Snjóflóðavarnir á Kirkjubóls- og Súðavíkurhlíð og jarðgöng milli Álftafjarðar og Skutulsfjarðar Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 1036

145. löggjafarþing 2015–2016.

Þingskjal 1036 - 622. mál.

Tillaga til þingsályktunar um snjóflóðavarnir á Kirkjubóls- og Súðavíkurhlíð og jarðgöng milli Álftafjarðar og Skutulsfjarðar.

Flm.: Ólína Kjerúlf Þorvarðardóttir, Einar K. Guðfinnsson, Lilja Rafney Magnúsdóttir, Jóhanna María Sigmundsdóttir, Haraldur Benediktsson, Elsa Lára Arnardóttir, Ásmundur Einar Daðason.

Alþingi ályktar að fela innanríkisráðherra að leggja til nauðsynlegar breytingar á samgönguáætlun þannig að jarðgöng á milli Álftafjarðar og Skutulsfjarðar í Ísafjarðardjúpi verði næsta jarðgangaframkvæmd á Vestfjörðum á eftir Dýrafjarðargöngum. Þegar verði hafinn undirbúningur jarðgangagerðarinnar og jafnframt tryggð nægileg fjárveiting til fyrirhugaðra snjóflóðavarna á Kirkjubóls- og Súðavíkurhlíð svo að öryggi á þeirri leið verði fullnægjandi allt þar til jarðgangagerðinni er lokið. Tryggt verði að jarðgangagerðin raski ekki eða tefji aðrar mögulegar jarðgangaframkvæmdir í samgönguáætlun.

Greinargerð.

Árum saman hefur sú vitneskja legið fyrir að vegurinn um Kirkjubólshlíð í Skutulsfirði og Súðavíkurhlíð í Álftafirði er stórhættulegur vegfarendum vegna tíðra ofanflóða, einkum snjóflóða. Þetta kom átakanlega glöggt í ljós í ofviðri því sem gekk yfir Vestfirði skömmu fyrir áramótin 2012 þegar fjöldamörg snjóflóð féllu á veginn á fáeinum dögum, m.a. úr 20 af 22 skilgreindum snjóflóðafarvegum á Súðavíkurhlíð. Tepptust þar með allar bjargir og aðföng til og frá Ísafirði, höfuðstað Vestfjarða. Þær aðstæður sem þar með mynduðust eru með öllu óásættanlegar fyrir íbúa á norðanverðum Vestfjörðum sem sækja heilbrigðisþjónustu og aðra grunnþjónustu til Ísafjarðar. Vegurinn um Kirkjubólshlíð og Súðavíkurhlíð inn Djúp er helsta samgönguæð íbúa á Ísafirði í þjóðvegakerfinu yfir vetrarmánuðina.

Nokkrar úttektir hafa verið gerðar á síðustu árum um mögulegar úrbætur á leiðinni um Súðavíkurhlíð. Hér er einkum vísað í greinargerð vinnuhóps um öryggismál Djúpvegar milli Súðavíkur og Bolungarvíkur frá nóvember 2002 auk greinargerðar um mat á hættu vegna snjóflóða og grjóthruns á vegum milli Súðavíkur og Bolungarvíkur (Veðurstofa Íslands, Harpa Grímsdóttir, janúar 2006).

Í niðurlagi greinargerðar um mat á hættu vegna snjóflóða og grjóthruns á vegum milli Súðavíkur og Bolungarvíkur kemur eftirfarandi fram: ,,Niðurstaða þessarar skýrslu er því sú að fyrir þá sem ferðast daglega um Óshlíð eða Súðavíkurhlíð er snjóflóða- og grjóthrunshættan nálægt því að tvöfalda árlegar dánarlíkur í umferðinni (miðað við meðaldánarlíkur Íslendinga í umferðinni). Það verður að teljast óviðunandi miðað við forsendurnar sem lýst er í kafla 1.5 um ásættanlega áhættu vegna ofanflóða og grjóthruns á vegi.“

Jarðgöng milli Ísafjarðar og Bolungarvíkur voru tekin í notkun í september 2010. Krafa um jarðgöng milli Álftafjarðar og Skutulsfjarðar er í samræmi við ályktanir sem gerðar hafa verið árlega á fjórðungsþingum Vestfirðinga sl. tíu ár. Þessi krafa er einnig í samræmi við undirskriftalista sem sendur var til samgönguráðuneytisins í júní 2006 þar sem 1.439 manns skrifuðu undir ,,áskorun til ríkisstjórnar um að hefja nú þegar rannsóknir og undirbúning að jarðgangagerð milli Súðavíkur og Ísafjarðar út frá samfélagslegum og öryggissjónarmiðum“.

Undirbúningi jarðgangagerðar milli Arnarfjarðar og Dýrafjarðar er nú lokið, útboð stendur fyrir dyrum og vonir standa til að framkvæmdir hefjist eigi síðar en 2017. Samstaða er meðal vestfirskra sveitarstjórnarmanna með vísan í ályktanir fjórðungsþinga um að á eftir þeim göngum verði næstu jarðgöng á Vestfjörðum milli Álftafjarðar og Ísafjarðar.

Þó að líklegt megi telja að jarðgöng milli Álftafjarðar og Skutulsfjarðar verði ekki raunhæf samgöngubót fyrr en eftir u.þ.b. tíu ár, þar sem ekki hefur verið hafin nein vinna við undirbúning þeirra, er hér ítrekað mikilvægi þess að það fjármagn verði innt af hendi sem eyrnamerkt var í öryggisvarnir á Súðavíkurhlíð í drögum að samgönguáætlun 2015–2018 sem lögð var fyrir Alþingi sl. vor, þ.e. 130 millj. kr. árið 2016, 120 millj. kr. árið 2017 og 100 millj. kr. 2019–2022. Bygging skápa og uppsetning stálþilja fyrir fyrrgreint fjármagn takmarkar þá áhættu sem fólgin er í því að aka Súðavíkurhlíðina. Þær ráðstafanir eru í samræmi við greinargerð vinnuhóps um öryggismál Djúpvegar milli Súðavíkur og Bolungarvíkur þar sem taldar eru upp ákveðnar leiðir til úrbóta. Auk ábendinga um snjóflóðavarnir er þar lagt til að þegar verði hafinn undirbúningur að gerð jarðganga milli Álftafjarðar og Skutulsfjarðar sem varanlegrar lausnar og lokið verði við gerð þeirra í síðasta lagi árið 2022. Jarðgöng á milli Álftafjarðar og Skutulsfjarðar koma til með að stytta vegalengdina milli Súðavíkur og Ísafjarðar um 8–10 km.

Í greinargerð vinnuhóps um öryggismál Djúpvegar milli Súðavíkur og Bolungarvíkur, kemur fram að miðað við aðalvegi á Íslandi, með þó þetta mikla umferð, sé þessi vegarkafli einstæður hvað varðar snjóflóðahættu og grjóthrun. Víðast hvar er vegurinn alveg með sjó, í 5–30 m hæð yfir sjávarborði, og því mjög miklar líkur á alvarlegum slysum sé ekið út af veginum. Innarlega á Súðavíkurhlíð, á 2,8 km löngum kafla, eru 22 gil þar sem reglulega koma snjóflóð, en eitthvert grjóthrun er á 4 km kafla. Á Kirkjubólshlíð er snjóflóðahætta í mörgum giljum, einkum innan til, en lítið grjóthrun.

Í greinargerðinni kemur fram að snjóflóðum á Súðavíkurhlíð fjölgaði mjög eftir 1991, svo mjög að þau voru orðin töluvert fleiri en á hinni illræmdu Óshlíð um síðustu aldamót. Skýringuna má að hluta rekja til breytinga á veðurfari og ríkjandi vindátta sem valda snjósöfnun og flóðum í hlíðinni en vegskálar, net og fleiri aðgerðir eiga einnig hlut að máli. Þannig mældust 56,2 snjóflóð á ári á Súðavíkurhlíð 1991–2000 en 42,7 á Óshlíð sem nú hefur verið leyst af hólmi með jarðgöngum til Bolungarvíkur.

Enn í dag falla mörg snjóflóð yfir veginn um Súðavíkurhlíð á vetri hverjum auk grjóthruns í leysingum. Á Súðavíkurhlíð hefur verið ráðist í varnaraðgerðir sem aukið hafa öryggi á þessari leið, en frekari aðgerða er þörf.

Af greinargerð vinnuhóps um öryggismál Djúpvegar milli Súðavíkur og Bolungarvíkur má sjá að jarðgöng eru eina aðgerðin sem tryggt getur fyllsta öryggi á þessari leið auk þess sem þau mundu stytta vegalengdina milli byggðarlaga töluvert með tilheyrandi hagræðingu og úrbótum fyrir samskipti, atvinnulíf og þjónustu á svæðinu. Önnur úrræði skora mun lægra hvað það varðar. Á skalanum 1–10 mundu jarðgöng fá árangurseinkunnina 10, en óbreytt ástand einkunnina 5. Það þýðir að Súðavíkurhlíðin er í reynd rússnesk rúlletta með tilliti til öryggis vegfarenda, sem er óásættanlegt.

Samkvæmt greinargerðinni voru kannaðar tvær um 6 km langar gangaleiðir frá Skutulsfirði til Álftafjarðar auk tveggja skemmri leiða (um 3 km hvor) sem miða ekki að vegstyttingu heldur að víkja vegsambandinu undan snjóflóða- og skriðuhættu á Súðavíkurhlíð. Göng frá Naustum í Skutulsfirði til Sauradalsár ofan Súðavíkur og leiðin frá Engidal að Dvergasteini liggja um berggrunn sem þykir tiltölulega heppilegur til jarðgangagerðar og engir sérstakir veikleikar áberandi. Slík göng mundu stytta vegalengd milli Ísafjarðar og Súðavíkur um 8 km. Vegagerðin áætlar að kostnaður við 6 km göng nemi nálægt 8 milljörðum kr.

Í hnotskurn.

Jarðgöng milli Skutulsfjarðar og Álftafjarðar mundu ekki einungis leysa öryggismál á Súðavíkurhlíð heldur einnig á Kirkjubólshlíðinni þar sem snjóflóð og grjóthrun hafa einnig valdið vanda og hættu. Því er hér lagt til að Alþingi setji stefnuna á að flýta sem mest má verða jarðgöngum milli Skutulsfjarðar og Álftafjarðar, en ráðast samhliða í tímabundnar en viðunandi snjóflóðavarnir á Kirkjubóls- og Súðavíkurhlíð með vegskápum, stálþiljum, víkkun rása og grjótvarnarnetum.