Þjónusta Ríkisútvarpsins á Suðurlandi Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 77

1990. – 1060 ár frá stofnun Alþingis.

113. löggjafarþing. – 75 . mál.

Sþ.

77. Tillaga til þingsályktunar um aukna þjónustu Ríkisútvarpsins á Suðurlandi.

Flm.: Margrét Frímannsdóttir, Guðni Ágústsson, Jón Helgason,

Eggert Haukdal.

Alþingi ályktar að skora á ríkisstjórnina að hún hlutist til um að Ríkisútvarpið ráði til starfa fréttamann til að annast fréttaöflun og úrvinnslu á fréttatengdu útvarpsefni frá Suðurlandi fyrir báðar rásir Ríkisútvarpsins. Fréttamaðurinn liðsinni fréttariturum sjónvarps í héraðinu. Jafnframt verði komið á fót hljóðstofu á Selfossi og húsnæði tekið á leigu eða keypt til starfseminnar í því augnamiði að síðar verði þar rekið reglulegt svæðisútvarp á vegum Ríkisútvarpsins þegar efni leyfa og næg reynsla þykir á komin.

G r e i n a r g e r ð .

Sunnlendingar hafa undanfarið talið sig nokkuð afskipta í umfjöllun Ríkisútvarpsins um málefni líðandi stundar eins og raunar fleiri landsmenn utan höfuðborgarsvæðis sem hefur þótt sinn hlutur fyrir borð borinn þegar fréttamat stofnunarinnar er skoðað ofan í kjölinn. Á árunum 1985 til 1987 störfuðu í lausamennsku fyrir fréttastofu Ríkisútvarps ötulir fréttaritarar á Selfossi sem fluttu fréttir hvaðanæva úr héraði, og var það stefna þáverandi fréttastjóra, Margrétar Indriðadóttur, að fastráða fréttamann til starfa í héraðinu um leið og heimild fengist. Þróunin varð hins vegar sú að frá ársbyrjun 1988 og út það ár var enginn lausamaður starfandi á Selfossi vegna samdráttar og sparnaðar í rekstri Ríkisútvarpsins. Þá var aftur ráðinn fréttaritari en eins og áður aðeins í hlutastarf.

Á Suðurlandsundirlendi og í Vestmannaeyjum eru samtals nærri sex þúsund heimili sem eiga rétt á svipaðri þjónustu af hálfu Ríkisútvarpsins og Norðlendingar, Vestfirðingar og Austfirðingar njóta nú. Algengur misskilningur virðist vera að telja Suðurlandsundirlendi til Stór-Reykjavíkursvæðis.

Staðreyndin er hins vegar sú að í fjarlægari þorpum og á jaðarsvæðum Suðurlands er byggð jafnfjarri því að finna fyrir nálægð höfuðborgarinnar og sveitabæir norður á Langanesi eða á Ströndum. Vissulega sækja Sunnlendingar ýmsa þjónustu til Reykjavíkur eins og aðrir landsmenn.

Á Suðurlandi er fjölbreytt og kröftugt mannlíf sem borið er uppi af undirstöðuatvinnuvegum íslensks samfélags. Þar ber daglega eitthvað til tíðinda sem vert er að gefinn sé gaumur af hálfu fjölmiðla. Þess vegna er Sunnlendingum mikið í mun að rödd þeirra fái að hljóma til jafns við aðra á öldum ljósvakans.

Frá því eftir mitt ár 1986 og allt árið 1987 starfaði þaulvanur blaðamaður á Selfossi fyrir fréttastofu Ríkisútvarpsins og tók hann síðar saman skýrslu um störf sín fyrir menntamálaráðuneytið. Þar kemur fram að á árinu 1987 voru sendar út 245 fréttir af atburðum á Suðurlandi, 114 styttri fréttir og 131 fréttainnskot (viðtöl eða lesnir pistlar). Þetta gerir nærri fimm fréttir til jafnaðar í viku hverri. Fréttaflutningur RÚV af Suðurlandi árið 1987 :

Málaflokkur

Fréttir alls

Innskot Fréttir

Landbúnaður

31

17 14

Byggðamál

21

15 6

Menning og listir

21

9 12

Verkalýðsmál

17

8 9

Kosningar

15

14 1

Stjórnmál

12

7 5

Útgerð og fiskvinnsla

12

8 4

Félagslíf og íþróttir

11

3 8

Skólamál

11

5 6

Rekstur gistihúsa

10

6 4

Umhverfismál

9

6 3

Ferðamál

9

5 4

Utanríkismál

7

4 3

Verslun

7

2 5

Framkvæmdir

6

2 4

Samgöngumál

6

2 4

Atvinnumál

5

4 1

Félagsleg málefni

5

3 2

Löggæsla

5

5

Orkumál

5

1 4

Umferðarmál

5

2 3

Heilsugæsla

3

1 2

Hollustuvernd

3

2 1

Neytendamál

2

1 1

Skógrækt

2

2

Æskulýðsmál

2

1 1

Veðurfar og náttúra

2

1 1

Skattamál

1

1

Alls

245

131 114

Sundurliðun á fjölda útvarpsfrétta eftir uppruna:

Uppruni eða tilvísan

Fréttir alls

Innskot Fréttir

Suðurland í heild

70

39 31

Selfoss

43

18 25

Árnessýsla

25

16 9

Hveragerði

16

8 8

Rangárvallasýsla

12

6 6

Þorlákshöfn

8

5 3

Stokkseyri

7

4 3

Eyrarbakki

7

4 3

Vestmannaeyjar

3

1 2

Fundir á Selfossi

23

12 11

Fundir í Hveragerði

15

9 6

Fundir í Árnessýslu

11

7 4

Fundir í Vík

3

1 2

Fundir í Rangárvallasýslu

1

1

Fundir á Kirkjubæjarklaustri

1

1

Alls

245

131 114

Fréttir sem tengdust Suðurlandi í heild, einkum ef um lengri fréttainnskot var að ræða, voru studdar heimildum sem sóttar voru vítt og breitt um héraðið. Sérstaklega átti það við ef um var að ræða fréttir af verkalýðs- og atvinnumálum eða málefnum landbúnaðar. Um það bil fjórðungur frétta tengdist fundahöldum eða ráðstefnum af einhverju tagi. Dreifing sendra frétta eftir málaflokkum og uppruna í héraðinu var eftirfarandi:

Skipting eftir uppruna:

Málaflokkur

Suðurland allt

Árn. Rang. Skaft. Vestm.

Landbúnaður

15

9 4 3

Byggðamál

1

18 1 1

Menning og listir

3

17 1

Verkalýðsmál

8

8 1

Kosningar

15

Stjórnmál

6

6

Útgerð og fiskvinnsla

12

Félagslíf og íþróttir

11

Skólamál

2

9

Rekstur gistihúsa

9 1

Umhverfismál

2

7

Ferðamál

5

2 2

Utanríkismál

7

Verslun

2

5

Framkvæmdir

6

Samgöngumál

3 2 1

Atvinnumál

4 1

Félagsleg málefni

5

Löggæsla

1

3 1

Orkumál

2

3

Umferðarmál

4

1

Heilsugæsla

3

Hollustuvernd

3

Neytendamál

2

Skógrækt

2

Æskulýðsmál

2

Veðurfar og náttúra

1

1

Skattamál

1

Alls

70

155 13 4 3

Um fréttamat fréttastofu Ríkisútvarpsins segir í skýrslu þeirri sem hér er vitnað til:

„Eftir að ég hóf þessa lausamennsku varð ég þess fljótlega áskynja að ef frá eru taldar starfsreglur fréttastofunnar, sem taka til hlutlægni frétta og vöndunar vinnubragða við öflun heimilda, varð að spila mestan part eftir eyranu hvað fréttamat áhrærði og áherslur í starfi. Þrátt fyrir góð orð um bætta þjónustu við fjórðunginn þótti mér stundum þungt fyrir þegar ég var að reyna að koma frá mér fréttum, einkum ef mikið var um að vera annars staðar. Auðvitað þarf að ritstýra útsendingum frétta og mál geta komið upp með skömmum fyrirvara sem ryðja í bili frá öðrum fréttum og léttvægari. Það er á hinn bóginn álitamál hvort einstakir meiri háttar viðburðir af innlendum toga eiga að fá svo mikið rúm að þeir kæfi að mestu annan fréttaflutning af landsmálum.“

Það er vissulega ánægjuleg þróun að þjónusta Ríkisútvarpsins við landsbyggðina hefur á síðustu árum verið stóraukin. Þar má þó ekki vera um mismunun að ræða, uppbygging þjónustu á einum stað má ekki verða til þess að þjónusta við annan verði í lágmarki. Ríkisútvarpið þarf að koma upp sambærilegri aðstöðu víðar á við það sem nú er á Akureyri, Egilsstöðum og á Ísafirði, m.a. á Selfossi eða öðrum heppilegum stað á Suðurlandi. Einnig má benda hér á sérstöðu Vestmannaeyja. Miðað við þær upplýsingar, sem liggja fyrir í þeirri skýrslu sem unnin var fyrir Ríkisútvarpið um fréttaflutning af Suðurlandi 1987 og ef tekið er mið af öðru útvarpsefni frá Suðurlandi, er ljóst að þar er full þörf á að ráðinn verði starfsmaður á Suðurlandi, fréttamaður í fullt starf hjá Ríkisútvarpinu.