Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hefur bréf frá fjármálaráðuneytinu um frestun á því að skriflegt svar berist við fyrirspurn á þskj. 735, um forstöðumenn ríkisstofnana sem fara umfram heimildir í fjárlögum, frá Sigmundi Erni Rúnarssyni. Það er vegna umfangs og þarfar á lengri tíma við upplýsingaöflun og óskar því ráðuneytið eftir viðbótarfresti til 6. mars nk. til að svara fyrirspurninni.

Virðulegur forseti. Við í efnahags- og viðskiptanefnd áttum í morgun fund með Samtökum lánþega, Hagsmunasamtökum heimilanna og ýmsum öðrum aðilum sem hafa ábendingar í framhaldi af þeim gengislánadómi sem féll í Hæstarétti í síðustu viku. Meginálitaefnin sem til umfjöllunar voru í morgun eru af þrennum toga. Í fyrsta lagi um aðfarir á grundvelli ólögmætra krafna og hvernig koma mætti í veg fyrir að af þeim yrði. Ég hef af því tilefni skrifað Fjármálaeftirlitinu og kannað hvort það hafi fullnægjandi heimildir til að stöðva frekari aðfarir sem byggjast á ólögmætum gengistryggðum lánum eða hvort sérstakra lagaheimilda er þörf í því efni. Þá ræddum við möguleika á því að flýta gangi dómsmála sem geta skorið úr um mikilsverð álitamál í þessu sambandi. Það er ljóst að til þess þarf samkomulag þeirra aðila sem að þeim málum standa, bæði til sóknar og varnar, að vinna þau mál hratt og vel og nýta ekki til fulls þá fresti sem lögbundnir eru. Við munum fylgja því máli áfram eftir. Í þriðja lagi var til umfjöllunar það sem var til umfjöllunar í þingsalnum í gær, heimild til endurupptöku mála sem lögfest var 2010 en kom ekki að nægilega góðu haldi. Við veltum fyrir okkur hvort hægt sé að lögfesta slíka heimild á nýjan leik. Ég óskaði eftir því við nefndasvið Alþingis að það færi yfir það hvort hér mætti lögfesta á nýjan leik slíka heimild og þá með þeim hætti að hún dygði. Ég geri ráð fyrir að niðurstöður úr þeirri vinnu liggi fyrir á föstudagsmorgni, 

Virðulegi forseti. Hæstv. utanríkisráðherra sagði á Alþingi í gær, og var býsna hróðugur yfir því, að evrusamstarfið væri handan við hornið. Hann sagði að á næstu dögum, hugsanlega í þessari viku, mundu liggja fyrir drög að samningsafstöðu Íslands í sérstökum kafla um myntsamstarfið við ESB. Það er ánægjulegt að hæstv. utanríkisráðherra er í salnum vegna þess að ég ákvað að taka þetta upp núna þar sem hæstv. utanríkisráðherra verður ekki í fyrirspurnatíma á morgun, en þetta gefur tilefni til að velta fyrir sér í hvaða ferli þessar blessuðu samningaviðræður eru nú komnar. Ég ætlaði að glöggva mig á þessu og skoða þessi svokölluðu samningsmarkmið. Ég verð að viðurkenna að þó að ég sitji í utanríkismálanefnd hef ég ekkert heyrt um þau. Nýjasta fundarfrásögn samningahópsins um gjaldmiðilsmál er ársgömul, hún er frá 22. febrúar 2011. Ef unnið er að samningsafstöðu sem á að birtast á næstu dögum eða í þessari viku velti ég fyrir mér hvar í ósköpunum verið sé að vinna að henni. Það er ekki verið að gera það í þessum blessaða samningahópi og ekki er verið að kynna þessa samningsafstöðu á hinu háa Alþingi. Mér finnst þetta óboðlegt, svona framkoma við Alþingi er ekki líðandi . Hið sama kemur á daginn þegar fundargerðir samningahópsins um sjávarútvegsmál eru skoðaðar. Þar hefur ekki verið fundað síðan 12. desember og þá var boðað að það ætti að halda tíðari fundi. Ef til stendur að opna kaflann í júní þarf afstaðan að liggja fyrir núna í febrúar. Nú er kominn 22. febrúar og ekkert  
            

Frú forseti. Menn þekkja þann dóm sem Hæstiréttur felldi í svokölluðu gengislánamáli á miðvikudaginn í liðinni viku. Sá dómur hefur líklega skapað meiri óvissu en vissu og munu væntanlega líða margar vikur, sennilega margir mánuðir, þangað til þeirri óvissu verður aflétt. Stjórnvöld hafa farið út í margvíslegar aðgerðir til að rétta hlut fólks sem hefur tekið lán á undanliðnum árum og þurft að líða fyrir það hrun sem kom í millitíðinni. Þar á meðal hafa margar almennar aðgerðir verið kynntar. Nú er ljóst að menn verða að velta fyrir sér hvort einhverjir hópar verða skildir eftir vegna þessa nýfallna gengisdóms eða hvort menn sitji þar við sama borð. Óvissan er mikil og henni þarf að aflétta. Það mun hins vegar taka langan tíma. Í millitíðinni verðum við að vita hvort menn sitja við sama borð. Menn hafa horft til þess hvort hin hefðbundnu krónulán þurfi að fá sömu athygli og gengislánin í þessu efni. Ég tel eðlilegt verkefni stjórnvalda og stjórnmálamanna um þessar mundir að skoða það efni. Sá sem hér stendur vill ekki sjá þær afleiðingar að einn hópur verði tekinn umfram aðra í þessu efni, heldur að allir sitji við sama borð. Þessi gengislánadómur má ekki verða til þess að auka ójöfnuð í samfélaginu.

Virðulegi forseti. Ég held að hv. þingmaður hafi einmitt hitt naglann á höfuðið þegar hann sagði áðan að þessi dómur sem nýlega gekk hafi skapað meiri óvissu en vissu. Var þó ekki á það bætandi. Óvissan var nægileg fyrir hjá því fólki sem núna horfir til þeirra aðgerða sem ríkisstjórnin hefur gripið til og sagði reyndar á sínum tíma, fyrir tveimur árum, að væru til þess fallnar að ná algjörlega utan um skuldavanda heimilanna. Nú höfum við séð að svo er ekki og ríkisstjórnin hefur viðurkennt það líka með frekari aðgerðum. Nú getum við reynt að leggja dóm á þetta. Samtök fjármálafyrirtækja hafa sent frá sér sundurliðun á því sem gert hefur verið til að lækka skuldir heimilanna. Þau hafa jafnframt sagt að með þeim aðgerðum sem gripið hefur verið til sé búið að nýta að fullu það svigrúm sem hafi myndast þegar verið var að færa eignir og skuldir frá gömlu bönkunum yfir í hina nýju. Þetta eru 200 milljarðar kr. sem hafa verið notaðir til að lækka skuldir heimilanna. Þegar þetta er brotið upp kemur hins vegar á daginn að ekki nema 50 milljarðar, 25% af þessum 200 milljörðum, eru ráðstafanir sem leiða af aðgerðum og lagasetningu ríkisstjórnarinnar, þ.e. sértæk skuldaaðlögun og 110%-leiðin. Allt annað, 150 milljarðar, leiðir hins vegar af því að þessi lán voru dæmd ólögleg. Það var með öðrum orðum einfaldlega brugðist við því sem blasti við eftir dóma Hæstaréttar. Þetta er sú staða sem uppi er og vekur auðvitað athygli á því að af hálfu ríkisins hefur greinilega ekki verið nægilega hugað að því að búa til einhvers konar almenna fyrirvara þegar þessi tilfærsla eigna og skulda átti sér stað og þar með er auðvitað vandinn sem við þurfum að glíma við miklu erfiðari. 
             Að lokum vil ég segja að það var rétt sem hv. þm. Helgi Hjörvar sagði, það þarf að flýta gangi dómsmála. Í því sambandi vek ég athygli á frumvarpi sem liggur fyrir um þetta mál frá þingmönnum Sjálfstæðisflokksins.

Virðulegi forseti. Hér hafa eðli málsins samkvæmt verið rædd viðbrögð við gengisdómnum sem féll í síðustu viku. Það er sérstakt að við séum aftur komin þangað að það þurfi að fara yfir það mál allt saman vegna þess að sú redding sem þingið fór í hérna í lok árs 2010 hefur núna sprungið framan í þing og þjóð með því að Hæstiréttur dæmdi hana ólöglega. Hv. þm. Einar Kristinn Guðfinnsson benti á það að frumvarp sem ég er búinn að bíða eftir að fá að tala fyrir frá því í haust, um flýtingu dómsmála, er tilbúið og við hefðum betur samþykkt það á sínum tíma. Það er ekki nýtt mál af okkar hálfu því að hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson flutti það á síðasta þingi. Þó er nokkuð ljóst að við þurfum að vinna núna, þá sérstaklega í hv. efnahags- og viðskiptanefnd, eftir þeirri forskrift sem var ágætlega lögð upp af formanni nefndarinnar. Við megum samt ekki missa sjónar af þeirri stöðu sem er í gangi núna. Það er grafalvarleg staða í efnahagsmálum þjóðarinnar. Sú eignabóla sem er að myndast núna er fyrst og fremst tilkomin af því að við erum búin að festa okkur í gjaldeyrishöftum og þær áætlanir sem farið var af stað með til að leysa þau hafa ekki gengið eftir. Síðan er líka ljóst, virðulegi forseti, að vanræksla núverandi ríkisstjórnar hefur kostað hundruð milljarða. Það er fullkomin vanræksla að vera ekki með neina fyrirvara þegar menn kaupa vöru úr gömlu bönkunum í nýju bönkunum. Þar keyptu menn gallaða vöru 

Forseti hvetur þingmenn til að virða tímamörk. Ræðutíminn er tvær mínútur undir þessum lið.

Frú forseti. Mig langar að ræða aðeins skuldir heimilanna og þær stökkbreytingar sem hafa orðið á fasteignaveðlánum þeirra frá upphafi árs 2008. Það varð alger forsendubrestur á lántökum allra heimila í landinu í kjölfar þess gengishruns sem hófst í upphafi árs 2008. Það gengishrun leiddi til verðbólgu og stökkbreyttra lána vegna verðtryggingar þeirra. Í gær dreifði Hreyfingin tillögu til þingsályktunar til allra þingflokka þar sem við styðjumst við ákveðna aðferðafræði í viðleitni okkar til að koma lagi á þessi mál og lagfæra það gríðarlega óréttlæti sem fylgir því að heimilin eru með verðtryggð lán. Við óskum einlæglega eftir því að fá aðra flokka á þingi til samstarfs við okkur um þetta mál. Mjög gott væri að ná einhvers konar þverpólitískri samvinnu eða samráði ef hægt er um þetta mál eða eitthvert sambærilegt mál með sömu markmið. Við teljum mikilvægt að Alþingi nái saman um aðgerðir til að laga skuldamál heimilanna. Yfir 70 þús. heimili í landinu eru með verðtryggð lán og fjölmörg þeirra eru í miklu fjárhagslegu uppnámi út af því. Þess vegna langar mig fyrir hönd Hreyfingarinnar að beina því til þingmanna í salnum og þingflokka á þingi að menn leggist yfir það af fyllstu alvöru að skoða leiðir til að laga þessi mál þannig að úr rætist af einhverri alvöru fyrir öll heimili í landinu. 
            

Forseti. Ég ætla að blanda mér aðeins í umræðuna sem þegar hefur átt sér stað um nýgenginn hæstaréttardóm. Það er eðlilegt á þeim tímum sem við stöndum á núna að hugað sé sérstaklega að úrvinnslu á þessum dómi. Við þurfum að fara rækilega yfir það hversu víðtækar afleiðingar dómurinn hefur og hvernig rétt er að vinna úr honum. Það er mikilvægt að við gefum nauðsynlegt svigrúm fyrir samráð um það hvernig það verður gert. Hv. þm. Helgi Hjörvar nefndi atriði sem voru til umfjöllunar á vettvangi efnahags- og viðskiptanefndar í morgun, svo sem aðförina, flýtimeðferð og endurupptöku mála. Ég tel að öll þessi þrjú atriði séu nokkuð sem mikilvægt er að fara yfir og hvet að sjálfsögðu til þess að áfram verði unnið að því á vettvangi efnahags- og viðskiptanefndar ásamt þá með ráðuneytum og öðrum aðilum sem málinu tengjast. Ég hvet líka til þess að í þessari umræðu gæti menn að því að fara ekki fram úr sjálfum sér, lofa ekki upp í ermina á sér einhverju sem menn geta ekki staðið við. Það er mikilvægt að halda ró sinni og gæta hófs í málflutningi. Það breytir ekki því að það eru margir þættir þessa máls sem þarf að skoða gaumgæfilega og taka á. Ég nefni sérstaklega mál eins og lánsveðin og ábyrgðarmennina. Það er mál sem að mínu mati er mjög brýnt að taka á, einkum og sér í lagi að horfa til stöðu þeirra sem eru með lágar eða meðaltekjur, afkomu þeirra og greiðslubyrði. Það er líka mikilvægt í þessu samhengi, frú forseti, að minna á að það er mikilvægt að tekist hafi að ná tökum á ríkisfjármálunum. Horfur í efnahagsmálum þjóðarinnar fara batnandi eins og allar mælingar benda til og er viðurkennt. Það er einmitt augljós forsenda fyrir bættri afkomu heimila og atvinnulífs í landinu.

Frú forseti. Ég vildi vekja athygli þingheims og þjóðar á málefnum hælisleitenda. Það kom upp athyglisverð umræða um mikilvægi þess að stytta verulega þann tíma sem það tekur að afgreiða umsókn um hæli á Íslandi með því að veita Útlendingastofnun aukið fé til að ráða fleira starfsfólk. Það kom fram í máli forstjórans, Kristínar Völundardóttur, sem færði sannfærandi rök fyrir því að vegna mikillar fjölgunar hælisleitenda á allra síðustu árum - þeim hefur fjölgað úr 51 árið 2010 í 65 árið 2011 og stefnir í að þeir verði töluvert fleiri en það á árinu 2012 - hafi sífellt meira rekstrarfé Útlendingastofnunar farið í að greiða umönnunarkostnað vegna hælisleitenda sem er um 1 millj. kr. á mánuði. Hefur stofnunin fært rök fyrir því að með því að flýta málum hælisleitenda með því að fjölga lögfræðingum við stofnunina mætti stytta tímann um helming. Það er líka mikilsvert mannréttindamál að hraða þessu ferli af því að það er mjög óþægilegt og óheppilegt þegar hælisleitendur þurfa að búa mánuðum saman, upp undir ár, eftir úrlausn mála sinna. Það má hraða því með litlum fjármunum sem um leið spara ríkinu mjög mikið því að þetta kemur allt niður á sama stað. Með því að setja meiri peninga og slagkraft í málsmeðferð hælisleitenda má annars vegar spara mikið fé vegna hins mikla kostnaðar við uppihald hælisleitenda og einnig stórbæta mannréttindi hælisleitenda sem flestir eru hér af brýnni nauðsyn. Við getum þá unnið hraðar úr málum og jafnvel tekið á móti fleiri hælisleitendum sem sækja af brýnum ástæðum um leyfi til búsetu á Íslandi. 
            

Hæstv. forseti. Ég tel rétt undir liðnum um störf þingsins að ræða pistil sem birtist á vefritinu deiglan.com í gær um störf þingsins. Þar fjallar Pawel Bartoszek, sem er einn af þeim sem sátu í stjórnlagaráði, um störf þingsins og meðferð þess á tillögum stjórnlagaráðs. Það er ekki hægt að skilja annað á þeirri afstöðu sem birtist í þessum pistli en að þessi ágæti meðlimur í stjórnlagaráðinu sé búinn að segja sig frá verkinu vegna þess verklags sem þingið hefur viðhaft í málinu og vegna þess að viðkomandi fulltrúi skilur ekki tilganginn með því að vísa málinu aftur til stjórnlagaráðs. Það kemur fram í þessum pistli þegar hann fjallar um að ráðið hafi skilað bréfi með tillögum sínum, með leyfi forseta: „„Komi fram hugmyndir um breytingar á frumvarpi stjórnlagaráðs lýsa fulltrúar í stjórnlagaráði sig reiðubúna til að koma aftur að málinu áður en þjóðaratkvæðagreiðsla fer fram.“ Og hvaða tillögur liggja á þessari stundu fyrir af hálfu þingsins varðandi breytingar á frumvarpi stjórnlagaráðs? Engar. Ekki ein einasta. Kannski koma einhverjar fyrir helgi, segja menn. Kannski eftir helgi. Kannski fær ráðið einhverjar spurningar frá einni þingnefnd. Kannski. En mér sýnist í fljótu bragði að á því hálfa ári sem þingið hefur haft tillögurnar til umræðu hafi ekki farið fram neinar raunverulegar efnislegar umræður um inntak þeirra sjálfra. Né heldur hefur þingið farið í þá vinnu að rýna tillögurnar af einhverri alvöru, ýmist til að finna hugsanlega ágalla eða styrkja grundvöll þeirra stjórnarskrárbreytinga sem lagðar hafa verið fram.“ Það eru mikil tíðindi, þykir mér, að þessi ágæti fulltrúi í ráðinu hafi hér með sagt sig frá málinu - það er ekki hægt að skilja þetta öðruvísi - á þeim forsendum að ekki sé ljóst á hvaða vegferð þingið er. Að mínu mati, eins og ég sagði í gær við þá þingmenn sem ég ræddi þetta við, er þingið í rauninni að segja pass og þorir ekki sjálft að taka afstöðu til málsins.

Virðulegi forseti. Mig langar að vekja aðeins athygli á því hversu óviðunandi staðan á Alþingi er. Hún birtist okkur meðal annars í óvönduðum vinnubrögðum ríkisstjórnarflokkanna, við getum tekið þar sem dæmi þann dóm sem féll í Hæstarétti um gengistryggð lán. Við getum tekið dæmi um þá umræðu sem á að bjóða upp á og meðferð og breytingar á stjórnarskrá lýðveldisins. Síðan þarf ekki annað en að líta á málin á dagskrá þingsins þessa dagana og undanfarnar vikur um það hversu litlu við áorkum. Þetta snýst mest um vandræðagang á stjórnarheimilinu, sameiningu ráðuneyta, að losa sig við óþægilega liðsmenn, skiptingu á bitlingum og síðan lofræður um eigið ágæti og árangur sem lítil innstæða er fyrir. Á meðan brennur Róm, ef svo er hægt að komast að orði, og mikilvægasti málaflokkurinn kannski í þessu öllu saman, eða einn af þeim mikilvægari getum við sagt, atvinnumálin, er til dæmis algerlega í lausu lofti. Engar tillögur koma fram. Við erum búin að bíða eftir nýjum tillögum um breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu í marga mánuði. Hæstv. sjávarútvegsráðherra sagði sjálfur fyrir áramót að ef hann fengi þessi mál í hendur mundi hann klára þau á þrem vikum, það væri ekki mikið tiltökumál á koma skikki á þennan málaflokk. Síðan er liðið á þriðja mánuð og í Morgunblaðinu í dag má lesa að hæstv. ráðherra boðar einhverra vikna vinnu enn. Við vitum ekkert hvernig niðurstaðan verður. Það sama á við um rammaáætlun. Hæstv. ráðherra lagði fram málefnaskrá við þingnefnd 18. janúar, boðaði komu málsins inn í þingið 28. janúar. Nú er komið 

Enn verður forseti að biðja hv. þingmenn að virða þingsköp og þann ræðutíma sem gildir.

Virðulegi forseti. Eftir nýfallinn dóm Hæstaréttar um gengistryggð lán er stefna ríkisstjórnarinnar um sértækar einstaklingsbundnar lausnir komin í algjört öngstræti, stefna í anda frjálshyggjumódelsins sem leggur áherslu á að einstaklingar leiti lausna í gegnum dómskerfið og að velferðarkerfið aðstoði aðeins þá sem þurfa á mestri aðstoð að halda. Dómstólar dæma út frá málsatvikum í hverju máli og því getur fordæmisgildi dóma verið afar takmarkað. Dómstólar dæma ekki út frá réttlætissjónarmiði, heldur laganna bókstaf. Dómar geta því aukið á misskiptinguna í samfélaginu og það tel ég einmitt vera að gerast núna. Við eigum von á mörg þúsund málaferlum því að um 70 þús. gengistryggð lán voru tekin fyrir hrun, málaferlum sem eru tímafrek, kostnaðarsöm og munu leiða til dómsniðurstaðna sem munu vekja upp fleiri spurningar en svör. Flýtimeðferð og hópmálsóknir munu hraða dómsmálaferlinu en ekki koma í veg fyrir að við þurfum að bíða í nokkur ár eftir að sjá endanlega niðurstöðu. Frú forseti. Ég hef orðið vör við mikla óþreyju hjá fólki sem tók gengistryggð lán. Ég held því að margir meti stöðuna þannig að það sé betra að setja öll ágreiningsmálin í samningsferli eða gerðardóm til að losna við áralanga bið og kostnað vegna málaferla. Við stjórnmálamenn eigum ekki að gefast upp á samningsleiðinni á þeim forsendum að allir sem tóku gengistryggð lán óski þess heitast að hreppa lottóvinning hjá Hæstarétti. 
             Frú forseti. Leitum samninga og sátta.

Virðulegi forseti. Nýgenginn hæstaréttardómur hefur sett hóp skuldara í nýja stöðu. Ekki er hins vegar alveg á hreinu hvernig þessi dómur snertir þann hóp og á hvaða hópa hann hefur bein áhrif. Enn eru óljós nokkur mál, t.d. hvað snertir bílalán, lán til fyrirtækja og þeirra sem ekki geta sýnt fram á fullnaðarkvittun fyrir greiðslu. Hér hafa verið nokkrar umræður um almennar aðgerðir en gætum að því að skuldum verður ekki aflétt nema einhver greiði fyrir þær. Því miður eru ekki til neinar hókus-pókus lausnir í þessum heimi. Gætum að því til dæmis að 20% flöt niðurfelling íbúðaskulda hjá Íbúðalánasjóði kostar ríkissjóð 135 milljarða kr. og einhver þarf að leggja út fyrir þeirri upphæð. 20% flöt niðurfelling kostar lífeyrissjóðina 36 milljarða og með ríkisábyrgð á lífeyrisskuldbindingum ríkisstarfsmanna mun ríkið að einhverju leyti koma að þeirri upphæð. Gætum líka að því að í nýrri skýrslu Hagfræðistofnunar kemur fram að 10% heimila voru í vanskilum með húsnæðislán eða leigu á síðustu 12 mánuðum en þetta mun vera svipað hlutfall og var árin 1995–1996. Hins vegar eru um 12% heimila í vanskilum með önnur lán sem stundum hafa verið kölluð neyslulán. Við þurfum því að gæta okkar, ágæti þingheimur, og stíga varlega til jarðar. Munu almennar aðgerðir ná markmiðum sínum eða munu þær skapa fleiri vandamál en þeim er ætlað að leysa? Hvað verður um velferðarkerfið ef við sækjum of hart að til dæmis ríkissjóði? Hvað verður um bótakerfið í landinu? Getum við í raun og veru hjálpað þeim sem verst standa í samfélaginu ef gengið er of langt og menn lofa upp í ermina á sér? Þess vegna hvet ég þingmenn og þingheim til að stíga varlega til jarðar við þessa umræðu. Skuldir verða ekki lækkaðar nema peningarnir komi einhvers staðar annars staðar að. Það þarf alltaf einhver að leggja út fyrir því ef við ætlum að lækka skuldir heimilanna.

Virðulegur forseti. Ég tel ástæðu til að hvetja þingmenn stjórnarmeirihlutans til að veita ráðherrum sínum meira aðhald og sérstaklega reyna að beina þeim inn á réttar brautir hvað forgangsröðun varðar. Við höfum hvað eftir annað orðið vör við að forgangsröðun þessarar ríkisstjórnar er mjög skökk og í stað þess að leiðrétta þann kúrs er brugðist við með afneitunum og oft og tíðum jafnvel hreinum rangfærslum og ósannindum eins og hefur verið áberandi hjá meðal annars hæstv. utanríkisráðherra að undanförnu. Hæstv. utanríkisráðherra sagði til dæmis hér í umræðu að Framsóknarflokkurinn hefði lagt það eitt fram sem skilyrði fyrir stuðningi við minnihlutastjórn í þrjá mánuði að ráðist yrði í stjórnlagaráð. Stjórnlagaráð var að vísu nefnt og þar skipti verklagið öllu en skilyrðin sem ríkisstjórnin þurfti að uppfylla og loforðin sem hæstv. núverandi utanríkisráðherra þurfti að gefa voru að ráðast í leiðréttingu skulda heimilanna í samræmi við þau tækifæri sem þá voru til staðar og að ráðast í nauðsynlegar aðgerðir í atvinnumálum. Það var aðaláherslan. Þetta var svikið, það er ekki hægt að kalla það annað, þetta var hreinlega svikið og í ljósi þess að hæstv. núverandi utanríkisráðherra var í raun ábyrgðarmaður þeirrar ríkisstjórnar, valdi meira að segja forsætisráðherrann, maðurinn sem gaf loforðin um að við þetta yrði staðið, þykir mér heldur undarlegt að heyra hann halda öðru fram núna, segja hreinlega rangt frá myndun þeirrar ríkisstjórnar og telja sig komast upp með það þegar þetta lá allt opinberlega fyrir á sínum tíma. Nú kemur hér hver þingmaður stjórnarliðsins á fætur öðrum í ræðustól til að tala um kostnaðinn við almenna leiðréttingu lána. Það er eflaust rétt að almenn leiðrétting fæli í sér mikinn kostnað núna en allar áminningar um þann mikla kostnað eru um leið áminning um þá tugi milljarða, líklega mörg hundruð milljarða, sem ríkisstjórnin kastaði á glæ með því að ráðast ekki í þessar aðgerðir á meðan tækifæri var til í minnihlutastjórninni þar sem hæstv. núverandi utanríkisráðherra gaf loforð 

Virðulegi forseti. Á eftir greiðum við atkvæði um það hvort endurvekja eigi stjórnlagaráð vegna þeirrar skýrslu sem liggur í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd. Í fyrirliggjandi tillögu að breytingu á þingsályktunartillögunni er mælst til þess að farið verði í ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu um eitthvað sem er ekki búið að ákveða eins og fram hefur komið. Ég vil minna frú forseta á að á síðasta þingi lagði ég fram þingsályktunartillögu um hvort ætti að draga til baka í þjóðaratkvæðagreiðslu þá ákvörðun ríkisstjórnarinnar hvort halda eigi áfram ESB-aðlögunarferlinu eða ekki. Á þessu þingi endurnýjaði ég þá tillögu, miðaði mörkin við 1. mars og hef nú framlengt til þess dags sem forsetakjör fer fram. Þar sem þessar tillögur eru svo samkynja, þessi tillaga sem líklega verður samþykkt á eftir um að beina skýrslu stjórnlagaráðs til þjóðaratkvæðagreiðslu samhliða forsetakjöri, og tillaga mín, geri ég það að tillögu minni að þingsályktunartillaga mín sem ekki hefur fengist rædd í þinginu verði sett á dagskrá þess og þá getur þjóðin tekið ákvörðun um það í leiðinni hvort halda eigi áfram þessu aðlögunarferli eða ekki. Þetta eru samkynja tillögur og það er í raun langtum brýnna að greiða þjóðaratkvæði um ESB en þessar breytingar á stjórnarskránni. Ég hvet forseta þingsins til að veita þessu máli brautargengi á næstu dögum þannig að hægt sé að ræða þessi mál samhliða. Líklega kemur í næstu viku inn í þingið þingsályktunartillaga með þeim spurningum sem leggja á fyrir þjóðina vegna stjórnarskrárbreytinganna. Ég óska þess, frú forseti, að það verði tekið vel í þessa tillögu mína því að forseti þingsins er forseti allra þingmanna 

Virðulegi forseti. Málefni heimilanna eru að sjálfsögðu málið sem allir eiga að vera að vinna að í dag að mínu viti, hvernig eigi að leysa þau og létta á skuldum heimilanna. Við höfum séð það í skýrslum sem hafa komið úr fjármálaráðuneytinu að viðurkennt er að þegar bönkunum var skipt upp voru gerð mistök, eða kannski ekki mistök heldur vísvitandi tekin ákvörðun um að nýta svokallað svigrúm fyrir fjármagnseigendurna, kröfuhafana, í stað þess að nýta það til heimilanna. Síðan hefur líka verið staðfest að hæstv. fjármálaráðherra og fjármálaráðuneytið virðast hafa gert mikil mistök enn á ný þegar svokallaður Drómi varð til. Það er nokkuð sem við hljótum einnig að þurfa að fara yfir, þ.e. hvort fjármálaráðuneytinu og þáverandi fjármálaráðherra hafi verið alveg fyrirmunað að gera þessa hluti þannig að hagsmuna einstaklinganna og heimilanna væri gætt. Við höfum séð það í fréttum, í viðtalsþáttum og fengið það staðfest að þarna voru greinilega gerð mikil mistök. Hér koma stjórnarþingmenn upp og velta fyrir sér hvað kostar að leiðrétta stöðu heimilanna. En enginn veltir fyrir sér hvað það kostar að gera ekki neitt. Hvað hafa lán heimilanna hækkað mikið frá hruni, í milljörðum talið? Einhver nefndi hér fyrir nokkrum dögum að það væru 350 milljarðar. Ef það er rétt, er það þá sá kostnaður sem við ætlum að láta heimilin bera? Eru menn virkilega svo uppteknir af því hvað kostar að leiðrétta þetta af ríkissjóði, lífeyrissjóðunum eða bönkunum að það er enginn að spá í hvað það kostar heimilin ef enginn gerir neitt? Það hlýtur að vera næsta krafa hjá okkur að fara í, og við munum reyndar fá tækifæri til að ræða það aðeins á morgun, að meta hvað það kostar að gera ekki neitt. Ég sakna þess úr allri þessari umræðu.

Virðulegi forseti. Mikil umræða varð um þetta í gær og mörgum var mikið niðri fyrir. Hér er einfaldlega verið að greiða atkvæði um hvort kalla megi fulltrúa í stjórnlagaráði saman til að fjalla um nokkur álitamál sem meiri hluti stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar vill ræða við þau um, um tillögur stjórnlagaráðsins til stjórnarskrár áður en þær fara í þjóðaratkvæðagreiðslu. Mér er illskiljanlegt að þingmenn hafi á móti slíku samráði. 
            

Hæstv. forseti. Eins og fram kom í umræðum í gær leggjumst við þingmenn Sjálfstæðisflokksins á móti þeirri breytingartillögu sem meiri hluti stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar leggur fram. Við teljum að það ferli sem hér er lagt upp með sé flókið og ruglingslegt og ekki til þess fallið að leiða til betri niðurstöðu. Við teljum að frekar ætti að fara í faglega og fræðilega vinnu og vinnu á vettvangi þingsins við að reyna að ná saman um tilteknar breytingar á stjórnarskránni. Við höfnum með öðrum orðum þeirri aðferðafræði sem hér er lagt upp með og óttumst að hún verði afar ruglingsleg í framkvæmd, m.a. með tilliti til þeirrar þjóðaratkvæðagreiðslu sem talað er um í síðari lið tillögunnar.

Frú forseti. Hér stígur Alþingi enn eitt skref á þeirri vegferð sem hófst strax eftir hrun og var lofað fyrir kosningar 2009, að setja Íslandi nýja stjórnarskrá. Ferlið fram að þessu er þekkt og hefur verið þyrnum stráð en áfram höfum við þokast skref fyrir skref. Hér er gerð tillaga um að kalla saman stjórnlagaráð og bera undir það tiltekin álitamál og að í sumar verði leitað til þjóðarinnar í ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu áður en málið kemur aftur til þings næsta haust í formi frumvarps að nýrri stjórnarskrá. Þingsályktunartillagan sem við ræðum nú við síðari umræðu er mikilvægt skref í átt til þess að við næstu reglubundnu alþingiskosningar, vorið 2013, muni þjóðin geta kosið sér nýja stjórnarskrá. Ég fagna þessu skrefi og segi já.

Virðulegi forseti. Ríkisstjórnin er að leika tafaleik. Það er verið að tefja málið, það er búið að vera í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd síðan 1. október. Að sjálfsögðu átti að fá álit Lagastofnunar Háskóla Íslands strax. Hún taldi að þetta mál þyrfti að minnsta kosti eitt ár til yfirlestrar vegna þess að það vantar alla lögfræði í þessar tillögur. Nú er ríkisstjórnin að fara fram með þessar tafir á málinu, setja það inn í niðurlagt stjórnlagaráð og ætlar svo að fara með eitthvað í þjóðaratkvæðagreiðslu, eitthvað sem enginn veit, eitthvað sem enginn er búinn að koma sér saman um. Frú forseti. Ég hafna þessum vinnubrögðum. Hér liggur ekki fyrir kostnaðarmat á þessu. Formaður nefndarinnar taldi í gær í ræðu að þetta mundi kosta 7–10 milljónir. Ég hafna því. Þetta á eftir að hlaupa á tugum milljóna ef það verður farið með þetta í þjóðaratkvæðagreiðslu vegna 

Frú forseti. Þessi atkvæðagreiðsla er eitt skref af mjög mörgum sem er verið að taka til að setja landinu og þjóðinni nýja stjórnarskrá. Þessi ferð hófst með þjóðfundi þúsund manna fyrir þremur árum sem var valinn með slembiúrtaki úr þjóðskrá. Slíkt slembiúrtak gefur fullkomið þversnið af þjóðinni og er fullkomin aðferð til að ná fram hugmyndum heillar þjóðar um hvernig stjórnarskrá á að líta út. Þær hugmyndir fóru inn í stjórnlaganefnd sem Alþingi samþykkti að yrði valin. Hún vann þær hugmyndir og sendi síðan í stjórnlagaráð sem var kjörið af 84 þús. Íslendingum. 
            

Ógilt.

Nú erum við komin á næsta reit í málinu, að vísa því aftur til stjórnlagaráðs til að laga einhverja vankanta sem kunna að vera á því. Síðan verður þjóðin beðin um að segja álit sitt á því  
            

Frú forseti. Allt frá vormánuðum ársins 2009 höfum við í Sjálfstæðisflokknum óskað eftir því að hafin yrði á Alþingi endurskoðunarvinna við stjórnarskrána.  Meiri hluti þingsins komst að þeirri niðurstöðu að það yrði að koma á stjórnlagaþingi sem breyttist á síðari stigum í stjórnlagaráð. Það ráð lauk störfum og skilaði þinginu skýrslu. Enn hefur ekki farið fram efnisleg umræða um niðurstöðu þeirrar skýrslu, heldur ætlar meiri hluti þingsins greinilega að endurvekja stjórnlagaráðið og efna svo til þjóðaratkvæðagreiðslu. Allt þetta á að gerast án þess að þingið hefji vinnu við að skoða efnisatriði málsins. Þetta dregur fram í hvers konar ótrúlegar ógöngur hæstv. forsætisráðherra hefur stefnt endurskoðun stjórnarskrárinnar. Það er alveg með ólíkindum  
            

Virðulegur forseti. Við greiðum atkvæði um málsmeðferð við að breyta stjórnarskránni. Í því sambandi hef ég tvö sjónarmið. Í fyrsta lagi er löngu tímabært og nauðsynlegt að endurskoða stjórnarskrána, hún er barn síns tíma og þingið hefur ekki getað klárað það mál í mjög langan tíma. Í öðru lagi á almenningur að koma að því ferli eins og unnt er, það er í anda lýðræðis. 
             Tillagan uppfyllir þessi tvö sjónarmið vel. Því styð ég hana og segi já.

Frú forseti. Við þessar umræður um þá þingsályktunartillögu sem við greiðum atkvæði um hafa komið ýmsar efnislegar athugasemdir um málsmeðferðina. Ég vakti í gær athygli á þeim vanda sem ég tel augljósan, að sá tími sem Alþingi hefur frá því að stjórnlagaráðið hefur skilað til þingsins athugasemdum sínum og þar til þingið þarf að vera búið að búa málið frá sér þannig að það sé tækt í þjóðaratkvæðagreiðslu er mjög skammur.

17 dagar.

Það eru 17 dagar til að klára málið, t.d. til þess að taka ákvarðanir um hvaða spurningar eigi að fara til þjóðarinnar og hvernig þær eigi að vera orðaðar. Svo vil ég auðvitað líka segja þá skoðun mína, frú forseti, að ég er mjög hugsi yfir því að stefna saman í eina atkvæðagreiðslu forsetakjöri annars vegar og hins vegar kosningu um stjórnarskrá. Það þarf að fara fram hjá þjóðinni mjög vönduð og yfirgripsmikil umræða um stjórnarskrána og ég er ekki viss um að það beri vott um mikla virðingu fyrir embætti forseta að ætla að keyra það ofan í þá sömu kosningu. 

Forseti. Ég fagna þessum áfanga í þessari merkilegu vegferð sem við erum á sem þjóð. Við erum að fá tækifæri til að búa til nýjan samfélagssáttmála. Við erum að fá tækifæri til að sjá þjóðina skrifa sína stjórnarskrá fyrir sig. Mér finnst ferlið í kringum þetta mál mjög gott þó að auðvitað hafi verið vankantar á því. Við erum að gera þetta í fyrsta skipti. Ég skora á þingmenn að taka höndum saman í að hlusta á og kalla eftir dómgreind þjóðarinnar þannig að við vitum nákvæmlega hvernig hún vill að við höldum áfram með þetta mál. 
            

Virðulegi forseti. Breytingar á stjórnarskránni hafa reynst Alþingi mjög erfiðar í gegnum tíðina. Þess vegna var ég reiðubúinn að stíga skref í að stofna stjórnlagaráð þegar Hæstiréttur dæmdi kosninguna til stjórnlagaþings ógilda. Nú er fullyrt að hér sé um að ræða skref áfram veginn en ég er einfaldlega ekki sannfærður um það. Engin efnisleg umræða hefur farið fram innan Alþingis og ég gerði það að skilyrði fyrir því að samþykkja stjórnlagaráð á sínum tíma að efnisleg umræða færi fram í salnum. Ég skil ekki af hverju nefndin sem hefur málið til umfjöllunar, hvort sem er í stjórn eða stjórnarandstöðu, kemur sér ekki saman um að ræða málin á málefnalegan hátt. Ég hef áhyggjur af því að boðuð þjóðaratkvæðagreiðsla gæti hugsanlega ónýtt málið vegna þess að ekki liggur fyrir um hvað á að spyrja. Ef til dæmis á að spyrja um tillöguna í heild sinni, sem gæti vel verið,  Í ljósi þess að ég er mjög áfram um það 

Forseti minnir á að menn hafa eina mínútu til að gera grein fyrir atkvæði sínu og biður þingmenn um að virða þann tíma.

Hæstv. forseti. Það liggur við að manni fallist hendur þegar maður sér þær röksemdir og það vinnulag sem meiri hlutinn leggur fram ásamt Hreyfingunni og ákveðnum öðrum þingmönnum í þessu máli. Menn eru að toppa sig í einhvers konar flækju sem ekki er hægt að finna nein rök fyrir.

Rétt mat.

Það kemur meðal annars fram í afstöðu eins þeirra sem sátu í stjórnlagaráði. Það er skoðun Pawels Bartoszeks sem birtist í Deiglugrein hans í gær. Hann segir, með leyfi forseta, að „þeir þingmenn sem ýtt hafa þessu máli áfram nú, hafa algjörlega vanrækt þær skyldur sem lagðar eru á þá sem stjórnarskrárgjafa“. Jafnframt kemur hér fram: „Ráðgefandi stjórnlagaráð mun ekki setja stjórnarskrá. Það mun þingið gera. Og fyrst þingið virðist hvorki hafa skoðun á stjórnarskrá né vilja til að rýna af viti í þær tillögur sem því berast, þá hef ég að sinni takmarkaðan áhuga á að veita því frekari ráð.“ Ég tel að þeir þingmenn sem eru að ýta þessu máli áfram ættu að hafa stórar áhyggjur af þessu orðalagi og þessari skoðun þessa fyrrverandi 

Virðulegi forseti. Ég tek undir það sem hér hefur verið sagt, það er rétt að endurskoða stjórnarskrána og það er rétt að gera það reglulega. Ég tek fram að ég tel að þjóðfundurinn sem var haldinn hafi tekist mjög vel. Ég var á þeim þjóðfundi, það var mjög athyglisvert og ég held að út úr honum hafi komið ágætisskilaboð sem við eigum að taka mark á. Hins vegar er það sem fylgdi í kjölfarið klúður að mínu mati. Því miður sýnist mér að klúðrið eigi að halda áfram. Ég óttast að það verði lítið um breytingar á stjórnarskránni haldi áfram það klúður sem er í uppsiglingu og á greinilega að viðhalda. Þar af leiðandi get ég ekki stutt að þetta haldi áfram.

Virðulegur forseti. Ég er þingmaður í þingflokki Sjálfstæðisflokksins. Ég er ein þeirra sem vilja gera breytingar á stjórnarskránni. Ég er hluti þjóðarinnar og ég er kjörin á þing af hluta þjóðarinnar en get hvorki sem þingmaður né hluti þjóðarinnar fellt mig við það ferli sem hér er lagt upp með. Þess vegna segi ég nei.

Frú forseti. Ég vil nota þetta tækifæri til að vekja athygli á því að við erum hér í sjálfu sér ekki að taka endanlega ákvörðun um þjóðaratkvæðagreiðsluna. Samkvæmt tillögunni er í raun verið að samþykkja að önnur tillaga verði samþykkt um það síðar. Í umræðum um málið kom fram, a.m.k. af hálfu sumra þeirra sem styðja það ferli sem nú er verið að setja í gang, að það eigi að fara fram þjóðaratkvæðagreiðsla þar sem tillögurnar sem lagðar verða fyrir þjóðina eru ekki á ábyrgð nokkurs manns. Enginn mun gera þær að sínum og leggja þær í dóm kjósenda. Stjórnlagaráðshugmyndin, drög að stjórnarskránni sem er verið að smíða og til stendur af meiri hlutanum að láta betrumbæta áður en þau fara í þjóðaratkvæðagreiðslu, verður ekki lögð fyrir þjóðina af hálfu eins eða neins. Ég tel að með þessu skrefi og þeirri hugmyndafræði sem er hér verið að leggja grunn að 

Frú forseti. Ég efast ekki um að hér inni eru mjög margir þingmenn sem að eigin mati og kannski einhverra annarra geta skrifað heila stjórnarskrá. En þrátt fyrir æpandi þörf allan lýðveldistímann fyrir frumsamda stjórnarskrá fyrir Íslendinga sem tæki á auðlindamálum, verkaskiptingu helstu valdastofnana í samfélaginu og þar fram eftir götunum hefur þinginu ekki tekist að skrifa þjóðinni stjórnarskrá. Ég minni á þetta atriði til að mönnum sé ljóst af hverju við ákváðum að fara í þetta ferli sem snýst um víðtækt samráð við þjóðina. Hafa aðrir ræðumenn í dag, í gær og áður rakið hvert þetta ferli er. Ég minni líka á að þetta er 11 skrefa ferli, held ég, og við erum að stíga núna skref sex sem snýst um að -  
            

Virðulegi forseti. Ég tel að þetta sé svartur dagur í sögu Alþingis. Síðan ég settist á þing hef ég varað við því hversu óvönduð mál koma út úr þinginu. Þetta er akkúrat dæmi um slíkt mál og spái ég því hinum mestu hamförum  Daginn eftir að Hæstiréttur dæmdi þessa verklausu ríkisstjórn fyrir brot á stjórnarskrá var málið tekið út úr stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd. Frú forseti. Er ekki rétt að gera þær kröfur til ríkisstjórnar  
            

Frú forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvöru, og jafnframt breytingu á tollalögum. Hér er um að ræða mál á þskj. 770, 508. mál þessa þings. Forsaga málsins er sú að umboðsmaður Alþingis komst að þeirri niðurstöðu í áliti sínu frá 18. júlí 2011 að þær heimildir sem ráðherra eru veittar til álagningar tolla samkvæmt ákvæðum tollalaga og laga um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvörum væru ekki í samræmi við þær kröfur um skattlagningarheimildir sem leiðir af ákvæðum 40. gr. og 1. mgr. 77. gr. stjórnarskrárinnar. Í kjölfar álits umboðsmanns ákvað sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, í samráði við fjármálaráðherra, að fela starfshópi að fjalla um álitið og gera tillögur að breytingum á ákvæðum tollalaga og laga um framleiðslu, sölu og verðlagningu á búvörum, að teknu tilliti til athugasemda umboðsmanns Alþingis og þeirra þjóðréttarlegu skuldbindinga sem Ísland hefur undirgengist. Í hópnum áttu sæti fulltrúar sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytis, forsætisráðuneytis, fjármálaráðuneytis, efnahags- og viðskiptaráðuneytis og utanríkisráðuneytis. Þá vann ráðgjafarnefnd um inn- og útflutning landbúnaðarvara með starfshópnum, en hún er skipuð fulltrúum frá þremur ráðuneytum. Frumvarp þetta er byggt á tillögum starfshópsins. Þær breytingar sem lagðar eru til í frumvarpi þessu miða að því að takmarka eins og kostur er þau matskenndu skilyrði sem þurfa að vera uppfyllt við ákvörðun um úthlutun tollkvóta og kveða skýrt á um tollprósentu sem vörur sem fluttar eru inn á grundvelli tollkvóta skulu bera þannig að ákvæði laganna fái staðist fyrrgreind ákvæði stjórnarskrárinnar. Í frumvarpi þessu er lagt til að miða skuli við magntolla við úthlutun á tollkvótum samkvæmt viðaukum IIIA og B við tollalög en ekki verðtolla. Í þessum viðaukum eru tilgreindir tollkvótar samkvæmt skuldbindingum Íslands í samningnum um stofnun Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar sem skylt er að úthluta árlega. Af gildandi ákvæði verður ráðið að ráðherra hafi í ákveðnum tilvikum val um hvort lagður sé á magntollur eða verðtollur. Hér er lagt til að tollurinn verði magntollur en ekki verðtollur þar sem sá fyrrnefndi verndar betur innlenda framleiðslu þegar verð á heimsmarkaði er lágt og dregur úr verðsveiflum á innanlandsmarkaði. Ætla má að betri sátt verði um framkvæmd málsins á þessum grunni. Í frumvarpinu er lagt til að skilgreint verði nánar hvaða staða þurfi að vera uppi á innanlandsmarkaði til að tollkvótum sé úthlutað samkvæmt viðaukum IVA og B. Í gildandi ákvæði er kveðið á um heimild ráðherra til úthlutunar úr viðaukunum. Lagt er til að ráðherra verði skylt að úthluta tollkvótum fyrir landbúnaðarvörur þegar sýnt þykir að ekki sé nægjanlegt framboð af viðkomandi vöru á innanlandsmarkaði. Ráðgjafarnefnd um inn- og útflutning landbúnaðarvara verður þá falið það hlutverk að safna upplýsingum um stöðu og horfur á markaði og gera tillögur til ráðherra um úthlutun tollkvóta. Til að ráðherra sé skylt að úthluta tollkvótum þurfa ákveðin hlutlæg skilyrði að vera uppfyllt samkvæmt frumvarpinu. Sé vara ekki til stöðugrar dreifingar í að lágmarki 90% magni af eftirspurn að minnsta kosti tveggja leiðandi ótengdra dreifingaraðila er lagt til að ráðherra skuli úthluta tollkvótum samkvæmt viðaukum IVA og B. Gert er ráð fyrir að ráðgjafarnefndin leiti upplýsinga frá að minnsta kosti tveimur leiðandi ótengdum dreifingaraðilum um eftirspurn eftir tiltekinni vöru á innanlandsmarkaði. Þannig er stefnt að því að tryggja sem gleggsta mynd af markaðsaðstæðum hverju sinni og jafnframt koma í veg fyrir að tengdir aðilar geti samræmt aðgerðir til að knýja á um úthlutun tollkvóta. Þá er í frumvarpinu gert ráð fyrir því að vara teljist ekki í boði á innanlandsmarkaði í nægjanlegu magni ef hún er eingöngu fáanleg frá einum innlendum framleiðanda. Þannig er stefnt að því að tryggja ákveðna verðsamkeppni á markaðnum. Í frumvarpinu er jafnframt lagt til að nánar verði skýrt hvernig tollur skuli ákveðinn við úthlutun tollkvóta og lögfest hlutlægt skilyrði fyrir þeirri ákvörðun. Lagðar eru til breytingar sem fela í sér að ekki er lengur um að ræða framsal á valdi til ráðherra til að ákveða toll á vörur sem fluttar eru inn samkvæmt tollkvótum, heldur mun tollurinn ákvarðast á grundvelli hlutlægra viðmiða sem kveðið er á um í lögunum. Hlutverk ráðgjafarnefndar sem starfar samkvæmt 87. gr. laga um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvörum er skilgreint frekar í frumvarpi þessu og gert ráð fyrir því að nefndin sinni talsverðri upplýsingasöfnun um stöðu á markaði. Í frumvarpinu eru því lagðar til breytingar á ákvæði um heimild til álagningar dagsekta á þá aðila sem skylt er að veita upplýsingar samkvæmt lögum um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvörum. Mikilvægt er að aðilar sem safna upplýsingum samkvæmt lögunum hafi úrræði til að bregðast við þegar aðilar sem skylda hvílir á um að veita upplýsingar tregðast við að láta þær í té. Gera má ráð fyrir því að ráðgjafarnefndin muni oft og tíðum þurfa að ráðast í viðamikla upplýsingasöfnun og er þá nauðsynlegt að hægt sé að knýja fram gögn með beitingu viðurlaga. Frumvarp þetta viðheldur að mörgu leyti þeirri framkvæmd sem almennt hefur tíðkast um úthlutun tollkvóta en með því að lögfesta skýr og hlutlæg viðmið fyrir ákvörðunum er talið að komið sé til móts við athugasemdir umboðsmanns Alþingis. Skilyrðin sem sett eru fram í frumvarpinu miða að því að nægjanlegt magn af landbúnaðarvörum sé til staðar á innanlandsmarkaði á hverjum tíma þannig að þörfum neytenda sé fullnægt. Þá er stefnt að því að tryggja ákveðna verðsamkeppni á markaði með því að tryggja að varan sé ávallt fáanleg frá fleirum en einum framleiðanda, neytendum til hagsbóta. Þó er ekki hróflað við þeirri stefnu að innlend framleiðsla skuli njóta verndar gagnvart innflutningi, eins og okkur er heimilt að gera samkvæmt alþjóðaskuldbindingum okkar, og sé kleift að standast verðsamkeppni við vörur sem fluttar eru inn á grundvelli tollkvóta. Frú forseti. Með frumvarpi þessu er komið til móts við þær athugasemdir sem ég áður gerði grein fyrir í áliti umboðsmanns Alþingis frá 18. júlí 2011. Ég legg svo til, virðulegi forseti, að að lokinni þessari umræðu þar sem ég hef gert grein fyrir helstu efnisatriðum frumvarpsins verði því vísað til 2. umr. og hv. atvinnuveganefndar, en það verði í höndum atvinnuveganefndar að útfæra samráð sitt við efnahags- og viðskiptanefnd sem eðlilegt er að viðhaft sé í málinu, samanber hið tvíþætta eðli þess.

Virðulegi forseti. Það er sjaldan talið til framfara þegar menn stíga eitt skref aftur á bak, en undantekningin sannar regluna og það á við í þessu sambandi. Hér vísa ég til þess að með þessu frumvarpi er í raun verið að hverfa aftur fyrir þá ákvörðun sem nú hefur gilt um nokkurra missira skeið um úthlutun á innflutningsheimildum. Að mínu mati er hér verið að stíga skynsamlegt skref. Í raun og veru er verið að lögfesta það fyrirkomulag sem gilti hér um árabil og enn fremur að lögfesta þau hlutlægu skilyrði sem voru alltaf til staðar fyrir ákvörðunum þegar tollkvótum var úthlutað. Ég tel að í meginatriðum sé verið að stíga jákvætt skref með þessu frumvarpi þó að það sé sannarlega skref aftur á bak, aftur til þess fyrirkomulags sem hafði út af fyrir sig reynst prýðilega árum saman. Eins og kemur fram í athugasemdunum snýst þetta um það hvernig staðið hefur verið að úthlutun á tollkvótum á grundvelli WTO-samkomulagsins sem við Íslendingar erum aðilar að. Auðvitað geta menn deilt heilmikið um það og hvort þessar heimildir eigi að vera rýmri eða þrengri, en niðurstaðan er sú að hér er átt við tollkvótaheimildir sem byggjast á samningum við Alþjóðaviðskiptastofnunina WTO. Framkvæmdarvaldinu var nokkur vandi á höndum varðandi það hvernig ætti að standa að því að úthluta þessum tollkvótum. Það lá fyrir að eftirspurnin eftir innflutningsheimildunum var meiri en framboðið. Niðurstaðan var sú að menn buðu í tollkvótana. Margir gagnrýndu það. Margir innflytjendur töldu til dæmis eðlilegra að gera það einhvern veginn þannig að menn drægju þetta upp úr hatti, ef svo má segja, til að koma í veg fyrir að lagðir væru yfir höfuð nokkrir tollar á þennan innflutning. Þar með væri sköpuð meiri samkeppni í innflutningi. Ég tel hins vegar að sú aðferð hefði verið algjörlega ómöguleg og verið tilviljanakennd og í besta falli mjög ógagnsæ. Eftir að hafa hugsað þetta mál mjög oft og tekið þátt í umræðu um það og kosti og galla þessara aðferða, er ég þeirrar skoðunar að við þessar aðstæður hafi það verið skynsamlegt fyrirkomulag, sem gert var á sínum tíma, að hafa eins konar uppboð á þessum tollkvótum sem menn buðu í. Auðvitað má benda á að þessu fylgdi væntanlega kostnaður fyrir innflytjandann, en engu að síður var þetta aðferð við að úthluta tollkvótunum. Hins vegar var einn hængur á þessu máli um nokkurra ára bil. Ýmsir innflytjendur sem höfðu hagsmuni í þá veruna buðu í þessa tollkvóta og héldu síðan vörunni hjá sér og settu hana ekki á innanlandsmarkað. Það var auðvitað gagnstætt því sem menn höfðu hugsað sér og gert var ráð fyrir í WTO-samkomulaginu, frá árinu 1995 að ég hygg. Í minni tíð sem sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra breytti ég þessu fyrirkomulagi þannig að þessi útboð fóru í raun fram með sama hætti og önnur útboð, þ.e. menn buðu í tollkvótana og urðu að reiða fram annaðhvort staðgreiðslu eða viðunandi tryggingar, bankatryggingar eða ígildi þeirra. Þetta varð til þess að sæmileg sátt varð um fyrirkomulagið að ég hygg að þessu leyti. Enginn ágreiningur var til dæmis á milli neytenda og framleiðenda innlendrar búvöru. Það urðu ekki þessi pólitísku átök um hvort verið væri að halda uppi búvöruverði með óeðlilegum hætti af þessum ástæðum. Því miður varð stefnubreyting á. Sú ákvörðun var tekin að miða ekki við magntollana heldur verðtolla. Það var gert á mjög veikum forsendum og á mjög óskynsamlegum tíma, vegna þess að eitt hafði gerst í millitíðinni: gjaldmiðillinn hafði hrunið. Það skapaði í sjálfu sér samkeppnislegt forskot fyrir íslenska framleiðendur, sem betur fer, til að mæta samkeppninni frá útlöndum. Þess vegna var algjörlega tilefnislaust að gera þessar breytingar, að taka upp verðtollafyrirkomulag í staðinn fyrir magntollafyrirkomulag. Afleiðingin var sú að þessar tollkvótavörur urðu í raun og veru dýrari en sömu vörur fluttar inn með þeim heimildum sem almenn tollavernd okkar skapaði. Þetta gerði síðan að verkum að mikil átök urðu að óþörfu um landbúnaðinn og landbúnaðarstefnuna og bjó til að mínu mati mikinn núning í kringum landbúnaðinn og landbúnaðarframleiðsluna, sem var á vissan hátt jarðvegur fyrir þá neikvæðu umræðu sem hófst í kjölfarið seint á síðasta ári þegar menn höfðu uppi mjög stór orð um að ekki væri nægjanlegt framboð af ýmsum landbúnaðarvörum eins og allir muna. Þess vegna fagna ég því að núna sé verið að stíga þetta skref aftur á bak til þess fyrirkomulags og umhverfis sem gilti í kringum innflutninginn á þessum tollkvótum. Ég held að þetta sé skynsamlegt. Ég tek líka eftir því að ekki er horfið frá því fyrirkomulagi sem ég gerði að umtalsefni, sem fól í sér að til viðbótar við almenn útboð á tollkvótunum þurftu menn að reiða fram staðgreiðslu eða viðeigandi tryggingar. Ég geri því ráð fyrir að það fyrirkomulag haldist. Í þessu frumvarpi er líka gert ráð fyrir því að þau hlutlægu skilyrði sem í framkvæmdinni hafa hingað til legið til grundvallar fyrir ákvörðunum um innflutningsmagnið séu fremur bundin í lög, og þar með er komið til móts við athugasemdir þær sem umboðsmaður Alþingis hafði gert. Þetta vekur kannski athygli á því í hversu miklar ógöngur málið rataði eftir þá ákvörðun sem tekin var 2009 eða 2010 um að taka upp verðtollafyrirkomulag í staðinn fyrir magntolla. Sú breyting ein og sér varð tilefni fyrir umboðsmann Alþingis til að bregðast við. Það var sú ákvörðun sem varð til þess að Samtök verslunar og þjónustu kvörtuðu til umboðsmanns Alþingis yfir þessum reglugerðum og það varð síðan tilefni til að fara ofan í þetta mál. Ég hygg að ef ekki hefði komið til þessara breytinga hefðum við einfaldlega unað við það fyrirkomulag sem var og ekki hefði komið til þeirra átaka sem sannarlega urðu á milli neytenda og framleiðenda, algjörlega að ástæðulausu að mínu mati. Ég fagna því þessu frumvarpi og við í hv. atvinnuveganefnd munum fara yfir það og gott að vita til þess að til okkar sé komið eitt þingmál og ég þakka hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra kærlega fyrir rausnarskapinn. Ég hygg að nauðsynlegt sé fyrir okkur í nefndinni að skoða þessi mál nokkuð ítarlega með sérfræðingum ráðuneytisins, innflytjendum og íslenskum framleiðendum, til að leita af okkur allan grun um að við séum ekki að gera rétta hluti. Enn fremur tel ég nauðsynlegt að varpa ljósi á innflutningsþróunina eins og hún hefur verið undanfarin ár sem og tollamyndun, hvaða áhrif til dæmis sú breyting hafði að farið var úr magntollum í verðtolla. Við munum fá tækifæri til að gera það í efnislegri meðhöndlun atvinnuveganefndar. Ég tel í sjálfu sér ekki ástæðu til að ætla að vinna málsins þurfi að taka ýkja langan tíma, en við þurfum auðvitað að vanda okkur og skila góðu verki.

Virðulegi forseti. Ég fagna því að þetta frumvarp skuli vera komið til umræðu. Það byggir á þingsályktun sem samþykkt var í síðustu viku sem fjallaði um að taka skyldi upp norræna hollustumerkið Skráargatið. Ég var 1. flutningsmaður á því máli og hef flutt það tvívegis á þingi. Fleiri þingmenn voru á því máli, einn úr hverjum flokki. Það eru hv. þingmenn Þuríður Backman, Ragnheiður Ríkharðsdóttir, Margrét Tryggvadóttir og Mörður Árnason. Þegar mælt hafði verið fyrir málinu fór það til atvinnuveganefndar og þar fékk hv. þm. Þór Saari það hlutverk að vera talsmaður málsins. Afraksturinn er glæsilegur að mínu mati. Við samþykktum í síðustu viku þingsályktun sem fjallar um það að fela hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra að flytja frumvarp um þetta mál. Þetta var prinsippákvörðun þingsins að fara í það mál. Ég vil nota tækifærið og þakka atvinnuveganefnd fyrir góð vinnubrögð - ég sé að hv. þm. Kristján Möller, formaður nefndarinnar, er í salnum og aðrir nefndarmenn. Nefndin ákvað að taka þetta mál alla leið, þ.e. að semja líka frumvarp og um það erum við að fjalla núna. Ef frumvarpið verður samþykkt, sem ég á fastlega von á, er komin lagaheimild fyrir hæstv. ráðherra til að koma upp ákveðnu fyrirkomulagi þar sem meðal annars Skráargatið getur fallið inn í. Frumvarpið er tvær greinar, 1. gr. er efnisgrein og 2. gr. er um það hvenær lögin öðlast gildi eins og hefðbundið er. Í greinargerðinni kemur fram að atvinnuveganefnd leitaði til Norðurlandanna varðandi upptöku Skráargatsins hjá þeim og ákvað að lagagrundvöllur þar dygði. Leitað var til Danmerkur, Svíþjóðar og Noregs en þar er einmitt Skráargatið notað í dag. Skráargatið er fyrsta hollustumerkingin sem nær yfir landamæri, þ.e. sem er ekki aðeins notað í einu landi heldur í fleiri löndum. Nefndin gat því stuðst við heimildir sem eru í lögum á Norðurlöndunum og lagði til svipaðar reglur hjá okkur og frumvarpið gengur út á það. Samkvæmt frumvarpinu verður ráðherra heimilað að setja reglugerð sem inniheldur ákvæði um að matvælafyrirtæki geti merkt matvæli sem þau framleiða eða dreifa með viðurkenndri áherslumerkingu sem gefur til kynna að matvælin séu í samræmi við stefnu stjórnvalda um manneldismarkmið, af miklum gæðum eða hafi önnur sameiginleg einkenni. Svo segir síðar að þó að megintilgangur frumvarpsins sé að gera ráðherra mögulegt að taka upp norræna hollustumerkið Skráargatið á matvörur framleiddar hérlendis þyki rétt - í frumvarpinu er reyndar notað orðið hallkvæmt sem er sjaldgæft að sjá - að honum verði á sama tíma fengin heimild til þess að setja reglugerðir um aðra viðurkennda áherslumerkingu matvæla. Frumvarpið gengur því út á að skapa breiðan grunn sem norræna hollustumerkið Skráargatið getur fallið inn í og hugsanlega fleiri merkingar í framtíðinni. Þetta er í samræmi við þá leið sem Danir hafa farið í „lov om fødevarer“ eins og löggjöfin heitir í Danmörku. Hér er líka tilgreint, og ég vil gera það aðeins að umræðuefni, að hæstv. ráðherra geti með reglugerð heimilað til dæmis - hér er hugmynd á ferðinni - þeim framleiðendum landbúnaðarafurða sem fullvinna afurðir sínar heima fyrir í samræmi við ákvæði laga og reglugerða að merkja þær sérstakri merkingu sem gefi þetta sérkenni þeirra til kynna með einföldum og afgerandi hætti Mér finnst þetta mjög spennandi. Vonandi sjáum við slíkar merkingar í framtíðinni og vonandi sjá bændur landsins hér markaðstækifæri til að selja afurðir sínar. Ég get nefnt af þessu tilefni að um síðustu helgi átti ég þess kost að kaupa nautakjöt beint frá býli í Langholtskoti í Biskupstungum. Þar keyrði maður upp að bænum og var leiddur út í vinnsluna þar sem allt var með mikilli prýði og gat keypt tilbúna hamborgara í lofttæmdum umbúðum, steikur og hakk og aðrar slíkar nautakjötsvörur. Hugsanlega vilja bændur fara í það að fá einhvers konar viðurkenndar merkingar á þessar vörur sínar sem gefa kannski meira til kynna en þær gera nú þegar. Þeir eru með ákveðna merkingu nú þegar en hér er alla vega lagagrunnur sem opnar það tækifæri að hollustumerkja slíkar vörur með frekar einföldum hætti. Í frumvarpinu er líka fjallað um að ákveðið eftirlit eigi að vera með þessum merkingum og hvernig skuli fara með kostnað í því sambandi. Þá er tilgreint að leita skuli álits landlæknis við vinnslu þessa máls en samkvæmt lögum fer landlæknir með lýðheilsumál, lögunum var breytt fyrir ekki svo löngu í þá átt, og hann skal annast forvarna- og heilsueflingarverkefni og efla lýðheilsustarf. Landlæknisembættið býr yfir mikilli þekkingu á þessu sviði og embættið hefur lýst yfir áhuga á að taka þátt í innleiðingu hollustumerkisins Skráargatsins hér á landi. Er aðkoma landlæknis að þessum málum í samræmi við það fyrirkomulag sem er í Noregi. Við erum því að stíga skref í sömu átt og gert er í Noregi. Hér er aðeins fjallað um að nauðsynlegt sé að varna því að áherslumerkingar verði misnotaðar. Það er eðlilegt að slíkt sé gert. Það þarf að vera eftirlit með vörunum svo það sé öruggt að innihald þeirra sé samkvæmt þeim stöðlum sem eru viðurkenndir þannig að þeir sem kaupa hér í framtíðinni vörur merktar Skráargatinu gangi að því með fullri vissu að sú vara er sú hollasta í þeim fæðuflokki, þ.e. að hún standist ákveðin viðmið um saltinnihald, sykurinnihald, fituinnihald, trefjainnihald o.s.frv. Ég fagna því sérstaklega, virðulegi forseti, að þetta mál skuli komið fram og að þingið hafi burði og þrek til að klára það. Ráðherra þarf því ekki að fara í þá vinnu, nefndin hefur þegar unnið hana og er afrakstur hennar hér til umræðu og við getum vonandi afgreitt málið endanlega á næstu dögum. Þó að Alþingi hafi reyndar í síðustu viku tekið þá prinsippákvörðun að taka skuli upp norræna hollustumerkið erum við að landa því núna að lögin verði þess eðlis að ráðherra geti sett reglugerð sem kemur því fyrirkomulagi á og hugsanlega opnað fyrir fleiri jákvæðar hollustumerkingar eða áherslumerkingar á matvælum.

Hæstv. forseti. Eins og hv. þm. Siv Friðleifsdóttir sagði áðan fagnaði hún því að þingið hefði burði og þrek til að klára það mál sem við ræðum nú, þ.e. að atvinnuveganefnd sem slík flytur hér frumvarp til laga um breytingu á lögum um matvæli, nr. 93/1995, sem er á þann veg að ráðherra hefur heimild til að setja í reglugerð ákvæði um að matvælafyrirtæki geti merkt matvæli sem þau framleiða og dreifa með viðurkenndri áherslumerkingu sem gefur til kynna að matvælin séu í samræmi við stefnu stjórnvalda um manneldismarkmið. Hér erum við að tala um norræna hollustumerkið Skráargatið. Eins og fram hefur komið hefur hv. þm. Siv Friðleifsdóttir flutt á tveimur þingum þingsályktunartillögu um að fela ráðherra að framkvæma þetta. Það er rétt sem hér kom fram að við vinnu nefndarinnar að þessari þingsályktunartillögu með framsögumanni, hv. þm. Þór Saari, var fljótlega ákveðið samkvæmt tillögu frá mér að taka skrefið til fulls og flýta framgangi tillögunnar með því að flytja þá lagabreytingartillögu sem hér er til umræðu. Á það féllust allir nefndarmenn eftir umræðu á nokkrum fundum og fagna ég því og vil þakka nefndarmönnum alveg sérstaklega fyrir ánægjulega og góða vinnu hvað þetta varðar. Þetta er einmitt það sem við höfum rætt, að þingnefndir eiga ekki að vera hræddar við að fara í mál með þeim hætti sem hér er gert í stað þess að senda það til framkvæmdarvaldsins. Þess vegna varð þetta frumvarp til. Ég vil jafnframt nota tækifærið til að þakka þeim embættismönnum sem komu til nefndarinnar og eru skráðir á nefndarálitinu um þingsályktunartillöguna. Þeir eru Baldur P. Erlingsson og Kristinn Hugason frá sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytinu, Viktor S. Pálsson og Zulema Sullca Porta frá Matvælastofnun og Ragnheiður Héðinsdóttir frá Samtökum atvinnulífsins. Þá bárust okkur líka umsagnir frá Neytendasamtökunum, Læknafélagi Íslands, Félagi íslenskra hjúkrunarfræðinga, Alþýðusambandi Íslands, umboðsmanni barna og talsmanni neytenda, Samtökum atvinnulífsins og Samtökum iðnaðarins, Hjartavernd, landlæknisembættinu og Hjartaheillum, landssamtökum hjartasjúklinga. Þetta var ástæða þess að við fórum í gegnum þetta og starfsmenn viðkomandi stofnana sem komu fyrir nefndina hjálpuðu okkur líka við það að finna þennan farveg, sem er þessi grein í frumvarpinu um að á eftir 18. gr. a laganna komi ný grein sem verður 18. gr. b, um heimild ráðherra og að við undirbúning við setningu reglugerðar skuli ráðherra leita álits hjá landlæknisembættinu. Og þar með, eins og við sáum samstöðuna sem varð um þingsályktunartillöguna í síðustu viku, ef ég man rétt, vænti ég þess að sama samstaða verði um þá lagabreytingu sem hér er. Þá verðum við á þessu þingi búin að festa í lög að þetta skuli gert. Ég trúi því og treysti og hef engar efasemdir um að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra muni í beinu framhaldi af þessu vinna það fljótt og vel að setja reglugerð sem hér er nefnd, því að það hefur komið fram að Mjólkursamsalan sé þegar komin með tvær vörutegundir á markaðinn sem merktar eru með norræna hollustumerkinu Skráargatinu. Vonandi fylgja fleiri á eftir. Virðulegi forseti. Ekki þarf að orðlengja mikið meira um þetta annað en að fagna frumvarpinu, fagna hinni víðtæku sátt um málið. Ég vil líka nota tækifærið og benda á þingsályktunartillögu og þá greinargerð sem kom frá Matvælastofnun sem var ákaflega vel unnið plagg, mjög vel unnið plagg sem umræddir starfsmenn Matvælastofnunar fylgdu eftir á fundi hjá okkur og sett er fram í nefndarálitinu um þingsályktunartillöguna sem þegar hefur verið samþykkt. Virðulegi forseti. Eins og áður hefur komið fram er norræna hollustumerkið samstarfsverkefni nokkurra Norðurlanda og það er í sífelldri þróun. Meðal annars var rætt í nefndinni hvernig ætti að koma því inn í bakarí og það var rætt hjá okkur vegna þess að á Íslandi eru greinilega fleiri handverksbakarí en í nágrannalöndum okkar. Umræðan var um það hvernig þau gætu merkt sína vöru og það kom fram, ef ég man rétt, að við mundum þá fylgjast með öðrum Norðurlandaþjóðum við að þróa þá vinnu. Ég held að þetta sé mjög mikilvægt, það er nauðsynlegt að okkar handverksbakarar og bakarí geti sýnt okkur hvar þeir geta sett þetta merki og á hvaða vörur, en ég ætla ekki að orðlengja um þá umræðu sem fór fram í nefndinni hvað það varðar. Að lokum, virðulegi forseti, vil ég enn á ný þakka hv. þingmönnum í atvinnuveganefnd svo og starfsmönnum ráðuneyta og stofnana sem komu á fundi fyrir þeirra vinnu, og óska Íslendingum til hamingju með það við skulum vera að samþykkja þetta mál, væntanlega á morgun.

Virðulegi forseti. Kannski lýsir það einhvers konar samviskubiti að Alþingi skuli daginn eftir sprengidaginn fara að ræða um hollustumerki. Mér býður í grun að það mikla hnossgæti, saltkjöt og baunir, muni seint rata inn um þetta norræna skráargat sem við höfum ákveðið að búa til fyrir þá sem vilja merkja vörur sem teljast hollar og stuðla að heilbrigðari lífsháttum, langlífi þjóðarinnar og betra heilsufari.  Ég er einn þeirra sem stend að þessu frumvarpi og erindi mitt hingað er að varpa aðeins ljósi á það sem fyrir okkur vakir í þessu sambandi. Ég vil þakka hv. þm. Siv Friðleifsdóttur fyrir frumkvæði í þessu máli og öðrum þingmönnum sem hafa verið með henni á þingmálum í þessa veruna. Eins og hv. þm. Kristján L. Möller formaður atvinnuveganefndar rakti varð niðurstaðan sú að við mundum flytja sérstakt frumvarp um þetta. Talsmaður málsins innan nefndarinnar var hv. þm. Þór Saari og í ljósi þess að þingsályktunartillagan hafði fengið jákvæðar viðtökur var ákveðið að við mundum hraða okkur í þessu máli og setja einfaldlega lög um það eins og Alþingi ber að gera. Sú er eiginlega niðurstaðan sem liggur fyrir okkur, lagasetning um það hvernig við viljum opna fyrir möguleika á því að íslenskar vörur geti verið skráðar og merktar með Skráargatinu. Við sjáum að markaðurinn hefur að sumu leyti tekið aðeins fram úr okkur vegna þess að um það leyti sem við vorum að ræða þessi mál birtust stórar auglýsingar í blöðunum, að minnsta kosti í Morgunblaðinu mínu, þar sem skyrdrykkir frá Mjólkursamsölunni voru merktir Skráargatinu. Það finnst mér út af fyrir sig lofsverð viðleitni og sýnir að menn eru á varðbergi og vilja gjarnan búa sér til samkeppnislegt forskot með því að merkja vörur sínar með þessum hætti. En þá þarf auðvitað laga- og reglugerðarramminn að vera til staðar til þess að við neytendur getum treyst því að vörur sem merktar eru með Skráargatinu vissulega verðskuldi það. Það er í rauninni það sem verið er að gera hérna, við erum að búa til lagaramma sem kallar síðan á reglugerðarsetningu frá hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra til að við neytendur þurfum ekki að velkjast í vafa um að vörur sem merktar eru Skráargatinu standi undir þeim kröfum sem til slíkra merkja eru gerðar. Eins og fram hefur komið er hér um að ræða norrænt merki sem hefur verið að festa rætur á Norðurlöndunum, í Danmörku, Noregi og Svíþjóð. Ég hygg að þetta sé sænskt merki að uppruna. Einn er þáttur málsins sem mér finnst ástæða til að vekja athygli á og hann er þessi: Þetta merki gengur út á að tekin er ákvörðun um hvort einstakir vöruflokkar geti fallið undir það. Það er ekki þannig að einstakir framleiðendur á Íslandi sem framleiða vöru sem er holl geti einhliða tekið upp merkið, þeir þurfa að fara í gegnum síu, þeir þurfa að fara í gegnum íslenskt eftirlitskerfi sem við setjum upp, fyrst og fremst með Matvælastofnun. Til að framleiðendur geti boðið fram vörur sínar og merkt þær með Skráargatinu þurfa þeir að uppfylla þessi skilyrði. En þau skilyrði getur íslenska eftirlitsstofnunin Mast ekki sett einhliða, þau verða að byggja á því umhverfi sem Skráargatið byggir á og þeim reglum sem gilda um það. Það er þess vegna einn skavanki á þessu máli sem ástæða er að halda til haga og vekja athygli á og það er að Skráargatið byggir á því að ekki eru teknir inn tilteknir vöruflokkar sem almennt eru ekki taldir hollir. Þetta getur til dæmis átt við um sælgæti en á líka við um brauð og gosdrykki. Eins og hv. þm. Kristján L. Möller vakti athygli á þýðir þetta að til dæmis handverksbakararnir okkar, sem eru miklu fleiri á Íslandi að því okkur var sagt en víðast hvar annars staðar og skipta miklu máli og eru hluti af samfélagi okkar, munu ekki geta merkt brauð sem að öðru leyti kunna að vera holl og góð vara með Skráargatinu. Sama gæti jafnvel átt við um sælgæti sem fæstir tengja við hollar vörur en það kunna auðvitað að vera dæmi um slíkt og í hv. atvinnuveganefnd voru nefnd dæmi um einstakar vörutegundir sem við köllum sælgæti sem eru ágætlega hollar vörur. Þar væri auðvitað áhugavert ef hægt væri að koma því þannig fyrir að svona vörur mætti merkja með Skráargatinu til að stuðla að því að sælgætisneysla, sem ég á ekki von á að við munum útrýma á morgun eða hinn, færðist frekar yfir í hollari flokka sælgætis sem uppfylltu á annað borð þau skilyrði sem sett væru. Það er hins vegar við þann reip að draga að við Íslendingar getum ekki gert þetta einhliða, þó að matvælaeftirlit okkar kæmist að þeirri niðurstöðu að viðkomandi vöruflokkur uppfyllti í sjálfu sér öll skilyrði. Þá þurfum við að ganga fyrir hans herradóm á Norðurlöndunum á sameiginlegum vettvangi og ræða þessi mál og reyna að fá þeim leikreglum breytt. Ég tel að eitt erindi okkar Íslendinga í þetta samstarf geti einmitt verið að opna slíka möguleika án þess þó að slá af kröfunum varðandi heilbrigðið, fyrst og fremst til að taka tillit til séríslenskra aðstæðna, til dæmis handverksbakaríin. Vakin var athygli á því að fjöldaframleidd brauð gætu mögulega verið merkt með Skráargatinu eins og staðan er í dag en það mundi ekki eiga við um brauð frá handverksbakaríum. Það er auðvitað slæmt. Það gæti skapað samkeppnismismunun, getum við sagt, milli handverksbakaranna og vélframleiddu brauðanna og ég hygg að fæst okkar ef nokkur vilji búa til þá stöðu. Þetta er veruleiki sem við verðum að horfast í augu við og við verðum bara að reyna að taka á því. Ég ítreka að ég tel að eitt af okkar erindum í þetta samstarf geti verið að fá slíkum hlutum breytt, að merkið sé ekki einskorðað við vöruflokka og einstakir vöruflokkar lokaðir af, heldur sé reynt að hafa þetta rýmra án þess að slegið sé af heilbrigðiskröfunum. Það mundi gera að verkum að mögulegt yrði að merkja til að mynda holl brauð sem handverksbakarar bjóða fram eða hollt sælgæti sem sælgætisframleiðendur vilja kannski bjóða fram, með Skráargatinu og skapa kannski aukið samkeppnisforskot og hvatningu til hollrar neyslu. Menn velta svolítið fyrir sér framhaldinu, hvað gerist núna? Núna er þetta vonandi að verða að lögum og málið hefur greinilega vakið athygli. Við sjáum að umfjöllun hefur verið um það í fjölmiðlum, rætt hefur verið við þingmenn, framleiðendur, eftirlitsaðila og ýmsa aðra þannig að þetta vekur auðvitað athygli og býr út af fyrir sig til kynningu fyrir merkið. Það má líka búast við því að þegar merkinu verður endanlega hleypt af stokkunum eftir að reglugerðirnar hafa verið settar sem þessu þurfa að fylgja, muni fjölmiðlar sýna því athygli og merkinu verði sýnd jákvæð athygli. Sumir segja að það muni nægja, frekari kynningu þurfi ekki. Ég hef mínar efasemdir um það og þess vegna er rætt í athugasemdunum að mögulega þurfi að gera ráð fyrir einhverjum kostnaði, að minnsta kosti til að byrja með, í einhvers konar kynningu. Ég hygg að til að byrja með eigi menn fyrst og fremst að reyna að nýta þá athygli sem málið fær þegar merkinu verður hleypt af stokkunum og nýta auðvitað þá markaðssetningu sem fyrirtækin sjálf hljóta að fara í, vegna þess að þetta er auðvitað markaðslegt tækifæri og þeir sem koma auga á það hljóta sjálfir að leggja fjármuni í að kynna vörurnar og leggja áherslu á að hér sé um að ræða mikilvægt og gott mál. Vandinn við svona merkingar er hins vegar sá, eins og við þekkjum, að til eru margs konar merkingar. Það eru til hollustumerki, þetta er norræna hollustumerkið en til eru önnur, og það eru til gríðarlega mörg umhverfismerki. Það eru til margs konar merki sem lúta að því að reynt er að tryggja að varan sé framleidd með þeim hætti að ekki hafi verið níðst á þeim sem standa að framleiðslunni, ég vísa til dæmis til merkis eins og Fair trade sem á að vera trygging fyrir því að fólki hafi ekki verið borgað undir lágmarkslaunum, og merki sem eiga að tryggja að barnaþrælkun hafi hvergi komið við sögu. Við erum ekki að tala um slíka hluti á Íslandi auðvitað en ég vek athygli á þessu í þessu sambandi. Við sjáum á vörum sem við kaupum að þær eru margar hverjar með einhvers konar merki af þessu tagi og það kann auðvitað að valda því að neytendur sem velta þessu fyrir sér ruglist dálítið í ríminu. Hér leggjum við sem sagt drög að því að lögleiða íslenskt hollustumerki sem við köllum Skráargatið. Ég trúi því að þetta sé til farsældar fyrir okkur sem þjóð og fyrir framleiðendur á matvælamarkaði. Þetta segi ég allt þrátt fyrir að ég geri ekki ráð fyrir að saltkjöt og baunir muni njóta þess að verða merkt með Skráargatinu.

Virðulegur forseti. Ég ætla ekki að lengja þessa umræðu mikið en vildi samt bregðast við þeim ágætu ræðum sem hér hafa verið fluttar af því að mér er málið skylt þar sem ég flutti einmitt þingsályktunartillöguna um að taka upp norræna hollustumerkið Skráargatið. Ég kem hér upp til að taka undir þau sjónarmið sem komu fram hjá hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni um hugsanlegar séríslenskar aðstæður og umræðuna um handverksbakarana. Skráargatið er opið fyrir umræðu af þessu tagi og hér er um að ræða samstarf sem fer fram á milli landanna. Neysluvenjur breytast og þróast og til eru dæmi þess að teknar hafa verið inn vörur sem ekki stóð til að taka inn í norræna Skráargatið í upphafi. Þegar við ræddum þingsályktunartillöguna í byrjun febrúar og í síðustu viku kom einmitt þetta sjónarmið fram og þar var vísað til þess að Norðmenn borða gríðarlegt magn af frosnum pítsum og af þeim sökum höfðu þær verið teknar inn í norræna hollustumerkið Skráargatið. Það voru færð rök fyrir því að frosnar pítsur væru bara hluti af almennu mataræði í Noregi, sem er svolítið merkilegt. En hollustumerkið gengur út á að beina neytendum að hollum vörum og samþykkja merkið á vörur sem eru hollar, merkið á ekki að ýta undir neyslu á óhollum vörum. Þess vegna hafa menn ekki tekið inn í merkið sælgæti og gos og annað slíkt sem flokkast í heildina undir óhollar vörur. Ég tel að við eigum að skoða þessi mál með samstarfsþjóðum okkar, ef við göngum til samstarfs um þetta merki sem allt bendir til að við gerum, og séríslenskar aðstæður verði athugaðar. Ég vil líka nefna eitt vegna þess að það var rætt hér aðeins áðan, að í nefndinni var umræða um hvað það mundi kosta að auglýsa merkið og hvort setja ætti mikla peninga í það. Nú þegar hefur verið talsverð umræða um Skráargatið í fjölmiðlum og Neytendasamtökin hafa meðal annars beitt sér í því efni, Brynhildur Pétursdóttir hjá Neytendasamtökunum, og Gísli Tryggvason, talsmaður neytenda, og fleiri, og þingmenn og fjölmiðlar hafa sýnt þessu áhuga. Svo eru fyrirtæki sem nota merkið nú þegar, eins og t.d. MS sem hefur verið með ekki bara heilsíðuauglýsingar heldur opnuauglýsingar þar sem skyr.is drykkurinn er kynntur með Skráargatinu. Einnig er búið að merkja morgunkorn úr íslensku byggi með Skráargatinu. Í Noregi hafa verið gerðar markaðskannanir sem sýna 10% söluaukningu á skráargatsmerktum vörum, það er bara hrein tala sem menn fundu út úr markaðskönnunum, og neytendur í Svíþjóð og Danmörku segja að merkið hafi haft áhrif á vöruval þeirra. Það er engin ástæða til að halda að annað verði upp á teningnum hér þannig að ég vona að þau fyrirtæki sem fá Skráargatið muni vera mjög ötul í að auglýsa vörur sínar og auðvitað að neytendur kaupi þær af því að þær eru þar með viðurkenndar sem hollastar í sínum vöruflokki.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti ásamt breytingartillögu um frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 44/1999, um náttúruvernd, með síðari breytingum. Umhverfis- og samgöngunefnd hefur fjallað um málið og fengið ýmsa umsagnaraðila á sinn fund. Tilgangur frumvarpsins er að herða á þeim ákvæðum sem heimila refsingar vegna brota á lögum um náttúruvernd. Fram kemur í 1. gr. frumvarpsins að ef stórfelld spjöll verða á náttúru landsins skuli sá sem veldur tjóni sæta sektum að lágmarki 250.000 kr. eða fangelsi allt að fjórum árum. Sambærilegt ákvæði er að finna í 179. gr. almennra hegningarlaga, nr. 19/1940, en þar segir að hver sá sem gerist sekur um meiri háttar brot gegn lagaákvæðum um verndun umhverfis, með verknaði sem tilgreindur er í þremur töluliðum, skuli sæta fangelsi allt að fjórum árum. Veruleg spjöll á landslagi og náttúruminjum, þar með talið á friðlýstum svæðum, varða refsiábyrgð samkvæmt 3. tölulið. Hjá nokkrum umsagnaraðilum kom fram að mikilvægt væri að skýra hvað felst í hugtakinu stórfelld spjöll. Meiri hluti nefndarinnar tekur undir þetta og áréttar að mikilvægt sé að grundvöllur refsiábyrgðar sé skýr. Í Hvítbók um löggjöf til verndar náttúru Íslands kemur fram að mikilvægt sé að brot sem varða refsingu séu skilgreind af kostgæfni og að refsing sé stigskipt eftir alvarleika brota. Brot sem talin eru alvarleg eru brot sem fela í sér náttúruspjöll á friðlýstum svæðum, eyðing tegunda og spjöll sem hafa í för með sér verulega fækkun tegundar eða innan tegundar sem og meiri háttar jarðrask og rask á jarðminjum. Það er þó jafnframt mat meiri hlutans að alvarleg brot eigi að ná til fleiri svæða en friðlýstra, þ.e. einnig svæða sem njóta eiga sérstakrar verndar samkvæmt 37. gr. núverandi náttúruverndarlaga. Meiri hluti nefndarinnar leggur því til þá breytingu á frumvarpinu að í stað orðanna „stórfelld spjöll“ komi „alvarleg spjöll“ því að, svo að ég skjóti því hér inn, nefndin telur rétt að gera greinarmun á umfangi og alvarleika. Jafnframt vill meiri hlutinn árétta alvarleika náttúruspjalla í heild sinni og leggur til að fjárhæð sektar verði hækkuð í 350.000 kr. Þá er um að ræða alvarleg spjöll sem eru óafturkræf og náttúran aldrei söm á eftir. Meiri hlutinn vill í þessu sambandi leggja áherslu á mikilvægi kynningar og fræðslu svo að fólk sé meðvitað um alvarleika slíkra brota og áhrifa þeirra á náttúru og að það tilkynni til réttra aðila ef það verður vitni að slíku athæfi. Í 2. gr. frumvarpsins er kveðið á um upptöku ökutækja með dómi en einnig er gert ráð fyrir því að gera megi upptæka fjárhæð sem svarar til andvirðis þeirra í heild eða að hluta. Í greinargerð með frumvarpinu kemur fram að greinin sæki fyrirmynd sína í 69. gr. almennra hegningarlaga. Það er hins vegar mat meiri hluta nefndarinnar að slík framkvæmd geti verið erfiðleikum háð þar sem ekki er í þessu sambandi verið að afla muna eða ávinnings með broti. Því leggur meiri hlutinn fram þá breytingu að ákvæðið samsvari 107. gr. a núgildandi umferðarlaga, nr. 50/1987, um upptöku ökutækja en þar er gert ráð fyrir að upptöku megi beita vegna hvers kyns brota á umferðarlögum, sé um gróf eða ítrekuð brot að ræða. Meiri hlutinn leggur einnig til þá breytingu að upptaka ökutækja sé ekki heimil ef ökutækið er eign manns sem ekkert er við brotið viðriðinn. Meiri hlutinn bendir á í þessu sambandi að ökutæki geti verið í útleigu, t.d. bílaleigubíll, eða að eigandi bifreiðar og ökumaður séu ekki sami aðili. Að lokum bendir meiri hluti umhverfis- og samgöngunefndar á að fyrir þinginu liggur nú frumvarp umhverfisráðherra sem ætlað er að stuðla að því markmiði að styrkja lagaákvæði um bann við akstri utan vega, þ.e. 225. mál, en þar er hugtakið „vegur“ skilgreint í fyrsta skipti. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingu: Við 1. gr.: a. Í stað orðanna „stórfelld spjöll“ komi: alvarleg spjöll. b. Í stað upphæðarinnar „250.000 kr.“ komi: 350.000 kr. Þá leggur nefndin til að 2. gr. orðist svo: Á eftir 76. gr. laganna kemur ný grein, 76. gr. a, ásamt fyrirsögn, svohljóðandi: Upptaka ökutækis. Þegar alvarleg spjöll verða á náttúru landsins við akstur eða hann telst sérlega vítaverður að öðru leyti má gera upptækt með dómi vélknúið ökutækið sem notað hefur verið við framningu brots gegn ákvæðum laga þessara, nema ökutækið sé eign manns sem ekkert er við brotið riðinn. Hv. þingmenn Mörður Árnason og Ásmundur Einar Daðason voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Þingmaðurinn Þór Saari, áheyrnarfulltrúi í nefndinni, er samþykkur þessu áliti, sem að standa þingmennirnir: Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, formaður, Ólína Þorvarðardóttir, Þuríður Backman, Róbert Marshall og Arndís Soffía Sigurðardóttir.

Frú forseti. Ég kem upp í ræðupúlt til að fagna því frumvarpi sem hefur verið til umfjöllunar í hv. umhverfis- og samgöngunefnd. Sá sem hér stendur á ekki aðild að þeirri nefnd en hefur fylgst með málinu úr fjarska, fyrst þegar það var á hugmyndastigi og síðar meir þegar það kom til þings og nefndar. Ástæða þess að ég fagna þessu máli er að ég tel að við Íslendingar höfum sýnt ákveðna linkind í þessum málum á undanliðnum árum og áratugum. Hér er í raun um eignarrétt að ræða vegna þess að landið er í sjálfu sér í okkar eigu og við þurfum að ganga um það eins og við förum með eigur okkar; við getum ekki farið verr með það en húsakynni okkar og innbú. Þess vegna þurfum við að tryggja það með öllum ráðum að sem best sé farið með landið okkar á hverjum tíma svo að við getum skilað því í ágætu ásigkomulagi til afkomenda okkar um alla framtíð. Ég get tekið undir alla meginþætti þessa frumvarps og er í meginatriðum sammála þeim breytingum sem gerðar hafa verið á því í meðförum hv. téðrar nefndar. Ég tel að eðlilegt sé að hækka sektir úr 250.000 kr. upp í 350.000 kr., enda er eins og fram kemur í frumvarpinu sjálfu iðulega ef ekki alltaf um óafturkræf tjón að ræða á náttúru landsins, einkum viðkvæmustu svæðum þess í óbyggðum upp til fjalla þar sem menn hafa í skjóli fámennis getað stundað utanvegaakstur svo stórséð hefur á landinu okkar kæra. Ég tek jafnframt undir það að til greina komi að gera ökutæki upptæk. Við þessum brotum eiga að vera þung viðurlög því að um er að ræða, eins og ég gat um áðan, óafturkræf spjöll á náttúrunni. Það er umhugsunarefni að frumvarp í þessa veru skyldi ekki hafa komið fyrr fram á hinu háa Alþingi til varnar náttúrunni. Ferðaþjónusta mun vaxa gríðarlega á næstu árum og álagið á ferðamannastaði og vegi landsins mun aukast að miklum mun. Við sjáum fram á að Íslendingar taki brátt við um einni milljón ferðamanna á hverju ári - reyndar er ár fullmikið sagt í því efni vegna þess að álagið er á örfáum vikum ársins um mitt sumar og fyrir vikið hefur myndast hér allt of mikið álag á ákveðna staði landsins á tiltölulega skömmum tíma. Hv. þm. Þór Saari, sem er aðili að þessu frumvarpi og breytingartillögum, hefur orðað það svo að við Íslendingar búum við ákveðna ferðamannamengun nú um stundir, til dæmis í óbyggðum landsins, og taka beri á því og dreifa ferðamönnum betur yfir árið og yfir landið. Það er hins vegar önnur saga. Alltént mun ferðaþjónusta hér á landi aukast að miklum mun á komandi árum samkvæmt öllum spám og rannsóknum sérfræðinga og þess vegna er tímabært að grípa til viðeigandi ráðstafana. Alþingi á að gefa skýr skilaboð um að ömurleg og léleg umgengni við landið sé ólíðandi og með þessu frumvarpi og þeim breytingum sem gerðar eru á því er komið til móts við það kall náttúruverndarsinna um allt land að við tökum okkur tak í þessum efnum og sjáum til þess að þeir sem fara verst um landið gjaldi fyrir það.

Virðulegi forseti. Ég tala fyrir nefndaráliti stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar um frumvarp til laga um breytingar á ýmsum lögum vegna nýrra laga um Stjórnarráð Íslands, nr. 115/2011. Með þessu frumvarpi voru lagðar til breytingar til samræmis við breytingar á lögum um Stjórnarráð Íslands þar sem kveðið er á um skiptingu stjórnarmálefna milli ráðuneyta með forsetaúrskurði í stað laga. Samhliða breytingunni voru fagheiti ráðherra og ráðuneyta felld úr lögum og vísað til málaflokka. Með frumvarpinu er þess vegna lagt til að fagheiti ráðherra og ráðuneyta í lögum sem samþykkt voru eftir þá breytingu verði lagfærð, sem sagt að í stað fagheita ráðuneyta komi einungis ráðherra. Við leggjum til eina breytingu og hún er að í stað orðanna ,,154. gr. laganna“ í b-lið 6. gr. komi: 155. gr. laganna. Það er vegna þess að í millitíðinni, frá því að þetta frumvarp var gert, hefur verið gerð breyting á vatnalögum. Fimm fundarmenn af sex sem viðstaddir voru á fundinum í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd skrifa undir þetta nefndarálit, Vigdís Hauksdóttir skrifar ekki undir.

Virðulegi forseti. Við tökum til umræðu tillögu til þingsályktunar um staðfestingu ákvörðunar sameiginlegu EES-nefndarinnar um breytingu á X. viðauka við EES-samninginn sem lýtur að almennri þjónustu. Í tillögunni er kveðið um að Alþingi álykti að heimila ríkisstjórninni að staðfesta fyrir Íslands hönd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar um breytingu á X. viðauka við EES-samninginn frá 2. maí 1992, og fella inn í samninginn ákvörðun framkvæmdastjórnarinnar frá 28. júlí 2010 um breytingu á ákvörðun að því er varðar að semja, viðhalda og birta áreiðanlegar skrár um þá vottunaraðila sem aðildarríkin hafa eftirlit með eða veita faggildingu. Hv. utanríkismálanefnd hefur fjallað um málið á fundum sínum og hefur ekki verið ágreiningur um það. Nefndarálitið frá hv. utanríkismálanefnd er því samþykkt einróma af hv. þingmönnum Árna Þór Sigurðssyni, Gunnari Braga Sveinssyni Illuga Gunnarssyni, Merði Árnasyni, Sigmundi Erni Rúnarssyni og Þuríði Backman. Þar kemur fram að tilgangur ákvörðunarinnar er eingöngu tæknilegs eðlis, þ.e. að fyrrgreindar skrár verði vel læsilegar í stað þess að vera einungis læsilegar mönnum. Hér er um tæknilegt atriði að ræða sem engin ástæða er til að hafa pólitískan ágreining um. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt. Eins og fyrr greinir voru þeir sem sátu þennan fund allir samþykkir því. Hv. þingmenn Bjarni Benediktsson, Helgi Hjörvar og Sigmundur Davíð Gunnlaugsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins, eins og fram kemur í nefndaráliti, en aðrir samþykktu málið. Frú forseti. Ég legg til að málið verði samþykkt.

Frú forseti. Hér er til umfjöllunar tillaga til þingsályktunar um staðfestingu ákvörðunar sameiginlegu EES-nefndarinnar um breytingu á XVIII. viðauka um öryggi og hollustuhætti á vinnustöðum, vinnurétt og jafnrétti kynjanna við EES-samninginn. Fram kemur í tillögunni að Alþingi álykti að heimila ríkisstjórninni að staðfesta fyrir Íslands hönd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar um breytingu á XVIII. viðauka við EES-samninginn, sem áðan var greint frá, frá 2. maí 1992, og fella inn í samninginn tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins um stofnun evrópsks samstarfsráðs eða samþykkt reglna í fyrirtækjum og fyrirtækjasamstæðum er starfa á bandalagsvísu, varðandi upplýsingamiðlun til starfsmanna og samráð við starfsmenn. Hv. utanríkismálanefnd hefur fjallað um málið á fundum sínum og fengið á sinn fund nokkra aðila. Með tillögunni er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta þessa ákvörðun. Er markmið hennar að tryggja með skýrari hætti en áður var gert rétt launafólks til upplýsinga og samráðs vegna starfsemi sem fram fer í fleiri en einu aðildarríki og þar sem fleiri en 1.000 manns starfa. Innleiðing tilskipunarinnar kallar á lagabreytingar hér á landi og mun fyrirhugað frumvarp hæstv. velferðarráðherra um breytingu á lögum um evrópsk samstarfsráð í fyrirtækjum, nr. 61/1999, fjalla um það efni. Eftir framlagningu kemur frumvarpið að líkindum til umfjöllunar í velferðarnefnd. Nefndin fjallaði, eins og áður sagði, um málið á sínum fundum og var það samþykkt samhljóða af hv. þingmönnum Árna Þór Sigurðssyni, formanni nefndarinnar, Gunnari Braga Sveinssyni. Illuga Gunnarssyni, Merði Árnasyni, Sigmundi Erni Rúnarssyni og Þuríði Backman. Fjarverandi voru hv. þingmenn Bjarni Benediktsson, Helgi Hjörvar og Sigmundur Davíð Gunnlaugsson. Hér er lagt til að tillagan verði samþykkt.

Frú forseti. Tillagan sem hér um ræðir fjallar um að Alþingi álykti að skora á ríkisstjórnina að standa fyrir skilgreiningu, í samstarfi við Færeyjar og Grænland, á sameiginlegum hagsmunum Vestur-Norðurlanda í ljósi þeirra breytinga sem hlýnandi loftslag hefur haft í för með sér fyrir norðurskautið og alþjóðakerfið allt á undanförnum áratugum, eins og fram kemur í formála tillögunnar. Ráðstefna verði haldin á vegum utanríkisráðuneyta landanna með þátttöku stjórnmálamanna og sérfræðinga til að ræða og vinna að samkomulagi um sameiginlega stefnu landanna gagnvart þessum breytingum. Tillaga þessi hefur fengið umfjöllun í hv. utanríkismálanefnd en þar segir í nefndaráliti að meiri hlutinn árétti að skilgreiningin skuli standa í samhengi við loftslagsbreytingar og varða sameiginlega hagsmuni í ljósi breytinga á stöðu norðurslóða. Við umfjöllun nefndarinnar kom fram að umræða um skilgreiningu í þá veru hafi síðustu árin verið uppi innan Norðurlandaráðs og Vestur-Norðurlandanna. Meiri hlutinn telur að utanríkisráðuneytið muni geta beitt sér fyrir ráðstefnuhaldinu með ráðdeild og hagsýni að leiðarljósi, ekki síst ef ráðstefnan verður haldin á vegum landanna þriggja, eins og tillagan gerir ráð fyrir. Hér er sem sé gerð tillaga um að halda ráðstefnu til að fjalla um þessi mjög svo brýnu mál er varða hlýnun loftslags á norðurslóðum og snúa því að hagsmunum þessara þriggja landa, Grænlands, Íslands og Færeyja, í mjög ríkum mæli. Meiri hlutinn leggur til að tillagan verði samþykkt óbreytt. Að henni standa sá sem hér stendur, Sigmundur Ernir Rúnarsson, og hv. þingmenn Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, Bjarni Benediktsson, Ragnheiður E. Árnadóttir, Ásmundur Einar Daðason og Auður Lilja Erlingsdóttir. Rétt er að taka það fram að hv. þingmenn Helgi Hjörvar og Gunnar Bragi Sveinsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Að svo mæltu, frú forseti, legg ég til að tillagan verði samþykkt að fengnu áliti hv. utanríkismálanefndar.

Frú forseti. Hér er til umræðu tillaga til þingsályktunar sem felur Alþingi að skora á ríkisstjórnina að láta, í samvinnu við Færeyjar og Grænland, skilgreina sameiginlega hagsmuni landanna með tilliti til meðferðar á endurvinnanlegu brotajárni og gefa Vestnorræna ráðinu skýrslu um hvernig meðferð þess er háttað í löndunum þremur. Rétt eins og það mál sem hv. þingmaður ræddi um áðan hefur þetta mál verið til meðferðar á þingum Grænlands og Færeyja. Málið er nú komið til meðferðar Alþingis og hefur hv. utanríkismálanefnd fjallað um það. Tillagan byggist á ályktun nr. 4/2011 sem samþykkt var á ársfundi Vestnorræna ráðsins 24. ágúst 2011 á Bifröst, en þar er áskorun þessa efnis beint til ríkisstjórnar Íslands og landsstjórna Færeyja og Grænlands að huga að meðferð á endurvinnanlegu brotajárni sem víða er að finna í löndunum þremur. Hv. utanríkismálanefnd hefur fjallað um málið og leggur til að tillagan verði samþykkt óbreytt. Hv. þingmenn Sigmundur Ernir Rúnarsson, Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, Ragnheiður E. Árnadóttir, Gunnar Bragi Sveinsson, Ásmundur Einar Daðason og Auður Lilja Erlingsdóttir skrifa undir þá samþykkt. Hv. þingmenn Bjarni Benediktsson, Helgi Hjörvar og Mörður Árnason voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Lagt er til að tillagan verði samþykkt óbreytt.

Frú forseti. Tillagan sem hér um ræðir fjallar um listamannagistingu í þeim þremur löndum sem um ræðir í Vestnorræna samstarfinu, Grænlandi, Færeyjum og Íslandi. Tilgangurinn með tillögunni er sá að gera vestnorrænum listamönnum eða rithöfundum kleift að dvelja um skeið í öðru vestnorrænu landi og njóta innblásturs frá náttúru og menningu þess lands í listsköpun sinni, eins og segir í formála þingsályktunartillögunnar sem kom til umfjöllunar í hv. utanríkismálanefnd. Þar var lagt til að tillagan fengi samþykki óbreytt. Undir það rita hv. þingmenn Sigmundur Ernir Rúnarsson, Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, Ragnheiður E. Árnadóttir, Gunnar Bragi Sveinsson, Ásmundur Einar Daðason og Auður Lilja Erlingsdóttir. Rétt er að taka fram að hv. þingmenn Bjarni Benediktsson, Helgi Hjörvar og Mörður Árnason voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Enginn pólitískur ágreiningur reyndist vera um þetta mál og leggur því nefndin til að tillagan verði samþykkt óbreytt.

Virðulegur forseti. Tillagan sem hér um ræðir fjallar um tónlistarhefðir vestnorrænu landanna og möguleika til að auka tónlistarmenntun til hagsbóta fyrir vestnorrænu löndin, en tónlistarhefð í þessum löndum er sem kunnugt er mikil og gömul og er rétt að leggja rækt við hana með öllum tiltækum ráðum, tillagan gengur einmitt út á það. Er þar sagt að Alþingi álykti að skora á ríkisstjórnina að halda ráðstefnu í samvinnu við Færeyjar og Grænland um tónlistarhefðir vestnorrænu landanna með þátttöku tónlistarmanna og hagsmunaaðila. Tilgangurinn með ráðstefnunni verði annars vegar að lýsa tónlistarhefðum landanna þriggja og hins vegar að varpa ljósi á hvaða möguleika löndin þrjú hafi til að þróa tónlistarhefðir sínar og ekki síst viðhalda þeim. Hv. utanríkismálanefnd hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund fólk sem starfað hefur með vestnorrænu þingmannanefndinni. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt óbreytt og gerði það á fundi 24. ágúst 2011. Undir tillöguna skrifa hv. þingmenn Sigmundur Ernir Rúnarsson, Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, Ragnheiður E. Árnadóttir, Gunnar Bragi Sveinsson, Ásmundur Einar Daðason og Auður Lilja Erlingsdóttir. Er rétt að taka fram að hv. þingmenn Bjarni Benediktsson, Helgi Hjörvar og Mörður Árnason voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Ekki var pólitískur ágreiningur um málið í hv. utanríkismálanefnd og leggur nefndin til að tillagan verði samþykkt óbreytt.

Frú forseti. Tillagan sem hér er til umfjöllunar kveður á um að láta gera athugun á möguleikum þess að auka vestnorrænt samstarf um framleiðslu á kvikmyndum og sjónvarpsþáttum sem hefjist með ráðstefnu með þátttöku fagfólks á sviði kvikmynda- og sjónvarpsþáttagerðar í vestnorrænu löndunum þremur, Grænlandi, Færeyjum og Íslandi. Hv. utanríkismálanefnd hefur fjallað um málið á fundum sínum og reyndist pólitískur ágreiningur um það efni vera í algjöru lágmarki.  Undir samþykktina rita hv. þingmenn Sigmundur Ernir Rúnarsson, Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, Ragnheiður E. Árnadóttir, Gunnar Bragi Sveinsson, Ásmundur Einar Daðason og Auður Lilja Erlingsdóttir. Rétt er að taka fram að fjarverandi voru hv. þingmenn Bjarni Benediktsson, Helgi Hjörvar og Mörður Árnason Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt óbreytt.