arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Minningardagur um fórnarlömb helfararinnar Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 882

150. löggjafarþing 2019–2020.

Þingskjal 882 - 532. mál.

Tillaga til þingsályktunar um minningardag um fórnarlömb helfararinnar.

Flm.: Rósa Björk Brynjólfsdóttir, Ari Trausti Guðmundsson, Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir, Kolbeinn Óttarsson Proppé, Steinunn Þóra Árnadóttir, Andrés Ingi Jónsson, Guðmundur Ingi Kristinsson, Inga Sæland, Hanna Katrín Friðriksson, Þorgerður K. Gunnarsdóttir, Smári McCarthy, Albertína Friðbjörg Elíasdóttir, Ágúst Ólafur Ágústsson, Guðjón S. Brjánsson, Guðmundur Andri Thorsson, Helga Vala Helgadóttir, Logi Einarsson, Oddný G. Harðardóttir, Birgir Þórarinsson.

Alþingi ályktar að fela forsætisráðherra að tileinka 27. janúar ár hvert minningu fórnarlamba helfararinnar.

Greinargerð.

Með þingsályktunartillögunni er lagt til að 27. janúar ár hvert verði tileinkaður minningu fórnarlamba helfararinnar en þann dag árið 1945 frelsaði sovéski herinn fanga úr fangabúðum nasista í Auschwitz í Póllandi.

Öll aðildarlönd ÖSE að Íslandi undanskildu minnast helfararinnar á einhvern hátt. Í Danmörku, Svíþjóð, Finnlandi og Noregi er helfararinnar minnst 27. janúar ár hvert.

Helfararinnar er minnst með ýmsum hætti víða um heim, svo sem með minningarathöfnum, sýningum um sögu helfararinnar eða með sérstakri fræðslu í skólum. Í Svíþjóð er á hverju ári sérstakt þema sem lögð er áhersla á. Þannig var Raouls Wallenbergs, sænsks embættismanns sem bjargaði fjölda gyðinga í Ungverjalandi, minnst sérstaklega árið 2012. Árið 2014 var lögð áhersla á minningu rómafólks sem var myrt í helförinni og árið 2015 var frelsunar fanga úr Auschwitz sérstaklega minnst þegar 70 ár voru liðin frá þeim atburði.

Með því að tileinka þennan dag minningu fórnarlamba helfararinnar mætti fræða komandi kynslóðir hér á landi um afleiðingar hatursglæpa. Þannig yrði unnt að koma í veg fyrir fordóma og aukna tíðni slíkra glæpa milli ólíkra trúar- og þjóðfélagshópa svo að viðlíka hörmungar endurtaki sig ekki. Slíkur dagur fæli í sér tækifæri til að minnast fórnarlamba helfararinnar og vinna gegn kynþáttafordómum og mismunun til að skapa friðsamara og umburðarlyndara samfélag.
Stofnun embættis tæknistjóra ríkisins Þingsályktun - þingskjal nr. 891

150. löggjafarþing 2019–2020.

Nr. 22/150.

Þingskjal 891 - 15. mál.

Þingsályktun um tæknilega innviði Stjórnarráðsins og rafræna þjónustu hins opinbera.

Alþingi ályktar að fela fjármála- og efnahagsráðherra að stórefla vinnu er varðar tæknilega innviði Stjórnarráðsins, samþættingu vefkerfa og forritunarviðmóta og stöðlun þróunarferla og gæðastýringar við hugbúnaðargerð, utanumhald um opinber gögn sem og varðveislu og afhendingu rafrænna gagna til Þjóðskjalasafns Íslands, upplýsingaöryggismál ríkisins og annað sem snýr að því að tryggja gæði rafrænnar þjónustu hins opinbera gagnvart almenningi. Ráðherra kynni Alþingi niðurstöður þeirrar vinnu og leggi jafnframt til nauðsynlegar lagabreytingar, ef við á, á 151. löggjafarþingi.

Samþykkt á Alþingi 29. janúar 2020.
Betrun fanga Þingsályktun - þingskjal nr. 892

150. löggjafarþing 2019–2020.

Nr. 23/150.

Þingskjal 892 - 24. mál.

Þingsályktun um meðferðar- og endurhæfingarstefnu í málefnum fanga.

Alþingi ályktar að fela dómsmálaráðherra í samráði við félags- og barnamálaráðherra, mennta- og menningarmálaráðherra og heilbrigðisráðherra að setja á fót starfshóp um mótun heildstæðrar meðferðar- og endurhæfingarstefnu í fangelsismálakerfinu. Starfshópurinn leggi m.a. til nauðsynlegar breytingar á lögum og greini fjárþörf til þess að tryggja öllum föngum einstaklingsbundna meðferðaráætlun, bættan aðgang að menntun og heilbrigðisþjónustu og aukinn stuðning að afplánun lokinni. Starfshópurinn skili skýrslu með niðurstöðum eigi síðar en 1. janúar 2021. Dómsmálaráðherra kynni Alþingi niðurstöður starfshópsins.

Samþykkt á Alþingi 29. janúar 2020.
Vestnorræn umhverfisverðlaun hafsins Nefndarálit - þingskjal nr. 992

150. löggjafarþing 2019–2020.

Þingskjal 992 - 511. mál.

Síðari umræða.

Nefndarálit um tillögu til þingsályktunar um vestnorræn umhverfisverðlaun hafsins.

Frá utanríkismálanefnd.

Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Guðjón S. Brjánsson, formann Íslandsdeildar Vestnorræna ráðsins, og Bylgju Árnadóttur ritara Íslandsdeildar.

Með tillögunni er skorað á ríkisstjórnina að kanna möguleika á að koma á vestnorrænum umhverfisverðlaunum hafsins í samstarfi við landsstjórnir Færeyja og Grænlands. Tillagan er lögð fram á grundvelli ályktunar Vestnorræna ráðsins nr. 2/2019 sem samþykkt var á ársfundi ráðsins 23. október 2019 í Nuuk.

Í greinargerð með tillögunni kemur m.a. fram að stofnun vestnorrænna umhverfisverðlauna hafsins myndi vekja athygli alþjóðasamfélagsins á mikilvægi hafsins fyrir komandi kynslóðir og heimsbyggðina alla. Verðlaunin yrðu veitt fyrir sérstakt frumkvæði og vinnu að umhverfisvernd í hafi eða sjálfbærri nýtingu sjávarauðlinda. Verðlaunin yrðu veitt frumkvöðlum, samtökum, fyrirtækjum, sveitarfélögum, ríkisstjórnum, stofnunum eða einstaklingum, hvort sem er á Vestur-Norðurlöndum eða utan þeirra.

Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt.

Gunnar Bragi Sveinsson og Rósa Björk Brynjólfsdóttir voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Bryndís Haraldsdóttir var fjarverandi við afgreiðslu málsins en skrifar undir álit þetta samkvæmt heimild í 4. mgr. 18. gr. starfsreglna fastanefnda Alþingis.

Alþingi, 19. febrúar 2020.
Niðurgreiðsla flugfargjalda ungmenna milli Vestur-Norðurlanda Nefndarálit - þingskjal nr. 993

150. löggjafarþing 2019–2020.

Þingskjal 993 - 512. mál.

Síðari umræða.

Nefndarálit um tillögu til þingsályktunar um niðurgreiðslu flugfargjalda ungmenna milli Vestur-Norðurlanda.

Frá utanríkismálanefnd.

Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Guðjón S. Brjánsson, formann Íslandsdeildar Vestnorræna ráðsins, og Bylgju Árnadóttur, ritara Íslandsdeildar.

Með tillögunni er ríkisstjórninni falið að kanna hvort gera megi samkomulag við landsstjórnir Færeyja og Grænlands um niðurgreiðslu flugferða ungmenna milli landanna þriggja. Tillagan er lögð fram á grundvelli ályktunar Vestnorræna ráðsins nr. 1/2019 sem samþykkt var á ársfundi ráðsins 23. október 2019 í Nuuk.

Í greinargerð með tillögunni kemur m.a. fram að flugfargjöld milli vestnorrænu landanna eru mjög há og að einungis lítill hluti ungmenna í löndunum þremur hafi þar með tækifæri til að ferðast til nágrannalanda sinna og kynna sér menningu þeirra. Til þess að tryggja áframhaldandi gott vestnorrænt samstarf um sameiginlega hagsmuni sé nauðsynlegt að gera vestnorrænum ungmennum kleift að kynnast nágrannalöndum sínum, menningu þeirra og íbúum. Því er lagt til að ríkisstjórnirnar skoði hvort unnt væri að bæta flugfélögum landanna mögulegt tap sem hlytist af því að koma á vestnorrænum ungmennafargjöldum. Að öðrum kosti gætu vestnorræn ríki komið á fót sjóði sem veitti ungmennum styrki til að ferðast til annarra vestnorrænna landa.

Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt.

Sigríður Á. Andersen og Þorgerður K. Gunnarsdóttir skrifa undir álit þetta með fyrirvara. Bryndís Haraldsdóttir, Gunnar Bragi Sveinsson, Rósa Björk Brynjólfsdóttir voru fjarverandi við afgreiðslu málsins.

Alþingi, 19. febrúar 2020.
Umsókn Íslands um aðild að Evrópusambandinu Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 109

151. löggjafarþing 2020–2021.

Þingskjal 109 - 108. mál.

Tillaga til þingsályktunar um að draga til baka umsókn Íslands um aðild að Evrópusambandinu.

Flm.: Inga Sæland, Guðmundur Ingi Kristjánsson.

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að draga til baka umsókn Íslands um aðild að Evrópusambandinu.

Greinargerð.

Þingsályktunartillaga þessi var lögð fram á 150. löggjafarþingi (363. mál) og er nú lögð fram að nýju óbreytt.

Nú er liðinn meira en áratugur frá því að Ísland sótti um að hefja aðildarviðræður um inngöngu í Evrópusambandið og sjö ár frá því að hlé var gert á aðildarviðræðum. Samninganefnd Íslands var leyst upp árið 2013 og vorið 2015 sendi þáverandi utanríkisráðherra bréf til formanns ráðherraráðs Evrópusambandsins og framkvæmdastjóra nágrannastefnu og aðildarviðræðna sambandsins þess efnis að ríkisstjórn Íslands hefði engin áform um að hefja aðildarviðræður að nýju og að ekki bæri að líta á Ísland sem umsóknarríki. Ákveðin óvissa ríkir þó um stöðu aðildarumsóknar Íslands.

Í kjölfar bréfsins lýsti talsmaður stækkunardeildar Evrópusambandsins því yfir að sambandið liti ekki svo á að Ísland hefði dregið aðildarumsóknina til baka og að bréfið væri ekki ígildi uppsagnar. Á heimasíðu Evrópusambandsins er sagt að breytingar hafi verið gerðar á verklagi í kjölfar þess að ríkisstjórn Íslands hafi beðið um að ekki yrði litið á Ísland sem umsóknarríki. Ekki er þó ljóst hvort Evrópusambandið líti svo á að umsóknin hafi verið dregin til baka eða hvort sambandið hafi einungis fært Ísland af lista yfir umsóknarríki til málamynda en telji umsóknina enn fullgilda.

Aðildarumsókn Íslands var lögð fram í kjölfar þess að Alþingi samþykkti þingsályktunartillögu þess efnis að fela ríkisstjórninni að leggja inn umsókn um aðild Íslands að Evrópusambandinu. Alþingi hefur aftur á móti aldrei samþykkt tillögu um að umsóknin verði dregin til baka. Tillögur þess efnis hafa verið lagðar fram en ekki hlotið brautargengi.

Þessi þingsályktunartillaga er lögð fram til þess að tryggja að Ísland dragi til baka umsókn sína um aðild að Evrópusambandinu.
Hagsmunafulltrúar aldraðra Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 110

151. löggjafarþing 2020–2021.

Þingskjal 110 - 109. mál.

Tillaga til þingsályktunar um hagsmunafulltrúa aldraðra.

Flm.: Inga Sæland, Guðmundur Ingi Kristjánsson.

Alþingi ályktar að fela félags- og barnamálaráðherra að leggja fyrir árslok 2021 fram frumvarp til laga um embætti hagsmunafulltrúa aldraðra.

Greinargerð.

Þingsályktunartillaga þessi var lögð fram á 149. löggjafarþingi (825. mál) og 150. löggjafarþingi (69. mál) og er nú lögð fram að nýju óbreytt.

Með tillögu þessari er lagt til að fela félags- og barnamálaráðherra að undirbúa og leggja fram frumvarp til laga um embætti hagsmunafulltrúa aldraðra.

Þjónusta við aldraða dreifist á ríki, sveitarfélög, félagasamtök og einkaaðila. Lög og reglur um málaflokk aldraðra eru flókin, ekki síst á sviði skatta, almannatrygginga og heilbrigðismála. Aldraðir eru stór og fjölbreyttur hópur og misjafnlega færir um að gæta eigin réttar og hagsmuna. Að mati flutningsmanna er því rík þörf á málsvara sem gætir réttinda og hagsmuna aldraðra og leiðbeinir þeim um rétt þeirra.

Hagsmunafulltrúa aldraðra er ætlað að vekja athygli á réttinda- og hagsmunamálum aldraðra almennt, jafnt á opinberum vettvangi sem hjá einkaaðilum, leiðbeina öldruðum um réttindi sín og bregðast við telji hann að brotið sé á þeim. Hagsmunafulltrúi aldraðra skal hafa frumkvæðiseftirlit með persónulegum högum allra eldri borgara, sérstaklega með tilliti til þess að koma í veg fyrir félagslega einangrun, næringarskort og almennt bágan aðbúnað þeirra. Jafnframt skal hann gera tillögur um úrbætur á réttarreglum er varða aldraða og hafa frumkvæði að stefnumarkandi umræðu í samfélaginu um málefni aldraðra.

Tillögur í þessa veru hafa áður verið lagðar fram á þingi en ekki hlotið afgreiðslu. Á 120., 121., 122., 126., 144. og 145. löggjafarþingi voru lagðar fram tillögur til þingsályktunar um umboðsmann aldraðra (359., 177., 200., 117., 582. og 14. mál). Á 122. löggjafarþingi var lagt fram frumvarp til laga um umboðsmann aldraðra (475. mál). Þá var á 136. löggjafarþingi lögð fram tillaga til þingsályktunar um málsvara fyrir aldraða (18. mál).

Að mati flutningsmanna er ærin ástæða til að láta loks verða af því að koma á fót embætti hagsmunafulltrúa aldraðra.
Minningardagur um fórnarlömb helfararinnar Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 111

151. löggjafarþing 2020–2021.

Þingskjal 111 - 110. mál.

Flutningsmenn.

Tillaga til þingsályktunar um minningardag um fórnarlömb helfararinnar.

Flm.: Rósa Björk Brynjólfsdóttir, Albertína Friðbjörg Elíasdóttir, Ágúst Ólafur Ágústsson, Guðjón S. Brjánsson, Guðmundur Andri Thorsson, Helga Vala Helgadóttir, Logi Einarsson, Oddný G. Harðardóttir, Smári McCarthy, Guðmundur Ingi Kristinsson, Inga Sæland, Andrés Ingi Jónsson, Hanna Katrín Friðriksson, Birgir Þórarinsson, Steinunn Þóra Árnadóttir.

Alþingi ályktar að fela forsætisráðherra að tileinka 27. janúar ár hvert minningu fórnarlamba helfararinnar.

Greinargerð.

Mál þetta var áður flutt á 150. löggjafarþingi (532. mál) og er nú endurflutt.

Með þingsályktunartillögunni er lagt til að 27. janúar ár hvert verði tileinkaður minningu fórnarlamba helfararinnar en þann dag árið 1945 frelsaði sovéski herinn fanga úr fangabúðum nasista í Auschwitz í Póllandi.

Öll aðildarlönd ÖSE að Íslandi undanskildu minnast helfararinnar á einhvern hátt. Í Danmörku, Svíþjóð, Finnlandi og Noregi er helfararinnar minnst 27. janúar ár hvert.

Helfararinnar er minnst með ýmsum hætti víða um heim, svo sem með minningarathöfnum, sýningum um sögu helfararinnar eða með sérstakri fræðslu í skólum. Í Svíþjóð er á hverju ári sérstakt þema sem lögð er áhersla á. Þannig var Raouls Wallenbergs, sænsks embættismanns sem bjargaði fjölda gyðinga í Ungverjalandi, minnst sérstaklega árið 2012. Árið 2014 var lögð áhersla á minningu rómafólks sem var myrt í helförinni og árið 2015 var frelsunar fanga úr Auschwitz sérstaklega minnst þegar 70 ár voru liðin frá þeim atburði.

Með því að tileinka þennan dag minningu fórnarlamba helfararinnar mætti fræða komandi kynslóðir hér á landi um afleiðingar hatursglæpa. Þannig yrði unnt að koma í veg fyrir fordóma og aukna tíðni slíkra glæpa milli ólíkra trúar- og þjóðfélagshópa svo að viðlíka hörmungar endurtaki sig ekki. Slíkur dagur fæli í sér tækifæri til að minnast fórnarlamba helfararinnar og vinna gegn kynþáttafordómum og mismunun til að skapa friðsamara og umburðarlyndara samfélag.
Ráðstafanir til að lækka eldsneytiskostnað í millilandaflugi Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 124

151. löggjafarþing 2020–2021.

Þingskjal 124 - 123. mál.

Tillaga til þingsályktunar um ráðstafanir til að lækka eldsneytiskostnað í millilandaflugi.

Flm.: Anna Kolbrún Árnadóttir, Bergþór Ólason, Birgir Þórarinsson, Gunnar Bragi Sveinsson, Karl Gauti Hjaltason, Ólafur Ísleifsson, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, Sigurður Páll Jónsson, Þorsteinn Sæmundsson.

Alþingi ályktar að fela samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra í samráði við fjármála- og efnahagsráðherra að undirbúa lagafrumvarp þar sem kveðið verði á um ráðstafanir sem leiði til þess að eldsneytisverð í millilandaflugi lækki.

Greinargerð.

Þingsályktunartillaga þessi var áður flutt á 148. löggjafarþingi (488. mál), 149. löggjafarþingi (41. mál) og 150. löggjafarþingi (359. mál) en náði ekki fram að ganga og er því endurflutt.

Samkvæmt lögum um jöfnun á flutningskostnaði olíuvara, nr. 103/1994, skal jafna flutningskostnað á olíuvörum eins og nánar er þar kveðið á um. Markmið laganna er að tryggja að eldsneytisverð sé hið sama um allt land til að jafna búsetuskilyrði og samkeppnisstöðu fyrirtækja.

Jöfnun á flutningskostnaði á hins vegar ekki við um eldsneyti sem er ætlað til útflutnings og fellur þar undir eldsneyti til millilandaflugs og því er eldsneyti dýrara á millilandaflugvöllum á Akureyri og Egilsstöðum heldur en í Keflavík og Reykjavík.

Með tillögu þessari er lagt til að samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra í samráði við fjármála- og efnahagsráðherra undirbúi lagafrumvarp í þá veru að breyting verði á til að verð á eldsneyti í millilandaflugi lækki. Slík breyting mundi styrkja stöðu ferðaþjónustunnar á landsbyggðinni og ýta undir dreifingu ferðamanna um landið.
Sveigjanleg tilhögun á fæðingar- og foreldraorlofi Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 143

151. löggjafarþing 2020–2021.

Þingskjal 143 - 142. mál.

Tillaga til þingsályktunar um sveigjanlega tilhögun á fæðingar- og foreldraorlofi.

Flm.: Anna Kolbrún Árnadóttir, Bergþór Ólason, Birgir Þórarinsson,

Gunnar Bragi Sveinsson, Karl Gauti Hjaltason, Ólafur Ísleifsson,

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, Sigurður Páll Jónsson, Þorsteinn Sæmundsson.

Alþingi ályktar að fela félags- og barnamálaráðherra að leggja fram frumvarp til breytinga á lögum um fæðingar- og foreldraorlof, nr. 95/2000, með síðari breytingum, þess efnis að foreldrum verði tryggður sameiginlegur réttur til tólf mánaða fæðingarorlofs sem þeir geti skipt með sér á 24 mánaða tímabili.

Greinargerð.

Nú liggja fyrir drög að frumvarpi um fæðingarorlof í samráðsgátt stjórnvalda en samkvæmt drögunum er þrengt svo um munar að möguleikum foreldra til að taka ákvarðanir um tilhögun fæðingarorlofs sem hentar barni þeirra best og með hag þess að leiðarljósi. Í umræddum frumvarpsdrögum er þrengt verulega að rétti foreldra til að ákveða hvernig fæðingarorlofi þeirra með barni sínu sé best háttað.

Þingsályktunartillaga þessi er lögð fram með það að markmiði að tryggja jafnan rétt foreldra til sjálfstæðrar ákvörðunartöku um tilhögun fæðingarorlofs, en það er mat flutningsmanna að foreldrar barna séu jafnan réttu aðilarnir til að meta hvað sé barni þeirra fyrir bestu.

Í áðurnefndum frumvarpsdrögum er tekið fram að tilefni og nauðsyn lagasetningarinnar sé að nú eru 20 ár liðin frá því að núverandi lög um fæðingarorlof tóku gildi og því sé rétt að aðlaga fæðingarorlofskerfið að þeirri miklu þróun sem hefur orðið í samfélaginu, þar á meðal í jafnréttismálum og stöðu kynjanna á vinnumarkaði. Flutningsmenn fá ekki séð hvernig forræðishyggja gagnast jafnréttisbaráttu foreldra. Í frumvarpsdrögunum er kveðið á um að hvort foreldri um sig skuli fá greitt sex mánaða fæðingarorlof og tímabil töku þess er stytt úr 24 mánuðum í 18. Réttur foreldra til að skipta með sér fæðingarorlofi er jafnframt skertur, úr þremur mánuðum í einn. Flutningsmenn fá ekki séð hvernig fyrirætluð breyting kemur til móts við þarfir fólks í nútímasamfélagi þar sem sveigjanleiki er að jafnaði meiri en hann var fyrir 20 árum, við gildistöku eldri laga. Þá er erfitt að sjá hvernig slíkar breytingar gagnast jafnrétti og sérstaklega hvernig þær gagnast stöðu kynjanna á vinnumarkaði.

Aðstæður foreldra á vinnumarkaði eru mismunandi og kalla á aukinn sveigjanleika við töku fæðingarorlofs. Flutningsmenn telja að réttindi barnsins til umgengni við foreldra þess séu best tryggð með því að fela foreldrum sjálfum að skipa tilhögun fæðingarorlofs síns. Markmið frumvarpsins verði að tryggja rétt foreldra til að deila með sér tólf mánuðum fæðingarorlofs, án þess að hlutast sé til um nánari skiptingu þeirra á milli með lögum, þannig verði best tryggt að mismunandi fjölskylduaðstæður bitni síður á réttindum barnsins. Með auknum sveigjanleika við töku fæðingarorlofs er jafnframt komið til móts við þá foreldra og þau börn sem ekki fá inni á ungbarnaleikskóla eða hjá dagforeldri.
Þyrlupallur á Heimaey Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 145

151. löggjafarþing 2020–2021.

Þingskjal 145 - 144. mál.

Tillaga til þingsályktunar um þyrlupall á Heimaey.

Flm.: Ásmundur Friðriksson, Páll Magnússon, Vilhjálmur Árnason, Birgir Þórarinsson, Karl Gauti Hjaltason, Silja Dögg Gunnarsdóttir.

Alþingi ályktar að fela samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra að gera nú þegar ráðstafanir til að Isavia geti hannað og staðsett þyrlupall á Heimaey til að auka enn frekar öryggi í sjúkra- og neyðarflugi til Vestmannaeyja. Verkinu verði lokið ekki síðar en árið 2022.

Greinargerð.

Þingsályktunartillaga þessi var áður lögð fram á 149. löggjafarþingi (121. mál) og á 150. löggjafarþingi (54. mál) og er nú lögð fram að nýju lítillega breytt.

Þyrlur Landhelgisgæslunnar hafa farið tugi ferða á undanförnum árum til Vestmannaeyja í sjúkraflug þegar engin önnur leið er fær á milli lands og Eyja. Sjúkraflugferðir til Vestmannaeyja eru um 100 á ári en flugið er mörgum annmörkum háð. Það tekur um það bil tvær klukkustundir að undirbúa og koma sjúkraflugvél til Eyja frá því að útkall kemur og þar til vélin lendir í Eyjum. Staðsetning sjúkraflugs á Akureyri er nánast lengsta mögulega flugleið frá landsbyggðinni til Eyja. Veður breytast eins og hendi sé veifað í Vestmannaeyjum og það gerist að sjúkraflugvél sem lögð er af stað til Eyja á ekki möguleika á að lenda þar. Þar getur verið mjög misvindasamt, skýjahæð undir 500 fetum og oft krefjandi aðstæður sem sjúkraflugvél ræður ekki við. Við þær aðstæður þarf að kalla út þyrlu Landhelgisgæslunnar til að sækja sjúka eða slasaða til Eyja. Þyrlur Gæslunnar hafa oft farið við afar erfiðar aðstæður til Eyja og oft er flugvöllurinn lokaður fyrir allri umferð og þarf þyrlan í slíkum neyðartilvikum að notast við Hamarsveg, vestan Dverghamars, sem lendingarstað. Ekkert merkt svæði eða lendingarpallur er í Vestmannaeyjum í slíkum tilfellum og mikilvægt að auka öryggi íbúanna með gerð þyrlupalls. Staðsetningu þyrlupalls þarf að ákveða í samráði við Isavia í Vestmannaeyjum, yfirstjórn sjúkraflutninga HSU, Flugdeild Landhelgisgæslu Íslands og skipulagsyfirvöld í Vestmannaeyjum.

Í Vestmannaeyjum búa rúmlega 4.300 manns við áhættusækið atvinnulíf og skerta sjúkrahúsþjónustu í alvarlegustu tilfellum. Fæðingarþjónusta er rekin með ljósmæðravakt, en ekki er rekin sérfræðiþjónusta lækna allan sólarhringinn. Sjúkraflug er því mikilvægur öryggisventill sem alls ekki má bregðast þegar neyðarástand skapast í Eyjum. Fyrirséð er að þyrla verður áfram mikilvægt öryggistæki fyrir sjúkraflug frá Eyjum þegar flugvöllurinn er lokaður, Herjólfur ekki í siglingum og Landeyjahöfn jafnvel lokuð. Þá er uppi óvissa um áætlunarflug til Vestmannaeyja. Það er því mikilvægt að búa þannig að þyrlufluginu að besta mögulega aðstaða verði gerð sem fyrst og nýtist þegar flugvöllurinn í Eyjum lokast vegna veðurfarsaðstæðna sem enginn ræður við eins og gerist iðulega fyrirvaralítið í Eyjum.
Orlofshúsnæði örorkulífeyrisþega Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 188

151. löggjafarþing 2020–2021.

Þingskjal 188 - 187. mál.

Tillaga til þingsályktunar um orlofshúsnæði örorkulífeyrisþega.

Flm.: Steinunn Þóra Árnadóttir, Silja Dögg Gunnarsdóttir, Guðmundur Ingi Kristinsson, Oddný G. Harðardóttir, Ólafur Ísleifsson, Ásmundur Friðriksson, Guðjón S. Brjánsson, Ólafur Þór Gunnarsson, Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir.

Alþingi ályktar að fela félags- og barnamálaráðherra að gera úttekt á kostnaði við að koma upp orlofshúsum fyrir örorkulífeyrisþega á völdum stöðum á Íslandi. Horft verði sérstaklega til orlofshúsa verkalýðshreyfingarinnar sem fyrirmyndar. Úttektin verði unnin í samráði við hagsmunasamtök fatlaðs fólks, sveitarfélaga og aðila vinnumarkaðarins. Lagt verði mat á þörf, umfang, kostnað og mögulegar fjármögnunarleiðir. Ráðherra kynni Alþingi niðurstöður úttektarinnar eigi síðar en 1. maí 2021.

Greinargerð.

Þingsályktunartillaga þessi var lögð fram á 150. löggjafarþingi (35. mál) en hlaut ekki afgreiðslu. Tillagan er endurflutt án breytinga. Ákvæði um orlof launafólks náðu fram að ganga í kjarasamningum nokkurra verkalýðsfélaga á fimmta áratugnum og voru slík ákvæði lögfest í kjölfarið. Þá þegar höfðu fáein verkalýðsfélög ráðist í byggingu orlofshúsa fyrir félagsmenn sína, en uppbyggingin gekk þó hægt, einkum ef horft er til norrænna fyrirmynda.

Í tíð vinstri stjórnar Hermanns Jónassonar á ofanverðum sjötta áratugnum stigu stjórnvöld með ákveðnum hætti inn í orlofshúsamálin með beinum framlögum í orlofsheimilasjóð verkalýðshreyfingarinnar og loforðum um land til uppbyggingar þeirra. Niðurstaðan varð myndarleg sumarhúsabyggð í Ölfusi sem tekin var í notkun á árinu 1964.

Upp frá þessu hefur verkalýðshreyfingin riðið þétt net orlofshúsa um land allt sem gefið hefur félagsfólki hennar gott færi á að njóta hvíldar í frítíma sínum í heilnæmu umhverfi.

Þótt mikilvægi þess að komast í frí fjarri heimili sínu sé öllum ljóst er aðgangur örorkulífeyrisþega að slíkri þjónustu takmarkaður. Ráða þar bæði hönnun og aðgengi að orlofshúsum en ekki síður sú staðreynd að afnot af orlofshúsum tengjast yfirleitt þátttöku á vinnumarkaði. Örorkulífeyrisþegar eru jafnframt margir hverjir í tekjulægri hópum þjóðfélagsins og eiga því enn erfiðara með að leigja sér orlofshús á frjálsum markaði. Fjölgun ferðamanna undanfarin ár dró ekki úr þeim vanda.

Með tillögu þessari er ráðherra því falið að gera úttekt á kostnaði við að koma upp orlofshúsum fyrir örorkulífeyrisþega á völdum stöðum á Íslandi með góðu aðgengi og á viðráðanlegu verði, þannig að aðgengi örorkulífeyrisþega að orlofshúsnæði verði sambærilegt við það sem gerist hjá félagsmönnum stéttarfélaga landsins.