Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli fyrir nál. sem er að finna á þskj. 1103 og er frá meiri hl. fjh.- og viðskn. Nál. hljóðar þannig: "Nefndin hefur haft þetta mál til meðferðar. Nefndin varð ekki einhuga um afgreiðslu málsins. Meiri hl. leggur áherslu á að hér er einungis um heimildarlög að ræða og leggur til að frv. verði samþykkt með breytingum sem flutt er till. um á sérstöku þskj." Undir þetta nál. rita Páll Pétursson, Ólafur G. Einarsson, Friðrik Sophusson og Halldór Blöndal. Minni hl. nefndarinnar skilar séráliti á þskj. 1102 og leggur til að málið verði afgreitt með rökstuddri dagskrá. Ég vil bæta því við að það hefði verið æskilegt fyrir fjh.- og viðskn. að fá lengri tíma til afgreiðslu þessa máls. Málið var ekki lagt fram fyrr en í morgun og okkur vannst ekki tími til að athuga það svo vel sem við hefðum kosið. Það eru margir lausir endar í þessu máli. En hér er einungis um heimildarlög að ræða og ég hef fullvissað mig um að heimildir verði ekki veittar fyrr en lausir endar hafa verið hnýttir þannig að málið liggi ljósara fyrir en það gerir á þessari stundu. Rekstur Arnarflugs hefur gengið illa undanfarið og félagið er í mjög miklum erfiðleikum. Rekstraráætlun hljóðar upp á að félagið skili hagnaði á þessu ári. Það er ekkert nýtt í íslenskum flugrekstri að flugfélög eigi í erfiðleikum. Við munum ítrekað eftir erfiðleikum hjá Flugleiðum og eins hjá þessu flugfélagi, Arnarflugi. Björgun Flugleiða á sínum tíma tókst og tókst vel og ég tel persónulega að athugandi hefði verið að fara svipaða leið núna, þ.e. leggja fram hlutafé frá ríkinu og veita félaginu handleiðslu til að sigrast á erfiðleikunum. Það eru ekki allir jafnmiklir ríkisrekstrarmenn og ég í stjórnarliðinu og sú leið var ekki valin. Þess vegna er farið hér í að afla heimilda til ríkisábyrgðar svo fremi sem frekari athugun málsins leiði í ljós að skynsamlegt verði að veita þá ábyrgð. Það eru tveir kostir fyrir hendi, annaðhvort að hleypa þessu félagi á hausinn eða að rétta því hjálparhönd. Það er margt sem mælir með því að rétta félaginu hjálparhönd. Það er í samkeppni við erlend flugfélög í leiguflugi. Það hefur haslað sér allgóðan völl á þeim markaði og sá markaður mundi tapast úr höndum Íslendinga. Í öðru lagi er félagið með kaupleigusamning á vél. Hagnaður af honum gæti orðið 4-5 millj. dollara. Ef félagið strandaði núna væri sá hagnaður enginn. Þá mundu Ameríkumenn hirða hann. Þá má geta um það að áliti landsins út á við væri stefnt í hættu ef ekki væri staðið við gerða samninga og gerðar skuldbindingar og álit landsins sem ferðamannalands mundi bíða mikinn hnekki. Ferðamannaþjónusta innanlands mundi enn fremur bíða augljósan hnekki við það að áætlanir Arnarflugs stæðust ekki. Félagið hefur lagt í verulegan kostnað vegna auglýsingaherferðar vegna ferðamanna til Íslands. Svo mætti lengi telja. Þess vegna teljum við rétt að hér sé opin heimild til fjmrh. f.h. ríkissjóðs að veita Arnarflugi sjálfskuldarábyrgð fyrir láni sem tekið verður til að bæta greiðslustöðu fyrirtækisins. Við meirihlutamenn munum að sjálfsögðu fylgjast áfram með framvindu málsins. Við flytjum brtt. á þskj. 1104 við 2. gr. 3. tölul. sem orðast þannig: "Öll opinber gjöld við ríkissjóð, sem í vanskilum eru, verði greidd upp á næstu fjórum árum. Fjmrh. er heimilt að semja um greiðsluhætti." Þetta er breyting frá því sem segir í frv. þar sem lagt er til að ölI opinber gjöld við ríkissjóð, sem í vanskilum eru, verði greidd upp ásamt viðurlögum af andvirði þess láns sem tekið verður með ríkisábyrgð. Að sjálfsögðu gerum við ráð fyrir því og það þarf ekki að taka það fram að vanskilin og þessar skuldir verða að greiðast með viðurlögum þó að það sé ekki tekið fram í þessum texta. Önnur atriði, sem eru skilyrði ríkisábyrgðar, standa óhreyfð, þ.e. í fyrsta lagi að fyrir liggi skilyrðislaus loforð um nýtt hlutafé í fyrirtækinu að fjárhæð a.m.k. 95 millj. kr., verðtryggð miðað við lánskjaravísitölu í apríl 1986. Í öðru lagi, réttindi skv. kaupleigusamningi, sem Arnarflug hf. hefur gert upp um flugvélina TF-VLT (Boeing 737-205 C), skulu vera til tryggingar áhættu ríkissjóðs vegna ríkisábyrgðarinnar. Fjmrh. ákveður nánar framkvæmd þessa ákvæðis og setur þá skilmála sem nauðsynlegir þykja til að draga úr áhættu ríkissjóðs. 4. liðurinn hljóðar þannig: "Enn fremur að uppfyllt verði önnur þau skilyrði sem nauðsynleg þykja að mati fjmrh." Við leggjum sem sagt til að frv. verði samþykkt með þeirri breytingu sem getið er um á þskj. 1104.



Herra forseti. Á þskj. 1102 skila fulltrúar stjórnarandstöðuflokkanna í fjh.- og viðskn. Nd. nál. um frv. til l. um málefni Arnarflugs. Margt mætti um þetta mál segja. Ýmislegt kom fram í nefndinni núna áðan sem benti til þess að þeir endar, sem voru taldir fastir, virðast nú lausir. Ríkisstj. vill að þetta mál fari í gegnum þingið. Ríkisstj. vill stofna til verulegrar áhættu ríkissjóðs í þessu efni. Ríkisstj. hefur meiri hluta á Alþingi og getur knúið fram vilja sinn. Hún hefur ákveðið á ríkisstjórnarfundi í gærmorgun að hún og stjórnarflokkarnir beri alla ábyrgð á þessu máli. En viðræður við stjórnarandstöðuflokkana fóru fyrst fram seinni partinn í gærdag. Þess vegna vísum við þessu máli og ábyrgðinni af því alfarið á hendur ríkisstj. Í nál. fulltrúa stjórnarandstöðuflokkanna í fjh.- og viðskn. Nd. er lagt til að frv. verði frestað og vísað frá með rökstuddri dagskrá eða eins og segir í nál., með leyfi forseta: "Nefndin hefur fjallað um málið og rætt við málsaðila. Hefur komið fram að tryggingar vegna ríkisábyrgðar eru óljósar og ófullnægjandi." - Hér tel ég að sé mildilega til orða tekið. - "Jafnframt kom fram að engan veginn væri ljóst að þær ráðstafanir, sem í frv. felast, tryggi á nokkurn hátt stöðu þess fyrirtækis sem ætlunin er að aðstoða. Af þeim ástæðum leggur minni hl. nefndarinnar til að frv. verði vísað frá með svofelldri rökstuddri dagskrá: "Málið er illa undirbúið og engar upplýsingar fyrirliggjandi um að hlutafé skili sér né heldur að kaupleigusali sé tilbúinn til að fallast á að ríkið gangi inn í kaupleigusamninginn. Þá er engan veginn ljóst að frv., þó að lögum verði, leysi nokkurn vanda til frambúðar fyrir ferðamannaiðnaðinn eða Arnarflug hf. Af þessum ástæðum samþykkir deildin að fela ríkisstj. að vinna betur að málinu og tekur fyrir næsta mál á dagskrá. Guðrún Agnarsdóttir sat fundi nefndarinnar og er samþykk nál. þessu." Undir þetta rita Svavar Gestsson og Jón Baldvin Hannibalsson. Ég ætla ekki á þessu stigi málsins að fara frekar að ræða um einstök atriði varðandi flugfélag þetta. Ég vil aðeins segja það að ég tel að sú brtt., sem meiri hl. flytur í þessu máli, sé í rauninni síst til bóta. Þar er verið að opna fyrir það að vanskilagjöld fyrirtækisins við ríkissjóð verði gerð upp með skuldabréfum til fjögurra ára og fjmrh. er heimilt að semja um greiðsluhætti. Það þýðir, segir hv. frsm. nefndarinnar, að það eigi að tryggja að fyrirtækið greiði viðurlög vegna þess sem í vanskil er komið eða í vanskil fer. Hins vegar er ekki ljóst hvort hér er verið að gefa því undir fótinn að fella niður opinber gjöld af þessu fyrirtæki, þ.e. lendingargjöld eða flugvallarskatta eða önnur slík gjöld sem fyrirtækinu er gert að greiða á hverjum tíma. Nauðsynlegt er, herra forseti, að fá um það alveg afgerandi upplýsingar frá meiri hl. nefndarinnar: Er meiri hl. hér að leggja til að opinber gjöld upp á tugi millj. kr. verði felld niður af þessu fyrirtæki eða ekki? Ég tel ekki þörf á því, herra forseti, að hafa mál mitt ítarlegra að þessu sinni.



Herra forseti. Í tilefni orða síðasta ræðumanns vil ég taka fram að hér er ekki verið að leggja til að flugvallarskattur eða önnur opinber gjöld verði felld niður, heldur er það skoðun meiri hl. að þessi gjöld verði að greiðast upp. Hins vegar setjum við inn heimild til fjmrh. að semja við fyrirtækið um greiðsluáætlun á þessum gjöldum.



Herra forseti. Þegar þetta mál var kynnt fulltrúum stjórnarandstöðunnar í gærkvöldi var lögð á það mikil áhersla af hálfu talsmanna ríkisstj. að það væri ófrávíkjanlegt skilyrði og grundvallaratriði að opinber gjöld fyrirtækisins yrðu greidd af því ríkisábyrgðarláni sem um var verið að ræða. Þetta var stutt mjög ströngum rökum. Fordæmisins vegna væri ógerningur að gera minni kröfu í þessum efnum. Það var nefnt að vegna þjóðarréttar væri ekki unnt að mismuna flugfélögum t.d. að því er varðar lendingargjöld og að því er varðaði innheimtu á svokölluðum flugvallarskatti væri hér um að ræða innheimtufé sem bæri að skila og fordæmisins vegna væri ekki unnt annað en að gera þessar kröfur. Nú kemur á daginn að loknum fundi í fjh.- og viðskn. að ríkisstj. snýr sjálf öllum þeim rökum öfugt sem hún notaði í gærkvöldi. Sýnir það kannske hvað best hvernig þetta mál er undirbúið. Hitt er svo annað mál að það er ógerningur hér úr þessum ræðustól að ræða þetta mál vegna þess að fyrirtækið er í þeirri stöðu að það á líf sitt undir því komið hver verða viðbrögð þeirra aðila sem lýst hafa áhuga sínum á að kaupa þarna hlutafé. Hvað svo sem maður kynni að segja hérna úr ræðustól um raunverulegar staðreyndir málsins kann það að hafa ófyrirséð áhrif og þess vegna er ógerningur að ræða málið. Mín niðurstaða er fyrst og fremst sú að leitt hafi verið í ljós á þessum fundi að sú aðstoð, sem verið er að fara fram á af hálfu ríkisstj. í þessu máli, dugi ekki til að ná settum markmiðum. Fyrir okkur fulltrúa stjórnarandstöðunnar er yfirleitt ekkert meira um það að segja. Við viljum reyna að gæta þess a.m.k. á þessum tíma að segja ekkert það sem gæti skaðað hagsmuni fyrirtækisins að svo stöddu. En það er alveg ljóst að miðað við þá stöðu sem við erum í getum við ekki sagt annað: Málið var illa undirbúið. Það dugar ekki til að leysa þann vanda sem því var ætlað að gera og forsendur fyrir aðgerðunum standast ekki.



Herra forseti. Ég þarf ekki að eyða tíma þingsins á þessum síðustu mínútum eða klukkustundum fyrir þinglok til þess að reifa þær ástæður sem eru að baki minni afstöðu. Þær hafa þegar komið fram á nál. minni hl. En ég verð þó að hafa hér nokkur orð um þau vinnubrögð sem viðhöfð hafa verið í þessu máli. Það kom í ljós á nefndarfundi áðan um þetta mál að stjórnvöld hafa vitað frá því í nóvember a.m.k. hver vandræði þessa flugfélags hafa verið. Reyndar voru höfð það sterk orð um það að það væri hreint á heljarþröminni. Hvernig stendur á því að þessu er fleygt hér inn á þingið hreinlega á sólarhringnum áður en því á að ljúka og ætlað að vinna svo hroðvirknislega að málinu? Þetta eru óviðunandi vinnubrögð.



Herra forseti. Það er ljóst að rekstur Arnarflugs stöðvast verði umrædd sjálfskuldarábyrgð ekki veitt. Hún tryggir hins vegar á engan hátt framtíð félagsins, það er ljóst. En með tilliti til afkomu starfsmanna fyrirtækisins og í trausti þess að skynsamleg samvinna takist á milli Flugleiða og Arnarflugs í stað þeirra strákslegu vinnubragða sem viðgengist hafa af beggja hálfu og í trausti þess að fjmrn. hafi strangt eftirlit með þróun fyrirtækisins segi ég nei.



Herra forseti. Meiri hl. fjh.- og viðskn. er samþykkur þeirri breytingu sem gerð hefur verið á frv., enda er hún einungis leiðrétting á texta sem misritaðist þegar málið var hér til umræðu í deildinni.