Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég verð að játa að mér finnst þetta undarlegt. Ég fékk ádrepu hér fyrir nokkrum vikum, þegar ég sat hérna inni, þegar ég gerði athugasemdir við það sem meiri hl. nefndar hafði unnið og stjórnarliðar þar á bak við. Það á svo að fella þetta. Ég vænti þess að stjórnarliðar, sem greiða atkvæði á móti því, muni kannske eftir þessu. Þarna fékk ég ádrepu. Nú vil ég gefa þeim sjálfum ádrepu fyrir að ætla að fara að fella þetta. En til þess að spilla ekki meira fyrir þeim en þetta greiði ég ekki atkvæði. 8.-12. gr. samþ. með 22 shlj. atkv. Fyrirsögn samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umr. með 26 shlj. atkv



Herra forseti. Ég vil byrja á því að fagna því að þetta frv. skuli vera komið svo langt áleiðis á þessu þingi og vonast sannarlega til þess að það verði að lögum fyrir þinglok. Í því eru mjög margar ágætar breytingar til batnaðar en hins vegar finnst mér vera þarna nokkur atriði sem huga megi betur að í umfjöllun þessarar deildar um frv. Og án þess að hafa lengri formála langar mig til að víkja beint að þeim og mun ég fara yfir frv. Það er þá í fyrsta lagi í IV. kafla frv. sem fjallar um umferðarreglur fyrir ökumenn. Ég álít að í þessum kafla mætti vel koma fyrir ákvæðum um farsíma. Það hefur verið fundið að því að engin ákvæði í þessum lögum skuli vera um notkun farsíma sem nú gerist æ algengari, þ.e. að engar takmarkanir skuli vera á notkun slíkra tækja þegar ökutæki er á ferð. Hefur verið vitnað, t.d. af Umferðarráði, til aðstæðna erlendis þar sem ætlast er til þess að ökumenn nemi staðar við vegkant þegar þeir nota farsíma og vil ég minnast á tíðni umferðarslysa þegar ökumaður hvarflar athygli sinni að öðrum viðfangsefnum en akstrinum sjálfum og kem að því síðar, en þetta mundi e.t.v. hæfa best í IV. kaflanum. Síðan vil ég víkja að ljósanotkun sem fjallað er um í sama kafla. Þar eru ákvæði um lögboðna ljósanotkun sem kveða á um að ljós eigi að vera tendruð allan sólarhringinn frá 1. sept. til 30. apríl. En ég hygg að það hafi komið fram athugasemdir við þetta í byrjun 1. umr. hér fyrir helgina og ég gæti vel hugsað mér að styðja við brtt. um að ljós væru í notkun allan sólarhringinn allt árið um kring. Ég verð þó að segja að fyrst þegar þessar till. komu fram fannst mér þær ekki vera raunhæfar en eftir því sem ég hef hugsað málið betur og með tilliti til þeirra slysa sem verða finnst mér að þessu megi breyta þannig að ljósanotkun verði í raun allan sólarhringinn og allt árið um kring. Næst vil ég víkja að ökuhraða sem er fjallað um í V. kafla. Þá er í fyrsta lagi að við verðum vitanlega að vera raunsæ hvað varðar ökuhraða. Ákvæði um hámarksökuhraða eru margbrotin hérlendis bæði í þéttbýli og líka á strjálbýlli svæðum, úti á þjóðvegum. Hins vegar er mjög varasamt að auka sífellt löglegan hraða vegna þess að tilhneiging manna er að keyra sífellt hraðar og hættan er á því að þeir fari jafnvel fram úr hámarkshraða sem hefur verið hækkaður. Spurningin er hvort ekki megi afgreiða ökuhraða með heimildum þannig að ráðherra hafi heimildir til þess að aðlaga ökuhraða að aðstæðum og vil ég þá víkja t.d. fyrst að ökuhraða í þéttbýli en hér er ákvæði um að hann megi ekki vera meiri en 50 km á klst. Ég hygg að ástæða sé til að breyta þessu á þéttbýlli svæðum, t.d. þar sem verslunarhverfi eru og mikil umferð gangandi fólks, og mætti hann vera lægri þar. Ég vil vekja athygli á því að um 80% þeirra slysa sem verða á gangandi börnum á aldrinum 6-12 ára verða fyrst og fremst vegna þess að þau hlaupa út á götuna. Og þeim mun hraðar sem bílarnir aka þeim mun erfiðara er að stöðva þá. Þess vegna finnst mér nauðsynlegt að það sé sveigjanleiki í sambandi við hraðaákvarðanir og þær séu fyrst og fremst í heimild ráðherra sem geti aðlagað hraðann eftir aðstæðum. Síðan er um ökuhraða á vegum úti. Þar mætti, jafnvel þó að ökuhraðinn væri eitthvað aukinn til að samræmast því sem er í raun og veru, takmarka hann á vissum svæðum, t.d. í myrkri og á óupplýstum vegum í strjálbýli, að hámarkshraðinn væri a.m.k. 10 km lægri. Ég tel vera nauðsynlegt að þarna sé sveigjanleiki sem sé á valdi ráðherra en ekki að hámarkshraði sé tilgreindur í lögum sem ófrávíkjanlegur. Í sama kafla eru ákvæði um hjólreiðamenn og ég vildi víkja lítillega að þeim. Í 40. gr. er kveðið svo á: "Barn yngra en 7 ára má eigi hjóla á akbraut nema undir leiðsögn og eftirliti manns sem náð hefur 15 ára aldri." Í frv. eins og það var áður var miðað við 9 ára aldur og mig langar til þess að spyrja að því hvers vegna í ósköpunum þetta aldurstakmark var lækkað. Íslendingar hafa hærri slysatíðni á börnum bæði í heimahúsum og í umferð en allar nágrannaþjóðir okkar. Ég veit ekki hvort þarna hefur verið hugað að nágrannaþjóðum þegar þetta takmark var lækkað. Ég hef undir höndum ákvæði umferðarlaga á Norðurlöndunum um hjólreiðar. Þar er almennt ekki tilgreint aldurstakmark en í lögum frá Danmörku er að vísu tilgreint að börn megi ekki vera yngri en 6 ára. Hins vegar skulum við hyggja að því að aðstæður á Íslandi til hjólreiða eru engan veginn sambærilegar við það sem gerist á hinum Norðurlöndunum. Þar ríkir hjólreiðamenning, þar er fjöldi hjólreiðastíga og hjólreiðamenn þess vegna mun óhultari fyrir umferð og fyrir umferðarslysum en hérlendis. Ef við tökum dæmi af Bretlandi þurfa börn yfirleitt að vera 10 ára áður en þau fara á hjólreiðanámskeið, 9-10 ára áður en þau fara á hjólreiðanámskeið. Þeim er ekki leyft að hjóla í umferð fyrr en þau hafa farið á hjólreiðanámskeið. Samkvæmt ákvæðum þessa frv., ef það verður að lögum, mega 7 ára börn hjóla á Miklubrautinni. Þau mega hjóla upp Ártúnsbrekkuna t.d., í þeirri þungu umferð sem er á þessum götum, þau mega hjóla á Suðurlandsvegi, Vesturlandsvegi og þau mega hjóla á Keflavíkurveginum. Það yrðu engin lög sem banna þeim það. Ég álít þetta fráleitt og ég vildi tilgreina nokkrar ástæður fyrir því sem ég hef kynnt mér hjá Umferðarráði. Með rannsóknum hefur verið sýnt fram á að börn undir 10-12 ára aldri hafa ekki þroska til þess að hjóla samhliða annarri akandi umferð, þ.e. innan um bíla. Þeir sem rannsakað hafa þessi mál halda því fram að börn geti ekki haft auga á öllu því sem þeim er nauðsynlegt að sjá í umferðinni samhliða því að hjóla af öryggi. Barnasálfræðingar segja að börn eigi t.d. erfitt með að sjá út undan sér, sjónsvið þeirra er þrengra en fullorðins manns. Sömuleiðis eiga flest börn undir 10 ára aldri í erfiðleikum með að greina á milli hægri og vinstri. Að vera leikinn á hjóli sannar ekkert um hæfni barns til þess að geta hjólað samhliða bílum á venjulegum akbrautum. Þess misskilnings virðist því miður gæta hjá mörgum foreldrum sem leyfa börnum sínum að vera á hjóli á akbrautum allt of ungum. Yngri börn en 10 ára ættu aðeins að hjóla á hjólreiðastígum og gangstéttum. Og ég vil vekja athygli á því að árið 1984 slösuðust 36 hjólreiðamenn samkvæmt skýrslu lögreglu, þar af voru 19 börn á aldrinum 6-14 ára. Auk þess er vitað í raun að miklu fleiri hjólreiðaslys verða en skráð eru hjá lögreglu og hefur það sést af tölum frá slysavarðstofunni. Ég legg því til að þessu verði breytt og mun flytja brtt. eitthvað á þá leið að á stofnbrautum í þéttbýli megi börn yngri en 12 ára ekki aka reiðhjólum. Sömuleiðis mundi ég vilja breyta þessu aldurstakmarki úr 7 ára í 9 ára. Sama gildir um leiðsögn og eftirlit manns sem náð hefur 15 ára aldri, það ætti líka að vera til athugunar að hækka þessi aldursmörk, að þau verði 17 ára fremur en 15 ára. Varðandi akstur bifhjóla, sem getið er um í 41. gr., gæti ég einnig vel hugsað mér að styðja það að bifhjól ættu ævinlega að aka með ljós allt árið um kring. Í VII. kaflanum, sem fjallar um ökumenn, í 43. gr., um veikindi og áfengisáhrif, er kveðið á um tóbaksreykingar og það er víst af tölum og upplýsingum frá rannsóknum á umferðarslysum að mjög alvarleg umferðarslys verða þegar athygli manna hvarflar frá akstrinum og þá t.d. vegna tóbaksreykinga eða neyslu matar og drykkjar. Sama gæti gilt um farsíma. Að sjálfsögðu má segja að það þýði e.t.v. lítið að setja lög um slíka hluti en hins vegar þarf að koma mikil og stöðug fræðsla um hættu þess að sinna öðru en akstri þegar menn sitja undir stýri. Áfram held ég og sný mér nú að ökuprófum og ökuskírteinum. Í 48. gr. eru tilgreind þau skilyrði sem þarf til þess að fá ökuskírteini. Þar er fyrsti liðurinn tilgreindur að sá sem veita má ökuskírteini verði að vera fullra 17 ára. Ég vil benda á að alls staðar í nágrannalöndum okkar og víðast hvar eru þessi mörk 18 ára. Ég hygg að það muni reynast erfitt úr því sem komið er að færa þessi mörk ofar en það er þó samt til athugunar og sannarlega þyrftu að vera ákvæði sem væru mun harðari gagnvart þeim sem yngri eru og óreyndari, rétt eftir að þeir fá ökupróf. Rannsóknir liggja fyrir um umferðarslys á Íslandi þar sem glögglega kemur í ljós að slys meðal ungra ökumanna fyrstu þrjú árin eftir ökupróf eru mun algengari en í nágrannalöndum okkar. Og mig langar með leyfi forseta að vitna til blaðagreinar sem fjallar stuttlega um rannsóknaskýrslu sem unnin hefur verið af Jóni Baldri Þorbjörnssyni bílaverkfræðingi og fjallar um umferðarslys á Íslandi. Ég hef því miður ekki getað fengið þessa skýrslu en vil benda þeirri nefnd sem fjallar um frv. eða mun fjalla um frv. á hana. Ég vil þá vitna í þessa blaðagrein úr DV: "Seint á sjötta áratugnum var byrjað að halda skrá um ökuferil manna í nokkrum lögsagnarumdæmum landsins. Vegna þess að hún var ekki haldin alls staðar og þar sem lagaákvæði eru óljós hefur skráin aldrei komið að neinu umtalsverðu gagni og sums staðar er hætt að halda hana. Sama er að segja um skráðan árangur ökukennara. Ekkert hefur verið gert með þá skrá heldur. Frá þessu segir Jón Baldur Þorbjörnsson bílaverkfræðingur í rannsóknaskýrslu sinni um umferðarslys hér á landi. Hann segir að auk þess að ökuferilsskráin hafi ekki komið að teljandi notum hafi hún t.d. í Reykjavík eingöngu náð til upplýsinga um umferðarlagabrot ökumanna. Samræmd ökuferilsskrá fyrir allt landið væri til margra hluta nytsamleg, segir Jón Baldur. Auk eftirlits með ökuferli ungra ökumanna með bráðabirgðaökuskírteini mætti hafa vakandi eftirlit með svokallaðri punktaskrá samhliða innköllun ökuskírteina við ákveðinn refsipunktafjölda. Eftir innköllun ökuskírteinis og með tilliti til eðlis brots yrði um að ræða fyrirlestra, endurmenntun eða jafnvel endurtöku bílprófs áður en viðkomandi aðili fengi ökuskírteini á ný. Með þessu móti yrði e.t.v. grundvöllur fyrir því að hætta endurnýjun ökuskírteina sem hvort sem er hefur um of þróast í að vera formsatriði. Jón Baldur segir þetta þó aðeins hægt ef læknar yrðu skyldaðir til þess að tilkynna lögregluyfirvöldum ef þeir yrðu varir við eitthvað í fari skjólstæðinga sinna sem gæti gert þá hættulega í umferðinni. Einnig þurfi að fylgjast betur með heilsufari aldraðra ökumanna og skylda þá til þess að mæta í læknisskoðun annað hvert ár eftir 67 ára aldur til að halda ökuskírteini sínu. Varðandi þessi öryggisatriði bendir Jón Baldur á árangur Japana sem tóku upp notkun ökuferilsskrár og harðari reglur um ökuréttindi. M.a. þurfa ökumenn í Japan að endurnýja ökuskírteini sín á þriggja ára fresti og gangast um leið undir læknisskoðun svo og að hlýða á fyrirlestur um umferðaröryggismál eða jafnvel gangast undir endurmenntun sem ökumenn. á árunum 1970-1980 tvöfaldaðist bílaeign í Japan en dauðaslysum í umferðinni fækkaði úr 16 500 í 8700 á ári." Við þurfum að huga vel að okkur hér á Íslandi sem höfum, eftir því sem ég man best, næsthæsta bílaeign á íbúa eða þjóðfélagsþegn í heiminum í dag. Ég held við komum næst Bandaríkjamönnum í þeim efnum þannig að okkur er vandi á höndum varðandi aksturshegðun manna, sérstaklega þegar litið er til þess fjölda umferðarslysa sem hér er, einkum á börnum. Ég vil síðan víkja að grein um ökukennara sem er 56. gr. frv. Ég vil benda á það að þarna hafa aldursmörkin verið lækkuð hjá þeim sem fengið geta löggildingu sem ökukennarar. Þau eru 25 ár í gildandi umferðarlögum en hafa nú verið lækkuð niður í 21 ár. Ég bendi á það að fólk á aldrinum upp að 24 ára er hættulegustu bílstjórar í umferðinni. Ökuferli 17-19 ára er langverst, næstverst er ökuferli þeirra frá 19 og upp í 24 ára. Ég vil spyrja um það hvers vegna þessi aldursmörk voru lækkuð með tilliti til þess arna. Jafnframt vil ég benda á það að hér er nú einungis krafist 27 klst. námskeiðs til þess að öðlast ökukennararéttindi. Í nágrannalöndum okkar er farið fram á 800-1200 klst. nám a.m.k. og t.d. í Noregi þarf 1600 klst. nám til þess að geta orðið ökukennari og ég vil aftur vitna í þessa ökuferlisskýrslu eða skrá sem getið var um í rannsóknaskýrslu Jóns Baldurs Þorbjarnarsonar. Ég vil benda hæstv. dómsmrh. á þessar staðreyndir því að í greininni stendur: "Dómsmálaráðherra setur nánari reglur um tilhögun ökukennaranáms og prófs, um löggildingu, endurnýjun hennar, starfsemi ökukennara" o.s.frv. Ég tel þetta vera afar mikilvægt atriði til þess að gera akstur öruggari og umferðaröryggi almennara að miklar kröfur séu gerðar til ökukennara sem síðan gera strangar kröfur til þeirra sem eiga að gangast undir ökupróf. Ég vil nefna dæmi af persónulegri reynslu minni, ég bjó lengi í Bretlandi, og þá fylgdist ég með því þegar ungt fólk, sem ég umgekkst, var að taka ökupróf. Það var tíðast að helmingur þeirra féll í fyrsta sinn. Kröfurnar voru svo strangar að það reiknuðu allir með því að þeir ættu jafnmikla möguleika á að falla eins og að ná. Ég held að það þurfi að gera kröfur mun strangari en þær hafa verið hingað til til þess að umferðaröryggi aukist hér á landi. Síðan langar mig til þess að ræða IX. kaflann, um notkun öryggis- og verndarbúnaðar. Í 71. gr. er talað um öryggisbelti og fagna ég því mjög að nú skuli komin ákvæði um slíkt inn í umferðarlög. Öryggisbelti hafa verið mikið til umræðu bæði á þingi, í fjölmiðlum og meðal almennings, og enginn vafi er á því að þau eru veruleg úrbót vegna þess hve mjög þau vernda þá sem lenda í umferðarslysum. Hins vegar hygg ég að það væri skynsamlegt að taka sérstaklega fram í þessari grein að bannað sé að hafa börn laus í framsæti eða fyrir framan framsæti við akstur á vegum. Í greininni stendur: "Hver sá sem situr í framsæti bifreiðar, sem búin er öryggisbelti, skal nota það." Ég hygg að ákvæðin þurfi að vera mun skýrari því að það er því miður ekki óalgengt að foreldrar haldi á börnum sínum þar sem foreldrið situr í framsæti, einnig að barnið standi fyrir framan foreldri sitt sem situr í framsæti. Ég tel að hér þurfi að vera sérstakt ákvæði til þess að vernda börn og til þess að draga athygli fólks að því að það þurfi sérstaklega að vernda börn. Síðan langar mig til að minnast á greiðsluskyldu og endurkröfurétt vátryggingafélags í 95. gr. XIII. kafla. Ég vek athygli á því að ökumanns- og farþegatrygging er ekki skilyrði og ekki skylda. Hins vegar taka flestir hana undantekningarlítið en þó ekki allir og ég veit dæmi þess að bílaleigubílar, sumir, eru ekki tryggðir á þennan hátt. Sá sem lendir í slysi í bílaleigubíl getur verið gjörsamlega vantryggður ef slys verður og ég veit um dæmi þess að einstaklingur lenti í mjög slæmu slysi og hlaut mikla örorku og var gjörsamlega vantryggður vegna þess að eigandi bílaleigubílsins hafði ekki haft fyrirhyggju til þess að taka þessa tryggingu. Ég mundi vilja leggja til að þessi trygging yrði algjör skylda. Hún er þar að auki ódýr, kostar ekki nema um 100 kr. á ári. Síðan vík ég að Umferðarráði sjálfu og umferðarfræðslu. Og þó. Ég vil ekki gleyma að minnast á það að torfærutæki, sem reyndar eru nú í 55. gr., torfærutæki hafa verið tekin inn í lögin og er það til mikilla bóta vegna þess að þessi nýju farartæki þau eru á fjórum hjólum og geta ekið á allt að 60 km hraða á klst. og um þau giltu engin sérstök ákvæði, þeim gat hvaða barn sem er ekið. Gefur það auga leið að yfir slík farartæki þurfa lögin að ná. Þeim hefur sem sagt verið aukið inn í lögin og er það mjög vel. Ég sný mér þá að Umferðarráði. Þá er í fyrsta lagi að Umferðarráð hefur lengi verið fjársvelt og það er spurning hvort ekki eigi að koma inn einhver liður sem eyrnamerkir fé sjálfkrafa handa Umferðarráði, t.d. að við álagningu bifreiðagjalda verði ákveðið framlag sem renni sjálfkrafa til Umferðarráðs. Mætti það t.d. vera andvirði ákveðins fjölda bensínlítra, 5 lítra, miðað við verðlag á einhverjum ákveðnum tíma. Ég bendi á þetta vegna þess að það er afar mikilvægt að Umferðarráð hafi nægt fé til þess að geta sinnt sínu starfi. Hvað varðar skipun Umferðarráðs og hvernig það starfar má að sjálfsögðu velta vöngum yfir því en ég nefni alveg sérstaklega að það er einungis einn aðili frá heilbrigðisþjónustunni sem á sæti í Umferðarráði. Þarna eru margir hagsmunaaðilar sem koma að en ég tel að umferðarmál og umferðarslys séu í raun þvílíkt heilbrigðisvandamál, og afar dýr fyrir þjóðfélagið bæði í mannslífum, í heilsutjóni og í beinhörðum peningum, að það ættu að vera fleiri frá heilbrigðisgeiranum í þessu ráði. Nefni ég t.d. fulltrúa frá slysadeild Borgarspítalans. Þetta er fólk sem vinnur m.a. við það að sinna þeim sem lenda í umferðarslysum. Það mætti e.t.v. líka vera aðili frá Félagi um umferðarlækningar. Mér dettur í hug Tryggingastofnun ríkisins sem greiðir þau tjón sem af umferðarslysum hljótast. Landlæknir og margir fleiri gætu komið til greina. En ég tel að það verði að vera fleiri en einn aðili frá heilbrigðisþjónustunni, þeir mættu vera a.m.k. tveir. Meðlimir í ráðinu eru um 18 ef mér telst rétt. Þeim mætti gjarnan fjölga, og ég veit að það kom fram tillaga frá landlækni og landsnefnd um slysavarnir þar sem stungið var upp á a.m.k. 40 fulltrúum, held ég, og hlutverk þeirra væri fyrst og fremst að halda árlegt þing um slysavarnir, slysaþing, þar sem farið væri yfir þau atriði sem væri ábótavant í umferðarmálum hérlendis. Þetta eru hugmyndir sem ég held að væru þess virði að ræða. Síðan sakna ég þess í frv. að þar skuli í raun ekki vera betur tekið á málefnum fatlaðra og aldraðra. Ég hringdi til fulltrúa fatlaðra og mér var þar tjáð, a.m.k. hjá Þroskahjálp, að þeim hefði aldrei verið sent þetta frv. til umsagnar meðan það var til umfjöllunar í Ed. Um Öryrkjabandalagið veit ég ekki. Í flestum nágrannalöndum okkar fjallar dágóður hluti umferðarlaga um einmitt þessa hópa og hér vantar þá nær alveg. Ég vil því leggja til að í umfjöllun um þetta mál verði hugað að því að senda frv. til umsagnar, bæði til fulltrúa fatlaðra, t.d. til Öryrkjabandalagsins og Þroskahjálpar, og einnig til Samtaka aldraðra. Ég vil ekki hafa mörg fleiri orð í þessari umræðu. Það væri ýmislegt fleira sem væri áhugavert að minnast á en það eru kannske smáatriði miðað við margt af því sem ég hef þegar nefnt. Nefna mætti t.d. atriði í sambandi við tryggingamál. Það er greinilegt að gagnvart umferðarslysum eru bæði aldraðir og börn mjög vantryggð og það er fyrst og fremst vegna þeirrar skilgreiningar að þau séu ekki fyrirvinnur. Ég held að það þurfi mikið að bæta þar úr til þess að auka öryggi og tryggingu bæði þeirra sem eru ungir og þeirra sem eru aldnir. Ég hygg að þetta frv. muni fara til allshn. Nd. þar sem Kvennalistinn á ekki fulltrúa og vildi því biðja um að fá að vera áheyrnarfulltrúi í þeirri nefnd þegar fjallað verður um þetta mjög svo mikilvæga mál sem ég einlæglega styð að verði að lögum á þessu þingi.



Herra forseti. Það er vel að þetta frv. skuli komið hér til hv. deildar frá Ed. og gæti verið von til þess að ráðrúm reyndist til að afgreiða þetta mál fyrir þinglok. Ég a.m.k. mun styðja það og greiða fyrir því en það eru nokkur atriði sem ég vil nefna á þessu stigi máls, örfá atriði í rauninni því að af mörgu væri að taka ef farið væri að ræða um álitamál í sambandi við þetta frv. Ég vík fyrst að ökuhraðanum samkvæmt 37. gr. eins og frv. liggur fyrir frá hv. Ed. og raunar er það óbreytt að því er varðar 1. mgr. varðandi ökuhraða í þéttbýli, óbreytt frá upphaflegu frv. eins og það var lagt fyrir þingið. Þar segir: "Í þéttbýli má ökuhraði ekki vera meiri en 50 km á klst." Ég er nokkuð undrandi yfir því að þetta skuli vera sett hér fram með svo fortakslausum hætti, og ég skil það svo að þau ákvæði sem síðar eru upp talin í greininni í 3. mgr., um hærri hraðamörk á tilteknum vegum, varði ekki ökuhraða innan þéttbýlis. Þann skilning hef ég fengið staðfestan af fulltrúum í umferðarlaganefndinni og allshn. Ed. Ég tel að þetta ákvæði sé of þröngt varðandi ökuhraða í þéttbýli, þó svo að ég telji að 50 km ökuhraði á klst. innan þéttbýlis sé almennt séð eðlileg regla og víða auðvitað lægri ökuhraði samkvæmt reglum sem setja þarf. Jafnfráleitt tel ég að hafa þetta hámark bundið með þeim hætti sem lagt er til, 50 km á klst., og tel ég raunar að ekki þurfi annað en að vísa til aðalumferðaræða innan þéttbýlis eins og t.d. hér innan höfuðborgarinnar og hvaða þýðingu það hefur að geta haft þarna hærri mörk þar sem það getur verið fullkomlega að skaðlausu án þess að tefla umferðaröryggi í hættu. Ég tel miklu frekar að þessi þröngu takmörk sem þarna eru nefnd séu varhugaverð, svo undantekningarlaust sem þau eru fram sett samkvæmt frv. eins og það liggur fyrir og var lagt fyrir Alþingi. Varðandi ökuhraða að öðru leyti ætla ég ekki að lýsa sérstökum skoðunum á því. Ég sé að það hafa verið gerðar breytingar og ég styð þær breytingar sem fram hafa komið, en að öðru leyti verður þetta mál til meðferðar hér í nefnd og ég áskil mér rétt til þess að athuga það frekar. Þá eru það torfærutækin sem hafa verið tekin inn í frv. eftir að það var upphaflega lagt fram og ég vek í fyrsta lagi athygli á því að það er ósamræmi í skilgreiningum eins og málið kemur frá hv. Ed. Í 2. gr., þar sem skilgreind eru hugtök, er talað um torfærutæki, en skv. 41. gr., yfirskrift, er talað um bifhjól og torfæruhjól. Það er ekki fullt samræmi þarna á milli og ég vil vekja athygli á því. Í 55. gr. er vikið nánar að torfærutækjum og segir þar, með leyfi forseta: "Enginn má stjórna vélsleða eða torfærutæki nema hann sé fullra 16 ára og hafi gilt ökuskírteini til þess eða ökuskírteini til að mega stjórna öðru vélknúnu ökutæki." Í 63. gr.er vikið aftur að torfærutæki þar sem segir: "Áður en bifreið, bifhjól, torfærutæki, vélsleði eða dráttarvél er tekin í notkun skal ökutækið skráð og skráningarmerki sett á það." Svo segir í 2. mgr. 63. gr.: "Dómsmálaráðherra getur ákveðið að eigi þurfi að skrá ökutæki sem nær eingöngu er notað utan opinberra vega. Skal þá kveða á um það svæði þar sem nota má ökutækið." Þetta er varðandi torfærutækin, þau ákvæði sem ég hef rekist á í frv. Það er út af fyrir sig sjálfsagt mál að setja í lög heimildir og fyrirmæli um slík tæki og kröfur sem gerðar séu til ökumanna þeirra. En ég tel í rauninni að þarna þurfi miklu fortakslausari ákvæði inn í umferðarlög varðandi þessi tæki. Til hvers eru torfærutæki ætluð? Eru þau ætluð til að aka erfiðar vegslóðir, erfiðar slóðir utan alfaraleiða? Nú kveður á um það í náttúruverndarlögum að það megi eigi aka utan merktra vega og slóða. Það er ákvæði í sérlögum, náttúruverndarlögunum, um þetta efni. Ég hef þau hér ekki fyrir framan mig en efnislega er það á þessa leið. En nú vitum við að þessu ákvæði hefur verið slælega framfylgt og eftirlit verið takmarkað í þessu efni og ýmsir aðilar hafa stundað það, m.a. aðilar sem fást við rannsóknir á landinu og ýmsu sem snertir nýtingu þess, þar á meðal í sambandi við orkumál, hafa ekki fylgt þessum ákvæðum og það er mjög miður og það hef ég gagnrýnt og geri enn. Nú eru komin til sögunnar ný tæki, ný tryllitæki, sem svo mætti nefna, svokölluð torfæruhjól, og ég spyr hæstv. ráðh., falla þau undir þessi torfærutæki, torfæruhjólin, fjórhjólin? Falla þau undir þessar skilgreiningar hér? Og ég spyr hæstv. ráðh.: Er innflutningur þessara tækja samkvæmt gildandi lögum? 
             Ég var að beina fsp. til hæstv. samgrh. í sambandi við umferðarmálin og ég var ekki viss um að ráðherrann legði við hlustir. Það snertir torfærutækin og sérstaklega torfæruhjólin, fjórhjólin, sem eru flutt til landsins og upplýst hefur verið að séu hátt á þriðja hundrað, að ég hygg, og farið er að nota utan vega, til að fara um landið utan vega og merktra slóða, upp á fjöll og um holt og móa. Ég spyr hæstv. ráðh.: Er innflutningur þessara fjórhjóla heimill samkvæmt gildandi lögum? Og það gæti verið spurning til hæstv. viðskrh. í leiðinni. Er þetta heimilt og eru einhverjar reglur um þessi fjórhjól í gildi? Og hyggst ráðherrann ekki taka á þessu máli í sambandi við innflutning á þessum tækjum? Ég held í rauninni að það þurfi að skoða það í fullri alvöru hvort það sé eðlilegt að heimila innflutning á tækjum sem þessum, sem eru sérstaklega til þess ætluð að ganga gegn gildandi lögum um akstur í landinu, til þess að fara um landið utan vega með þeim áhrifum sem það hefur á viðkvæma náttúru landsins, gróðurfar, og ógróið land. Mér finnst a.m.k. að það sé skylt að fara alveg sérstaklega ofan í saumana á þessu máli áður en heimildir verða veittar varðandi það og einnig þá í krafti þeirra ákvæða sem hugmyndir eru um að setja í lög um skráningarskyldu varðandi þessi tæki. Það er áreiðanlega allra hugur að halda landinu í sem bestu ástandi og þá verða menn að taka tillit til þess upp á hvað er verið að bjóða í þessum efnum. Þegar farið er að framleiða tæki sem sérstaklega eru til þess fallin að ganga gegn gildandi reglum og lögum og hafa í rauninni ekkert gildi nema þeim sé beitt með þeim hætti hlýtur það að vera mikið umhugsunarefni. Ég held að löggjafinn þurfi að horfa til þess í sambandi við jafnt framleiðslu hér innanlands á ákveðnum þáttum og eins innflutning á varningi að ekki sé misboðið í rauninni reglum sem í gildi eru samkvæmt sérlögum. Og ég get nefnt sem dæmi þó að það varði ekki þetta mál: Það er innflutningur á öli eða gosdrykkjum í dósum úr varanlegu efni sem menga mjög umhverfið. Ýmsar þjóðir hafa gripið til reglna að þessu leyti og ég held að við þurfum að horfa til þess og alveg sérstaklega í sambandi við þessa löggjöf varðandi torfærutækin. Þá er það að lokum varðandi Umferðarráð skv. 113. og 114. gr. Það er raunar varðandi 114. gr., varðandi tilnefningu og skipan í Umferðarráð. Þar eru margir aðilar kallaðir sem er verið að tilnefna og ráðherra síðan að skipa fulltrúa í ráðið en það eru ekki þeir aðilar sem eiga að fylgjast með umgengni við náttúru landsins. Ég sé engan slíkan aðila í rauninni sem hefði það öðrum fremur sem verkefni að fylgjast með að lög og reglur að þessu leyti séu virtar og mér finnst einkennilegt að inn í þennan langa lista af fulltrúum sem eiga að tilnefna í þetta ráð skuli ekki vera aðili eins og Náttúruverndarráð sem á þó lögum samkvæmt að fylgjast með því að ekki sé ekið utan merktra vega og akslóða. Ég kem því þeim ábendingum á framfæri við nefndina sem fær þetta mál að sérstaklega sé hugað að þessu efni. Herra forseti. Ég hef aðeins gert að umræðuefni í rauninni þrjá þætti varðandi þetta stóra mál. Ég gæti að lokum nefnt spurninguna um bílbeltin sem mjög hefur verið til umræðu hér fyrir þinginu. Fyrir nokkrum árum lágu tillögur um það að skylda notkun bílbelta og spurningin um sektun í því sambandi hlýtur að vera ofarlega í huga manna. Ég held að bílbeltin hafi sýnt og sannað gildi sitt til að draga úr slysum í umferðinni og mér finnst í rauninni óeðlilegt að það sé ekki gert ráð fyrir ekki aðeins að það sé lögboðið að hafa slík öryggistæki í bifreiðum, heldur finnst mér einnig til athugunar að það séu ákvæði til þess að heimila sektir ef gegn þeim er brotið. Ég læt þetta nægja, herra forseti, en vænti að hæstv. ráðh. geti vikið aðeins að því sem ég beindi til hans um torfærutækin.



Herra forseti. Því miður eru hér á ferðinni, allt of seint, umræður um þetta frv. og mjög farið að líða að þingslitum. Menn hafa viljað ýta mjög á afgreiðslu málsins og er ekkert óeðlilegt við það, en jafnframt talað fyrir því að málinu verði breytt og segir það sína sögu um það hve skiptar skoðanir manna eru á þeim lagagreinum sem menn vilja að séu í gildi á þessu sviði. Það fyrsta sem hlýtur að leita á hugann er það hvort þessi lög tryggi það á einhvern hátt að slysum fækki í landinu. Er ekki markmiðið að fækka slysunum? Ég hefði viljað byrja á því að fá að vitna í skýrslu um umferðarslys á Íslandi árið 1985 sem Umferðarráð gefur út. Þar kemur fram á bls. 21 að aldurshóparnir frá 17 til 20 ára eru aðalslysavaldarnir í umferðinni. Óhöppin og slysin sem þessi aldurshópur veldur eru svo yfirþyrmandi að það hvarflar ekki að venjulegum manni þegar hann skoðar þetta að þetta sé með eðlilegum hætti. Hér blasir við að mínu viti annars vegar skortur á því að umferðarkennslan í landinu sé færð til samræmis við það sem er t.d. í Danmörku, en þar fá kennarar, sem sjá um kennslu barna eða ungmenna, verulega tilsögn áður en þeim er falið það verkefni að annast ökukennslu, verulega tilsögn í því að kenna. Ég efa ekki að þeir sem stunda ökukennslu á Íslandi séu fullfærir hvað það snertir að þeir þekki íslensk umferðarlög og að þeir þekki nægilega vel þær hættur sem eru til staðar og að þeir hafi næga þekkingu á bifreiðunum sem slíkum. En eru þetta aðilar sem eru færir um að miðla þeirri þekkingu til nemendanna á þann hátt að nemandinn akti þá miðlun og taki tillit til hennar þegar hann fer sjálfur að keyra? Það bendir allt til þess að svo sé ekki. Og ég vildi nú hvetja menn til að skoða súluritin á bls. 21 í skýrslu Umferðarráðs, skýrslu um umferðarslys á Íslandi árið 1985. Það má vera að hluti af þessu máli sé agaleysi í þjóðfélaginu, að menn telji að þeir þurfi ekki að taka tillit til yfirvalda eða lögreglu eða hvernig sem menn vilja skilgreina það. Það blasir hins vegar við að þetta er það fyrsta sem verður að taka á. Það verður að taka á því af nægilegri festu að þessum ungmennum sé ljóst að þau eru að leika sér með mannslíf. Þau eru að leika sér með mannslíf með aksturshætti sem kallar yfir þjóðina gífurlegan fjölda umferðarslysa. Annað atriðið sem verður að taka á í umferðarmálum Íslendinga er það að vegakerfið íslenska er sambland af mjög góðum akvegum, þokkalegum malarvegum og gjörsamlega vonlausum akvegum.  Það er verið að taka ákvarðanir um það, eftir því sem ég best veit, að fara í einn svona kafla sem er í Norðurárdalnum í Borgarfirði. Á leiðinni frá Reykjavík til Ísafjarðar er annar svona kafli fyrir norðan Hólmavík sem þyrfti að merkjast alveg sérstaklega sem stórhættulegt aksturssvæði þar til búið verður að gera þar almennilegan veg. Mér þykir það líka athyglisvert að nýjar brýr sem verið er að setja á vegi eru ekki samræmdar á þann hátt að á sama veginum megi treysta því að maður sé að aka eftir brúm sem hægt er að mætast á, heldur séu menn að aka um veg þar sem til skiptis er brú sem hægt er að mætast á og svo önnur sem ekki er hægt að mætast á. Og þetta eru nýjar brýr. Hönnun mannvirkja á þennan hátt býður beinlínis heim dauðaslysum í umferðinni. Það eru alveg hreinar línur. Ég held að allt of lítið sé hugsað út í það að hönnun veganna er það sem oft og tíðum ræður úrslitum um það hvað gerist í umferðinni úti á landi þegar íbúar þéttbýlisins streyma í stríðum straumum eftir þjóðvegum landsins eins og umferðarslysin bera með sér í júlímánuði og ágústmánuði. Þá lenda menn í því að vegakerfið, sem getur verið þjóðvegur nr. 1 þess vegna, er svo misjafnt að gæðum og það er engin sérstök áherslumerking þó að menn séu að yfirgefa mjög góðan veg og fara yfir í gersamlega vonlaust aksturssvæði. Það er kannske skilti sem bendir til þess að það sé bugðóttur vegur, lítið skilti sem menn taka kannske varla eftir í rykkófinu. Það vakna líka ýmsar spurningar þegar maður sér nýhönnuð vegamót þar sem fleiri, fleiri bílar hafa skemmst og hópur bíla hefur hafnað út af, eins og er t.d. með vegamótin við Brú í Hrútafirði.  Ég er þeirrar skoðunar að umferðarslysin á Íslandi séu eitt af því alvarlegasta sem við búum við. Og ég held að það þurfi að leggja á það mikla áherslu að reyna að draga úr þeim. Alþingi Íslendinga ber á því fulla ábyrgð að hafa skammtað allt of litið fé til þessara mála. Mér finnst að þegar talað er um þessi mál, oft og tíðum, séu það þessi stóru aðalatriði sem blasa við í öllum þeim skýrslum sem fyrir liggja um þessi mál. Það er annars vegar það að okkur hefur gjörsamlega mistekist að sannfæra íslensk ungmenni um þá ábyrgð sem fylgir því að aka bíl eða að okkur hefur mistekist að kenna þeim að aka bíl þannig að þau séu fær um að leysa það af hendi án slysa og hins vegar að við höldum áfram að starfa að þessum málum eins og ekkert samband sé á milli löggæslunnar í landinu sem hefur eftirlit með umferðinni og hönnun mannvirkjanna og merkingu hættulegra vegsvæða. Ég hef t.d. stundum spurt sjálfan mig að því á sólheitum sumardögum hér í Reykjavík þegar verið er að vinna að lagfæringu á gatnakerfinu á Stór-Reykjavíkursvæðinu og allt í einu standa venjulegir vegfarendur frammi fyrir því að það er búið að loka flestöllum aðalæðunum í borginni, það er alls staðar verið að gera við samtímis, og svo dynja umferðaróhöppin yfir, ég hef oft spurt mig: Skyldi raunverulega aldrei vera reynt til hlítar, þegar svona ákvarðanir eru teknar á milli þessara sveitarfélaga hérna, að samræma aðgerðir og ákveða það hvað hugsanlegt sé að loka að hámarki miklu samtímis af gatnakerfinu, aðalæðum svæðisins? Ég hygg að menn veigri sér almennt við því að ræða um það sem staðreynd að hönnun gatnakerfisins og gjörbreytt gatnakerfi, eins og t.d. með því að byggja yfir vegi sem hefur verið gert hér í Kópavogi og í Reykjavík, slíkar aðgerðir, skilar náttúrlega alveg stórkostlegum hlutum til öryggis. Þessar breytingar kosta peninga. Umræðan hefur hins vegar snúist miklu meira um það hvort menn eigi að sekta einhvern fyrir að vera ekki með bílbelti, hvort við eigum að hafa ljós allan ársins hring eða ekki, hvort við eigum að setja það í lög að menn eigi að keyra á 70, 80 eða 90 km hraða. Þegar vitað er að þungaumferðin úti á vegum landsins er búin að vera í mörg ár á bilinu 90-100 km á þeim vegsvæðum þar sem akstursskilyrði eru góð, þá er óraunhæft að tala um að aksturshraðinn sé minni. Ég er nefnilega stundum að spyrja sjálfan mig að því hvort það sé staðreyndin að vegna þess að við höfum ekki viljað leiðrétta suma hluti og menn hafi vanið sig á það að brjóta umferðarlögin, vegna þess að þeir hafi talið þau svo vitlaus að það væri ekki hægt að fara eftir þeim, séum við með því móti raunverulega að stuðla að því að menn beri sem heild miklu minni virðingu fyrir lögunum. Ég gladdist t.d. yfir því og taldi það eitt af afrekum Íslendinga þegar við skiptum úr vinstri umferð yfir í hægri umferð hversu vel tókst til. Það var þjóðarátak og menn voru harðákveðnir í því að ná þeim árangri að breytingin kostaði þjóðina ekki mörg mannslíf og við náðum þeim árangri. En svo er eins og umræðan hafi dofnað. Það er eins og heildaryfirsýn yfir þessi mál hafi ekki verið til staðar. Menn hafa kannske verið að berja á hinum smáu atriðum en stóru atriðin hafa orðið út undan, eins og t.d. að það verður alveg kalt og ákveðið að ná umferðinni á mjög lélegum köflum niður í 50 km hraða sem hámark á sama tíma og það er ekkert óeðlilegt við það þó að umferðarhraðinn á góðum vegi fari í 90. Við verðum að gera okkur grein fyrir því að okkur hefur alls ekki tekist að koma ökumönnum á aldrinum 17-20 ára til þess að standa sig í umferðinni. Aldurinn 21-24 ára, sem er sýndur hér líka í súluriti, er með að meðaltali um helmingi færri, meira en helmingi færri umferðarslys. Og þó er hann, þó er aldurinn þar fyrir ofan, 25-64 ára, allur sá aldurshópur er með miklu færri umferðarslys en hitt sex ára tímabilið hjá hinum báðum aðilunum lagt saman. Miklu, miklu færri. Hér verður að taka á málum. Á að gera það með því að skírteini sem gefin eru út séu með punktum þannig að menn séu búnir að tapa sínu skírteini ef þeir lenda í tveimur umferðaróhöppum og fái skírteinið ekki aftur fyrr en eftir sex mánuði? á að gera þetta með sektum? Hvað er til ráða? En það gengur bara hreinlega ekki að líða þetta ástand eins og það er. Það bara gengur ekki. Ég tel að það hafi heldur ekki verið tekið inn í þessa umræðu sem skyldi að það er hreinlega stórhættulegt, þó ekki sé meira sagt, af Alþingi Íslendinga að slaka á varðandi áður gerðar samþykktir þessa þings um fjármagn til vegagerðar. Sú ákvörðun að hægja á uppbyggingu veganna mun þýða fleiri, fleiri dauðaslys, hvort sem okkur líkar það betur eða verr, því að bifreiðunum fjölgar með ári hverju og það er alveg tómt mál um að tala að íslenskir vegir séu færir um að taka við þeim umferðarþunga sem á þeim er. Ég ætla ekki, herra forseti, að fara út í umræðu um einstakar greinar. Ég á sæti í þeirri nefnd sem fjallar um þetta frv. og veit að hún mun strax í fyrramálið fara að starfa að því að fara yfir þetta, en mér þykir það miður hversu seint þetta mál kemur til nefndarinnar vitandi það að það er allt útlit fyrir að Nd. leggi til breytingar á vissum greinum og málið fari aftur til Ed. og þess vegna spurning hvort það vinnst tími til að gera þetta frv. í meginatriðum að lögum.



Herra forseti. Hér áðan var ég að beina fsp. til ráðherra sem ekki hefur kvatt sér hljóðs í umræðunni. Hæstv. dómsmrh. var ekki viðstaddur og hann ber nú aðalábyrgð á þessu máli, en hæstv. samgrh. og viðskrh. var viðlátinn og ég leyfði mér að bera fsp. fram við hann sem hann hefur ekki séð ástæðu til að svara. Ég vil þá koma á framfæri við hæstv. dómsmrh. fsp. minni varðandi torfærutækin og benda honum í fyrsta lagi á að ekki er fullt samræmi í þessu máli eins og það er fyrir lagt varðandi skilgreiningar. Annars vegar skv. 2. gr. torfærutæki og hins vegar yfirskrift 41. gr. bifhjól og torfæruhjól. En það er nú kannske ekki meginatriðið heldur ætla ég að inna hæstv. dómsmrh. eftir því hvort hann sé ásáttur með að inn í landið er verið að flytja torfærutæki í formi fjórhjóla og sjálfsagt af fleiri gerðum sem engin skráningarskylda er á samkvæmt gildandi lögum og í rauninni engin heimild til notkunar á eins og ég skil gildandi lagaákvæði. Jafnframt liggur það fyrir að þessi tæki eru fyrst og fremst til þess ætluð að aka utan vega og slóða og böðlast yfir holt og móa og jafnvel upp á fjöll, á auðu landi. Ég vil spyrja hæstv. ráðh. hvort hann telji það við hæfi að innflutningur slíkra tækja sé heimilaður og hvaða ráðstafanir hann hafi gert í því sambandi varðandi innflutning á þessum tækjum. Ég tel það vera mikið ábyrgðarmál að heimila slíkan innflutning. Það er öllum ljóst að í rauninni er með beinum hætti verið að ýta undir brot á náttúruverndarlögum með slíkum innflutningi. Víða er tekið á þeim málum þannig að innflutningur og framleiðsla á slíkum tækjum er ekki heimiluð sem og á öðrum varningi sem brýtur gegn almennum ákvæðum laga. Mér finnst nauðsynlegt að á þessu máli sé tekið í sambandi við umferðarlögin, endurskoðun þeirra, og þætti gott að heyra hér álit hæstv. dómsrh. á þessu. Ég bendi jafnframt á, sem ég ekki gerði í ræðu minni áðan, að í skilgreiningu á torfærutækjum skv. 2. gr. eins og hún liggur hér fyrir segir: "Torfærutæki: Vélknúið ökutæki sem aðallega er ætlað til fólks- eða vöruflutninga og/eða til dráttar, ýmist ætlað til aksturs á vegum jafnt sem vegleysum eða aðallega á vegleysum og er á tveimur, þremur eða fjórum hjólum og er innan við 400 kg að eigin þyngd." "Ýmist ætlað til aksturs á vegum jafnt sem vegleysum eða aðallega á vegleysum." - Hvað er verið að lögleiða hér? Er verið að færa hér í lög orðalag sem stríðir gegn ákvæðum náttúruverndarlaga um það að ekki megi aka utan merktra vega og vegslóða? Hvaða augum lítur hæstv. ráðh. á þetta? Nú er málið vissulega í meðförum þingsins og þetta var ekki inni í frv. eins og ríkisstjórnin lagði það fyrir, en er það virkilega ásetningur þingsins að fara að lögheimila slík tæki og akstur sem gengur þvert á náttúruverndarlögin? Ég vil ekki trúa því. Ég vil minna hv. formann allshn. alveg sérstaklega á þetta atriði, hann er því miður ekki í þingsal, en ég vænti að það nái eyrum hans að hér er um mál að ræða sem ég hvet allshn. sérstaklega til þess að athuga jafnframt því að mér finnst alveg sjálfsagt að í Umferðarráði eigi Náttúruverndarráð fulltrúa.



Herra forseti. Ég get tekið undir með hv. 5. þm. Austurl. að ég tel að það sé mjög brýnt að setja ákveðnar reglur um þessi torfærutæki sem nú hafa verið flutt inn í landið. Ástæðan fyrir þeim drætti sem orðið hefur á að slíkar reglur væru settar er sú að þessi umferðarlög hafa verið til meðferðar á Alþingi nú í þrjú ár og ég vænti þess í upphafi að þau yrðu afgreidd miklu fyrr. Þegar það kom í ljós á s.l. vetri að Alþingi mundi ekki afgreiða þau þó þau væru þá búin að liggja fyrir þinginu lengi, þá benti dómsmrn. á að það væru ekki til reglur um þessi torfærutæki sem svo eru nefnd. Það er sjálfsagt erfitt að taka á þessu máli en engu að síður nauðsynlegt og ég vænti þess að hv. allshn. Nd. athugi vel þau ákvæði sem sett voru inn í frv. í Ed. um þessi tæki. M.a. hefur verið bent á að þessi tæki séu góð t.d. til björgunarstarfa, þau geta komist mikið um og þess vegna sé kannske erfitt að banna slík tæki. En eins og hv. þm. benti á eru það náttúruverndarlögin sem takmarka umferð utan vegar til þess að koma í veg fyrir náttúruspjöll en ekki umferðarlögin, þannig að vissulega þarf þá að vera samræmi í framkvæmd þar á milli. Ég vonast til þess að fljótlega verði hægt að gefa einhverjar reglur um þetta um leið og þessi lög hafa verið afgreidd, jafnvel þó gildistökutími þeirra hefjist ekki fyrr en í árslok og að hægt sé að gefa þá út einhverjar reglur á grunni hinna gildandi laga þó að það sé að sjálfsögðu erfitt meðan tækin eru ekki beinlínis nefnd þar.



Herra forseti. Það eru örfá orð út af athugasemdum hv. 5. þm. Austurl. þar sem hann ræddi um torfæruhjólin. Nú vitum við að náttúruverndarlög og önnur lög hafa verið brotin í sambandi við akstur utan vega. Þar eiga jepparnir stærstan hlut að máli. Það er satt að segja grátlegt að horfa upp á landið eins og búið er að fara með það af þeirra völdum. Ég er þeirrar skoðunar að þessi hjól, þessi léttu hjól með breiðum dekkjum, þau bæti þetta ástand, þau verði til bóta en ekki til skaða. Þetta eru það létt hjól og þau eru setin af einum manni. Hann getur kannske hlaðið einhverjum farangri á þetta sem yrði þá væntanlega ekki þungur, en þetta mundi ábyggilega bæta ef það væri hægt að stöðva hin ósköpin sem jepparnir eru í sambandi við þessi mál. Ég endurtek að það er grátlegt að sjá hvernig búið er að fara með landið af þeirra völdum. Það er eins og það sé árátta, það er ekki einasta hjá unglingum, það eru fullorðnir menn sem æða upp á hvern þann hól sem þeir halda að þeir geti komist. Við sjáum þessi sár á jörðinni, við sjáum sárin eftir þessa meðferð þegar þeir þurfa að hrökklast aftur á bak vegna þess að krafturinn var ekki nógur í þessum tækjum. Ég er ekki hræddur við þessi hjól að því leyti að þau skemmi meira, ég held að þau fari betur með landið, en ég vil þó takmarka þau helst við það að þau yrðu einungis nýtt utan þéttbýlis. Það er erfitt að segja að það eigi að banna að kaupa þau í þéttbýli, ég þori ekki að koma með þá tillögu, en að þau verði ekki notuð nema sem björgunartæki og önnur tæki til ýmissa þæginda fyrir bændur og þá sem eiga erindi um torfæruleiðir landsins sem eru afar margar. Ég man ekki hvaða hv. þm. það var, ég held að það hafi verið hv. þm. Hjörleifur Guttormsson, sem minntist á rafveiturnar í þessu sambandi, þar hafa fullorðnir menn verið á ferð og sárin eru mörg eftir þá. Ég ætla aðeins að láta það koma fram að ég er ekki á móti þessum tækjum ef hægt væri að stöðva hin ósköpin þar sem jepparnir eru. Auðvitað þarf að koma lögum yfir þessi tæki, bæði tryggingaskylda þau eða skrásetja þau eftir lögum, það er náttúrlega útilokað annað. Ég ætla ekki að hafa þessi orð öllu fleiri en af svona hálfgerðum hrekk vil ég þó benda hér á 32. gr. Þar segir í b-lið: "Þegar ekið er á móti öðru ökutæki, þannig að valdið geti ökumanni þess glýju," - og svo segir neðar: "Ljós má eigi nota þannig að valdið geti öðrum vegfarendum glýju." Þetta orð "glýja" er ekki eftir minni málvitund rétt. Glýja hélt ég að væri allt annað en þetta.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. fyrir svör hans og vilja í þessum efnum eins og hann kom fram. Ég tel það mjög þýðingarmikið að á þessum málum sé tekið og ég held að orðalagið samkvæmt skilgreiningu 2. gr. og torfærutæki þurfi endurskoðunar við vegna þess að það gengur í rauninni gegn ákvæði náttúruverndarlaga. Ég vil svo vegna ummæla hv. 3. þm. Austurl. benda á að ég held að torfæruhjól leysi ekki þann vanda sem hv. þm. var að gera sér vonir um. Þó að þetta séu tiltölulega létt tæki þá geta þau markað djúp og býsna varanleg spor í viðkvæmt land, ekki síst í votlendi, og einnig þegar frost er að fara úr jörðu og jörð er gleyp. Og ég vil andmæla því að reynt sé að lögleiða slík tæki og notkun þeirra vegna þess að þau séu hentug til björgunar. Það tel ég ekki. Og hvað þá til smalamennsku. Ég held að menn gangi oft fram að ryðja brautina fyrir ýmsan búnað sem betur væri ekki mikið af í landinu vegna þess að það sé hægt að draga úr slysum eða auðveldara sé um björgunarstörf. Auðvitað ber að taka alveg sérstaklega á því máli. En það á ekki að ryðja brautina fyrir óeðlilega notkun tækja sem spilla náttúru landsins. Umræðu (atkvæðagreiðslu) frestað.



Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breytingu á þinglýsingalögum, nr. 39 10. maí 1978. Þetta frv. hefur verið afgreitt frá Ed. og liggur hér fyrir með breytingu sem þar var gerð. Þetta frv. er fylgifrv. umferðarlagafrv. og fjallar um nauðsynlega breytingu á þinglýsingalögum ef heimild í umferðarlagafrv. um breytta skráningu ökutækja verður notuð til þess að gera hana framkvæmanlega. Ég legg til að að lokinni þessari umræðu verði frv. vísað til 2. umr. og hv. allshn. Umræðu (atkvæðagreiðslu) frestað.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um niðurfellingu laga nr. 54 frá 29. maí 1981, um Landkaupasjóð vegna kaupstaða og kauptúna. Frv. þetta hefur verið til meðferðar í hv. Ed. og hefur Ed. samþykkt frv. óbreytt eins og það liggur hér fyrir. 1. gr. frv. fjallar um að lög nr. 54 frá 21. maí 1981 um Landkaupasjóð vegna kaupstaða og kauptúna falli úr gildi. Jafnframt skal Lánasjóður sveitarfélaga skv. lögum nr. 35 frá 29. apríl 1966 yfirtaka eignir og skuldir Landkaupasjóðs og það hlutverk sem sá sjóður hafði samkvæmt lögum nr. 54/1981. Lög þessi öðlast gildi 1. janúar árið 1988, eins og stendur í 2. gr. Ég vil aðeins koma inn á örstutt hér í sambandi við grg. frv. sem ég vísa örlítið til. Þar eð ríkissjóður hefur frá og með árinu 1981 hætt að leggja Landkaupasjóði til fjármagn, ráðstöfunarfé sjóðsins hefur farið minnkandi og starfandi er sjóður sem hefur það meginhlutverk að veita sveitarfélögum lán til langs tíma sýnist með öllu ástæðulaust að reka Landkaupasjóð áfram sem sjálfstæða stofnun til frambúðar, heldur er lagt til að sameina hann Lánasjóði sveitarfélaga sem í tvo áratugi hefur séð um starfsemi Landkaupasjóðsins. Er því í frv. þessu lagt til að lög nr. 54 frá 21. maí 1981, um Landkaupasjóð kaupstaða og kauptúna, verði felld úr gildi og Lánasjóður sveitarfélaga yfirtaki hlutverk hans og eignir. Stjórn Sambands ísl. sveitarfélaga samþykkti á fundi sínum 24. október 1986 að höfðu samráði við stjórn Lánasjóðs sveitarfélaga að beina þeim tilmælum til félmrh. að Landkaupasjóður ríkisins skv. lögum nr. 54/1981 yrði sameinaður Lánasjóði sveitarfélaga. Ég ákvað því að fara að óskum sambandsins í þessu máli og þess vegna er þetta frv. flutt á þskj. 249, enda ekki ástæða til að hafa tvö kerfi eins og hefur verið undanfarið. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að hafa lengra mál um þetta. Hér er um lítið mál að ræða en þó mikilvægt að þessi breyting nái fram að ganga og ég legg til að að lokinni þessari umræðu verði frv. vísað til 2. umr. og félmn. Umræðu (atkvæðagreiðslu) frestað.