Úttekt á stöðuveitingum og launakjörum kynjanna í nýju ríkisbönkunum Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 224

136. löggjafarþing 2008–2009.

Þskj. 224 - 181. mál.

Tillaga til þingsályktunar um úttekt á stöðuveitingum og launakjörum kynjanna í nýju ríkisbönkunum.

Flm.: Siv Friðleifsdóttir, Magnús Stefánsson, Kolbrún Halldórsdóttir,

Eygló Harðardóttir, Steinunn Valdís Óskarsdóttir.

Alþingi ályktar að gerð verði úttekt á því með hvaða hætti staðið var að stöðuveitingum og launakjörum í nýju ríkisbönkunum þremur, hvernig ákvæða jafnréttislaga hafi verið gætt og ákvæða í stjórnarsáttmála varðandi jafnræði kynjanna um stöðuveitingar og launakjör. Jafnframt verði gerður samanburður á stöðu karla og kvenna fyrir og eftir yfirtöku ríkisins á bönkunum.

Greinargerð.

Jafnræði kynjanna í atvinnulífinu er meginforsenda þess að hámarka árangur. Í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar er að finna eftirfarandi stefnumið:

„Gerð verði áætlun um að minnka óútskýrðan kynbundinn launamun hjá ríkinu og stefnt að því að hann minnki um helming fyrir lok kjörtímabilsins. Ríkisstjórnin vill koma á samvinnu aðila vinnumarkaðarins og hins opinbera um að leita leiða til að eyða þessum launamun á almennum vinnumarkaði. Endurmeta ber sérstaklega kjör kvenna hjá hinu opinbera, einkum þeirra stétta þar sem konur eru í miklum meirihluta. Stefnt skal að því að jafna stöðu kvenna og karla í nefndum og stjórnunarstöðum á vegum ríkisins. Tryggður verði réttur launafólks til að skýra frá launakjörum sínum ef það svo kýs.“

Undanfarið hafa borist fregnir af því að konur virðast hafa borið verulega skarðan hlut frá borði í stjórnunarstöðum og launakjörum innan bankanna, á grundvelli launaleyndar og samkvæmt lauslegri könnun virðist hlutur kvenna í einum af nýju ríkisbönkunum vera enn rýrari en áður. Í nýlegu bréfi frá Jafnréttisstofu, dags.17. nóvember 2008, til þingflokksformanna segir m.a.: „Undanfarnar vikur hafa Jafnréttisstofu borist mörg dæmi um ótrúlegt launamisrétti kynjanna sem viðgengist hefur í nafni launaleyndar innan bankanna þriggja og dótturfyrirtækja þeirra sem nú eru komin í ríkiseigu. Dæmi eru um allt að 100% launamun karls og konu sem unnu hlið við hlið í sama starfi. Þá einkenndist skipulag bankanna af miklum kynjahalla þar sem karlar voru í öllum helstu stjórnunarstöðum. Launakannanir sem gerðar voru á launum í fjármálageiranum sýndu fram á verulegan kynbundinn launamun.“ (Sjá fskj.) Með yfirtöku ríkisins á þremur stærstu bönkum landsins hefur hið opinbera nú einstakt tækifæri til að leiðrétta þennan mun og ganga á undan með góðu fordæmi á vettvangi þar sem jafnréttismál virðast hafa verið fyrir borð borin. Er því lagt upp með þessari tillögu að gerð verði úttekt á stöðu kynjanna fyrir og eftir yfirtöku bankanna. Upplýsingarnar verði nýttar til að tryggja stefnumið ríkisstjórnarinnar um að leiðrétta kynbundinn launamun og tryggja jafna stöðu kvenna og karla í stjórnunarstöðum á vegum ríkisins.

Fylgiskjal.

Jafnréttisstofa:

Launamisrétti kynjanna innan bankanna verði rannsakað.

(Bréf til þingflokksformanna, 17. nóv. 2008.)

Samkvæmt lögum nr. 10/2008 er eitt af meginhlutverkum Jafnréttisstofu að hafa eftirlit með framkvæmd jafnréttislaga. Í 18. gr. laganna er kveðið á um skyldur vinnumarkaðarins, m.a. hvað varðar jafnan hlut kynjanna í stjórnunarstöðum. Í 19. gr. er kveðið á um að konum og körlum sem starfa hjá sama atvinnurekanda skuli greidd jöfn laun og skuli njóta sömu kjara fyrir sömu eða jafnverðmæt störf.

Undanfarnar vikur hafa Jafnréttisstofu borist mörg dæmi um ótrúlegt launamisrétti kynjanna sem viðgengist hefur í nafni launaleyndar innan bankanna þriggja og dótturfyrirtækja þeirra sem nú eru komin í ríkiseigu. Dæmi eru um allt að 100% launamun karls og konu sem unnu hlið við hlið í sama starfi. Þá einkenndist skipulag bankanna af miklum kynjahalla þar sem karlar voru í öllum helstu stjórnunarstöðum. Launakannanir sem gerðar voru á launum í fjármálageiranum sýndu fram á verulegan kynbundinn launamun.

Það eru eindregin tillmæli Jafnréttisstofu til forseta Alþingis, formanna stjórnmálaflokkanna og formanna þingflokka að eitt af verkefnum fyrirhugaðrar rannsóknarnefndar á aðdragandanum að falli bankanna verði að fara rækilega ofan í launamál þeirra, með sérstöku tilliti til launamunar kynjanna. Það er réttlætismál að varpað verði ljósi á starfsemi bankanna fyrrverandi hvað varðar launamál.

Mikilvægt er að leiða sannleikann um launamisrétti kynjanna innan bankakerfisins og annarra fjármálastofnana í ljós. Þar sem fyrirtækin eru ekki lengur starfandi getur Jafnréttisstofa ekki beitt heimildum sínum til að kalla eftir upplýsingum (sbr. 4. gr. laga nr. 10/2008) og því er eina leiðin sú að launamisréttið verði rannsakað um leið og aðrir starfshættir bankanna verða kannaðir. Niðurstaðan getur orðið víti til varnaðar við endurreist íslenska fjármálamarkaðarins og varða á leiðinni til launajafnréttis kynjanna í íslensku samfélagi.

Jafnréttisstofa lýsir sig fúsa til samvinnu við fyrirhugaða rannsóknarnefnd ef það mætti verða að gagni.

Virðingarfyllst,

Kristín Ástgeirsdóttir,

Framkvæmdastýra Jafnréttisstofu.