arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Blóðbankaþjónusta við þjóðarvá Þingsályktun - þingskjal nr. 1488

122. löggjafarþing 1997–1998.

Nr. 23/122.

Þingskjal 1488 - 300. mál.

Þingsályktun um blóðbankaþjónustu við þjóðarvá.

Alþingi ályktar að fela heilbrigðisráðherra að skipa nefnd sem hafi það verkefni að leggja fram tillögur um hvernig öryggi blóðbankaþjónustu skuli tryggt við stórslys og við þjóðarvá. Nefndin skal skipuð fulltrúum heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytis, Blóðbankans, Almannavarna ríkisins, landlæknisembættisins, hjálparsveita og Rauða krossins.

Samþykkt á Alþingi 2. júní 1998.
Eftirlit með starfsemi stjórnvalda Þingsályktun - þingskjal nr. 1502

122. löggjafarþing 1997–1998.

Nr. 24/122.

Þingskjal 1502 - 11. mál.

Þingsályktun um könnun á starfsskilyrðum stjórnvalda, eftirliti með starfsemi þeirra og viðurlögum við réttarbrotum í stjórnsýslunni.

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að skipa nefnd til að kanna starfsskilyrði stjórnvalda, eftirlit með starfsemi þeirra og viðurlög við réttarbrotum í stjórnsýslu. Í því skyni skal nefndin semja skýrslu um eftirtalin atriði:

a. Almennar efnisreglur stjórnsýsluréttarins.

Kanna ber hvaða óskráðu efnisreglum stjórnvöldum ber að fylgja þegar skýrum og fastmótuðum settum reglum sleppir og stjórnvöldum er eftirlátið svokallað frjálst mat við töku stjórnvaldsákvarðana. Gerð skal grein fyrir hvaða reglur gildi um meðferð slíks valds og hvort þær séu í samræmi við siðferðishugmyndir manna.

b. Stjórnkerfið og eftirlit með starfsemi stjórnvalda.

Kanna ber uppbyggingu stjórnkerfisins og að hve miklu leyti eftirlit er innbyggt í það sjálft og að hve miklu leyti það er utanaðkomandi.

c. Afleiðingar réttarbrota í stjórnsýslunni.

Kanna ber hvaða afleiðingar réttarbrot í stjórnsýslunni geta haft, meðal annars hvaða viðurlög eru við þeim og hverjir geta sætt ábyrgð samkvæmt þeim, þar á meðal stjórnsýsluviðurlögum, refsiábyrgð, bótaábyrgð opinberra starfsmanna og húsbóndaábyrgð hins opinbera.

d. Úrbætur.

Nefndin skal setja fram sjónarmið um leiðir sem færar eru til úrbóta í þeim tilvikum sem gefa tilefni til þess.

Skýrsla nefndarinnar skal lögð fyrir Alþingi fyrir frestun funda á vorþingi 1999.

Samþykkt á Alþingi 2. júní 1998.
Ritun sögu heimastjórnartímabilsins 1904–18 Þingsályktun - þingskjal nr. 1503

122. löggjafarþing 1997–1998.

Nr. 25/122.

Þingskjal 1503 - 453. mál.

Þingsályktun um ritun sögu heimastjórnartímabilsins 1904–18.

Alþingi ályktar að fela forsætisráðherra að láta rita sögu heimastjórnartímabilsins 1904– 18. Ritið fjalli um aðdraganda þess að Íslendingar fengu heimastjórn, hugmyndir sem að baki lágu, helstu forvígismenn sjálfstæðisbaráttunnar um aldamótin, bæði karla og konur, aðgerðir stjórnvalda á tímabilinu og umræður og átök sem þá urðu. Einnig verði fjallað um þau áhrif sem atburðir úti í heimi höfðu á líf landsmanna og loks þróun samfélagsins á þessum tíma sem lagði að stórum hluta grunn að því atvinnulífi, stjórnkerfi og mannlífi sem hér þrífst nú. Stefnt sé að því að ritið verði tilbúið til útgáfu á 100 ára afmæli heimastjórnarinnar árið 2004.

Samþykkt á Alþingi 2. júní 1998.
Skipan opinberrar nefndar um auðlindagjald Þingsályktun - þingskjal nr. 1504

122. löggjafarþing 1997–1998.

Nr. 26/122.

Þingskjal 1504 - 465. mál.

Þingsályktun um skipan opinberrar nefndar um auðlindagjald.

Alþingi ályktar að kjósa níu manna nefnd sem hafi það hlutverk að fjalla um auðlindir sem eru eða kunna að verða þjóðareign, m.a. öll verðmæti í sjó og á hafsbotni innan efnahagslögsögu, svo og í almenningum, afréttum og öðrum óbyggðum löndum utan heimalanda, námur í jörð, orku í rennandi vatni og jarðhita. Nefndin skilgreini þessar auðlindir á skýran hátt og hvernig skuli með þær farið. Nefndin kanni einnig hvernig staðið skuli að gjaldtöku fyrir afnot af auðlindum í sameign þjóðarinnar, með hliðsjón af þeim gjöldum sem fyrir eru. Nefndin kanni möguleika á að nota auðlindagjald til að tryggja að afrakstur sameiginlegra auðlinda skili sér á réttmætan hátt til þeirra sem hagsmuna hafa að gæta.

Um verði að ræða hóflegt gjald sem varið verði til að standa undir rannsóknum og til að stuðla að vernd og sjálfbærri nýtingu auðlindanna og réttlátri skiptingu afrakstursins, m.a. til að styrkja byggð í landinu.

Samþykkt á Alþingi 2. júní 1998.
Aðgerðir til að auka hlut kvenna í stjórnmálum Þingsályktun - þingskjal nr. 1505

122. löggjafarþing 1997–1998.

Nr. 27/122.

Þingskjal 1505 - 592. mál.

Þingsályktun um aðgerðir til að auka hlut kvenna í stjórnmálum.

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að skipa nefnd með fulltrúum stjórnmálaflokka, skrifstofu jafnréttismála og Kvenréttindafélags Íslands til að skipuleggja þverpólitískar aðgerðir til að bæta hlut kvenna í stjórnmálum. Nefndin starfi a.m.k. í fimm ár, taki til starfa hið fyrsta og hafi heimild til að ráða sér verkefnisstjóra, sem starfi á skrifstofu jafnréttismála. Nefndin annist fræðslu, auglýsingaherferðir og útgáfu og hafi allt að 5 millj. kr. til ráðstöfunar í þessu skyni árið 1998 og síðan fjárveitingar samkvæmt fjárlögum.

Samþykkt á Alþingi 2. júní 1998.
Staðfesting viðbótarsamninga við Norður-Atlantshafssamninginn Þingsályktun - þingskjal nr. 1511

122. löggjafarþing 1997–1998.

Nr. 28/122.

Þingskjal 1511 - 568. mál.

Þingsályktun um staðfestingu þriggja viðbótarsamninga við Norður-Atlantshafssamninginn um aðild Póllands, Tékklands og Ungverjalands.

Alþingi ályktar að heimila ríkisstjórninni að staðfesta fyrir Íslands hönd þrjá viðbótarsamninga við Norður-Atlantshafssamninginn um aðild lýðveldisins Póllands, lýðveldisins Tékklands og lýðveldisins Ungverjalands sem gerðir voru í Brussel 16. desember 1997.

Samþykkt á Alþingi 4. júní 1998.
Aðgerðir til að mæta mismunandi þörfum drengja og stúlkna í grunnskólum Þingsályktun - þingskjal nr. 1513

122. löggjafarþing 1997–1998.

Nr. 29/122.

Þingskjal 1513 - 109. mál.

Þingsályktun um aðgerðir til að mæta mismunandi þörfum drengja og stúlkna í grunnskólum.

Alþingi ályktar að fela menntamálaráðherra að skipa nefnd fagfólks í uppeldis- og kennslumálum sem geri tillögur um hvaða uppeldis- og kennsluaðferðum skuli beitt í grunnskólum til að mæta betur mismunandi þörfum drengja og stúlkna, en upplýsingar um misvægi í sérfræðiþjónustu, athygli kennara og námsárangri benda til að úrbóta sé þörf. Jafnframt geri nefndin tillögur um viðeigandi breytingar á kennaranámi.

Samþykkt á Alþingi 4. júní 1998.
Aðlögun að lífrænum landbúnaði Þingsályktun - þingskjal nr. 1533

122. löggjafarþing 1997–1998.

Nr. 30/122.

Þingskjal 1533 - 195. mál.

Þingsályktun um aðlögun að lífrænum landbúnaði.

Alþingi ályktar að skora á ríkisstjórnina að undirbúa viðeigandi breytingar á landbúnaðarlöggjöfinni til þess að unnt sé að styðja bændur sem aðlaga búskap sinn viðurkenndum lífrænum búskaparháttum í samræmi við lög nr. 162/1994 og reglugerð nr. 219/1995, um lífræna landbúnaðarframleiðslu.

Samþykkt á Alþingi 4. júní 1998.
Efling sauðfjárbúskapar í jaðarbyggðum Þingsályktun - þingskjal nr. 1534

122. löggjafarþing 1997–1998.

Nr. 31/122.

Þingskjal 1534 - 266. mál.

Þingsályktun um eflingu sauðfjárbúskapar í jaðarbyggðum.

Alþingi ályktar að fela landbúnaðarráðherra að skipa nefnd til að gera tillögu um hvernig efla megi sauðfjárbúskap í jaðarbyggðum þar sem beitilönd eru vannýtt.

Samþykkt á Alþingi 4. júní 1998.
Skipun rannsóknarnefndar um málefni Landsbanka Íslands hf. Dagskrá - þingskjal nr. 1552

122. löggjafarþing 1997–98.

Þskj. 1552 – 723. mál.

Tillaga til rökstuddrar dagskrár í málinu: Till. til þál. um skipun rannsóknarnefndar um málefni Landsbanka Íslands hf.

Frá Sigríði A. Þórðardóttur og Valgerði Sverrisdóttur.

Þar sem einstök rannsóknarefni framkominnar þingsályktunartillögu eru til meðferðar hjá þar til bærum aðilum og viðskiptaráðherra hefur gert fullnægjandi grein fyrir samskiptum sínum við Alþingi vegna þessa máls samþykkir Alþingi að vísa tillögunni frá og taka fyrir næsta mál á dagskrá.
Frestun á fundum Alþingis Þingsályktun - þingskjal nr. 1568

122. löggjafarþing 1997–1998.

Nr. 32/122.

Þingskjal 1568 - 725. mál.

Þingsályktun um samþykki til frestunar á fundum Alþingis samkvæmt 1. mgr. 23. gr. stjórnarskrárinnar.

Alþingi ályktar að veita samþykki til þess að fundum þingsins verði frestað frá 5. júní 1998 til septemberloka.

Samþykkt á Alþingi 5. júní 1998.
Mótmæli við aukinni losun geislavirkra efna frá breskum kjarnorkuendurvinnslustöðvum Þingsályktun - þingskjal nr. 1569

122. löggjafarþing 1997–1998.

Nr. 33/122.

Þingskjal 1569 - 707. mál.

Þingsályktun um mótmæli við aukinni losun geislavirkra efna frá breskum kjarnorkuendurvinnslustöðvum.

Alþingi ályktar að mótmæla harðlega aukinni losun og auknum umsvifum kjarnorku- endurvinnslustöðva í Dounreay og Sellafield sem ógnað geta hreinleika hafsins og nýtingu sjávarauðlinda umhverfis Ísland og ganga gegn alþjóðasamningum, m.a. OSPAR-samningnum um verndun hafrýmis Norðaustur-Atlantshafsins.

Alþingi ítrekar jafnframt fyrri mótmæli sín með vísan til þingsályktunar frá 8. febrúar 1988, um mótmæli gegn stækkun endurvinnslustöðvar í Dounreay fyrir úrgang frá kjarnorkuverum, og þingsályktunar frá 17. desember 1993, um viðbrögð vegna starfsleyfis fyrir THORP-endurvinnslustöðina í Sellafield.

Samþykkt á Alþingi 5. júní 1998.
Samstarf Íslands, Færeyja, Grænlands og Noregs í fiskveiðimálum Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 723

122. löggjafarþing 1997–98.

Þskj. 723 – 402. mál.

Tillaga til þingsályktunar um aukið samstarf Íslands, Færeyja, Grænlands og Noregs í fiskveiðimálum.

Flm.: Siv Friðleifsdóttir, Stefán Guðmundsson,

Magnús Stefánsson, Ísólfur Gylfi Pálmason.

Alþingi ályktar að fela utanríkisráðherra að kanna möguleika aukins samstarfs Íslands, Færeyja, Grænlands og Noregs í fiskveiðimálum, þar á meðal á sviði veiðarfæranotkunar, vísindarannsókna, markaðssetningar og málflutnings um umhverfismál og fiskveiðar á alþjóðavettvangi.

Greinargerð.

Sjálfbær nýting sjávarafurða er mikilvægt hagsmunamál Íslendinga, Grænlendinga, Fær eyinga og Norðmanna. Fiskveiðar hafa frá alda öðli verið órjúfanlegur hluti af menningu og lífi fólks í þessum löndum og þjóðirnar veiða að hluta úr sömu fiskstofnum. Samstarf um sjálf bæra nýtingu fiskstofna liggur því í hlutarins eðli. Þjóðirnar fjórar eru smáþjóðir á alþjóð legum mælikvarða. Því hefur þeim reynst örðugt að koma málstað sínum á framfæri á alþjóðavettvangi, svo sem í sel- og hvalveiðum, og gildir þá einu hversu góðum rökum hann er studdur. Órökstuddur áróður fyrir banni við þorskveiðum í Norður-Atlantshafi hefur birst í auglýsingum erlendis. Auðveldara væri fyrir þjóðirnar að bregðast við slíku og sýna fram á sjálfbæra nýtingu auðlinda ef fiskveiðar væru stundaðar með svipuðum hætti í efnahags lögsögu landanna allra. Því er eðlilegt að þær starfi saman í auknum mæli.

Markmið samstarfs landanna fjögurra skulu vera eftirfarandi:

1. að tryggja sjálfbæra nýtingu sjávarauðlinda og verndun lífríkis sjávar með svipaðri fiskveiðistjórn sem tæki m.a. til veiðarfæranotkunar og vísindarannsókna,

2. að bæta vígstöðu ríkjanna í baráttu gegn ofverndunarsjónarmiðum í sjávarútvegi, t.d. með samræmdum málflutningi á alþjóðavettvangi,

3. að vinna gegn mengun Norður-Atlantshafsins svo sem vegna úrgangs kjarnorkuendurvinnslustöðvar í Sellafield,

4. að fjölga sóknarfærum í markaðssetningu sjávarafurða, t.d. með vísan í hreinleika afurðar og umhverfisvæna nýtingu auðlindarinnar í Norður-Atlantshafi.

Þótt Íslendingar, Færeyingar, Grænlendingar og Norðmenn séu vissulega smáþjóðir á alþjóðamælikvarða, þá nær sameiginleg efnahagslögsaga þeirra yfir stóran hluta Norður-Atlantshafs. Staða þeirra í umhverfismálum er því mun veigameiri en stærð þjóðanna gefur til kynna. Með því að auka samstarf í fiskveiðimálum mundu löndin fjögur sýna umheiminum og umhverfisverndarsamtökum að markmið sjálfbærrar þróunar og hagsmunir fiskveiðiþjóða geta og eiga að fara saman. Samstarfið væri aukinheldur gott fordæmi fyrir aðrar þjóðir eins og t.d. Evrópusambandsþjóðirnar sem löngum hafa átt í erfiðleikum með fiskveiðistjórn og eftirlit. Þá yrði um leið tryggt að sameiginleg rödd þjóðanna fjögurra mundi heyrast betur á alþjóðavettvangi en rödd hvers lands um sig.
Hægri beygja á móti rauðu ljósi Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 725

122. löggjafarþing 1997–98.

Þskj. 725 – 404. mál.

Tillaga til þingsályktunar um heimild til hægri beygju á móti rauðu ljósi.

Flm.: Gunnlaugur M. Sigmundsson, Hjálmar Árnason.

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að leggja fyrir Alþingi frumvarp til laga um breytingu á umferðarlögum þess efnis að heimila megi hægri beygju á móti rauðu ljósi á gatnamótum.

Greinargerð.

Í áraraðir hefur það fyrirkomulag gilt í Bandaríkjunum og Kanada að ökumönnum er heim ilt að beygja til hægri á gatnamótum þótt ekið sé móti rauðu ljósi, nema sérstaklega sé tekið fram að hægri beygja á móti rauðu ljósi sé óheimil. Ökumanni sem hyggst beygja til hægri á móti rauðu ljósi er engu síður skylt að stöðva eins og á gatnamótum þar sem stöðvunarskylda er en ekki umferðarljós. Slík regla hefur gefist vel í þessum löndum og margir Íslendingar sem flytjast heim eftir búsetu í Bandaríkjunum eða Kanada sakna þess hagræðis sem af þessu leiðir.

Mikil fjölgun bifreiða kallar á stórfelldar og dýrar framkvæmdir við samgöngumannvirki til að umferð gangi öruggt og hindrunarlítið fyrir sig. Leyfi löggjöfin hægri beygju á móti rauðu ljósi mun slíkt verða til að auðvelda mjög umferð um gatnamót og spara sveitarfélögum stórfé sem þau ella þurfa að setja í ný samgöngumannvirki og vegi til að ná sama árangri. Á stöðum þar sem ekki er talið æskilegt að leyfa hægri beygju á móti rauðu ljósi væri slíks getið á viðkomandi gatnamótum. Bann við því að beygt sé til hægri mót rauðu ljósi er í umræddum löndum gefið til kynna með skilti sem á stendur „No turn on red“ ella gilda sömu reglur þegar beygt er til hægri og gilda þar sem stövunarskylda er á gatnamótum. Engin ástæða er til að ætla að regla sem þessi skili ekki sama jákvæða árangri í umferðinni hér á landi og hún gerir í Bandaríkjunum.

Þingsályktunartillaga samhljóða þessari var flutt á síðasta þingi en var ekki afgreidd úr nefnd. Hún er nú endurflutt í þeirri von að hlutaðeigandi nefnd gefist ráðrúm til að afgreiða málið. Af þeim svörum sem flutningsmenn hafa undir höndum frá þeim aðilum sem sendu þingnefnd umsagnir um málið er ljóst að flestir telja þá breytingu sem hér er lögð til vera til hagsbóta. Sú skoðun fellur og að þeirri reynslu sem flutningsmenn hafa af akstri í þeim löndum sem leyfa hægri beygju á móti rauðu ljósi.
Samræmd gæði tölvubúnaðar í framhaldsskólum Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 752

122. löggjafarþing 1997–98.

Þskj. 752 – 427. mál.

Tillaga til þingsályktunar um samræmd gæði tölvubúnaðar í framhaldsskólum.

Flm.: Árni M. Mathiesen, Össur Skarphéðinsson, Sturla Böðvarsson.

Alþingi ályktar að fela menntamálaráðherra:

a. að gera átak til að samræma gæði tölvubúnaðar í framhaldsskólum,

b. að gera áætlun um samræmda endurnýjun á tölvubúnaði framhaldsskólanna í framtíðinni.

Greinargerð.

Tölvubúnaður í framhaldsskólum landsins er mjög mismunandi. Ástæður þess eru eflaust margar, m.a. mismunandi fjárveitingar, mismunandi skilningur forsvarsmanna og það að skólar þar sem ráðist hefur verið í nýbyggingar hafa fengið nýjan tölvubúnað sem hluta af stofnkostnaði sínum. Í þessu felst ákveðin mismunun á milli skólanna og þar með nemenda, sérstaklega í ljósi þess hversu tölvur er orðnar mikilvægar bæði í starfi og leik.

Þróun í tölvuheiminum er mjög hröð og því er nauðsynlegt að til sé stefna um endurnýjun búnaðar þannig að hún fari fram á skilvirkan og skipulegan hátt en ekki með höppum og glöppum eftir því hvað einstaka forsvarsmanni dettur í hug. Með flutningi þessarar tillögu vilja flutningsmenn nálgast það markmið að skapa og viðhalda sama umhverfi til tölvumennt unar fyrir alla nemendur framhaldsskólanna.
Aðgerðir til að draga úr þunglyndi kvenna Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 781

122. löggjafarþing 1997–98.

Þskj. 781 – 452. mál.

Tillaga til þingsályktunar um fyrirbyggjandi aðgerðir til að draga úr þunglyndi kvenna.

Flm.: Kristín Ástgeirsdóttir.

Alþingi ályktar að fela heilbrigðisráðherra að setja á fót nefnd sem hafi það hlutverk að kanna hvort og þá hvaða fyrirbyggjandi aðgerðir geti orðið til að draga úr þunglyndi meðal kvenna. Verði tillögum nefndarinnar síðan fylgt eftir með sérstöku átaki heilbrigðisyfirvalda.

Greinargerð.

Á nýafstaðinni ráðstefnu heilbrigðisráðuneytisins um heilsu kvenna kom fram að um 20% kvenna fá veruleg þunglyndiseinkenni einhvern tíma á ævinni meðan samsvarandi tala fyrir karla er um 10%. Erfiðlega hefur gengið að skýra þennan mikla mun og hafa margar kenn ingar verið settar fram, svo sem um áhrif kvenhormóna, erfðir, önnur árhrif lyfja á konur en karla o.fl. Ljóst er að félagslegar aðstæður kvenna hafa mikil áhrif á líkamlegt og andlegt ástand þeirra, en svo sem kunnugt er þá eru félagslegar aðstæður kvenna að jafnaði verri en karla nánast alls staðar í heiminum. Kvenfyrirlitning sem m.a. birtist í lágum launum kvenna, mikið vinnuálag, ábyrgð á heimili og börnum, heimilisofbeldi, skilnaðir og einvera með börnum, ásamt ýmiss konar áföllum sem konur verða fyrir í lífinu, allt hefur þetta áhrif í þá veru að gera margar konur kvíðnar og þunglyndar.

Á fyrrnefndri ráðstefnu var því varpað fram af Halldóru Ólafsdóttur geðlækni hvort ekki væri ástæða til að grípa til fyrirbyggjandi aðgerða til að draga úr þunglyndi. Á sínum tíma hófst mikil herferð til að draga úr hjarta- og æðasjúkdómum með góðum árangri. Fólki var bent á hvernig breytt mataræði og aukin hreyfing gæti dregið úr hættu á slíkum sjúkdómum sem leiddi til þess að margir hugsa nú mun betur um heilsu sína en áður. Með aukinni fræðslu um þunglyndi, einkenni þess, bættum rannsóknum á áhættuþáttum og ráðleggingum um æskileg viðbrögð mætti án efa draga úr þunglyndi meðal kvenna og karla og þar með bæta heilsu og líðan, minnka lyfjanotkun og kostnað í heilbrigðiskerfinu.

Það má öllum ljóst vera að það er ekki á valdi heilbrigðisráðherra að bæta félagslega stöðu kvenna nema hvað varðar tryggingabætur og aðgang að heilbrigðisþjónustu, þar þurfa aðrar og víðtækari aðgerðir að koma til. Heilbrigðisyfirvöld geta þó lagt sitt af mörkum til að draga úr þunglyndi kvenna með því að auka rannsóknir og efna til fræðsluherferðar sem einkum yrði beint að konum. Það er tilgangur þessarar tillögu að fá heilbrigðisyfirvöld til að grípa nú þegar til aðgerða þannig að draga megi verulega úr þeim hörmulegu afleiðingum sem þungyndi hefur á líf þeirra sem við það stríða, sem og aðstandenda þeirra og samfélagið allt.
Ritun sögu heimastjórnartímabilsins 1904–18 Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 782

122. löggjafarþing 1997–98.

Þskj. 782 – 453. mál.

Tillaga til þingsályktunar um ritun sögu heimastjórnartímabilsins 1904–18.

Flm.: Kristín Ástgeirsdóttir.

Alþingi ályktar að fela forsætisráðherra að láta rita sögu heimastjórnartímabilsins 1904–18. Ritið fjalli um aðdraganda þess að Íslendingar fengu heimastjórn, hugmyndir sem að baki lágu, helstu forvígismenn sjálfstæðisbaráttunnar um aldamótin, bæði karla og konur, aðgerð ir stjórnvalda á tímabilinu og umræður og átök sem þá urðu. Einnig verði fjallað um þau áhrif sem atburðir úti í heimi höfðu á líf landsmanna og loks þróun samfélagsins á þessum tíma sem lagði að stórum hluta grunn að því atvinnulífi, stjórnkerfi og mannlífi sem hér þrífst nú. Stefnt sé að því að ritið verði tilbúið til útgáfu á 100 ára afmæli heimastjórnarinnar árið 2004.

Greinargerð.

Árið 2004 verða 100 ár liðin frá því að Íslendingar fengu heimastjórn og framkvæmdar valdið fluttist til landsins. Þá tóku Íslendingar stjórn samfélagsins að mestu leyti í eigin hendur, sem auðvitað gekk ekki átakalaust. Aðdragandi þess að Íslendingar fengu heima stjórn einkenndist af hörðum deilum og átökum þar sem landráðabrigsl og alls kyns ráða brugg komu við sögu, enda svipmiklir einstaklingar sem réðu ferð. Þar má nefna menn eins og Hannes Hafstein, Valtý Guðmundsson, Benedikt Sveinsson eldri og Þorbjörgu systur hans, ásamt Skúla Thoroddsen, Birni Jónssyni o.fl. o.fl. Í kjölfar heimastjórnarinnar hófst mikið framfaraskeið með verklegum framkvæmdum, fræðslulögum, auknum réttindum kvenna og vexti sjávarútvegs, að ógleymdum hinum umdeilda síma, svo eitthvað sé nefnt. Ráðherrar komu og fóru og mikil átök voru í kringum bankana tvo. Fólk streymdi úr sveitun um á mölina og verkalýðshreyfingin steig sín fyrstu spor. Undir lok tímabilsins urðu til tveir nýir stjórnmálaflokkar sem byggðu á allt öðrum grunni en áður þekktist og starfa þeir enn. Þá hafði heimsstyrjöldin fyrri töluverð áhrif á lífskjör landsmanna sem m.a. leiddi til þess að ríkiseinokun var komið á í innflutningi, t.d. með áfengi og tóbak. Pólitísk átök voru mikil enda tók þjóðfélagið örum breytingum.

Þessu tímabili Íslandssögunnar þarf að gera verðug skil í góðu yfirlitsriti. Að sjálfsögðu hefur margt verið skrifað um einstaka þætti heimastjórnartímans og ævisögur nokkurra þeirra sem þar komu mest við sögu eru til, en þær eru afar misjafnar að gæðum miðað við þær kröfur sem nú eru gerðar til sagnfræðirita. Með þessari tillögu er lagt til að hafist verði handa um ritun sögu þessa merka og spennandi tímabils sem mikill áhugi er á og stefnt að því að verkið verði tilbúið til útgáfu árið 2004. Þannig getum við minnst á verðugan hátt þeirra karla og kvenna sem ruddu brautina og skópu það samfélag sem síðar varð kleift að bjóða börnum sínum upp á meira öryggi, betri menntun og jafnari lífskjör en finna má víðast hvar annars staðar í heiminum.
Öryggismiðstöð barna Nefndarálit - þingskjal nr. 809

122. löggjafarþing 1997–98.

Þskj. 809 – 37. mál.

Nefndarálit um till. til þál. um öryggismiðstöð barna.

Frá heilbrigðis- og trygginganefnd.

Nefndin hefur fjallað um málið og umsagnir hafa borist frá Læknafélagi Íslands, Barna heillum, heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneyti, landlæknisembættinu, Rauða krossi Íslands, Félagi íslenskra hjúkrunarfræðinga, Vátryggingafélagi Íslands hf., umboðsmanni barna, Fé lagi íslenskra barnalækna, Sjúkrahúsi Reykjavíkur, Slysavarnafélagi Íslands, Barnaverndar stofu og Landspítalanum – Barnaspítala Hringsins.

Með þingsályktunartillögunni er lagt til að komið verði á fót öryggismiðstöð barna sem miðli til foreldra, kennara og annarra sem tengjast uppeldi og umönnun barna hvers konar fræðslu um öryggi og öryggisbúnað sem líklegur þykir til að fækka barnaslysum. Jafnframt er lagt til að samræmd tölvuskráning á barnaslysum verði vistuð á vettvangi miðstöðvar innar.

Allar umsagnir sem nefndinni hafa borist um málið eru mjög jákvæðar. Nefndin er að um fjöllun lokinni þeirrar skoðunar að brýnt sé að ná fram þeim markmiðum sem tillagan stefnir að. Í umsögn heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytis kom fram að ríkisstjórnin hefði ákveð ið 8. október sl. að hrinda af stað átaki til að fækka slysum á börnum Skipuð hefur verið sérstök verkefnisstjórn sem vinna á í tengslum við ýmsar stofnanir, sveitarfélög, félagasam tök og faghópa. Átak ríkisstjórnarinnar, sem ráðgert er að standi í þrjú ár, gerir ekki ráð fyrir að komið verði á fót sérstakri stofnun heldur að samhæfðar verði og efldar aðgerðir þeirra aðila sem nú þegar vinna að slysavörnum barna. Heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytið tekur þó fram að ekki sé útilokað að niðurstaðan verði sú að komið verði á fót sérstakri miðstöð til að sinna öryggismálum barna. Ráðuneytið telur enn fremur mikinn feng í þeim upplýsingum sem fram koma í greinargerð með tillögunni.

Með hliðsjón af fyrrgreindu leggur nefndin til að tillögunni verði vísað til ríkisstjórnarinnar.

Margrét Frímannsdóttir var fjarverandi við afgreiðslu málsins.

Alþingi, 12. febr. 1998.

Össur Skarphéðinsson,

form., frsm.

Siv Friðleifsdóttir.

Sigríður A. Þórðardóttir.

Guðmundur Hallvarðsson.

Ásta R. Jóhannesdóttir.

Guðni Ágústsson.

Sólveig Pétursdóttir.

Lára Margrét Ragnarsdóttir.