Útflutningssjóður búvara Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 648

1993–94. – 1063 ár frá stofnun Alþingis.

117. löggjafarþing. – 436 . mál.

648. Tillaga til þingsályktun ar

um útflutningssjóð búvara.

Flm.: Jóhannes Geir Sigurgeirsson, Páll Pétursson, Ingibjörg Pálmadóttir,

Guðni Ágústsson, Jón Kristjánsson.

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að koma á fót útflutningssjóði búvara. Sjóðurinn hafi það hlutverk að vinna íslenskum hágæðabúvörum sess á erlendum mörkuðum.

Sjóðurinn verði fjármagnaður á þann hátt að ríkissjóður leggi honum til framlag á móti framlögum frá samtökum bænda og nýju áhættufé. Framlag ríkisins miðist við að vega upp þá minnkun sem er áætluð á fjárveitingum til Framleiðnisjóðs landbúnaðarins.

Sjóðnum verði ætlað að styðja við bakið á markaðsrannsóknum, sölustarfi og rannsóknarstarfi sem miði að því að treysta góða ímynd íslenskra búvara á erlendum mörkuðum.

Greinargerð.

Að undanförnu hefur verið í gangi mikil umræða um útflutning á íslenskum hágæðabúvörum. Þar hefur ýmislegt jákvætt verið að gerast og margt bendir til þess að nú sé að skapast markaður erlendis fyrir búvörur sem hægt sé að tryggja að séu framleiddar án notkunar fúkalyfja, hormóna og illgresiseyðingarefna. Það er skoðun flutningsmanna að ástæða sé til þess að varast of mikla bjartsýni hvað þetta varðar, en vissulega eru þarna möguleikar ef við berum gæfu til að höndla þá. Það kostar hins vegar tíma, peninga og þolgæði. Á hitt ber einnig að líta að við erum fyrst og fremst matvælaútflutningsþjóð og okkur ber að nýta þá þekkingu og möguleika sem þar bjóðast.

Íslenskur landbúnaður hefur á síðustu árum gengið í gegnum sársaukafulla varnarbaráttu. Aðstæður voru orðnar á þann veg að ekki var undan því vikist að aðlaga búvöruframleiðsluna innlenda markaðnum. Einnig hafa bændur og vinnslustöðvar þeirra tekið á sig verulegar verðlækkanir á síðustu árum til þess að mæta kröfum neytenda um lægra vöruverð og búa sig undir breyttar aðstæður hvað varðar innflutning búvara.

Þessar aðstæður gáfu ekki tilefni til þess að huga að stefnumótun til framtíðar. Hins vegar stöndum við nú á þeim tímamótum að undan því verður ekki vikist. Þar ber margt til og ekki síst þær breyttu aðstæður sem við stöndum frammi fyrir með nýjum GATT-samningi.

Ný stefnumótun í landbúnaði verður að mati flutningsmanna meðal annars að fela í sér að í opnara viðskiptaumhverfi haldi landbúnaðurinn frá upphafi óbreyttum tekjum með útflutningi á móti því sem kann að vera flutt inn. Til lengri tíma litið verði stefnt að því að ná aftur þeim tekjum sem landbúnaðurinn hafði áður en núverandi samdráttartímabil hófst. Þar mætti t.d. miða við árið 1985.

Þessi markmið nást ekki nema unnið verði markvisst á næstu árum og kannað verði til hlítar hvaða möguleika við eigum á útflutningi. Þessi tillaga er sett fram sem liður í þeirri viðleitni. Það er ljóst að til þess að láta reyna á þá möguleika sem við kunnum að eiga á þessu sviði þarf verulegt fjármagn á næstu árum. Flutningsmenn benda á að æskilegt geti verið að sjóðurinn starfi í tveim deildum, annars vegar styrktardeild sem veiti styrki til markaðs- og gæðarannsókna og hins vegar áhættudeild sem leggi fram áhættufé í fyrirtæki sem eru að hasla sér völl á þessu sviði.

Í tillögugreininni er sett fram sú hugmynd að fjármagn til sjóðsins komi frá samtökum bænda, leitað verði eftir nýju áhættufé frá aðilum sem hafi trú á þessum möguleikum og að ríkið leggi til fé á móti sem samsvarar allt að þeim samdrætti sem er boðaður á fjárveitingum til Framleiðnisjóðs. Reiknað verði með fjárveitingum frá ríkinu til sjóðsins til ársins 2000.

Ástæða er til að benda á að nú þegar eru þó nokkrir aðilar að vinna að verkefnum í þessa veru. Þar má m.a. nefna að Landssamband kúabænda hefur í samvinnu við yfirdýralækni og Erlend Garðarsson í Kaupsýslunni hf. fengið vottun fyrir íslenskt nauta- og lambakjöt sem hreint á Bandaríkjamarkaði. Þá hefur Sláturfélag Suðurlands verið að vinna að markaðsöflun erlendis. Einnig var unnið að því að markaðssetja ferskt lambakjöt í síðustu sláturtíð. Þar var um að ræða samvinnuverkefni Kjötumboðsins hf. og Sláturfélagsins. Nokkur sláturhús hafa síðan lagt í verulega vinnu og kostnað við að fá hús sín viðurkennd á erlendum mörkuðum. Þá má nefna samvinnu Landssambands hrossabænda og SH við markaðssetningu á hrossakjöti á Japansmarkað. Í þessu sambandi er vert að nefna hvort ekki sé ástæða til að skoða frekari samvinnu við aðila í sjávarútvegi um samstarf við útflutning, meðal annars með vörur samsettar úr landbúnaðarhráefni og sjávarfangi. Síðast en ekki síst er ástæða til að nefna framtak „Meistarakokka“ síðustu mánuði við að kynna ónýtta möguleika í nýtingu á íslensku landbúnaðarhráefni, meðal annars sem lið í því að markaðssetja íslenskt lambakjöt erlendis.

Af því sem hér hefur verið nefnt má vera ljóst að allnokkur vinna er nú þegar í gangi við að markaðssetja íslenskar landbúnaðarvörur erlendis á nýjan leik. Eðli markaðsstarfs er hins vegar þannig að margra ára markvissa vinnu þarf til að ná fótfestu fyrir nýja vöru. Flest bendir hins vegar til að í þessu máli muni tíminn vinna með okkur og markaður fyrir hreinar búvörur eflast á næstu árum. Á þessu sviði gerist ekkert af sjálfu sér. Til þess að ná árangri þarf markvisst starf þar sem beitt er nýjustu aðferðum í markaðsfræðum. Fyrst um sinn er ekki við því að búast að sú vinna verði borin uppi af verði vörunnar og er Útflutningssjóður búvara hugsaður til þess að brúa bilið þar til náð hefur verið þeirri fótfestu á erlendum mörkuðum sem til þarf.

Flutningsmenn telja eðlilegt að landbúnaðarráðherra setji sjóðnum starfsreglur með reglugerð. Þar verði m.a. ákvæði um stjórn hans og hlutverk hennar.