Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég held, að ég muni það rétt, að Bretar hafi tilkynnt, að þeir ætluðu að afhenda flugvöllinn í marz. - Út af þessari tilkynningu langar mig að spyrja hæstv. ríkisstjórn og þá víst einkum atvmrh., sem hefur með flugmál að gera, hvaða ráðstafanir hafa verið gerðar til að taka við rekstri flugvallarins og hvort ekki muni þurfa að setja einhver lög í því sambandi. Og ef svo væri, hvort sú löggjöf væri í undirbúningi. Þar sem atvmrh. er ekki við, vil ég spyrja hæstv. menntmrh., hvort hann geti nokkrar upplýsingar gefið. En ef svo er ekki, vil ég leyfa mér að biðja hann að koma þessari fyrirspurn á framfæri við atvmrh.



Ég get ekki gefið neinar upplýsingar um þetta mál, en ég skal koma því til atvmrh.

Flm. (Gunnar Thoroddsen) : Herra forseti. Till., sem hér liggur fyrir til síðari umr., er um heimild fyrir ríkissjóð að ábyrgjast 500 þús. kr. lán fyrir vatnsveitu Stykkishólms. Þetta mál hefur áður verið reifað hér á þingi, bæði í sambandi við fjárl. og í sambandi við till., sem ég flutti með hv. þm. Vestm. um vatnsveitur. Eins og mörgum er kunnugt, er hér um mjög mikið nauðsynjamál að ræða, sem krefst úrlausnar fljótt. Gangur þessa máls er á þá leið, að eftir að felldar voru till. um styrk ríkisins til þessa, sneri oddviti Stykkishólmshrepps sér til nýbyggingarráðs með bréfi 4. apríl 1945. Síðar ræddu fulltrúar hreppsins við nýbyggingarráð um þetta mál, og að þeim viðræðum loknum taldi nýbyggingarráð hér vera á ferðinni svo mikið og aðkallandi nauðsynjamál, að það skrifaði formönnum þingflokkanna bréf, dags. 29. maí 1945, og með leyfi forseta ætla ég að lesa kafla úr þessu bréfi. Þar segir svo meðal annars: „Íbúarnir eru um 700 manns. Í kauptúninu er sjúkrahús með milli 40 og 50 rúmum, 2 hraðfrystihús, ein skipasmíðastöð, eitt húsgagnaverkstæði og eitt vélaviðgerðarverkstæði. Dráttarbraut er að verða fullbúin og beinamjölsverksmiðja er fyrirhuguð. Þorpið er í örum vexti, t. d. 10 hús í smíðum sem stendur. En þarna er ekkert drykkjarvatn annað en það, sem sækja verður á kerrum og bílum langar leiðir að. Auk þess er það vatn, sem þarna næst, mjög slæmt talið. Með því að leggja 10 km. langa vatnsleiðslu að þorpinu má fá ágætt drykkjarvatn, og er aðkallandi þörf á slíkri leiðslu tafarlaust.“ Þá hef ég líka hér svarbréf flokkanna, sem öll eru mjög á sömu leið. Bréf miðstjórnar Sjálfstfl. er á þessa leið, með leyfi forseta: „Í tilefni af bréfi hv. nýbyggingarráðs, dags. 29. maí þ. á., varðandi vatnsveitumál Stykkishólms, hefur miðstjórn Sjálfstfl. samþ. að styðja till. á næsta Alþ. um, að ríkið ábyrgist allt að 500 þús. kr. fyrir hreppsnefnd Stykkishólms vegna vatnsleiðslu þeirrar, sem fyrirhuguð er í kauptúninu.“ Svör hinna flokkanna eru mjög á sömu leið. Eftir þessar undirtektir þingflokkanna ritaði svo nýbyggingarráð oddvita hreppsins bréf, dags. 23. júlí 1945, þar sem ráðið tilkynnir honum þessar undirtektir, sem það væntir, að verði nægilega trygg undirstaða til þess að byggja á. Eftir þessar yfirlýsingar og fyrirheit hefur hreppurinn hafið aðgerðir í málinu, með þeirri von og vissu, að málið gangi að óskum. Ég gerði ráð fyrir, að þetta mundi ganga mjög skjótt, en raunin hefur ekki orðið sú. Þetta mál var lagt fyrir fjvn. í nóvember síðastliðnum, en hefur ekki fengizt afgr. frá henni þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir. Af þessum ástæðum taldi ég mig til neyddan að fara þess á leit við forseta að taka málið fyrir ári þess að nál. lægi fyrir. Í viðtali við form. fjvn. bar hann því við, að í undirbúningi væri heildarfrv. um vatnsveitur í kauptúnum, og taldi eðlilegt, að þetta frv. biði eftir því. Það er ekki vegna þess, að ég sé á móti heildarlöggjöf um þetta efni, þvert á móti, en ég tel, að þetta mál þoli enga bið. Þorpið er svo illa statt hvað neyzluvatn snertir, að brýn nauðsyn er að bæta úr því, auk þess sem þegar eru hafnar framkvæmdir á þeim forsendum, sem áður hefur verið lýst. Ég vænti því, að þingheimi sé ljóst, að þetta mál þolir enga bið, og vænti, að till. verði samþ.



Ég vil út af ummælum hv. þm. Snæf. algerlega mótmæla þeirri staðhæfingu, að máli þessu hafi ekki verið sinnt í fjvn. Sannleikurinn er sá, að drátturinn, sem orðið hefur á þessu máli, er allur honum sjálfum að kenna, því að hann hefur ekki fyrr en nú gefið neinar verulegar upplýsingar um málið. Í sambandi við þetta vildi ég benda á það, að það eru fleiri en þetta eina mál, sem liggja fyrir um styrk til vatnsveitna. Það er einnig annað mál, á þskj. 143, um ríkisábyrgðarlán til vatnsveitu í Keflavík, og fjvn. er ljóst, að sé farið inn á þá braut að samþ. með þál. lán eða styrki út í bláinn fyrir eitt hérað, jafnvel þótt það sé nauðsynlegt, þá er komið inn á þá braut, sem ekki verður stöðvað sig á fyrr en búið er að setja fullkomna löggjöf um þetta mál. En þrátt fyrir þetta hefði fjvn. verið fús til að taka málið til umr., ef ekki hefði staðið á hv. flm. að gefa upplýsingar, sem hann fyrst virðist geta lagt fram í dag, meðal annars það, að þetta kostar 650000 kr. Fjvn. hefði gjarnan viljað fá að vita, hvernig áætlaður væri rekstrarkostnaður þessa fyrirtækis og hvernig tryggja eigi þetta. Allt voru þetta upplýsingar, sem fjvn. þurfti að fá, en hv. þm. Snæf. hefur ekki viljað láta af hendi eða ekki nennt að afla. - Að fengnum þessum upplýsingum vil ég óska þess, að umr. sé frestað og málið tekið af dagskrá og fjvn. verði gefið tækifæri til þess að fá þessar upplýsingar skjallega frá hv. þm. Snæf. og fleiri þær upplýsingar, sem n. vill fá, og þegar þær liggja fyrir, mun n. gefa út álit um þetta mál, annaðhvort í heild eða klofin, eins og venja er til. N. vill að sjálfsögðu í jafnmikilsverðu máli og þessu marka ákveðna línu, því að fari þessi till. svona í gegn, þá er útilokað annað en það hópist inn till. í stórum stíl, till. sama eðlis. Meðal annars hafa áður verið hér á ferðinni svipaðar till. um Grímsey, Glerárþorp og Vestmannaeyjar og munu koma víðar að af landinu. Ég læt þetta svo nægja, en vil óska eftir, að hæstv. forseti málsins vegna fresti umr. og gefi fjvn. tækifæri til að gefa út nál.

Forseti (JPálm) : Ég vil heyra svör hv. flm. viðvíkjandi þessari ósk.



Út af síðustu ummælum hv. þm. Barð., um að hin aðþrengda fjvn., sem í nærri 3 mánuði hefur ekki haft tíma til að afgr. þetta mál, fái frest til þess, vil ég mótmæla því, að þessu máli verði frestað til þess að setja það aftur í hendur fjvn. Ég býst við, að hver þm. geti skilið það, að n., sem svo hefur vanrækt starf sitt að liggja á þessu máli, undir forustu form., síðan 5. des., hefur ekki nokkurn rétt á því að krefjast þess, að málinu verði frestað til þess að hún taki það til meðferðar. Að öðru leyti verð ég að segja það, að mig furðar stórlega á ummælum hv. þm. í ræðu hans nú, ekki sízt vegna þess, að út af fyrir sig var fullt samkomulag á milli okkar um aðatatriðið í þessu máli, sem sé að fá heildarlöggöf um stuðning við vatnsveitur: Nú segir hv. þm., að það, að málið hafi dregizt í n., sé eingöngu að kenna vanrækslu þm. Snæf., hann hafi aldrei lagt fram fullnægjandi upplýsingar í þessu máli. Ég verð að segja það, að hv. þm. er ekki klígjugjarnt. Hann veit vel, að hvorki hann né n. hafa beðið mig um upplýsingar og kostnaðaráætlunin, sem ég hef ekki sýnt, liggur fyrir í þskj. og grg. fyrir þeirri brtt., sem ég flutti um þetta í fyrra, sem sé, að það eigi að nota 650000 kr.. í þessu skyni. Ég veit, að þessi hv. þm. les þingskjöl mjög samvizkusamlega, og þess vegna undrar það mig mjög, að þetta skuli hafa farið fram hjá honum. Hv. fjvn. hefur aldrei óskað eftir frekari upplýsingum í þessu máli en þeim, sem eru í grg., annars hefði henni verið það velkomið að fá þær, en ég hélt, að það væri nóg, enda hefur form. n. aldrei imprað í þá átt. Hann sagði við mig, að hann vildi ekki afgr. þetta mál eitt út af fyrir sig, og tjáði ég mig reiðubúinn til samvinnu um það. Hitt er svo annað mál, að mér hefur ekki verið falið að semja þessa löggjöf, það hefur verið unnið að því af vegamálastjóra. Hv. þm. sagði : „Það er samkomulag um það við hv. þm. Snæf. að geyma þetta mál.“ Ég held, að ég þurfi varla að svara þessu. Hvers vegna skyldi ég viku eftir viku hafa verið að hamra á því, að n. skilaði áliti, hefði mér verið sama. Nei, þetta er of ósennilegt til að nokkur trúi því. Ég þarf ekki að bæta miklu við, en skal þó aðeins endurtaka það, að þessi fullyrðing hv. þm. Barð. fær hvergi staðizt. Ég skal viðurkenna, að mér og nýbyggingarráði hefur orðið á ein alvarleg yfirsjón, og hún er sú, að um leið og leitað var umsagnar stjórnmálaflokkanna í landinu, þá skyldi vera leitað persónulegrar umsagnar hv. þm. Barð., og þess verður málið nú að gjalda.



Ég get fullvissað hv. þm. Snæf. um það, að þm. Barð. ber meiri velvilja til málsins en svo, að þetta gæti ráðið úrslitum. En hv. þm. Snæf. hefur hvað eftir annað sagt mér, að það þyrfti ekki að afgr. till., því að hann væri að bera fram málið. Eins og ég tók fram áðan, er það ekki annað en brosleg atkvæðahræðsla, sem kemur honum til þess að hefja hér umr. um þetta mál, frekar en umhyggja fyrir hagsmunum sýslunnar. Ég óskaði þess meðal annars í gær, að hv. þm. kæmi til n. til þess að ræða við okkur um brtt., sem ég hafði búið út og hefði kannske viljað ræða við hann. Þá rauk hann upp með rosta og sagðist skyldi sýna fjvn., að það þýddi ekki fyrir hana að setja sig upp á móti málinu, því að hann hefði alla flokkana í rassvasanum. Ef hv. þm. Snæf. heldur, að svona eigi að fara að við alvarlegt mál, þá held ég, að honum veiti ekki af að ganga í skóla. Ég óska þess, að hæstv. forseti beri það undir atkv., hvort fresta eigi málinu og láta n. fá tækifæri til þess að gefa út nál. áður en þessari umr. er slitið, því að fái n. ekki að fjalla um málið, mun ég bera fram brtt., því að n. telur ekki undir neinum kringumstæðum sæmandi að láta till. fara svona áfram, þótt hún hafi ekki getað fengið hv. þm. Snæf. til að tala við sig um málið.

Forseti (JPálm) : Áður en ég ber undir atkv., hvort fresta eigi málinu, vil ég víkja þeirri spurningu til hv. form. fjvn., hvort hann vill lofa því að hafa til nál. fyrir næsta fund.



Ég vildi fara fram á það, að ég væri fríaður við að greiða atkv. um það, hvort mál þetta eigi að vera á dagskrá einum eða tveimur dögum fyrr eða síðar. Ég vildi skora á hæstv. forseta að taka nú til sinna ráða og ákveða meðferð málsins og gæta þess, að málið verði ekki látið daga uppi. Ég vil lýsa yfir mínum stuðningi við þetta mál og teldi það fullkominn vansa fyrir þ., ef málið væri látið daga uppi og það fengi ekki góða afgreiðslu. Ég held, að hv. þm. Snæf. geti verið alveg rólegur um þetta mál, og ég vildi stinga upp á því við hæstv. forseta, að hann ákveði, án nokkurrar atkvgr., að þetta mál fái afgreiðslu upp úr helginni. Þá hafa allir tækifæri til að leggja fram sínar uppástungur. Mér finnst óviðkunnanlegt, að þm. þurfi að fara að greiða atkv. um meðferð málsins.

Flm. (Gunnar Thoroddsen) : Ég vil aðeins taka það fram, að þessi skemmtilegu ummæli, sem hv. þm. Barð. hafði eftir mér, um afstöðu mína til flokkanna, er þvættingur einn. Að öðru leyti vil ég taka það fram, að ég fæ ekki séð, að till. hv. þm. Barð. um að vísa málinu til fjvn. fái staðizt. Málinu hefur verið vísað til fjvn. og er því hjá henni, en n. hefur dregið að skila áliti. Ég vil því mótmæla því, að farið verði að fresta málinu til þess að n. tefji það enn meira en orðið er. N. hefur haft málið hjá sér síðan 5. des. og ekki skilað áliti þrátt fyrir ítrekaðar áskoranir. En út af fyrir sig get ég vel skilið þá afstöðu form., að hann vilji ekki afgr. málið eitt út af fyrir sig. En ef þessu máli er frestað nú, þá þýðir það það, að form. n. mun beita sér fyrir því, að málið verði ekki afgr. fyrr en heildarlöggjöf liggur fyrir. Ég vil því eindregið skora á hæstv. forseta og þm. að stuðla að því, að gengið verði til atkv. um málið nú. Þetta mál er mjög aðkallandi nú og verður það enn meir með hverjum deginum sem líður, því að það þarf að fá afgreiðslu til þess að fjmrh. geti formlega gengið frá þessari ábyrgð.



Ég vildi aðeins benda hv. þm. Snæf. á það, að mér fyndist, að það væri auðvelt af hans hendi að fallast á það, að málið verði afgr. eftir helgi, því að alþm. hafa ekki séð neitt nál. um þetta mál og hafa fyrst heyrt umr. um efni málsins í dag. Mér finnst því, að hann ætti ekki að taka það svo óstinnt upp, þó að málið yrði ekki afgr. fyrr en eftir helgi, og held ég, að það yrði málinu til góðs. Ég vil eindregið styðja að því, að málið verði afgr. í aðalatriðum eins og það liggur fyrir.

Forseti (JPálm) : Mér virðist, að hv. fjvn. hafi haft nægilegan tíma til afgreiðslu á þessu máli. En þar sem fyrir virðist liggja almennur vilji fyrir því, að þetta mál fái afgreiðslu, þætti mér skemmtilegast, að það gæti verið með samkomulagi. Skal ég því fresta afgreiðslu málsins að þessu sinni, en það verður tekið til afgreiðslu á næsta fundi í trausti þess, að þá verði komið álit frá hv. fjvn. En verði það ekki, verður málið þá tekið til fullnaðarafgreiðslu. Ég tek því málið af dagskrá.

Frsm. (Steingrímur Aðalsteinsson) : Herra forseti. Með þáltill. þeirri, sem hér liggur fyrir á þskj. 133, er farið fram á, að það verði látin fara fram ýtarleg fiskirannsókn í Hamarsfirði í Suður-Múlasýslu, með sérstöku tilliti til þess, að það verði komið upp fiskirækt þar í firðinum, ef skilyrði reynast vera góð, og að rannsókn þessi verði gerð af Atvinnudeild háskólans og kostuð af ríkissjóði. Fjvn. hefur leitað umsagnar Árna Friðrikssonar fiskifræðings um þetta mál og hefur birt umsögn hans hér með nál. sem fylgiskjal. Árni Friðriksson mælir með því, að þessi fiskirannsókn verði framkvæmd þarna, og telur fiskideild Atvinnudeildar háskólans vera reiðubúna til þess að leggja fram sína starfskrafta til þeirra hluta, en telur, að til viðbótar þurfi að koma fjárframlag til þess að standa straum af öllum kostnaðinum við fiskirannsóknirnar, svo sem leigu á bátum, flutningi og slíku. Fjvn.menn hafa yfirleitt verið meðmæltir því, að þessi rannsókn yrði látin fara fram, en hins vegar hafa flestir þeirra haldið því fram, að ástæðulaust væri að veita sérstaka fjárveitingu úr ríkissjóði til þessara hluta, heldur bæri fiskimálasjóði að standa straum af þessum rannsóknum, að því leyti sem það væri ekki á kostnað atvinnudeildarinnar sjálfrar. Ég skal taka það fram, að ég og hv. 2. landsk. þm. vildum, að þáltill. yrði samþ. óbreytt, eins og hún er á þskj. 133. Hins vegar gerðum við það til samkomulags að fallast á brtt. á þskj. 547, og hafa þá allir nm. fallizt á þá brtt., sem n. flytur á þskj. 547, þannig að í stað þess, að gert var ráð fyrir, að veitt væri til þessa fé úr ríkissjóði, þá verði rannsóknin kostuð af fiskimálasjóði. Hins vegar hefur n. borizt vitneskja um það, að fiskimálasjóður væri nú fyrst um sinn búinn að ráðstafa því fé, sem hann hefur til umráða, til annarra verkefna. Þess vegna gæti orðið hætta á því, að þessi rannsókn mundi dragast af þeim orsökum, ef fiskimálasjóður ætti að kosta hana. N. hefur því tekið það fram í nál. sínu, að hún mæli með því, að þessi rannsókn verði til bráðabirgða kostuð af ríkissjóði, til þess að ekki þurfi að verða dráttur á, að þessi rannsókn verði framkvæmd, en flytur þó þá brtt., sem ég nú hef lýst, að í stað orðsins „ríkissjóði“ í niðurlagi þáltill. komi: fiskimálasjóði. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta mál að öðru leyti.



Ég hef skrifað undir nál. með fyrirvara. En ég vil taka það fram, að það þýðir ekki það, að ég vilji draga úr því, að þær rannsóknir verði gerðar á þessum stað, sem till. hljóðar um. Ég hefði aðeins talið eðlilegra, þótt ég gerði það ekki að ágreiningi í fjvn., að till. væri víðtækari en þetta, því að ég tel, að það þurfi að leggja áherzlu á það, að fiskirannsóknir verði gerðar ekki á þessum eina stað, heldur mjög víða við strendur landsins. - Ég vildi aðeins taka þetta fram viðvíkjandi mínum fyrirvara, en sé ekki að öðru leyti ástæðu til að ræða frekar um málið.



Herra forseti. Ég verð að segja það, að mér þykir sú brtt., sem fjvn. leggur hér til, að gerð verði á þessu frv., harla einkennileg, og það því fremur sem fyrir liggur umsögn Árna Friðrikssonar fiskifræðings um framkvæmd þessa máls, sem hér um ræðir, þar sem hann upplýsir það, að kostnaður af þessari rannsókn mundi aldrei geta orðið nema tiltölulega lítill. Hv. fjvn. virðist viðurkenna það, eins og fiskifræðingurinn, að sú rannsókn, sem hér er farið fram á, að efnt verði til, sé mjög nauðsynleg og sé því réttlátt, að til hennar verði efnt. En hins vegar hefur n. fundizt það vera um of lagt á ríkissjóð, að hann skyldi bera nokkurn kostnað af þessum fiskirannsóknum, t. d. 10000–30000 kr. En þó er það kunnugt, að það er ríkissjóður, sem yfirleitt hefur með höndum og annast allan kostnað við fiskirannsóknir, sem nú er haldið hér uppi. - Hv. fjvn. leggur til, að fiskimálasjóði verði gert að skyldu að annast þessar fiskirannsóknir, sem framkvæmdar yrðu af fiskideildinni við Atvinnudeild háskólans, og skil ég varla í því, hvernig stendur á því, að hv. fjvn. velur þessa leið. Finnst hv. n. þær fiskirannsóknir, sem þarna er ætlazt til, að fari fram, eitthvað annars eðlis en aðrar fiskirannsóknir, sem fram fara nú hér við land. Auk þess er svo þess að geta, sem öllum hv. þm. er kunnugt, að fiskimálasjóður hefur takmarkað fé og æði mikið verkefni. Fyrir stuttu síðan var lagt fyrir Alþ. frv. um stórkostlega eflingu fiskimálasjóðs, sem þó náði ekki fram að ganga, og kom þá greinilega fram í umr., hvað verkefni fiskimálasjóðs er víðtækt og hve erfitt hann á með að skila öllum þeim verkefnum úr hendi vegna fjárskorts. En svo virðist hv. fjvn. það vera óhjákvæmilegur hlutur að skylda í þessu efni fiskimálasjóð til þess að standa undir þessum fiskirannsóknum, á sama tíma sem ríkissjóður stendur undir öðrum fiskirannsóknum, sem eru margfalt viðameiri en þessi hér. Það kann vel að vera, að stjórn fiskimálasjóðs og atvmrh. fallist á að greiða úr ríkissjóði þessa upphæð, sem hér þarf til að taka. En hins vegar er það, að þó að þessi þáltill. verði samþ. og málið afgr. frá Alþingi, þá er engan veginn þar með sagt, að hægt verði að efna til þeirra rannsókna, sem þáltill. fer fram á. Og ef brtt. fjvn. verður samþ., þá hefur Alþ. í raun og veru vísað þessu máli að miklu leyti frá sér til annarra aðila, sem hafa það í sinni hendi, hvort þeir vilja blanda sér inn í þetta á þann sérstaka hátt, sem þarna er á fiskirannsóknum í landinu. Ég veit, að fiskimálan. finnst óviðeigandi, að hún fari að efna til fiskirannsókna aðeins á þessum eina stað. En hins vegar er ofur eðlilega, að fram komi hér till. um það að efla fiskirannsóknir á þessum stað, vegna þeirra fiskirannsókna, sem ríkið hefur með höndum nú á fjölda mörgum öðrum stöðum í landinu og eru kostaðar beint úr ríkissjóði. Ég vil því segja það, að ég er andvígur þeirri breyt., sem hv. fjvn. leggur til, að gerð verði á till. Ég álít brtt. í alla staði óviðeigandi og í mesta máta smásmuglegt, að n. skuli leggja það til, að ríkissjóður skorist undan því að greiða þennan kostnað, sem yrði vegna fiskirannsókna á þessum stað og fiskifræðingur ríkisins, Árni Friðriksson, telur þó, að sé mjög nauðsynlegt, að fari fram. Hins vegar álít ég, að það sé rétt að samþ. till. óbreytta. Ég vildi eindregið mælast til þess, að hv. þm. sæju sér fært að fella brtt. fjvn.



Það hefur ekki mikla þýðingu að deila um þessa till., því að sýnilegt er, að þm. vilja ekki hlusta, og líklegt, að atkvgr. geti ekki farið fram. Eins og nál. fjvn. ber með sér, þá hefur n. álitið réttmætt, að fiskirannsóknirnar, sem rætt er um á þskj.133, fari fram. Og þó að ég geti ekki tekið undir það með hv. 6. landsh., að þetta séu stórmerkilegar rannsóknir, þá taldi n. eigi að síður rétt að stuðla að því, að þetta mál yrði samþ. - Aðalatriðið í þessu máli er friðun á þeim stöðvum, sem eru þýðingarmiklar sem uppeldisstöðvar fyrir fiska. Nú virðist sem í Hamarsfirði sé aðallega um skarkola, að ræða, en ég hef hvorki þekkingu né trú á að fara að koma upp úthafsfiskirækt, og fiskifræðingar hafa látið í ljós, að það mundi ekki framkvæmanlegt. En friðunin getur verið mikilvæg, og því hefur n. mælt með því, að þetta verði samþ. Mér skilst, að hv. 6. landsk. hafi ekki annað við þetta að athuga en að féð til þessara framkvæmda skuli greitt úr fiskimálasjóði, en ekki úr ríkissjóði, en mér finnst síður en svo óeðlilegt, að fiskimálasjóður styðji þetta, og finnst mér þessi afstaða hv. 6. landsk. undarleg. Enda er og tekið fram, að ef fiskimálasjóður hafi ekki handbært fé til þessa vegna annarra aðkallandi verkefna, þá verði kostnaðurinn greiddur úr ríkissjóði til bráðabirgða, og er þetta sett til að hindra, að þessar framkvæmdir dragist. Og ég vil benda á það, að við höfum nú nýlega, með aðstoð þessa hv. þm. ásamt öðrum þm., skilið við ríkissjóðinn með 20–30 millj. kr. greiðsluhalla og því ekki á það bætandi. Það er ekkert fé til í ríkissjóði, og ekki einu sinni fyrir lögfestum útgjöldum, og þó erum við að samþykkja fjárframlög úr sjóði, sem ekkert fé er til í. Það er þegar búið að tefla á tæpasta vað með útgjöld úr ríkissjóði, og þótt hægt sé að segja, að hér sé ekki um stóra fjárupphæð að ræða, þá verður þó hver dropi, sem dettur, til þess að fylla mælinn á endanum. Ef hv. flm. meinar með till., að rannsóknir verði á annað borð gerðar, þá hlýtur það að vera mergurinn málsins, og þá er fé það, sem til þeirra þarf, engu verr heimilað úr fiskimálasjóði en ríkissjóði, sem þegar hefur meira en nóg útgjöld.



Herra forseti. Ég vildi aðeins, áður en til atkvgr. kemur um málið, upplýsa það, að útvarpið hefur nú þegar sent út um land reikninga og innheimtuplögg og gengið út frá innheimtu samkv. þeim. Þessi till. er því í rauninni af þessum ástæðum einum óframkvæmanleg, þar eð fjöldi manns hefur nú þegar greitt sín 100 kr. afnotagjöld, og það mundi hafa í för með sér bæði kostnað og fyrirhöfn að endurkalla innheimtugjöld og reikninga og endurgreiða svo hluta af afnota gjaldinu. Þó skal ég ekki segja, hvort stj. mundi ekki gera þetta, ef fyrir lægi skýlaus vilji frá Alþ. um það að leggja fram féð, 1 millj. og 80 þús. kr., beint úr ríkissjóði. En til þess að lagt yrði í þetta, yrði að liggja fyrir trygging um þennan stórhug Alþ. Ég vildi bara gefa þessar upplýsingar, áður en atkvgr. færi fram.



Herra forseti. Aðeins örfá orð í tilefni af ræðu hæstv. menntmrh. Það er vel skiljanlegt, að ýmsir séu búnir að borga gjöld sín, en ég sé ekki neitt því til fyrirstöðu, að samþ. verði þessi till., þó að einhverjir séu búnir að greiða, því að þeir einir, sem hafa skírteini, geta fengið afslátt og gætu þá fengið endurgreitt hjá innheimtumanni, ef þeir hefðu vottorð frá hreppstjóra, að þeir hefðu ekki straumtæki, en það munu vera eitthvað á fjórða þúsund manna, sem hafa rafhlöðutæki. Hér skal ekki endurtekið það, sem ég hef áður sagt. En ég tel hina rökst. dagskrá þannig orðaða, að ekki sé hægt fyrir þm. að samþ. hana, nema þá þeir beri meira traust til hæstv. núv. menntmrh. en áður hefur þekkzt. Mér finnst ekki hægt fyrir hv. þm. að afsala sér rétti til þess að ákveða þetta einir. Hins vegar hefur ráðh. lögum samkvæmt rétt til þess að ákveða afnotagjald útvarpsnotenda. Ég játa það, að hann hefur réttinn, en svo er það á valdi hv. þm., hvort þeir segja nokkuð við því, ef gera á breyt. þar á. Ég tel minna bölvað að drepa allt saman en að samþ. hina rökst. dagskrá.

Frsm. minni hl. (Gísli Jónsson) : Herra forseti. Út af orðum hv. þm. Dal. vildi ég mótmæla því, að það sé nokkur sérstök traustsyfirlýsing til stj., þó að þessi rökst. dagskrá sé samþ. En ég get aðeins bent á það, að það er alveg þýðingarlaust að vera að setja ákvæði, sem mæla gegn ákvæðum fyrri l. Sú till. til þál., sem hér liggur fyrir, getur ekki skert rétt ráðh. En ég sé ekki, að nokkur ástæða sé til þess að ganga á rétt ráðh. Ég get ekki fellt mig við sjónarmið hv. þm. Dal., ef á að drepa allar till. Annars er ekki hægt að skilja orð hans öðruvísi en svo, að l. séu þýðingarlaus, ef till. verða felldar.



Herra forseti. Til þess að fyrirbyggja allan misskilning, vil ég endurtaka, að ég hef ekki efazt um rétt ráðh. í málinu, en tel, að Alþ. hafi hins vegar rétt til þess að láta í ljós sitt álit á því. Ég tel, að hægt sé að kippa því í lag samkvæmt orðalagi þáltill., og efast ekki um, að ráðh. mundi fara eftir þingviljanum.



Herra forseti. Það var út af ummælum hv. þm. Borgf. um þetta mál, er það var til umr. á dögunum, að ég kvaddi mér hljóðs aftur. Hann hélt því fram, að mál það, sem til umr. er í Ed., gæfi tilefni til frekari umr. um þetta. En ég get ekkert. tilefni séð til þess að fara að skipa n. um þetta mál. Útsvarsl. voru tekin til athugunar á síðasta þingi að tilhlutun hæstv. félmrh., og kom þá til greina að setja inn þá breyt., er hér um ræðir, en þá var svo langt komið, að ekki þótti tiltækilegt að bæta því inn í að svo stöddu. Mér finnst mjög mikið mæla með því, að hv. allshn. Ed. tæki efnislega afstöðu til málsins í heild. Það er engin ástæða til þess að rannsaka l., ef efnisleg afstaða er tekin til málsins í heild. Ég vildi nú mælast til þess, að hv. form. allshn. tæki efnislega afstöðu til málsins og tæki till. til baka.

Flm. (Steingrímur Aðalsteinsson) : Herra forseti. Ég vildi aðeins segja örfá orð vegna ummæla hv. þm. Barð. Hann áleit ekki þörf á að skipa mþn. í þessu máli. Í því tilefni vil ég leyfa mér að benda hv. þm. á það, að Samband sveitarfélaga, er nýlega var stofnað, lítur öðrum augum á þetta mál og skipaði sérstaka n. til þess að undirbúa breyt. á útsvarsl. Er þing kom saman í haust, var talað um þetta við hæstv. dómsmrh. og lýsti hann yfir því, að þessi endurskoðun á l. væri í gangi. Síðar lýsti hann yfir því, að till. væru fram komnar frá þessari n. og næðu þær ekki til þeirra atriða, sem frv. hv. þm. Barð. fjallaði um, og að breyt. hans yrðu ekki lagðar fram af sambandinu. Og af þessu sagði hann, að heildarendurskoðun færi ekki fram nema mþn. settist í málið. Einmitt þetta atriði, um sveitfesti manna, hefur verið eitt viðkvæmasta málið í þessu og hefur verið mesta ágreiningsefnið milli sveitarfélaga. Og það hefur sérstaklega vakað fyrir allshn. Ed. að finna varanlega lausn á þessu máli og telur hún, að mþn. mundi hafa betri aðstöðu til þess að gera því slík skil. Það væri ekki vænlegra, að þessi þn. færi að leita að lausn á þessum málum. Ég get því ekki fallizt á uppástungu hv. þm. Barð. að taka aftur till. mína. Ég óska, að till. gangi til n. og fái afgreiðslu í Sþ.



Herra forseti. Ég get vel fellt mig við það, að till. gangi til n., því að ég býst við, að þar fái hún hægt andlát. En mér finnst það ótækt, að skipuð sé mþn. í hvert skipti, sem breyta þarf lagagrein.