Vegáætlun 1993–1996 Nefndarálit - þingskjal nr. 1159

1992–93. – 1062 ár frá stofnun Alþingis.

116. löggjafarþing. – 290 . mál.

1159. Nefndarálit um till. til þál. um vegáætlun fyrir árin 1993–1996.

Frá minni hluta samgöngunefndar.

Nefndin hefur fjallað um tillöguna á allmörgum fundum og fengið til liðs við sig m.a. starfsmann Vegagerðar ríkisins og fulltrúa samgönguráðuneytis.

Minni hlutinn gerir ekki athugasemdir við afgreiðslu þingmannahópa kjördæmanna sem fjallað hafa um skiptingu vegafjár innan þeirra.

Tekjuáætlun

.

Minni hlutinn gagnrýnir að tekjustofnar vegáætlunar séu skertir með þeim hætti sem gert er í þingsályktuninni og lögbundnir tekjustofnar til vegamála þannig notaðir til tekjuöflunar fyrir ríkissjóð. Minni hlutinn telur að réttara hefði verið að Vegasjóður héldi sínum tekjustofnum og hið svokallaða framkvæmdaátak hefði verið lækkað um þá upphæð sem nemur skerðingunni. Fyrir allt tímabil vegáætlunar er Vegasjóður skertur um 886 millj. kr. sem færðar eru í ríkissjóð, þar af fyrir yfirstandandi ár 344 millj. kr.

Þá hefur ríkissjóður einnig farið inn á markaða tekjustofna til vegagerðar með álagningu sérstaks bensíngjalds, 4,50 kr. á hvern lítra. Áætlað er að það skili ríkissjóði tekjum upp á 750 millj. kr. samkvæmt fjárlögum 1993.

Í vegáætlun eru nú framlög til ferja og flóabáta upp á 330 millj. kr. fyrir árið 1993, 551 millj. kr. árið 1994, 569 millj. kr. árið 1995 og 555 millj. kr. árið 1996 og skerðist framkvæmdafé til vegagerðar sem því nemur.

Þær 1.550 millj. kr., sem merktar eru framkvæmdaátaki í vegamálum á yfirstandandi ári, eru í raun tilbúin tala. Ef allt þetta er tekið með í reikninginn er hér aðeins um 876 millj. kr. að ræða sem er aukning til vegaframkvæmda árið 1993. Það nær þó aðeins rétt rúmlega að vega upp þá skerðingu sem gerð var á framkvæmdafé til vegamála á sl. ári, en þar er um 765 millj. kr. að ræða. Þá eru ekki nema 111 millj. kr. eftir sem eru umfram vegáætlun eins og hún var samþykkt fyrir árin 1992 og 1993.

Sama rökstuðning er hægt að sýna fyrir árin 1994–1996. Minni hlutinn telur einnig að hér sé verið að gefa ávísun á minnkandi framkvæmdir á næstu árum eða eftir 1996 þar sem þá hlýtur að koma til greiðsla á þeim lánum sem hér er verið að taka og heimfæra á sem auknar framkvæmdir í vegagerð. Hlýtur það að draga úr framkvæmdagetu Vegasjóðs sem því nemur. Ekki hefur enn verið tekin ákvörðun um lánstíma eða tilhögun endurgreiðslu.

Stórverkefnasjóður.

Hlutverk sjóðsins hefur verið að fjármagna gerð jarðganga, stórbrúa og fjarðaþverana. Hér átti að vera um mjög fá en stór verkefni að ræða. Í langtímaáætlun er gert ráð fyrir að á eftir jarðgöngum á Vestfjörðum, sem nú er unnið að, komi framkvæmdir við jarðgöng á Austfjörðum. Í breytingartillögum meiri hluta nefndarinnar er tekin inn ný skilgreining á hlutverki Stórverkefnasjóðs sem gerir ráð fyrir að framkvæmdir við bættar vegasamgöngur milli Norður- og Austurlands rúmist þar inni og einnig vegaframkvæmdir við Búlandshöfða.

Í nefndarstarfinu hefur sú skoðun komið fram af hálfu meiri hlutans að með því að taka nú inn nýja skilgreiningu á stórverkefnum sé verið að fresta gerð jarðganga á Austfjörðum eitthvað fram á næstu öld. Samkvæmt langtímaáætlun í vegagerð voru jarðgöng á Austfjörðum inni 1995–1998 eða á öðru tímabili með 448 millj. kr. en samkvæmt þessari tillögu eru 28 millj. kr. til þeirra hluta árin 1993–1996.

Minni hlutinn telur að með þessum breytingum sé verið að víkja frá þeirri stefnu sem mörkuð hefur verið um jarðgangagerð. Stórverkefnasjóði er hér ætlað að fjármagna fleiri verkefni en áður án þess að fá til þess aukna tekjustofna. Það hlýtur óhjákvæmilega að leiða til þess að dreifa þarf framkvæmdum á lengra tímabil.

Ekki er um það deilt að hin nýju verkefni séu viðamikil og fjárfrek og því erfitt að fjármagna þau af framkvæmdafé viðkomandi kjördæma. Til þess að bæta við verkefni Stórverkefnasjóðs þyrfti hann hins vegar aukið fjármagn. Á því er hins vegar ekki tekið í tillögum meiri hlutans. Rétt er að minna á að þegar liðurinn Stórverkefni var upp tekinn í vegáætlun var það byggt á þeim forsendum að fjárhagsrammi sjóðsins yrði víkkaður.

Annað.

Þá telur minni hluti nefndarinnar að í algjört óefni sé komið hvað varðar fjármagn til framkvæmda við þjóðbrautir. Víða er svo komið að viðhaldi er mjög ábótavant, jafnvel svo að slysahætta gæti skapast af. Ljóst er að þörf er á auknu viðhaldi vega, bæði vega með bundnu slitlagi og malarvega. Endurnýjun á slitlögum vega hefur á undanförnum árum verið langt frá áætlaðri þörf. Nauðsynlegt er að auka fjármagn til þessa hluta vegaþjónustunnar á næstu árum.

Undirritaðir nefndarmenn telja rétt að ríkisstjórnin taki alla ábyrgð á þeim atriðum sem hér um ræðir og munu því sitja hjá við afgreiðslu vegáætlunar eða einstakra liða hennar.

Alþingi, 6. maí 1993.

Jóna Valgerður Kristjánsdóttir,

Jóhann Ársælsson.

Guðni Ágústsson.

frsm.

Stefán Guðmundsson.