arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (SB): Þar sem þetta verður væntanlega síðasti fundur hv. d. fyrir þingfrestun og ég geri ekki ráð fyrir að mæta til þings þegar þing kemur saman að nýju, leyfi ég mér að þakka hv. þdm. langa og drengilega samvinnu við mig sem forseta, um 14 ára skeið. Um þá samvinnu á ég hugþekkar minningar einar. Ég árna hv. þdm. og skylduliði þeirra velfarnaðar í lífi þeirra og starfi til blessunar landi og lýð. Jafnframt þakka ég skrifstofustjóra þingsins og öllu starfsliði ánægjulega samvinnu. Að lokum óska ég þess, að Alþ., sögufrægasta stofnun þjóðar vorrar, megi á ókomnum árum verða sú brjóstvörn íslenzks sjálfstæðis, sem það jafnan hefur verið í gegnum aldirnar.



Herra forseti. Ég vil fyrir hönd okkar þdm. þakka hæstv. forseta fyrir hlý orð í okkar garð. Ég vil nota þetta tækifæri, þar sem nú liggur fyrir, að hann hverfi af þingi til þess að taka við nýju starfi, og þakka honum sérstaklega fyrir samstarfið við okkur þm. á undanförnum árum. Hæstv. forseti hefur setið á Alþ. á 30 þingum, og hann hefur því haft samstarf við marga þm. um langan tíma. Ég þakka honum samstarfið við mig og okkur þm. almennt á þessu tímabili. Hann hefur verið forseti Nd. Alþingis á 14 þingum. Hefur skiljanlega oft reynt á forsetahæfileika hans á þessum tíma. Hann hefur þurft að glíma við þann mikla vanda að halda trúnað sinn við þm. og gæta hagsmuna þeirra, en hafa þó eðlilegt samstarf við ríkisstj. á hverjum tíma. Hæstv. forseti hefur fengið viðurkenningu jafnt af hálfu stjórnmálaandstæðinga sinna sem samherja um það, að hann hafi verið góður forseti. Hann hefur verið sérstaklega röggsamur fundarstjórnandi og réttsýnn í úrskurðum sínum. Ég þakka hæstv. forseta fyrir samstarfið við okkur þm. á undanförnum árum. Ég árna honum heilla í því starfi, sem hann nú tekur við, og óska honum og fjölskyldu hans velfarnaðar á komandi árum. Ég bið hv. þm. að taka undir ummæli mín til hæstv. forseta með því að rísa úr sætum. - Dm. risu úr sætum.

Forseti (SB): Ég þakka hv. 4. þm. Austf. fyrir hlýleg orð í minn garð, endurtek árnaðaróskir mínar til hv. þm. með kærum þökkum. - Fundinum er slitið.



Herra forseti. Ég tel, að önnur verkefni séu meira aðkallandi í fræðslumálum þjóðarinnar en að fjölga menntaskólum í Reykjavík eins og sakir standa, og segi því nei.



Herra forseti. Ég tel Kvennaskólann í Reykjavík að vísu alls góðs maklegan, en stofnun menntadeildar við skólann er þess háttar mál, sem ég vil ekki bera ábyrgð á. Í fyrsta lagi, er það nægilegt verkefni í bili að byggja upp þá menntaskóla, sem þegar starfa og ákveðið hefur verið að setja á stofn, m. a. á Austfjörðum og Vestfjörðum. Menntadeild við Kvennaskólann getur tafið fyrir eðlilegri uppbyggingu annarra nýrra skóla, jafnvel sérskóla. Og í þriðja lagi, hér er um þess háttar fordildar- og kappsmál að ræða, sem Alþ. á ekki að sinna. Þm. segir því nei.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm: (Jónas Pétursson): Herra forseti. Þessi þáltill.; sem flutt er af ríkisstj., er um fullgildingu á alþjóðasamþykkt um persónuskírteini sjómanna. Allshn. Sþ. hefur haft þessa till. til meðferðar og fékk til viðræðu á fund sinn Jón S. Ólafsson deildarstjóra í félmrn. til þess að skýra nokkru betur efni till., er skipti máli, en sem fskj. með till. er prentuð þessi samþykkt bæði á íslenzku og ensku. N. leggur einróma til, að till. verði samþ. óbreytt. Fjarverandi við afgreiðslu málsins var Bragi Sigurjónsson, formaður n., sem þá var erlendis.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Till. þessi til þál. um frestun á fundum Alþ. er þannig til komin, að nauðsyn ber til þess að fresta störfum þingsins um tíma vegna funda Norðurlandaráðs, sem hefjast í þessari viku. Sú þingfrestun gæti ekki orðið styttri en til loka næstu viku. Í sambandi við þetta hefur borið á góma, að hentugt kynni að vera að fresta störfum þingsins nokkru lengur. Af hálfu ríkisstj. er talið æskilegt og hentugt, að hún fái nokkurn tíma til þess bæði að vinna úr og undirbúa mál og það eru stórmál, sem þingið á enn eftir að fjalla um. Ríkisstj. hefur einnig orðið þess áskynja í viðraeðum við þm., að þeir telja af ýmsum ástæðum hentugt að hafa þingfrestunina nokkru lengri. Verð ég því að telja, að um það sé samstaða innan þingsins, og er með þessari þáltill. lagt til, að þingið verði kvatt saman eigi síðar en 2. marz, sem mundi þýða, ef nauðsyn bæri til, að hægt yrði að kveðja þingið saman fyrr, en ef ekkert sérstakt ber að höndum er gert ráð fyrir með þessu, að þingfrestunin standi fram til mánaðamóta. Ég vil leyfa mér, herra forseti, að leggja til, að þessi till. verði afgreidd, án þess að henni sé vísað til n. svo sem venja hefur verið og hún megi því hljóta afgreiðslu nú á þessum fundi.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Forsrh., dr. Bjarni Benediktsson, hefur beðið mig í veikindaforföllum að lesa hér og gera þinginu grein fyrir skjölum um þingfrestun. Forseti Íslands hefur í dag gefið út svo hljóðandi bréf : „Forseti Íslands gjörir kunnugt: Að ég, að tilskildu samþykki Alþingis, veiti forsrh. umboð til þess að fresta um sinn fundum Alþingis, frá 3. febr. 1970 eða síðar, ef henta þykir, enda verði þingið kvatt til fundar á ný eigi síðar en 2. marz 1970. Gjört í Reykjavík, 3. febr. 1970. Kristján Eldjárn. Bjarni Benediktsson.“ Forsetabréf um frestun á fundum Alþingis.“ „Samkvæmt umboði í forsetabréfi um frestun á fundum Alþingis lýsi ég því hér með yfir, að fundum Alþingis er frestað frá deginum í dag að telja og verður það kvatt til fundar að nýju eigi síðar en 2. marz 1970. Bjarni Benediktsson.“

Forseti (BF): Samkvæmt forsetabréfi því, sem hæstv. dómsmrh. hefur lesið, verður fundum Alþ. frestað um skeið. Ég vil leyfa mér að vænta þess, að að loknu þessu hléi á störfum Alþ. megum við öll hittast hér heil á húfi að nýju. Ég vil einnig geta þess, að þrátt fyrir að þetta hlé verður gert á störfum þingsins eru það tilmæli þingforseta, að þingnefndir starfi áður en þing kemur saman að nýju, þannig að það geti þá orðið til þess að greiða fyrir þingstörfum. Væri þá gott að nefndarformenn, sem eiga óleyst verkefni í sínum n., kölluðu saman þingnefndir a. m. k. viku áður en sjálft þingið kemur saman. - Þessum fundi er slitið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. Ég vil ógjarnan, að þessari síðustu umr. ljúki svo, að ekki sé gerð aths. við það, sem fram kom hjá hv. frsm. þessa máls. Hv. 9. þm. Reykv. hefur sýnt mjög rækilega fram á þá ósanngirni og ég vil segja það ranglæti, sem fólk í landinu, þ.e.a.s. öryrkjar, gamalmenni o.fl., er beitt með ákvæðum þessa frv. Og ég tek sannarlega undir það, sem hv. 9. þm. Reykv. sagði í þessu efni. En það hefði einhvern tíma þótt saga til næsta bæjar, að stjórnarsinnar undir forystu Alþfl. skuli lýsa því yfir, að kaupmáttur örorku- og ellibóta þyrfti að hækka um 12–16% til þess að hafa sama kaupmátt og fyrir 2 árum, en þeir leggi svo til, að hann hækki ekki nema um 5.2%. Þessi 12% hækkun, sem hv. frsm. meiri hl. nefndi, er miðuð við framfærsluvísitöluna. En nú held ég að mönnum ætti að vera það ljóst, að framfærsluvísitalan er m.a. þannig fundin, að fjölskyldubætur eru dregnar frá öðrum útgjöldum manna. En hvaða fjölskyldubætur ætli það séu, sem gamalmenni geta dregið frá sínum útgjöldum? Ég hef ekki heyrt þess getið fyrr, að þau hafi fjölskyldubætur sér til framdráttar. Þá sér maður, hversu mikið er að marka þessi 12%, sem hv. frsm. nefndi að bæturnar þyrftu að hækka um til þess að hafa sama kaupmátt og áður. Þá kemur hin talan, að þær þyrftu að hækka um 16.2% miðað við neyzluvöruvísitölu. Ég tel, að þessar upplýsingar séu líka rangar, og það er vegna þess, að því aðeins er neyzluvöruvísitalan gildandi, að það fólk, sem um er að ræða í þessu tilviki, kaupi allar þær vörur, sem eru í neyzluvörugrundvellinum. Ég held, að gamalmenni og öryrkjar kaupi varla annað en matinn fyrir bæturnar, en matvörurnar hafa hækkað mikið meira en neyzluvöruvísitalan, t.d. hækkuðu matvörurnar á síðustu 2 árum um 45%, þegar neyzluvöruvísitalan hækkaði um 41%. Það eru því engar ýkjur, að ef bæturnar ættu að halda sama kaupmætti og var fyrir 2 árum, þá væri það eitthvað nálægt 20%, sem þær þyrftu nú að hækka um. En till. ríkisstj. og stuðningsmanna hennar eru þær, að þær hækki um 5.2%. Ég vil, að þetta komi fram, áður en málið er endanlega afgr. frá þessari hv. deild
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (BF): Svo hljóðandi bréf hefur borizt: „Reykjavík, 22. apríl 1970. Sjútvrh., Eggert G. Þorsteinsson, 8. þm. Reykv., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og mun því ekki geta sótt þingfundi næstu vikur, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og, með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþingis, að óska þess, að vegna forfalla 1. varamanns taki 2. varamaður Alþfl. í Reykjavík, Sigurður E. Guðmundsson skrifstofustjóri, sæti á Alþingi í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fram fara í sameinuðu þingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Jónas G. Rafnar, forseti efri deildar. Til forseta sameinaðs Alþingis.“ Svo hljóðandi bréf liggur fyrir frá 1. varamanni Eggerts G. Þorsteinssonar: „Reykjavík, 22. apríl 1970. Ég undirrituð lýsi hér með yfir því, að ég vegna anna mun ekki geta tekið sæti á Alþingi í forföllum sjútvrh., Eggerts G. Þorsteinssonar, 8. þm. Reykv. Jónína M. Guðjónsdóttir. Til forseta efri deildar.“ Þar sem mættur varamaður, Sigurður E. Guðmundsson, hefur ekki átt sæti á Alþ. áður og kjörbréf hans því ekki verið rannsakað, þarf að fara fram rannsókn á kjörbréfinu. Leyfi ég mér að biðja hv. kjörbréfanefnd að taka það til rannsóknar. Á meðan verður gert fundarhlé. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur rannsakað kjörbréf Sigurðar E. Guðmundssonar skrifstofustjóra, sem er 2. varaþm. kjörinna þm. Alþfl. í Reykjavík og ætlað er að taka sæti hér á Alþ. í fjarveru hæstv. sjútvrh., 8. þm. Reykv. En frá 1. varaþm. kjörinna þm. Alþfl. í Reykjavík liggur fyrir bréf um, að hann geti ekki mætt á þingi. N. rannsakaði, eins og áður segir, kjörbréf Sigurðar E. Guðmundssonar skrifstofustjóra, sem út er gefið af yfirkjörstjórn Reykjavíkurkjördæmis 12. júní 1967. N. hafði ekkert við bréfið að athuga og leggur til, að kosning Sigurðar E. Guðmundssonar verði metin gild og kjörbréfið samþ.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta felur í sér breyt. á l. um aflatryggingasjóð sjávarútvegsins þess efnis, að áhafnadeild aflatryggingasjóðs skuli greiða eigendum fiskibáta með þilfari, sem ekki hafa lögskráningarskyldu, hluta af fæðiskostnaði sjómanna þeirra báta, 85 kr. á úthaldsdag, þ. e. sömu upphæð og nú er greidd til minni fiskibátanna. Svo sem kunnugt er, var við lausn samninga á bátaflotanum í byrjun árs 1969 um það samið, að aflatryggingasjóður skyldi greiða hluta af fæðiskostnaði lögskráðra sjómanna á bátaflotanum. Til þess að standa straum af þessum kostnaði, var ákveðið að leggja á 1% gjald af fob-verði útfluttra sjávarafurða, annarra en þeirra, sem koma frá hvalveiðistöðvum og selveiðum. Það má þá segja, að til áhafnadeildar greiði allir framleiðendur fiskafurða. En áhafnir báta, sem eru undir 12 smálestum, fá hins vegar engar greiðslur úr sjóðnum upp í fæðiskostnað. Að sjálfsögðu má um það deila, hvar mörkin skuli draga, en með þeim takmörkunum, sem þetta frv. kveður á um, varðandi þessa stærð báta, ætti að vera séð við því, að óeðlileg greiðsla til þátttöku í fæðiskostnaði eigi sér stað. Þá hafa n. borizt erindi frá Landssambandi ísl. útvegsmanna og Sjómannasambandi Íslands, þar sem þeir aðilar skýra frá því, að samkomulag hafi orðið um það við samningsgerð fyrir síðustu vetrarvertíð, að báðir þessir aðilar beittu sér fyrir því, að upphæðir þær, sem áhafnadeildin greiðir til þátttöku í fæðiskostnaði, skuli breytast, eftir því sem fæðisvísitala framfærslukostnaðar breytist, miðað við 1. jan. 1970. Sjútvn. telur rétt að verða við þessari ósk samningsaðila og hefur því leyft sér að bera fram á sérstöku þskj. brtt. við frv., sem felur í sér slíkt ákvæði. Ég tel ekki ástæðu til að orðlengja frekar um þetta mál, en vænti þess, að till. sjútvn. verði samþ. og frv., þannig breyttu, vísað til 3. umr. að lokinni þessari umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta er hingað komið aftur vegna breyt., sem á því var gerð í hv. Nd., og þykir mér rétt að gera grein fyrir þessari breyt., til þess að hv. þdm. sé ljóst, hvað hér er um að ræða. Eins og menn muna, þá var sú breyt. gerð á frv. hér í þessari hv.d., að sjómönnum var heimilað að gerast aðilar að öðrum sjóðum en hinum ákveðna lífeyrissjóði, sem frv. fjallaði um, en þar var gert ráð fyrir, að þeir væru allir í einum sjóði. En eftir breyt. hér í hv.d., þá mundu sérsjóðir undir vissum kringumstæðum vera heimilir, eða þá, að þeir sjómenn gætu gerzt aðilar að öðrum sjóðum. Í frv., eins og það var lagt fyrir Alþ., var svo ákveðið, að það skyldi vera lögveð í skipum vegna iðgjaldagreiðslu í sambandi við greiðslur til hins sameiginlega sjóðs, sem þar var gert ráð fyrir, en eftir að sú breyt. var gerð á frv. hér í Ed., að sjómönnum er heimilað að vera í öðrum sjóðum, þá mundi þessi lögveðsréttur ekki gilda varðandi þá sjómenn, og það er sú breyt., sem gerð hefur verið í hv. Nd., og er nánast eingöngu formsatriði, að það sé tryggt, að þessi lögveðsréttur gildi einnig fyrir þá sjómenn, eða iðgjöld þeirra, sem gerast aðilar að öðrum sjóðum. Ég geri því ekki ráð fyrir, að það brjóti neitt í bága við þá hugsun, sem var að baki þeim breyt., sem á frv. voru gerðar hér í hv. d., en taldi rétt, að þetta kæmi fram til skýringar á því, hvað hér væri um að ræða.



Herra forseti. Ég var kvaddur á fund hv. fjhn. þessarar hv. d. í gær, þar sem rætt var um breyt. á 2. gr. frv., ef ég man rétt, þar sem gert var ráð fyrir því að heimila stjórn sjóðsins að veita útflutningslán eða samkeppnislán fleiri iðngreinum en þeim, sem nefndar eru í a- og b-lið, ef hún metur það nauðsynlegt til þess að tryggja þeim sambærilega aðstöðu við erlenda samkeppnisaðila. Það, sem hér er átt við, er fyrst og fremst það, að eðlilegt þykir að veita útflutningssjóði heimild til þess að lána t.d. til nótaframleiðslu hér innanlands, þótt hún verði auðvitað ekki talin fjárfestingarvara í venjulegum skilningi. Ég var nm. sammála um það, að eðlilegt væri, að slík breyt. yrði gerð, enda er hér um heimild að ræða, sem stjórn sjóðsins mun þá á hverjum tíma meta, hvort hún telur ástæðu til þess að hagnýta sér.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Sjútvn. hv. d. hefur fjallað um þetta frv. og mælir einróma með því, að það verði samþ. Ég vil aðeins benda á, að frv. fjallar um framkvæmd alþjóðasamninga um fiskveiðar á Norðvestur-Atlantshafi. Tilsvarandi samningar um framkvæmd alþjóðasamninga um fiskveiðar á Norðaustur-Atlantshafi hafa áður verið samþ. Er þetta frv. eða þeir samningar, sem hér um ræðir, alveg hliðstæðir við samningana, sem gilda um Norðaustur-Atlantshaf. Ég sé ekki ástæðu til, herra forseti, að ræða málið efnislega. Ég reikna með, að allir hv. þdm. hafi kynnt sér frv. og skilji, hvað þar er um að ræða.



Herra forseti. Þetta frv., sem komið er til hv. d. frá Ed., hefur verið lagt fyrir þingið til staðfestingar á brbl., sem út voru gefin á s. l. ári. Frv. fjallar um ráðstafanir vegna flutninga sjósaltaðrar og ísvarinnar síldar af fjarlægum miðum sumarið 1969. Sjútvn. d. hefur fjallað um frv. og mælir einróma með því, að það verði samþ. Eftir að n. hélt fund um málið, barst mér vitneskja um það, að upp hefðu komið raddir um það frá Landssambandi ísl. útvegsmanna og í sjútvmrn. að láta frv. ná einnig til þessa árs. Mér fyrir mitt leyti finnst það skynsamlegt, úr því að málið liggur fyrir hæstv. Alþ., að nota þá tækifærið til þess að framlengja lögin, þannig að þau gildi einnig á þessu ári og ekki þurfi á ný að gefa út brbl. varðandi þetta efni á þessu sumri, ef til kemur, að gera þurfi ráðstafanir vegna flutninga sjósaltaðrar síldar. Ég leyfi mér þess vegna, herra forseti, að bera fram till., sem hnígur að þessu. Ég hef ekki haft tækifæri til að ráðfæra mig við alla nm. sjútvn. um þessa breyt., en þeir, sem ég hef náð til, hafa tjáð sig samþykka henni. Brtt. er um það, að alls staðar, þar sem við á í frv., komi: árin 1969 og 1970, og í stað 1970 komi: 1971, þar sem við á. Ég sé ekki ástæðu til að lesa brtt. En ég leyfi mér að fara fram á við hæstv. forseta, að hann leiti afbrigða fyrir henni.



Herra forseti. Ég vildi aðeins gera hv. þd. grein fyrir því, hvernig afgreiðsla þessa máls og fylgifrv. þess stendur. Eins og hv. þm. er sjálfsagt vel ljóst, hefur þarna orðið árekstur milli d. út af afgreiðslu umræddra mála, þannig að frv. þurfa að fara fyrir Sþ. Ég mætti á fundi hjá sjútvn. hv. Ed. í morgun, og niðurstaðan af þeim fundi varð sú, að það náðist samkomulag um það milli sjútvn. Ed. annars vegar og mín hins vegar að mæla með samþykkt frv. í Sþ. í dag, eins og þau verða eftir afgreiðslu þessa fundar, með einni smábreytingu þó, sem við flytjum, ég og hv. formaður sjútvn. Ed. Þótt þessi frv. þurfi að fara fyrir Sþ., þarf það ekki að torvelda framgang þeirra, eins og nú er komið málum.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (BF): Svo hljóðandi bréf hefur borizt: „Reykjavík, 25. nóv. 1970. Bjarni Guðbjörnsson, 3. þm. Vestf., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég mun ekki geta sótt fundi Alþingis næstu tvær vikur, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi. Með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis leyfi ég mér að óska þess, að varamaður taki sæti í fjarveru minni. 1. varamaður í Vestfjarðakjördæmi, Steingrímur Hermannsson verkfræðingur, er nú erlendis og getur því eigi tekið sæti á Alþingi. Þess vegna leyfi ég mér að óska þess, að 2. varamaður Framsfl. í Vestfjarðakjördæmi, Halldór Kristjánsson bóndi á Kirkjubóli, taki sæti á Alþingi í forföllum mínum.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fram fara í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamannsins.“ Fyrir liggur kjörbréf Halldórs Kristjánssonar, útgefið af kjörstjórn Vestfjarðakjördæmis, og vil ég leyfa mér að biðja hv. kjörbréfanefnd að taka það til rannsóknar. Á meðan verður gert fundarhlé. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur komið saman á fund og athugað það kjörbréf, sem til hennar var vísað hér áðan, þ.e.a.s. kjörbréf Halldórs Kristjánssonar bónda á Kirkjubóli, 2. varaþm. Framsfl. í Vestfjarðakjördæmi. Kjörbréfanefnd hefur ekki fundið neitt athugavert við þetta kjörbréf og leggur til, að það sé samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Efni þess frv., sem hér liggur fyrir, er það að heimila hæstv. ríkisstj. að innheimta nokkur gjöld, svo sem frv. kveður nánar á um, með viðauka á næsta ári, eins og verið hefur. Þetta frv. var samþ. ágreiningslaust í hv. Nd., og eins og nál. fjhn. á þskj. 203 ber með sér, mælir n. einróma með því, að frv. verði samþ. óbreytt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Í Sþ. í gær var umræddu frv., sem hér er til umr., útbýtt. En eigi það að koma að þeim notum, sem til er ætlazt með flutningi þess, þá er nauðsynlegt, að það hljóti afgreiðslu nú fyrir áramót, ef vilji er til þess, sem ég vænti, að sé að fengnum þeim skýringum, sem fylgja í aths. um lagafrv. Megintilefni þessa frv. er það í fyrsta lagi, að samkv. úrskurði ríkisskattanefndar frá 11. maí s. l. vor er það vefengt, að áratugagömul regla um álagningu á atvinnurekendur í sambandi við tryggingu starfsfólks hafi við lög að styðjast. Ég dreg það í efa. Þetta frv. - eða 1. gr. þess - gerir ráð fyrir því, að þessi áratugagamla regla, sem viðhöfð hefur verið, verði staðfest. Ég vil taka það skýrt og ákveðið fram, að hún þýðir í engu aukin álög á atvinnurekendur, nema síður sé, heldur staðfestir þá reglu, sem um áratugaskeið hefur verið fylgt í þessum efnum. Um þetta er fjallað í 1. og 2. gr. frv. Tilefni 3. gr. frv. er það, að af lögfræðingum er dregið í efa, að sú heimild, sem í lögum er, að hækka megi bætur lífeyristrygginga almannatrygginganna miðað við hækkun grunnkaupstaxta fólks í fiskvinnu, eins og það er orðað þar, geti komið til framkvæmda, eins og til er ætlazt, með hálfsamþykktum fjárlögum, þ. e. fjárlögum eftir 2. umr., en í þeim er gert ráð fyrir 8.2% hækkun á lífeyrisbótum almannatrygginga um næstu áramót. Það þýðir, að á þessu ári hafi verið teknar þrjár ákvarðanir um hækkun bóta - í ársbyrjun 5.4%, í júní s. l. 20% og 8.2% miðað við fjárlögin, eins og þau eru nú við meðferð þeirra hér á Alþ. Við þetta yrði hækkun bóta á þessu tímabili orðin um 33.6%, og er það talið vafasamt, að ráðh. geti samkv. gildandi lögum, þar sem verður einungis að miða við grunnkaupstaxta, látið taka gildi þá 8.2% hækkun, sem fjárlögin gera í rauninni ráð fyrir. Þess vegna er orðinu „grunnkaupstaxta“ í núgildandi lögum breytt í dagvinnukaup. Þetta er meginefni þessa máls, og eins og ég segi, flutt til að taka af öll tvímæli eða efasemdir um það, að ráðh. hafi umræddar heimildir í reglugerð, og í framtíðinni með gildistöku þessa frv. er ráðh. heimilt að miða við dagvinnukaupið, þ. e. bæði grunnkaupstaxtahækkun og vísitöluhækkun, sem kynni að verða á tilteknum tímabilum. Frv. er þess vegna ákaflega auðvelt meðferðar. Ég vænti þess, að sú hv. n., sem málið fær hér til umræðu, afgreiði það svo skjótt sem kostur er á, til þess að bægt sé að afgreiða málið fyrir jólaleyfi Alþ. í báðum deildum þess. Ég legg til, herra forseti, að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og félmn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta er flutt að beiðni Eysteins Þórðarsonar, bónda í Bessatungu, Saurbæjarhreppi, Dalasýslu. Og eins og fram kemur í grg., þá hefur hreppsnefnd Saurbæjarhrepps mælt með því, að Eysteini verði seld jörðin Neðri-Brekka. Neðri-Brekka er að fasteignamati frá 1957, þ.e.a.s. landverð, 6000 kr. Jörðin hefur gott ræktunarland og nokkuð af véltæku engjalandi, en ekkert afréttarland. Húsakynni eru þannig á jörðinni, að ef á að búa þar áfram, þarf að reisa þar öll hús frá grunni. Aftur á móti er jörðin Bessatunga með töluverðan afrétt, bæði á Svínadal og Brekkudal, en mjög takmarkað ræktunarland. Og landverð að fasteignamati frá 1957 í Bessatungu er hið sama og á Neðri-Brekku, 6000 kr. Í Bessatungu er búið að byggja öll hús, endurreisa öll hús, og þau eru frá síðustu árum, fullkomnar góðar byggingar, en aftur á móti er öflun heyskapar þar mjög takmörkuð nema til komi meira land heldur en tilheyrir jörðinni sjálfri. Það virðist því vera nokkuð augljóst að sameina þessar jarðir, og bóndinn í Bessatungu hefur um nokkurra ára skeið nytjað Neðri-Brekku eða síðan hún fór í eyði. Fjarlægðir milli þessara tveggja jarða eru innan við km og góður vegur á milli, þannig að það virðist ekki vera neitt fráleitt, hvað samgöngur snertir, að selja bóndanum í Bessatungu þessa jörð. Ég geri ráð fyrir því, að frv. þetta verði sent til umsagnar jarðeignadeild ríkisins og landnámsstjóra og þeir fái að segja sitt álit um sölu jarðarinnar og að alþm. gefist þá kostur á að fylgjast með því, hvort einhverjir annmarkar kunna að vera á sölu þessarar jarðar. En ég vil leggja til, að að lokinni þessari umr. verði frv. látið fara til hv. landbn. og 2. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ástæðan til þess, að þetta frv., sem á sínum tíma var samþ. einróma hér í hv. d., er hingað komið, er sú, að í Nd. var að ósk minni gerð sú breyting á frv., að ríkisstj. var heimilað í stað ríkisábyrgðar, ef henta þætti, að taka sjálf lán og endurlána lánið Landsvirkjun. Það var engin breyting gerð á upphæð fjárhæðarinnar, sem um var að ræða í upphafi í frv., heldur einungis þetta formsatriði heimilað, að ríkisstj. sjálf taki lánið, því að fyrirhugað er, að málið verði leyst með þeim hætti, að lán verði tekið af hálfu ríkisins sjálfs og síðan endurlánað Landsvirkjun, og verður það hluti af stærra láni, sem væntanlega verður tekið fljótt eftir áramótin til þess að leysa þessi vandamál og önnur vandamál, sem nánar verður vikið að í sambandi við 3. umr. fjárl. Ég vænti þess, þar sem hér er raunverulega ekki um neina grundvallarbreytingu að ræða, að hv. d. geti fallizt á það, svo sem var í hv. Nd., að samþykkja frv. svo breytt.