Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti vill biðja velvirðingar á því að að þessu sinni gafst ekki ráðrúm til þess að tilkynna fyrir fram hvaða hæstv. ráðherrar yrðu viðstaddir þennan fyrirspurnatíma en væntir þess að það komi ekki að sök, enda eru sex hæstv. ráðherrar nú þegar komnir til fundar. Þá hefst fyrirspurnatíminn. Forseti vill minna á að hv. þm. og viðkomandi ráðherrar hafa tvær mínútur í fyrstu umferð og eina mínútu tvisvar hvor í hinum síðari.

Virðulegur forseti. Ég vildi beina orðum mínum til hæstv. fjmrh. Eins og öllum er kunnugt eru raunvextir mjög háir hér á landi og alveg ljóst að hið háa vaxtastig er farið að draga svo kraftinn úr atvinnulífinu að það getur ekki lengur staðið undir þeim og hefur svo verið lengi. Ég spyr hæstv. fjmrh. hvort ríkisstjórnin hyggist nú á næstunni lækka vexti á ríkisskuldabréfum til þess að greiða fyrir því að vextir lækki almennt hér á landi. Ég spyr hæstv. fjmrh. jafnframt að því hvort ríkisstjórnin sé tilbúin til að breyta þeim skattálögum sem lagðar voru á almenning fyrir áramótin til að greiða fyrir kjarasamningum nú á næstunni. Skattleysismörk voru lækkuð og eru nú um 57 þús. kr. og hafa lækkað í tíð núv. ríkisstjórnar um 6 þús. kr. Því er alveg ljóst að skattbyrðin hefur dreifst að verulegu leyti á lágtekjufólk í stað þess að fara að ráðum verkalýðshreyfingarinnar og dreifa henni frekar á þá sem meira mega sín. Að mínu mati er alveg ljóst að kjarasamningar munu vart nást nema ríkisstjórnin sé tilbúin til slíkra aðgerða og því mikilvægt að Alþingi og þjóðin fái svör við þessum tveimur mikilvægu spurningum.

Virðulegi forseti. Hv. 1. þm. Austurl. beinir til mín tveimur spurningum og skal ég reyna að svara þeim. Í fyrsta lagi staðhæfir hann að raunvextir hér á landi séu háir og það er að sjálfsögðu rétt, a.m.k. þegar um suma lánaflokka eða sumar skuldbindingar er að ræða eins og spariskírteini ríkissjóðs. Hæstv. ríkisstjórn hefur að sjálfsögðu áhyggjur af þessu og hefur verið í sambandi við lífeyrissjóðina og mun taka upp viðræður við Seðlabanka og aðra þá aðila sem geta haft áhrif á vaxtastigið í landinu. Það mun vera gert á vegum viðskrn. og fjmrn. Um það hvort ríkisstjórnin hyggist lækka vexti þá er svarið við þeirri spurningu að það er í sjálfu sér tilgangslaust vegna þess að vextir ákvarðast á markaði. Nú er búið að gera samning við Seðlabankann þannig að ekki er um yfirdráttarheimildir að ræða nema að mjög takmörkuðu leyti vegna fjármögnunar ríkissjóðs en ríkissjóður fjármagnar sig með því að selja bréf á markaði. Ég er sannfærður um að hægt sé að ná niður raunvaxtastiginu í landinu. Til þess þarf nokkrar samvirkandi aðgerðir og ríkisstjórnin mun hafa frumkvæði að því að hafa samband við þá aðila sem áhrif hafa á þau mál. Spurningunni um kjarasamningana og skattbyrðina er örðugt að svara á þessari stundu. Ég vil aðeins rifja upp að ástæðan fyrir því að skattbyrðin var færð til af fyrirtækjum og á einstaklinga og heimili var sú að við vildum styrkja og efla atvinnulífið og við töldum að þannig ætti að jafna því tapi sem þjóðin hefur orðið fyrir á þá einstaklinga sem hafa tekjur og hafa vinnu. Meginmarkmið okkar, ekki einungis ríkisstjórnarinnar heldur einnig stjórnarandstöðunnar og aðila vinnumarkaðarins, hlýtur að vera að efla atvinnulífið og gera tilraun til að útrýma því atvinnuleysi sem hefur tekið sér hér bólfestu um sinn.

Virðulegi forseti. Svör hæstv. fjmrh. eru mjög ófullnægjandi. Í fyrsta lagi sagði hann að ekki væri til neins að lækka vextina og lét í það skína að ríkisstjórnin réði þar engu. A.m.k. getur ríkisstjórnin haft áhrif á vaxtastigið með því að taka þau erlendu lán sem á að taka á árinu með þeim hætti að það hafi sem jákvæðust áhrif. Jafnframt getur Seðlabankinn keypt meira af ríkispappírum til þess að hafa áhrif á vaxtastigið fyrst ríkisstjórnin vill ekki hafa áhrif á það með neinum öðrum hætti. Ég lít á svar hæstv. fjmrh. þannig að ríkisstjórnin vilji nánast ekkert beita sér í málinu og til hvers eru þá þessar viðræður við lífeyrissjóðina? Í öðru lagi tek ég fram að ég er sammála því að færa skattbyrðina að einhverju leyti frá fyrirtækjum yfir á einstaklingana. En það var gert meira. Skattar voru hækkaðir á lágtekjufólki og meiri hluti Alþingis neitaði því að hækka frekar skatta á þeim sem hærri hafa tekjurnar en kaus þess í stað að lækka persónuafsláttinn eins og hæstv. fjmrh. veit.

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að skattyrðast við hv. þm. um það sem Alþingi gerði í skattamálum, það er okkur öllum ljóst og liggur fyrir og við höfum rætt það út nú þegar. En varðandi það sem hann sagði um vaxtamálin er full ástæða til þess að mótmæla því sem kemur fram í máli hv. þm. Auðvitað hefur ríkisstjórnin áhyggjur af vaxtastiginu hér á landi og ætlar sér að eiga alvöruviðræður við þá aðila sem áhrif geta haft á vaxtastigið. Ekki er til mikils að ákveða það að taka erlend lán fyrri hluta ársins og þurfa svo að ná öllum lánunum inn á síðari hlutanum. Aðalatriðið fyrir ríkissjóð er að gefa út til lífeyrissjóðanna og annarra þeirra sem kaupa skuldabréf hvernig ríkið hyggst ná inn peningum allt árið. Það er fyrst og fremst lánsfjárþörf ríkisins sem hefur áhrif á vexti því að vextir ákvarðast á markað eins og hv. þm. veit mætavel. Hins vegar er rétt sem kom fram hjá hv. þm. að Seðlabankinn getur haft áhrif með kaupum og sölum á skuldabréfum og það er eitt af því sem nákvæmlega verður farið ofan í nú á næstunni.

Virðulegi forseti. Það er ekki nóg, hæstv. fjmrh., að fá þau svör að farið verði ofan í þessa hluti á næstunni. Hvað hefur ríkisstjórnin verið að gera undanfarið? Þetta er eitt lengsta þinghlé sem um getur og hefði ríkisstjórnin þess vegna átt að hafa góðan tíma til að fara ofan í þessi mál en svo virðist sem ríkisstjórnin komi gersamlega óundirbúin til þings eins og svo oft áður. Í öðru lagi vil ég fá svör hjá hæstv. fjmrh.: Stendur til að breyta skattbyrðinni láglaunafólki í hag þannig að kjarasamningar geti tekist?

Virðulegi forseti. Ég verð enn á ný að hryggja hv. þm. með því að hér í þingsal geta ekki farið fram kjarasamningar enda hygg ég að hv. 1. þm. Austurl. hafi ekki umboð frá verkalýðnum eða launþegum í opinberri þjónustu þótt hann taki laun af hinu opinbera til þess að gera samning við mig hér og nú um það hvernig eigi að haga skattbyrði almennings hér á landi. Hann verður að fyrirgefa mér það þótt ég gefi svör um slíkt annars staðar en hér. Í öðru lagi vil ég segja við hv. þm. að ríkisstjórnin hefur m.a. gert það að draga þannig úr lánsfjárþörf ríkisins að í ár er gert ráð fyrir því að lánsfjárþörf hins opinbera séu 26 milljarðar af þeim 34--36, jafnvel 40 milljörðum sem eru nýr sparnaður í landinu, en 1991 þegar hv. þm. sat í ríkisstjórn skildi sú stjórn þannig við að innlendur sparnaður var 36 milljarðar en fjárþörf ríkissjóðs og opinberra aðila voru 40 milljarðar eða langt umfram það sem bauðst á innlendum markaði. Þessu höfum við snúið við. Það hefur kostað sárindi og erfiðleika en við ætlum að starfa áfram á þeirri braut til þess að geta náð niður vaxtastiginu.

Hæstv. forseti. Ég beini máli mínu til hæstv. utanrrh. Ég vil spyrja hæstv. utanrrh. hvort á næstunni verði lokið skjalaskiptum milli Íslands og Evrópubandalagsins til fullgildingar á samningum milli þessara aðila um samskipti á sviði sjávarútvegs. Nú liggur fyrir að hvorki Norðmenn né Grænlendingar ná að klára sinn hluta loðnukvótans og því mun hann bætast við veiðiréttindi íslenskra skipa á þessari vertíð. Enn fremur hefur verið ákveðið að auka kvótann sökum meiri vænleika loðnunnar og þess vegna er ljóst að það er ekki í sjónmáli að Íslendingar njóti á nokkurn hátt góðs af þeim samningi sem knúinn var í gegnum Alþingi fyrir stuttu. Enn fremur liggur fyrir að fullkomin óvissa ríkir nú um afdrif samnings um Evrópskt efnahagssvæði á þessu ári og þær meintu hagsbætur sem Íslendingum kynnu að falla þar í skaut í formi tollalækkunar. Ég ítreka því spurningu mína til hæstv. utanrrh.: Hefur ríkisstjórnin þrátt fyrir þessar aðstæður í málinu þegar lokið eða ætlar hún sér að ljúka á næstunni fullgildingu þessa samnings með skjalaskiptum?

Virðulegi forseti. Þessum skiptum á fullgildingarskjölum er ekki lokið. Samningsaðilinn hefur ekki með formlegum hætti gengið frá staðfestingu samninga þannig að svarið við því er einfaldlega það að fullgildingin hefur ekki átt sér stað. Af því að hv. þm. vék að óvissu um gildistöku EES-samningsins sjálfs þá er það rétt að það er í óvissu hvenær hann tekur gildi. Samningaviðræður eru yfirstandandi og snúast að mestu leyti um kröfur af hálfu Evrópubandalagsins að því er varðar framlög í þróunarsjóð. Það er ekkert nýtt sem ég get flutt hinu háa Alþingi af því máli þannig að því er ekki hægt að svara með neinum óyggjandi hætti.

Hæstv. forseti. Ég óska eftir að hæstv. utanrrh. tali aðeins skýrar. Þegar hann talar um samningsaðilann, á hann þá við viðsemjandann, Evrópubandalagið, og bar að skilja orð hans svo að það væri eingöngu sökum tafa frá þeirri hlið að skjalaskiptunum hefði ekki verið lokið eða er ríkisstjórn Íslands að bíða átekta? Ég spyr hæstv. utanrrh. enn fremur að því hvort hann geti fullvissað þingið um það að skjalaskiptin muni ekki fara fram að óbreyttum aðstæðum í málinu, þ.e. á meðan þessi óvissa ríkir um afdrif EES-samningsins í ljósi þess að Íslendingar hafa augljóslega ekkert nema skaðann af því að samningurinn gangi í gildi á árinu þar sem í honum felast engar hagsbætur fyrir okkur. Einu áhrifin af afgreiðslu eða fullgildingu hans yrðu þau að Evrópubandalagið fengi hér rétt á veiðum á 3.000 tonnum af karfa.

Virðulegi forseti. Það er rétt til getið hjá hv. þm. Ríkisstjórn Íslands bíður átekta í málinu og vill sjá hverju fram vindur, bæði að því er varðar staðfestingu tvíhliða samningsins sem og EES-samningsins sjálfs.

Hæstv. forseti. Þetta svar var að hálfu leyti fullnægjandi. Þar með er upplýst að það sé einnig af völdum þess að ríkisstjórn Íslands vilji bíða átekta en ekki eingöngu sökum tafa hjá Evrópubandalaginu að fullgildingarskjöl eru ekki afhent. Hins vegar vék hæstv. utanrrh. sér undan því að svara því hvort það væri vegna þeirra efnislegu aðstæðna sem uppi eru í málinu og ég vil því gera eina tilraun enn og ítreka að síðustu þá spurningu til hæstv. ráðherra hvort það komi til greina að mati hans að samningurinn verði yfirleitt látinn ganga í gildi á þessu ári þegar augljós efnisáhrif þess eru þau að afhenda Evrópubandalaginu hér rétt til veiða á 3.000 tonnum af karfa án þess að Íslendingar fái nokkuð í staðinn. Kemur yfirleitt til álita að mati hæstv. utanrrh. að láta samninginn ganga í gildi á þessu ári?

Virðulegi forseti. Ég hef engu við hið fyrra svar mitt að bæta. Ég hef svarað því að við bíðum átekta í þessu máli og það þýðir einfaldlega að við tökum ekki ákvörðun í því fyrr en staðreyndir liggja fyrir um aðgerðir samningsaðila. Í þessu getur auðvitað falist að framkvæmd samningsins gæti frestast en ekkert er hægt að fullyrða um það á þessu stigi málsins.

Virðulegi forseti. Í gær barst mér í hendur bæklingur frá fjmrh. sem heitir Aðgerðir gegn atvinnuleysi. Kannski furðar engan að ríkisstjórnin sé að reyna að afsaka aðgerðir sínar gagnvart almenningi í landinu en í bæklingnum er að finna yfirlýsingu varðandi kjarasamninga sem er svohljóðandi, með leyfi forseta: ,,Við núverandi aðstæður er mikilvægt að við áttum okkur á að minni verðmætasköpun þjóðarinnar takmarkar það sem til skiptanna er í kjarasamningum.`` Ég efast reyndar ekki um þessa fullyrðingu, en spurning mín til hæstv. forsrh. er þessi: Hvernig ætlar ríkisstjórnin að beita sér fyrir því að jafnar verði skipt í komandi kjarasamningum?

Virðulegi forseti. Ég skil vel áhuga þingmannsins í þessum efnum. Ég vil aðeins segja það að ekki er efni til þess eða ástæður að hefja kjarasamningaviðræður í þessum sal á þessu stigi málsins.

Virðulegi forseti. Hér er um það að ræða hvort ríkisstjórnin hefur einhverja stefnu í kjaramálum. Fróðlegt væri að fá að heyra af því. Þetta er ekkert svar hjá hæstv. forsrh. Ég er ekki að fara þess á leit að við hefjum hér kjarasamninga enda hef ég ekkert umboð til þess. En ég vil gjarnan fá að heyra hvaða aðgerðir eru fyrirhugaðar af hálfu ríkisstjórnarinnar til að jafna kjörin í kjölfar þeirrar aðgerðar sem gripið var til fyrir áramótin og sem við vitum að bitnuðu mjög illilega á hinum lægst launuðu í landinu. Hvað ætlar ríkisstjórnin að gera til að jafna kjörin í landinu?

Virðulegi forseti. Meginstefnan í kjarasamningunum hlýtur að vera fyrir okkur rétt eins og aðilana á vinnumarkaðinum að tryggja það að stöðugleiki haldist og að tryggja það að við getum sem best staðið vörð gegn vaxandi atvinnuleysi. Ég skynja það svo af ályktunum, bæði Alþýðusambandsins og BSRB og annarra slíkra aðila, að fullur skilningur er hjá þessum aðilum að þetta er brýnasta verkefnið sem við er að eiga í kjarasamningunum sem eru fram undan.

Virðulegi forseti. Ber að skilja ummæli hæstv. forsrh. þannig að ekki verði gripið til neinna jöfnunaraðgerða í kjölfar kjarasamninga?

Virðulegi forseti. Þessari spurningu svaraði ég í fyrsta svari mínu, þ.e. að ekki væri efni til þess hér og nú í þessum sal og þessum stað og stundu að fara út í þessi efni í einstökum atriðum.

Hæstv. forseti. Spurning mín er nokkuð af öðrum toga og er henni beint til hæstv. umhvrh. En 3. febr. sl. lét hæstv. umhvrh. koma fram í kvöldfréttum að hann teldi æskilegt að beita skyndilokunum á afréttum. Hann benti í þessu sambandi á Hafrannsóknastofnun sem hafi vald til þess að loka veiðisvæðum og reka veiðiskipin út af. Mig langar til þess að spyrja hæstv. umhvrh. hvernig hann mundi framkvæma þetta ef hann hefði vald til.

Virðulegi forseti. Þetta er svolítið sérkennileg spurning hjá hv. þm. Valgerði Sverrisdóttur. Ég setti hugmynd mína fram vegna þess að öllum sem fylgjast með landnotkun og landgæðum er ljóst að mjög víða hefur verið gengið allt of nærri landinu. Beitarstjórnun þarf að beita í miklu ríkari mæli en gert hefur verið. Það þarf að loka fleiri svæðum fyrir beit og gefa þeim tækifæri til að ná sér og síðan eru auðvitað svæði sem þola hóflega beit. Ég nefndi það jafnframt, virðulegi þingmaður, að það er ekki leiðin til að græða landið að sá í landsvæði að vori og beita þau síðan að hausti. Auðvitað koma ýmsar aðferðir til greina við þetta en meginatriði málsins hlýtur að vera það að við þurfum að friða landið í auknum mæli. Það er of nærri því gengið og sérstaklega nefni ég að sem næst taumlaus fjölgun hrossa stefnir í að verða umhverfisvandamál.

Hæstv. forseti. Í máli hæstv. ráðherra fannst mér eins og hann teldi að ekkert hefði verið gert í þessum efnum. Það er einhverju öðru nær. Stór landsvæði hafa verið friðuð og heilum svæðum hefur verið lokað, t.d. Hólsfjöllum. Hólsfjöllum hefur verið lokað, girt hefur verið neðan úr Öxarfirði þannig að fé kemst ekki á þetta svæði. Þess vegna vil ég mótmæla því sem hér kemur fram, mér finnst ég heyra í máli hæstv. ráðherra eins og ekkert hafi verið gert. Hann kom m.a. inn á það í viðtalinu að allt of mikið væri um það að Landgræðslan væri að sá í land eða bera á land sem síðan væri beitt eins og þetta væri eitthvert aðalverkefni Landgræðslunnar. Það er rétt að það er eitthvað um það að Landgræðslan ber á land sem síðan er beitt en það er af hluta til vegna samninga við sveitarfélög og vegna búvörusamnings. Það er í mjög litlum mæli þannig að þetta er hreint og beint rangt sem kemur fram hjá ráðherranum.

Virðulegi forseti. Ég hygg að öllum, sem fylgjast með umhverfismálum og ástandi gróins lands á Íslandi þar sem við höfum stöðugt verið að tapa, þar sem grænar grundir eru að fjúka út í buskann, sé ljóst, nema þá hv. þm. sem hóf máls á þessu, að við erum á undanhaldi. Auðvitað hefur ýmislegt verið gert, en hvergi nærri hefur verið nóg gert til þess að stjórna beitinni í landinu og er það hagur bænda að svo sé gert. Ég hygg að hún viti að þeir bændur --- eins og dæmi eru um í kjördæmi hennar --- sem hafa beitt í hólf frekar en að láta fé sitt á afrétt hafa haft betri afkomu en hinir vegna þess að fé gengur betur fram eftir að hafa verið í girtum hólfum þar sem er gróður en á gróðursnauðum afréttum. Mér finnst það sjónarmið sem kemur fram hjá hv. þm. furðulegt að þetta séu ekki mál til að hafa áhyggjur af og hér hafi í rauninni verið mjög vel að verki staðið og þetta sé allt í lagi. Þetta er því miður ekki allt í lagi, við þurfum að gera miklu betur en við höfum gert. Ég hélt satt að segja að svona raddir væru hljóðnaðar.

Hæstv. forseti. Mér þykir hæstv. ráðherra vera farinn að gera mér upp skoðanir. Að sjálfsögðu er ég sammála hæstv. ráðherra um það að við þurfum að gæta að landinu okkar og við þurfum að beita öllum brögðum til þess að snúa við þeirri þróun sem þar hefur átt sér stað. En aðalspurning mín til ráðherrans, sem ég bar fram í upphafi, var aldrei svarað. Þegar ráðherra umhverfismála ber það á borð að hægt sé að beita einhverjum skyndifriðunum og það sé ráðið er það náttúrlega út í hött. Ekki er hægt að gefa út boð til sauðkindarinnar um að hún eigi að fara út af ákveðnum svæðum. Og hvert ætti að reka það fé sem væri rekið af þessum afréttum þegar allir afréttir sem ekki eru friðaðir eru notaðir? Þetta er því bara til þess að villa um fyrir þjóðinni að koma fram með svona fullyrðingar eins og hæstv. ráðherra gerði.

Virðulegi forseti. Mér þykir það ákaflega miður en ekki er hægt að skilja málflutning hv. þm. Valgerðar Sverrisdóttur með öðrum hætti en að hún telji nóg að gert í þessu. Ekki þurfi að friða fleiri svæði, ekki þurfi að loka fleiri svæðum fyrir beit en nú er gert. Ég er á annarri skoðun. Við þurfum að beita meiri beitarstjórnun og við þurfum að loka viðkvæmum svæðum fyrir ágangi þannig að þau geti náð sér og gróðurinn náð sér á strik. Við erum greinilega á öndverðum meiði um þetta. Hún heldur fram öðrum sjónarmiðum og það verður að vera hennar mál.

Virðulegi forseti. Mig langar að beina spurningu minni til hæstv. fjmrh. og spyrja hann hvort einhver áætlun hafi verið gerð á vegum ríkisstjórnarinnar um það hvernig fjárþörf Atvinnuleysistryggingasjóðs verði mætt á þessu ári þar sem nú er mjög líklegt að hún verði a.m.k. milljarði meiri en það fé sem er til ráðstöfunar. Í útvarpsviðtali við hv. varaþm. Pétur Sigurðsson, formann Atvinnuleysistryggingasjóðs, nú í morgun kom fram að eins og nú horfir vantar milljarð upp á og að það væri ríkissjóðs að brúa þetta bil og því hljótum við að spyrja hvernig á að afla þessa fjár? Er verið að íhuga að leggja auknar skattbyrðar á láglaunafólk? Á að auka þjónustugjöld eða er e.t.v. ekkert farið að huga að þessu?

Virðulegi forseti. Sem svar við þessari spurningu hv. þm. er það að segja að tölur í fjárlögum, bæði gjaldatölur og tekjutölur, eru áætlaðar og miðað við ákveðnar forsendur. Þegar forsendur breytast þarf að sjálfsögðu að gera breytingar í samræmi við það og eins og jafnan áður mun ríkissjóður sjá til þess að staðið verði við skuldbindingar Atvinnuleysistryggingasjóðs. Auðvitað kemur til greina að breyta reglum er varða fjáröflun sjóðsins. Um það hefur ekkert verið rætt að sinni en þarf auðvitað að ræða ekki síst vegna þess að það gjald sem á að standa undir kostnaði við sjóðinn og aðra skylda starfsemi er bersýnilega of lágt. Um það er ekki tímabært að ræða en ég get fullyrt það hér að ríkissjóður mun hlaupa undir bagga með Atvinnuleysistryggingasjóði og það gerist eins og áður að inn á Alþingi kemur tillaga í fjáraukalögum um það hvernig það bil verður brúað ef á þarf að halda.

Virðulegi forseti. Út af fyrir sig er gott að heyra það ef ríkissjóður stendur á bak við sjóðinn því að ekki mun hann vera burðugur til þess að standa undir þeim skuldbindingum sem honum er ætlað að mæta miðað við þær horfur sem nú eru og ætti raunar ekki að þurfa að taka það fram. Á hinn bóginn er það athyglisvert að heyra að e.t.v. eigi að velta þessu áfram með því að hækka gjaldið. Sem betur fer nefndi hæstv. fjmrh. ekki það sem heyrst hefur en sem betur fer ekki frá neinum ábyrgum aðilum mér vitanlega um að til greina komi að skerða bæturnar því að þær eru svo sannarlega ekki til skiptanna. Út af fyrir sig er guðsþakkarvert að heyra ekki slíkt úr stólnum. Mér þykir þá nokkuð hafa miðað með að fá upplýsingar ef helstu hugmyndir eru að hækka gjaldið en ekki að taka upp aðra skatta og ég tel það gilt svar. En að sjálfsögðu þarf það að koma fyrir þingið.

Virðulegi forseti. Eins og fram kom í máli mínu hér áður hafa engar ákvarðanir verið teknar um hækkun tryggingagjalds. Það eina sem ég sagði var að það hlýtur að verða í umræðunni þegar ljóst er að það gjald stendur engan veginn undir þeim kostnaði sem til stóð á sínum tíma að það stæði undir. Í öðru lagi kom fram í máli mínu og ég vona að það skipti öllu máli en það er að ríkissjóður mun nú eins og endranær sjá til þess að Atvinnuleysistryggingasjóður geti sinnt lögboðnu hlutverki sínu.

Frú forseti. Ég ætla að beina máli mínu til hæstv. fjmrh. Mér barst í morgun í hendur plagg, sem sjálfsagt fleiri hafa fengið, sem heitir ,,Aðgerðir gegn atvinnuleysi. Upplýsingabréf fjármálaráðherra. Febrúar 1993.`` Þegar farið er að glugga í bréfið sést fljótlega að þetta er áróðursbæklingur sem er fyrst og fremst til að afsaka aðgerðir ríkisstjórnarinnar og árásir hennar á almenning í landinu. Það kemur satt að segja nokkuð á óvart að sjá þetta, sérstaklega í ljósi þess að fyrir síðustu kosningar gaf þáv. fjmrh. út ýmiss konar áróðursbæklinga sem voru gagnrýndir í þingsölum, m.a. af sjálfstæðismönnum ef ég man rétt. Ég velti því þess vegna fyrir mér hverjum bæklingurinn er ætlaður, hvað hann er gefinn út í stóru upplagi og hvað hann hafi kostað. Á fyrstu síðu kemur fram að þetta sé fyrsta tölublað. Getum við því búist við fleiri slíkum áróðursbæklingum?

Fær hann dagblaðsstyrk?

Það er spurning hvort hann fái dagblaðsstyrk, ég tek undir þá spurningu frá formanni þingflokks Alþfl. Er þetta byrjunin á baráttu Sjálfstfl. fyrir næstu kosningar?

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að mótmæla því að um einhvern áróðursbækling sé að ræða. Það er auðvitað þannig að hér koma fram sjónarmið fjmrh. Við höfum orðið vör við það að ýmsir aðilar hafa talið sér skylt að skýra út hvað felist í því sem kom fram í efnahagsaðgerðum ríkisstjórnarinnar, þar á meðal hafa t.d. sum verkalýðsfélög tekið upp hjá sjálfum sér að auglýsa í dagblöðum. Ég minni á að Alþýðusamband Íslands nýtur styrkja af hálfu fjárveitingavaldsins, líklega yfir 10 millj. kr. og þeir styrkir eru m.a. notaðir til þess að koma sjónarmiðum þessara félaga á framfæri. Því er ekki óeðlilegt að ríkisvaldið, eins og t.d. fjmrn. og fjmrh. í þessu tilviki, komi til skila þeim upplýsingum sem hann veit bestar um þau mál sem hér eru til umræðu. Um kostnað af þessu skal það tekið fram að þetta er skráð sem blað, það skýrir það að það stendur þarna fyrsta tölublað. Það gerir það að verkum að það er ódýrara að senda blaðið út. Það er sent völdum hópi, alþingismönnum, trúnaðarmönnum í verkalýðsfélögum, atvinnurekendum og hópi aðila sem hægt var að ná í í gegnum skrár frá viðkomandi félögum. Ætlunin er að gefa það út í 7.000 eintökum og kostnaður er áætlaður vera um 600 þús. kr. þegar tekið er tillit til útsendingarkostnaðar til viðbótar eða brúttókostnaðar að frátöldum virðisaukaskatti. Vegna fyrirspurnar úr sal um það hvort blaðið njóti dagblaðsstyrks þá er skiljanlegt að sú spurning komi frá viðkomandi þingmanni. Ég tek fram að svo er ekki en bendi á að meira að segja vikublöð sem eru gefin út í fjórum hlutum í viku hverri njóta samt dagblaðsstyrks frá fjmrn.

Frú forseti. Ég get verið sammála hæstv. fjmrh. í því að eðlilegt sé að gefa út upplýsingar og mér sýnist í fljótu bragði að seinni partur bæklingsins sé að einhverju leyti upplýsingar. En allur fyrri parturinn er hreinn og klár áróður og ég held að menn eigi eftir að komast að því þegar þeir lesa hann. Því miður hef ég ekki tíma til að fara yfir það allt saman en á hverri síðu hef ég merkt við hreinan og kláran áróður.  Ég get tekið dæmi, með leyfi forseta: ,,Verðbólgan var á síðasta ári sú minnsta hér á landi í 32 ár, eða 3,5% á mælikvarða framfærsluvísitölu. Nái efnahagsstefnan fram að ganga gæti hún orðið svipuð á þessu ári.`` --- Þetta eru bara hreinar fullyrðingar sem hér koma fram. --- Þrátt fyrir auknar skattaálögur á okkur sem einstaklinga . . . 

Virðulegi forseti. Ég vil benda á að sum ráðuneyti hafa sent fréttabréf út um nokkuð langt skeið. Ég minni t.d. á félmrn. í því sambandi. Það er því ekkert nýtt að fréttabréf eða upplýsingarit berist úr ráðuneytunum. Vegna þess sem hv. þm. las úr upplýsingabréfinu skal tekið fram að það eru upplýsingar sem byggjast á spá og forsendum Þjóðhagsstofnunar þannig að hér er ekki um áróður að ræða í þeim skilningi að verið sé að búa til tölur, þvert á móti er verið að koma til skila tölum vegna þess að það er mjög útbreitt í þjóðfélaginu að verið sé að bera á borð fyrir almenning tölur sem búnar eru til annars staðar en hjá opinberum stofnunum. Ég held að ráðuneytið hljóti að hafa sömu réttindi og aðrir til þess að koma sjónarmiðum sínum á framfæri, ekki síst ef það eru sjónarmið sem byggjast á opinberum upplýsingum.

Frú forseti. Ráðuneytið hefur auðvitað rétt á að koma sínum sjónarmiðum á framfæri en það er spurning hvaðan peningarnir eru teknir. Hvers eigum við t.d. að gjalda í stjórnarandstöðunni? Eigum við þá að fá fé úr ríkissjóði til að bera fram skoðanir okkar á aðgerðum ríkisstjórnarinnar? Verkalýðsfélögin hafa vissulega birt auglýsingar með sjónarmiðum sínum en ef ég tek Kvennalistann sem dæmi þá höfum við ekki yfir það miklu fé að ráða að við getum gefið út þvílíka bæklinga eins og þetta og sagt hvaða skoðanir við höfum á aðgerðum ríkisstjórnarinnar. Ég endurtek það, frú forseti, að ég tel óeðlilegt hvort sem það er þessi ríkisstjórn eða einhver önnur að nota fé skattborgaranna með þeim hætti sem hér er gert.

Virðulegur forseti. Ég vil eingöngu taka fram að Kvennalistinn nýtur fjármuna af opinberu fé til þess . . . 

Frú forseti. Í upphafi fyrirspurnatímans kom fram að ekki lá ljóst fyrir hvaða ráðherrar yrðu viðstaddir. Kynnti forseti það og baðst velvirðingar á því og ég tek það gilt að það komi fyrir einu sinni. En auðvitað má þetta ekki koma fyrir aftur. Það var svo núna að eftir að hv. þm. höfðu beðið um orðið þá bættust að ég held tveir eða þrír ráðherrar í salinn. Ég hafði hugsað mér að beina fsp. til hv. forsrh., en gerði það að sjálfsögðu ekki vegna þess að hann var ekki kominn í salinn og það lá ekki fyrir að hann yrði hér. Ég vil því beina því til forseta að það liggi fyrir hreint og klárt hvaða ráðherrar eru til svara og það sem gerðist nú endurtaki sig ekki og þetta verði undantekningartilvik.

Forseti hefur nú þegar gert grein fyrir því að þetta var undantekningartilvik. Þá verður tekið til við 2. dagskrármálið, atkvæðagreiðslu um flutning ríkisstofnana. Forseti vill gleðja hv. þm. með því að nú verður hið nýja atkvæðagreiðslukerfi með rafbúnaði prófað og er þess að vænta að það verði í góðu lagi.

Frú forseti. Ég átta mig ekki á því hvernig á að fara með þetta ágæta mál. Hér er um að ræða þingmannamál sem hlýtur að fara til nefndar eins og öll önnur mál og hljóta afgreiðslu í heild. Ég lýsti því við umræðu fyrir nokkrum dögum að mér þætti þetta meira en óvenjuleg meðferð þingmáls og vil fá upplýsingar ef ég mætti biðja um þær, frú forseti. Hvernig stendur á því að þessi tillaga á ekki að fá venjulega þinglega meðferð?

Forseti væntir þess að tillagan fái venjulega þinglega meðferð. Ekki var gerð tillaga um nefnd en mælst til þess að um þessi tvö mál yrði fjallað um í forsætisnefnd. Þannig liggur málið fyrir. Það er ekkert óþinglegt við það.

Frú forseti. Ég kann engin dæmi um slíka meðferð þingmáls, þ.e. að þingmannatillögu sé vísað til forsætisnefndar þingsins. Það liggur fyrir að eftir að þessi þmtill. hv. 9. þm. Reykv. kom fram lá hún hér lengi og fékk enga meðferð. Síðan kemur hæstv. forsrh. með undarlega till. til þál. um að Alþingi feli honum og ríkisstjórn hans að efna til nefndar sem á að annast undirbúning 50 ára afmælis lýðveldisins. Eins og kom fram í ræðu minni hér á dögunum, tel ég ekki að hæstv. forsrh. þurfi að leita slíkrar heimildar, hann getur auðvitað látið ríkisstjórn sína gera hvað sem honum sýnist í tilefni af þessu afmæli. En mér er fyrirmunað að skilja samkvæmt hvaða grein þingskapalaga er hægt að rugla þessum tveimur málum saman og afgreiða þingmannatillögu með tilvísun til forsætisnefndar. Ég vil heyra frú forseta lýsa því samkvæmt hvaða grein þingskapalaga þetta er gert.

Það munu vera til fjölmörg dæmi um að málum sé ekki vísað til fastanefndar.

Virðulegur forseti. Eins og fram kom á föstudaginn var þá var um það samkomulag af minni hálfu sem fyrsta flm. þessa máls og hæstv. forseta að þetta mál fengi óformlega meðferð í forsætisnefnd áður en tekin yrði frekari ákvörðun um meðferð í þessari virðulegu stofnun. Ég fyrir mitt leyti felli mig mjög vel við það með hliðsjón af því að ég tel að undirtektir við málið hafi verið mjög góðar af hálfu hæstv. forseta. Ég tel þess vegna ekki ástæðu til að gera athugasemd við það að málinu sé ekki vísað til nefndar. Hins vegar er það rétt hjá hv. 14. þm. Reykv. að málum er yfirleitt ekki vísað til forsætisnefndar og það eru engin ákvæði um það í þingsköpum. Hins vegar lýsti hæstv. forseti því yfir að hún mundi beita sér fyrir því að forsætisnefnd tæki málið til óformlegrar athugunar og þeirri athugun yrði flýtt þannig að niðurstaða í málinu að því er þessa tillögu varðar lægi fyrir hið fyrsta.

Herra forseti. Ég hyggst ræða hér atkvæðagreiðslu á svipaðan hátt og þeir ræðumenn sem hafa kvatt sér hljóðs á undan mér. Ég vil taka undir það sem fram hefur komið hjá hv. 14. þm. Reykv. að hér er á nokkuð sérstæðan hátt staðið að málum. Í fyrsta lagi hefur forsætisnefnd alfarið ekki það hlutverk að taka við þingmálum til afgreiðslu. Sú meginregla gildir þegar máli er vísað til nefndar að lagt er til að það sé samþykkt eða fellt eða því vísað til ríkisstjórnar. Það er talsmaður sem kynnir það álit nefndarinnar. Forsætisnefndin býr við þá sérstæðu stöðu að hæstv. forseti þingsins hefur þar alræðisvald ef því er að skipta. Þess vegna gæti flutningsmaður og hæstv. forseti sest niður yfir kaffibolla og afgreitt málið ef þessi leikregla væri upp tekin. Ég skil ekki hvers vegna það er svo hættulegt gagnvart máli sem fær góðar undirtektir að vísa því til nefndar og hvers vegna ekki er lagt til að það sé gert. Mig undrar mjög að mál sem ætti að verða árekstralaust er með þessu formi sett í þann farveg að það er gert að árekstramáli í þinginu.

Það er komin fram tillaga um að vísa tillögunni til allshn.

Virðulegi forseti. Ég vil lýsa fullri andstöðu minni við það að vísa þessu máli til allshn. Þetta er ekkert allsherjarnefndarmál. Hér er verið að fjalla um það hvernig Alþingi ákveður að eiga aðild að 50 ára afmæli íslenska lýðveldisins. Eini aðilinn sem fyrir hönd Alþingis getur fjallað um svona mál á milli funda, þó með óformlegum hætti sé, er auðvitað forsætisnefnd. Þó ekki sé gert ráð fyrir því að málinu sé vísað til hennar á forsætisnefnd auðvitað að fjalla um það. Ég get út af fyrir sig sagt ýmislegt um það en mér finnst að forsætisnefnd hefði átt að hafa frumkvæði að því að flytja svona mál. Fyrst hún gerði það ekki á þingmaður auðvitað rétt á því að gera það og þingmaðurinn hlýtur líka að eiga rétt á því að óska eftir því að forsætisnefndin fjalli um málið. Ég hef rætt það við hæstv. forseta bæði úr ræðustól og annars staðar og hæstv. forseti hefur tekið því vel. Ég tel það mikilvægt í málinu. Ég tel það fullkomlega skothent að vísa þessu máli til einnar af starfsnefndum þingsins, jafnvel þó það sé hin virðulega allshn. sem mér sýnist í seinni tíð eigi að taka við eiginlega öllu sem lagt er til í þessari virðulegu stofnun.

Virðulegi forseti. Það var samstaða um það í umræðum um þetta mál og það sem afgreitt var hér rétt áðan að þau mál skyldu fylgjast að. Við höfum þegar ákveðið málsmeðferð gagnvart fyrra málinu og eðlilegt að hið síðara fari í sama farveg. Það er misskilningur að hér sé um eitthvað undarleg vinnubrögð að ræða. Þvert á móti var leitað eftir samstöðu um vinnubrögð af þessu tagi. Ég tel með öllu ástæðulaust að vísa þessu máli til allshn.

Það liggur fyrir tillaga frá hv. 2. þm. Vestf. að vísa tillögunni til allshn. og fer fram atkvæðagreiðsla um þá tillögu.

Hæstv. forseti. Tillaga sú að vegáætlun sem hér liggur fyrir fjallar um fjáröflun og framkvæmdir á árunum 1993--1996. Tillögunni var dreift í desembermánuði á meðan fjárlög voru enn í vinnslu. Við lokaafgreiðslu fjárlaga var ákveðið að fjármagn til framkvæmdaátaks vegna atvinnumála yrði 1 milljarður og 550 millj. kr. á árinu 1993 í stað 1 milljarðs og 800 millj. kr. eins og áður hafði verið ráðgert. Við þetta breytast viðkomandi liðir tillögunnar og niðurstöðutala hennar fyrir árið 1973 verður 7 milljarðar 266 millj. kr. í stað 7 milljarða 516 millj. kr. í prentuðu þskj. Þarf að taka tillit til þess við meðhöndlun tillögunnar á Alþingi. Tillagan er með hefðbundnu sniði, þ.e. í henni er að finna áætlun um fjáröflun næstu fjögur ár svo og skiptingu útgjalda á helstu liði. Þá er þar að finna skrá um þjóðvegi og flokkun þeirra svo og aðalfjallvegi. Í athugasemdum með tillögunni koma fram skýringar á einstökum liðum hennar auk ýmissa upplýsinga um vegakerfið. Rétt er að geta þess í upphafi að allar tölur eru settar fram á sama verðlagi, þ.e. áætluðu verðlagi þessa árs, þannig að tölur eru sambærilegar milli ára. Verður nú vikið að helstu þáttum í tillögunni og byrjað á fjáröfluninni. Bensíngjald og þungaskattur voru hækkuð um sl. áramót. Hækkun þessari er ætlað að auka markaðar tekjur til vegagerðar um 2%. Þessi hækkun var gerð til að mæta að hluta til útgjöldum við ferjur. Í tillögunni er ekki gert ráð fyrir öðrum gjaldskrárhækkunum nema þeim sem kunna að leiða af hækkun verðlags. Auk þess er gert ráð fyrir að bensínsala aukist um 2% á milli ára og haldist sú aukning út áætlunartímabilið. Þetta er nokkru minni aukning en verið hefur undanfarin ár. Þannig var aukningin 3,8% milli áranna 1990 og 1991 og um 2,5% milli áranna 1991 og 1992. Gert er ráð fyrir svipaðri magnaukningu í akstri dísilbifreiða og í bensínsölu, þ.e. 2% á milli ára. Afsláttur á bensíngjald af blýlausu bensíni hefur verið í gildi síðan í júní 1989. Við hækkun þá sem varð á bensíngjaldi um síðustu áramót var afsláttur þessi minnkaður nokkuð og er nú tæplega 5,9% en var áður 8,5%. Markaðshlutur blýlauss bensíns hefur verið stöðugt vaxandi undanfarin ár og er nú kominn í um 75% af heildarsölu bensíns. Bensíngjald og þungaskattur hafa ekki hækkað í takt við verðbólgu á undanförnum árum. Hefur þannig myndast nokkur slaki, um 6%, í þessa gjaldstofna. Ekki er reiknað með að slaka þessum verði eytt á áætlunartímabilinu. Unnið er að því að bæta innheimtu þungaskatts og er reiknað með því að það skili 50 millj. kr. auknum tekjum á árunum 1994--1996. Í tillögunni er lagt til að nokkurt fé sé árlega fært í ríkissjóð. Er þetta gert með tilliti til þeirra þröngu aðstæðna sem nú eru í þjóðarbúinu. Óæskilegt er að þetta verði gert til frambúðar og þarf að stefna að því að mörkuðum tekjum til vegamála verði varið óskertum til þeirra strax og hagur ríkissjóðs vænkast. Ríkisstjórnin ákvað í september 1992 að beita sér fyrir auknum framkvæmdum til að bæta atvinnuástand. Eins og áður var getið var upphaflega við það miðað að á þessu ári færi 1,8 milljarðar kr. til vegagerðar í þessu skyni. Þeirri upphæð var síðar breytt í 1 milljarð 550 millj. kr. Í tillögunni er gert ráð fyrir að átak þetta haldi áfram á árunum 1994 og 1995 og 900 millj. kr. verði varið til atvinnuaukningar á næsta ári og 450 millj. kr. á árinu 1995. Í samþykkt ríkisstjórnarinnar var tiltekið að fé þetta skiptist milli kjördæma samkvæmt hefðbundnum reglum sem notaðar hafa verið við afgreiðslu vegáætlunar. Þá fylgdi samþykktinni einnig listi um þau verkefni sem njóta skyldu fjárins. Niðurstöðutala fjáröflunar 1993 er 7 milljarðar 266 millj. kr. Niðurstöðutölur 1994 eru 6 milljarðar 924 millj. kr., 6 milljarðar 646 millj. kr. árið 1995 og 6 milljarðar 306 millj. kr. árið 1996. Lækkun á niðurstöðutölunum skýrist af lækkun viðbótarfjárveitinga til atvinnuaukningar. Næst er að víkja að gjaldalið áætlunarinnar. Þar kemur fyrst að liðnum stjórn og undirbúningur. Fjárveitingar til þessa liðar eru nokkuð lægri en verið hefur á undanförnum árum og er ljóst að mjög er kreppt að þessum málaflokki þar sem verkefnin verða sífellt umfangsmeiri og flóknari og þarfnast samráðs og umsagnar fleiri aðila en áður var. Þá eru kröfur um aukna upplýsingaþjónustu stöðugt vaxandi. Lagt er til að fjárveitingar til almennrar þjónustu aukist nokkuð frá því sem verið hefur en kröfur um þjónustu á vegakerfinu fara stöðugt vaxandi. Er í aðalatriðum miðað við að staðið verði við þau markmið sem fram voru sett í drögum að langtímaáætlun fyrir árið 1991--2002. Fjárveiting til vetrarþjónustu árið 1993 er í samræmi við meðaltalskostnað við þennan málaflokk á síðustu tíu árum. Á árunum 1994--1996 er lagt til að fjárveitingar aukist nokkuð þannig að svigrúm verði til aukinnar þjónustu miðað við meðalárferði. Lagt er til að fjárveitingar til viðhalds hækki töluvert á þessu ári og því næsta frá því sem verið hefur en þessi málaflokkur hefur mjög liðið fyrir fjárvöntun undanfarin ár. Þessi vöntun hefur komið hvað harðast niður á styrkingum og viðhaldi malarvega en fjárþörf til viðhalds bundinna slitlaga fer nú ört vaxandi þar sem lengd þeirra vega sem þarfnast viðhalds eykst ört og miklir fjármunir eru í húfi þar eð slitlagið getur eyðilagst ef það fær ekki nauðsynlegt viðhald. Í tillögunni er lagt til að haldið verði hinum hefðbundnu framkvæmdaliðum, almennum verkefnum, sérstökum verkefnum, stórverkefnum o.s.frv. Eðlilegast er að samgn. fjalli um skiptingu fjármagns milli kjördæma og skiptingu fjárveitinga til sérstakra verkefna og stórverkefna eins og venja hefur verið og fjárveitinganefnd gerði áður en skipan mála var breytt hér á Alþingi. Nýmæli eru sérstakar fjárveitingar til framkvæmdaátaks til eflingar atvinnumála eins og áður er vikið að. Með tilkomu þessa fjármagns verður meira fé varið til nýbygginga, vega og brúa á þessu ári en verið hefur undanfarin 20 ár. Þar með verður unnt að flýta framkvæmdum við ýmis brýn verkefni sem ýmist voru komin inn á vegáætlun eða næst eru samkvæmt drögum að langtímaáætlun. Æskilegt er að áfram verði unnt að auka fjármagn til nýbyggingar vega og brúa því þar bíða mörg brýn verkefni framkvæmda. Má þar nefna tengingu Norðurlands og Austurlands sem orðin er enn þá brýnni vegna breyttra strandsiglinga. Þá eru mörg aðkallandi verkefni hér á höfuðborgarsvæðinu ekki hvað síst vegna umferðaröryggis og nægir þar að nefna tvöföldun Reykjanesbrautar milli Reykjavíkur og Hafnarfjarðar og Vesturlandsveg austur úr borginni. Segja má að fjárveitingar til annarra útgjaldaliða séu með hefðbundnu sniði. Gert er ráð fyrir að sérstakar fjárveitingar til brúagerðar verði svipaðar eða lítið eitt minni en verið hefur á undanförnum árum en verulegar upphæðir af liðunum Stórverkefni og Viðbótarfé til atvinnuaukningar renna til brúagerðar. Lagt er til að fjárveitingar til fjallvega fari hækkandi og verði strax á næsta ári meiri en áður hefur verið en brýnt er að bæta vegi að helstu ferðamannastöðum og ýmsar leiðir um hálendi landsins. Lagt er til að fjárveitingar til annarra liða verði svipaðar og verið hefur á undanförnum árum. Þó er gert ráð fyrir heldur lægri fjárveitingum til þjóðvega í kaupstöðum og kauptúnum en benda má á að verulegar fjárhæðir renna auk þess til þjóðvega á höfuðborgarsvæðinu. Við afgreiðslu fjárlaga fyrir þetta ár var staðfest sú ákvörðun að stofnkostnaður við ferjur og rekstrarstyrkir til þeirra, sem hingað til hafa verið greiddir með fjárveitingum úr ríkissjóði, skuli greiddir með mörkuðum tekjum til vegamála. Er þetta gert í samræmi við heimild í 41. gr. vegalaga. Í tilefni af þessari breytingu vil ég fara nokkrum orðum um ferjur og ferjurekstur almennt. Ferjur koma í stað vega og þar sem kostnaður við þær greiðist nú af vegafé er eðlilegt að þær verði felldar inn í vegáætlun og fái hliðstæða meðhöndlun og þjóðvegir. Þannig ákveður Alþingi á hvaða leiðum ferjur skuli reknar á vegáætlunartímabilinu og hvert sé meginmarkmið með ferjurekstrinum, flutningur bíla eða farms auk fólksflutninga. Framlög til stofnkostnaðar yrðu sundurliðuð á einstakar ferjuleiðir eins og gert er með framlög til nýbyggingar vega. Vegagerðinni hefur verið falin umsjón þessara mála. Mun hún leggja tillögur sínar um þessi efni, eins og önnur sem snerta vegamál, fyrir samgn. Alþingis. Samkvæmt tillögunni sem hér liggur fyrir eru framlög til ferja áætluð sem hér segir: Árið 1993 330 millj. kr., 466 millj. kr. 1994, 515 millj. kr. 1995 og 499 millj. árið 1996. Þessar tölur eru byggðar á áætlunum frá miðju ári 1992. Nánari skoðun á stöðu ferjureksturs sem staðið hefur yfir undanfarið bendir til að framlög þurfi að vera nokkru hærri en talið var og er þá einnig tekið tillit til gengisþróunar á síðari hluta síðasta árs. Tölur byggðar á forsendum nú í ársbyrjun munu liggja fyrir á næstu dögum og verður samgn. gerð grein fyrir þeim. Ég vil geta þess hér að samkomulag er um það að hækkun framlaga til ferja sem nauðsynlegt kann að reynast bitni ekki á framlögum til annarra framkvæmda í vegáætlun. Nauðsynlegt framlag á þessu ári umfram 330 millj. kr. verður tekið inn í fjáraukalög 1993. Á árunum 1994--1996 yrði hækkun á framlagi til ferja mætt með lækkun þeirrar upphæðar sem færð er í ríkissjóð. Að því er varðar rekstur ferjanna hef ég lagt á það áherslu við Vegagerðina að leitað sé allra leiða til að draga úr rekstrarkostnaði. Takist að draga úr fjárþörf ferjanna rennur það fé sem sparast til annarra framkvæmda í vegáætlun. Hér hefur verið vikið nokkuð að ferjum almennt. Ekki er ástæða á þessu stigi til að ræða einstakar ferjuleiðir. Þær koma til kasta samgn. og þingsins sjálfs við meðferð málsins og afgreiðslu þess. Í þessu sambandi vil ég geta þess vegna þess að reglulegar áætlunarsiglingar hafa fallið niður milli Norður- og Austurlands, sem hefur raskað vöruflutningum og viðskiptum milli þessara landshluta, að ég hef nú falið Vegagerðinni að veita lágmarksþjónustu á leiðinni frá Mývatni austur á Hérað. Gert er ráð fyrir að opnað verði einu sinni í viku, þó þannig að flutningabílar komist fram og til baka. Ákvörðunin er tekin til reynslu og með fyrirvara um að snjóþyngsli verði ekki óviðráðanleg. Eins og kunnugt er hefur þessi vegur verið látinn sitja á hakanum, leiðin á milli Norður- og Austurlands. Í vegalögum eru lagðar meginlínur um það hvaða vegir teljist þjóðvegir og skiptingu þeirra í vegflokka. Í þáltill. eru allir þjóðvegir taldir upp og gerð grein fyrir skiptingu þeirra í stofnbrautir, þjóðbrautir og aðalfjallvegi. Í þáltill. eru ekki tillögur um breytingar á vegaskránum en þörf er á ýmsum leiðréttingum og breytingum sem m.a. eru tilkomnar vegna breytinga á búsetu. Samgn. og þingmönnum einstakra kjördæma verður gerð nánari grein fyrir þessum tilvikum við áframhaldandi vinnu við tillöguna. Ég vil ljúka þessari framsögu fyrir tillögu um vegáætlun með því að leggja til að henni verði vísað til samgn. Mér er kunnugt að þegar er hafnar viðræður þingmanna hinna ýmsu kjördæma við Vegagerðina um röðun verkefna innan kjördæmanna. Það er von mín að afgreiðsla þessa máls geti tekið skamman tíma sem mundi greiða fyrir því að hægt sé að bjóða verkefni út sem að sjálfsögðu mundu þegar í stað verka til þess að bæta atvinnuástand. Ég legg til að tillögunni verði vísað til síðari umr. og samgn.

Virðulegur forseti. Hér er til umfjöllunar mál sem snertir alla landsmenn og hefur því mikla þýðingu í kjördæmunum öllum. --- Er það rétt skilið, hæstv. forseti, að ræðutími sé takmarkaður? Ég hafði ekki gert ráð fyrir því og hafði þess vegna hugsað ég mér að fjalla allítarlega um þetta mál en fyrst ekki er ráðrúm til þess mun ég reyna að haga málflutningi mínum í samræmi við það. Hæstv. samgrh. sagði að hann vildi vísa þessu máli til umfjöllunar samgn. og þingmanna kjördæmanna. Ég vil minna hæstv. samgrh. á að hann hefur þegar ákveðið skiptingu vegáætlunar að allverulegu leyti. Hann hefur ákveðið að flytja kafla sem gert var ráð fyrir að yrði farið í samkvæmt langtímaáætlun, jafnvel á síðasta tímabili áætlunarinnar, á árunum 1999--2002 fram á fyrsta tímabilið eða það tímabil sem núna er verið að fjalla um. Það er alveg ljóst að hér er um mikilvæga vegi að ræða. En hefði það ekki verið skynsamlegra, hæstv. ráðherra, að gefa þingmönnum kjördæmanna tækifæri til að fjalla eðlilega um þessi mál og fara yfir þau í stað þess að hæstv. samgrh. ákveði þetta á einum sólarhring í fljótfærni? Er hæstv. samgrh. svo vel að sér í vegamálum allra kjördæma í landinu að ekki þurfi lengur að ræða við þingmenn kjördæmanna? Er þetta ekki alveg nýtt að samgrh. taki upp slík vinnubrögð? Þetta hefur orðið til þess, hæstv. samgrh., að vekja upp verulega óánægju a.m.k. í mínu kjördæmi. Mér er alveg ljóst að ekki er gott að snúa aftur með ákvarðanir þegar búið er að gefa það út að ráðast eigi í tiltekna vegakafla. Hins vegar er alveg ljóst að ýmislegt sem átti að gera mun fyrr, sérstaklega samkvæmt langtímaáætlun, mun nú raskast verulega því að gert er ráð fyrir því að það lán sem nú er tekið til flýtingar verði greitt síðar. Því er fyrst og fremst verið að snúa við þeirri áætlun sem hafði áður verið gerð og ég veit ekki betur en hæstv. samgrh. hafi tekið þátt í því sem nefndarmaður í þeirri nefnd sem undirbjó langtímaáætlunina. Ég minni á í þessu sambandi að í langtímaáætluninni var ákveðið að fara í mjög ítarlegar athuganir í sambandi við tenginguna á milli Norður- og Austurlands en þar segir, með leyfi forseta: ,,Tenging Norðurlands og Austurlands um Möðrudalsöræfi hefur verið mikið rædd í starfshópnum. Á þessu stigi liggur ekki fyrir ákveðin tillaga um hvar framtíðarvegur muni liggja. Starfshópurinn leggur áherslu á að niðurstaða fáist fyrir næstu endurskoðun langtímaáætlunar og þá verði tekin afstaða til þess hvernig með hana skuli farið.`` Þegar þessi umfjöllun átti sér stað var því hreyft af okkur þingmönnum Austurl. hvort mögulegt væri að taka þetta stóra og mikla verkefni inn í stórverkefnaflokkinn. Það var ekki talið mögulegt en síðan var fjallað um málið á fundi þingmanna Austurl. og Vegagerðarinnar í marsmánuði 1991 og eftirfarandi bókun gerð, með leyfi forseta: ,,Þingmenn Austurlands ítreka þá áherslu um tengingu Norðurlands og Austurlands sem kemur fram í greinargerð með tillögu um langtímaáætlun. Brýna nauðsyn ber til að hraða ákvörðun um leiðaval og vegarstæði þar þannig að niðurstöður liggi fyrir ekki síðar en við næstu endurskoðun langtímaáætlunar.`` Nú er enginn ágreiningur um það milli mín og hæstv. samgrh. að um mjög mikilvæga tengingu er að ræða. En svo vill til að rannsóknum er ekki lokið og menn hafa ekki enn þá komist að niðurstöðu um það hvar vegurinn á að liggja. Það liggur alveg fyrir að ef hann fer nálægt þeim stöðum sem vegurinn liggur nú og jafnvel nokkuð fjær þá er hann í 500--600 m hæð á nokkrum köflum. Að sjálfsögðu þarf að athuga í þessu sambandi hvort ekki sé rétt að vegurinn liggi í gegnum Vopnafjörð um Hellisheiði ef hægt er að lækka þann veg með jarðgöngum en slík tenging yrði milli 30--40 km lengri. Ekki er fullnægjandi að fara út í dýra vegagerð nema menn geri sér ljóst hversu lengi slíkur vegur getur verið fær. Því miður liggur ekki fyrir niðurstaða um það hvort tenging yfir fjöllin geti gefið þá tryggingu sem menn sækjast eftir. Það er líka mikilvægt, hæstv. samgrh., að haldið verði áfram að byggja upp veginn frá Vopnafirði um Brekknaheiði og til Þórshafnar og þar norður eftir og ég veit ekki betur, hæstv. samgrh., en að þú hafir sérstaklega beitt þér fyrir því að flutt verði fé sem ætlað er í Brekknaheiði til þess að leggja áherslu á bundið slitlag í kjördæmi þínu.

Nota rétt ávarpsorð.

Ég skal mjög glaður taka við þeirri áminningu, virðulegi forseti, því að ég vil ávarpa virðulegan samgrh. með tilhlýðilegum hætti og má vel vera að fleirum hafi orðið á í messunni og mikilvægt að áminna menn rækilega í því sambandi, ekki síst þegar hæstv. samgrh. á í hlut. Ég sé það, virðulegi forseti, að tími minn er senn á þrotum en ég hafði gert ráð fyrir því að hafa lengri tíma. Ég harma það hvernig hæstv. samgrh. hefur unnið að þessu máli. Engin ástæða var til annars en vinna það með venjulegum hætti í samvinnu við þingið. Hann kaus að ganga fram fyrir skjöldu og ákveða sjálfur hvaða vegakafla ætti að fara í án þess að tala neitt um það við Alþingi eða ræða það hér. Síðan kemur hann til Alþingis og óskar eftir því að þetta verði afgreitt hið fyrsta en leyfir sér að ganga fram hjá þinginu í þessu sambandi. Ég vænti þess hins vegar að málið fái eðlilega umfjöllun og um það verði fjallað með hefðbundnum hætti og að tími gefist til þess að ræða það hvað hagsmunum kjördæmanna sé fyrir bestu. Ég vil gjarnan að samstaða ríki um vegamál og að unnið verði með þeim hætti sem hefur verið gert á undanförnum árum og áratugum. En eins og hæstv. samgrh. hefur gengið fram í málinu er afar ólíklegt að slík samstaða geti ríkt áfram og má vel vera að það sé það sem hæstv. samgrh. ætli sér. Hann vilji hafa ófrið um þessi mál og það má næstum því ætla miðað við það hvernig hann hefur gengið fram að hann vilji hafa nokkur átök og ófrið í kringum þetta. Hann hefur stofnað til þess en nú er hans að ganga þannig fram að betri samstaða geti náðst á Alþingi.

Virðulegi forseti. Nú er 1. umr. um vegáætlun fyrir næstu fjögur ár. Það stingur að sjálfsögðu í augu strax á fyrstu blaðsíðum vegáætlunar að nú þegar eru tölur um framkvæmdaátak til atvinnumála breyttar. Að vísu er ekki komið á hreint að það sé nema fyrir árið 1993, þ.e. árið í ár, að í stað 1.800 millj. verði 1.550 millj. Tölurnar fyrir 1994 og 1995 og 1996 standa enn þá en að sjálfsögðu má alveg eins reikna með því að þær breytist þó að hæstv. samgrh. hafi ekki getið þess í ræðu sinni. Ég bendi einnig á að þetta fjármagn átti að fara til framkvæmdaátaks í atvinnumálum. Það átti að fara til aukinnar atvinnu og því skýtur nokkuð skökku við að á sama tíma og það á að fara til atvinnuuppbyggingar innan lands skuli Vegagerð ríkisins áforma að semja við erlendan aðila um verkefni án þess að leita fyrst til innlendra aðila í sambandi við það að kaupa t.d. asfalt og þróa ýmsa nýja tækni. Verktakasambandið hefur gert athugasemd við þá áætlun, þ.e. hvernig Vegagerðin fyrirhugar að semja við erlenda aðila áður en leitað er til innlendra í þessu sambandi. Þá kröfu verður að gera að þeir fjármunir sem eru sérstaklega ætlaðir til atvinnumála nýtist þá til atvinnumála hér á landi. Í kaflanum um skiptingu útgjalda kemur einnig fram að til endurnýjunar á malarslitlögum eru áætlaðar á þessu ári um 180 millj. kr. en samkvæmt því sem segir í athugasemdum og hefur áður komið fram í viðtölum við Vegagerðina er orðin mikil þörf á því að endurnýja malarvegi og 180 millj. á þessu ári er ekki einu sinni helmingur af þeirri upphæð sem Vegagerð ríkisins áætlar að þurfi til þess að halda við þeim malarslitlögum sem enn þá eru. Það munu vera um 3 þús. km og það sem áætlað er til þess að endurnýja það er engan veginn sú upphæð sem til þarf. Þó að við á höfuðborgarsvæðinu þurfum ekki að aka mjög mikið á malarvegum þá þurfa margir aðrir landsmenn að hugsa um það að bílarnir þeirra eyðileggist ekki á malarvegunum og því er nauðsynlegt að meira fjármagn færi til þess að halda malarvegunum líka við. Ég vildi einnig spyrja hæstv. samgrh. um það sem er áætlað til nýrra þjóðvega, stofnbrauta. Í þeim kafla er höfuðborgarsvæðið nefnt á þessu ári með 413 millj. Eru afborganir á þeim samningi, sem gerður var milli fjmrh. og borgarstjóra í apríl 1991, inni í þeim tölum sem hér eru áætlaðar? Þá tek einnig undir gagnrýni fyrri ræðumanns um að það framkvæmdaátak til vegagerðar sem hér hefur verið kynnt, þ.e. að ríkisstjórn eða hæstv. samgrh. hafi tekið ákvörðun án þess að það kæmi fyrst til umfjöllunar í viðkomandi þingmannahópum svo sem venja hefur verið á undanförnum árum. Það hefur reyndar verið gagnrýnt oft í umræðum um vegamál og fleiri mál, m.a. fjármál ríkisins að þetta skuli hafa verið ákveðið svo einhliða án þess að leita samráðs við þingmenn kjördæmisins. Einnig er mjög gagnrýnivert að á sama tíma gera vegalög ráð fyrir því að taka eigi 1,5 milljarða kr. að láni til þess að standa undir vegagerð. Á sama tíma eru 344 millj. kr. teknar af mörkuðum tekjustofnum og lagðar inn í ríkissjóð. Fyrst eru framlög til vegagerðar skert, þ.e. markaðir tekjustofnar og síðan er vegagerð gert skylt að taka 1,5 milljarða að láni. Í framhaldi af því vildi ég einnig spyrja hæstv. samgrh.: Hvernig kemur sú greiðsla til baka, hvernig á að standa að því að greiða það lán? Hvar kemur það inn í þessa vegáætlun? Hvernig er fyrirhugað að það lán verði greitt og hvar sjáum við það í þessari vegáætlun? Þá vil ég einnig gera að umtalsefni ferjukostnað sem verður nú færður yfir til Vegagerðarinnar. Gert er ráð fyrir 330 millj. kr. til kostnaðar við rekstur ferja en eins og kom áðan fram í máli samgrh. mun sá kostnaður verða margfalt meiri. Samkvæmt upplýsingum sem bárust fjárln. í nóvember á síðasta ári mun sá kostnaður tæpast verða undir 400 millj. kr. eða rúmar 390 millj. og var það lauslega áætlað og útlit fyrir að það verði enn meira þar sem ekki var búið að taka allt með inn í dæmið. Eftir er að skoða algerlega hvaða reglur eiga að gilda um það hvernig úthlutað verður til þessara ferjumála. Það hefur komið fram að rekstur muni trúlega verða óbreyttur á þessu ári enda fjárlagaárið hafið. Ef svo fer sem horfir að þessi rekstur verði alfarið á vegum Vegagerðarinnar þá þarf að gera grein fyrir því hvernig því muni vera skipt og verði breyting á rekstri ferja þá er líka spurning hvort sú hagræðing mun þá koma vegagerð á viðkomandi stöðum til góða. Virðulegi forseti. Ég er alveg að ljúka máli mínu. Ég vildi einnig nefna það í sambandi við þá áætlun sem hér hefur verið gerð um stórverkefni, og það kemur inn á það að ekki var haft samráð við þingmannahópa, að hér skuli Gilsfjarðarbrú ekki hafa verið inni í því dæmi rétt eins og áætlanir höfðu gert ráð fyrir. Einnig má minna á að það er hluti af því loforði, sem gefið var þegar Austur-Barðastrandarsýsla sameinaðist í eitt sveitarfélag, var að samgöngur yrðu efldar og Gilsfjarðarbrú var sterklega inni í því dæmi.

Hæstv. forseti. Ég óska eftir því að við síðari umræðu verði ákvæðum 55. gr. þingskapa beitt og umræða um þessa framkvæmdaáætlun verði ótakmörkuð. Ég ber þessa ósk formlega fram og vona að forseti komi henni á framfæri. Ég gagnrýni það eins og ég hef reyndar áður gert að í þessari vegáætlun er sú nýbreytni tekin upp að gert er ráð fyrir umtalsverðri skerðingu á mörkuðum tekjum Vegagerðarinnar, ekki einungis til eins árs heldur út áætlunartímabil þessarar vegáætlunar. Á hverju ári, á þessu yfirstandandi ári og næstu þrjú árin, er gert ráð fyrir því að umtalsverðir fjármunir renni í ríkissjóð af hinum mörkuðu tekjum Vegagerðarinnar. Vegáætlun hefur aldrei áður verið sett upp á þennan hátt og það er auðvitað dapurlegt nýmæli að horfa til þessarar framtíðar. Að mörkuðum tekjum Vegagerðarinnar er þrengt með ýmsum hætti. Í fyrsta lagi með beinni upptöku markaðra tekna í ríkissjóð upp á 344 millj. kr. á þessu ári og síðan nokkrum minni upphæðum á árunum sem í hönd fara. Í öðru lagi með því að verkefni eru færð yfir á Vegagerðina og þar af leiðandi hina mörkuðu tekjustofna sem áður hafa verið greidd úr sameiginlegum sjóði, ríkissjóði. Þar er ferju- og flóabátareksturinn á ferðinni og væntanlega upphæðir sem verða á bilinu 300--500 millj. kr. á næstu árum. Í þriðja lagi, og það hefur kannski minnst verið rætt en er engu að síður alvarlegt, er svo að ríkissjóður fer inn á þennan skattstofn þó þar sé ekki um að ræða hlutdeild í hinum markaða tekjustofni með sérstakri viðbótarskattlagningu á bensín upp á mörg hundruð millj. kr. sem rennur nú í ríkissjóð og liggur í hlutarins eðli að þar með er seilst inn á þennan tekjustofn sem Vegagerðin hefur haft og tekur þá ríkið til sín ekki aðeins í formi aðflutningsgjalda af bensíni heldur líka beinlínis með sérstöku bensíngjaldi. Þetta leiðir svo til þess, hæstv. forseti, að þegar framkvæmdafé Vegagerðarinnar er skoðað á þessu ári er það minna nú en tvö sl. ár sem rennur til framkvæmda í vegamálum af eiginlegu aflafé Vegagerðarinnar. Þegar tekin er niðurstöðutala hinna mörkuðu tekjustofna að frádregnu því sem fer í ríkissjóð eru þar á ferðinni samkvæmt vegáætluninni 5.716 millj. Ef frá þeirri tölu eru dregnar 330 millj., sem fara til reksturs á ferjum, standa eftir 5.386 millj. kr. sem Vegagerðin hefur til framkvæmda á þessu ári af eigin aflafé og þarf ekki að endurgreiða. Það er lægri tala en var til framkvæmda bæði árin 1992 og 1991. Með öðrum orðum er sú aukning vegaframkvæmda sem mikið hefur verið til umræðu og vissulega er fyrir hendi í þessari vegáætlun öll tekin að láni og rúmlega það. Hún hlýtur því að endurgreiðast og samkvæmt yfirlýsingum fjmrh. og ríkisstjórnar á hún að endurgreiðast af mörkuðum tekjustofnum Vegagerðarinnar á komandi árum. Þess vegna eru tilfinningar manna vægast sagt blendnar svo ekki sé meira sagt þegar þessi flýting framkvæmda, sem vissulega getur átt fullan rétt á sér og verið af hinu góða, er skoðuð, fyrst og fremst vegna þess að á sama tíma er gengið á hinar mörkuðu tekjur Vegagerðarinnar þannig að hún hefur minna en ekki meira til framkvæmda af eiginlegu aflafé. Í fjórða lagi vil ég nefna vinnubrögð hæstv. ríkisstjórnar eins og hv. 1. þm. Austurl. hefur reyndar þegar gert og get ég vísað til þess sem hann sagði. Það var ákaflega óheppilegt, svo ekki sé meira sagt, hvernig hæstv. ríkisstjórn stóð að þeim hlutum sl. haust og slæmt vegna þeirrar samstöðu sem um þennan málaflokk hefur ríkt lengst af allt frá tímum skipulagðrar áætlunargerðar í vegamálum sem staðið hefur um 15 ára skeið eða svo. Vinna Alþingis að þessum málum hefur ekki síst átt að þjóna þeim tilgangi að laða fram sem mesta mögulega samstöðu um forgangsröð og framkvæmdatilhögun í vegamálum og það hefur tekist mjög vel á undanförnum árum eða áratugum eins og kunnugt er. Hæstv. samgrh. hefur á köflum tekið nokkuð ógætilega til orða um þessi mál og eins og einn flokksbróðir hans, hv. 3. þm. Suðurl. hefur stundum orðað það, kannski orðið það á að tala áður en hann var fullkomlega búinn að hugsa. Eitt af því sem hæstv. ráðherra hefur margoft kastað fram á undanförnum missirum eru lítt grundaðar fullyrðingar um nauðsyn þess að næsta stórframkvæmd í vegamálum á eftir Vestfjarðagöngum verði tenging Norðurlands og Austurlands. Það er í sjálfu sér hið þarfasta mál og hefur oft áður verið rætt á Alþingi, m.a. af þeim sem hér talar, við afgreiðslu fyrri vegáætlana að í þetta verkefni þurfi að reyna að ráðast. En þá skiptir miklu máli að um það sé fjallað í samhengi við vegaframkvæmdir á þessu svæði og í landinu öllu að öðru leyti. Ég tek undir það sem hv. 1. þm. Austurl. sagði hér áðan. Það verður auðvitað að horfa á það hvernig á að tengja Norðurland og Austurland. Ætla menn að gera það með meiri háttar vegagerð yfir hálendið þar sem vegur mundi liggja í 400--600 metra hæð yfir sjó svo hundruðum kílómetra skiptir um óbyggð svæði eða vilja menn horfa til þess að mynda heilsárstengingu Norðurlands og Austurlands með endurbótum á leiðinni með ströndinni sem þannig mundi jafnframt þjóna byggðinni á norðausturleiðinni, 2.500 íbúum sem byggja svæðið frá Húsavík til Vopnafjarðar? Þá þarf að huga að því að ekki er nóg að leggja vegi og byggja þá upp. Það þarf líka að reka þá. Telur hæstv. samgrh. líklegt að svo myndarlega verði veitt til vegamála og reksturs vegakerfisins á næstu árum að menn eigi þess kost að halda opnum mörgum mismunandi leiðum um sama landsvæðið? T.d. þannig að halda opinni norðausturleiðinni frá Húsavík til Vopnafjarðar með reglulegum mokstri 2--3 daga í viku og jafnvel yfir Hellisheiði til Héraðs en jafnframt leið yfir öræfin fyrir þá umferð sem þar vildi fara. Ætli snjómoksturskostnaður á þessum leiðum báðum mundi ekki taka í á snjóþungum vetrum ef halda ætti þeim opnum samtímis. Ég tala nú ekki um ef Öxarfjarðarheiðin bættist svo við, sem hæstv. ráðherra er mikill áhugamaður um að gera að heilsársvegi. Þá yrðu leiðirnar ekki tvær heldur að hluta til þrjár sem halda ætti opnum yfir vetrartímann og tengja byggðarlög á norðausturhorni landsins. Ég held að menn þurfi jafnframt að huga að svona þáttum áður en þeir a.m.k. hrapa að niðurstöðum í þessum efnum. Ég er sannfærður um að þingmannahópar Norðurlandskjördæmis eystra og Austurlands eru tilbúnir til að setjast niður og skoða þessi mál. Ég legg til --- og vona að hæstv. samgrh og því ekki vegamálastjóri einnig heyri mál mitt --- að þingmannahópar Norðurlands eystra og Austurlands fundi sameiginlega um þessi mál, um tengingu Norðurlands og Austurlands og um samskipti og samgöngur innan þeirra byggðarlaga sem þar snertast. Það er fyllilega tímabært og þarft að svo sé gert. Þannig á að vinna að málinu og þannig á að undirbyggja niðurstöðuna en ekki gefa sér hana fyrir fram. Hæstv. samgrh. hefur því miður farið út á þá braut að hafa nokkur óviðurkvæmileg ummæli að mínu mati um ýmislegt var á búi því er hann tók við fyrir nokkru síðan. Ég hef ekki tíma, hæstv. forseti, til að svara því sem vert væri og skyldi. En af því að hæstv. ráðherra nefndi ferjur, þá hlýt ég að mótmæla og harma þau ummæli sem hæstv. ráðherra hafði uppi á einhverjum æsingafundum þeirra sjálfstæðismanna norður í landi að hann hefði tekið við óreiðu í þeim efnum, að þar hefði verið um að ræða órökstuddar og óþarfar fjárfestingar. Ætla mátti af orðum hans að þar væri fyrst og fremst við forvera hans í starfi að sakast. Þetta var í fyrsta lagi ekki drengilegt, í öðru lagi rangt og í þriðja lagi ef við einhvern er að sakast þá er það Alþingi sem þar á í hlut sem hefur samþykkt og heimilað og rætt allar þessar fjárfestingar. Reyndar eiga þá fleiri en fyrrv. samgrh. þarna hlut að máli. Ég hygg að ákvarðanir sem þessu tengjast þá séu ekki síður komnar til t.d. í ráðherratíð Matthíasar Bjarnasonar. Þannig á við ákvörðun um endurnýjun Breiðafjarðarferjunnar Baldurs o.s.frv. Hvað rekstrarformið snertir sem þarna hefur verið við lýði um áratugaskeið, þá voru engar breytingar gerðar á því í minni tíð í samgrn. Ásakanir um að það hafi verið í óreiðu af þeim sökum koma þá við fleiri en þann sem hér talar a.m.k. Hæstv. forseti. Mér skilst að ræðutími minn sé búinn og er þá ekki um það að sakast. Ég vil þó leyfa mér að gera þá athugasemd, hæstv. forseti, að með vísan til þess að ákvæði nýju þingskapanna breyta í veigamiklum atriðum umræðutíma sem áður var fyrir hendi við afgreiðslu meiri háttar framkvæmdaáætlunar af þessu tagi hefði ég talið eðlilegt að hæstv. forsetar gerðu þingmönnum aðvart um það áður en slíkar umræður hefjast að sérstaklega þurfi að óska eftir því að um lengri ræðutíma verði að ræða. Ég fer fram á að næst þegar meiri háttar framkvæmdaáætlanir af þessu tagi verða teknar hér á dagskrá og áður en fyrri umræða hefst, þá geri forseti mönnum viðvart um að þeir þurfi að gefa merki óski þeir eftir því að um ótakmarkaðan ræðutíma verði að ræða.

Forseti mun taka þessa athugasemd til greina.

Virðulegur forseti. Hér er vissulega stórt mál til umræðu og vil ég taka undir það með hv. síðasta ræðumanni að það er slæmt að hafa ekki nægjanlega rúman tíma til þess að ræða um það. Þetta er með stærri fjárveitingum í fjárlögum yfirstandandi árs og langsamlega stærsta framkvæmdafjárveiting, eins og reyndar hefur verið mörg undanfarin ár, sem varið er til vegaframkvæmdanna ef borið er saman við aðra framkvæmdaflokka sem hið opinbera hefur á sinni forsjá. Hér er þar að auki um að ræða verkefni sem varðar alla landsmenn og er mjög þýðingarmikið að vel takist til og að um framkvæmdir í vegagerð og vegamálum sé bærileg sátt, bæði á Alþingi og svo auðvitað við þá sem eiga að njóta eftir því sem þess er kostur þegar fjármunir eru nú eins og oftast áður minni en það sem við hefðum gjarnan viljað sjá. Í greinargerð með fjárlagafrv. fyrir þetta ár segir m.a. svo, með leyfi forseta: ,,Heildarframlag til Vegagerðarinnar á árinu 1993 er áætlað 7.516 millj. kr., þar af 1.800 millj. kr. til sérstakra framkvæmda til að örva atvinnu. Fjár þessa verður aflað með lántöku á þeirri forsendu að það lán verði síðar endurgreitt af mörkuðum tekjustofnum Vegagerðarinnar.`` Að vísu er búið að breyta þessum tölum aðeins, en hér er gumað af því mjög að það eigi að taka stóra peninga til viðbótarframkvæmda til þess að örva atvinnu. Þessi upphæð, sem í upphafi átti að vera 1.800 millj. kr., endar reyndar í 1.550 millj. Ef grannt er skoðað og borin saman eldri vegáætlun og sú sem hér liggur fyrir til umræðu þá sést að ekki er allt sem sýnist. Því miður, getum við kannski sagt. En í viðbót við það er svo ætlað að taka af mörkuðum tekjustofnum Vegagerðar beint í ríkissjóð bæði á þessu ári og næstu árum í stað þess að reyna fremur að standa við vegáætlunina eins og hún er samþykkt og liggur fyrir og gera þá ráð fyrir því að ríkissjóður taki fjármuni til sinna eigin verkefna eða annarra verkefna að láni í stað þess að taka úr Vegasjóði fé á sama tíma og verið er að láta Vegagerðina taka stórkostlegar upphæðir að láni. En ég sagði að ekki væri allt sem sýndist og mig langar aðeins til þess að rekja það. Í þeirri vegáætlun sem liggur fyrir samþykkt fyrir árið 1991--1994 var gert ráð fyrir því að verja á árinu 1993 6.556 millj. kr. til framkvæmda. Ef viðbótarféð, 1.550 millj., er tekið út úr þeirri nýju vegáætlun sem hér liggur fyrir til umræðu er nettótalan 5.716 millj. Mismunurinn er þá 840 millj. kr. sem hin nýja áætlun er lægri en sú eldri. Í viðbót við þetta er síðan ætlað að greiða 330 millj. í rekstur ferja og flóabáta af þessari áætlun sem fyrir liggur. Þá er lækkunin til vegaframkvæmda orðin 1.170 millj. kr. af þessum 1.550 millj. sem hæstv. ríkisstjórn hefur gumað mikið af að ætla að setja í viðbótarframkvæmdir og örva með atvinnu. Nettótalan sýnist mér vera 380 millj. Nú kann að vera, og ég ætla þá að hafa á því fyrirvara, að hér séu eitthvað mismunandi verðlagsforsendur en það getur ekki verið svo mikill mismunur að skipti sköpum. Þetta finnst mér benda til þess að þau fyrirheit sem gefin eru um verulega auknar framkvæmdir séu því miður minni en margir hafa vænst og hér sé því um ótrúlegan leikaraskap að ræða hjá hæstv. ríkisstjórn við uppsetningu á þessum málum. Nú er það svo að þau verkefni sem áætlað er að fara í fyrir þessar viðbótarkrónur, 1,5 milljarða, eru að sjálfsögðu brýn og áhugaverð mál sem ekki er auðvelt að leggjast gegn eða hafa á móti. En það sem er óvenjulegt við vinnubrögðin og framkvæmdina er að hæstv. ríkisstjórn og hæstv. samgrh. gera tillögu um hvernig þessu fé skuli úthlutað til einstakra stórra verkefna, en á móti er hins vegar Alþingi og hv. þm. ætlað að skera niður hina eldri áætlun frá því sem þeir höfðu áður ákveðið og fyrirhugað hafði verið. Það verður ekki auðvelt verk, hæstv. samgrh., og því miður hygg ég að það kunni að verða erfitt að ná um það samkomulagi í þingmannahópunum þó ég ætli ekki að hafa fyrir fram uppi neinar hótanir um það. Ég get a.m.k. látið þess getið að í þingmannahópi Norðurlands eystra hefur alla jafnan náðst um þessar framkvæmdir og þessa úthlutun fjár nokkuð gott samkomulag þó að menn kunni að hafa greint á um einstaka þætti. Talandi um það langar mig aðeins að nefna að við þingmenn Norðurlands eystra höfum hist einu sinni til að fjalla um þessa áætlun. Það verður að segjast að þrátt fyrir viðbótarfé sem varið er til stórra verkefna, tveggja eða þriggja framkvæmda í okkar kjördæmi, verðum við því miður að skera niður mjög stórar upphæðir og mjög mörg brýn verkefni vegna hins almenna niðurskurðar á vegáætlun. Nú er þetta aðeins vinnuplagg sem hefur verið lagt fyrir okkur hér í upphafi og ekki ástæða til þess að fjölyrða um það á þessu stigi. Það verður unnið nánar, bæði í samgn. þingsins og svo í þingmannahópnum á ég von á. Við munum að sjálfsögðu ræða þar nánar um málið. Máli mínu til rökstuðnings vil ég geta þess að átaksféð, ef svo má kalla það, þessar 1.550 millj. sem reyndar verða nettó miklu minna en það, eru í okkar kjördæmi 128 millj. 128 millj. eiga að renna til Norðurlands eystra af þessari upphæð samkvæmt þessum fyrstu drögum. En þær upphæðir sem við þurfum hins vegar að skera niður af þeirri áætlun sem við höfðum þegar ákveðið og samþykkt í þinginu eru rúmar 100 millj. kr. Það eru 17 millj. kr. í kafla norður frá Húsavík út á Tjörnesið. Það eru 27 millj. kr. í Kelduhverfinu. Það eru 42 millj. kr. á Brekknaheiðinni. Það eru 6 millj. kr. í vegarkafla á Aðaldalsvegi og 17 millj. kr. í vegarkafla í Reykjadal í Suður-Þingeyjarsýslu. Allir þessir kaflar eru, eins og hugmyndirnar liggja nú fyrir, felldir niður vegna þess að okkar hlutverk er það að skera niður 110 millj. kr. á sama tíma og það er hlutverk hæstv. ráðherra að úthluta í önnur verkefni 130 millj. kr. Þetta vildi ég draga hér fram, virðulegur forseti, til þess að benda á að það er því miður ekki allt sem sýnist og hefði verið ánægjulegt að geta fengið til viðbótar 1,5 milljarða kr. til þess að framkvæma fyrir í vegakerfi landsins á nýbyrjuðu ári. Varðandi svo þessar lántökur. Því miður er tími minn alveg að renna út en margt í raun ósagt en það verður að bíða 2. umr. að fara nánar yfir málið. Til viðbótar við þessar lántökur er, eins og ég nefndi í upphafi, gert ráð fyrir því að skerða tekjur til Vegasjóðs og láta þær renna beint í ríkissjóð. En ekki nóg með það. Við samþykktum í lok seinasta árs lög um breytingar í skattamálum þar sem gert er ráð fyrir því að verulegar upphæðir renni nú beint í ríkissjóð af bensíngjaldi sem hingað til hafa verið markaðir tekjustofnar Vegagerðarinnar. Nú á bensíngjald án viðkomu í Vegasjóði að renna beint í ríkissjóð, virðulegur forseti. Það hefði verið gaman að heyra þá yfirlýsingu frá hæstv. samgrh. að hann mundi beita sér fyrir því að sú fjárveiting, þeir sérstöku skattar sem Alþingi lagði á með lögum fyrir jólin, rynnu til þess að endurgreiða þetta lán. Í greinargerð með vegáætluninni sem við erum að ræða segir m.a.: ,,Ekki hefur enn verið tekin ákvörðun um lánstíma eða tilhögun á endurgreiðslu þessa láns``. Það mundi sannarlega létta aðeins á manni brúnina ef við vissum að endurgreiðslan yrði þó þannig en ekki af þeim takmörkuðu fjármunum sem Vegagerðin hefur nú þegar til framkvæmda og mættu gjarnan vera meiri.

Virðulegi forseti. Mér koma þessar umræður hér svolítið á óvart. Ég hefði frekar búist við því að þeir sem hér hafa talað af hálfu stjórnarandstöðunnar mundu fagna þeim sinnaskiptum sem orðið hafa hvað varðar framlög til vegamála. Hér hefur verið gerð sérstök tilraun til þess að þyrla upp moldviðri í kringum þá auknu fjármuni sem nú verða til skiptanna til framkvæmda og til stóraukins átaks í vegamálum. Það er eitt stærsta hagsmunamál landsbyggðarfólks að gera átak í vegamálum. Við þær aðstæður sem þjóðarbúið býr nú við í efnahagslífi þjóðarinnar hefði fremur mátt búast við einum niðurskurðinum í viðbót á þessum vettvangi í stað aukins fjármagns sem til skiptanna er núna. Það er staðreynd að á þessu ári verður meiri fjármunum varið til vegamála en gert hefur verið allt aftur til ársins 1983 eða í heilan áratug. Ég hef ekki tölur lengra aftur í tímann. Þetta segja tölur til um og um þetta þarf ekki að deila. Um það má að vísu deila hvernig fjármuna er aflað. Hitt er rétt að því sem næst í jafnlangan tíma hafa fjárlög verið afgreidd héðan frá Alþingi með halla og ríkissjóður rekinn með lánum til að brúa hallann. Það hefur sjaldnast verið umræðuefni hvernig á að greiða upp þennan halla. Hann safnast fyrir og er farinn að sliga þjóðarbúið svo að þriðji hver þorskur fer til greiðslu afborgana og vaxta sem þýðir að greiðslubyrðin er að komast upp í 30% miðað við útflutningsverðmæti þjóðarinnar. Þetta nefni ég hér vegna þess að það hefur verið gagnrýnt að þetta viðbótarfé, sem verður notað upp á 1.550 millj. kr., skuli vera tekið að láni og borgað í framtíðinni. Það kemur fram í till. til þál. um vegáætlun að ekki sé búið að ákveða hvernig að endurgreiðslum verði staðið og það verði seinni tíma mál. Ég lít svo á að þetta sé einn hluti af lánabyrði þjóðarinnar eins og gildir um önnur lán þjóðarinnar. Síðasta ár var líka mikið framkvæmdaár í sögu vegamála á Íslandi. Það var mesta framkvæmdaár miðað við tölur til framkvæmda allt frá árinu 1983 þrátt fyrir að um ákveðinn niðurskurð hafi verið að ræða miðað við þau lög sem gilda um fjáröflun til vegaframkvæmda. Það er ekki nýtt á Alþingi að gripið hafi verið til þeirra efnahagsaðgerða að skerða framlög til vegamála og taka markaðan tekjustofn að hluta til almennra útgjalda fyrir ríkissjóð. Að því hafa allar ríkisstjórnir staðið. En nú verða kaflaskipti. Ákveðið er að verja meiri fjármunum til vegamála en gerst hefur í heilan áratug.

Í tvo áratugi.

Hæstv. samgrh. bætir um betur og segir: Í tvo áratugi. Þetta er kjarni málsins. Og það þýðir ekkert fyrir þá sem vilja gera lítið úr þessu brýna lífskjaramáli þjóðarinnar að þyrla upp moldviðri og gera meira úr því hverjir skipta. Auðvitað er það rétt hjá hv. 1. þm. Austurl. að það er mjög brýnt að um framkvæmdir í vegamálum geti ríkt sem best eining og sem best samstaða. Ríkisstjórnin ákvað að láta fylgja með tilkynningu sinni um viðbótarfjárveitingu tillögur um það hvernig þessari viðbótarfjárveitingu skyldi varið. Það er eins og um allar tillögur í vegamálum að þar verða kannski ekki allir á eitt sáttir í upphafi. Það gilti um þessar tillögur eins og svo oft áður. En nú er komið fram á framkvæmdaár og ég veitti því athygli að hv. 1. þm. Norðurl. e. sagði að þetta væri til umræðu í sínum þingmannahópi og um þetta kynni að nást góð sátt. Og ég treysti því að í þingmannahópi Austurlands megi nást um þessar tillögur mjög góð sátt og skil ekki annað en grundvöllur sé til þess. Þau þrjú verkefni sem tillaga hefur verið gerð um að verja þessum fjármunum til á Austurlandi er til vegaframkvæmda í Austur-Skaftafellssýslu, á Berufjarðarströnd og til stórverkefnis, byggingar nýrrar brúar yfir Jökulsá á Dal. Það deilir enginn um hve mikið og brýnt mál það er að byggð verði ný brú yfir Jökulsá á Dal. Þar er svo komið að brúin virðist í langtum verra ásigkomulagi en menn gerðu sér grein fyrir fyrir nokkrum árum síðan. Síðast en ekki síst er þetta að verða erfiður þröskuldur sérstaklega fyrir stærri flutninga og þá á ég við fiskflutninga á milli fjórðunga. Það er því stórt og brýnt mál að þarna verði gerð varanleg bót á. Ég held að það ætti að nást gott samkomulag og eining um að þessari framkvæmd verði flýtt frá því sem vegáætlun gerði ráð fyrir. Tími minn er senn runninn. Ég fagna þeirri yfirlýsingu sem hæstv. samgrh. gaf í þinginu í síðustu viku að á morgun muni hefjast snjómokstur á leiðinni milli Norður- og Austurlands og þar verði mokað einu sinni í viku þannig þó að fært verði í tvo daga eins og veður og aðstæður leyfa. Þetta er fagnaðarefni og kannski fyrsta skrefið í átt að varanlegum vegabótum svo að þarna megi koma varanleg samgönguleið í framtíðinni, hvort sem það verður yfir öræfi eða meðfram strönd.

Virðulegur forseti. Aðeins út af því sem fram kom hér hjá hv. 5. þm. Austurl. um að hann væri undrandi á því að menn skyldu ekki fagna þessum 1.550 millj. kr. sem kæmu til viðbótar til vegaframkvæmda. Ég er jafnundrandi á honum að vera enn að tala um 1.550 millj. kr. til viðbótar framkvæmda í vegamálum. Hann veit það vel sjálfur sitjandi í fjárln. hvernig þessi mál líta út gagnvart þeim niðurskurði sem er í raun á vegáætluninni eins og hún liggur fyrir okkur samþykktri í dag. Það erum við út af fyrir sig fyrst og fremst óánægð með. Ég er ekki að hafa á móti því og fagna því að það skuli hægt að setja 300, 400 eða 500 millj. kr. í viðbót í þetta verkefni. Það er áhugavert en það er á sama tíma jafnfurðulegt að hæstv. ríkisstjórn skuli gera það sem aðalmál í sínu atvinnuuppbyggingarstarfi að setja þessa ,,gífurlegu`` fjármuni í vegagerð eins og hér hefur verið rætt um. Það er því miður það sem okkur virðist að ekki eigi að standa við. Varðandi aftur það að ég hafi látið þau orð falla að það næðist væntanlega góð samstaða um það í þingmannahópi Norðurlands eystra að afgreiða vegáætlunina að þessu sinni með sama sniði og verið hefur að undanförnu, þá ítreka ég að ég vonast til þess. En ég árétta að það verður erfitt að gera það á sama tíma og búið er að ákveða verulega stór verkefni sem ekki voru á vegáætlun en ætla síðan þingmönnum að skera niður þau verkefni sem við vorum fyrir tveimur árum búin að ákveða að fara í. Það er vandinn. Þess vegna mun fólk spyrja þegar það sér nýja áætlun: Hvernig í ósköpunum stendur á því að ráðast þarf í allan þennan niðurskurð þegar verið er að hrópa það út og hæla sér af því að verið sé að setja stóraukna fjármuni í vegaframkvæmdir?

Virðulegi forseti. Þegar verið er að tala um það að eitthvað sé aukið er rétt að miða við sama mælikvarða. Réttast er að miða við þann mælikvarða sem hv. síðasta ræðumanni er kannski næstur og það er síðasta heila ár hans í ríkisstjórn sem ráðherra. Þá stóð hann að því að verja 5,2 milljörðum kr. til vegamála. Núna er verið að verja tæpum 7 milljörðum kr. til vegamála. Ef þetta er ekki vitnisburður um að verið er að tala um raunaukningu til vegamála þá veit ég ekki hvar þarf að finna vitnin til. Við getum líka hugsað okkur annan mælikvarða til viðmiðunar. Ég held eigi að síður að þetta sé sá mælikvarði sem við skiljum öll hér inni.

Virðulegur forseti. Það er auðvitað endalaust hægt að velta sér aftur og fram með tölur. Það þekkjum við og vitum að er auðvelt verkefni í raun. Ég tel mig þó hafa dregið það mjög skýrt fram áðan þegar ég var að benda á það hver væri mismunurinn á þeirri vegáætlun sem við annars vegar höfum verið að vinna eftir og samþykkt er og hins vegar þeim hugmyndum sem hér liggja fyrir og þeim fullyrðingum að verið sé að stórauka framkvæmdir til atvinnusköpunar upp á 1,5 milljarða kr. Það voru mínar athugasemdir. Hverju hefur verið varið til vegamála í einhverri fortíð er svo auðvitað allt annað mál. Það getur verið ánægjuefni ef hægt er að auka þessar framkvæmdir frá því sem var 1990. Ég hygg að það sé það ár sem þingmaðurinn tók hér til viðmiðunar. Má auðvitað benda honum á það líka að eitthvað hefur verðlag breyst á þeim tíma þó að það hafi ekki verið mikið og skipti ekki neinum sköpum í þessum samanburði. En það sem ég dró fram hér og get staðið við, bæði gagnvart hv. þm. og öllum öðrum og sýnt mönnum það hvar og hvenær sem menn vilja á það líta, er að við erum að tala um að auka framkvæmdir frá því sem áður hafði verið fyrirhugað um líklega 400 millj. kr. en ekki 1.550 millj. eins og hv. þm. og hæstv. ríkisstjórn hafa látið í veðri vaka.

Virðulegi forseti. Til þess að fyrirbyggja allan misskilning, þá er ég að tala um tölur á föstu verðlagi. Ef hv. þm. Guðmundur Bjarnason sæti í ríkisstjórn nú og ætlaði að kynna fyrir okkur vegáætlun þá er hann stóð að að kynna árið 1990, þá væru tölurnar sem til umræðu væru 5 milljarðar 225 millj. kr. og hefði hann án efa verið stoltur af. Í staðinn erum við að tala um tölur til framkvæmda sem eru upp á 6 milljarða 936 millj. kr. og við hljótum að vera sammála um það, hv. þm. Guðmundur Bjarnason og ég, að við erum stoltari af þessari tölu en hinni lægri. Þetta er kjarni málsins. Að drepa málinu á dreif er að þora ekki að horfast í augu við þennan kjarna málsins. Við eigum að sameinast um að fagna þessu því aukin fjárveiting þýðir auknar framkvæmdir. Auðvitað eru þær atvinnuskapandi. En hinn atvinnuskapandi þáttur framkvæmdanna kemur best fram í betri samgöngum. Það þekkjum við vel sem úti á landi eigum heima.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Gunnlaugur Stefánsson sagði áðan að við ættum að fagna því að framkvæmdir í vegamálum væru auknar. Það hefur vissulega verið gert. Því var fagnað strax í haust þegar tilkynning kom frá ríkisstjórninni um auknar framkvæmdir upp á 1,8 milljarða kr. Síðan hefur þetta fjármagn minnkað raunar í 1.550. En það fylgdi náttúrlega þeim fögnuði stjórnarandstöðunnar og annarra þingmanna að þeir vildu vita hvernig þessar milljónir væru fengnar og hvernig vegáætlun mundi líta út. Ef við skoðum aðeins framlög til Vegagerðarinnar á síðustu árum, þá var vegáætlun skert af þessari ríkisstjórn um 350 millj. kr. árið 1991. Árið 1992 var vegáætlun skert um 750 millj. kr. og nú á að skerða um 344 millj. Allt þetta rennur beint í ríkissjóð og er skerðing upp á samtals 1.450 millj. kr. frá því að ríkisstjórnin tók við. Núna segist hún ætla að auka framlög til vegamála um 1.550 millj. Það munar ekki nema 100 millj. þarna. Og ef við tökum ferjurnar með er það líklega dæmi upp á 400 millj. kr. á þessu ári. Þar með erum við komin í mínus 300 millj. kr. frá því að ríkisstjórnin tók við. Það er auðvitað endalaust hægt að leika sér með tölur á þennan veg.

Virðulegi forseti. Hv. 6. þm. Vestf. sagði í andsvari sínu að hún hefði viljað vita hvernig ætti að verja þessum auknu fjármunum til verkefna í vegamálum. Það var kannski ein ástæða þess að ríkisstjórnin taldi rétt að leggja einnig fram tillögur um það hvernig þessum peningum ætti að verja um leið og hún tilkynnti að hún ætlaði að standa að því að aukið fé kæmi til framkvæmda í vegamálum. Þetta langar mig til að undirstrika sérstaklega vegna þess að hv. 6. þm. Vestf. gaf tækifæri til þess. Ég er sammála henni um að það er heiðarlegra að standa þannig að verki að ríkisstjórnin segi fyrir um það um leið og hún tilkynnir um svo stóraukið framlag til vegamála hvaða tillögur og væntingar hún hefur um það hvernig fénu verður varið. Ég held að það þjóni engum tilgangi að vera í orðhengilsleik um það hvernig tölur eru lagðar saman og dregnar frá. Kjarni málsins er náttúrlega hvað mikið fé er til skiptanna, til framkvæmda. Það er kjarni málsins. Erum við að auka fé til framkvæmda í vegamálum eða erum að minnka fé? Ef við ætluðum að láta allar vegáætlanir sem Framsfl. stóð að á árinu 1983--1991 gilda, þá erum við að tala hér um stóraukningu frá öllum árunum frá 1983 til ársins 1991.

Virðulegi forseti. Eins og ég sagði áðan eru allir ánægðir með það ef hægt er að veita auknu fé til vegamála en því miður virðist það ekki vera þannig hér að um mjög mikið aukið fjármagn til vegagerðar sé að ræða. Einnig það að þegar þessar tillögur ríkisstjórnarinnar komu fram voru það ekki bara tillögur sem síðan átti að fjalla um í þingmannahópum og samgn., eins og vegalög segja fyrir um, heldur var strax gefið leyfi til Vegagerðarinnar um að láta fara fram útboð án þess að það kæmi neitt til kasta Alþingis.

Virðulegi forseti. Þetta er afar sérstæður málflutningur sem hér er hafður frammi. Hér er sagt: Auðvitað fögnum við því ef um aukið fé er að ræða til framkvæmda í vegamálum. Síðan er farið að efast um að um aukið fé sé að ræða. Ég er að vitna í opinber gögn um að til framkvæmda og rekstrar í vegamálum eru tæpir 7 milljarðar kr. Á síðasta ári höfðum við um 5 ,7 milljarða til skiptanna. Samkvæmt þessum tölum erum við alla vega að tala um mun er nemur 1.200 millj. á milli ára. Ef ég ætlaði að miða við síðasta ár sem Framsfl. var við stjórn, þá værum við að tala um 1.700--1.800 millj. kr. Það er alveg sama hvaða viðmiðun er tekin til sl. 10 ára. Veljið þið bara eitt ár af síðustu tíu árum. Hæstv. samgrh. þorir að miða við 20 ár og þá er örugglega hægt að líta lengra aftur. Það er sama hvaða ár er tekið til viðmiðunar. Þessi tala er alltaf sú hæsta sem um ræðir til framkvæmda á þessu ári. Þetta er sá eini raunhæfi samanburður sem til er. Eru meiri peningar til skiptanna til framkvæmda á þessu ári en á fyrri árum? Sú er raunin. Og þetta er kjarni málsins. Við eigum ekki alltaf að fyllast skelfingu, eins og nóbelsskáldið sagði, um leið og við stöndum andspænis kjarna málsins.

Virðulegur forseti. Það er greinilegt að hv. 5. þm. Austurl. hefur fyllst skelfingu þegar hann fór að fara yfir það hvernig hefur farið fyrir því stórkostlega átaki í vegamálum sem var kynnt hér í haust. Hann hefur reyndar staðið í því að vera að reyna að sýna mönnum fram á að það sé meira fé á þessu ári til vegaframkvæmda en hafi verið. Það er ekki orðin hærri þúfan en þetta sem um er deilt að það þarf að sanna það hér í tölum að þetta sé hærra. Út af fyrir sig efast ég ekkert um að það verður meira fé handa á milli hjá Vegagerðinni til þess að nota í framkvæmdir á þessu ári en var í fyrra. En það er kannski ástæða til þess að bera saman örfáar tölur frá árinu í fyrra og nú. Þær sýna svo ekki verður um villst að niðurskurðurinn á síðasta ári, svo maður taki nú ekki niðurskurðinn sem var á árinu þar á undan með í reikninginn líka, kemur tæplega til baka með þeirri aukningu sem menn eru með á prjónunum núna. Og það er hægt að sýna fram á það með þessu dæmi sem ég er hér með. Á fjárlögum núna er gert ráð fyrir því að 344 millj. séu teknar í ríkissjóð, að 330 millj. fari til ferja og flóabáta og það verði hætt við lántökuna sem átti að vera í Vestfjarðagöng á þessu ári upp á 250 millj. Samtals eru þetta 924 millj. Stórátakið fór úr 1.800 millj. niður í 1.550, þ.e. lántakan og ef við drögum þessa upphæð frá eru eftir 626 millj. Ef við síðan drögum frá það sem skorið var niður á árinu í fyrra sem var samkvæmt tölum Vegagerðarinnar sem ég hef hér í höndum samtals 765 millj. frá vegáætlun og rauntekjum vegáætlunar í fyrra eins og þær hefðu orðið miðað við þær tölur sem þá voru, þá erum við komin niður í -139 millj. ef við tökum þessi tvö ár og skoðum þau og berum þau saman við þá vegáætlun sem var í gildi. Hvers vegna voru menn þá að leggja í þennan leiðangur? Ef menn hefðu leyft vegáætluninni að standa  Ég geri ekki ráð fyrir því að menn komist að einhverri niðurstöðu í þessum talnaleikjum sem hér hafa verið viðhafðir. En ég endurtek þá kvörtun mína að ég tel að það hefði verið miklu eðlilegar að málum staðið með því að láta vegáætlun standa og með því að fara eftir þeim leikreglum sem hafa verið viðhafðar hér fram að þessu við ákvarðanir um breytingar á vegaframkvæmdum. Það er kannski samt ástæða til að benda á það til þess að upplýsa það ef menn hafa ekki þær tölur hjá sér að á tímabilinu frá 1982--1992 verða mjög litlar breytingar á fjárframlögum til vegamála. Það er á sama verðlagi munurinn 1982 og 1992 5.341 millj. heildarútgjöld til vegamála 1982 og 5.565 millj. árið 1992. Og árið sem nú er hafið er engin undantekning þarna frá. Ef sú tala er dregin frá sem bætist við kostnað við ferjur og flóabáta, þá standa eftir 5.386 millj. áður en átakið kemur til viðbótar sem menn hafa verið að hæla sér af sem búið er að lækka niður og ég er búinn að fara hér örfáum orðum um hvernig kemur út í tölum. Mig langar að segja hér fáein orð um ferjurnar sem ég minntist hér á áðan að hafa verið fluttar til Vegagerðarinnar. Þá vil ég benda á það að í frv. til vegalaga sem liggur fyrir þinginu er í 23. gr. gert ráð fyrir því að það verði stefnubreyting hvað varðar ferjur og flóabáta. Og ég sé nú að tími minn er að verða mjög skammur þannig að ég mun ekki geta lokið því að fjalla um ferjur og flóabáta eins og ég vildi, en í þeirri breytingu, sem þarna er gerð, er gert ráð fyrir því að þær ferjur sem eru á ferjuleiðum, sem eru tengdar við vegi sem þar eru allt árið, falli út sem styrkhæfar í framtíðinni. Ég tel að það sé varhugavert að ákveða þetta og ég mótmæli þessari stefnu, en ég mun færa fram meiri rök fyrir því síðar.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Jóhann Ársælsson streittist við það hér í upphafi ræðu sinnar að reyna að reikna sig niður í einhverja lækkun og veit ég vel að þeir hv. þm. stjórnarandstöðunnar eru miklir reiknimeistarar og eyða löngum tíma í umræður um það hvenær hægt er að reikna hlutina langt niður fyrir það sem staðreyndir segja til um. Mig langar bara til þess að upplýsa hv. þm. Jóhann Ársælsson að ef flokksbróðir hans, Steingrímur J. Sigfússon, væri að leggja núna fram sína vegáætlun, sína framkvæmdaáætlun sem hann lagði fram árið 1990, þá væri hann að bjóða þér og mér upp á fjármagn til framkvæmda og reksturs upp á 5,2 milljarða kr. En núv. ríkisstjórn er að leggja fram tillögur um framkvæmda- og rekstrarfé upp á tæpa 7 milljarða kr. Hér er mikill munur á. Og veit ég það að hv. þm. Jóhann Ársælsson samfagnar mér og öðrum að hér hafa orðið sinnaskipti, hér hafa orðið kaflaskipti hvað varðar framkvæmdir í vegamálum sem er grundvöllurinn undir allri raunhæfri byggðastefnu. 

Virðulegur forseti. Ég tek undir það að það eru þarna á ferðinni veruleg sinnaskipti því að þegar við vorum að ræða um vegáætlun hér í fyrra, þá vorum við að reyna að fá stuðningsmenn ríkisstjórnarinnar til þess að hverfa frá villu síns vegar, þ.e. þeim niðurskurði sem þeir fá voru að berja hér í gegnum þingið. Það eru auðvitað sinnaskipti og hv. 5. þm. Austurl. getur kallað þetta kaflaskipti ef hann lítur svo stórt á málið. Og ég ætla alls ekki að draga úr því að þarna sé á ferðinni veruleg breyting. Ég býst við því að hv. þm. sé svona mikið niðri fyrir vegna þess að hann hafi lagt mikið á sig til að fá þessa breytingu í gegn í stjórnarflokkunum. Og það er auðvitað vel að honum hefur tekist það. En af því að hann nefndi hæstv. fyrrv. samgrh. og hvað hefði verið í gildi ef þær áætlanir sem hann lagði hér fyrir þingið hefðu staðið áfram, þá vil ég bara minna á það sem ég hef hér í höndunum og er plagg frá Vegagerðinni frá því í fyrra. Þar var gert ráð fyrir því að á vegáætlun 1992 yrðu 6.318 millj. kr. og eftir að það hefði verið reiknað til verðlags aftur og tekjurnar endurskoðaðar, þá væri þarna um að ræða rúma 6 milljarða. Þetta var skorið verulega niður og um rúmlega hálfan milljarð á því ári. Og þannig var gert ráð fyrir að vegáætlunin yrði yfir 6 milljarða á þessum árum sem þarna er verið að tala um. Ég tel þess vegna og það er ekki vafi að ef þær tölur yrðu skoðaðar og þær áætlanir sem lágu fyrir, þá hefði verið meira til skiptanna til vegaframkvæmda ef engu hefði verið breytt heldur en ef hefði verið farið að hringla í þessum málum með sama hætti og gert hefur verið.

Virðulegi forseti. Ég fagna skoðanaskiptum hv. þm. sem hér komu svo greinilega fram nú í síðustu ræðu hans. Nú er hv. þm. farinn að samfagna hinni raunverulegu niðurstöðu þegar hann hefur verið sannfærður um það hvað tölur segja klárt og kvitt um hve mikið er til framkvæmda í vegamálum nú og hve mikið var til framkvæmda í vegamálum hér á árum fyrrum og sérstaklega þegar hans eigin flokkur fór með þann málaflokk. Ég eyði ekki tíma mínum í það í pólitík að ræða það hverjum ber að þakka slíkt. Ef stjórnarandstaðan vill þakka sér þennan árangur, þá má hún eiga þær þakkir allar. En eitt veit ég að þetta er árangur sem skilar sér í bættum lífskjörum til þjóðarinnar og það er þjóðin sem á þetta skilið. En hverjum ber að þakka, það geta þeir leitt hugann að sem eru svo upphafnir í hégómanum að þeir hafa tíma og geð til slíkra umþenkinga.

Virðulegur forseti. Það hafa ekki orðið nein sinnaskipti hjá mér svo að ég hafi orðið var við. Ég sagði í upphafi ræðu minnar að það væri meira til framkvæmda á þessu ári heldur en hefði verið í fyrra og það væri enginn vafi. Og ég get endurtekið það hér ef það er ástæða til að gera það. Ég tel að þetta sé í raun og veru allt saman augljóst mál og menn geta farið yfir þær tölur og skoðað þær í krók og kring. Mín niðurstaða er sú að það sé minna til framkvæmda, ef litið er yfir 2--3 ár, en hefði verið ef menn hefðu látið það ógert að vera að hringla í vegáætlun. Og ég tel að við værum að mörgu leyti miklu betur sett, ég tel að það hefði alls ekki átt að fara svona að eins og gert hefur verið. Vegagerðin stendur frammi fyrir því að borga til baka stórkostlega peninga eftir stuttan tíma. Það hefur ekki verið gerð nein grein fyrir því, hvernig menn ætla að fara með það mál og ég tel að það hefði verið rétt að þessu staðið með því að taka þá peninga sem lagðir voru á bifreiðaeigendur núna við gerð fjárlaga að nota þá í vegaframkvæmdir og sleppa því að taka þessi lán. Þannig hefði átt að standa að þessum málum og þannig hefði þjóðin og bifreiðaeigendur sérstaklega orðið miklu ánægðari með þær álögur sem á þær hefðu verið lagðar. Og ég trúi því ekki að hæstv. samgrh. sé ánægður með það að fara út úr samgrn. eftir að hafa verið búinn að safna þar upp stórkostlegum skuldum eins og nú liggur fyrir að verði.

Frú forseti. Ég fer nú að halda að opnufrétt í Alþýðublaðinu sem ég las í morgun sé rétt og hér hafi stigið samgönguráðherraefni Alþfl. í stólinn, hv. 5. þm. Austurl., þar sem hæstv. samgrh. er nú orðinn bara statisti í þessum umræðum, en það stendur hér að ráðherraskipti hafi verið rædd þannig að hér kunna að vera kaflaskil  Vegamál og vegáætlun hverju sinni eru málefni sem þarfnast ítarlegrar umræðu og þau þarfnast samstöðu þingmanna. Og vegamál eru ekki svo pólitísk í sjálfu sér. Takmarkið er það sama: að bæta samgöngur. Ég hef ekki trú á öðru en allir þingmenn séu sammála um það og það er nauðsynlegt að halda þannig á þeim málum að þar sé litið á heildarhagsmuni og málum sé þokað nokkuð á leið. Ég fagna því auðvitað þegar ríkisstjórnin tekur þá ákvörðun að veita viðbótarfjármagni til vegagerðar, en það viðbótarfjármagn, eins og hefur verið rakið hér, er auðvitað háð ýmsum skilyrðum. Það er lántaka sem á að greiða síðar og það er eins og fram kemur í vegáætluninni ekki ákveðið hvernig þeirri endurgreiðslu verður háttað. Verður byrjað að endurgreiða þetta lán á næsta ári? Verður byrjað að endurgreiða það einhvern tíma seinna eftir þetta kjörtímabil eða hvernig verður þessari endurgreiðslu háttað? Það þarf auðvitað að koma í ljós áður en þessi vegáætlun er afgreidd hér og e.t.v. getur hæstv. samgrh. upplýst eitthvað um það, því að hann á vafalaust eftir að tala hér við þessa umræðu, um stöðu þeirra mála nú. En það er alveg rétt sem fram hefur komið trekk í trekk að hér er ekki allt sem sýnist. Menn leggja ekki vegi fyrir fjármagn sem ferjusiglingar eru kostaðar með og það hafa verið teknar ákvarðanir um að taka endurgreiðslu og lántöku vegna Vestfjarðaganga inn í vegáætlun. Ég þarf ekki að rekja það því að það hefur verið rakið hér á undan í þessum stutta tíma sem ég hef til ráðstöfunar hér. Ég vil koma hér inn á vegi sem hafa verið lítið ræddir varðandi vegáætlun og kannski lítið ræddir í gegnum árin og það eru sýsluvegirnir. En það er því miður þannig að það er dregið saman fjármagn til þeirra við þessa vegáætlun. Hér er ekki um ýkjamiklar fjárhæðir að ræða miðað við heildina en eigi að síður er það þó tilfinnanlegt og það er vegna þess að það er ekkert langt síðan að þessir sýsluvegir komu yfir á ríkið eingöngu og það hefur ekki verið staðið við af ríkisins hálfu að leggja það fjármagn í sýsluvegina sem var lagt til þeirra áður, meðan þetta var sameiginlegt verkefni ríkis og sveitarfélaga. Sveitarfélögin lögðu yfirleitt fram mótframlag. Þess hefur ekki verið gætt að það fjármagn héldi sér að raungildi sem lagt er til sýsluveganna. Ég beini því nú til samgn. að hún skoði þetta sýsluvegamál, kynni sér það rækilega og leiti leiða til úrbóta því að víða á landinu hagar þannig til að það eru mjög mikil verkefni eftir í sýsluvegunum. En ég vil minnast á þetta mál sérstaklega þó að hér sé talað um ýmis stærri málefni og miklar tengingar og mikil verkefni í vegagerð. Ég vil einnig nota þetta tækifæri til þess að inna hæstv. samgrh. eftir því og spyrja hann að því hvort það séu uppi áform um að breyta áherslum í jarðgangagerð á Íslandi. Það var samstaða um það að ég hélt þegar jarðgangagerð var hafin á ný á Vestfjörðum að forsendan fyrir jarðgangagerð væri sú að rjúfa einangrun byggða. En nú heyri ég það, og sá í sjónvarpsviðtali hæstv. samgrh. ýja að því, að það væri ekkert sjálfgefið að þetta yrði áfram við lýði og það gæti alveg eins komið til að jarðgöng undir Hvalfjörð yrðu næst á eftir Vestfjarðagöngum. Nú er það hin ágætasta framkvæmd í sjálfu sér og styttir leiðir á milli byggðarlaga en það gilda þar um sérstök lög og áætlun um að taka þar veggjald og taka þá framkvæmd ekki inn í vegáætlun. Ég vil inna hæstv. samgrh. eftir því hvað liggi að baki slíkum yfirlýsingum eins og ég hlýddi á að hann gaf í sjónvarpi nú nýverið. Það hefur verið rætt um vinnubrögðin varðandi þessa vegáætlun og hv. 1. þm. Austurl. gerði því skil og ég hef í rauninni litlu við það að bæta. Það hefur verið tilkynnt og er öllum kunnugt um lista ríkisstjórnarinnar yfir það hvernig á að verja þessu viðbótarfjármagni sem hún kallar. Og það er sagt frá því í vegáætlun að sú skrá sé lögð fram með vegáætlun nú, það er hér á bls. 27, með leyfi forseta: ,,Ákvörðun ríkisstjórnarinnar fylgdi skrá yfir þau verkefni sem njóta skyldu hins aukna fjármagns. Verður sú skrá lögð fram við meðferð málsins á Alþingi.`` Ég vil nú beina þeirri fyrirspurn til hæstv. samgrh. hvort það er ætlunin að leggja þetta fyrir Alþingi þannig að Alþingi geti breytt einhverju þarna um. Ég er sammála því sem fram hefur komið að það er ekkert auðvelt að breyta slíku eftir að búið er að leggja fram skrá um hin þörfustu verkefni  Það þarf engum blöðum um það hér að fletta að ef það er ekki meining ráðherra að Alþingi geti breytt hér stafkrók, þá er það að sjálfsögðu lögbrot.

Hæstv. forseti. Það er auðvitað algerlega út í hött að það sé lögbrot að leggja vegáætlun fyrir með þeim hætti sem hér hefur verið gert. Þessu er margsvarað hér í ræðustól, hefur verið gert af öllum ráðherrum á öllum tímum að flytja þáltill. og frumvörp í samræmi við venjur og að fengnu samþykki innan ríkisstjórnar. En það er auðvitað alveg út í hött að það sé lögbrot.

Hæstv. forseti. Eins og ég tók fram skiptir það meginmáli og það kom ekki fram í máli ráðherra hvort ríkisstjórnin ætlast til þess að þessi skrá, sem lögð er fram með vegáætluninni, sé óbreytanleg. Ég hef heyrt að ríkisstjórnin líti þannig á en það er mikilvægt að það komi hér fram frá hæstv. samgrh. hvort hann lítur svo á. Ég lít náttúrlega svo á að Alþingi eigi að fjalla um þessa skiptingu. En ég segi það jafnframt að það er ólíklegt að Alþingi treysti sér til að gera miklar breytingar á þessari skiptingu eftir að það hefur verið fjallað um hana úti í þjóðfélagingu. Þess vegna eru þessi vinnubrögð náttúrlega alveg óhæf. Alþingi á að sjálfsögðu að fjalla um skiptinguna.

Hæstv. forseti. Það er eðlilegt að þingmenn Framsfl. tali um að þessi vinnubrögð séu ótæk. Þeir hafa ekki vanist því síðan 1991 að vera í stjórnarandstöðu og kunna ekki til verka á þeim vettvangi en það er kominn tími til.

Frú forseti. Stundum getur nú málflutningur hæstv. ráðherra verið með þeim hætti að maður hikar við að fara upp í stólinn til andsvara. Það er náttúrlega lýðum ljóst að ráðherrann hefur skotið sér undan því að svara þeirri spurningu minni, sem er ósköp einföld, hvort hann líti svo á að sú skrá yfir framkvæmdir og skiptingu framkvæmda, sem er lögð fyrir Alþingi með vegáætluninni frá ríkisstjórninni, sé óumbreytanleg eða hvort hann líti svo á að Alþingi eigi að fjalla um þetta á venjulegan hátt. Ég óska eftir því að hæstv. ráðherra fjalli um þessi mál öðruvísi en með útúrsnúningum og orðhengilshætti. Og ég krefst þess að þessum spurningum sé svarað því að svarið við þeim er einfalt.

Virðulegi forseti. Það hefur nú komið fram í umræðunni að það væri ekki að ófyrirséðu þó að þingmenn létu í ljós skoðanir sínar og áhuga þegar málefni af þessum toga eru rædd hér á Alþingi. Það er að sjálfsögðu vísara heldur en frá þurfi að segja að fá mál eru mikilvægari fyrir fólkið í þessu landi, ég tala nú ekki um fólkið úti á landsbyggðinni, en umbætur í vegamálum. Og þótt mikið hafi áunnist í þeim efnum á síðustu árum, þá er eins og þessi mál séu alltaf jafnbrýn. Hér hafa menn rætt vítt og breitt um þá vegáætlun sem til meðferðar er að þessu sinni, endurskoðun á fjögurra ára áætlun sem afgreidd var hér á Alþingi árið 1991. Samkvæmt því sem ég get lagt mat á, þá sýnist mér að það liggi fyrir tvær afar mikilvægar niðurstöður í vegamálum á grundvelli þessarar vegáætlunar. Sú fyrri er að vegáætlun frá árinu 1991, eins og hún var þá afgreidd, bjartsýn vegáætlun afgreidd hér á Alþingi nær að ganga fram í öllum meginatriðum. Ég hygg að það dyljist engum þingmanni sem hefur starfað hér um einhver ár á Alþingi að venjulega hefur endurskoðun á fjögurra ára áætlun leitt til þess að það hafi þurft að draga úr vegaframkvæmdum gagnstætt því sem nú er. Önnur mikilvæg niðurstaða fæst líka við gerð þessarar áætlunar og hún er sú að það sér fyrir að hringveginum verði lokað á allra næstu árum með vel uppbornum vegum og á þá lagt bundið slitlag. Ég geri ráð fyrir því að þegar hv. alþm. hafa farið yfir þessi mál í kjördæmahópunum, þá verði mönnum þetta mætavel ljóst. Nú er það þannig að það er að sjálfsögðu mikið af vegum utan hringvegarins og ekki skal ég draga úr þörfinni fyrir umbótum á þeim vegum, en það vill svo til að þegar horft er til kjördæmanna sem eiga hlutdeild í hringveginum, Suðurland, Vesturland, Norðurlandskjördæmin bæði og Austurland, þá stendur langmest út af í Austurlandskjördæmi. Innan örfárra ára virðist mér að það verði búið að leggja bundið slitlag á hringveginn nema í Austurlandskjördæmi og reyndar einnig austast á Norðurl. e. Það er alveg augljóst mál að þær áherslur sem hafa komið inn í þessa umræðu með hinu svokallaða viðbótarfjármagni taka að nokkru mið af þessum staðreyndum. Og afar fljótt á litið, án þess að ég hafi nú farið í gegnum það mál ítarlega, þá sýnist mér jafnvel að hlutur Austurlandskjördæmis sé a.m.k. síst verri, kannski er hann betri heldur en annarra kjördæma að þessu leyti. Ástæðan er sú að þetta óskaplega umdeilda verkefni, bygging brúar á Jökulsá á Dal, er fjármagnað að stórum hluta til af Stórverkefnasjóði eins og sú framkvæmd á rétt til. Og það er vissulega kaldhæðni örlaganna í þessari umræðu, og sýnir nú hvernig mál af þessum toga geta spunnist, að þetta er þessi umdeilda framkvæmd í Austurlandskjördæmi. Nú er það svo að þingmenn Austurl. hafa enn ekki farið yfir drög að nýrri vegáætlun nema mjög lausleg drög sem þeim var afhent, mig minnir 17. nóv. sl. og þá sem trúnaðarmál. Þau voru það ófullkomin að þau voru ekki tæk til umræðu, t.d. í kjördæminu, en samkvæmt þeim og við samlestur á þeim og gildandi vegáætlun, þeirri vegáætlun sem verið er að fjalla hér um, þá sýnist mér að nær öll verkefni í kjördæminu muni geta gengið fram og þar að auki þær áherslur í vegamálum sem viðbótarfjármagnið gerir ráð fyrir. Fyrir mér, síðan ég kom á þing, er þetta grundvallarbreyting frá því sem verið hefur í þessum málum, alger grundvallarbreyting í þá veru að styrkja og auka vegaframkvæmdir í Austurlandskjördæmi. Og ég satt að segja trúi því nú ekki þegar menn fara að líta á þessi mál í betra næði  Ég vil aðeins taka það fram í þessu sambandi að lántaka er ekki nýlunda og mér finnst ástæða til að það komi hér skýrt fram í þessari umræðu að það hefur verið fallið frá lántöku til Vestfjarðaganganna upp á 600--700 millj. þannig að það verður náttúrlega að draga þá lánsheimild frá því sem hér er gert ráð fyrir. Og að síðustu, virðulegi forseti, vil ég taka það skýrt fram að ég ber fulla ábyrgð á þeirri ákvörðun 

Virðulegi forseti. Það er út af fyrir sig mikilvægt að það hefur verið upplýst hér á Alþingi að sá nýi háttur sem hefur verið tekinn upp við gerð vegáætlunar er sá að hæstv. samgrh. hefur væntanlega gert tillögur í samráði við þingmenn stjórnarliðsins á Alþingi. Þá vitum við það að hér eru komin upp alveg ný vinnubrögð, að það er ekki ætlast til þess að þingmenn stjórnarandstöðu fjalli um vegáætlun nema til málamynda og það er væntanlega það sem hæstv. samgrh. á við þegar hann vill kenna Framsfl. hvernig hann á að vinna í stjórnarandstöðu. Hann sagði það hér áðan að það væri nú kominn tími til að kenna þessum flokki að vinna í stjórnarandstöðu og ég vænti þess að það séu þessi nýju vinnubrögð að samgrh. sé þeirrar skoðunar að þingmenn stjórnarandstöðunnar eigi ekkert að hafa um þessi mál að segja. Það hefur verið upplýst hér af hv. þm. Agli Jónssyni að þetta hafi verið gert af stuðningsmönnum ríkisstjórnarinnar. Þá vitum við það. En þá er náttúrlega alveg tilgangslaust að kalla okkur á þá málamyndafundi um þessi mál því að það liggur alveg fyrir að það verður að skera niður ýmsar framkvæmdir. Það er ekki rétt sem hv. 3. þm. Austurl., Egill Jónsson, sagði að það verði hægt að ljúka við þær framkvæmdir sem gert er ráð fyrir samkvæmt gömlu vegáætluninni, hvað þá samkvæmt langtímaáætluninni. Þar eru ýmsar framkvæmdir sem verða út undan og ég sé ekki betur en hætta verði við þær. Það er þá jafnframt ákvörðun þessara manna sem vilja kenna öðrum að vinna í stjórnarandstöðu að þessar framkvæmdir verði skornar niður. Það er þá væntanlega ekki ætlun þeirra að kalla þá neitt sérstaklega til sér til aðstoðar við það.

Hæstv. forseti. Efnislega kom ekkert fram í þessari ræðu. Ég vil bara geta þess að auðvitað hafa menn gengið frá vegáætlun á Austurlandi áður án þess að vera þar í fullri sátt. Má vel vera að hægt sé að fletta upp einhverju eftir hv. 1. þm. Austurl. í þeim efnum. Við skulum þá líta á það hér við afgreiðslu málsins síðar.

Virðulegi forseti. Í tilefni af ummælum hv. þm. Egils Jónssonar um að ég hafi tekið fullan þátt í undirbúningi fjárlagagerðarinnar, m.a. með því að eiga aðild að þessum undirbúningi í sambandi við að því yrði komið til leiðar að viðbótarvegafé mundi tengjast fjárlagagerðinni, þá er það rétt. Ég tók fullan þátt í þeirri vinnu og ég tek líka fulla ábyrgð á þeim gjörðum öllum saman. Hér er verið að reyna að þyrla upp moldviðri um eitthvað sem er ekki kjarni málsins. Ég trúi ekki öðru en um það náist góð sátt í Austurlandskjördæmi undir forustu fyrsta þingmanns kjördæmisins að skipa vegamálum eins og best verður á kosið og taka tillit til allra aðstæðna eins og framast má. Ég veit að hv. 1. þm. Austurl. mun halda áfram að gegna þessu mikilvæga forustuhlutverki, eins og hann hefur gert, hér eftir sem hingað til og þar með leggja sitt af mörkum til að tryggja þá einingu og samstöðu sem verður að ríkja í þingmannahópnum, ekki bara um þessi málefni heldur svo fjölmörg önnur sem við þurfum að vinna saman að og láta ekki þessa uppákomu verða til þess að trufla þá einingu á nokkurn hátt. Ég treysti fyrsta þingmanni kjördæmisins til að halda áfram að gegna þessu einingarhlutverki.

Forseti vill taka fram að við umræður um þáltill. hefur flm. 15 mínútur en aðrir þingmenn 8 mínútur en hver má tala tvisvar sinnum.

Herra forseti. Umræður í þinginu virðast hafa þróast á nokkuð svipaðan hátt og veiðiskapur í fiskveiðilögsögunni, þ.e. andsvörin eru eins og krókaleyfin, menn eru farnir að verða ansi frekir til fjörsins í þeim efnum. En hér hefur komið fram sú skýring að væntanlegt samgönguráðherraefni eigi hlut að máli og kannski eigum við eftir að sjá þá breytingu. Ég tel að í umræðum um vegamál hljótum við í fyrsta lagi að telja að formsins vegna sé rétt að á fyrstu blaðsíðu standi: Markaðar tekjur fært í ríkissjóð og svo komi lántökur. Það er hið rökrétta heiti þó vissulega sé rétt að þær hafi fengist í gegn vegna þess að menn vita að vegagerð er atvinnuskapandi. En það eru líka þær framkvæmdir sem fást með mörkuðum tekjustofnum og þrátt fyrir allt er meginmarkmið með vegagerð að leggja vegi en ekki að skapa atvinnu. Það hygg ég að við hæstv. samgrh. séum sammála um því þá tækju menn náttúrlega upp allt önnur vinnubrögð, notuðu hjólbörur og haka ef hugsunin væri bara sú að skapa atvinnu. Ég held aftur á móti að í umræðunni sem hér fer fram þurfi ekki að deila svo mjög um að ýmsar breytingar eiga sér stað. Hér eru flóabátarnir settir inn. Því fylgja bæði kostir og gallar. Kostirnir liggja í því að þá verður horft heildstæðara á hvað menn eru að gera í samgöngumálum. Það tel ég tvímælalaust af hinu góða. Hættan liggur aftur á móti í því að sumum finnist að hægt sé að ganga ótæpilega á vegaféð og nota það til flóabátastarfsemi. Út úr samgönguþættinum hafa farið fjárveitingar til Skipaútgerðar ríkisins og það gerir að verkum að sums staðar er enn þá brýnna en áður var að hraða vegaframkvæmdum. Og ég held að kjarni málsins sé sá að það verður að fást almennari skilningur á því að vegaframkvæmdir lúta ekki sömu reglum og þegar við erum að verja fé hvort heldur er til skólamála eða heilbrigðismála. Fjármunirnir, sem varið er til vegaframkvæmda, eru tekjur sem Vegagerðin fær vegna þess að vegir eru til í landinu. Menn eru að greiða þennan skatt fyrir það að ferðast eftir þessum vegum. Ef sá skattur væri núna að fullu innheimtur eins og lög leyfa væri bensíngjaldið sennilega um 250 millj. kr. hærra á því ári sem nú er að líða en hugmyndir eru uppi um. Ég segi þetta til að benda á það að það verður beint samræmi á milli þess hvað er að gerast í vegamálum og þess hvaða tekjur við höfum. Ég vil að það sé litið á Vegagerðina sömu augum og Póst og síma hvað það snertir að þarna sé um tekjur að ræða sem byggjast á umferðinni og ef við náum árangri í því að bæta samgöngunetið, þá verða tekjurnar meiri og þar af leiðandi líka, eins og fram hefur komið, til hagsbóta fyrir þá sem fara um vegina. En það er fleira sem skiptir miklu meira máli en þetta eitt. E.t.v. mun hæstv. samgrh. hafa höfuðáhrif á þá þróun hvort ferðamannastraumur til landsins eykst eða ekki. Hann ber höfuðábyrgð á þeirri þróun. Þegar ég segi þetta minni ég á þá staðreynd að sá sem hefur stýrt markaðsstarfi bændagistingar lét þau orð falla á ráðstefnu um þessi mál á Hvanneyri að þrír af hverjum fjórum útlendingum sem vildu koma til landsins hættu við þegar þeir heyrðu hvaða verð væri á bílaleigubíl á Íslandi, þ.e. þriðji hver sem leitaði eftir gistingu í því formi að um bændagistingu væri að ræða. Eini möguleikinn til að ná bílaleigukostnaði verulega niður í landinu eru bættir vegir. Það er lykillinn að því að ná þessum kostnaði niður og það er lykillinn að því að fá fleiri ferðamenn til að feraðst um landið. Hitt er svo líka ærið umhugsunarefni ef við hugsum okkur að fjölskyldur sem eru að taka ákvarðanir um hvernig þær ætla að verja sínu sumarfríi eru að greiða stórfé til íslenska ríkisins ef þær taka ákvörðun um að verja sínu sumarfríi innan lands. Þá eru þær að greiða skatta af öllu því fé sem þær greiða fyrir þessa þjónustu. Hvað skyldi hafa meiri áhrif á það en nokkurt annað hvort þær verja sínu sumarfríi innan lands? Það er ástand veganna. Búa menn við það hættuástand að ef þeir ferðst, t.d. hringveginn, geti það legið fyrir að lakkið á bílnum sé stórskemmt þegar þeir komast á leiðarenda? Eða búa þeir við það ástand að þeir eigi nokkuð öryggi í því að komast með bílinn sæmilega heilan heim? Þetta segi ég hér vegna þess að ég er þeirrar skoðunar að það sé rétt stefna að taka lán til vegagerðar og hraða framkvæmdum. Aftur á móti get ég ekki samþykkt að það geti verið réttlætanlegt að færa tekjur frá Vegagerðinni í ríkissjóð. Það er ekki réttlætanlegt. Það er ekki réttlætanlegt vegna þess að uppbygging veganna er e.t.v. mesti og besti lykillinn að auknum hagvexti í landinu. Hæstv. samgrh. hefur mörg skemmtileg viðfangsefni við að glíma í samgöngumálum landsins. Hann þarf á sumum sviðum að marka afgerandi stefnu um það hvað beri að gera. Ég hef varpað þeirri spurningu til sitjandi samgrh. og vil endurtaka hana hér: Hver er stefnan varðandi einbreiðu brýrnar? Á að halda áfram að byggja einbreiðar brýr á stofnbrautum landsins? Á að halda áfram að útbúa þessar slysagildrur sem í framtíðinni eiga eftir að verða til þess að valda dauðsföllum? Er ætlunin að breyta um stefnu varðandi það að á stofnbrautum landsins verði ekki haldið áfram að leggja einbreitt slitlag heldur aðeins tvíbreitt slitlag? Ég varpa báðum þessum spurningum fram en ætla að nýta minn tíma seinna til að tala aftur við þessa umræðu.

Hæstv. forseti. Út af síðustu ummælum hv. þm. Ólafs Þ. Þórðarsonar vona ég að ég megi lýsa því yfir að ekki sé fyrirhugað að byggja einbreiða brú yfir neina stofnbraut hér á landi og vona að svo verði ekki eftirleiðis. Á hinn bóginn er það rétt sem hv. þm. sagði að þar er mörg slysagildran og óheyrilegt fjármagn sem þarf að kosta til þess að ryðja þeim öllum burtu. Út af því sem hv. þm. Jón Kristjánsson sagði, þá vísaði hann til ummæla sem ég á að hafa viðhaft í sjónvarpi um það að Hvalfjarðargöng gætu orðið næstu göngin. Þetta er ekki annað en það sem ákveðið var af fyrri ríkisstjórn að sérstöku fyrirtæki, Speli, var falið að undirbúa hugsanlega jarðgöng undir Hvalfjörð. Sú vinna er enn í gangi. Síðasta greinargerð frá þessu fyrirtæki barst fyrir skömmu. Ég hef sent hana Vegagerð til umsagnar og hef í rauninni ekki meira um það mál að segja að sinni. Það liggur ekki fyrir að í þessi jarðgöng verði ráðist. Þau eru að sjálfsögðu algerlega óháð öðrum framkvæmdum að því leyti að sjálf göngin koma ekki inn á vegáætlun en ævinlega hefur verið gert ráð fyrir því að tenging ganganna við aðalþjóðvegakerfið yrði kostuð af vegafé, eins og ég skil það mál, og kemur auðvitað ekki jarðgöngum á Austurlandi við ef hv. þm. var að vísa til þess. Ég vil minna á að samkvæmt þáltill. sem fyrir lá og samkvæmt þeim hugmyndum sem fram komu í þeirri vegáætlun sem ekki var samþykkt var gert ráð fyrir því um aldamótin að ráðast í jarðgöng á Austurlandi. Nú heyri ég að hv. 1. þm. Austurl. leggur áherslu á að þau jarðgöng verði undir Hellisheiði. Það kostar um 2--3 milljarða kr. Hann vill bíða með að leggja í það að tengja Norður- og Austurland þangað til hægt er að ráðast í þau jarðgöng. Mér finnst það fulllangur tími. Á hinn bóginn vakti það athygli mína hversu hart hann brást við, og raunar líka fyrrv. samgrh., hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, varðandi þær hugmyndir sem nú eru uppi um að reyna að bæta vegina milli Norður- og Austurlands. Eins og þeim á að vera kunnugt, a.m.k. fyrrv. samgrh., er versta haftið nú þegar snjóar að ráði á Mývatnsöræfum frá Búrfellshrauni á nýja leið eins og sagt er. Það er um 10--11 km kafli og kostar um 100 millj. kr. Auðvitað væri hægt að ráðast í hann ef peningar væru fyrir hendi. En það kemur mér algerlega á óvart ef menn eru að tala um það á Alþingi sem einhverja ósvinnu að setja sér það mark að loka hringveginum og raunar undarlegt ef úrtöluraddir í þeim efnum koma eingöngu frá Austurlandi og Norðurlandi eystra, sem er alveg gagnstætt þeim röddum sem ég heyri úr þessum kjördæmum báðum hvort sem ég tala um sveitarstjórnarmenn á Austurlandi eða sveitarstjórnarmenn í Norðurlandi eystra, hvort sem ég tala um menn sem standa fyrir atvinnurekstri á Austurlandi eða Norðurlandi eystra eða hinn almenna borgara sem ekki á eins beinna hagsmuna að gæta og þeir sem eiga atvinnu sína undir flutningum. Þess vegna hafa orðið mjög góð viðbrögð við því að nú á að gera tilraun til þess að halda leiðinni opinni. Það er auðvitað mjög úrhendis ef menn ætla það að vöruflutningabílar eigi að aka um Þórshöfn og Vopnafjörð og þá væntanlega upp á Möðrudalsöræfin þaðan því að ekki er hægt að búast við því að hægt sé að halda vöruflutningum gangandi yfir veturinn með því að fara yfir Hellisheiði. Það eru þá alveg ný tíðindi ef sú leið ætti að vera trygg í þeim efnum. Þessi umræða mun auðvitað halda áfram en um þá vegáætlun sem nú liggur fyrir og þá langtímaáætlun um vegagerð sem var lögð fram á síðasta þingi en fékk ekki þinglega meðferð vil ég almennt segja að það var síður en svo full samstaða um hana og fullkomlega rangt hjá hv. 1. þm. Norðurl. e., Guðmundi Bjarnasyni, að ég hafi verið sammála þeim áherslum sem komu fram í vegáætlun fyrir síðustu kosningar. Ég var mjög áhugasamur um það að ljúka veginum milli Dalvíkur og Ólafsfjarðar, eins og hv. þm. er kunnugt, en á hinn bóginn varð ég að sætta mig við að meiri hluti Alþingis var annarrar skoðunar, sú ríkisstjórn sem þá sat og sá þingmeirihluti sem þá réði. Fyrir bragðið var vegurinn milli Ólafsvíkur og Dalvíkur utan vegáætlunar. Ég hef á hinn bóginn eftir að ég kom í sæti samgrh. beitt mér fyrir því að þar verði bætt úr. Það kom líka skýrt fram í nefndinni um langtímaáætlun sá mikli áhugi sem ég hafði fyrir því að leggja veg milli Norður- og Austurlands, eins og hafði raunar áður komið fram í tillöguflutningi á Alþingi hjá hv. 3. þm. Austurl. Ég álít með öðrum orðum rangt að Alþingi sé á síðasta ári kjörtímabils að velta fyrir sér langtímaáætlun í vegagerð. Reynslan hefur sýnt að eftir kosningar hafa menn ekki verið menn til þess að standa við sínar vegáætlanir. Ef Framsfl. endilega vill er hægt að rifja upp ýmis dæmi þess frá síðustu 20 árum. Ég vil líka taka það alveg skýrt fram að ég man ekki eftir öðru dæmi um það nú að hægt sé að standa við vegáætlun sem samþykkt var fyrir kosningar. Það er auðvitað algerlega út í bláinn að vera að breiða sig út með þeim hætti að segja að það muni einhverju smáræði í framkvæmdafé nú og hjá síðustu ríkisstjórn. Ég hóf ekki þessar umræður en ef við lítum á framkvæmdamáttinn í nýjum þjóðvegum, þá er það þannig þau ár sem forveri minn var samgrh.: 2,1 milljarður 1989, 2,2 milljarðar 1990, 2,4 milljarðar 1991, 3,7 milljarðar nú. Það lætur nærri að meðan hann hafði efni á því og ráð að láta 2 kr. í nýbyggingar vega eru lagðar 3 kr. á þessu ári. Það er 50% aukning í framkvæmdamagni frá þessum tíma. Svo kemur hér upp hver þingmaður stjórnarandstöðunnar á fætur öðrum og er að tala um að þetta sé sjálfsagður hlutur. Ef þetta er sjálfsagður hlutur nú á þessum þrengingartímum af hverju var þetta ekki sjálfsagður hlutur meðan Alþb. fór með samgöngumálin og á þessum 20 árum sem Framsfl. var við völd? Það er auðvitað laukrétt að á einum tíma var meiru varið til vegagerðar. Það var þegar samtímis voru lagðir vegirnir út frá Reykjavík austur yfir fjall og lokið við veginn yfir Skeiðarársand. Þá var meira fé varið til samgöngumála en verið hefur síðan og þá lagði þjóðin öll metnað sinn í það að koma veginum austur eins og ég veit að utan þessara þingsala er fullkomin samstaða um hjá þorra þjóðarinnar að tími sé kominn til að loka hringveginum. Það er rétt sem hv. 3. þm. Austurl. sagði áðan. Á þessu ári verður búið að leggja bundið slitlag á hringveginn í öllum kjördæmum öðrum en Norðurl. e. og Austurlandi nema á Öxnadalsheiði er eftir smákafli.  Hv. 6. þm. Vestf., Jóna Valgerður Kristjánsdóttir, kvartaði í fyrsta lagi yfir því að erlendir sérfræðingar kæmu að störfum hér. Hér er um tilraunir að ræða í sambandi við lagningu bundins slitlags og verið að sækja sérfræðiþekkingu út fyrir landsteinana. Það er alls ekki í fyrsta skipti sem það er gert. Á þessu ári á að verja 30 millj. kr. til tilrauna, 28 millj. á næsta ári, á árinu 1991 27 millj. og þar fram eftir götunum. Þetta hafa verið svipaðar fjárhæðir og ég álít að því fé sé ekki illa varið. Hv. þm. spurði jafnframt hvort inni í þeim 413 millj., sem gert er ráð fyrir að fari á höfuðborgarsvæðið, væru greiðslur í samræmi við þann samning sem fyrrv. fjmrh. og fyrrv. borgarstjóri gerðu. Svo er, þar er um 130--140 millj. kr. að ræða sem er svipuð upphæð og gert hafði verið ráð fyrir í þeirri vegáætlun sem nú gildir, ef ég man rétt. Ég þori ekki að fullyrða á hvorn veginn skakkar. Þá er spurt hvenær eigi að endurgreiða lánin sem nú eru tekin til atvinnuaukningar. Í þingsalnum hefur oft verið rætt um það á þenslutímum þegar menn hafa samtímis staðið að því að byggja stórvirkjanir og álver eða járnblendiverksmiðju að skynsamlegra hefði verið að leggja meiri áherslu á vegaframkvæmdir þegar slíkar framkvæmdir lægju niðri til að jafna verktakavinnu og til þess að reyna að halda uppi hærra atvinnustigi. Sú vinna, sem nú fer fram, er einmitt þess eðlis þegar við gerum ráð fyrir því að verja til vegamála í heild sinni hálfum öðrum milljarði meira en gert var 1991, ríflega það bæði árin 1989 og 1990 þegar við erum að tala um sama verðlag. Þessir peningar skila sér því með þeim hætti. Hitt er annað mál að síðasta ríkisstjórn setti fram áætlanir um það að auka tekjur Vegasjóðs með hærri skattheimtu. Ekki voru það nú samt nema tilburðir og ekkert var fest í lög um þau efni eins og hv. þm. er kunnugt. Því hefur ekki verið slegið föstu. Ég hef gert ráð fyrir því að endurgreiðsla á þessu fé hefjist þegar framkvæmdum við Vestfjarðagöng er lokið, a.m.k. ekki fyrr, en ég vil líka vekja athygli á því að skuldir vegna flóabáta eru ríflega 2 milljarðar kr. Eftir síðasta yfirliti, sem ég fékk, eru þær skuldir 2,3 milljarðar kr. Á árinu 1991 var varið til flóabáta 150 millj. kr. Slík upphæð dugir náttúrlega hvergi nærri til í sambandi við þetta mikla skuldasöfnun. Það er öldungis ljóst að ekki dugir til lengdar að Alþingi taki ákvarðanir um ferjur eins og Herjólf eða Baldur sem kosta jafnmikla fjármuni án þess að kosta einum einasta eyri til á smíðatíma. Það gengur auðvitað ekki, það er auðvitað óverjandi. Auðvitað er líka óverjandi þegar ráðist er í kaup á skipi eins og Akraborginni að þá skuli hvíla á því súlulán sem engin afborgun er af í svo og svo mörg ár og það gjaldfalli svo kannski fimm árum eftir að skipið er keypt og komið á það viðhald og breyttir tímar. Ef Alþingi treystir sér á annað borð til þess að leggja í fjárfestingu upp á 2 milljarða í ferjumálinu á tveimur eða þremur árum þá verður það að sýna lit í því að eiga einhverja peninga aflögu á sama tíma og ákvörðunin er tekin. Að síðustu vil ég leiðrétta hv. þm. Steingrím J. Sigfússon. Ekki er verið að tala um veg svo hundruð km skiptir um óbyggð svæði þegar verið er að leggja veg frá Mývatnssveit yfir Jökuldal, síður en svo. Það eru alls ekki mörg hundruð km þar á milli. Mikill misskilningur. Ég skal ekki nákvæmlega segja hvað það er en ég veit að hv. þm. hefur mismælt sig þegar hann sagði þetta, en sama er. Þannig var tekið til orða til þess að reyna að gera þessa framkvæmd tortryggilega og ég er vitaskuld fullkomlega ósammála honum um það að ekki sé tímabært að leggja í veginn milli Norður- og Austurlands.

Frú forseti. Það voru eitt eða tvö atriði í ræðu ráðherra sem ég vildi sérstaklega koma inn enda þótt margt fleira væri athugavert. En hann sagði sem svo að þingmönnum, sem höfðu talað í þessari umræðu, þætti það ósvinna að setja sér það mark að loka hringveginum. Málið snýst einfaldlega ekkert um það. Auðvitað er það gott og gilt markmið í sjálfu sér. Hins vegar verða menn að koma sér niður á það hvar sá vegur á að liggja og komast að skynsamlegri niðurstöðu í því. Ég heyri bara á máli hæstv. ráðherra þegar hann talar um jarðgöng undir Hellisheiði og vitnar í mál hv. 1. þm. Austurl. að hann veit afskaplega lítið hvað hann er að tala um í þessu sambandi. Ef hann talar um jarðgöng upp á 2--3 milljarða þá hefur hann bara ekkert hlustað á eða kynnt sér hvað er verið að tala um þegar verið er að tala um þessa tengingu. Það er fullkomin ástæða til að koma sér niður á það fyrst hvar þessi vegur á að liggja milli landshluta.

Hæstv. forseti. Að ekki skuli vera búið að athuga vegarstæði og ákveða það sýnir það áhugaleysi sem verið hefur um þennan veg á liðnum árum. En það er verið að vinna í því núna. Talað er um að jarðgöng milli Vopnafjarðar og Héraðs kosti 2--3 milljarða kr. ef það er í nægilegri hæð til þess að koma að gagni.

Hæstv. forseti. Allt ber að sama brunni í þessari umræðu. Að störfum er svokölluð jarðganganefnd. Hún hefur ekki skilað áliti enn þá en mun gera það innan tíðar undir forustu hins ágæta vegamálastjóra okkar og þar koma auðvitað í ljós þeir kostir sem eru fyrir hendi og fyrr en sú nefnd hefur skilað áliti er ekkert hægt að fullyrða um kostnað við jarðgöng, hvorki í gegnum Hellisheiði né annars staðar. Það er mjög einkennilegt að hæstv. samgrh. fari með slíkar tölur og án nokkurs rökstuðnings og án nokkurrar undirstöðu í áliti þeirrar nefndar sem um þetta fjallar.

Hæstv. forseti. Síðasta ræðan er undarleg. Ég hef skýrt frá þeim upplýsingum sem ég hef og væri kannski fróðlegt að hv. þm. skýrði frá því hvaða upplýsingar hann hefur eða skrifað um það í blað sitt ef hann hefur ástæðu til þess að rengja það sem ég hef sagt en það er ekki sagt að ástæðulausu.

Virðulegi forseti. Það er afar leitt að geta ekki talað eðlilega við hæstv. samgrh. um þessi mál. Hann fer í útúrsnúninga í hvert skipti sem hann kemur hér upp og talar um það að menn séu andsnúnir því að loka hringveginum. Hvernig ætli hafi staðið á því, hæstv. samgrh., að það var álit þingmannahópsins, og ég veit ekki betur en það hafi líka verið álit þeirrar nefndar sem hæstv. núv. samgrh. sat í, að það bæri að taka nýjar ákvarðanir um þessi mál þegar langtímaáætlun yrði næst endurskoðuð, þ.e. nú eftir tvö ár? Vegagerðin taldi sig ekki geta svarað því nægilega vel fyrr en þá hvar vegurinn ætti að liggja. Það kemur hins vegar ekkert í veg fyrir það að hægt sé að leggja veginn um Mývatnsöræfi. Það hefur verið vanrækt lengi og er sjálfsagt að fara í það. En það er alveg nauðsynlegt, hæstv. samgrh., að ráðherrann geri sér grein fyrir því að það eru fleiri vegarkaflar en vegurinn um öræfin sem á eftir að loka. Það eru stórir kaflar á öllu Austurlandi sem á eftir að leggja til að hægt sé að tala um að loka hringveginum og ætti hæstv. samgrh. að fara að kynna sér það.

Hæstv. forseti. Ýmsir vegir eru inni á langtímaáætlun þeirri sem gengið var frá í fjárln. á síðasta þingi sem ekki voru að fullu hannaðir. Ekki var búið að ákveða vegarstæði allra þeirra vega sem eru inni á langtímaáætlun. Það er auðvitað hreinn útúrsnúningur hjá hv. þm. að ekki megi gera ráð fyrir fyrir því að leggja fé til vegar sem ekki er fullhannaður. Það sem ég hef verið að segja og er kjarni þess máls er að það hefur verið vanrækt að athuga hvar vegarstæðin milli Norður- og Austurlands eigi að liggja. Það er rangt að ég hafi verið ánægður með það að ekki skyldi vera tekið inn fjármagn til þess vegar á langtímaáætlun. Það er fullkomlega ljóst að gengið var frá þeirri langtímaáætlun, sem var lögð fyrir efh.- og viðskn. af meiri hluta Alþingis þá, af stjórnarflokkunum, rætt innan þingflokka stjórnarflokkanna en var ekki sameiginleg ákvörðun þeirra þingmanna sem sátu í nefndinni.

Virðulegur forseti. Fyrst hæstv. samgrh. er slíkur áhugamaður um tengingu þessara landshluta, og ég vil trúa að svo sé, þá er mér spurn hvernig á því stendur að hann sem þingmaður Norðurl. e. um langan tíma hefur þá ekki lagt á það áherslu að leggja meira í veginn um Mývatnsöræfi sem er þess kjördæmis að leggja í og hvernig stendur þá á því að hæstv. samgrh. vill sérstaklega beita sér fyrir því að færa fjármagn úr Brekknaheiði í aðra vegi í Norðurl. e.? Sá vegur er líka mikilvæg tenging milli þessara landshluta en það finnst mér vera undarlegt fyrst ráðherrann er svona mikill áhugamaður um tengingu landshlutanna að hann skuli beita sér sérstaklega fyrir því að þurrka þetta fjármagn út.

Hæstv. forseti. Það eru mér algerlega ný sannindi ef hv. þm. hefur haft sérstakan áhuga á því að fullgera veginn til norðurs frá Vopnafirði og er auðvitað ekki sannleikanum samkvæmt. Hitt er rétt að ég hef ævinlega lagt á það höfuðáherslu að ljúka fyrst veginum frá Húsavík til Akureyrar --- ef hv. þm. vill vita um það --- milli kauptúnanna til Ólafsfjarðar og síðan var komin röðin að því að fara upp Öxnadal og gert er ráð fyrir því að því verki ljúki endanlega á næsta ári. Ég er hins vegar fullkomlega ósáttur við þá ákvörðun sem tekin var fyrir nokkrum árum að öræfin milli Norður- og Austurlands skyldu ekki talin til stórverkefna. Þá bundu menn sig við það að um brú eða jarðgöng yrði að vera að ræða en ekki heiðar. Áður var talað um heiðar í því sambandi. Þessi ákvörðun byggðist á því hvernig þá stóð á spori. Nú er hins vegar kominn tími til að velta því fyrir sér að breyta skilgreiningunni á stórverkefnum og fella veginn frá Mývatnssveit til Jökuldals þar undir.

Frú forseti. Hæstv. ráðherra svaraði gagnýni minni á því að sérfræðiþjónusta væri sótt út fyrir landsteinana. Vissulega gagnrýni ég að það skuli gert þegar verið er að verja fjármunum sérstaklega til atvinnuuppbyggingar í landinu að sögn ríkisstjórnarinnar. Ég tel að ráðherra ætti að beita sér fyrir því að það fé sem fer til vegagerðar nýtist fyrst og fremst innan lands. Fyrst skuli leitað eftir því að sams konar þjónustu sé hægt að fá innan lands áður en leitað er erlendis.

Herra forseti. Ég hef áður skýrt þetta mál. Það er nauðsynlegt að Vegagerðin fái hingað erlenda sérfræðinga til að vinna að þessum málum, m.a. af umhverfisástæðum. Þar með er ekki sagt að allar þessar 30 millj. fari í laun til þeirra. Unnið er að ákveðnum vegaframkvæmdum af íslenskum höndum, íslenskum vélum en hingað koma erlendir sérfræðingar vegna þess að okkur er nauðsyn að fá hingað sérfræðinga í öllum greinum annað veifið til að kenna okkur ný vinnubrögð og kynnast því sem hér er um að ræða. Við þurfum líka að sækja þekkingu út fyrir landsteinana. Stundum koma þeir sem þekkinguna hafa hingað til lands. Þetta er svona upp og ofan.

Virðulegi forseti. Vissulega er rétt að það getur þurft að sækja þekkingu út fyrir landsteinana. En ég tel að í þessu tilfelli hafi það ekki verið athugað fyrst hvort hægt sé að sækja þessa þekkingu hingað eða fá hana hér á landi og þetta er ekki bara um það að ræða að kaupa þekkingu heldur líka um að kaupa vörur, kaupa asfalt til framkvæmda.

Virðulegi forseti. Mig langaði að gera athugasemdir við tvö atriði úr ræðu hæstv. samgrh. Hann talaði um það að í ræðu minni hefði komið fram að alltaf hefði náðst samkomulag í þingmannahópi Norðurl. e. um vegáætlun og lýsti því yfir að hann hafi verið fullkomlega ósáttur eins og frá henni var gengið seinast í tíð fyrrv. ríkisstjórnar. Ég held að ég hafi sagt í minni ræðu, ég var að vísu með hana skrifaða en ég vænti að það megi slá því upp aftur þegar hún kemur prentuð, að alla jafnan hafi náðst bærilegt samkomulag þó áherslur kunni að hafa verið eitthvað mismunandi á stundum. Ég held að það hafi komið fram eitthvað í þessa veru og einmitt með tilliti til þess sem ég hef áður heyrt hæstv. ráðherra tala. Hitt atriðið sem mig langar til þess að nefna var þegar hann talar um að við gerum lítið úr því ,,smáræði`` sem muni á fjárveitingum til samgöngumála í tíð núv. ríkisstjórnar og þeirrar fyrrverandi. Í samanburði mínum hér áðan gerði ég fyrst og fremst samanburð á gildandi vegáætlun fyrir árið í ár og á þeirri vegáætlun sem hér liggur fyrir og er til umræðu. Í því fólst minn samanburður fyrst og fremst og ég vil að það liggi alveg ljóst fyrir og ég hafði einnig orð á því að það hefði e.t.v. verið auðveldara að standa við fyrri áætlun en að taka inn ný verk og þurfa að skera niður önnur á móti.

Herra forseti. Um þetta er það að segja að ég er andvígur því, ég tel það rangt, að ákveða vegáætlun eins og gert var rétt fyrir kosningar. Það gefur tilefni til þess að vera með yfirboð. Auk þess sem þeir þingmenn sem þá eru að kveðja eiga ekki að ráða stefnunni í vegamálum næstu fjögur ár. Það er mjög undarleg kenning sem hér kemur fram hjá hverjum þingmanninum á fætur öðrum að þeir nýju þingmenn sem voru kjörnir í síðustu kosningum eigi ekki að fá að koma að ákvörðunum um vegamál fyrr en eftir að þeir eru sjálfir farnir burtu. Mjög undarleg kenning. 

Ætlar þú ekki að leggja fram vegáætlun 1995?

Þetta er síðasta vegáætlunin.

Hæstv. forseti. Þetta er nú alveg nýtt gullkorn hjá hæstv. samgrh. að það eigi ekki að leggja fram vegáætlun fyrir kosningar, það sé siðleysi og spilling. Er þá hæstv. samgrh. tilbúinn til að lýsa því yfir að hann ætli enga vegáætlun að leggja fram veturinn 1995? Það komi bara ekki til greina því það sé óeðlilegt að þingmenn rétt fyrir kosningar séu að ráða þeim hlutum? Það vill nú bara svo til, hæstv. samgrh., að vegalög gera ráð fyrir því að vegáætlun sé endurskoðuð á tveggja ára fresti og það stendur þannig á spori, miðað við reglulegt kjörtímabil, að seinni endurskoðunin á hverju kjörtímabili er veturinn í aðdraganda kosninga og hefur verið svo um nokkurt skeið. Þannig að þetta er nú einhver argasta vitleysa af mörgum slíkum sem hæstv. ráðherra hefur lengi misst út úr sér og fór honum nú sem þá væntanlega oftar og hv. 3. þm. Suðurl., Árni Johnsen, hefur best skilgreint, að hann talaði áður en hann hugsaði. Það er auðvitað hvimleitt að standa í umræðum um þessi mál við hæstv. samgrh. sem kemur hér og ber mönnum þær sakir á brýn að þeir hafi ekki áhuga á eða vilji ekki tengja Norðurland og Austurland, þeir séu á móti þeirri framkvæmd, af því að þeir leyfa sér það, sumir þeir þingmenn sem tala í umræðunni, að leggja til að það verkefni eins og önnur verði tekin til skoðunar og sett inn í forgangsröðun framkvæmda í vegamálum. Það er ekki annað sem verið er að tala um, hæstv. samgrh. Það er nefnilega svo að þingmenn hafa af langri reynslu gert sér grein fyrir því að það verður ekki allt gert í einu. Sama krónan verður aðeins notuð til að borga eina framkvæmd. Ástæðan fyrir því að ekki er komin uppbyggður vegur og malbikaður milli Norðurlands og Austurlands er ekki sú að menn hafi ekki haft áhuga á þeirri framkvæmd. Hins vegar hafa verið nóg verkefni önnur sem niðurstaða hefur orðið um á Alþingi á undanförnum árum að hafa á undan. T.d. var það þannig að á Norðurlandi eystra voru menn alveg sammála um það, allt þangað til núv. hæstv. samgrh. fór að efla ófriðardjöfulinn í þeim hópi, að það væri réttara að leggja áherslu á tengingu innan kjördæmis, þann öxul sem gerir atvinnulíf og samgöngur í kjördæminu sterkar, tengingu frá Húsavík til Akureyrar, Akureyri til Dalvíkur, Dalvík til Ólafsfjarðar og síðan suður. En setja þá auðvitað ekki á sama tíma sömu krónurnar í framkvæmdir uppi á Mývatnsöræfum af því það er ekki hægt, hæstv. samgrh., að gera hvort tveggja fyrir sömu krónurnar að leggja veg milli Húsavíkur og Akureyrar og frá Mývatnssveit austur á Fljótsdalshérað. Það er bara ekki hægt og það er hvimleitt að þurfa að ræða hlutina undir þessum formerkjum sem hér er boðið upp á. Ég held að þingmenn Norðurl. e. og þingmenn Austurlands og þingmenn yfir höfuð hafi að sjálfsögðu haft áhuga á því að ljúka hringtengingu landsins með vegi með bundnu slitlagi og hvað er það sem menn hafa verið að gera undanfarin ár annað en það? Menn eru bara ekki komnir lengra. Það er málið. Þegar sá sem hér talar tók sæti á Alþingi 1983 voru 40 km á leiðinni milli Akureyrar og Reykjavíkur með bundnu slitlagi. Og árið eftir fór það í upp undir þriðjung af leiðinni. Það vill svo til að ég man þetta vel og hef síðan fylgst með því ár frá ári þessi tíu ár hvernig þessi hlutföll hafa snúist við þangað til svo var komið fyrir tveimur árum að jafnlítið var eftir með malaryfirborði og áður var með slitlagi þegar ég hóf að ferðast nokkuð reglulega starfa míns vegna milli Akureyrar og Reykjavíkur. Þetta er sem sagt þannig hæstv. samgrh. að það er alveg ástæðulaust og þjónar engum tilgangi í þessari umræðu að bera svona ásakanir upp á menn, hvorki hv. 1. þm. Austurl. né þann sem hér talar, að viðhorf okkar mótist af því að við séum á móti samgöngubótum á einhverjum tilteknum leiðum. Það sem við erum ósköp einfaldlega að fara fram á og benda á er að að þessum málum verði unnið með sama hætti og verið hefur, að menn taki ekki einstakar framkvæmdir út fyrir heldur skoði þær allar í sameiningu og reyni að ná samkomulagi um forgangsröðun verkefna. Það er vandasamt verkefni. Það þarf að mörgu að hyggja. Það er ekki bara nóg að byggja upp vegina eins og ég benti á. Það þarf líka að reka þá, það þarf líka að veita þeim þjónustu. Það þarf t.d. að svara spurningum eins og þeim sem ég kom með í fyrri ræðu minni: Hversu mikla vetrarþjónustu treysta menn sér þá til að veita á leiðum sem liggja nokkuð samsíða? Er til að mynda líklegt að menn mundu halda úti reglubundnum snjómokstri á báðum leiðunum á Norðausturhorni landsins, þeirri sem liggur með ströndinni og tengir byggðarlögin og kemur þó 2.500 íbúum Norðausturhornsins til góða og hinni sem lægi um öræfin? Og til þess að við séum ekki að karpa um ástæðulausa hluti sem auðvelt er að hafa á hreinu þá er það að sjálfsögðu rétt, eins og hæstv. samgrh. benti á að menn vandi orðaval sitt. Við þekkjum báðir sæmilega leiðina milli Mývatnssveitar og Jökuldals sem er eitthvað liðlega 100 km, liggur að mestu leyti í 400--500 m hæð yfir sjó og þar eru 2--3 bæir í byggð á leiðinni, eftir því hvort farið er um Möðrudal. Þannig er það nú. En það segir líka sína sögu að menn mundu við vetraraðstæður vera að ferðast í þetta mikilli hæð yfir sjó á löngum köflum þar sem langt er til næstu mannabyggða. Það verður að muna eftir því þegar þessi leið er til skoðunar. Að sjálfsögðu er það mjög þarft og mjög brýnt að ráðast í endurbætur á veginum milli Norðurlands og Austurlands, þar er t.d. mikil sumarumferð og yfirborð þessa vegar er hörmulega lélegt. Hann er með allra leiðinlegustu og grófustu vegum sem maður keyrir iðulega á sumrin og það er vont. En það eru bara svo mörg önnur verkefni óunnin. Hæstv. samgrh. viðurkennir að í kjölfar þess að Skipaútgerð ríkisins var lögð niður þá hefur tenging milli Norðurlands og Austurlands á sjó, öðruvísi en þá um Reykjavík, lagst af. En það hefur meira gerst. Til að mynda hafa skipakomur lagst af á marga þéttbýlisstaðina á Norðausturleiðinni sem þýðir að nánast allir flutningar aðrir en á frosinni framleiðsluvöru á Raufarhöfn fara nú á landi. Á Norðausturleiðinni er engu að síður ástandið þannig að þar eru þungatakmarkanir 4--6 vikur á hverju vori. Og það er enginn smáræðis hausverkur að annast alla aðdrætti til þessa svæðis og þurfa að selflytja vörur í slöttum á bílum margar vikur á hverju vori, bæði öll aðföng inn á þetta svæði og einnig t.d. framleiðsluvörur fyrirtækisins Silfurstjörnunnar í Öxarfirði eða rækjuvinnslunnar á Kópaskeri og öll aðföng til Raufarhafnar. Við verðum að muna eftir þessum aðstæðum líka þegar við spyrjum okkur að því hvernig við ætlum að ráðstafa allt of fáum krónum sem við höfum til skiptanna til framkvæmda í vegamálum á þessu svæði. Ég tel að það eigi að setjast á nýjan leik yfir áherslur í sambandi við uppbyggingu vega á þessu landshorni og það þarf að gera í hópi þingmanna Norðurl. e. og Austurl. vegna þess að það er þegar búið að koma meira en nógu róti á umræður um þessi mál með óvarlegum yfirlýsingum. Í samráði við sérfræðinga Vegagerðarinnar á að fara á nýjan leik vandlega yfir það hvernig er best til framtíðar að byggja upp heilsárssamgöngur milli Norður- og Austurlands og samgöngur sem nýtast byggðakeðjunni, byggðaveginum með ströndinni, og í hvaða mæli er hægt að gera hlutina samtímis að lagfæra einnig öræfin. Eða á e.t.v. að fara leið hæstv. samgrh. að gefa Norðausturhorni og frekari vegaframkvæmdir þar upp á bátinn næstu árin? Gleyma því að þar sé byggð sem þarf á samgönguúrbótum að halda en leggja alla áherslu á öræfin? Það er auðvitað valkostur, en ég held að menn þurfi að hugsa sinn gang mjög vandlega áður en þeir taka hann. Ef við verðum svo vel stæðir á næstu árum að við getum gert þetta allt í einu þá skulum við tala saman, ég og hæstv. samgrh., og verðum væntanlega ekki mikið ósammála. Það er auðvitað alveg út í loftið og þjónar kannski engu nema sagnfræðinni að vera að karpa um það hvað hafi verið lagt til vegamála á undanförnum árum, sé á þessu ári eða verði á hinu næsta, því það verða síðan smátt og smátt staðreyndir í opinberum gögnum sem allir geta flett upp. En ég þori alveg í þann samanburð, hæstv. samgrh., m.a. vegna þess að ráðstöfunarfé Vegagerðarinnar á síðasta árinu sem ég sem samgrh. bar einhverja ábyrgð á, þó það væri auðvitað Alþingi sem endanlega afgreiddi þá hluti, var á núgildandi verðlagi á árinu 1991 5.401 millj. kr. og það er næsthæsta tala sem Vegagerð ríkisins hefur haft til ráðstöfunar síðan 1974. Öll árin sem ræðumaður var samgrh. jókst ráðstöfunarfé Vegagerðarinnar milli ára. Ég þori t.d. alveg að bera þetta saman við frammistöðu Sjálfstfl. á árinu 1987, síðasta árinu sem þáv. samgrh. Matthías Bjarnason bar þá ábyrgð á með sama hætti. En hvað var til ráðstöfunar hjá Vegagerðinni þá? Það var tæpum milljarði kr. minna, eða 4.587 millj., og er þá árið 1987 eitt mesta góðærið sem þjóðin hefur lifað á seinni árum. Það er auðvitað alveg ljóst að þegar búið er að draga frá kostnað vegna reksturs ferja á þessu ári þá er hið eiginlega aflafé Vegagerðarinnar talsvert minna en framkvæmdafé hennar var á sl. þremur árum, eða 5.386 millj. Hinu mega menn svo ekki gleyma, en það gengur mönnum erfiðlega að muna í þessari umræðu, að í árslok 1995 mun Vegagerðin skulda 3 milljarða kr. ef þessi vegáætlun gengur eftir og hef ég þá reiknað með vexti á lántökutímanum því væntanlega eiga þeir einnig að greiðast af mörkuðum tekjum síðar meir.  greiða upp þessar skuldir. Ég held að þetta hafi í sjálfu sér verið skynsamleg og eðlileg ráðstöfun en það datt engum í hug á þeim tíma að tala um hana öðruvísi heldur en hún var, að þarna væri tekið lán til að flýta framkvæmdum sem menn yrðu síðan að endurgreiða. Þannig er þetta. Ég er ekki að gagnrýna í sjálfu sér að við þessar aðstæður í íslenskum efnahagsmálum, atvinnuleysi og samdrátt, sé farið út í lántökur til að flýta vegaframkvæmdum. Ég held að það sé að mörgu leyti mjög skynsamleg ráðstöfun en við skulum þá ræða um það á þeim grundvelli að það sé verið að taka lán til að flýta tilteknum vegaframkvæmdum. Svo er það annað mál að jafnóheppilega tókst til við val á þeim framkvæmdum, eða öllu heldur aðferðina eins og raun ber vitni og er nú að ég hygg undirrót þeirra orðaskipta sem hér fara fram að verulegu leyti, að hæstv. samgrh. bar ekki gæfu til að varðveita samstöðu í þessum málaflokki. Varðandi raunhæfar og ekki raunhæfar vegáætlanir þá vill nú svo til að vegáætlun 1989 er fyrsta vegáætlunin sem ekki gerir ráð fyrir ,,útópískum`` hugmyndum um aukningu vegafjár á næstu árum. Það var vegna þess að sú vegáætlun var sú fyrsta af öllum 

Herra forseti. Út af hinum síðustu orðum hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar vil ég enn minna á það sem margsinnis hefur komið fram. Þegar ráðist var í göngin fyrir vestan var tekin ákvörðun um það með þáltill., það var stefna forvera míns að taka lán til jarðgangagerðarinnar fyrir vestan þannig að . . .  Hitt er svo rétt, herra forseti, að vond staða þjóðarbúsins nú veldur því að við getum ekki búist við því að fá það sjálfsaflafé sem við bjuggumst við. Við höfum tekið ákvörðun um það að ráðast í meiri framkvæmdir en tekjustofnar Vegagerðarinnar standa undir vegna atvinnuástandsins og hyggjumst síðan endurgreiða þá peninga síðar meir þegar betur árar.

Herra forseti. Ég hef ekki rétt til annars en að veita andsvar en ég tek það svo að mér sé veittur sá réttur, ég hef þegar talað tvisvar en ég vil gjarnan fá að veita andsvar. Það er auðvitað mjög erfitt í raun og veru að eiga orðaskipti við hæstv. ráðherra þegar hann lemur höfðinu við steininn og endurtekur sömu vitleysuna stanslaust. Varðandi það að vegáætlun skuli hafa verið afgreidd veturinn 1991 hafi verið eitthvað alveg sérstaklega grunsamlegt og tortryggilegt og hafi verið kosningaáætlun. Ég var að reyna að útskýra fyrir hæstv. ráðherra að það var í fyrsta lagi samkvæmt vegalögum og það var á reglulegu endurskoðunartímabili vegáætlunar. Vegáætlun er endurskoðuð samkvæmt vegáætlun á tveggja ára fresti og hefur verið svo gert um langt árabil. Þannig mun vegáætlun hafa verið endurskoðuð veturinn 1987 af forvera okkar einum, hv. núv. þm. Matthíasi Bjarnasyni. Það hefur þá væntanlega verið kosningavegáætlun og nákvæmlega það sama gerðist á því kjörtímabili sem við erum hér að ræða. Að tveimur árum liðnum 1989 var vegáætlun endurskoðuð og aftur veturinn 1991. Hæstv. núv. samgrh. er að endurskoða vegáætlun og nú er febrúarmánuður 1993 og ef svo illa tekst til að ríkisstjórnin lifir út sitt kjörtímabil, þá verður næsta reglulega endurskoðun vegáætlunar á útmánuðum 1995 og er það þá eitthvert hneyksli? Er það þá eitthvað tortryggilegt í sjálfu sér og ber vott um það að hæstv. ráðherra ætli sérstaklega að notfæra sér aðstöðu sína fyrir kosningar? Ég held að svo þurfi ekki að vera. Varðandi tekjugrundvöll Vegagerðarinnar á síðasta kjörtímabili og árin þar á undan, þá er ósköp einfalt mál að lesa þær tölur sem Vegagerðin hafði til ráðstöfunar á núgildandi verðlagi á árunum 1987 til og með nú. Þær eru þannig að á árinu 1987 voru þetta 4.587 millj., 1988 4.945, 1989 5.223, 1990 5.225 og 1991 5.401. Sem sagt, allan þennan tíma á hverju einasta ári vex ráðstöfunarfé Vegagerðarinnar. Þar með er auðvitað verið að byggja upp tekjustofna hennar, smátt og smátt að auka framkvæmdagetuna þannig að hæstv. ráðherra verður að beygja sig fyrir staðreyndunum og það er tómt mál fyrir hann að tala um að hann hafi tekið við eitthvað erfiðu búi í þessum efnum. Þvert á móti var búið að stórlaga tekjugrundvöll vegamálanna þegar hæstv. ráðherra tók við og hann nýtur góðs af því.