Kjósarsýslu, og vil jeg með leyfi hæstv. forseta lesa upp nokkrar línur úr gerðabók sýslunefndarinnar: „Sýslunefndin álítur, að vegaverkstjóri Sigurgeir Gíslason í Hafnarfirði, sem staðið hefir fyrir vegagerð Keflavíkur og Grindavíkurvegarins, sem kostaðir eru að hálfu leyti úr landssjóði, hafi eigi með rjettu verið afskiftur, að því er snertir úthlutun dýrtíðaruppbótar árin 1916 og 1917, og skorar sýslunefndin á Alþingi að leiðrjetta þetta.“ Þetta erindi hefir nú legið frammi á þinginu, frá sýslunefndinni. En ástæðan fyrir þyí, að ;þessi maður hefir ekki fengið dýrtíðaruppbót, eins og aðrir vegagerðarstjórar, er að líkindum sú, að hann er ráðinn til vinnunnar af sýslunefnd, enda þótt hann hafi unnið í landssjóðs þarfir, þar eð landssjóður hefir kostað veginn að hálfu leyti. Jeg vil geta þess líka, að vegur þessi hefði að rjettu lagi átt að vera í þjóðvegatölu, en sýslunefndin sótti það ekki fast; vildi hún heldur vinna til að leggja fje til hans að hálfu, til þess að fá hann fyr, því eins og kunnugt er, var leið þessi illfær og því þörf á, að fá veginn lagðan sem fyrst. Til nánari skýringar vil jeg geta þess, að maður þessi, Sigurgeir Gíslason, hefir unnið að vegagerð í 25 ár og þar af verið vegagerðarstjóri í 19 ár, fyrst 4 ár í þjónustu landssjóðs, en síðan í 14-15 ár við þennan veg, og þykja vegir hans vel gerðir í alla staði, og bera af flestum öðrum nýlögðum vegum. Jeg skal svo ekki eyða fleiri orðum í framsögu þessa máls, en vona, að hv. deild líti svo á, að þessi maður eigi eins mikinn rjett á dýrtíðaruppbót sem aðrir menn af hans flokki. Vil jeg.svo leggja það til, að till. verði vísað til fjárveitinganefndar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Pjetur Jónsson Það hefir ekki orðið mjög mikill ágreiningur milli bjargráðanefnda deildanna. Það er að eins um 3. lið þingsályktunartill., að nefndirnar hafa ekki getað orðið sammála. Nefndin í Nd. vildi, að landsstjórninni væri falið að útvega útsæði í tíma, svo að menn úti um land gætu fengið það í tæka tíð og lenti ekki í eindaga með útvegunina, þegar komið væri fram á vor. Þess vegna þótti nefndinni rjettast, að útsæðið væri útvegað að haustinu. Þetta vildi bjargráðanefnd Ed. ekki fallast á að væri nauðsynlegt. Og þó er það öllum vitanlegt, að það útsæði, sem fæst frá útlöndum síðari hluta vetrar og á vorin er tæpast notandi, því að það er ekki valið sem útsæði, heldur almennar kartöflur seldar holt og bolt.  (E. A.: Hvaða verslun er það?)  . Verslun landsins.  (E. A.: Nú -heitir hún holt og bolt?)  . Auk þess er hæpinn flutningur á þeim að vetrarlagi, vegna frosta, og of seint að fá þær að vorinu. Í sambandi við þetta ályktaði bjargráðanefnd Nd., að þurfa mundi að byggja geymsluhús, og vildi láta verja fje úr landssjóði til þess. Vitanlega var ekki ráð fyrir gert, að það yrði stórhýsi, heldur að eins tryggur skúr með kjallara undir. En þennan kostnað vill Ed. nefndin ekki heldur leggja út í. Hún vill láta við það sitja, að stjórnin útvegaði útsæði, ef fram kæmi skortur á því síðari part vetrar. En þetta álítur Nd. nefndin geta orðið mikið of seint, eins og erfitt er nú með aðflutninga frá útlöndum. Nefndin hefir því komið fram með brtt. á þgskj. 247, sem fer bil beggja. Með henni er mælt svo fyrir, að stjórnin sjái um að afla innlends eða útlends útsæðis af bestu tegundum til geymslu, til frekari tryggingar því, að ekki verði útsæðisskortur í landinu. Nefndin álítur þetta ákvæði nauðsynlegt, til þess að hafa einhvern forða fyrirliggjandi, en þar með er ekki meint, að fara eigi að safna hjer meginhlutanum af því, sem landið þarf með af útsæði, á einn stað, heldur sje þetta að eins tryggingarforði. Jeg geri ráð fyrir, að stjórnin beri ráð sín um það, sem gert verður í þessu máli, saman við Búnaðarfjelag Íslands, þar sem það er kunnugast kringumstæðum. Skal jeg svo ekki fara fleiri orðum um málið.

Magnús Pjetursson Jeg ætla að eins að gera þá athugasemd við 2. lið till., fyrir hönd fjárveitinganefndar, að það er ekki tekið fram greinilega, að styrkurinn til Breiðafjarðarbátsins fari ekki fram úr helmingi rekstrarkostnaðar, sem var þó skilyrði fjárveitinganefndar, enda samkvæmt ákvæðum gildandi fjárlaga. Þessu vildi jeg lýsa yfir fyrir hönd nefndarinnar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Magnús Torfason) Jeg þarf eigi miklu við að bæta nefndarálitið, sem er á þgskj. 238. Brtt. við 1. gr. eru gerðar samkvæmt því, sem kom fram við 1. umr., að frv. gengi fullnærri eignarrjetti manna. Jeg skal að eins geta þess, að persónulega er mjer ekki um ákvæði 3. gr., um gjald fyrir mótak. Er þar gjaldið ákveðið 10% um fram það gjald, sem tekið var fyrir mótak á sama stað árið 1917. Þetta gæti valdið töluverðu misrjetti, því að á síðastliðnu ári var gjald fyrir mótak mjög mishátt. Sumir teygðu það eins langt og unt var, aðrir seldu við hæfilegu verði, en enn aðrir langt undir sannvirði, fyrir vináttu sakir eða vensla. En þar sem frv. þetta er nokkurskonar varaskeifa, leit nefndin svo á, að ekki tæki því að vera að raska þessu. 2. brtt., við 3. grein, er fram komin sökum þess, að svo leit út, sem kveða ætti sjerstaka menn til þess að skifta mógjaldi milli lánardrottins og leiguliða. Leit nefndin svo á, að það væri sjálfsagt, að sömu mennirnir, sem mætu gjald fyrir mótak, gerðu það líka, og vildi, að það kæmi ljóst fram. Skal jeg svo ekki pína langþreytta háttv. deildarmenn með lengri ræðu um þetta mál.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Best sýnist hlýða, að þetta mál fari í nefnd, og legg jeg til, að það verði allsherjarnefnd.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Jeg legg til, að till. þessari sje, að lokinni þessari umr., vísað til fjárveitinganefndar.

Á 34. fundi í Ed„ mánudaginn 3. júní, var útbýtt Tillögu til þingsályktunar um dýrtíðaruppbót handa barna- og lýðskólanum í Bergstaðastræti í Reykjavík, eins og hún var samþ. við 3. umr. í Nd. (A. 297).
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Halldór Steinsson Jeg leyfi mjer að leggja til, að máli þessu verði vísað til fjárveitinganefndar, að þessari umr. lokinni.

Jóhannes Jóhannesson Jeg leyfi mjer að leggja til, að till. verði vísað til mentamálanefndar til yfirvegunar, að umr. lokinni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Pjetur Jónsson) Jeg Jeg þarf enga framsögu að hafa í máli þessu. Bjargráðanefnd hefir. tekið að sjer að flytja frv. þetta eftir beiðni atvinnumálaráðherra. Aftan við frv. er prentuð stutt greinargerð, þar sem gerð er grein fyrir tildrögum málsins, og með því að hv.þm. hafa rætt málið í flokkum, sje jeg eigi til neins að vera að ræða það frekar.

Flm. (Magnús Guðmundsson) Eins og tekið er fram í greinargerðinni við frv., hefir fjárhagsnefnd flutt það að tilhlutun landsstjórnarinnar. Jeg sje eigi ástæðu til þess að eyða að því mörgum orðum, því að allir munu sammála um, að það eigi fram að ganga. Að eins vil jeg benda á það, að hjer er um nýja aðferð að ræða í skattalög gjöf landsins, sem sje þá, að veita heimild til skattaálögu til landssjóðs með reglugerðum. En slík aðferð er fyllilega lögmæt, enda stendur nú sjerstaklega á. Enn fremur má benda á það, þessu til stuðnings, að tekjur sýslusjóða og sveitar- og bæjarsjóða eru teknar að miklu leyti með niðurjöfnun. En takmörkin fyrir þessum skatti eru þau, að hann verði aldrei hærri en svo, að landssjóður verði skaðlaus af verslun sinni með innlendar vörur, sem hann hefir neyðst til þess að taka að sjer.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Framsm. (Magnús Torfason) Jeg skal geta] þess þegar, að ritvilla hefir skotist inn í breytingartillögurnar. Það stendur, að þær sjeu „frá allsherjarnefnd“ en á vitanlega að vera „frá fjárhagsnefnd“. Brtt. eru fram komnar sumpart vegna þess, að háttv.þm. Seyðf. (Jóh. Jóh.) benti á, hvernig nokkur atriði mættu betur fara. En alt eru það orðabreytingar. Jeg finn sjerstaklega ástæðu til þess að nefna brtt. við 4. gr. c, sem jeg tel aðalbreytingartilllögu, að í stað orðanna „Afgreiðslumenn skipa eru skyldir til“, komi: „Sá, er afgreiðir skip, er skyldur til“. Nefndin leit svo á, að „afgreiðslumenn skipa“ væru að eins þeir, sem hafa það fyrir atvinnu að afgreiða skip, sem ganga eftir föstum áætlunum. En er nefndin heyrði á hæstv. fjármálaráðh., að með þessum orðum væri átt við alla þá, sem skip afgreiða, fanst henni rjett að taka af skarið um, að svo bæri að skilja þetta. 3. brtt, við 6. gr. í, er gerð til þess, að það komi skýrt fram, að stimpilgjaldið eigi að eins að gjalda af byggingarbrjefum, sem þinglesin eru. Byggingarbrjef eru auðvitað leigusamningar, og kemur það gleggra fram, að sömu reglur eiga að gilda um hvorttveggja, ef sagt er „Byggingarbrjef og aðra leigusamninga“, eins og nefndin leggur til. En um leigusamninga yfirleitt er þetta ákvæði í 3. gr. c: „Í afsals- og afhendarskjölum og leigusamningum, sem þinglesnir eru, skal ávalt tilfæra kaupverð, leiguverð eða andvirði, sem fyrir rjettindin kemur“. Fyrst nú þetta er tekið fram um þinglýsta leigusamninga, en ekkert ákvæði sett um óþinglýsta leigusamninga, þá hljóta þeir - óþinglýstu leigusamningarnir, og þar á meðal byggingarbrjef - að vera stimpilgjaldsfríir. Við 7. gr. er gerð sú brtt., að í stað orðanna „þeir eru innleystir“ komi: „innlausn þeirra eða borgun fer fram“, til þess að ákvæði laganna nái líka til víxla þegar þeir eru greiddir samkvæmt dómi. Loks er síðasta brtt.Hv. þm. Seyðf. (Jóh. Jóh.) benti rjettilega á það, að orðið „lögreglustjóri“ í 10. gr. nær ekki til bæjarfógetans í Reykjavík, sem hefir engin lögreglumál með höndum. Var sjálfsagt að laga það, og leggur nefndin til, að „valdsmaður“ komi í staðinn.

Forseti: Hv. þm. Seyðf. (Jóh. Jóh.) er ekki á fundi, og þykist jeg vita, að embættismönnum muni um að kenna. Þar sem annar háttv.þm. hefir gert mjer aðvart um, að hann muni ætla að koma með brtt. við frv., tek jeg málið af dagskrá að þessu sinni. Vil jeg um leið gera háttv. deildarmönnum aðvart um, að fundur verður haldinn í þessari deild kl. 3 í dag. Í Nd. verður kvatt til aukafundar kl. 2½ og verða mál þau, sem þar verða rædd, að loknum fundinum tekin hjer á dagskrá. Bið jeg háttv. deildarmenn að taka þetta sem þingfundarboð.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Karl Einarsson Jeg stend að eins upp til að láta í 1jós ánægju mína yfir því, að hæstv. stjórn hefir lýst yfir því, að hún ætli sjer að framfylgja lögunum á sama hátt og brtt. mín fer fram á að gert sje. Með því einu móti get jeg líka greitt frv. atkv.

Fjármálaráðherra (S. E): í tilefni af ummælum háttv.þm. Vestm. (K. E.), vil jeg að eins leyfa mjer að vísa til ummæla hæstv. forsætisráðherra og minna hjer í deildinni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Magnús Guðmundsson) Þetta frv. um stimpilgjald er nú aftur komið hingað frá háttv.Ed. Hefir því verið lítillega breytt. Eru það mest orðabreytingar, en efnisbreytingar sáralitlar. Sje jeg ekki ástæðu til að fjölyrða um þessar efnisbreytingar. Þær eru svo smávægilegar, t. d. hvort borga skuli 16 eða 20 kr. í stimpilgjald af veitingarbrjefum fyrir embættum yfir 4.000 kr., að ekki tekur því að vera að telja upp þessar breytingar hjer. Þess vegna mun jeg ekki orðlengja meira, en legg að eins til í nafni fjárhagsnefndar, að frv. þetta verði samþ. eins og það nú liggur fyrir.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Guðjón Guðlaugsson) Nefndin hefir athugað till. þessa og er sammála um það, að hún sje nauðsynleg og verk þetta sje eitt af því fyrsta, sem gera þarf. En henni hefir ekki blandast hugur um, að þetta hlýtur að kosta allmikið fje, ef rannsóknin á að fara fram í stórum stíl, og þess vegna hefir hún komið fram með nokkrar breytingar við till. Eftir till. frá Nd. er fjárframlagið ótakmarkað, en nefndin var hrædd um, að það mundi taka bæði langan tíma og verða mjög kostnaðarsamt, ef lagt yrði út í að skoða allar mómýrar á landinu, og að vissu leyti mundi það óþarft verk og árangurslitið. Nefndin áleit því hyggilegast, að rannsóknin yrði ekki látin fara fram nema þar, sem hugsanlegt er, að móiðnaður verði rekinn í stórum stíl. Hún átti tal við Þorkel Clementz vjelfræðing, og sagði hann, að minni mýri en 100 dagsláttur og með l½ -2 metra þykku mólagi væri ekki hugsanleg til stóriðnaðar. Það eru því ekki nema stórir mýraflákar, sem tiltök er að rannsaka, og má búast við, að slíka staði sje helst að finna kringum Faxaflóa, þótt hugsanlegt sje, að víðar megi leita. Nefndin vildi ekki binda rannsóknina við Faxaflóa eingöngu, því að svo gæti farið, að upplýsingar fengjust um ágætt mótak annarsstaðar. Og þá þarf þess vel að gæta að velja þann staðinn, sem hægast er aðstöðu, t. d. þar sem liggur nærri góðri höfn eða hægt væri um vik að leggja járnbrautarspotta frá mótakinu til sjávar. Þá vildi nefndin einnig takmarka fjárframlagið og miða það við 3.000 kr., til þess að ekki yrði vaðið út í óvissuna með það, hve miklu yrði varið til rannsókna þessara. En það getur vel hugsast, að fje þetta reynist of lítið, en þá er hægt að grípa til þess að setja það í fjáraukalög síðar, ef einhverju litlu þarf við að bæta. Þetta eru þá í stuttu máli brtt. nefndarinnar; hún vill takmarka fjárframlagið og ekki rígbinda rannsóknirnar við sjerstakt svæði. Þorkell Clementz vjelfræðingur vildi láta nefndina bæta við heimildarákvæði fyrir landsstjórnina til að lána fjela í, sem kynni að verða stofnað til að hrinda af stað iðnaði þessum, en nefndinni fanst, eins og bjargráðanefnd háttv.Nd., ekki tími til þess kominn að svo vöxnu máli, meðan alt er órannsakað, og hún leit líka svo á, að stjórnin hefði nóg á sinni könnu að því er lánveitingar snertir.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Jeg get lýst yfir því, að jeg aðhyllist brtt.háttv. nefndar, þótt þær gangi ekki eins langt og till. frá Nd., og því megi búast við, að árangurinn verði minni, þótt slíkt verði ekki sagt með vissu. En af því að rannsóknin er hjer ekki bundin við ákveðinn stað og fjárframlagið er takmarkað, þá er brtt. aðgengilegri. Að vísu getur svo farið, að fje þetta hrökkvi ekki til, sjerstaklega ef þarf að fá útlendan mann til rannsóknanna, en varla mundi mikið um það fengist, þótt farið yrði dálítið fram úr því, sem áætlað er hjer í brtt., og mætti þá, eins og háttv.frsm. (G. G.) tók fram, bæta því í fjáraukalög síðar. Jeg vil því leggja það til, að brtt. verði samþ.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Jeg vil leyfa mjer að leggja til, að máli þessu verði vísað til fjárveitinganefndar.