Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þegar þetta frv. var til umr. í þessari hv. deild fyrir þetta tveggja vikna þinghlé urðu um það töluvert miklar umr. Af hálfu Alþfl. var skýrt tekið fram í þeim umr., að flokkurinn vildi beita sér fyrir því að þetta mál yrði afgreitt með eðlilegum hætti og eðlilegum umr. fyrir þinghlé og þá að sjálfsögðu með þeim brtt. sem gerð var grein fyrir af hálfu Alþfl. þegar málið kom úr nefnd. Alþfl. ætlaði sér ekki með neinum hætti að tefja framgang þessa máls hér í þinginu, þótt segja megi að þetta mál þurfi töluverðrar athugunar við. Það var hins vegar annað sem varð til þess að tefja þetta mál. Það kom sem sé í ljós í þessu máli, að þótt ríkisstj. hefði ekki starfað lengi var ekkert samkomulag um það, hvernig ætti að afgreiða málið. Hér fór á síðasta degi fyrir þinghlé allt í háaloft, ef svo má segja, köpuryrðin og klögumálin gengu hér á víxl milli stjórnarliða og þar var engin samstaða um þetta mál fremur en annað. Það var, eins og þm. sjálfsagt muna, till. frá hæstv. viðskrh. sem olli þessu fjaðrafoki hér. Sú till. var, eins og hæstv. viðskrh. sagði úr þessum ræðustóli, dregin til baka að sinni. Nú kemur væntanlega í ljós hvort þessi hálfi mánuður hefur dugað ríkisstj. til að jafna þann ágreining sem þarna var risinn um það, hvort Byggðasjóði skyldi skylt að annast þetta lán að hluta eða hvort slíkt skyldi aðeins heimilt. Það verður fróðlegt að sjá hvert verður nú framhald þessa máls, hvort till. viðskrh., sem öllu þessu fjaðrafoki olli, verður hér sýnd að nýju eða hvort hæstv. viðskrh. hefur nú verið beygður undir ok stjórnarsamstarfsins. Hæstv. viðskrh. Tómas Árnason, sem nú er ekki viðstaddur, því miður, sagði í umr. um þetta mál um daginn, að núverandi kerfi útflutningsbóta væri undan rifjum Alþfl. runnið. Þetta er ekki rétt, þó rétt sé að þetta kerfi hafi komist á þegar Alþfl. átti stjórnaraðild. En hér er ekki verið í rauninni að ræða um þetta kerfi sem slíkt, heldur er verið að ræða um það að ganga lengra en það kerfi, sem verið hefur, gerir ráð fyrir. Það er verið að ræða um það að ganga lengra en núgildandi lagareglur gera ráð fyrir. Og það er ekki allt og sumt, heldur er hér aðeins verið að stíga fyrsta skrefið. Sjálfsagt munu fleiri fylgja á eftir. Hér er sem sé verið að ganga lengra en lög í rauninni heimila varðandi útflutningsbætur. Það er verið að leggja auknar greiðslubyrðar á almenning og það mætti spyrja sem svo: Hvernig ætla hæstv. landbrh. og fjmrh. að leysa þann vanda sem við blasir vegna útflutningsins á yfirstandandi verðlagsári? Hvernig ætlar hin nýja ríkisstj. að leysa þann 7 milljarða vanda sem þar blasir við? Fróðlegt væri að fá svör við því. Það má raunar segja að þessu hafi með nokkrum hætti verið þegar svarað í þeirri ræðu sem nefnd hefur verið dýrasta ræða á Íslandi, þegar hæstv. landbrh. ávarpaði Búnaðarþing á dögunum. Það á að greiða þá reikninga sem framvísað verður. Nú hafa framsóknarmenn úr þremur stjórnmálaflokkum sameinast um að skattleggja almenning í landinu og það algjörlega án tillits til afkomu þeirrar atvinnugreinar sem hér er um að ræða. Mér segir svo hugur um, að vandleg athugun á högum bænda mundi leiða það í ljós, að sums staðar, á stöku stað, væri ástæða til að rétta hjálparhönd, en annars staðar hins vegar ekki, og slík athugun mundi leiða í ljós að hagur bænda er langt frá því að vera jafnslæmur og þeir barlómsmenn vilja vera láta. Það er hins vegar til þeir bændur sem finnst lítið til koma þegar í síauknum mæli er reynt að gera bændastéttina að eins konar ölmusumönnum á ríkisframfæri. Það á ekki við lengur sem eitt sinn var sagt, að það sé enginn bóndi sem ekki kunni að berja sér. Hins vegar gildir það kannske nú, að enginn kemst í forustu í samtökum bænda eða búnaðarsamtökum nema hann sé atvinnumaður í barlómi. Í þessari deild sitja bændur og það fleiri en einn og fleiri en tveir. Það væri ekki ófróðlegt að heyra sjónarmið þeirra um það, hvort rétt sé sem forusta bændasamtaka og búnaðarfélaga halda fram, að þessi atvinnugrein hangi á horriminni og þar þurfi þá stórfelldu ríkisaðstoð sem nú er talað um. Það væri býsna fróðlegt ef þeir óðalsbændur, sem hér sitja t.d. í skrifarasætum, létu nú til sín heyra um það, hvernig háttar til í rauninni, hvort þetta er raunverulegur vandi eða hvort þetta er vandi, blásinn upp af forustumönnum landbúnaðarins, sem hafa velt sér upp úr fjölmiðlaljósinu og grátið framan í alþjóð. Þetta mál snýst ekki eingöngu um tímabundna fyrirgreiðslu til landbúnaðarins heldur snýst það fyrst og fremst um það, að hér verður að eiga sér stað stefnubreyting. Núverandi stefna hefur leitt bændur og þjóðina alla í ógöngur, mestu ógöngur sem íslenskur landbúnaður hefur nokkurn tíma ratað í. Það er engin tilraun gerð til þess að breyta þessu, heldur á aðeins að halda áfram að borga og borga gagnrýnislaust og láta neytendur og skattborgara gjalda þess. Það er það sem þetta mál snýst um. Því miður sýnist svo sem stefna hinnar nýju ríkisstj. í þessum málum lofi sannarlega ekki góðu. Þar á að halda áfram og herða á þeirri vitleysu sem verið hefur ríkjandi hér. Það er þetta sem þetta mál snýst um. Við Alþfl.menn höfum flutt hér till. um breytingar í tengslum við þetta frv. Við viljum að komið sé til móts við bændur að nokkru, en það sé gert með ákveðnum skilyrðum sem leiða okkur út úr þessum vítahring, en ekki að halda áfram stöðugt í sömu stigamyllunni. Það er hvorki bændum né neytendum til góðs. Þær till., sem við höfum hér lagt fram og verða bornar hér undir atkv., miða að því að breyta þessari stefnu bændum til hagsbóta og neytendum öllum, þeim sem ríkisstj. ætlar að borga þennan brúsa.



Herra forseti. Það er nú ekki ástæða til þess að ýfa upp miklar umr. um landbúnaðarmál að þessu sinni á grundvelli þess frv. sem hér er til umr. Því var lýst yfir af hálfu stjórnarandstöðunnar áður en þinghlé var gefið, að stjórnarandstaðan mundi greiða fyrir afgreiðslu málsins eftir því sem framast væri kostur. Þeir þm. voru jafnvel fúsir til að vaka daga og nætur til þess að það mætti komast fram. Ég vil því í þessari ræðu aðeins gera örfáar athugasemdir við ræðu hv. síðasta ræðumanns og það í eins fáum orðum og kostur er. Hv. þm. Eiður Guðnason sagði að hér væri um það að ræða, að það væri gengið lengra en lög heimila í því að greiða bætur á útfluttar landbúnaðarvörur og hér væri aðeins um fyrsta skrefið að ræða á þeirri braut, þannig ætti að halda áfram. Það er rétt, að hér er farið fram úr því sem hin almenna lagaregla greinir, og það hefur raunar áður verið gert. Þetta er gert til þess að leysa úr bráðum tímabundnum vanda sem bændastéttin stendur frammi fyrir. Það er ástæðulaust fyrir hv. þm. Eið Guðnason að koma í þennan ræðustól og spyrja hvort hér sé um að ræða raunverulegan eða uppblásinn vanda þeirra sem grátið hafa framan í þjóðina í fjölmiðlum. Þetta eru ástæðulausar aðdróttattir og lýsa því, að þessi hv. þm. hefur ekki þær upplýsingar um þjóðlífið og hag landbúnaðarins sem telja verður að honum beri skylda til að hafa. Það á ekki að vera þörf á því hér að rekja það, hvað hér liggur til grundvallar og hvernig þetta kemur við bændastéttina. Það á ekki að vera þörf á því að segja það, að á síðasta ári vantaði 3.5 milljarða til þess að bændur fengju fullt verð fyrir framleiðsluvörur sínar, sem einvörðungu kæmi niður á nettótekjum bænda ef þetta fengist í engu bætt. Það á ekki að vera þörf á að minna á það, að ýmsar aðstæður á árinu 1978, veðurfarslegar og þjóðfélagslegar, urðu til þess að bændastéttin varð þá fyrir mjög alvarlegum tekjumissi. Sumpart er það þess háttar tekjumissir sem bændur þurfa hvenær sem er að vera viðbúnir að mæta og verður aldrei að fullu bættur. Hins vegar eru þær aðstæður þess eðlis, að það gerir meiri kröfur til þess að þeirri tekjuskerðingu sé mætt sem stafar af því, að ekki fæst fullt verð fyrir afurðirnar. Hér á ég við það, að harðindin s.l. ár ollu miklum vandkvæðum í landbúnaðinum. Þau ollu því, að þær tekjur, sem fengist hefðu í meðalári, náðust hvergi nærri og það svo munar, að ég hygg, milljónum á hvert bú í landinu, a.m.k. um norðanvert landið. Ég ætlast ekki til að ég þurfi að fara að rekja þetta hér í smáatriðum. Þetta ætti öllum að vera ljóst. Þess vegna segi ég og ítreka enn, að það er ástæðulaust að koma hingað og spyrja: Er þetta raunverulegur eða uppblásinn vandi. Hv. þm. spyr hvernig eigi að leysa vanda þessa árs sem vissulega er mikill. Hann segir að þessu hafi verið svarað af mér við setningu Búnaðarþings í ræðu sem hann kallar dýrustu ræðu sem flutt hefur verið á Íslandi. Ég get endurtekið það fyrir þennan hv. þm., sem ég sagði um þetta efni við setningu Búnaðarþings. Með leyfi forseta hljóðar það svo: „Því miður eru horfur þær á þessu verðlagsári, að miklar fjárhæðir skorti til þess að útflutningsbótafé dugi svo fullri verðtryggingu verði náð. Í stjórnarsáttmála núv. ríkisstj. segir svo um þetta efni: „Leitað verði samkomulags um viðunandi lausn á fyrirsjáanlegum vanda vegna halla á útflutningi búvara á þessu verðlagsári í tengslum við heildarstefnumótun í landbúnaði. Ég vil taka það fram, að ég mun leita eftir slíku samkomulagi við fulltrúa bændasamtakanna og vænti góðrar samvinnu í þessu vandasama máli á milli fulltrúa bænda og fulltrúa ríkisstj.“ Þannig hljóða þau dýru orð sem metin hafa verið af ýmsum skriffinnum eða ræðumönnum Alþfl. á 6–8 milljarða kr., sem sé efnislega það að leita samkomulags um viðunandi lausn á þeim vanda sem við blasir á þessu verðlagsári vegna óverðtryggðrar framleiðslu búvara. Það er metið á þessar fjárhæðir án þess að nokkur stafkrókur sé fyrir því á annan veg. Falsanir af þessu tagi á ummælum manna geta kannske verið hlægilegar í fyrstu lotu og sumpart skemmtilegar. En þær eru síður en svo skemmtilegar, þær eru háalvarlegar þegar síðan á að fara að nota þær til þess að egna fólk gegn tiltekinni stétt í landinu, eins og gerð hefur verið tilraun til í framhaldi af uppfinningu þessara ágætu Alþfl.-manna um þetta efni, sem er hreinn uppspuni frá þeirra hálfu. Það var þess vegna gott að hv. þm. Eiður Guðnason spurði um þetta efni, því að ég vænti þess að það þurfi ekki að tíunda svarið frekar. Ég vil aðeins bæta því við, að enn hafa ekki hafist neinar samkomulagsumleitanir um þetta mál á milli fulltrúa ríkisstj. og fulltrúa bændasamtakanna. Það mun bíða eftir því að unnt sé af hálfu ríkisstj. að setja fram stefnuatriði sem eftir því sem segir í orðanna hljóðan í stjórnarsáttmála eiga að skoðast um leið og þetta vandamál er metið til úrtausnar. Þess vegna hef ég engin svör um það enn þá til hv. þm., hvað hér verður um að ræða. Hitt held ég að allir geri sér ljóst, að hér verður ekki um að ræða aðstoð til bændastéttarinnar upp á 6–8 milljarða kr., miðað við þær horfur sem nú eru. Hv. þm. Eiður Guðnason sagði að engin stefnubreyting væri sjáanleg, aðeins ætti að herða á vitleysunni. Nær hefði verið að hann hefði þau orð um í eigin ræðu, því að hver hv. þm. Alþfl. á fætur öðrum hefur komið upp í ræðustól á Alþ. til þess að herða á vitleysunni, eins og við höfum mátt hlusta á og horfa á undanfarin misseri þegar hv. þm. Alþfl. hafa talað um landbúnaðarmál. Þá hafa þeir sannarlega ekki sparað að herða á vitleysunni. Um stefnubreytingu af hálfu þessarar ríkisstj. í landbúnaðarmálum er of snemmt að fjölyrða. Hv. þm. getur lesið sér til um það sem segir um stefnu um þessi efni í stjórnarsáttmála. Ég skal ekki fara að rekja það hér, en stefnan hefur enn ekki verið fullmótuð. Það er verið að vinna að undirbúningi hennar. En þegar sú stefna liggur fyrir skulum við ræða það mál frekar.



Herra forseti. Ég get tekið undir það með hæstv. landbrh., að ég ætla ekki að fara að hefja hér langar umr. um landbúnaðarmál atmennt. En eftir þá dæmalausu ræðu, sem hv. 5. þm. Vesturl. flutti áðan, tel ég sjálfsagt að segja hér nokkur orð. Hann beindi orðum sínum sérstaklega til okkar bænda hér í deildinni, og ég vil láta það koma skýrt fram að ég fyrirverð mig ekki fyrir að vera bóndi. Ég tel mér það til gildis. Þó að hann ausi yfir þá orðum eins og hann gerði hér áðan, þá breytir það engu. Ég hef verið einn í hópi, eins og hann sagði, forustumanna bændastéttarinnar. Ég tel mig ekki vera neinn atvinnubarlómsmann og aldrei hafa verið, en hins vegar vil ég líta á málin af skynsemi og sanngirni. Hv. 5. þm. Vesturl. spurði sérstaklega um það, hvort við teldum að landbúnaðurinn héngi nú á horriminni. Ég vil aðeins vitna til ársins 1979, þar sem ég tel það sanna hversu traustur landbúnaðurinn er, að hann skyldi standa af sér það árferði og þau áföll af þess völdum eins og þó raun ber vitni. Það hefði landbúnaðurinn ekki gert nema vegna þess hvernig landbúnaðarstefna liðinna áratuga hefur beinst að því að gera hann sterkari og öflugri. Ég tel að það sé ómetanlegt fyrir okkur Íslendinga hversu sterkur landbúnaðurinn raunverulega er: að þola slík áföll án þess að þó fari verr. En viðvíkjandi því máli sem hér er til umr., vandanum við útflutning landbúnaðarvara, þá er ekki rétt að forustumenn bænda hafi ekki vakið máls á þessu fyrr. Það er öllum kunnugt sem eitthvað þekkja þessi mál, að árið 1972 var flutt hér á Alþ. af þáv. landbrh., Halldóri E. Sigurðssyni, frv. til breytingar á lögum um Framleiðsluráð landbúnaðarins, þar sem m.a. áttu að koma inn heimildir til allvíðtækrar stjórnunar á landbúnaðarframleiðslunni til handa Framleiðsluráði landbúnaðarins. Því miður náði þetta frv. ekki fram að ganga og hv. 5. þm. Vesturl. gæti spurt suma af flokksmönnum sínum um það, hver ástæðan var fyrir því. En allt síðan þá hafa forustusamtök landbúnaðarins óskað eftir að fá slíkar heimildir. En það náði ekki fram að ganga fyrr en á s.l. vori og þá í allt annarri mynd og gekk skemmra en bændasamtökin höfðu óskað eftir. Það er ekki rétt, að bændur vilji eingöngu kasta vandanum frá sér, heldur hafa samtök þeirra árum saman óskað eftir að fá heimildir til þess að koma í veg fyrir að slíkur vandi komi upp sem nú er í útflutningnum. Enda þótt hér sé um vanda að ræða með útflutninginn, þá er langt frá því að það sé hægt að orða það þannig að landbúnaðurinn hangi á horriminni. Ég held að það komi úr hörðustu átt þegar hv. 5. þm. Vesturl. talar um að menn velti sér upp úr fjölmiðlaljósi. Hver ætli hafi af þeim, sem hér vinna oftar komið fram í sjónvarpi en hv. 5. þm. Vesturl. Hvað meinar hv. þm. með þessum orðum? Ég held áreiðanlega að hann eigi þar margfalt met á við alla aðra. Ég vil svo að lokum aðeins geta þess, að samtök bænda hafa gert fjölmargar till. um hvernig hægt sé að snúast við þessum vanda á jákvæðan hátt. Öllum ætti að vera kunnugt umtal um nýjar búgreinar og óskir um stuðning til þess að koma slíku á ásamt mörgu öðru. Þess er vænst að það fái stuðning. En það er ljóst öllum sem til þessa, að atvinnugrein getur ekki á einu eða tveimur árum gjörbreytt um framleiðslutegundir. Það þarf nokkurn aðlögunartíma, og það er til þess að komast yfir slíkan aðlögunartíma sem óskað er eftir að þarna verði hlaupið undir bagga af hálfu ríkisvaldsins.



Herra forseti. Í þeim ræðum, sem hæstv. landbrh. hefur haldið hér að undanförnu, bæði nú í dag og eins við fyrri hluta þessarar umr. fyrir drjúgt tveimur vikum, hafa komið fram ýmsar dæmalausar fullyrðingar. Hæstv. landbrh. hefur haldið því fram að með því frv., sem ríkisstj. væri nú að flytja, væri verið að greiða skuld til bænda. Þetta er rangt. Það er ekki um neina skuld til bænda að ræða í þessu sambandi. Það er ótvírætt samkv. lögum, hversu mikið beri að greiða, og það, sem hér er flutt frv. um, er umfram það sem ríkissjóði ber að inna af hendi samkv. lögum. Það er meira að segja tekið svo til orða í þeim lögum sem hér um ræðir, að hámark skuli vera 10% af heildarverðmæti landbúnaðarframleiðslunnar, fram úr því megi ekki fara. Það er kannske líka skýringin á því, að það undurfurðulega form er valið sem er á því frv. sem ríkisstj. hefur hér flutt eða fjmrh. fyrir hennar hönd, að þetta skuli vera heimild til lántöku fyrir aðila úti í bæ, sem fjmrh. lýsir yfir að ríkissjóður muni greiða nema einhverjir aðrir bjóðist til þess að greiða lánin. Þetta er furðulegt form, og eins og ég benti á í ræðu minni þegar þetta var til umfjöllunar hér fyrir drjúgt tveimur vikum á þetta sér tæpast nokkur fordæmi og er ákaflega vafasamt að lögum. En það var einmitt til þess að greiða úr þessari flækju og koma málunum á eðlilegan grundvöll, þannig að það væri í rauninni stætt á því að veita ábyrgðarheimild fyrir láni af þessu tagi, sem ég flutti þá brtt. sem hér liggur fyrir, jafnframt því að vilja með því stuðla að því að menn rifu sig út úr þeim vítahring vitleysunnar sem landbúnaðarstefnan er komin í. Það kom líka fram í máli hæstv. landbrh., að hann teldi að hér væri um erfðasynd að ræða. Hann vildi ekki kalla þetta stundlega friðþægingu, eins og ég hafði gert, heldur erfðasynd. En það var bara eftir að feðra erfðasyndina, því að ég held að það sé augljóst að sé um erfðasynd að ræða, þá er þetta erfðasynd Alþingis. Þær ógöngur, sem þessi mál eru komin í, eru ekki bændum að kenna, heldur Alþ., sem hefur haldið fram stefnu í atvinnugrein, landbúnaðinum, sem er svo dæmalaus sem raun ber vitni. Mér heyrðist á ræðu hæstv. landbrh. áðan, að hann teldi að málflutningur Alþfl. í þessum landbúnaðarmálum hefði verið til þess að herða á vitleysunni, ef ég heyrði rétt. Ég skil það svo, að hæstv. ráðh. sé svo stoltur af stöðu og stefnu landbúnaðarmála samkv. þessu að sérhver gagnrýni á hana sé illa þokkuð vegna þess hve þetta sé glimrandi gott - eða hvernig má með öðrum hætti skilja orð ráðh.? Ég hefði haldið að hæstv. ráðh. mundi þiggja með þökkum þær uppbyggilegu tillögur sem við höfum flutt hér um stefnubreytingu í landbúnaðarmálunum, þar sem reynt er hægt og sígandi að beina framleiðslunni inn á þá braut, sem svarar til innanlandsþarfanna, og út af þeirri braut að greiða þurfi 50–75% af kostnaðarverði vörunnar niður fyrir erlenda neytendur. Ég hef talið, að stór hluti bænda væri sammála um að í þessum efnum þyrfti einmitt að skipta um stefnu með þeim hætti sem ég hef hér flutt till. um. Ég minntist líka á það í ræðu minni hér fyrir drjúgt tveimur vikum, að eitt einkenni landbúnaðarstefnunnar væru útslitnir bændur. Þetta þótti hæstv. fjmrh. ákaflega furðulegt. Ég veit að vísu ekki hvernig bændur hafa það í Húnaþingi. En ég þekki nokkuð til bænda hér sunnanlands og ég verð að segja það, að reynsla mín hefur verið sú, að þeir hafa lifað ærið hörðu lífi, þeir hafa lagt hart að sér og þeir hafa margir hverjir verið útslitnir fyrir aldur fram vegna þess að eins og kerfið er hafa þeir verið ginntir til þess að slíta sér út við að framleiða vöru sem síðan hefur orðið að leggja stórskatta á þjóðina til þess að greiða niður fyrir útlendinga. Ég kalla þetta sorglegt, og ég endurtek það sem ég sagði fyrr um þetta mál: Þetta er sorgleg staðreynd og það er sorglegt að einn liður í landbúnaðarstefnunni, eins og hún hefur verið í framkvæmd, er það, hversu margir bændur slíta sér út fyrir aldur fram. Það gildir a.m.k. þar sem ég þekki til. Auðvitað er það svo í landbúnaði, að menn geta orðið fyrir tímabundnum áföllum eins og harðindum, og mér finnst alger óþarfi hjá hæstv. landbrh. að fara að blanda því saman við þetta mál. Það hefur ævinlega legið ljóst fyrir, að við Alþfl- menn vildum leysa úr þeim þætti, við vildum líta á það mál sérstaklega og greiða úr því. En það hefur ekki haggað því, að við töldum jafnbrýnt eftir sem áður að mörkuð yrði landbúnaðarstefna til frambúðar. Hæstv. landbrh. talaði um að einhverjir væru að egna þjóðina gegn tiltekinni stétt eða hugsanlega aðrar stéttir gegn tiltekinni stétt, nefnilega bændum. Ekkert er fjær sanni. Sannleikurinn er sá, að sú stefna, sem hefur verið fylgt hér undanfarinn áratug, er að egna þjóðina upp á móti landbúnaðinum sem slíkum. Og það er einmitt til þess að forðast að slíkar árásir, slík uppreisn verði og jafnframt uppgjöf eða sprenging í landbúnaðinum, eins og kom fram í fyrri ræðu minni, það er einmitt til þess að afstýra því sem við Alþfl.- menn höfum lagt ríka áherslu á að greitt yrði úr þessu máli, að mörkuð yrði ný stefna, og við höfum talið sjálfsagt að það yrði gert í sambandi við þann stundatvanda sem nú er við að fást. Er það ekki t.d. augljóst, að sjómenn, sem sætta sig við takmarkanir á veiðum, taka þannig á sig tekjuskerðingu umfram það sem þeir annars gætu haft, og þeir gera það til þess að tryggja frambúðarhag sinn. Er nema von að þeim þyki kúnstugt að þetta skuli gilda fyrir þá, en ekki fyrir aðrar stéttir? Þær brtt., sem ég hef hér flutt, gera ráð fyrir að bændur taki líka á sig nokkur óþægindi núna, en til þess að tryggja frambúðarhag sinn. Þetta er sannleikurinn í málinu. Það er áreiðanlega nauðsynlegt að vítahringur vitleysunnar verði rofinn, og ég tel að með þeim brtt., sem við höfum flutt hér, höfum við stigið spor í þá átt. Ég held að það sé alveg augljóst, jafnvel þó að hæstv. landbrh. sé stoltur af ástandinu, að mönnum ógnar það þegar greiða á úr ríkissjóði fyrir verðlagsárið, sem nýliðið er, 8.3 milljarða, um það bil 2 milljónir á hvern bónda í landinu eða um 190 þús. kr. á hverja 5 manna fjölskyldu. Ég held að jafnvel þótt hæstv. landbrh. sé stoltur af ástandinu, þá ógni fólkinu það, bændum ekki síður en öðrum. Horfurnar eru slíkar fyrir yfirstandandi ár, að tilsvarandi tölur verði 4 millj. á hvern bónda eða 333 þús. kr. í skatt á hverja 5 manna fjölskyldu í landinu, bara til þess að greiða niður útflutning á matvælum ofan í útlendinga. Þetta er mælikvarði sem við komumst ekki fram hjá, og það er út úr þessum ógöngum, sem við verðum að fikra okkur. Ég held að það verði best gert með niðurtalningu útflutningsbóta eins og ég hef lagt fram frv. um.



Herra forseti. Ég ætla ekki að hefja hér miklar umræður frekar en orðið er. Því var lýst yfir við fyrri umr. af hendi okkar sjálfstæðismanna, að við mundum fyrir okkar leyti vilja greiða fyrir því, að þetta mál gengi hindrunarlítið í gegnum þessa hv. d., og við erum sama sinnis enn. Það hefur að sjálfsögðu ekki neitt skýrst, hvort ríkisstj. væri búin að koma sér saman um afgreiðslu þessa máls. Það hefur ekki komið fram í ræðum þeirra tveggja stjórnarliða sem hér hafa talað, enda er það kannske feimnismál og reyndar best fyrir menn að muna sem minnst eftir því hvað gerðist hér á hv. Alþ. fyrir hálfum mánuði. En alveg burt séð frá þeim atburðum er afstaða okkar sjálfstæðismanna að því leyti óbreytt, að við viljum að þetta mál komist hér áfram, þótt hins vegar hafi gefist hér á vissan hátt tækifæri til mikillar almennrar umr. um landbúnaðarmál. En samt sem áður vildi ég taka það hér fram í þriðja sinn og Ieita eftir því við hæstv. ríkisstj. að fá spurningum mínum svarað. Hæstv. landbrh. hefur ekki verið hér í þessari hv. d. aðra tíma þegar ég hef lagt fram þessa spurningu. Hún hefði samt átt að geta komist til hans. En það út af fyrir sig er ærið mál fyrir bændurna í þessu landi að fá vitneskju um hvenær á að greiða þeim það sem af þeim var óbeint tekið við verðákvörðun 1. sept. Það var, eins og menn væntanlega vita, algerlega að tilhlutan þeirrar ríkisstj. sem þá sat, þegar eðlilegri hækkun á búvöruverðinu var frestað og bændurnir í þessu landi hlutu af því tjón sem mun hafa numið ekki mjög langt frá hálfum milljarði kr. Það er ekki síður ástæða til að ámálga þessa fsp. vegna þess að núv. sjútvrh., sem fór með landbúnaðarmál í þeirri ríkisstj., gaf þær yfirlýsingar á aðalfundi Stéttarsambandsins að þetta tjón yrði bætt bændum þessa lands. Nú hefur hæstv. landbrh. og hæstv. ríkisstj. að sjálfsögðu haft góðan tíma og gott rúm til þess að meta þetta mál. Það er búið að semja fjárlög og það er alveg útilokað annað en að við umfjöllun á nýju fjárlagafrv. hafi verið gengið til endamarkanna á því að kanna þetta mál. Þannig ætti að vera auðvelt fyrir hæstv. landbrh. að gefa um það alveg skýr svör, hvernig ríkisstj. hyggst afgreiða þetta mál og hvenær hún ætlar að gera það. Ég ætla ekki að orðlengja þetta miklu meira, en ég vil hins vegar undirstrika það, sem reyndar hefur komið hér fram í máli hv. 3. þm. Suðurl., að þennan vanda við skort á útflutningsbótum ber ekki sérstaklega að rekja til erfiðs árferðis. Hann ber fyrst og fremst að rekja til þess að bændurnir í þessu landi og samtök þeirra fyrir þeirra hönd hafa alls ekki fengið þær stjórnunaraðgerðir í sambandi við framleiðslumálin sem þaú hafa beðið um. Ég hygg að það fari að nálgast einn áratug síðan bændasamtökin fóru að setja fram óskir um breytingar á framleiðsluráðslögunum í þeim dúr að það væri hægt að stjórna þessari framleiðslu. En það hefur ekki fengist fyrr en á s.l. vetri og þá á mjög ófullkominn og að mörgu leyti vafasaman hátt. Það er þess vegna grundvallarforsenda fyrir þessari breytingu á þessum bótum, að það hefur staðið á ríkisvaldinu að fá bændasamtökunum í hendur þær stjórnunaraðgerðir, sem þeim eru alveg nauðsynlegar. Og ég vil undirstrika það alveg sérstaklega, að þau mál eru á engan hátt komin neitt á viðhlítandi hátt í rétt horf. Að öðru leyti aðeins undirstrika ég það sem hefur komið hér fram, m.a. hjá hæstv. landbrh., að ríkisstj. ætlaði að marka sína stefnu í sambandi við málefni í íslenskum landbúnaði með þál. frá Alþingi. Hæstv. landbrh. sagði við setningu Búnaðarþings, að þeir þrír aðilar, sem að ríkisstj. stæðu, mundu tilnefna hver sinn mann í n. til þess að semja þá þáltill. Og allir geta rennt grun í það, vegna hvers hæstv. landbrh. talar um þrjá aðila í þessu sambandi. En Sjálfstfl. mun að sjálfsögðu, þegar að umr. og afgreiðslu þess máls kemur, setja fram sín sjónarmið í sambandi við framleiðslumálin almennt og viðhorf sín gagnvart íslenskum landbúnaði þegar á heildina er lítið. Þess vegna m.a. látum við það nægja sem hefur komið hér fram, bæði við fyrri umr. og þessa umr., í sambandi við þetta mál. Ég undirstrika það sem við höfum áður sagt, sjálfstæðismenn, að við munum ekki tefja framgang þessa máls við afgreiðslu á Alþingi.



Herra forseti. Aðeins örfá orð, einkum í tilefni þess sem hæstv. landbrh. sagði áðan. Hann fullyrti að ég hefði ekki þær upplýsingar um hag þjóðlífsins, eins og hann komst að orði, sem mér bæri skylda til. Ég hef að sjálfsögðu ekki rætt við alla bændur, en ég hef rætt við nokkra bændur og ég verð að segja það, að í þeim er annað hljóð en hér heyrist. Auðvitað ber að viðurkenna það og á því stendur ekki, að á vissum stöðum hafa bændur átt við erfiðleika að etja, og það er auðvitað líka rétt, að að nokkru sé komið til móts við þá þar sem er um staðbundinn vanda að ræða. En þetta mál er bara miklu, miklu stærra en það. Hæstv. ráðh. talaði áðan um að árið 1978 hefði verið erfitt. Það hygg ég raunar að hafi verið mismæli, því að árið 1978 er besta ár sem íslenskur landbúnaður hefur nokkurn tíma fengið. Árið 1979 var hins vegar af ýmsum sökum erfitt. En ég spyr: Hvernig er komið þeirri atvinnugrein, og er ástæða til að vera sérstaklega stoltur af því þegar ástandið er þannig að harðærið, harðindin skapa erfiðleika? Það skilja allir. En þegar góðærið skapar orðið enn þá meiri erfiðleika en harðærið, er þá ekki vissulega ástæða til að staldra við og spyrja: Hvert erum við að fara, hvert stefnir? Er ekki ástæða til að breyta um stefnu? Ég held að það gefi auga leið. Sá vandi, sem hér er verið að ræða, er kominn til vegna og mikillar framleiðslu, framleiðslu sem við þurfum að borga með til þess að koma á markað erlendis. Það verður auðvitað aldrei hjá því komistð bændur eigi sitt undir sól og regni, eins og þar segir. Það verður aldrei hjá því komist, og auðvitað verða bændur eins og aðrar atvinnustéttir að taka nokkra áhættu af árferði. Það er aldrei hægt að tryggja einn eða neinn fyrir öllu slíku. Það á auðvitað að koma til móts við menn þar til þess að jafna út þannig að sveiflurnar verði ekki of miklar. Sjómenn eiga sitt undir aflabrögðum og tíðarfari. Bændur eiga sitt undir tíðarfarinu líka og í veg fyrir það verður aldrei hægt að koma, nema ætlunin sé að setja bændur atgerlega á framfæri ríkisins og gera þá að hreinum ríkisstarfsmönnum. Hv. þm. Jón Helgason tók þannig til orða: Ég fyrirverð mig ekki fyrir að vera bóndi, sagði hann. Auðvitað á hann að vera stoltur af því eins og hver maður sem vinnur heiðarlega fyrir sínu brauði. En sá útúrsnúningur, sem stöðugt er á ferðinni þegar rætt er um landbúnaðarmál og afstöðu Alþfl. til landbúnaðarmala, er að Alþfl. sé að fjandskapast við bændur. Þetta er grundvallarmisskilningur. Það er stefnan í landbúnaðarmálum sem Alþfl. hefur verið að berjast gegn og mun berjast gegn meðan hún er óbreytt. Við munum berjast fyrir því, að þessu verði komið á skynsamlegri grundvöll. Það er mergurinn málsins. Það er enginn að fjandskapast við bændastéttina. Ég hef að vísu sagt og segi enn, að mér þykja forustumenn bænda of miklir barlómsmenn, vegna þess að hjá bændum sjálfum heyri ég ekki þetta sama hljóð og frá þeim sem heyrist í í fjölmiðlunum. Og aðeins að lokum: Hv. þm. Jón Helgason vék að fjölmiðlaljósinu og hverjir böðuðu sig þar. Það er alveg rétt sem hann sagði að því er mig varðar, að ég hafði atvinnu af því. Ég tel ekkert óheiðarlegt við það, að ég var starfsmaður sjónvarpsins og hafði það að atvinnu að koma þar fram. En samanburður eins og hann var með úr þessum ræðustól áðan, hann hélt ég satt best að segja og vonaði að væri fyrir neðan virðingu þessa ágæta þm. Málflutningur af því tagi er ekki sérstaklega háreistur.



Herra forseti. Ég hygg að það verði mikil ógæfa því samfara, ef till. meiri hl. fjh.- og viðskn. verður samþ., og þá sérstaklega fyrir bændur sem munu gjalda þess þegar fram í sækir hvernig á málum hefur verið haldið. Og nú er enn á ný kynt undir þeirri óreiðu, sem hefur verið í stefnumörkun landbúnaðarins. Ég vil vekja athygli á því, að þær till., sem Alþfl. hefur gert um breytingar á landbúnaðarstefnunni, eru alveg samhljóða þeim tillögum sem Alþýðusambandið hefur lagt fram. Þar fara leiðir Alþfl. og Alþýðusambandsins saman eins og svo víða. Og það væri fróðlegt að vita hver yrði umsögn miðstjórnar Alþýðusambandsins ef þessar till. yrðu sendar henni til umsagnar. Það þarf að koma fram, að hér er verið að greiða þessar auknu útflutningsuppbætur vegna þess að óvenjumikið góðæri var í landinu árið 1978, en ekki vegna þess að það voru harðindi. Hitt er annað, að við Alþfl.-menn höfum tekið mjög sterkt undir það, að það þurfi að hjálpa til þegar illa gengur vegna harðinda, eins og t.d. 1979, en það er alls ekki það sem þessi till. fjallar um. Staðreyndin er sú, að bændur eru farnir að sjá í hvert óefni stefnir. Bændur eru náttúrlega þannig settir, að sumir þeirra eru allvel settir, aðrir eru mjög illa settir og e.t.v. er innan bændastéttarinnar fátækasta fólkið í landinu. En raunin er sú, að með því að breyta ekki um stefnu í landbúnaðarmálum erum við að viðhalda fátækt þessara manna, við erum að viðhalda búskap þessara manna, sem í raun geta aldrei séð til lands vegna þess hvernig málum er háttað. Ég gæti vel hugsað mér að þeim fjármunum, sem nú á að verja til að greiða útflutningsbætur á landbúnaðarafurðir, yrði varið til þess að aðstoða bændur við að hætta búskap, aðstoða bændur við að skapa sér ný atvinnutækifæri og betri lífskjör. En því miður virðist ekki vera vilji til þess hjá hv. framsóknarmönnunum hér á Alþingi. Hv. þm. Jón Helgason ræddi um það, að 1972 hefði komið fram einhver till. á Alþingi um stefnubreytingu í þessum efnum. Ekki er nú áhuginn mikill fyrst ekki hefur verið bryddað á þessu aftur. Ekki er málafylgjan mikil að manni sýnist. En ég vil á ný endurtaka það, að Alþýðusambandið og Alþfl. eru mjög á því að breyta þurfi til hér, taka beri upp nýja stefnu í landbúnaðarmálum sem geri ráð fyrir því að niðurtalning útflutningsuppbóta verði hafin.



Herra forseti. Ég hygg að hv. ræðumönnum Karli Steinari Guðnasyni og Eiði Guðnasyni muni raunverulega vera það enn í fersku minni, hver tengsl voru þessa máls, þar sem eru milljarðarnir þrír, eða uppbót á útflutningsverð landbúnaðarafurða, við önnur þau mál sem stéttarsamtök bænda höfðu átt frumkvæði að að koma fram á þingi á sínum tíma, þar sem einmitt væri að því miðað að bregðast nú við tæknilegum og félagslegum vandamálum landbúnaðarins á sérstakan hátt og annan en áður hafði verið. Ég minnist þess, að hv. þm. Eiður Guðnason og fleiri af þm. Alþfl., sem þá fjölluðu um þessi mál, töldu að þá væru stigin af hálfu stéttarsamtakanna skref í rétta átt í leit að hyggilegum úrbótum í sambandi við skipulag á framleiðslumálum bænda. Jafnframt minnist ég þess, að heldur voru dræmar undirtektir þessara sömu aðila undir hugmyndina um það, að hagur bænda yrði tryggður svo sem gerist um sumar aðrar stéttir - með þeim hætti að bændur semdu árlega við ríkisstj.; við ríkisvaldið um kjör sín, ekki um verð á landbúnaðarafurðum yfirleitt, heldur um kjör sín, þannig að fram mætti nást í raun og veru sá jöfnuður miðað við aðrar stéttir sem til er ætlast lögum samkv. að bændur njóti fyrir vinnu sína. Ég hef rökstuddan grun um það, hvernig sem nú mun af reiða hjá forustu Alþfl. í stjórnarandstöðunni, að ekki beri nú e.t.v. eins mikið á milli hæstv. landbrh. og hinna vitrari forustumanna Alþfl. í því, með hvaða hætti við hljótum að tryggja bændastéttinni sæmileg kjör. Ég hef ekki enn þá hitt þann Alþfl.-mann sem ekki hafi verið til viðtals um þann vanda sem af því skapast, að við ætlumst til að bændur sjái okkur í harðæri fyrir kjöti og mjólk og mjólkurafurðum sem nægi okkur til innanlandsneyslu og af þeim sökum eigi þeir hönk upp í bakið á okkur, kröfu á okkur um að við hjálpum þeim að sjá farborða þessum sömu afurðum í góðæri, þegar við getum átt von á að framleiðslan verði ekki 10%, ekki 15% umfram það sem var í harðærinu, heldur jafnvel upp í 20%. Vandamálið er það, með hvaða hætti við gerum þetta. Ég hef heyrt þá bændur halda því fram, sem er nú í einna mestur móðurinn, og honum fagna ég ávallt þegar ég heyri hann, því að mér finnst móðurinn miklu betri en barlómurinn, - halda því fram, að ef við ætluðum okkur að afla markaða erlendis fyrir íslenska dilkakjötið, m.a. til þess að geta framleitt fleiri gærur til iðnaðar innanlands - ég sé að hv. þm. Eyjólfur Konráð hýrnar allur við þegar ég minnist á gærur - og ull, einnig til þess að efla íslenskan iðnað til þess að veita fleira fólki atvinnu, og hafa það eftir sérfræðingum sem athugað hafa málið, að til þess að við gætum lagt út á þá braut þyrftum við að geta boðið fast a.m.k. 10 þús. tonn árlega, tryggt hinum erlenda markaðsaðila a.m.k. 10 þús. tonn árlega, u.þ.b. jafnmikið og við þurfum til innanlandsneyslu núna. Og þá segja þessir sömu góðu bændur - og ég skil þá vel: Ef þið neytendur ætlið að telja eftir okkur þessa tryggingu sem við þurfum til að geta haldið áfram framleiðslunni, að geta selt mismuninn sem er á framleiðslu hjá okkur - ekki í harðæri, heldur í slöku meðalári og góðu meðalári, - ef þið ætlið að telja það eftir okkur, þá gæti svo farið að við neyddumst til þess að taka hinn kostinn: að reyna að tryggja okkur markaðinn erlendis með því að láta hinn erlenda markað sitja fyrir framleiðslunni hjá okkur, en bjóða ykkur síðan bara afganginn, mikinn eða lítinn eftir árferði. Vandamál ýmis koma þarna upp. Enda þótt ég hafi getað stillt mig um það á liðnum misserum og árum að hæla krötum neitt að ráði úr ræðustól, þá verð ég nú að segja það eins og er, að ég veit að þm. Alþfl. líta vandamál eins og þetta jákvæðum augum, eru til viðtals um leiðirnar til þess að ná úr þessum vanda. Aftur á móti veit ég það, að þar sem hv. þm. Karl Steinar Guðnason samsamar sig gersamlega stefnu stjórnar Alþýðusambands Íslands í þessu máli, þá hlýtur það að vera nýtilkomið, því það var í forsetatíð Hannibals Valdimarssonar í Alþýðusambandi Íslands sem raunverulega var mótuð sú stefna af stjórn Alþýðusambands Íslands, að teknir yrðu upp beinir samningar milli ríkisvalds og bænda, ekki um verðlag á landbúnaðarafurðum, heldur um kjör bænda yfirleitt. Eins og að líkum lætur finnst mér ekki taka því núna, til þess mun gefast færi seinna, að ræða við hv. þm. Egil Jónsson um þá sérstöðu sem hann er nú að reyna að skapa sér og Sjálfstfl. gagnvart stefnu hæstv. landbrh. Pálma Jónssonar, sem var og er hið stefnumarkandi afl innan Sjálfstfl. í landbúnaðarmálum. Það má vel vera að hv. þm. Agli Jónssyni heppnist þetta. En í bili ætla ég að láta nægja að vitna með hæfilegri nákvæmni til málsgreinar í frægri bók og segja sem svo, að kringra hefði Agli Jónssyni verið að sitja heima að ljósaverkum að búi sínu heldur en hitt, að aka hingað til Alþingis þeirra erinda að varpa steini í götu þeirra manna sem nú glíma við lausn á vandamálum landbúnaðarins með atbeina þeirra Gunnars og þeirra Njálssona, því að það eitt er víst, að að þessum málum er unnið af heiðarleika og einlægni núna. Hitt má alltaf gera, að búa sér til vandamál.



Herra forseti. Það er aðeins vegna þess að mér fannst hljóta að gæta nokkurs misskilnings í ræðu hv. 5. þm. Vesturl. áðan. Hann sagðist hafa ætlað að ræða fyrst og fremst um stefnuna í landbúnaðarmálum, en viðurkenndi þó að hann hefði síðan farið að ræða um grátsöng forustumanna bænda í leiðinni, m.a. í sjónvarpi. Það, sem ég vakti athygli á, var að mér finnst furðulegt að hann, svona mikill sjónvarpsmaður, skyldi telja það eitthvað miður að bændur kæmu þar fram og settu fram sín stefnumál. Og það er ekki rétt hjá hv. 5. þm. Vesturl., að hann hafi eingöngu komið fram í sjónvarpi sem starfsmaður þess, a.m.k. er mér tjáð að það séu ekki margar vikur síðan hann einmitt var að ræða landbúnaðarmál í sjónvarpi og þá ekki sem starfsmaður sjónvarpsins, eins og allir vita. En ég sá ekki þann þátt. Ég gaf ekki í skyn að það væri eitthvað óheiðarlegt að koma fram í sjónvarpi, síður en svo. Ég get ekki skilið hvernig hann gat fundið það út úr orðum mínum. Vegna orða Karls Steinars Guðnasonar, hv. 3. landsk. þm. um að bændur hafi ekki haft neinn áhuga á því síðan 1972 að fá framleiðslustjórn, þá sýnir það aðeins vanþekkingu hans að vita það ekki, af því að um það hefur verið rætt á hverju einasta ári hjá bændasamtökunum. Að lokum aðeins í sambandi við þessar tölur sem hv. 2. þm. Reykn. var hér með, þar sem hann var að deila niður á bændur og fjölskyldur í landinu þeim tölum sem vantaði upp á útflutning landbúnaðarvara. Ég held að nauðsynlegt sé að hafa í huga þann mikla fjölda fólks í landinu, og margfaldan fjölda á við bændurna, sem vinnur í sambandi við landbúnaðarframleiðstuna, þ.e. veitir bændum þjónustu og vinnur úr vörunum, breytir þeim í söluvöru. Það er vitanlega allur þessi fjöldi sem byggir á landbúnaðarframleiðslunni, og ef við eigum að fara að deila þeim fjárveitingum, sem koma frá ríkinu, niður á þá sem að þessu vinna, þá held ég að það sé óheiðarlegt að hafa ekki allan þennan fjölda í huga, því að þetta fólk er búið að fá sitt fulla kaup áður en farið er að gera upp við bændur. Og ef úr þessu dregur á annað borð, þá bitnar það vitanlega á þessu fólki öllu.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umr. mikið. Hv. 11. landsk. þm., Egill Jónsson, spurði hvenær afgreitt yrði og hvenær greitt það fé, sem í raun og veru tapaðist vegna þess að verðákvörðun 1. sept. var frestað um 17 daga. Ég vil segja frá því hér, að um þetta hefur engin ákvörðun verið tekin af núv. ríkisstj. Það er rétt, að hér er um verulega fjárhæð að ræða, 400–500 millj. kr., sem talið er að bændur hafi beint tapað vegna þess að verðákvörðun var frestað að þessu sinni í rúman hálfan mánuð. En ákvörðun um það hefur ekki verið tekin af ríkisstj. Ég vil enda segja það, að það er álitamál hvort núv. ríkisstj. nær því að greiða úr öllum þeim erfðasyndum sem hún tók við frá hv. ríkisstj. Alþfl. og hv. vinstri stjórn sem sat að völdum 1. sept. Ég vil ekki fullyrða neitt frekar um þetta mál á þessu stigi, en vænti þess, að þetta sé eftir atvikum nægilegt svar til hv. 11. landsk. þm. Að svo mæltu gæti ég að sjálfsögðu látið máli mínu lokið. Ég skal ekki fara mörgum orðum um ræður hv. þm. Alþfl., sem hér hafa komið hver á fætur öðrum í þennan ræðustól. Þeir höfðu, eins og ég vitnaði til, lýst yfir að þeir vildu greiða fyrir framgangi þessa máls, en mér sýnist að þeir hafi nú þegar stefnt því í tvísýnu að það verði afgreitt héðan úr þessari hv. d. í dag, a.m.k. ef svo heldur fram sem horfir. En ég vil aðeins segja það, að það kemur engum á óvart að hv. þm. Alþfl. séu andvígir þessu máli. Afstaða þingflokka til þessa máls hefur legið fyrir frá því á miðju s.l. sumri. Það hefur legið fyrir að þrír stjórnmálaflokkar í landinu vildu afgreiða það efnislega með þeim hætti sem hér liggur fyrir frv. um, en Alþfl. var því andvígur. Ég vil aðeins segja það, að þeir hafa þrásagt hér að ég væri sérstaklega stoltur af ástandi landbúnaðarmála. Ég held að það sé of mikið sagt að telja að ég sé eitthvað sérstaklega stoltur af því, enda hef ég ekkert tilefni til þess, því að það er harla stutt síðan ég kom í það starf sem ég gegni nú og fékk þar með verulega aðstöðu til þess að móta stefnu í þessum málum. Það er sannarlega margt sem þarf athugunar við í landbúnaðarmálum. Það er margt sem þarf að bæta og breyta þeirri stefnu sem ríkt hefur. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara að tíunda það í smáatriðum og hef tekið það fram að þessi mál eru í vinnslu hjá ríkisstj. og þau verða rædd á þeim tíma sem þau koma hingað til Alþingis. Ég get vel unnt þeim hv. þm. Alþfl. að eiga þá skoðun, að afgreiðsla þessa frv. með þeim hætti, sem meiri hl. hv. fjh.- og viðskn. gerir till. um, boði áframhaldandi ógæfu og vaxandi óreiðu, og ég skal ekki vera neitt að finna að því þó að þetta sé þeirra skoðun. Það kemur aðeins heim og saman við það sem hv. þm. Eiður Guðnason sagði í fyrri ræðu sinni og. ég sneri upp á hv. þm. Alþfl., að þeir væru að herða á vitleysunni í málflutningi sínum. Ég vil svo aðeins beina því til hv. d., að það er von mín að það takist að afgreiða þetta mál héðan úr deildinni í dag. Ég tel að það sé í samræmi við yfirlýsingar, sem gengið hafa, og ég skal ekki gera fleiri aths. við umr., þó að ærin ástæða væri til, svo að þetta megi þá takast. Ég vonast eftir því, að unnt verði að afgreiða þetta mál frá Alþ. í þessari viku eða a.m.k. þegar eftir helgi. Í trausti þess, að svo megi verða, ætla ég að leiða hjá mér að gera fleiri aths. við þann sérkennilega málflutning sem hér hefur verið hafður í frammi.



Varðandi afgreiðslu þessa máls úr þessari hv. d. vil ég aðeins taka það fram, að ég hafði gert ráð fyrir því, að eftir 2. umr. þessa máls gætum við sett nýjan fund og látið málið fara hér í gegnum 3. umr. Ég vil taka það fram, að hv. þm. Alþfl. höfðu ekkert við það að athuga að málinu yrði flýtt á þann veg, að það færi út úr þessari deild í dag við 3. umr.



Herra forseti. Ekki skal ég tefja fyrir framgangi þessa máls. Það er öllum ljóst, að Sjálfstfl. leggur á það mikla áherslu að málið nái fram að ganga sem allra fyrst. En mér finnst ekki drengilegt af stjórnarsinnum, eins og kom fram hjá hv. þm. Stefáni Jónssyni, að fara að ráðast að einum þm. Sjálfstfl. sem dyggilega hefur stutt að framgangi þessa máls, Agli Jónssyni, og tala um að hann væri að varpa steini í götu þeirra manna sem af heiðarleik og eindregni vinna að lausn mála. Við vitum ósköp vel að málið strandaði ekki á afstöðu sjálfstæðismanna og kannske síst Egils, sem strax við 1. umr. - og þá var hæstv. landbrh. raunar ekki staddur hér - gaf þá yfirlýsingu fyrir hönd Sjálfstfl., að við mundum greiða fyrir framgangi málsins. Það á að sjálfsögðu ekki að viðhafa slíkan málflutning og síst af þeim sem þykjast leggja á það áherslu að málið nái sem fyrst fram að ganga. En til þess að öruggt sé að málið nái fram að ganga nú á nokkrum mínútum, þá verðum við að fá upplýsingar um það, hvort stjórnarsinnar séu loksins orðnir sáttir. Þeir voru langt frá því að vera það, þeir voru langt frá því að vinna af heiðarleik og eindrægni að lausn mála hér síðast þegar við skildum, og vissu allir sem hér voru að þar voru bæði óheiðarleiki og flokkadrættir á ferðinni af verstu sort.