Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þar sem nokkurn veginn er sýnt, að þetta frv. nær fram að ganga á þessu þingi, og mér skilst, að nokkrir annmarkar séu á framkvæmd þessarar löggjafar nú á þessu ári, vildi ég leyfa mér að bera fram nokkrar fsp. til hæstv. fjmrh., sem að sjálfsögðu mun hafa kynnt sér þetta mál til hlítar. Það er í fyrsta lagi, að nú mun vera kominn sá tími, sem niðurjöfnunarnefndum ber að vera búnar að jafna niður útsvörum. Ég hygg, að sá frestur muni vera útrunninn nú, þegar þessi lög öðlast gildi. Í öðru lagi. þar sem hreppsnefndir og niðurjöfnunarnefndir eru nú miklu háðari framtölum um álagningu útsvara en verið hefur til þessa, vildi ég vita, hvort fjmrn. hefur gert einhverjar sérstakar ráðstafanir til þess að útbúa skýrsluform, sem skattanefndir eiga að útbúa og senda niðurjöfnunarnefndum, eða hvort hreppsnefndir og niðurjöfnunarnefndir eigi að fá aðgang að skýrslunum, meðan þær eru hjá skattanefndum, því að mér skilst, að annað tveggja verði að vera til staðar, ef niðurjöfnunarnefndir og hreppsnefndir eiga að geta framfylgt þeim lagaákvæðum, sem hér á að samþykkja. Og sem dæmi um það vil ég nefna, að það er ekki nóg fyrir niðurjöfnunarnefndir að vita um heildartekjur hlutaðeigandi manna, vegna þess að þau veltuútsvör, sem nú öðlast gildi, verða misjöfn að því er varðar einstakar vörutegundir. T.d. getur einn maður haft helming af sínum tekjum sem lausatekjur, helming af búskap, og svo er hugsanlegt í þriðja lagi, að hann reki verzlun og nokkur hluti af tekjum hans verði því ekki háður veltuútsvari, en misjöfn veltuútsvör á hinum hlutunum eftir því, hvort um er að ræða framleiðslu eða verzlun og með hvað hlutaðeigandi verzlar, og þannig eru mörg ákvæði þessara laga. Þess vegna leikur mér nokkur forvitni á að vita sem skattanefndarmanni, hvort mér ber skylda til þess að lofa niðurjöfnunarnefnd eða hreppsnefnd að hafa aðgang að öllum þeim gögnum, sem niðurjöfnunarnefndir varða, eða ekki. Venjan hefur verið sú, að þegar undirskattanefndir hafa lokið störfum, hafa þær sent skýrslurnar til yfirskattanefndar hlutaðeigandi héraðs, án þess að til kæmu aðrir aðilar, sem þar hefðu aðgang að. En á þessu stigi þætti mér vænt um að fá upplýsingar um þetta hjá hæstv. ráðherra, vegna þess að þetta er bæði í fyrsta skipti, sem þetta kemur til framkvæmda, og eigi að framfylgja lögunum, þá þarf annað tveggja, skilst mér, að vera til staðar, að niðurjöfnunarnefndirnar fái lagalegan aðgang að öllum plöggum hjá skattanefndum eða skattanefndir verði skyldaðar til að útfylla sérstök eyðublöð, sem fjmrn. hefur þá væntanlega látið útbúa.



Herra forseti. Að sjálfsögðu er til þess ætlazt hér eftir eins og áður, að niðurjöfnunarnefndir og hreppsnefndir hafi aðgang að plöggum og upplýsingum skattanefnda. Varðandi það, hvernig eyðublöð verða útbúin í þessu sambandi, skal ég ósagt láta hér, en félmrn., sem fer með þessi mál, mun að sjálfsögðu ganga frá því á viðunandi hátt. Varðandi hitt atriðið, að sá tími sé liðinn, sem í lögum er ákveðinn um það, hvenær jafna skuli niður útsvörum, er því til að svara, að um margra ára skeið hefur það ákvæði ekki verið tekið bókstaflega, heldur hefur það um langan aldur tíðkazt, að bæði niðurjöfnunarnefndir í kaupstöðum og hreppsnefndir í sveitum hafa jafnað niður alllöngum tíma eftir að þessi lögmælti frestur er útrunninn, og hefur ekki verið fengizt um slíkt. Ég ætla, að almennt þurfi niðurjöfnun ekki að verða miklu seinna á ferðinni nú en tíðkazt hefur undanfarin ár.



Herra forseti. Við 2. umr. þessa máls í gær voru felldar brtt., sem ég bar hér fram ásamt hv. 5. þm. Austf. (PÞ). Til þess að prófa enn þá einu sinni, hvort d. geti ekki fallizt á það, að fjárveiting sé viðhöfð, þegar farið er að greiða af því fé, sem hefur til annars verið ætlað, vil ég mælast til þess við hæstv. forseta, að hann leiti afbrigða fyrir þeirri till., sem við berum hér fram að nýju, hv. 5. þm. Austf. ásamt mér, en till. hljóðar þannig, með leyfi forseta, - hún er við 1. gr. og um það, að síðari efnismálsliður falli burt, en aftan við frv. komi svo hljóðandi bráðabirgðaákvæði: „Heimilt er að greiða styrk samkvæmt lögum þessum af fé því, sem lagt er fram samkv. 41. gr. laganna, enda endurgreiði ríkissjóður fé þetta á næsta ári á eftir.“ Ég ætla mér ekki að fara að fjölyrða um þetta mál hér nú, enda hefur hv. þingmönnum gefizt kostur á að kynna sér það til hlítar, þar sem við gerðum glögga grein fyrir málinu í nál., en ég vil leyfa mér að biðja hæstv. forseta að leita afbrigða fyrir tillögu þessari.



Það er nú sýnt, að meiri hluti er fyrir hendi hér á hv. Alþingi fyrir framgangi þessa máls, þannig að frv. mun nú verða að lögum. Um leið og ég vitna til þeirra orða, sem ég hef þegar látið um málið falla, vil ég lýsa þeirri skoðun minni eða þeirri einu von minni, að þeir aðilar, sem umsagnarrétt fá um, hvort leyfa skuli þessa veiði, sem frv. gerir ráð fyrir, verði forsjálli í þessum málum en meiri hluti Alþingis, en ég er enn þá andvígur framgangi málsins og segi þess vegna nei.