Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. til l. um tannsmiði var samið af stjórnskipaðri nefnd og er lagt fram til kynningar nú, þegar væntanlega er stutt til þingloka. Ég vil benda á að það getur verið álitamál um fyrirsögn þessa frv., að réttara væri að kalla þetta mál frv. um kennslu tannsmiða. Hvort tveggja er, að þetta frv. er einvörðungu lagt hér fram til kynningar og að með frv. fylgja nokkuð ítarlegar aths., þá sé ég ekki ástæðu til að hafa um það langa framsögu, en læt nægja að vísa til aths. og svo frv. sjálfs sem að mínum dómi er einfalt að gerð. Ég legg svo til, herra forseti, að þessu frv. verði að lokinni umr. vísað til hv. menntmn.

Iðnrh. (Gunnar Thoroddsen) : Herra forseti. Vorið 1975 skipaði ríkisstj. nefnd til að endurskoða og samræma ákvæði laga um umhverfisog mengunarmál í því skyni að sett yrði heildarlöggjöf um þau efni og kveðið á um hvernig stjórnarfyrirkomulagi skuli háttað á þessu sviði. Nm. voru Gunnar G. Schram prófessor, sem var formaður nefndarinnar, Knútur Hallsson skrifstofustjóri, Árni Reynisson framkvæmdastjóri, Edgar Guðmundsson verkfræðingur, Hjálmar B. Bárðarson siglingamálastjóri, Páll Líndal borgarlögmaður, Páll Sigurðsson ráðuneytisstjóri, Sveinbjörn Dagfinnsson ráðuneytisstjóri og Þórður Ásgeirsson skrifstofustjóri. Nefndin lauk samningu frv. og gerði till. um stjórnsýsluþátt umhverfismála í aprílmánuði 1976. Frv. var sent allmörgum s'ofnunum og félagasamtökum og bárust umsagnir frá 15 þeirra. Eru þær stofnanir og félagasamtök talin í grg. bls. 6. Nefndin fjallaði svo að nýju um frv. og endurskoðaði það í ljósi þeirra umsagna, sem borist höfðu, og er það nú lagt fram í lokagerð frá nefndarinnar hálfu. Tildrög þess, að til frv. þessa var stofnað. vorn að heildarákvæði skorti í íslenskri löggjöf á þessu mikilvæga sviði. Einu lögin, sem alfarið lúta að þessum málum í dag, eru lög um náttúruvernd frá 1971, en önnur lög, sem taka að nokkru til þeirra vandkvæða og hættu, sem umhverfinu stafar af mengun og hættulegum efnum, eru m. a. lög um hollustuhætti og heilbrigðiseftirlit frá 1969 og lög um eiturefni og önnur hættuleg efni frá 1968. Hér var við brýnt verkefni að fást, að semja frv. um almenna umhverfisvernd sem tæki til vettvangsins alls og fyllti upp í þær eyður sem nú eru í löggjöf hér á landi í þessum efnum. Á grundvelli slíkra heildarlaga er síðan unnt að setja reglugerðir um einstök framkvæmdaatriði. Það er slíkt frv. að heildarlögum um umhverfið og varnir gegn mengun sem hér liggur fyrir. Frv. er fyrst og fremst ætlað að reisa skorður við skaðlegum áhrifum á hið svonefnda ytra umhverfi, þ, e. náttúru landsins og þá starfsemi sem að henni lýtur. Frv. nær hins vegar ekki nema að litlu leyti til matvælaeftirlits og öryggis á vinnustöðum, svo að dæmi séu nefnd. Meginverkefni frv. er tvíþætt. Í fyrsta lagi er þar að finna ýmis ákvæði um umhverfis- og mengunarvarnir. Í öðru lagi er yfirstjórn umhverfismála sameinuð í höndum eins stjórnsýsluaðila. Í frv. eru samræmdar þær reglur íslenskra laga um umhverfis- og mengunarvernd, sem fyrir eru, og settar fram nýjar þar sem á hefur þótt skorta. Í 1. gr. frv. er tilgangur laganna markaðir á þá lund, að hann sé að afla alhliða umhverfisvernd, varnir gegn hvers konar mengun og öðrum skaðlegum umhverfisáhrifum og vinna að varðveislu náttúrugæða landsins. Lögunum er ætlað að stuðla að sem bestri sambúð lands og þjóðar með því að vernda þau lífsgæði, sem felast í óspilltri náttúru landsins, hreina lofti og tæru vatni. Hér er um að ræða málefni, sem verður æ þýðingarmeira eftir því sem iðnþróun vex og þéttbýli eykst. Markmið frv. er að stemma á að ósi í þessum efnum, efla alhliða umhverfisvernd og koma á virkum vörnum hegn mengun og öðrum skaðlegum umhverfisáhrifum. Með ákvæðum frv. er leitast við að tryggja sem besta sambúð lands og þjóðar, sem fólgin er m. a. í varðveislu og viðgangi náttúrugæða landsins. Í iðnríkjum heims nær og fjær hafa víða orðið veruleg spjöll á náttúru og umhverfi, vegna þess að umhverfissjónarmiðum hefur ekki verið nægur gaumur gefinn á liðnum árum. Af reynslu þessara þjóða má sannreyna mikilvægi þess, að brýn nauðsyn er að festa nú þegar með íslenskum lögum réttarreglur er vernda þau lífsgæði, sem fólgin eru í óspilltri náttúru landsins, og hindra mengun og önnur umhverfisspjöll eftir því sem föng eru á. Íslensk náttúra og lífríki hennar eru mjög viðkvæm fyrir umhverfisáhrifum sökum landfræðilegrar legu landsins og loftslags. Hér er því sérstök nauðsyn að haga búsetu og atvinnustarfsemi á þann veg, að fullt tillit sé tekið til umhverfisverndar. Nefnd sú, sem frv. samdi, lagði til að komið yrði á sameiginlegri yfirstjórn umhverfismála í sérstöku nýju rn. Jafnframt benti nefndin þó á að vista mætti umhverfismálin í einhverju þeirra rn. sem fyrir eru, sem yrði þá ráðuneyti umhverfismála jafnframt núverandi verkefnum. Þessi síðarnefnda leið var valin og hefur ríkisstj. samþykkt að félmrn. verði falið þetta verkefni. Meginatriði málsins er að yfirstjórn umhverfismála verði á einum stað í stjórnarkerfinu. Í samræmi við það er síðan lagt til, að einstakir þættir umhverfismála, sem nú eru dreifðir um mörg rn., verði fluttir að því er yfirstjórn varðar til þessara nýju heimkynna. Þess er að vænta, að með slíkri samræmdri yfirstjórn og þeim nýju réttarheimildum á sviði umhverfismála, sem frv. geymir, verði kleift að koma fram þeim markmiðum sem liggja til grundvallar virkri umhverfismálastefnu á komandi árum. Þar sem svo áliðið er þings er þetta frv. lagt fram fyrst og fremst til kynningar og umr. Ég legg til að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. félmn.



Herra forseti. Ég sé ástæðu til þess að þakka hæstv. félmrh. fyrir þetta frv. og tel mikilvægt að það skuli koma hér fram og mönnum gefist kostur á að skoða efni þess. Ég veit ekki hvort menn gera sér almennt ljóst að þetta er frv. sem mun snerta í framtíðinni meira og minna hag og velferð hvers þegns í þjóðfélaginu. Eins og hæstv. ráðh. drap á eru þetta vandamál, sem eru tiltölulega ný hér hjá okkur, og þess vegna er mikilvægt að málið sé vel undirbúið. Það hefur hann haft forgöngu um og er það mjög þakkarvert. Ég ætla ekki að fara í einstakar greinar frv., þar sem augljóst er að það mun ekki fá framgang á yfirstandandi þingi, heldur lagt fram svo að menn kynnist efni þess og ræði það. Í grg. kemur fram, að 15 mikilvægar stofnanir í landinu hafa sent umsagnir um þetta mál og frv. er nokkuð mótað, eins og segir á bls. 6, vegna umsagna frá þessum mikilvægu stofnunum. Þetta eru ríkisstofnanir sem fjalla um mikilvæga þætti í efnahagskerfi þjóðarinnar, og má þar nefna rafmagnsveitumál, hafrannsóknamál, iðnþróunarmál, ferðamál, heilbrigðismál og náttúruverndarmál, en einnig senda umsagnir rannsóknastofnanir ýmiss konar og einnig stórverksmiðjur, svo að við sjáum af þessu hversu mikilvægt er að setja um þetta heildarlöggjöf. Núverandi lög um þennan mikilvæga þátt, þ. e. a. s. náttúruvernd, eru aðeins ein heilleg lög, náttúruverndarlögin frá 1971. Sumir hafa haft horn í síðu þeirrar löggjafar og talið að Alþ. hafi verið nokkuð fljótt á sér að samþykkja mjög viðtæka heimild handa Náttúruverndarráði til að fjalla um ýmsar framkvæmdir í landinu. Það kann vel að vera, að það hafi verið fljótfærni hjá okkur að fallast á sumt sem hefur sýnt sig erfitt í framkvæmd í því efni. En hér eru tekin af öll tvímæli um að þessi mál falla í einn farveg í framtíðinni, undir eina yfirstjórn, sem er afar mikilvægt. Í þessu efni geta átt sér stað mjög miklir hagsmunaárekstrar, og þarf ekki að rekja dæmi um það og vissar framkvæmdir í landinu áttu beinlínis rót sína að rekja til átaka í þessum efnum. Þess vegna tel ég mjög mikilvægt að við skulum sjá löggjöf er beinir okkur í ákveðinn farveg í þessu efni. Ég tel mjög þakkar vert, að við skyldum fá þetta frv. hér á Alþ., þó að seint sé, svo að alþjóð gefist svigrúm til að athuga efni þessa mikilvæga frv. Erindi mitt hingað í ræðustól var aðeins að vekja athygli á því, hvað þetta málefni er mikilvægt. Ég hef staðið að því ásamt fleiri Alþfl.- mönnum að telja nauðsynlegt að setja löggjöf um óbyggðir landsins og eignaraðild og meðferð á öllu landinu. Löggjöf um óbyggðir, nýtingu lands og umhverfismál ætti að vera mjög undir sömu stjórn og falla í sama farveg í framtíðinni, því að það verður öllum þegnum landsins til blessunar, að við berum þroska til þess að móta löggjöf í tæka tíð, en þó að vel athuguðu máli, eins og mér virðist hér hafa verið staðið að verki.



Herra forseti. Ég vil taka undir þakklæti hv. síðasta ræðumanns í garð hæstv. ráðh. fyrir að hafa lagt þetta frv. til laga fram nú til athugunar. Ég tel þetta góð vinnubrögð, að ætla einmitt nægan tíma til þess að athuga frv. Ég tel raunar æskilegra að leggja frv. fram núna í þinglok heldur en hitt hefði verið, að leggja það fram á haustdögum og ætlast til að frv. yrði afgreitt á þessu þingi. Hér er um að ræða mál sem ákaflega æskilegt er að alþýða manna ræði sín í milli og við fáum sem mestar umr. um meðal almennings áður en Alþ. fjallar endanlega um það, þannig að félög áhugamanna, náttúruverndarfélögin um landið og heildarsamtök þeirra geti fjallað um frv. Nú er mér það kunnugt, að vel hefur verið vandað til undirbúnings þessa lagafrv., þar sem réttir aðilar hafa um það fjallað nú þegar. Ég er næstum viss um það, að hefðum við haft lög í þessa átt áður og sérstaka ráðuneytisdeild, er um þessi mál hefði fjallað, þá hefði okkur auðnast að sneiða hjá hættulegum ágreiningsmálum sem upp hafa komið. Ég mun ekki fremur en síðasti ræðumaður, hv. þm. Jón Árm. Héðinsson, fara út í það að ræða einstakar greinar frv. Álitamál í frv. sjálfu eru mörg og margar greinar þarfnast skýringa umfram það sem er að finna í aths. við frv. En ég vil aðeins í lokin segja það, að fyrir þá forsjón, sem kemur fram í þessu frv., og fyrir frumkvæði hæstv. ráðh. í þessu máli er ég reiðubúinn að fyrirgefa ýmislegt.

Frsm. (Oddur Ólafsson) : Herra forseti. Heilbr.- og trn. Ed. hefur fjallað um frv. til laga um ónæmisaðgerðir. N. leggur einróma til að það verði samþykkt með þeirri breytingu sem hún flytur á sérstöku þskj. Sú breyting er við 7. gr. frv. Greinin hljóðar upphaflega svo, með leyfi hæstv. forseta: „Ekki má ráða starfsfólk að hælum eða öðrum stofnunum, þar sem vistaðir eru sjúklingar, sem þjást af berklaveiki og öðrum alvarlegum smitnæmum sjúkdómum, nema það svari jákvætt við ónæmisprófun, ellegar gangist undir sérstaka ofnæmisbólusetningu, áður en það hefur störf.“ Sú breyting, sem við leggjum til, er þannig. Við leggjum til, að 7. gr. frv. orðist svo: „Stefnt skal að því að ráða ekki starfsfólk að hælum eða öðrum stofnunum þar sem vistaðir eru sjúklingar, sem þjást af berklaveiki, nema það svari jákvætt við ónæmisprófun ellegar gangist undir sérstaka ónæmisbólusetningu áður en það hefur störf.“ Ástæðan til þess, að við töldum nauðsynlegt að breyta þessari grein, er sú, að sumt fólk vill ógjarnan gangast undir ónæmisaðgerðir. Í raun og veru er engin leið til að þvinga það til þess. Þannig getur verið erfitt að neita fólki um starf á þeim grundveili einum, þar sem svo er komið með þann sjúkdóm, sem hér er aðallega fjallað um, þ. e. a. s. berklaveiki, að tiltölulega auðvelt er að ráða við hana, enda þótt fólk sýkist, með lyfjum sem til eru nú. Þess vegna var það sameiginlegt álit ráðamanna í heilbrigðisstjórninni og okkar, að það væri ástæðulaust að hafa þessa grein svona þrönga, heldur skyldi þetta að öllum jafnaði gert.



Herra forseti. Frv. til laga um samþykkt á ríkisreikningi fyrir árið 1976 liggur hér fyrir á þskj. 622. Þá hefur verið lagt fram í Sþ. frv. til fjáraukalaga vegna sama árs, en fyrir því var mælt í gær. Eins og fram kemur í aths. með frv. er það samið eftir ríkisreikningi fyrir árið 1976. Reikningurinn, A-hluti hans, var afhentur yfirskoðunarmönnum til meðferðar og lagður óendurskoðaður fyrir Alþ. í maímánuði 1977, en B-hlutinn í nóv. Nú er hann lagður fyrir Alþ. endurskoðaður með aths. og till. yfirskoðunarmanna og svörum ráðh. Við 1. umr. fjárlagafrv. fyrir þetta ár gerði ég nokkra grein fyrir afkomu ríkissjóðs á árinu 1976 og ríkisreikningi. Í maímánuði 1977 lagði ég einnig fram skýrslu um afkomu ríkissjóðs á árinu 1976 og hinn 11. jan. það ár gaf fjmrn. út fréttatilkynningu um afkomu ríkissjóðs samkv. bráðabirgðatölum ríkisbókhalds. Skýrsla mín til Alþ. var síðan nánari grg. um afkomuna. Enda þótt niðurstöðutölur reikningsins séu aðrar en bráðabirgðatölur skýrslunnar, m. a. vegna þess að hún var fyrst og fremst byggð á niðurstöðum greiðsluhreyfinga, en reikningurinn er gerður upp af rekstrargrunni, eru efnislegar breytingar óverulegar og mun ég því ekki gera nema örstutta grein fyrir ríkisreikningi nú, enda hafa þm. haft hann til athugunar, eins og ég sagði, frá vori 1977. Yfirskoðunarmenn gerðu fsp. í 14 liðum og birtu auk þeirra yfirlit um viðskipti innheimtuembætta við ríkissjóð samkv. bókhaldi ríkisbókhaldsins fyrir árið 1976 með hliðstæðum hætti og áður hefur verið gert. Svör við fyrirspurnum sínum telja yfirskoðunarmenn ýmist fullnægjandi eða rétt að viðkomandi atriði verði til athugunar. Till. sínum skiluðu yfirskoðunarmenn í þessum mánuði, og leyfi ég mér að vísa í ríkisreikninginn varðandi þær svo og sjálfar fyrirspurnir þeirra og svör við þeim. Tel ég ekki ástæðu til að gera nánari grein fyrir þeim að svo stöddu. Með frv. til fjáraukalaga fyrir árið 1976 gerði ég stutta grein fyrir helstu frávikum reiknings og fjárlaga þess árs, en hér mun ég rekja stærstu liði í gjöldum og tekjum A-hluta ríkisreikningsins. Ég vil eins og áður vekja athygli á tveimur meginreglum við uppgjör A-hluta ríkisreikningsins samkv. núgildandi lögum, nr. 52 frá 1966, um ríkisbókhald, gerð ríkisreiknings og fjárlaga. Önnur er sú, að álagðar tekjur og áfallin gjöld eru lögð til grundvallar við uppgjör rekstrarreiknings, en ekki greiðslufjárhreyfing þessara liða, þ. e. innheimta tekna og útgreiðsla gjalda. Af því leiðir, að í efnahagsyfirliti eru óinnheimtar tekjur meðal eignaliða og ógreiddar gjaldskuldbindingar meðal skuldaliða. Hin meginreglan er sú, að fjárfestingarútgjöld A-hlutans eru talin með gjöldum þess árs þegar til þeirra er stofnað, en þeim ekki dreift með afskriftum á þann árafjölda, sem gert er ráð fyrir að fjárfestingin endist, eins og gildir um uppgjör fyrirtækja og sjóða ríkisins í B-hluta reikningsins. Heildarniðurstaða rekstrarreiknings A-hluta ríkisreikningsins fyrir árið 1976 var sú, að gjöld námu 70 milljörðum 507 millj. 766 þús. kr. Tekjur námu 71 milljarði 323 millj. 851 þús. kr. Afgangur á rekstrarreikningi var því 816 millj. 85 þús. kr. Greiðsluafkoma ríkissjóðs á árinu 1976 samkv. breytingum sjóðseignar, innistæðu og skulda á ávísunar- og hlaupareikningi við Seðlabanka Íslands og innlánsstofnanir ásamt breytingum reiknings við Seðlabankann var hins vegar óhagstæð á árinu 1976 um 518 millj. Lausafjárstaða við aðra en Seðlabankann og innlánsstofnanir batnaði hins vegar um 2 milljarða 739 millj. kr. Gjöld ríkisreiknings fyrir árið 1976 skiptast í stórum dráttum þannig: Gjöld menntmrn. námu 11 milljörðum 392 millj. 165 þús. kr., þar af vegna héraðsskóla og grunnskóla 5 milljarðar 318 millj. 692 þús. kr. - Gjöld landbrn. námu 3 milljörðum 725 millj. 84 þús. kr., þar af var eytt 1545 millj. 979 þús. vegna uppbóta á útfluttar landbúnaðarafurðir. - Gjöld sjútvrn. námu 2 milljörðum 57 millj. 318 þús., þar af 594 millj. 585 þús. vegna Hafrannsóknastofnunar. Gjöld dóms- og kirkjumrn. námu 4 milljörðum 535 millj. 108 þús. kr. þar af vegna landhelgisgæslu 1 milljarður 358 millj. 419 þús. og dómgæslu og lögreglumála 2 milljarðar 802 millj. 134 þús. kr. Af þeirri fjárhæð eru tæpar 1500 millj. vegna beins löggæslukostnaðar. - Gjöld félmrn. námu 3 milljörðum 227 millj. 321 þús., þar af 2 milljarðar 568 millj. 10 þús. kr. til Byggingarsjóðs ríkisins eða Húsnæðismálastofnunar. Gjöld heilbr.- og trmrn. námu 22 milljörðum 632 millj. 976 þús., þar af 19 milljarðar 905 millj. 183 þús. til Tryggingastofnunar ríkisins. - Gjöld fjmrn. námu 2 milljörðum 901 millj. 382 þús. Gjöld vegna tolla og skattheimtu námu 773 millj. 636 þús. og til uppbóta á lífeyri og eftirlaun 728 millj. 790 þús. kr. Framlag til ríkisábyrgðasjóðs, m. a. til lánagreiðslna vegna togara, nam 612 millj. 496 þús. kr. - Gjöld samgrn. námu 7 milljörðum 945 millj. 139 þús., þar af vegna vegagerðar 4 milljarðar 852 millj. 613 þús., til samgangna á sjó 2 milljarðar 155 millj. 422 þús. og til flugmála 648 millj. 523 þús. kr. - Gjöld iðnrn. námu 1 milljarði 638 millj. 46 þús., þar af til orkumála 1 milljarður 186 millj. 730 þús. Kröfluvirkjun er þar ekki meðtalin frekar en aðrar virkjanir sem gerð er grein fyrir í B-hluta ríkisreiknings. - Gjöld viðskrn. námu 5 milljörðum 241 millj. 558 þús. kr., þar af vegna niðurgreiðslna á vöruverði 5 milljarðar 156 millj. 773 þús. kr. Gjöld vegna greiðslna á vöxtum og verðbótum lána, sem ríkissjóður hefur tekið, ásamt vöxtum af viðskiptaskuld við Seðlabankann, námu alls 2 milljörðum 371 millj. 604 þús. Stærstu einstakir gjaldaliðir A-hluta ríkisreiknings voru eins og áður vegna Tryggingastofnunar, niðurgreiðslna og uppbóta á útfluttar landbúnaðarafurðir og vegagerðar, nema samtals 31 milljarði 460 millj. 548 þús. kr., sem var um 45% gjalda A-hlutans í heild á árinu 1976. Á árinu 1975 var þessi hlutfallstala 46% og á árinu 1974 48%. Tekjurnar í heild námu, eins og áður sagði, 71 milljarði 323 millj. 851 þús. kr. samkv. tekjufærslu, þ. e. a. s. álagningu tekna. Innheimtan á árinu nam hins vegar, eins og gerð er grein fyrir z bls. 61–63 í ríkisreikningi, 68 milljörðum 312 millj. 115 þús. kr. Stærstu teknaliðir A-hluta ríkisreiknings voru eins og áður söluskattur, almenn aðflutningsgjöld, tekju- og eignarskattur og hagnaður af Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins. Söluskatturinn nam í tekjufærslu 24 milljörðum 851 millj. 219 þús. og í innheimtu 23 milljörðum 593 millj. 602 þús. Almenn aðflutningsgjöld námu 11 milljörðum 907 millj. 341 þús. í tekjufærslu og svo til sömu fjárhæð í innheimtu. Tekju- og eignarskattur, þar með erfðafjárskattur, nam í álagningu 9 milljörðum 186 millj. 370 þús. og í innheimtu 8 milljörðum 193 millj. 442 þús. Barnabætur og persónuafsláttur að fjárhæð 3 milljarðar 933 millj. 689 þús. hefur þá verið dregið frá. Hagnaður Áfengis- og tóbaksverslunar ríkisins nam 6 milljörðum 144 millj. 616 þús. Þessir fjórir liðir námu í tekjufærslu alls 52 milljörðum 89 millj. 546 þús. kr. eða 73% af heildartekjum A-hluta ríkisreiknings árið 1976. Þessi hlutfallstala var um 76% árið 1975 og 80% árið 1974. Fimmti stærsti tekjuliðurinn var launaskattur, er nam 4 milljörðum 39 millj. 133 þús. kr. í álagningu. Innheimta nam 3 milljörðum 720 milli. 862 þús. Að launaskatti meðtöldum námu þessir fimm tekjuliðir um 79% heildartekna A-hlutans árið 1976, um 82% árið 1975 og um 84% árið 1974. Ég mun ekki gera nánari grein fyrir niðurstöðum ríkisreiknings fyrir árið 1976. Um frávik reiknings og fjárlaga fjallaði ég, eins og áður sagði. í framsögn fyrir frv. til fjáraukalaga fyrir árið 1976. Ég legg svo til, herra forseti. að frv. þessu verði að lokinni 1. umr. vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn. Jafnframt vænti ég þess, að unnt verði að afgreiða frv. sem lög á þessu þingi ásamt frv. til fjáraukalaga fyrir árið 1976 og þar með verði stefnt að því að afgreiða þessi frv. ávallt eigi síðar en á öðru vori eftir lok reikningsárs.

Frsm. (Oddur Ólafsson) : Herra forseti Frv. til laga um lyfjafræðinga hefur verið til umfjöllunar í heilbr.- og trn. í nokkra daga. N. hefur rætt frv. á nokkrum fundum og leggur einróma til að það verði samþ. óbreytt. Hér er um allmikinn lagabálk að ræða sem fjallar um starf lyfjafræðinga og stöðu þeirra innan heilbrigðiskerfisins. Því er ekki að neita, að starf lyfjafræðinga hefur tekið nokkrum stakkaskiptum nú á síðustu árum og áratugum og orðið ábyrgðarmeira og flóknara en áður. Hefðum við því mjög gjarnan viljað hafa svolítið meiri tíma til þess að rannsaka þetta frv. Hins vegar gátum við ekki séð neina þá stóra annmarka á því, sem yrðu þess valdandi að við sæjum ástæðu til að fresta afgreiðslu málsins, og teljum að hér sé um ótvíræðar umbætur að ræða frá því sem var. Það er þess vegna sem við leggjum til að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Frv. til laga um manneldisráð hefur verið í heilbr.- og trn. í nokkra daga til umfjöllunar. N. leggur einróma til, að frv. verði samþ. með þeirri breyt. sem flutt er till. um á sérstöku þskj. Breyt , sem heilbr.- og trn. leggur til að gerð verði, er við 3. gr. frv. 3. gr. hljóðar svo, með leyfi forseta: „Í manneldisráði eiga sæti fimm menn, sem ráðh. skipar til fjögurra ára í senn, og fimm til vara. Til setu í ráðinu skal skipa menn með sérþekkingu á manneldismálum.“ Sú breyting, sem við leggjum til, er á þann veg. að 3. gr. orðist svo: „Í manneldisráði eiga sæti fimm menn er ráðh. skipar til fjögurra ára í senn. Skal skipa einn ráðsmanna samkv. tilnefningu læknadeildar Háskóla Íslands, annan samkv. tilnefningu verkfræði- og raunvísindadeildar Háskóla Íslands, en hina þrjá án tilnefningar. Skipa skal fimm varamenn með sama hætti. Til setu í ráðinu skal skipa menn með sérþekkingu í manneldismálum. Ráðh. skipar einn ráðsmanna formann manneldisráðs.“ Eins og fram kom, er hæstv. heilbrrh. talaði fyrir máli þessu, þá hefur manneldisráð verið til um allangan tíma. Núgildandi lög um manneldisráð voru samþ. árið 1945, en um lengri tíma hefur ráðið verið lítt starfhæft. Það var í raun og veru fyrst nú á allra síðustu árum sem því var aflað nokkurs fjármagns til þess að það gæti starfað. Nú er svo komið, að fram fara á vegum ráðsins allmiklar rannsóknir, sem í raun og veru væri eðlilegt og æskilegt að gætu farið fram undir sömu stjórn. Við höfum þá trú eftir viðtal við ráðuneytisstjóra og þá menn sem um þessi mál fjalla í Stjórnarráðinu, að breyting á þessum lögum verði ekki látin koma niður á þeirri starfsemi sem nú fer fram. Það sem gerir nauðsynlegt nú, að breyting verði gerð á starfsemi manneldisráðs, er m. a. það, að á síðustu árum og áratugum hefur orðið mikil breyting á þekkingu manna á fæðurannsóknum og lifnaðarháttum manna yfirleitt og fleiri starfsaðilar en læknar fjalla nú um þessi mál. Áður voru í ráðinu og eru reyndar núna fimm læknar og hefur verið svo frá upphafi, en hins vegar var svo ákveðið, er frv. þetta kom í n., að í manneldisráði skyldu eiga sæti fimm menn, sem ráðh. skipaði til fjögurra ára. Það var tekið fram, að þeir skyldu hafa sérþekkingu í manneldismálum, en í raun og veru var engin trygging fyrir því, að þarna væri nokkur læknir. Hins vegar er þetta svo samtengt að varla er hægt að hugsa sér manneldisráð án þess að þar komi læknar við til umfjöllunar. Þess vegna var þessi breyting gerð til þess að tryggja það, að ráðið yrði skipað í framtíðinni eins og við teljum æskilegast. Það er ekki vafi á því, að nú þegar við höfum ráðið bót á hinum hættulegustu sjúkdómum heilsufari okkar, þá er manneldi einn af hinum þýðingarmestu þáttum í heilbrigði okkar á komandi tímum og þess vegna er þetta frv. mjög merkilegt fyrir alla okkar heilbrigðisstarfsemi. Ég vona að samþykkt þessa frv. megi leiða til umbóta í þessum málum.



Herra forseti. Ég á ekki sæti í n. þeirri, er fjallað hefur um frv. um manneldisráð, en ég hef lesið það og þykir það horfa til bóta. En þegar nú er kveðið á um það samkv. till. n., hverjir skipa skuli að nokkru fulltrúa í manneldisráð, þá þykir mér nokkurs í vant þar sem ekki er gert ráð fyrir því, að þar verði fulltrúi matreiðslumanna á landi hér. Það er sannast sagna, að enda þótt hollusta hinna ýmsu matvælategunda skipti miklu máli í grundvallaratriðum, þá er hitt einnig nokkurs um vert, að menn hafi lyst á þeim. Og fyrir utan það, að þekking matreiðslumanna, sérþekking þeirra, kemur þarna mjög til greina. þá hygg ég að ýmsir menn úr þeirra hópi hafi til að bera þá þekkingu sem nauðsynleg getur verið til þess að leita skynsamlegra ráða til þess að beina neyslu landsmanna inn á hollustubrautir. Þeir kunna að segja fyrir um það, með hvaða hætti sé hægt að gera hin hollustusamlegu matvæli fýsileg fyrir landsmenn. Og ég vildi gjarnan að þau atriði, sem lúta að smekk, sem er ákaflega þýðingarmikið í sambandi við matvæli verði ekki þarna algjörlega fyrir borð borin. Það er kveðið á um það, að þarna sitji læknir og fulltrúi háskólans. Verkfræðideildar háskólans, en mér finnst alveg bráðnauðsynlegt að kveðið verði á um það, líka, að þarna sitji fulltrúi samtaka matreiðslumanna.

Frsm. (Oddur Ólafsson) : Herra forseti. Víst er ég samþykkur því áliti hv. síðasta ræðumanns að smekkur sé mikils virði. Um það er ekki að efast. Hins vegar mætti kannske segja að það sé ekki eins nauðsynlegt og áður var að smekkurinn sé alls ráðandi. Núna er kannske eins oft þörf á því að maturinn sé ekki allt of aðgengilegur og fýsilegur, því að meiri hluti þjóðarinnar virðist frekar þurfa að draga við sig neyslu heldur en hitt. Hins vegar veit ég ekki hversu vel hv. þm. hefur lesið frv., vegna þess að hér stendur í aths. við 3. gr.: „Hins vegar verður að tryggja að í ráðinu sitji þeir aðilar sem besta þekkingu hafa í þessum málum, hvort sem hún er fræðileg eða fengin af langri reynslu.“ Þarna er einmitt um að ræða það, að pláss er fyrir matreiðslumennina og aðra þá sem hafa fengið ýmist fræðilega þekkingu eða langa reynslu. Þetta mátum við mjög mikils og þess vegna er meiri hl. ráðsins enn þá skipaður samkv. þessu áliti. Það eru aðeins tveir aðilar sem við höfum gert till. um að væru skipaðir samkv. ákvörðun stofnana sem sagt læknadeildar háskólans og verkfræði- og raunvísindadeildar. Ég held því, að vel sé fyrir þessu séð.



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur fjallað um frv. til l. um breyt. á lögum um vöruhappdrætti Sambands íslenskra berklasjúklinga og mælir einróma með samþykkt þess. Ég tel ekki ástæðu til að fjalla hér um starfsemi Sambands ísl. berklasjúklinga. Allir hv. þm. þekkja þá starfsemi og alla þá félagsmálastarfsemi sem fram hefur farið á vegum Sambands ísl. berklasjúklinga, bæði vegna byggingar og rekstrar á vinnustofum fyrir öryrkja, starfsemi á vinnuheimilinu á Reykjalundi og fleira sem þessi samtök hafa komið til leiðar í þjóðfélagi okkar. Frv. gerir ráð fyrir að framlengja heimild Sambands ísl. berklasjúklinga til rekstrar vöruhappdrættis í 10 ár, þ. e. til ársloka 1980, en happdrætti þetta stendur að langmestu leyti undir þeirri starfsemi sem fer fram á vegum þessara samtaka. Ég vil að lokum ítreka að n. mælir einróma með því, að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Allshn. hefur fjallað um frv. til ættleiðingarlaga og leggur einróma til að það verði samþ. með þeirri breytingu einni sem fram kemur á sérstakri brtt. sem n. leggur til að samþykkt verði. Brtt. n. er við 12. gr, um að 1. mgr. orðist svo: „Nú tekur aðili, sem lögbær er um að láta uppi samþykki samkv. 7. gr., sbr. 10. gr., aftur samþykki sitt, áður en gengið er frá ættleiðingarleyfi, og er þá yfirleitt eigi heimilt að gefa út leyfið. Veita má þó leyfi til ættleiðingar, þegar svona stendur á, ef hann hefur verið í fóstri hjá ættleiðingarbeiðanda eða þegar hagir barns mæla að öðru leyti eindregið með því, að það verði ættleitt, og afturköllun á samþykki styðst eigi við skynsamleg rök.“ Þetta er eingöngu til þess að taka af öll tvímæli um hvað greinin þýði. Ég endurtek svo að n. leggur til að frv. verði samþ. með þessari breytingu.

Frsm. (Halldór Ásgrímsson) : Herra forseti. Allshn. hefur fjallað um frv. til gjaldþrotalaga. Mál þetta hefur verið til meðferðar á Alþ. í allan vetur og nefndarstarf var einkum unnið sameiginlega með allshn. Nd. Í Nd. voru samþ. allmargar brtt. og má segja að báðar n. hafi staðið að þeim breytingum þar sem málið var unnið sameiginlega. Lög um gjaldþrotaskipti voru fyrst sett hér á landi fyrir aldamót og að vísu hafa nokkrar breytingar verið gerðar á þeim lögum, en að stofni til eru lögin frá 1894 - þau lög sem nú eru í gildi. Þessi lög voru samin við allt aðrar þjóðfélagsaðstæður en nú eru og eru þess vegna orðin löngu úrelt. Meðferð gjaldþrotamála hefur verið mjög þunglamaleg og seinvirk og kostnaður oft mikill. Er langt síðan orðið var nauðsynlegt að setja ný lög um gjaldþrotaskipti. Það hefur farið fram mikið starf og endurskoðun á norrænni gjaldþrotalöggjöf. Er þeirri endurskoðun að vísu ekki að fullu lokið, en ákveðnar meginlínur hafa þó verið markaðar í því starfi. Mun þetta frv. taka að allmiklu leyti mið af því. Í þessu frv. er leitast við að koma á nokkrum meginbreytingum sem eru þessar helstar: 1) Að meðferð búa annarra en smábúa hverfi frá skiptaráðanda til sérstaks bústjóra. 2) Að kostnaður af starfi bústjóra, skiptastjóra og aðstoðarmanns skiptaráðanda skal greiddur af fé þrotabúsins. 3) Einn kafli frv. fjallar um greiðslustöðvun, sem er nýmæli, sem á að hamla gegn því, að einstakir lánardrottnar fái óeðlilega mikið í sínu hlut. 4) Bústjóra eða þeim, sem annast búskiptin, eru gefnar mun frjálsari hendur um meðferð búsins. 5) Riftun á ráðstöfun þrotamanns og vissar fullnustuaðgerðir lánardrottna verði greiðari en nú er. 6) Mörg ákvæði eru í frv. sem miða að því að leysa úr vafaatriðum og einfalda skiptameðferð. Ég sé ekki ástæðu til að rekja efni þessa frv. Það var gert ítarlega við framsögu málsins og einnig hefur allshn. Nd. skilað ítarlegu nál., þar sem brtt. þeirrar n. voru mjög greinilega skýrðar. Ég vil aðeins að lokum ítreka að allshn. Ed. leggur einróma til að frv. verði samþ.