arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Ráðuneyti lífeyris, almannatrygginga og vinnumarkaðsmála Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 291

122. löggjafarþing 1997–98.

Þskj. 291 – 246. mál.

Tillaga til þingsályktunar um ráðuneyti lífeyris, almannatrygginga og vinnumarkaðsmála.

Flm.: Steingrímur J. Sigfússon.

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að kanna hvort rétt sé að færa saman undir eitt ráðuneyti málefni lífeyrissjóða og lífeyrissparnaðar, almannatrygginga, félagslegrar fram færslu og vinnumarkaðsmála, a.m.k. það sem lýtur að atvinnuleysisbótum og málefnum at vinnulausra. Sérstaklega verði hugað að kostum þess og göllum að gera slíka breytingu á verkaskiptingu innan Stjórnarráðsins með hliðsjón af þörfum fyrir samræmingu á þessu sviði.

Greinargerð.

Ljóst er að veruleg skörun er á verksviði ráðuneyta í málum er snerta lífeyristryggingar, almannatryggingar, stuðning við atvinnulausa, framfærslustuðning sveitarfélaga o.fl. Sam spil þessara þátta við skattkerfið og tekjutenging bótaliða innan og utan skattkerfisins er margþætt og flókið mál. Það er skoðun flutningsmanns að eitt af því sem hefur staðið löngu tímabærri endurskoðun og samræmingu á þessu sviði fyrir þrifum sé óheppileg verkaskipting eða öllu heldur dreifing þessa málaflokks innan Stjórnarráðsins.

Til greina kemur að stofna nýtt ráðuneyti sem tæki við verkefnum á þessu sviði frá fjár málaráðuneyti, heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneyti og félagsmálaráðuneyti eða að færa þessi mál öll saman til eins af ráðuneytunum, t.d. félagsmálaráðuneytisins. Heilbrigðisráðu neytið er þegar fyrirferðarmikið og ekki er að öllu leyti heppilegt að almannatryggingar séu jafnframt vistaðar þar. Það sama gildir um fjármálaráðuneytið.

Sameining þessa mikilvæga en um leið vandasama málaflokks í eitt ráðuneyti ætti að auð velda samræmingu löggjafar og stjórnsýslu á þessu sviði en á því er mikil þörf, ekki síst með tilliti til sívaxandi umfangs málaflokksins.
Reglur um ólaunuð leyfi starfsmanna ríkisins Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 296

122. löggjafarþing 1997–98.

Þskj. 296 – 251. mál.

Tillaga til þingsályktunar um setningu reglna um ólaunuð leyfi starfsmanna ríkisins frá störfum.

Flm.: Rannveig Guðmundsdóttir, Svavar Gestsson, Kristín Ástgeirsdóttir,

Sigríður A. Þórðardóttir, Valgerður Sverrisdóttir.

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að láta semja reglur um leyfi starfsmanna frá störfum í ríkisþjónustu þegar þeir taka tímabundið við öðrum störfum, svo sem hjá alþjóðastofn unum sem Ísland er aðili að eða kjörnum trúnaðarstörfum. Í reglunum verði m.a. tekið fram hvenær starfsmenn eigi rétt til þess að fá ólaunað leyfi frá störfum, hvernig reikna skuli leyf istímann til starfsaldurs, annarra réttinda og mats á starfshæfni og hver sé réttur starfsmanns til fyrra starfs eftir að leyfi lýkur.

Greinargerð.

Á hverju ári fær nokkur fjöldi ríkisstarfsmanna leyfi frá störfum, ýmist án launa eða að einhverju leyti á launum. Í fyrra tilvikinu er oft um að ræða starfsmenn sem ráða sig tíma bundið til starfa, t.d. á vegum alþjóðastofnana sem Ísland á aðild að, en í síðara tilvikinu t.d. fólk sem fær leyfi frá störfum til þess að afla sér framhaldsmenntunar er síðan nýtist því í áframhaldandi störfum fyrir ríkið.

Í tillögunni er lagt til að reglur verði settar sem kveða á um réttarstöðu starfsmanna og er eðlilegt að um þær reglur verði haft samráð við samtök ríkisstarfsmanna.

Í ljósi tilvika sem upp hafa komið er nauðsynlegt að setja skýrar reglur um hvaða réttindi starfsmenn ávinna sér eða tapa með því að fá launalaust leyfi og hver sé réttur þeirra til þess að taka á ný við fyrra starfi þegar leyfi frá störfum lýkur. Nauðsynlegt er að eyða óvissu sem upp er komin um þetta efni og valdið getur því að hæfir einstaklingar fáist ekki til þess að taka að sér tímabundin störf erlendis. Störf íslenskra starfsmanna á erlendum vettvangi geta verið íslenskum hagsmunum til framdráttar um leið og þeir afla sér verðmætrar þekkingar til áframhaldandi starfa í opinberri þágu.

Mikilvægt er að um þessi leyfi séu skýrar reglur þannig að starfsmanni sé kunnugt um rétt sinn áður en hann sækir um slíkt leyfi. Benda má á að í lögum um þingfararkaup alþingis manna og þingfararkostnað frá árinu 1995 er í 4. gr. kveðið á um rétt alþingismanns til leyfis frá opinberu starfi sem hann gegnir þegar hann er kjörinn til Alþingis.
Úttekt á fjárhagsvanda Háskóla Íslands Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 339

122. löggjafarþing 1997–98.

Þskj. 339 – 270. mál.

Tillaga til þingsályktunar um úttekt á fjárhagsvanda Háskóla Íslands og gerð áætlunar til stuðnings rannsókna- og vís indastarfsemi háskólans.

Flm.: Arnþrúður Karlsdóttir.

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að láta gera úttekt á fjárhagsvanda Háskóla Íslands. Jafnframt verði gerð a.m.k. fimm ára áætlun til stuðnings rannsókna- og vísindastarfsemi háskólans.

Greinargerð.

Forráðamenn Háskóla Íslands hafa leitað til Alþingis og óskað eftir auknu fjárframlagi til handa háskólanum vegna verulegs fjárskorts sem hefur haft lamandi áhrif á starfsemi hans. Óþarft er að fjölyrða um slæm áhrif þess að stærsta háskólastofnun landsins sé höfð í fjársvelti.

Í skýrslu OECD frá árinu 1993 kemur fram að fjárframlög Íslendinga til háskólamennt unar eru mun minni en hjá nágrannaþjóðum. Aðeins 0,7% af þjóðartekjum er varið til mála flokksins en Bandaríkamenn verja til hans 2,5% af þjóðartekjum sínum. Í skýrslunni er þess jafnframt getið að Íslendingar skipi sér á bekk með Tyrkjum, Hollendingum, Japönum og Ítölum með minnstu fjárframlög til menntamála.

Mikilvægt er að við Íslendingar stöndum hvað menntun varðar jafnfætis þeim löndum sem við sækjum gjarna framhaldsnám til, svo sem annarra Norðurlanda, Bretlands og Banda ríkjanna. Ef stjórnvöld bregðast ekki við framangreindum staðreyndum er full ástæða til að óttast að við missum úr landi hæfa einstaklinga og sömuleiðis að fólk skili sér ekki heim að námi loknu.

Því er nauðsynlegt að úttekt verði gerð á ríkisframlögum til uppbyggingar Háskóla Ís lands með tilliti til menntunar, mannauðar og framleiðni.
Goethe-stofnunin í Reykjavík Nefndarálit - þingskjal nr. 372

122. löggjafarþing 1997–98.

Þskj. 372 – 256. mál.

Nefndarálit um till. til þál. um Goethe-stofnunina í Reykjavík.

Frá utanríkismálanefnd.

Nefndin hefur fjallað um tillöguna og fengið á sinn fund Helga Ágústsson ráðuneytisstjóra og Guðna Bragason frá utanríkisráðuneytinu.

Ríkisstjórnin hefur haft samband við þýsk stjórnvöld í því skyni að fá þau til að endurskoða ákvörðun um að loka Goethe-stofnuninni í Reykjavík. Meðal annars hefur utanríkisráðherra sent hinum þýska starfsbróður sínum bréf þar að lútandi. Nefndin styður þessi tilmæli ríkis stjórnarinnar. Breytingartillaga nefndarinnar lýtur að orðalagi en er ekki efnisleg.

Gunnlaugur M. Sigmundsson gerir fyrirvara um málið sem felst í því að hann telur eðlilegt að á sama tíma og íslensk stjórnvöld þrýsta á um að þýsk stjórnvöld haldi áfram rekstri Goethe-stofnunar í Reykjavík lýsi þau sig jafnframt reiðubúin til að taka þátt í þeim kostnaði sem af því hlýst.

Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt með þeirri breytingu sem gerð er tillaga um á sérstöku þingskjali.

Alþingi, 19. nóv. 1997.

Geir H. Haarde,

form.

Tómas Ingi Olrich,

frsm.

Össur Skarphéðinsson.

Siv Friðleifsdóttir.

Lára Margrét Ragnarsdóttir.

Árni R. Árnason.

Svavar Gestsson.

Gunnlaugur M. Sigmundsson,

með fyrirvara.

Kristín Ástgeirsdóttir.
Goethe-stofnunin í Reykjavík Breytingartillaga - þingskjal nr. 373

122. löggjafarþing 1997–98.

Þskj. 373 – 256. mál.

Breytingartillaga við till. til þál. um Goethe-stofnunina í Reykjavík.

Frá utanríkismálanefnd.

Tillögugreinin orðist svo:

Alþingi ályktar, með hliðsjón af hinum góðu samskiptum Íslands og Þýskalands, að lýsa yfir stuðningi við þau tilmæli ríkisstjórnarinnar til þýskra stjórnvalda að tryggja að Goethe-stofnunin í Reykjavík verði starfrækt áfram.

Jafnframt hvetur Alþingi ríkisstjórnina til að stuðla að því að af Íslands hálfu verði aukin kynning á íslenskri menningu í Þýskalandi.
Goethe-stofnunin í Reykjavík Þingsályktun - þingskjal nr. 381

122. löggjafarþing 1997–1998.

Nr. 1/122.

Þingskjal 381 - 256. mál.

Þingsályktun um Goethe-stofnunina í Reykjavík.

Alþingi ályktar, með hliðsjón af hinum góðu samskiptum Íslands og Þýskalands, að lýsa yfir stuðningi við þau tilmæli ríkisstjórnarinnar til þýskra stjórnvalda að tryggja að Goethe-stofnunin í Reykjavík verði starfrækt áfram.

Jafnframt hvetur Alþingi ríkisstjórnina til að stuðla að því að af Íslands hálfu verði aukin kynning á íslenskri menningu í Þýskalandi.

Samþykkt á Alþingi 20. nóvember 1997.
Landafundir Íslendinga Nefndarálit - þingskjal nr. 412

122. löggjafarþing 1997–98.

Þskj. 412 – 12. mál.

Nefndarálit um till. til þál. um að minnast landafunda Íslendinga.

Frá utanríkismálanefnd.

Nefndin hefur fjallað um tillöguna og fengið á sinn fund Ólaf Davíðsson, ráðuneytisstjóra forsætisráðuneytisins, og Helga Ágústsson, ráðuneytisstjóra utanríkisráðuneytisins. Ólafur gerði grein fyrir starfi á vegum ríkisstjórnarinnar til undirbúnings því hvernig landafunda Ís lendinga verði minnst árið 2000.

Nefndin fagnar því að hafinn er undirbúningur að því að minnast landafunda Íslendinga í Vesturheimi. Með hliðsjón af þeim upplýsingum sem fram komu í máli ráðuneytisstjóranna, þar sem greint var frá ákvörðun um stofnun sérstakrar nefndar og fjölmörgum hugmyndum sem eru á döfinni, telur utanríkismálanefnd að þessi mál séu þegar í eðlilegum farvegi undir forustu ríkisstjórnarinnar. Ljóst er að styðja þarf kynningarverkefni í Norður-Ameríku en einnig má benda á hugmyndir um endurreisn Eiríksbæjar í Dalasýslu og Þjóðhildarkirkju í Brattahlíð á Grænlandi og áform um Vínlandssafn í Búðardal, auk annarra verkefna og hug mynda.

Með vísan til þessa leggur nefndin til að tillögunni verði vísað til ríkisstjórnarinnar.

Gunnlaugur M. Sigmundsson, Lára Margrét Ragnarsdóttir og Siv Friðleifsdóttir voru fjar verandi við afgreiðslu málsins.

Alþingi, 3. des. 1997.

Geir H. Haarde,

form., frsm.

Össur Skarphéðinsson.

Árni R. Árnason.

Tómas Ingi Olrich.

Kristín Ástgeirsdóttir.

Svavar Gestsson.
Frestun á fundum Alþingis Þingsályktun - þingskjal nr. 701

122. löggjafarþing 1997–1998.

Nr. 2/122.

Þingskjal 701 - 384. mál.

Þingsályktun um samþykki til frestunar á fundum Alþingis samkvæmt 1. mgr. 23. gr. stjórnarskrárinnar.

Alþingi ályktar að veita samþykki til þess að fundum þingsins verði frestað frá 20. desember 1997 til 27. janúar 1998.

Samþykkt á Alþingi 20. desember 1997.
Atvinnusjóður kvenna Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 72

122. löggjafarþing 1997–98.

Þskj. 72 – 72. mál.

Tillaga til þingsályktunar um atvinnusjóð kvenna.

Flm.: Drífa Hjartardóttir, Arnbjörg Sveinsdóttir.

Alþingi ályktar að fela félagsmálaráðherra að skipa nefnd sem endurskoði og geri tillögur um framhald á starfi atvinnusjóðs kvenna.

Félagsmálaráðherra skipi tvo nefndarmenn, Byggðastofnun einn og Kvenfélagasamband Íslands einn og einn komi úr hópi atvinnuráðgjafa.

Greinargerð.

Árið 1989 var gerð úttekt á atvinnumálum kvenna á landsbyggðinni. Í þeirri könnun kom í ljós að þörf var á að styrkja konur sérstaklega til að koma sér upp eigin atvinnurekstri sem jafnframt veitti öðrum konum atvinnu. Frá árinu 1991 hefur félagsmálaráðherra veitt 20 millj. kr. á ári til styrktar atvinnumálum kvenna. Styrkur úr atvinnusjóði kvenna hefur án efa komið mörgum konum vel og styrkt búsetu á landsbyggðinni. Nú síðari ár hafa konur á höfuðborgarsvæðinu einnig fengið styrki úr sjóðnum.

Enginn vafi er á því að þessir styrkir hafa farið til góðra mála og hafa nýst vel til að styrkja atvinnu kvenna. Á vegum Vinnumálastofnunar er nú unnið að úttekt á árangri þeirra styrkja sem veittir hafa verið til kvenna á vegum sjóðsins. Enn er mikil þörf, en síðan sjóðurinn hóf störf hafa ýmsar aðstæður breyst, bæði hvað varðar atvinnu- og byggðaþróun. Með tilliti til þess er rétt að endurmeta úthlutunarreglur sjóðsins.

Gera þarf úttekt á því hvernig styrkir úr sjóðnum hafa verið nýttir og hvort ástæða sé til að endurskoða reglur. Einnig þarf að skoða samspil atvinnusjóðs kvenna og annarra sjóða og atvinnuþróunarverkefna.
Endurvinnsla á pappír Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 1085

122. löggjafarþing 1997–98.

Þskj. 1085 – 629. mál.

Tillaga til þingsályktunar um átak til endurvinnslu og endurnýtingar á pappír.

Flm.: Árni R. Árnason, Ísólfur Gylfi Pálmason.

Alþingi ályktar að fela umhverfisráðherra að beita sér fyrir átaksverkefni um endur vinnslu og endurnýtingu pappírs sem fellur til hér á landi.

Greinargerð.

Lagt er til að umhverfisráðherra verði falið að undirbúa og hrinda í framkvæmd átaks verkefni sem hafi það að markmiði að hafin verði endurvinnsla pappírs sem til fellur hér á landi til nýtingar innanlands.

Að undanförnu hefur farið fram mikil almenn umræða um umhverfismál og stöðu þeirra hér á landi. Einkum hefur athyglinni verið beint að útstreymi gróðurhúsalofttegunda enda skammt liðið frá lokum loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna í Kyoto. Flutningsmönnum sýnist hins vegar full ástæða til að athyglinni verði einnig beint að öðrum þáttum þessa víð feðma málaflokks.

Í opinberum gögnum hefur komið fram að hérlendis falli árlega til pappír sem nemi um 30 þús. tonnum. Af upplýsingum OECD um pappírsnotkun okkar Íslendinga og nokkurra grannþjóða okkar á síðustu árum má draga þá ályktun að hún kunni að fara vaxandi hér á landi. Sérstaka athygli vekur að litlum hluta notaðs pappírs er safnað til endurnýtingar hérlendis, eða einungis um 30% þess sem til fellur. Hlutfallið er miklu hærra hjá flestum grannþjóðum okkar og er t.d. yfir 40% í Finnlandi, Svíþjóð og Þýskalandi. Eina leiðin til að pappír verði safnað og verð fáist fyrir hann sem hráefni til endurvinnslu er og hefur verið að senda hann utan. Verðið sem þannig fæst er nú of lágt til að söfnun og flutningur borgi sig. Þá er einnig umhugsunarvert að sá litli hluti pappírs sem safnað er hér á landi fer alls ekki allur til endurvinnslu og endurnýtingar. Mikill hluti hans er ýmist urðaður eða brenndur án þess að orkan frá brennslunni sé nýtt.

Af framansögðu draga flutningsmenn þá ályktun að auka megi söfnun pappírs sem til fell ur hér á landi og þó einkum að tryggja megi að stærri hluti hans verði endurunninn og endur nýttur. Flutningsmenn telja ástæðu til að athugað verði hvort endurvinnsla pappírs hér á landi geti orðið arðbær. Því leggja flutningsmenn til að:

- Greitt verði fyrir athugunum á tæknilegum og fjárhagslegum forsendum söfnunarkerfis og endurvinnsluverksmiðju.

- Hvatt verði til söfnunar og skila. Opinberar stofnanir hafi forgöngu um að flokka og safna pappír til endurvinnslu. Þessu má koma á með fyrirmælum stjórnvalda. Leggja flutningsmenn til að athugað verði hvort til þess þurfi lagaboð eða hvort einfaldari fyrir mæli dugi til. Slík fyrirmæli voru í gildi í Danmörku um nokkurt árabil.

- Athugað verði hvort rétt væri að banna urðun og brennslu endurvinnanlegs pappírs eða endurnýtanlegra efna almennt.
Skattlagning framlaga úr kjaradeilusjóðum Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 1087

122. löggjafarþing 1997–98.

Þskj. 1087 – 631. mál.

Tillaga til þingsályktunar um skattlagningu framlaga úr kjaradeilusjóðum.

Flm.: Sigríður Jóhannesdóttir, Svavar Gestsson, Steingrímur J. Sigfússon.

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að skipa nefnd til að kanna hvernig breyta eigi skattalögum til að framlög úr kjaradeilusjóðum verkalýðsfélaga verði ekki tvísköttuð eins og nú. Í nefndinni eigi sæti fulltrúar verkalýðshreyfingar og stjórnvalda og skili hún áliti fyrir 1. október 1998.

Greinargerð.

Á undanförnum missirum hefur nokkuð borið á því að einstaklingar sem fengið hafa framlög úr kjaradeilusjóðum hafa leitað réttar síns fyrir dómstólum vegna meintrar tvískött unar þeirra. Ljóst er að framlög launþega í kjaradeilusjóði eru hluti af félagsgjöldum við komandi og eru meðhöndluð sem laun og skattlögð samkvæmt því. Þegar launþegi fær fram lag úr kjaradeilusjóði sem hann hefur áður greitt í af launum sínum er það framlag skattlagt eins og launatekjur og er það því tvískattað.

Flutningsmenn telja þetta mikið óréttlæti og leggja til að kannað verði hvernig ráða megi bót á þessu. Virðast einkum tvær leiðir koma til greina, annars vegar að breyta lögum um tekjuskatt og eignarskatt á þann veg að framlög úr kjaradeilusjóðum séu sérstaklega undan þegin skatti eða hins vegar að undanþiggja sjálf framlögin í kjaradeilusjóðina skatti. Það væri sams konar aðferð og viðhöfð er við greiðslur í lífeyrissjóði en þær eru nú undanþegnar skatti. Var sú breyting gerð til þess að koma í veg fyrir tvísköttun lífeyrisgreiðslna. Virðist eðlilegt að líta á framlög úr kjaradeilusjóðum á sama hátt.
Réttarstaða fólks í óvígðri sambúð Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 1119

122. löggjafarþing 1997–98.

Þskj. 1119 – 646. mál.

Tillaga til þingsályktunar um réttarstöðu fólks í óvígðri sambúð.

Flm.: Ólafur Örn Haraldsson.

Alþingi ályktar að fela félagsmálaráðherra að skipa nefnd til þess að bæta réttarstöðu fólks í óvígðri sambúð þannig að uppfylli það ákveðin skilyrði njóti það sömu réttarstöðu og hjón. Nefndin hafi það jafnframt að leiðarljósi að styrkja hina hefðbundnu kjarnafjölskyldu félags lega, efnahagslega og réttarfarslega.

G r e i n a r g e r ð .

Samfélagið er sífellt að breytast og eitt af hlutverkum laga er að endurspegla sem best samfélagsskipan og marka leikreglur þess. Hjónaband er það sambýlisform sem hefur verið viðurkennt í aldanna rás. Undanfarið hefur það sambýlisform að skrá sig í sambúð orðið algengara og í mörgum tilfellum giftast sambýlisaðilar ekki.

Réttarstaða einstaklinga í skráðri sambúð hefur breyst og í raun verið að festast í sessi með viðurkenningu á ýmsum sviðum. Almannatryggingakerfið skilgreinir einstaklinga í sambúð sem hafa átt lögheimili á sama stað í eitt ár svipað og um gifta einstaklinga væri að ræða. Hjá skattyfirvöldum á sambýlisfólk sama rétt og hjón eftir eins árs sambúð eða ef það á barn saman.

Ekki er sérstaklega tekið á réttindum hjóna í sérstökum lögum heldur er kveðið á um þau í ýmsum lagabálkum.

Alvarlegasti munurinn á milli fólks í skráðri sambúð og giftra birtist í erfðalögum, þ.e. um gagnkvæman erfðarétt. Fólk skráð í sambúð á samkvæmt þeim lögum ekki rétt til arfs ef annað þeirra fellur frá. Dæmi eru um að einstaklingar hafi eftir langa sambúð staðið uppi með mjög takmarkaðan erfðarétt við fráfall sambúðaraðila. Einnig þarf að endurskoða trygginga skilmála sem geta mismunað fólki eftir sambúðarformi. Dæmi um slíkt kom fram í fjölmiðlum þegar ungur maður á einu varðskipa okkar lést og sambýliskona hans stóð uppi ásamt tveimur börnum með takmarkaðan rétt gagnvart hans tryggingum.
Loftpúðar í bifreiðum Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 1121

122. löggjafarþing 1997–98.

Þskj. 1121 – 648. mál.

Tillaga til þingsályktunar um loftpúða í bifreiðum.

Flm.: Ólafur Örn Haraldsson, Guðni Ágústsson, Hjálmar Árnason .

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að vinna að því að veittur verði afsláttur af vöru gjaldi bifreiða sem búnar eru sérstökum loftpúðum í öryggisskyni.

Greinargerð.

Loftpúðar í bifreiðar voru fundnir upp í Bandaríkjunum fyrir meira en 50 árum. Hugmynd in var síðan endurvakin á síðasta áratug er Bandaríkjamenn hófu að leita nýrra leiða til að draga úr afleiðingum alvarlegra umferðarslysa. Evrópskir bílaframleiðendur fóru á sama tíma að huga að því hvernig hægt væri að stemma stigu við fjölgun hálsáverka sem leiddi af almennari notkun öryggisbelta og hófu í framhaldi af því að þróa loftpúðakerfið.

Í stuttu máli virka loftpúðarnir þannig að bak við fremri stuðara eða á öðrum hentugum stað eru skynjarar sem bregðast við árekstri. Yfirleitt er miðað við árekstur sem verður á meiri hraða en 20–30 km á klst. Púðinn, sem komið er fyrir í stýri bílsins, er blásinn upp með gasi og fyllist hann á u.þ.b. 0,02 sek. eða í tæka tíð til að taka við högginu sem verður þegar höfuð ökumannsins skellur á stýri bílsins. Til þess að forða því að höfuð ökumannsins kastist til baka þegar það lendir á púðanum byrjar gasið að leka úr honum strax eftir að hann hefur fyllst. Tilraunir hafa sýnt að púðarnir bregðast nánast aldrei, þeir fyllast nær undantekn ingarlaust af gasi ef árekstur er nægilega harður.

Víða um lönd hafa nú þegar verið settar reglur um að allir nýir bílar skuli búnir loftpúð um, svo sem í Bandaríkjunum, Þýskalandi og Hollandi. Í áætlun sem fjöldi alþjóðlegra bíla framleiðenda tók þátt í að gera er talið að árið 2000 verði komnir loftpúðar í alla bíla í Bandaríkjunum, í 60% bíla í Japan og í 70% bíla í Evrópu.

Rannsóknir sýna að notkun loftpúða dregur verulega úr fjölda alvarlegra áverka af völd um umferðarslysa. Þannig hefur reynslan af notkun loftpúða í Bandaríkjunum leitt í ljós að dauðaslysum fækkar um 20%. Gildir það bæði um þá sem nota öryggisbelti og enn frekar þá sem ekki spenna beltin. Rannsókn á tíðni meðaláverka og alvarlegra áverka í umferðinni í Bandaríkjunum árið 1991 sýndi að slíkir áverkar voru 25–29% færri meðal ökumanna í bif reiðum af árgerð 1990 sem búnar voru loftpúðum en meðal ökumanna í bifreiðum af sömu árgerð sem einungis voru búnar bílbeltum. Innlagnir á sjúkrahús voru 24% færri meðal öku manna í bifreiðum sem búnar voru loftpúðum. Þannig eru loftpúðar þýðingarmikill örygg isbúnaður til viðbótar við öryggisbelti.

Flestir eru sammála um að nauðsynlegt sé að hafa loftpúða í öllum bifreiðum í framtíð inni. Eins og lögum er nú háttað hækkar öryggisbúnaður eins og loftpúðar bílverð verulega. Afsláttur af vörugjaldi bifreiða sem búnar eru loftpúðum ætti að vera sjálfsagt mál. Með slíkum afslætti aukast líkur á örari útbreiðslu loftpúða í bifreiðum. Þó að tekjur ríkissjóðs skerðist sem nemur afslættinum af vörugjaldinu skila þeir peningar sér margfaldlega í minni kostnaði af völdum umferðarslysa.
Bókaútgáfa Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 1122

122. löggjafarþing 1997–98.

Þskj. 1122 – 649. mál.

Tillaga til þingsályktunar um bókaútgáfu.

Flm.: Ólafur Örn Haraldsson, Guðni Ágústsson, Hjálmar Árnason,

Ísólfur Gylfi Pálmason, Magnús Stefánsson,

Stefán Guðmundsson, Valgerður Sverrisdóttir.

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að hefja markvissar aðgerðir til þess að styrkja stöðu bókarinnar og efla bókaútgáfu á Íslandi. Markmiðið með aðgerðunum verði að efla ís lenska tungu og glæða menntun og menningu þjóðarinnar jafnframt því að örva ritun bóka og bæta lestrarhæfni og aðstöðu til náms. Enn fremur verði haft að markmiði að auka at vinnustarfsemi tengda prentun, útgáfu og sölu bóka. Skipaður verði starfshópur sem móti til lögur um aðgerðir til eflingar bókinni. Í starfshópnum verði m.a. fulltrúar menntastofnana, námsmanna, kennara, aðila prentiðnaðarins, bókaútgefenda, neytenda og launþega. Hópurinn skili tillögum sínum fyrir árslok 1998.

Greinargerð.

Tillaga þessi var lögð fram á 120. og 121. löggjafarþingi en náði þá ekki fram að ganga.

Ótvíræðar vísbendingar vitna um að óheillavænleg áhrif sæki að íslenskri tungu og að hún muni eiga í harðnandi samkeppni. Þá getur lítið málsamfélag þjóðarinnar lent í hættu innan skamms tíma. Staða bókarinnar kann að ráða úrslitum um þessa þróun en á síðustu árum hef ur bóklestur dregist saman, lestrarkunnáttu hefur hrakað, skilningur ungs fólks á rituðu máli hefur rýrnað, ritun bóka hefur dalað, bókaútgáfa hefur verið á undanhaldi, útgefnum titlum hefur fækkað, bóksala hefur minnkað og bókakostnaður námsmanna hefur vaxið. Áhrif þessa hafa einnig verið alvarleg fyrir prentun, bókaútgáfu og annað atvinnulíf sem bókum tengist.

Íslensk tunga er sá stofn sem ber uppi íslenska menningu. Án rótfastrar og lifandi tungu eru Íslendingar sviptir þeim sérkennum og þeirri samkennd sem æ fleiri þjóðir gera sér grein fyrir að er nauðsynleg um leið og þær vilja auka samstarf hver við aðra. Íslendingar vilja flestir taka þátt í slíku samstarfi og njóta þeirra jákvæðu áhrifa sem menning annarra þjóða getur haft á þjóðlíf okkar. Við þurfum að geta tekið fullan þátt í alþjóðasamskiptum en jafn framt haldið einkennum okkar og gróskumikilli menningu.

Stórar og öflugar þjóðir svo sem Frakkar, Bretar, Norðmenn og fleiri leggja ofuráherslu á sérkenni og fegurð þjóðtungu sinnar og telja nauðsynlegt að verja málsamfélög sín með stuðningi við bókina.

Bókin flytur þá næringu sem tungunni og menningunni er nauðsynleg. Skammsýni og and varaleysi getur leitt til óheillaþróunar sem ekki verður við snúið, jafnvel þó að miklum fjár munum yrði til kostað. Aðgerðir til þess að styrkja stöðu bókarinnar eru því aðkallandi.