arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Tvískipting starfs ráðuneytisstjóra Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 232

1989. – 1059 ár frá stofnun Alþingis.

112. löggjafarþing. – 200 . mál.

Sþ.

232. Tillaga til þingsályktunar um að tvískipta starfi ráðuneytisstjóra.

Flm.: Ásgeir Hannes Eiríksson.

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að breyta skipulagi ráðuneyta svo að framvegis verði tveir ráðuneytisstjórar í hverju ráðuneyti. Annar starfi á faglegum grunni en hinn stjórni fjármálum sem undir ráðuneytið og stofnanir þess og fyrirtæki heyra. Þessi skipulagsbreyting falli inn í þær breytingar á Stjórnarráði Íslands sem nú er unnið að.

Greinargerð.

Næstum öll fjárlög íslenska ríkisins fara um ráðuneyti Stjórnarráðsins og stofnanir þess og fyrirtæki. Mikil og vaxandi umsvif kalla á sífellt meira fjármagn og krefjast um leið aukins aðhalds og eftirlits. Þrátt fyrir það eru yfirmenn í æðstu stjórn ráðuneytanna ekki sérhæfðir á sviði fjármála. Mikilvægi fjármálanna er því vanmetið hjá hinu opinbera.

Ýtrustu sparsemi er þörf í starfi ráðuneyta því að með aukinni hagsýni má fjölga þeim verkefnum sem hægt er að standa straum af. Sérstaklega er mikilvægt að verja vel peningum úr ríkissjóði þegar harðnar á dalnum eins og núna og hvarvetna er samdráttur í þjóðfélaginu. Við það minnka tekjur hins opinbera og sértekjur stofnana og fyrirtækja ríkisins en kröfur og beiðnir um fjárveitingar úr ríkissjóði aukast.

Því er nauðsynlegt að í hverju ráðuneyti starfi yfirmenn sem stjórna þeim fjármálum sem undir ráðuneytin heyra. Eðli málsins samkvæmt er rétt að staða þeirra heyri beint undir ráðherra og þess vegna þarf að breyta skipulagi ráðuneytanna. Framvegis verði ráðuneytisstjórarnir tveir í hverju ráðuneyti og annar gegni faglegum störfum en hinn sé ráðuneytisstjóri fjármála.

Þessi tvískipting í stjórnun er afar algeng í rekstri fyrirtækja og félaga og það færist stöðugt í vöxt að ráðnir séu fjármálalegir framkvæmdastjórar við hlið þeirra faglegu. Sem dæmi má nefna sjúkrahús, sjávarútvegsfyrirtæki, sveitarfélög og margs konar annan rekstur. Nýlega var t.d. ráðinn vanur

fjármálastjóri til Alþingis og er starf hans þegar farið að bera ávöxt. Því er ekki seinna vænna að ráðuneytin feti í fótspor þingsins; breyting af þessu tagi borgar sig fljótt.

Ráðuneytisstjórar fjármála mundu starfa náið með fjármálaráðuneytinu, Fjárlaga- og hagsýslustofnun, Ríkisendurskoðun og fjárveitinganefnd Alþingis. Þannig væri skotið nýjum stoðum undir fjármálastjórn íslenska ríkisins. Í framhaldi af því er síðan auðvelt að gerbreyta allri fjármálastefnu ríkisins þannig að framvegis fái hvert ráðuneyti eina heildarfjárhæð sem það skiptir sjálft á milli þeirra fjárlagaliða sem undir það heyra. Með því vex fjárhagsleg ábyrgð innan ráðuneytanna og hvert ráðuneyti fyrir sig ákveður forgang verkefna eftir því sem lög leyfa.

Þetta fyrirkomulag má svo þróa smám saman fyrir landshlutana þannig að þeir fái á sama hátt aukið sjálfræði með sín verkefni. Þar með er dregið stórlega úr miðstjórn og ábyrgð eykst heima í héraði að sama skapi.
Samningaviðræður við Evrópubandalagið Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 233

1989. – 1059 ár frá stofnun Alþingis.

112. löggjafarþing. – 201 . mál.

Sþ.

233. Tillaga til þingsályktunar um samningaviðræður við Evrópubandalagið um viðauka við bókun 6 frá 1972.

Flm.: Eyjólfur Konráð Jónsson, Kristín Einarsdóttir,

Ragnhildur Helgadóttir.

Alþingi ályktar að fela forsætisráðherra og utanríkisráðherra að undirbúa nú þegar í samráði við utanríkismálanefnd beinar samningaviðræður við Evrópubandalagið um viðauka við bókun 6 frá 1972.

Greinargerð.

Fríverslunarsamningur Íslands og Evrópubandalagsins var undirritaður 22. júlí 1972 og tók gildi 1. apríl 1973, nema bókun nr. 6 um sjávarafurðir sem ekki öðlaðist gildi fyrr en 1. júlí 1976, að afloknum fiskveiðideilum. Bókun 6 var Íslendingum mjög mikilvæg frá upphafi og er enn þýðingarmikil. En við stækkun Evrópubandalagsins, einkum eftir inngöngu Spánverja, Portúgala og Grikkja, fer hins vegar mestallur saltfiskútflutningur Íslendinga til EB-ríkja en saltfiskur fellur ekki undir bókun 6 og nýtur því ekki tollfrelsis innan bandalagsins nema að hluta. Heildartollgreiðslur til bandalagsríkjanna eru nú hærri hlutfallslega en þær voru áður en bandalagið stækkaði og fleiri ríki fengu aðild að því.

Í samskiptum okkar við Evrópubandalagið hlýtur að teljast eðlilegt að meginútflutningsvara okkar, fiskur og fiskafurðir, njóti svipaðra viðskiptakjara á mörkuðum bandalagsins og það nýtur við innflutning iðnaðarvara til Íslands. Í þessu sambandi þarf að athuga hvort Íslendingar geti fellt niður tolla á vörur frá Evrópubandalaginu í enn ríkara mæli en orðið er með það að markmiði að tollfrjáls viðskipti verði milli Íslands og bandalagsins.

Flutningsmenn telja enga ástæðu til að ætla annað en að ráðamenn Evrópubandalagsins muni vera fúsir til að taka tillit til breyttra aðstæðna og því sjálfgefið að hefja beri viðræður við þá um málið nú þegar.
Tekjur og stjórnkerfi smáríkja Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 254

1989. – 1059 ár frá stofnun Alþingis.

112. löggjafarþing. – 212 . mál.

Sþ.

254. Tillaga til þingsályktunar um að kanna hvernig önnur smáríki afla sér tekna og haga stjórnkerfi sínu.

Flm.: Ásgeir Hannes Eiríksson.

Alþingi ályktar að fela utanríkisráðherra að skipa nefnd til að kanna hvernig önnur smáríki sambærileg við Ísland afla sér tekna og kynna sér jafnframt stjórnkerfi þeirra. Nefndin skili áliti fyrir lok þessa þings.

Greinargerð.

Nýjustu tíðindi af loðnuveiðum Íslendinga minna enn einu sinni á hve atvinnulíf landsmanna er einhæft. Þess vegna er aldrei brýnna en nú að finna nýjar tekjuleiðir fyrir þjóðina; hafa ekki öll eggin lengur í sömu körfunni.

Íslendingar eru stórhuga þjóð og hættir því stundum til að leita samanburðar við stórveldi heimsins í stað þess að kynna sér aðstæður hjá öðrum smærri þjóðum og ríkjum eins og Lúxemborg, Andorra, Liechtenstein, Mónakó, San Marínó, Möltu, Kípur og jafnvel Færeyjum, bresku eyjunum á Ermarsundi og ýmsum eyjum í Vestur-Indíum, eða halda lengra út í hinn stóra heim og skoða staði svo sem Hong Kong, Formósu og Singapúr. Ómaksins vert er að skoða allt þetta. Jafnframt er sjálfsagt að kynna sér stjórnkerfi þessara landa og hvort þau komist vel af með einfaldari stjórnsýslu en Íslendingar.

Íslendingar hafa áður slegist í hóp smáþjóða í Evrópu og á íþróttamóti þeirra hlutum við 21 gullverðlaun, 20 silfurpeninga og 9 brons.

Aðrar litlar þjóðir hafa margar lært fyrir löngu að ekki verður allt upp tekið sem stórþjóðirnar hafast að. Því hafa smáþjóðirnar lagað sig að aðstæðum og fært sér smæðina í nyt. Við þurfum því ekki að finna marga nýja tekjustofna fyrir íslensku þjóðina til að geta hafið nýja sókn, ef rétt er á spilum haldið, eða margar nýjar leiðir til að draga úr umfangi stjórnkerfisins með einföldun og sparnaði. Fyrsta skrefið er að litast um og safna gögnum en vinna síðan úr þeim hugmyndum sem við getum hugsanlega notað.

Fram undan eru örlagaríkir samningar við þjóðir Evrópu um sameiginlegan markað. Því er rétt að athuga strax nýjar tekjulindir og hvernig þær falla að hugmyndum manna um Evrópumarkað á meðan svigrúm er til samninga.

Þess vegna er nú lagt til að utanríkisráðherra skipi strax nefnd hæfustu manna til að kynna sér tekjuliði og stjórnsýslu hjá smáþjóðum sem eru sambærilegar við Ísland og vinna úr þeim gögnum nýjar hugmyndir sem geta komið að notum hér á landi.

Vegna þess hve hlutirnir gerast nú hratt á alþjóðlegum vettvangi er nauðsynlegt að nefndin taki til starfa nú þegar og skili áliti næsta vor fyrir lok þessa löggjafarþings.
Nýtt hús fyrir Alþingi Íslendinga Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 256

1989. – 1059 ár frá stofnun Alþingis.

112. löggjafarþing. – 214 . mál.

Sþ.

256. Tillaga til þingsályktunar um byggingu nýs húss fyrir Alþingi Íslendinga.

Flm.: Ásgeir Hannes Eiríksson.

Alþingi ályktar að reisa nýtt hús á lóð Alþingis við Vonarstræti þar sem áður stóð hús góðtemplara en nú eru bílastæði þingmanna. Nýja húsið skal í útliti vera nákvæm eftirmynd af gamla þinghúsinu við Austurvöll sem reist var árið 1881 og skulu húsin snúa bökum saman við Alþingisgarðinn.

Greinargerð.

Alþingi Íslendinga býr við nokkuð þröngan húsakost og er sjálfsagt að bæta úr því eftir efnum og ástæðum. Eðlilegt er að byggja myndarlega yfir þingheim en jafnframt ber að forðast allan óþarfa íburð, því þröngt mega sáttir sitja.

Reykjavík er heimaslóð Alþingis. Borgin er því bæði höfuðborg landsins og um leið höfuðborg allra landsmanna. Það er því mál allra landsmanna hvernig borgin okkar þrífst og dafnar, mál alþingismanna.

Gamli miðbærinn er hjarta höfuðborgarinnar. Hann er í túnfætinum á sjálfu bæjarstæði Ingólfs landnámsmanns. Þar eru auk Alþingis til húsa Dómkirkjan og Þjóðleikhúsið, Hæstiréttur og margar aðrar helstu stofnanir ríkisins. Ríkið er því langumsvifamesti húseigandinn í gamla miðbænum í Reykjavík. Alþingi er því bæði rétt og skylt að láta málefni miðbæjarins til sín taka.

Nýtt hús fyrir Alþingi á að byggja á lóðinni við Vonarstræti þar sem hús góðtemplara stóð áður en nú eru bílastæði þingmanna. Bílastæðin má vel færa niður í kjallara hússins. Í þessu húsi rúmast væntanlega öll sú starfsemi Alþingis sem nú er á hrakhólum.

Húsið verði nákvæm eftirmynd af gamla og góða þinghúsinu að utan, byggt og hlaðið á sama hátt með kringlu á bakhlið, nákvæm eftirmynd. Þannig standi húsin tvö og snúi bökum saman sitt hvoru megin við Alþingisgarðinn fallega. Garðurinn fær þarna nýtt hlutverk, að tengja saman hús Alþingis.

Bæjarstæði nýja hússins er heldur ekki af lakara taginu, við sjálfa Reykjavíkurtjörn. En Tjörnin er nú eftirsóttur reitur fyrir byggingar eins og frægt er orðið.

Bygging þessa húss er farsæl lausn á húsnæðismálum Alþingis. Flestir landsmenn geta sætt sig við lausn af þessu tagi. Þjóðfélagið er þó illa í stakk búið til að reisa nýtt hús yfir Alþingi nú og því þarf byggingin ekki að rísa fyrr en þjóðfélagið réttir aftur úr kútnum. Þangað til á Alþingi að leigja húsnæði undir starfsemi sína í miðborg Reykjavíkur.

Á sínum tíma lét Alþingi hanna og teikna risavaxið steinbákn á lóð sinni við Austurvöll. Það hús sker í augu og er slys í skipulagi. Það má ekki rísa.

Alþingi hefur skyldur að rækja í umhverfismálum ekki síður en öðrum þjóðmálum. Þess vegna verða þingmenn að velja þá leið sem veldur minnstri röskun á viðkvæmu umhverfi í miðborg höfuðstaðarins.
Könnun á aðstöðu einstaklinga með glúten-óþol Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 26

1989. – 1059 ár frá stofnun Alþingis.

112. löggjafarþing. – 26 . mál.

Sþ.

26. Tillaga til þingsályktunar um könnun á aðstöðu einstaklinga með glúten-óþol.

Flm.: Hreggviður Jónsson.

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að skipa nefnd til þess að kanna aðstöðu einstaklinga með glúten-óþol. Skal sérstaklega huga að aukakostnaði þeirra við matargerð og fæðiskostnað. Þá verði kannað með hvaða hætti einstaklingar með glúten-óþol njóti aðstoðar hins opinbera annars staðar á Norðurlöndum, svo sem með greiðslum frá almannatryggingum og hvaða skattalega meðferð þeir fá. Einnig verði kannað hvort gera megi glúten-óþol að skráningarskyldum sjúkdómi hér á landi.

Greinargerð.

Tillaga sama efnis var lögð fram á síðasta þingi en var þá ekki útrædd. Er því mál þetta endurflutt þar sem ætla má að nægur tími sé nú til að afgreiða það.

Á undanförnum árum hefur aukist tíðni sjúklinga sem greindir hafa verið með glúten-óþol. Miðað við nágrannalöndin má telja líklegt að þrisvar sinnum fleiri sjúklingar séu með glúten-óþol hérlendis en þegar hafa verið greindir, en þeir munu vera um fimmtíu. Ljóst er að sjúkdómur þessi hefur veruleg áhrif á líf þess er hann ber, líkamlega, andlega og fjárhagslega. Möguleikar einstaklinga til að standa straum af þeim aukakostnaði, er til fellur vegna sjúkdómsins, eru mjög mismunandi. Annars staðar á Norðurlöndum er talið að fjórum til fimm sinnum dýrara sé að útbúa mat fyrir fólk með glúten-óþol og vitað er að yfirvöld í Skandinavíu hafa tekið tillit til þessa mikla kostnaðar sem sjúklingar með glúten-óþol verða að bera. Nauðsynlegt er að fá gleggri mynd af stöðu þessa hóps í nágrannalöndunum og hér á landi og því ástæða til að kanna hvort ekki sé rétt að gera sjúkdóminn skráningarskyldan hérlendis.
Varnir gegn mengun frá fiskeldi Nefndarálit - þingskjal nr. 298

1989. – 1059 ár frá stofnun Alþingis.

112. löggjafarþing. – 3 . mál.

Sþ.

298. Nefndarálit um till. til þál. um varnir gegn mengun frá fiskeldi.

Frá félagsmálanefnd.

Nefndin hefur fjallað um tillöguna og sendi hana til umsagnar. Svör bárust frá eftirtöldum aðilum: dýralækni fisksjúkdóma, eiturefnanefnd, fisksjúkdómanefnd, Landssambandi fiskeldis- og hafbeitarstöðva, Líffræðifélagi Íslands, Líffræðistofnun Háskólans, Lyfjaeftirliti ríkisins, lyfjanefnd, Náttúruverndarráði, Skipulagi ríkisins, Veiðimálastofnun, Vinnueftirliti ríkisins og yfirdýralækni. Einnig fylgdu með þingsályktunartillögunni skrifleg svör þriggja ráðherra á 112. löggjafarþingi, þ.e. heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra, samgönguráðherra og landbúnaðarráðherra.

Flestir umsagnaraðilar, sem tjáðu sig um efni tillögunnar, telja þörf á að mótaðar verði samræmdar reglur um kröfur varðandi starfsleyfi fyrir fiskeldisstöðvar. Nokkrir telja þörf á lagasetningu í því sambandi. Landssamband fiskeldis- og hafbeitarstöðva, Líffræðifélag Íslands, Líffræðistofnun Háskólans og Náttúruverndarráð fjalla m.a. um stofnablöndun (erfðamengun) í umsögnum sínum. Nefndin telur að þetta atriði þurfi að rannsaka nánar, ekki síst þar eð skoðanir eru skiptar um umfang og áhrif slíkrar stofnablöndunar.

Nefndin tekur undir meginefni tillögunnar um að móta þurfi samræmdar reglur um starfsleyfi fyrir fiskeldisstöðvar. Hins vegar telur nefndin rétt að athugað verði hvort þörf sé á sérstakri lagasetningu og þá einnig varðandi stofnablöndun (erfðamengun).

Nefndin flytur á sérstöku þingskjali breytingartillögu við málið og mælir með samþykkt tillögunnar svo breyttrar.

Alþingi, 12. des. 1989.

Hjörleifur Guttormsson,

form., frsm.

Rannveig Guðmundsdóttir,

fundaskr.

Guðni Ágústsson.

Birgir Ísl. Gunnarsson.

Kristinn Pétursson.

Alexander Stefánsson.

Anna Ólafsdóttir Björnsson.
Varnir gegn mengun frá fiskeldi Breytingartillaga - þingskjal nr. 299

1989. – 1059 ár frá stofnun Alþingis.

112. löggjafarþing. – 3 . mál.

Sþ.

299. Breytingartillaga við till. til þál. um varnir gegn mengun frá fiskeldi.

Frá félagsmálanefnd.

Tillgr. orðist svo:

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að móta samræmdar reglur um starfsleyfi fyrir fiskeldisstöðvar og um eftirlit og rannsóknir á mengunarhættu frá þeim. Jafnframt verði athugað hvort þörf sé á lagasetningu vegna mengunar frá fiskeldi.
Tæknifrjóvganir Nefndarálit - þingskjal nr. 300

1989. – 1059 ár frá stofnun Alþingis.

112. löggjafarþing. – 152 . mál.

Sþ.

300. Nefndarálit um till. til þál. um tæknifrjóvganir.

Frá félagsmálanefnd.

Nefndin hefur rætt tillöguna og sendi hana til umsagnar landlæknis og Tryggingastofnunar ríkisins (tryggingaráðs). Mæla báðir þessir aðilar með samþykkt tillögunnar.

Þá hafði nefndin samband við Ólaf W. Stefánsson, formann nefndar sem skipuð var 28. júlí 1986 vegna ályktunar Alþingis frá 25. mars 1986 um réttaráhrif tæknifrjóvgana. Hlé hefur orðið á starfi þeirrar nefndar, en á vegum hennar hefur verið aflað gagna um stöðu mála, m.a. í nágrannalöndum, og álitaefni sem komið gætu að gagni við undirbúning að lagasetningu.

Með hugtakinu „tæknifrjóvgun“ er átt við bæði tæknisæðingu og glasafrjóvgun.

Ráðgert er að hefja á árinu 1990 glasafrjóvgun á Landspítalanum, en frá ársbyrjun 1988 hefur verið í gildi samningur til þriggja ára milli Tryggingastofnunar og Bourn Hall Clinic á Englandi um að Íslendingar geti leitað þangað um glasafrjóvganir. Með tilkomu aðstöðu hérlendis má búast við að þeim fjölgi til muna sem leita eftir tæknifrjóvgun. Af þeim sökum m.a. telur nefndin æskilegt að hraðað verði lagasetningu og undirbúningi að reglum um tæknifrjóvganir og að frumvarp um það efni verði lagt fyrir Alþingi eigi síðar en haustið 1990.

Nefndin mælir með samþykkt tillögunnar með breytingu sem tillaga er um á sérstöku þingskjali.

Alþingi, 12. des. 1989.

Hjörleifur Guttormsson,

form., frsm.

Rannveig Guðmundsdóttir,

fundaskr.

Guðni Ágústsson.

Birgir Ísl. Gunnarsson.

Kristinn Pétursson.

Alexander Stefánsson.

Anna Ólafsdóttir Björnsson.
Tæknifrjóvganir Breytingartillaga - þingskjal nr. 301

1989. – 1059 ár frá stofnun Alþingis.

112. löggjafarþing. – 152 . mál.

Sþ.

301. Breytingartillaga við till. til þál. um tæknifrjóvganir.

Frá félagsmálanefnd.

Tillgr. orðist svo:

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að leggja hið fyrsta fyrir Alþingi frumvarp til laga um tæknifrjóvganir, m.a. að því er varðar réttarstöðu og tryggingamál þeirra sem hlut eiga að máli.
Varnir gegn mengun frá fiskeldi Þingsályktun - þingskjal nr. 317

112. löggjafarþing 1989–1990.

Nr. 2/112.

Þskj. 317 - 3. mál.

Þingsályktun um varnir gegn mengun frá fiskeldi.

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að móta samræmdar reglur um starfsleyfi fyrir fiskeldisstöðvar og um eftirlit og rannsóknir á mengunarhættu frá þeim. Jafnframt verði athugað hvort þörf sé á lagasetningu vegna mengunar frá fiskeldi.

Samþykkt á Alþingi 14. desember 1989.
Tæknifrjóvganir Þingsályktun - þingskjal nr. 318

112. löggjafarþing 1989–1990.

Nr. 1/112.

Þskj. 318 - 152. mál.

Þingsályktun um tæknifrjóvganir.

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að leggja hið fyrsta fyrir Alþingi frumvarp til laga um tæknifrjóvganir, m.a. að því er varðar réttarstöðu og tryggingamál þeirra sem hlut eiga að máli.

Samþykkt á Alþingi 14. desember 1989.
Samræming opinbers ferðakostnaðar Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 374

1989. – 1059 ár frá stofnun Alþingis.

112. löggjafarþing. – 243 . mál.

Sþ.

374. Tillaga til þingsályktunar um að samræma opinberan ferðakostnað.

Flm.: Ásgeir Hannes Eiríksson.

Alþingi ályktar að fela fjármálaráðherra að láta samræma opinberan ferðakostnað hjá fulltrúum ríkisins. Verkinu skal lokið fyrir þingbyrjun haustið 1990.

Greinargerð.

Fljótt á litið sýnist ekki vera mikið samræmi í ferðalögum á vegum hins opinbera og veldur það oft misskilningi og jafnvel tortryggni. Þess vegna er rétt að samræma hið fyrsta öll opinber ferðalög og setja um þau fastmótaðar reglur.

Í fyrsta lagi þarf að tryggja að opinberir erindrekar, hverju nafni sem nefnast í stjórnsýslunni, ferðist jafnan á hagkvæmasta hátt. Jafnan séu t.d. keyptir hagstæðustu flugfarmiðar. Þá er sjálfsagt að leita samninga á ferðamarkaðinum um hæsta mögulegan afslátt á farseðlum með hliðsjón af fjölda af keyptum miðum á hverju ári.

Í öðru lagi verður að samræma gistingu opinberra stjórnsýslumanna á ferð um önnur lönd á kostnað ríkissjóðs. Ákveðið þak verði sett á gistikostnað á sólarhring og ekki greitt umfram það. Einnig verði leitað samninga um mesta mögulegan afslátt á gistingu hjá gistihúsum sem hlut eiga að máli.

Í þriðja lagi verður að koma fastri reglu á greiðslur dagpeninga ef þeirra gerist þá lengur þörf. Tryggja verður að opinberir ferðalangar safni ekki í sjóði á ferðalögum og þau verði þannig að tekjulind. Það er óeðlilegur máti og mun ýta undir frekari ferðir á vegum hins opinbera.

Síðast en ekki síst verður að skoða og meta þörfina fyrir ferðir til útlanda á vegum ríkisins með hliðsjón af vaxandi tækni í samskiptum á milli landa. Tölvubúnaður og fax-sendingar eru að ryðja sér til rúms og eldri tegundir samskipta eru á undanhaldi. Með því hlýtur að draga úr þörfinni fyrir ferðalög af þessu tagi.

Þá er rétt að athuga ferðir innan lands, en þar virðast vera að komast á nokkuð góðar reglur. Þó má sjálfsagt athuga betur um afslátt á ferðum og gistingu með hliðsjón af umfangi viðskipta ríkisins.

Þannig er sjálfsagt að bjóða út þá þætti sem hægt er svo sem aðkeyptan akstur o.fl. Eðlilegt er að versla við ferðaskrifstofur á almennum markaði.
Skilgreining á bankarekstri Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 389

1989. – 1059 ár frá stofnun Alþingis.

112. löggjafarþing. – 247 . mál.

Sþ.

389. Tillaga til þingsályktunar um nánari skilgreiningu á bankarekstri.

Flm.: Ásgeir Hannes Eiríksson.

Alþingi ályktar að fela viðskiptaráðherra að undirbúa frumvarp til laga um breytingar á lögum um viðskiptabanka, nr. 86/1985, og sparisjóði, nr. 87/1985, með það að markmiði að skilgreina og þrengja verksvið banka og sparisjóða þannig að þeir hætti að stunda aðra starfsemi en þá sem er í eðli sínu hrein bankastarfsemi. Þá verði bönkum og sparisjóðum ekki heldur heimilt að eiga að öllu leyti eða hluta fyrirtæki eða félög sem stunda annan rekstur. Viðskiptaráðherra leggi frumvarpið fram í upphafi þings haustið 1990.

Greinargerð.

Í nútímaþjóðfélagi vaxa viðskipti með peninga hröðum skrefum. Verksvið banka og sparisjóða er skilgreint í lögum og jafnframt verndað þannig að ekki er heimilt að stofna til bankareksturs án leyfis ráðherra. Þá er rekstur banka að færast yfir á hendur einstaklinga í auknum mæli og þar með ber ríkissjóður ekki lengur ábyrgð á honum. Því er rangt að íþyngja bönkum með öðrum og óskyldum rekstri.

Bankar og sparisjóðir eiga að verja óskiptum höfuðstóli sínum til að lána fólkinu og atvinnulífinu í landinu. Þeir eiga ekki að nota hann til að standa straum af óskyldum kostnaði eða bera uppi annan rekstur með þeirri hættu sem því fylgir. Þannig er frekar hægt að lækka vextina og bjóða ódýrari lán en ella. Lán sem atvinnulífið ræður við að borga. Það er hlutverk banka og sparisjóða.

Bankar og sparisjóðir eiga heldur ekki að stunda rekstur sem einstaklingar og félög þeirra og fyrirtæki geta auðveldlega annast. Dæmi: Mötuneyti, prentsmiðjur, lögfræðiþjónusta, innheimtustofur og önnur starfsemi. Þannig geta myndast bæði viðskiptahringir og óheilbrigð samkeppni.

Það er heldur ekki eðlilegt að bankar og sparisjóðir eigi að öllu leyti eða að hluta fyrirtæki sem fást við annan rekstur en bankastarfsemi. Dæmi: Greiðslukortafyrirtæki, verðbréfasölur, kaupleigur, fjármögnunarfirmu og annars konar rekstur. Bankar og sparisjóðir eiga ekki að keppa við fyrirtækin sem þurfa að leita til þeirra með fyrirgreiðslu og almenna bankaþjónustu. Þar með safnast líka of mikil umsvif á of fáar hendur.

Þá er það ekki hlutverk banka og sparisjóða að eiga og hafa með höndum bókasöfn, orlofshús, laxveiðiár og ýmsa aðra óskylda hluti. Þess vegna er rétt að skilgreina bankarekstur í þrengstu merkingu og breyta þannig lögum um banka og sparisjóði.

Á sama hátt á hið opinbera ekki að keppa við bankakerfið um þjónustu með peninga. Því er rétt að kanna hvort viðskiptabankar og sparisjóðir eigi ekki að taka við gjaldheimtum og öllum opinberum sjóðum á borð við Byggingarsjóð ríkisins, Lánasjóð íslenskra námsmanna og aðra sjóði sem hingað til hafa haldið úti eigin afgreiðslu með þeirri yfirbyggingu sem því fylgir. Enda er það hagræðing fyrir fólkið að afgreiða þessi lán í bönkum og sparisjóðum hringinn í kringum landið og auðvelt fyrir bankakerfið að annast þessa þjónustu.

Þessi þingsályktunartillaga er flutt í samfloti við tillögu um að bankar og sparisjóðir annist alla opinbera sjóði og innheimtu.