Samgöngur á Vestfjörðum Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 193

1995. – 1065 ár frá stofnun Alþingis.

120. löggjafarþing. – 159 . mál.

193. Tillaga til þingsályktunar um öruggar samgöngur milli norður- og suðurhluta Vestfjarða.

Flm.: Sighvatur Björgvinsson, Einar K. Guðfinnsson, Gunnlaugur M. Sigmundsson,

Ólafur Hannibalsson, Kristinn H. Gunnarsson.

Alþingi ályktar að fela samgönguráðherra að kanna með hvaða hætti tryggja megi öruggar heilsárssamgöngur milli norður- og suðurhluta Vestfjarða. Sérstaklega verði skoðað hvort unnt er að koma við vöruflutningum á sjó, svo sem fiskflutningum, yfir vetrarmánuðina þegar vegir á landi eru lokaðir og hvernig tryggja megi flug með póst og farþega milli svæðanna. Við athugun þessa skal hafa samráð við sveitarstjórnir á Vestfjörðum og samgöngufyrirtæki þar, svo og þá aðila sem sjá um samgöngur til og frá Vestfjörðum.

Greinargerð.

Samgöngur á Vestfjörðum hafa löngum verið erfiðleikum háðar. Vestfirðir eru sá landshluti sem síðast allra komst í samband við aðalakvegakerfi landsins og því vegasambandi er enn stórlega ábótavant. Enn eru mörg ár þar til norðursvæði Vestfjarða kemst í öruggt heilsárs vegasamband við hringveginn svokallaða. Það verður ekki fyrr en lokið er vegagerð í Ísafjarðardjúpi. Sömu sögu er að segja um suðursvæði Vestfjarða. Vegir í Austur-Barðastrandarsýslu, sem tengja suðursvæði Vestfjarða við þjóðvegi landsins, eru lokaðir stóran hluta ársins. Flóabáturinn Baldur hefur hins vegar verið þjóðbraut fólksins á sunnanverðum Vestfjörðum, a.m.k. yfir vetrarmánuðina, og segja má að fyrir hans tilverknað séu íbúar svæðisins í sambandi við þjóðvegakerfi landsins jafnt vetur sem sumar. Vestfirðingar eru því mjög háðir flutningum í lofti, einkum með fólk, og voru lengur en aðrir landsmenn háðir vöruflutningum á sjó, eins og sjá má af því að oft voru fluttar tillögur á Alþingi um sérstakt Vestfjarðaskip þegar draga fór úr sjóflutningum vegna þess að aðrir landshlutar áttu auðveldara með að njóta flutninga á landi en Vestfirðingar.

Upp á síðkastið hefur þetta þó verið að breytast á Vestfjörðum hvað vöruflutninga varðar en þeir eru nú að langmestu leyti stundaðir með flutningabifreiðum þrátt fyrir langa og oft erfiða landleið og slæmt vegasamband. Mest umskiptin í samgöngumálum á landi á Vestfjörðum hafa þó orðið sökum mikilla vegaframkvæmda hin síðari ár sem hafa það að markmiði að tengja byggðirnar á norðanverðum og á sunnanverðum Vestfjörðum. Með framkvæmdum í Óshlíð og Súðavíkurhlíð, við jarðgöng undir Breiðadals- og Botnsheiði og við brýr yfir Önundarfjörð og Dýrafjörð eru tryggðar greiðar heilsárs vegasamgöngur milli þéttbýliskjarnanna á norðanverðum Vestfjörðum og eru það mikil umskipti því vegir á þessu svæði voru oft lokaðir lungann úr vetrinum. Sama hefur gerst á suðursvæðinu með gerð nýs vegar frá Patreksfirði um Kjöl til Tálknafjarðar og yfir Hálfdán til Bíldudals. Er þá aðeins eftir gerð nýs vegar yfir Kleifaheiði og endurbætur á veginum um Barðaströnd til þess að hægt sé að segja að sunnanverðir Vestfirðir séu komnir í gott og öruggt heilsárs vegasamband. Þessar miklu framkvæmdir hafa ekki aðeins orðið til þess að gerbreyta aðstæðum í samgöngumálum á umræddum svæðum Vestfjarða heldur hafa þær einnig haft það í för með sér að atvinnufyrirtæki á svæðunum, ekki síst útgerð og fiskvinnsla, hafa getað stóraukið samstarf sitt, t.d. með flutningi á fiski til vinnslu á milli staða og með flutningi á fólki til vinnu. Enginn vafi er á því að þessar vegaframkvæmdir hafa beinlínis orðið til þess að styrkja atvinnulífið á Vestfjörðum og afstýra áföllum sem ella hefðu orðið, enda var það einmitt ástæða þess að þáverandi ríkisstjórn ákvað að gera sérstakt átak í vegamálum með lagningu vegarins yfir Hálfdán milli Tálknafjarðar og Arnarfjarðar. Sú framkvæmd hefur sannað sig á undanförnum missirum og sama verður án efa reynslan af jarðgöngunum undir Breiðadals- og Botnsheiði sem seint á þessu ári verða opnuð fyrir umferð til bráðabirgða.

Akvegasamband er hins vegar ekki milli suður- og norðursvæða Vestfjarða nema yfir sumarmánuðina. Vöruflutningar á sjó milli þessara svæða eru svo til engir og yfir vetrartímann hefur því aðeins verið um að ræða samgöngur í lofti en Flugfélagið Ernir á Ísafirði hefur haldið uppi reglulegu áætlunar- og póstflugi milli þéttbýlisstaða á Vestfjörðum. Með tilkomu jarðganganna hefur hins vegar verið ákveðið að fella niður póstflug milli þéttbýlisstaðanna á norðanverðu svæðinu og kippir það grundvellinum undan flugsamgöngunum milli suður og norðurhluta Vestfjarða. Rekstur sjúkraflugs frá Ísafirði er þá í mikilli hættu en flugfélagið Ernir hefur að jafnaði farið um 200 sjúkraflug á ári og er það ómissandi fyrir öryggi fólks í þessum strjálbýla fjórðungi að hafa aðgang að sjúkraflugi í héraði þar sem flugmenn eru mjög staðkunnugir og hafa langa reynslu að baki. Falli reglubundið áætlunarflug milli norður- og suðurhluta Vestfjarða niður verða engar beinar samgöngur milli svæðanna stóran hluta ársins. Allt samstarf og gagnkvæm þjónusta milli svæðanna verður þá erfið en mikil samvinna er milli þessara svæða, svo sem í málefnum sveitarfélaga, heilbrigðismálum og skólamálum.

Þá er rétt að benda á að svo til engir flutningar aðrir geta átt sér stað milli svæðanna nema yfir sumarmánuðina. Það kemur t.d. í veg fyrir að hægt sé að miðla afla til vinnslu milli staða á sunnanverðum Vestfjörðum annars vegar og staða á norðanverðum Vestfjörðum hins vegar. Slík aflamiðlun mundi án efa geta styrkt atvinnulíf í landshlutanum og auðveldað enn frekari samvinnu fyrirtækja, í sjávarútvegi og öðrum greinum. Því væri ekki úr vegi að skoða hvort ekki gæti orðið um að ræða samgöngur á sjó, t.d. milli Flateyrar eða Þingeyrar á norðanverðu svæðinu og t.d. Bíldudals á því sunnanverðu yfir vetrarmánuðina. Djúpbáturinn Fagranesið sem nú virðist fá takmarkaðri verkefni á vetrum en áður gæti hentað mjög vel til slíkra flutninga auk annarra verkefna sem honum er ætlað að sinna. Rétt er að skoða málið og jafnvel gera tilraun með slíkan rekstur. Vissulega er hér um að ræða verkefni sem einkaaðilar hafa sinnt og sinna, svo sem Flugfélagið Ernir, Djúpbáturinn hf. og landflutningafyrirtæki í héraði, sem og Flugleiðir og Íslandsflug hvað varðar samgöngur til og frá Vestfjörðum. Hins vegar er nauðsynlegt að kanna, ekki síst nú þegar samgöngukostum fækkar, hvort ekki sé unnt með samstarfi allra þessara aðila og hugsanlega fleiri að tryggja sem best fólks- og vöruflutninga á Vestfjörðum allt árið um kring. Eðlilegt er að samgönguráðherra hafi frumkvæði að því að leiða aðila saman og leita heildstæðra lausna.