Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Nál. það, sem ég mæli hér fyrir, er um frv. til l. um jöfnunargjald. Fjh.- og viðskn. Nd. hefur rætt frv. og mælir meiri hl. hennar með því að það verði samþykkt með þeirri breytingu sem varð á frv. í Ed. og getið er um á sérstöku þskj. Einstakir nm. áskilja sér rétt til þess að flytja eða fylgja brtt. Undir nál. rita hv. þm. Halldór Ásgrímsson, Matthías Á. Mathiesen, Ingólfur Guðnason og Matthías Bjarnason, Guðrún Hallgrímsdóttir og Albert Guðmundsson.



Herra forseti. Það hefur nú komið upp nokkuð furðuleg staða hér í þinginu. Við höfum staðið sameiginlega að því, Alþfl.-menn og fulltrúar Sjálfstfl. - a.m.k. í þessari hv. deild, ég veit ekki hvað þeir hafa gert í Ed. - að gagnrýna mjög harðlega skattastefnu núverandi stjórnvalda, bæði þá stefnu, sem kemur fram í lagasetningu, og ekki síður þá stefnu, sem kemur fram í framkvæmdinni. Þegar kemur hins vegar að því að hækka gjald, óbeinan skatt eins og jöfnunargjaldið, þá gerist það furðulega í fjh.- og viðskn. þessarar hv. deildar, að þar taka fulltrúar Sjálfstfl. höndum saman við stjórnarliðið um þessa skattheimtu - og áttuðu sig ekki á því fyrr en undir lok fundarins að það væri kannske réttara að gera einhvern fyrirvara með undirskrift sinni á nál. Gerðu það þó, ég held þeir hafi ekki gert það í Ed. Enn einkennilegra er þetta fóstbræðralag þegar á það er lítið, hvernig skattur það á að vera sem verið er að heimila ríkisstj. að leggja á í ákvæði til bráðabirgða. Sagt er í ákvæðinu til bráðabirgða að það eigi að heimila ríkisstj. að leggja á sérstakan viðbótarskatt, sem annaðhvort eigi að vera jöfnunargjald eða aðlögunargjald eða ígildi jöfnunargjalds eða aðlögunargjalds. Ég fæ ekki annað séð en að hæstv. ríkisstj. hafi talsvert frjálsar hendur um þessa skattlagningu, þegar hún má annaðhvort hafa þetta sem jöfnunargjald eða aðlögunargjald eða ígildi annars hvors gjaldsins, og Sjálfstfl., stjórnarandstöðuflokkurinn, sé nú að skrifa upp á óútfylltan víxil eða tékka til hæstv. ríkisstj. og setji henni algjörlega í sjálfsvald hvernig hún hyggist leggja á nýtt skattgjald. Hann selur henni sjálfdæmi um þá skattlagningu, Sjálfstæðisflokkurinn. Þetta þykir mér tíðindum sæta, því að slíkt sjálfdæmi hélt ég ekki að stjórnarandstöðuflokkar væru vanir að selja ríkisstjórnum. Það er ekki nóg með þetta sjálfdæmi sem Sjálfstfl. felur ríkisstj., að hún megi sem sé leggja viðkomandi gjald á eins og henni best kann að þykja, án nokkurs samráðs við Alþingi. Það er ekki tekið fram í tillögugreininni, að hæstv. ríkisstj. þurfi nokkurt samráð að hafa - þ. á m. alls ekkert samráð við þm. Sjálfstfl. - um það, hvernig hún leggur gjald þetta á. Henni er selt algjört sjálfdæmi í því og hefur algjörlega frjálsar hendur. Sjálfstæðismenn hér á Alþingi telja sig geta treyst ríkisstj. fyllilega fyrir öllum slíkum verkum. Og það er ekki nóg með það, heldur gerist það jafnsnemma að þeir sjálfstæðismenn selja ríkisstj. algjört sjálfdæmi í því, hvernig ríkisstj. kunni að ráðstafa þessu gjaldi. Að vísu er tekið fram að það eigi að vera til iðnþróunaraðgerða, en sjálfstæðismenn í fjh.- og viðskn. virðast ekki hafa neinn áhuga á því að fá að fylgjast með því, til hvaða iðnþróunaraðgerða eigi að verja tekjunum af þessu gjaldi. Ríkisstj. hefur atgjört sjálfdæmi um hvað hún kallar iðnþróunaraðgerðir í þessu sambandi. Og skyldi nú ekki ríkisstj. - eftir að hafa fengið svo víðtæka heimild frá öðrum stjórnarandstöðuflokknum - telja sig standa báðum fótum í jötu hvað það varðar hvernig hún eigi að ráðstafa þessu gjaldi, sem Sjálfstfl. virðist ekki hafa neinn áhuga á að fylgjast með hvernig verður á lagt né hvernig verður ráðstafað? Þetta er alveg furðuleg framkoma af stjórnarandstöðuflokki eins og Sjálfstfl., sem mjög harkalega hefur gagnrýnt ríkisstj. fyrir skattastefnu hennar. Á nál. á þskj. 359 kemur fram álit minni hl. fjh.- og viðskn. sem ég stend einn að. Eins og þar er sagt felur ákvæði til bráðabirgða, sem sett var inn í frv. í hv. Ed. og meiri hl. nefndarinnar leggur til að verði samþykkt, í sér óskoraða heimild til ríkisstj. til viðbótarskattlagningar í hvaða formi sem henni hentar, þar sem - eins og ég sagði áðan - ákvæðið tiltekur ekki einu sinni heimild til hækkunar á jöfnunargjaldi eða framlengingu aðstöðugjalds, heldur einnig til álagningar svonefnds ígildis þess, sem getur raunar verið hvað sem er. Þegar þetta mál var fyrst rætt var þeirri hugmynd hreyft, og hún raunar sett á blað af stjórnarsinnum, að þeir buðust til þess, að ríkisstj. hefði samráð við fjh.- og viðskn. Alþingis og þ. á m. stjórnarandstöðuna um það, hvernig þetta gjald yrði lagt á, ef hún notaði sér heimildina, og hvernig því yrði svo ráðstafað. En Sjálfstfl. hefur fallist í faðma við stjórnarsinna og ekki talið neina þörf á að þessir skilmálar, sem stjórnarsinnar þó buðust upphaflega til að hafa í frv., væru settir þar inn. Sjálfstfl. afsalar sér m.ö.o. öllum möguleikum til aðfylgjast með mátinu þó svo að ríkisstj. hafi boðið það. Verður ekki annað sagt en að sá hluti Sjálfstfl., sem ekki var í ríkisstj., sé a.m.k. kominn með stóru tána inn í hana eftir þetta. Ég vil aðeins vekja athygli á því, að þó svo að umrædd bráðabirgðaheimild sé sett og samþykkt gefur hún út af fyrir sig ríkisstj. ekkert frekara svigrúm til gjaldtöku en ríkisstj. - í kjölfar þeirra athugana sem væntanlega fara fram eftir áramótin á möguleikum á annaðhvort hækkun jöfnunargjalds, framlengingu aðstöðugjalds eða álagningu einhvers ígildis þessa - mundi hafa þótt hún legði slíkt frv. fram eftir jól, eftir að hún væri komin að niðurstöðu um hvað hún hygðist gera, fengi það afgreitt á Alþingi. Eini munurinn er raunar sá, að meiri hl. fjh.- og viðskn., þar á meðal hv. sjálfstæðismenn lýsa yfir að þeir telji ástæðulaust að Alþingi fjalli frekar um málið. Þeir eru reiðubúnir til þess að veita hæstv. ríkisstj. allar heimildir, bæði til gjaldtökunnar, til þess að leggja á þann skatt, sem ríkisstj. kærir sig um og talist getur ígildi einhvers jöfnunargjalds eða aðstöðugjalds, og einnig að hæstv. ríkisstj. hafi atgjörlega frjálsar hendur um ráðstöfun á þessu gjaldi, svo fremi sem hægt sé að kalla þá ráðstöfun með einhverjum rétti ráðstöfun til iðnþróunar. Annar stjórnarandstöðuflokkurinn lýsir því m.ö.o. yfir við afgreiðslu málsins, að hann telji með öllu óþarft, að Alþingi fjalli um nokkra svona skattlagningu eða nokkra svona fjármunaráðstöfun, og að hann fyrir sitt leyti treysti hæstv. ríkisstj. alfarið til að sjá fyrir því, án þess að hún þurfi að leita með málið með einum eða öðrum hætti til Alþingis. Það er mín skoðun - eins og kemur fram í nál. - að gjaldtaka af þessu tagi, hvort sem hún á rétt á sér eða ekki, sé til þess eins fallin að fresta ýmsum nauðsynlegum og eðlilegum aðgerðum sem eru grundvallarforsenda farsællar og skynsamlegrar iðnþróunar. Menn hafa tengi vikið sér undan slíkum verkefnum, sem raunar skipta íslenskan iðnað miklu meira máli en einhver skattlagning sem síðan er hirt fé af til pólitískrar úthlutunar til einstakra iðnþróunarverkefna. Ef menn ætla að efla samkeppnisstöðu íslensks iðnaðar gera menn það með því að skapa honum lánamöguleika til jafns við aðrar atvinnugreinar, menn gera það með því að tryggja eðlilegan aðbúnað í gengismálum, menn gera það með því að taka upp virðisaukaskatt í stað söluskatts. Þetta eru raunhæfar aðgerðir til þess að gera íslenskan iðnað samkeppnishæfan við útflutning, en hitt, að fresta þessum aðgerðum stöðugt frá ári til árs og leggja í staðinn á alls konar skatta og gjöld og úthluta þeim svo pólitískri úthlutun til hinna og þessara verkefna, er ekki raunhæfur stuðningur við íslenskan iðnað. Það er löngu yfirlýst að hálfu iðnaðarins, að það eru slíkar aðgerðir sem bæði iðnrekendur og iðnverkafólk leggja fyrst og fremst áherslu á. Og það er löngu orðið ljóst, að slíkar aðgerðir eru tímabærar. Þá hefur það furðulega einnig komið fram við athugun á þessu máli, að sá maður, sem hafði forustu fyrir nefndinni, sem á sínum tíma fór og fékk samþykki EFTA við svokölluðu aðlögunargjaldi, sem á að renna út um n.k. áramót, og fékk Efnahagsbandalag Evrópu til þess að þola slíka gjaldtöku án aðgerða gagnvart okkur Íslendingum, Ingi R. Helgason, hefur lýst því yfir, að hann treysti sér ekki til að fá þessa aðila til að samþykkja eða una hækkun á jöfnunargjaldi. Þessi maður ætti að tala þar af mikilli þekkingu þar eð hann hafði forustu fyrir þeirri nefnd sem fór á sínum tíma á vit þessara aðila og fékk þá til að umlíða og samþykkja aðlögunargjaldið. Þessi sami maður, sem talar þarna af þekkingu, segist hins vegar treysta sér til að fá þessa aðila til að umbera framlengingu aðlögunargjaldsins. M.ö.o.: hann vill ekki fallast á að unnt sé - öðruvísi en að við verðum látnir sæta efnahagslegum refsiaðgerðum - að hækka jöfnunargjaldið eins og lagt er til í ákvæði til bráðabirgða að ríkisstj. sé heimilt. Hæstv. viðskrh., sem einnig ætti að tala og talar af mikilli þekkingu um þetta mál, er hins vegar á þveröfugri skoðun. Hann segir, að það sé óðs manns æði að ætla sér að fara á flot með aðlögunargjaldið, og vill helst strika það orð út úr bráðabirgðaákvæðinu, en hins vegar komi til greina að hækka jöfnunargjaldið. Þarna fara þeir tveir menn sem ættu að hafa einna mesta þekkingu á þessum málum. Annar getur alls ekki samþykkt hækkun jöfnunargjaldsins, treystir sér alls ekki til að fara á flot með það. Hinn, ráðh. sjálfur, getur alls ekki samþykkt framlengingu aðlögunargjaldsins, getur alls ekki farið á flot með það. Það eina, sem þessir tveir menn - og þar með ríkisstjórnarflokkarnir - virðast vera sammála um, er ígildið. Ef ætti að fara eftir þeirra ráðum ætti því bæði að strika út orðið aðlögunargjald og orðið jöfnunargjald og skilja ígildið eitt eftir, sem sé að Alþingi heimilaði hæstv. ríkisstj. að leggja á ígildi. Sjálfsagt er það ígildi sem endanlega verður á lagt, hvernig svo sem það lítur út. Ég er samþykkur því að framlengja jöfnunargjaldið óbreytt eins og það hefur verið. Mun ég því leggja til, eins og kemur fram í nál. mínu, að hv. Nd. fallist á frv. það sem hér er til umr., að undanteknu bráðabirgðaákvæðinu um aðlögunargjaldið, jöfnunargjaldið og ígildið. Ég legg til að það bráðabirgðaákvæði verði fellt.



Herra forseti. Við fulltrúar Sjálfstfl. í fjh.- og viðskn. skrifuðum undir nál. Í því segir að einstakir nm. áskilji sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. Ég vil leyfa mér að lýsa hér brtt. við frv. frá okkur þessum þremur nm. Sjálfstfl. í fjh.- og viðskn. Hún er svohljóðandi: „Aftan við ákvæði til bráðabirgða bætist: Áður en ráðstöfun þess gjalds er ákveðin skal haft samráð við fjárhags- og viðskiptanefndir Alþingis.“ Þetta mál höfum við rætt við nm. og sömuleiðis við hæstv. viðskrh., enda var strax ákveðið að flytja þessa till. þegar við gengum frá nál., vegna þess að við álítum að Alþingi eða þessar nefndir í báðum deildum eigi að hafa áhrif á það, hvernig þessum fjármunum er varið sem eiga að fara óskiptir til iðnþróunar. Hitt er svo annað mál, að ef skýlausar yfirlýsingar koma fram, þar sem á þetta er fallist, þá sé ég ekki ástæðu til fyrir okkur að halda fast við þessa tillögu. Við lítum þá á hana sem samþykkta og af þeirri ástæðu viljum við ekki tefja fyrir málinu með því að það þurfi að fara aftur til Ed. Hv. frsm. minni hl. var eiginlega of fljótur á sér að tala um afstöðu okkar sjálfstæðismanna til frv. og líka að hafa um það orð, að við værum eiginlega orðnir stjórnarsinnar með því að samþykkja slíka skattlagning. Ja, mikið óskaplega göngum við langt í skattlagningu. Við leggjum til að ríkisstj. sé heimilt á næsta ári að leggja á til viðbótar allt að 2% jöfnunar- og aðlögunargjald eða ígildi þess, eins og segir í ákvæðum til bráðabirgða, enda renni tekjur af þessu viðbótargjaldið óskiptar til iðnþróunar í landinu. Við sjálfstæðismenn erum þeirrar skoðunar, að það veiti ekki af þessu fjármagni til iðnþróunar í landinu. Þess vegna flytjum við með fulltrúum stjórnarflokkanna þessa till., en berjum ekki höfðinu við steininn eins og hv. 3. þm. Vestf. gerir í þessu máli. Okkur er ljóst að iðnaðurinn á við erfiðleika að etja og þar þarf margt að gera. Við erum allir sammála um að halda áfram innheimtu jöfnunargjaldsins eins og það hefur verið. Það er aftur komið undir ríkisstj. hvort hún notar sér þessa heimild, hvort hún telur óhætt að nota hana vegna fyrri yfirlýsinga og samninga við EFTA. Ég ætla líka að koma örlítið inn á þau atriði, en áður en ég geri það lýsi ég furðu minni á því, að frsm. Alþfl. í þessari nefnd skuli fjargviðrast hér yfir því, að við skulum leyfa okkur að vera með fulltrúum stjórnarflokkanna hvað þetta snertir. Og við séum því ekki stjórnarandstæðingar lengur, að mér skildist á honum. Þetta segir talsmaður flokks sem hefur hangið aftan í ríkisstj. í skattlagningu undanfarna daga, til að viðhalda ranglátu vinstristjórnarsköttunum sem þeir stóðu að því að leggja á haustið 1978. Og það hefur enginn þm. í Alþfl. gengið lengra í því að vera taglhnýtingur þessarar ríkisstj. en þessi hv. þm. sem var að ljúka máli sínu áðan. 

Ég sagði: Við styðjum öll góð mál.

Já, ef hægt er að kreista eitthvað undan blóðugum nöglunum á launþegum í landinu, þá stendur ekki á Alþfl., ég veit það. 

Hverjir borga?

Hver borgar skatta? Í fyrsta lagi þeir sem hafa tekjur. Ef fyrrv. fjmrh. vill vita það-þó að hann hafi ekki verið það lengi - þá borga þeir skattana fyrst og fremst sem hafa tekjurnar og borga skatt af tekjunum. Í öðru lagi borga þeir skatta sem eiga eignir. Og í þriðja lagi borga þeir skatta sem eyða miklu. Þeir borga mest. Þetta er örstutt kennslustund fyrir fyrrv. fjmrh., og ég á von á að þetta nægi honum fram að jólum.

Það er ekki leyft samtal á fundinum.

Ef við lítum á þetta mál, þessa heimild, þá vitum við að það eru uppi mismunandi sjónarmið. Annars vegar telja menn að búið sé að segja svo mikið, tala svo mikið á erlendum vettvangi við EFTA, við Efnahagsbandalagið, að okkur sé í rauninni ekki stætt á því að fara fram á framlengingu á jöfnunar- eða aðlögunargjaldi. Ég undrast það, að fulltrúi Alþfl. skuli ekki sjá nokkurn sendimann, sem hann trúir til þess að fara til Brussel eða Genf, nema Inga R. Helgason. Það væri illa komið fyrir íslenskri þjóð ef Ingi R. Helgason dæi skyndilega. Við skulum vona að það komi ekki fyrir, en það getur komið fyrir okkur öll að detta niður án þess að hafa neinn fyrirvara á því. En þá væri illa komið, þá væri Alþfl. sennilega algerlega eitt rekald í þessu máli ef hann missti Inga. Mikið lifandi ósköp er nú illa komið fyrir sósíaldemókrötum á Íslandi! Ég veit að Ingi er greindur og gegn maður, og ég hef ekki nema gott eitt um hann að segja, en ég held að þessi þjóð eigi sem betur fer fleiri menn sem geta farið slíkar ferðir á okkar vegum. Það kastar ekki neinni rýrð á hæfileika Inga þó ég segi þetta. En Sighvatur Björgvinsson heldur, að hann sé eini maðurinn í þessu þjóðfélagi sem geti talað við þá hjá EFTA og EBE, og hefur miklar áhyggjur af því, að Ingi treystir sér ekki til að nefna við þá heitið jöfnunargjald. Við vitum það, að sumir embættismenn setja sig í ákaflega þröngar skorður og þegar þeir eru búnir að vera í þessum sömu stellingum lengi eiga þeir oft bágt með að hreyfa sig. Eins er þegar menn sitja lengi og hreyfa sig ekki, þá verður skrokkurinn stirður. Og sama er með andlegar hreyfingar, þær verða stundum stirðar þegar menn líta aðeins á hlutina frá einu ákveðnu sjónarmiði. Þegar menn verða svona stirðir, hvort sem það er í andlegum eða líkamlegum hreyfingum, verður að fá aðra, sem eru liprari í hreyfingum, til þess að vinna verkin. Ég er ekkert hræddur við að skipta um menn til fara þessa sendiferð fyrir Íslands hönd. Ég tel að við þurfum ekkert að vera feimnir við EFTA, Fríverslunarbandalagið, þó að búið sé að segja að við höfum ætlað að vera búnir að aðlaga okkar iðnað þannig að þetta jöfnunargjald og aðlögunargjald hafi átt að vera fallið niður nú um næstu áramót. Við höfum margt okkur til afsökunar. Sumar ástæðurnar eru heimatilbúnar ástæður sem við getur ásakað hver annan fyrir eða jafnvel okkur alla. Við höfum búið við mikla verðbólgu sem hefur gert það að verkum, að þróun iðnaðar og uppbygging atvinnulífs hefur ekki getað farið fram með eðlilegum hætti. Við stöndum að mörgu leyti verr að vígi í samkeppni við aðra einmitt vegna þessarar miklu verðbólgu. Og við höfum ekki haft nægilega fjármuni til þess að móta iðnþróunarstefnu og fylgja henni eftir á tiltölulega skömmum tíma. Nú segja menn: Það er sama og að vera með betlistaf í hendi að fara til þessara háu herra í Genf eða Brussel og segja að við ætlum okkur - við erum ekki að spyrja hvort þeir leyfi okkur að hækka jöfnunar- og aðlögunargjöld, heldur að við ætlum okkur og séum neyddir til að hækka jöfnunar- og aðlögunargjaldið. Þá segja þessir menn auðvitað: Ja, þið ætluðuð að hætta þessari innheimtu um þessi áramót, hvað eruð þið að koma? Þá spyrjum við Íslendingar að því, hver sé samkeppnisaðstaða ýmissa annarra þjóða gagnvart Fríverslunarbandalaginu. Hvernig stendur á því, að Finnar hafa lagt á álíka gjald ekki nú í skamman tíma, heldur allt frá árinu 1970? Það gjald hefur verið frá 1.4% upp í 6.9%, en mjög mismunandi eftir vörutegundum. Ég hef ekki þekkingu til að segja hvað þetta gjald er í raun og veru mörg prósent þegar við lítum yfir það í heild, en það er á þessu bili, 1.4–6.9%, og mér er ekki kunnugt um að þessa gjaldtöku eigi að leggja niður um næstu áramót. Ég vil líka minna á annað og þá ekki síður vegna Efnahagsbandalagsins, vegna þess ótta sem er ríkjandi og kannske ekki að ástæðulausu um að Efnahagsbandalagið kunni að breyta tollasamningi okkar, jafnvel svipti okkur fríðindum að einhverju leyti eða hækki innflutningstolla af sjávarafurðum til Efnahagsbandalagslandanna. Það er ekki lítið fé sem sá tollasamningur gefur okkur. Ég hygg að það sé á þessu ári milli 11 og 12 milljarða. Þó að ég viti það ekki nákvæmlega er það ekki fjarri sanni. Það er ekki lítil búbót að hafa fengið bókun númer 6 í gildi á sínum tíma. Þegar við sömdum Bretana út úr landhelginni með sex mánaða fyrirvara, þótti það ekki mikils virði af sumum - m.a. þeim flokki sem hv. þm., sem talaði hér á undan mér, tilheyrir, - þá þótti þetta skítur á priki, en það er nú dálítið meira. Þetta skulum við líka hafa í huga. Við skulum líka minna á stöðu Norðmanna í þessum efnum. Hvað gera þeir? Þeir styrkja sinn iðnað með háum styrkjum. Og það sem meira er og miklu erfiðara fyrir okkur eru hinir háu styrkir sem Norðmenn veita sínum sjávarútvegi. Það er stórkostlegt nám að setja sig inn í það flókna kerfi sem Norðmenn hafa á styrkveitingum sínum til sjávarútvegs, bæði til veiða og vinnslu sjávarafurða. Við þessar aðstæður eigum við Íslendingar að keppa m.a. við Norðmenn um markað fyrir vörur okkar. íslenskur sjávarútvegur hefur ekki nokkra fyrirgreiðslu eða styrk frá íslenska ríkinu, vegna þess að hér er um aðalútflutningsframleiðslugrein okkar að ræða, sem þetta litla þjóðfélag hefur ekki til skamms tíma getað tekið öðrum tökum, þótt kannske komi að því, þegar enn syrtir í álinn, að einhverjar slíkar ráðstafanir verði að gera og þá í sambandi við viðameiri efnahagsráðstafanir. Ég gæti nefnt ýmislegt fleira í þessu sambandi máli mínu til stuðnings. Ég er ekki að flytja þessa ræðu til að afsaka það, að við fulltrúar Sjálfstfl. í fjh.- og viðskn. beggja deilda þingsins tökum undir og erum aðilar að þessari till., sem fjh.- og viðskn. flytur, að undanskildum einum manni. Fyrst og fremst gerumst við aðilar og stuðningsmenn þessarar till. af því að við teljum að íslenskt atvinnulíf þurfi á þessu að halda, við þurfum á þessu að halda til iðnþróunar, hverri krónu sem verður innheimt í þessu skyni. En það verður að vera mat ríkisstj. hverju sinni - hvort sem hún er góð eða slæm hvort hún notar sér þessa heimild, hvort hún telur sér fært að nota hana. Og þá á hún auðvitað að gera það. Hún á að leggja sig alla fram um að nota þessa heimild og ná þessum samningum, því að það er til fjöldi af ágætum mönnum sem hægt er að senda í slíka samningaferð. Ég ætla ekki að fjölyrða frekar um þetta. Það er mikið búið að ræða væntanlegar efnahagsaðgerðir hæstv. ríkisstj. Þar er þagað yfir öllu, og sennilega hefur ríkisstj. fulla ástæðu til þess, vegna þess að hún hefur sennilega ekki neinar efnahagsaðgerðir og er varla farin að hugsa neitt alvarlega, nema kannske þeir sem núna komast frá landinu. Þeir koma kannske til baka fullir hugmynda og sólbrúnir eftir áramótin. En vegna þeirra dularfullu yfirlýsinga hæstv. forsrh. um að við megum jafnvel eiga von á brbl., kynni svo að fara að það verði ekki brbl. um aðgerðir í efnahagsmálum, ég hugsa að það verði þá helst brbl. um að fresta áramótunum.



Herra forseti. Ég held að ég geti ekki tekið undir það með hv. þm. Matthíasi Bjarnasyni, að fært sé að fresta áramótunum með brbl., það þurfi að koma meira til. Í sambandi við þær umræður, sem hér hafa orðið, vil ég segja nokkur orð áður en ég svara tilmælum hv. þm. Ég vil geta þess, að jöfnunargjaldið var lagt á á sínum tíma til að jafna aðstöðu íslensks iðnaðar gagnvart samkeppnislöndum vegna þess að hann greiðir söluskatt. Eingöngu þess vegna. Sama var að segja um gjaldið í Finnlandi. Ástæðan fyrir því, að það er mismunandi á hinum ýmsu vörutegundum í Finnlandi, er að söluskatturinn er mismunandi. Og Finnar hafa sent EFTA sundurliðun á því, hvernig þetta jafnast upp með þeim hætti að söluskatturinn er jafnhár aðlögunargjaldinu í öllum tilfellum hjá þeim. Við höfum hins vegar ekki sent svona sundurliðun af okkar hálfu þó að við höfum 3% gjald, en það hefur verið látið gott heita: Ég hef gert þessi mál að umræðuefni áður, bæði í Ed. og hér við 1. umr. fjárlaga, og hef af því nokkrar áhyggjur, að þegar ákveðið var að leggja á aðlögunargjaldið á sínum tíma voru gefnar yfirlýsingar af hálfu Íslendinga bæði sendiherra, sendimanna, þingmanna og ráðherra - um að þetta gjald væri tímabundið og yrði ekki framlengt. Ég sé ekki ástæðu til að rekja öll þessi ummæli. Þó get ég ekki stillt mig um að lesa nokkur orð úr ræðu Einars Ágústssonar fyrrum utanrrh., en hann var einn af þeim sem fóru í sendiferðina sem farin var til EFTA-landanna til að tala fyrir þessu máli á sínum tíma. Einar Ágústsson sagði í þingræðu á þessa leið, með leyfi hæstv. forseta: „Annað atriði, sem mjög mikil áhersla var lögð á og ég legg höfuðáherslu á miðað við þann málflutning sem ég leyfði mér að hafa uppi í þessari ferð og við sem hana fórum, er að þetta gjald verði fellt niður í árslok 1980. Það er ekki hægt að fara fram á svona undanþágur á fölskum forsendum. Alþingi og ríkisstj. verða því á því eina og hálfa ári, sem til stefnu er, að gera aðrar ráðstafanir ef iðnaðurinn íslenski þarf þá.“ 

Liggur mikið við þar í efra? Þá geri ég örstutt hlé á fundinum meðan hæstv. viðskrh. gegnir skyldustörfum sínum þar.

Herra forseti. Ég sný mér að því aftur að rekja ummæli Einars Ágústssonar fyrrum utanrrh. Hann sagði m.a.: „Það er ekki hægt að fara fram á svona undanþágur á fölskum forsendum. Alþingi og ríkisstj. verða því á því eina og hálfa ári, sem til stefnu er, að gera aðrar ráðstafanir ef iðnaðurinn íslenski þarf þá enn á áframhaldandi vernd að halda. Það er ekki hægt að svíkja gerða samninga, það megum við ekki láta henda okkur.“ Þetta er tilvitnun í ræðu sem Einar Ágústsson flutti á hv. Alþingi þegar þetta mál var hér til meðferðar. Til viðbótar við þetta hefur verið kannað hverjar undirtektir væru um framlengingu aðlögunargjaldsins. M.a. hef ég kannað það í viðtölum við ráðherra og sendiherra og framkvæmdastjóra Fríverslunarbandalagsins í Genf. Þetta hefur einnig verið kannað hjá Efnahagsbandalagi Evrópu. Og alls staðar hafa verið sömu viðbrögðin, að vitnað hefur verið til yfirlýsinga sem gefnar voru þegar samþykkt var að setja gjaldið á. Að vísu hefur það aldrei verið samþykkt af Efnahagsbandalagi Evrópu, heldur hefur það verið látið gott heita, vegna þess að lýst hefur verið yfir að það mundi falla niður. Sendiherra okkar í Brussel hefur sent skýrslu heim um málið, og segir þar orðrétt, með leyfi hæstv. forseta: „Telja má fullvíst að bandalagið sætti sig ekki við framlengingu aðlögunargjaldsins og geti jafnvel gripið til mótaðgerða sem skaði mikilvæga viðskiptahagsmuni Íslands.“ En þessir mikilvægu viðskiptahagsmunir Íslands hjá Efnahagsbandalagi Evrópu eru einmitt þeir samningar sem við höfum við bandalagið um niðurfellingu tolla á útflutningsvörum sem við seljum til bandalagsins. Áætlað er að á þessu ári sleppum við við að greiða sem svarar 11 milljörðum kr. vegna þess arna. Ég skal svo ekki hafa fleiri orð um þetta, enda hefur málið áður verið rætt talsvert ítarlega, eða þessi flötur á málinu. En þetta er ástæðan fyrir því, að mér hefur verið illa við að nefna aðlögunargjaldið sérstaklega í þessum texta. Ekki vegna þess að ég hafi gefið neinar yfirlýsingar í þessu efni, það hef ég ekki gert, heldur vegna þess að aðrir hafa gert það, og ég tel það mikils virði að treysta megi því sem við segjum í samskiptum og samvinnu við aðrar þjóðir. Það er svo alveg rétt hjá hv. þm. Matthíasi Bjarnasyni, að það er ástæða til að huga að íslenskum iðnaði og aðstöðu hans. Ég er mjög fús til þess að taka upp málefni íslensks iðnaðar hjá þessum bandalögum í sambandi við erfiðleika sem iðnaðurinn á í. Ég vil svo að lokum segja það vegna þeirrar málaleitunar sem hv. þm. setti hér fram, að áður en til ráðstöfunar þessa gjalds kemur, sem hér er heimild til að leggja á, finnst mér sjálfsagt að verða við þeim tilmælum, að höfð séu samráð við fjh.- og viðskn. Alþingis. Ég get fyrir mitt leyti lýst því yfir hér, að ég tel það sjálfsagt mál og útlátalaust með öllu.



Herra forseti. Þar sem hæstv. viðskrh. hefur lýst því yfir, að samráð verði haft svo sem till. gerir ráð fyrir, þá sjáum við flm. till. ekki ástæðu til að halda fast við hana - sérstaklega vegna þess að þá hefði málið þurft að fara aftur til Ed. - en metum það jafngilt og að till. hafi verið samþykkt að hafa fengið þessa yfirlýsingu hæstv. ráðh.