Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þessu um nafnskírteini fylgir mjög ýtarleg grg. Ég gerði allrækilega grein fyrir málinu í hv. Ed. og vil vísa til þess. Í Ed. var alger einhugur um málið, og það var samþykkt þar óbreytt. Ég legg til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Eins og fram kemur í grg. með þessu frv. til l. um hreppstjóra, hefur skort í gildandi löggjöf heildarákvæði um störf þeirra, og þótti ástæða til að taka það til endurskoðunar og flytja frv. það, sem hér liggur fyrir, til laga um hreppstjóra. Og það má segja, að verulegt efnisatriði í sambandi við frv. séu ný ákvæði um laun hreppstjóra, en launagreiðslur til þeirra höfðu dregizt nokkuð aftur úr, og þau ákvæði, sem í þessu frv. felast, eru miðuð við það að hækka laun hreppstjóranna til samræmis við þær launahækkanir, sem orðið hafa hjá sambærilegum eða svipuðum embættismannaflokkum. Það eru svo smáatriði í sambandi við þetta mál, nýmæli, eins og um heimild til þess að setja ákvæði um aldurshámark hreppstjóra, það sama og annarra opinberra starfsmanna, sem ekki hefur verið fyrir hendi, en hins vegar er gert ráð fyrir því, að áður en það verði gert, verði haft samráð við sýslunefndir, ef til þess kemur að gefa út reglugerð um þetta atriði. Ég sé ekki ástæðu til þess að fjölyrða um málið frekar, en vil leyfa mér að leggja til, að því verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Þetta frv. ber að skoðast í tengslum við það frv., sem ég gerði grein fyrir áðan, um hreppstjórana, en það þótti nauðsynlegt að taka upp þá breytingu, sem hér er lagt til, á 16. gr. l. um skipti á dánarbúum og félagsbúum, og miðar að því, að tekið er þar upp ákvæði um greiðslur til hreppstjóra, þegar þeir fyrir hönd sýslumanns standa fyrir uppskrift eigna eða virðingargerðum, og er á því byggt, að þessar greiðslur verði hálfu hærri en laun votta við gerðirnar, eins og fram kemur í grg. Ég leyfi mér að leggja til, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir til umr., um breyt. á umferðarl., er flutt að beiðni umferðarlaganefndar, en hún vinnur að endurskoðun umferðarl., en þótti rétt að óska eftir því, að þegar á þessu þingi, þar sem ekki liggur fyrir hennar álit í heild, verði gerðar á umferðarl. þær tvær breytingar, sem þetta frv. felur í sér. Samkv. 1, gr. er um að ræða breyt. á 2. mgr. 27. gr. umferðarl. í sambandi við ökuskírteini, að í stað þess að áður var það skilyrði fyrir því, að menn gætu öðlazt ökuskírteini, að þeir hefðu góða heyrn, er á þessu slakað nú og það kemur til af því, að félag heyrnarlausra og skólastjóri heyrnleysingjaskólans sendu umferðarlaganefnd óskir um að breyta ákvæðum umferðarlaga á þá leið, að heyrnarlaust fólk geti fengið ökuskírteini. Leitað var umsagnar landlæknis um þetta atriði og er hann meðmæltur því, að slakað verði á heyrnarkröfum við veitingu ökuréttinda, á svipaðan hátt og gert hefur verið á hinum Norðurlöndunum, en þar hefur verið, gengið svo langt að leyfa jafnvel algerlega heyrnarlausu fólki að fá ökuskírteini. 2. gr. er um breyt. á 2. mgr. 70. gr. umferðarl og fjallar um að hækka skyldutryggingu allra vélknúinna ökutækja, en hún hefur verið óbreytt í lögunum frá 2. maí 1958 og með tilliti til þess, að verðgildi peninga hefur mjög breytzt, frá því að þau lög voru sett, þykir eðlilegt og sjálfsagt að hækka skyldutryggingu ökutækja verulega, enda er lagt til, að skyldutrygging fyrir bifreið hækki úr 500 þús. kr. í 2 millj. kr. Einnig er rétt að hafa það í huga, að bætur til þeirra, sem verða fyrir slysum, hafa hækkað verulega, því að dómstólar taka tillit til verðþenslunnar við ákvörðun bóta og er því brýn nauðsyn, að hver eigandi ökutækis sé tryggður fyrir því, ef hann verður valdur að alvarlegu slysi. Í umsögn, sem Samband ísl. tryggingafélaga sendi umferðarlaganefnd um þessi mál, segir, að reynslan sýni, að tryggingafélögin hafi stillt iðgjöldum sínum svo mjög í hóf, að hreint tap hefur orðið mörg undanfarin ár. Iðgjöld af tryggingu ökutækja hækkuðu þó verulega á s.1. ári, en vegna örari verðþenslu, en þá var reiknað með, virðist augljóst, að enn þurfi að hækka iðgjöld verulega, þrátt fyrir óbreyttar vátryggingarupphæðir, eða um 20–30%. Til þess að gefa nokkra innsýn f, hvað iðgjöld ökutækja muni hækka vegna þessara breytinga vátryggingaupphæðar, vil ég nefna, að gert er ráð fyrir, að vátryggingarupphæð dráttarvéla hækki úr 200 þús. kr. í 1 millj. kr. Nú eru iðgjöld af þessum tækjum 300 kr. án iðgjaldaafsláttar, en reikna má með, að iðgjöld af 1 millj. kr. tryggingu verði 405–435 kr. án iðgjaldaafsláttar. Talið er, að vegna litillar tjónatíðni njóti 90–95% af þessum tekjum 30% iðgjaldaafsláttar. Hækkun vátryggingarupphæðanna samkv. frv. verður mest á dráttarvélum og reiðhjólum með hjálparvél, en þær fimmfaldast og er það rökstutt með því, að þessi tæki geti valdið einstaklingsslysi jafnalvarlegu og bifreiðar, en hins vegar liggur það ljóst fyrir, að hækkun tryggingarupphæðar á tækjum þessum til samræmis við bifreiðar leiðir ekki til hækkunar iðgjalda til jafns við bifreiðaiðgjöld vegna minni tjónatíðni. Bifreiðar hækka úr 500 þús. í 2 millj. kr. samkv. frv., og eins og fram kemur af aths. við frv., er talið, að iðgjald á 1. áhættusvæði muni hækka, eftir því sem næst verður komizt, um 10–14% miðað við núverandi iðgjöld. Álitið er samkv. tjónareynslu liðinna ára, að ekki sé ástæða til að hækka upphæðir stórra farþegabifreiða í sama hlutfalli, en í frv. er lagt til, að 100 þús. kr. vátrygging verði fyrir hvert sæti umfram 10 í stað 50 þús. kr. í gildandi lögum. Í 3. gr. frv. er lagt til, að ákvæði 2. gr. komi til framkvæmda 1. maí 1965, en það er miðað við það, að vátryggingaiðgjöld falla í gjalddaga 1. maí, en þar sem skammur tími er til stefnu, er mikil nauðsyn á því að hraða afgreiðslu þessa máls, til þess að tryggingafélögunum geti gefizt kostur á því að hafa sínar iðgjaldakvittanir tilbúnar, sem þau þurfa að senda til allra sinna umboðsmanna um allt land. Allshn. leggur einróma til, að þetta frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Ég tel, að þurft hefði að gera meiri breytingar á umferðarl. en stefnt er að með þessu frv. Sérstaklega er það eitt atriði í þeim, sem ég tel að þyrfti að breyta hið allra fyrsta. Öllum er kunnugt um hin tíðu umferðarslys hér á landi og það er einnig vitað mál, að mörg af þessum slysum stafa af því, að ökumenn eru ölvaðir við akstur. Ég tel, að það þurfi að setja miklu strangari ákvæði, en nú eru í l. um ökuleyfissviptingu þeirra manna, sem gera sig seka um það að hreyfa ökutæki, þegar þeir eru undir áhrifum áfengis. Og ég tel, að þessa breytingu hefði þurft að gera nú, úr því að l. á að breyta á annað borð. Hins vegar er sagt hér í aths., að umferðarlaganefnd vinni að frekari endurskoðun löggjafarinnar og vildi ég mega treysta því, að hún taki þetta atriði til sérstakrar athugunar. Ég tel enga ástæðu til að láta þá menn hafa ökuleyfi, sem hafa gerzt brotlegir við þetta ákvæði umferðarlaganna.



Herra forseti. Ég vil óska upplýsinga um það frá hæstv. dómsmrh., hvaða venja ríkir um það, þegar menn hafa verið með dómi sviptir ökuleyfi ævilangt, hvort þeir fái uppreisn og það jafnvel eftir skamman tíma og ökuleyfi aftur. Ég hef heyrt þess getið, án þess að ég hafi neinar sannanir fyrir því, að sú venja hafi verið og sé enn að veita slíkum mönnum ökuleyfi aftur eftir ekki mjög langan tíma. Mér þætti fróðlegt að vita, hvernig þetta væri í framkvæmd. Þá er í 1. gr. þessa frv. gerð sú breyting á, að ekki skuli krefjast góðrar heyrnar, heldur nægjanlegrar heyrnar og þetta er skynsamlegt. Það ætti ekki að þurfa að krefjast meira, en svo segir í grg. um þessa grein: „Tilgangur þessa er sá að veita heimild til þess, að heyrnarlaust fólk geti fengið ökuskírteini.“ Eru þetta ekki einhver mistök í grg., að segja, að tilgangurinn með þessari lagabreytingu sé sá, að heyrnarlaust fólk fái ökuskírteini, þegar segir í sjálfri gr., að það skuli hafa nægjanlega heyrn? Ég vek athygli á þessu, svo að það fari ekki út úr þinginu þannig, að menn séu í einhverjum vafa. Ég get ómögulega séð, að það sé tilgangurinn með þessari breytingu, að heyrnarleysingjar fái ökuskírteini. E.t.v. er þetta prentvilla, því að ég fæ ekki séð, að það geti verið nokkur heil brú í þessu og ég mundi a.m.k. ekki vilja greiða atkv. með því að stefna að því að veita heyrnarlausu fólki ökuskírteini.



Herra forseti. Hv. 3. þm. Vestf. spurðist fyrir um það, hvort það tíðkaðist að veita mönnum ökuskírteini aftur, sem hefðu verið sviptir því ævilangt. En það mun vera svo, að í umferðarl. er heimild fyrir því, að hafi maður verið sviptur ökuskírteini ævilangt, megi þá veita honum það aftur eftir 3 ár, ef hann hefur verið reglusamur og ekki neinar sérstakar aðrar ástæður mæla gegn því og þá einu sinni. Þessi heimild hefur verið notuð um langan tíma og hún er sem sagt fyrir hendi í sjálfum lögunum. Varðandi það atriði, sem hv. þm. vék að í sambandi við, að gert er ráð fyrir því eða sagt í frv., að það sé tilgangurinn að veita heyrnarlausu fólki rétt til þess að fá ökuskírteini, eru það ákvæðin í sjálfri 1. gr., sem skera úr um þetta og breytingin varðandi afstöðuna til þessa fólks er sú, eins og þar segir, að í stað orðanna, eins og nú er í umferðarl., að menn verði að hafa góða sjón og góða heyrn og vera nægjanlega hraustir andlega og líkamlega til þess að geta fengið ökuskírteini, komi nú, að viðkomandi hafi góða sjón, nægjanlega heyrn og sé að öðru leyti nógu hraustur andlega og líkamlega. Það kemur fram og er vikið að því, að bæði hjá nágrannaþjóðum okkar á Norðurlöndum og reyndar annars staðar hefur á síðari árum verið farið inn á það og einnig að ég hygg í Bandaríkjunum, að menn, sem teljast í raun og veru heyrnarlausir eða með ákaflega skerta heyrn, hafa fengið ökuskírteini og það er mat manna, sem til þekkja, að þeir séu á engan hátt hættulegri í umferðinni, nema síður sé, heldur en aðrir, sem hafa fulla heyrn, og á grundvelli þessa er þetta frv. flutt og í samráði við umferðarlaganefndina, eins og vikið er að í frv.