Samgöngubætur í uppsveitum Árnessýslu Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 525

1993–94. – 1063 ár frá stofnun Alþingis.

117. löggjafarþing. – 334 . mál.

525. Tillaga til þingsályktunar um samgöngubætur í uppsveitum Árnessýslu.

Flm.: Guðni Ágústsson, Eggert Haukdal.

Alþingi ályktar að fela samgönguráðherra að láta Vegagerð ríkisins gera athugun á kostnaði og þýðingu þess fyrir uppsveitir Árnessýslu að gera brú yfir Hvítá við Bræðratungu og uppbyggðan veg með slitlagi frá Laugarvatni að Gjábakka, frá Felli að Múla og yfir Torfastaðaheiði.

Greinargerð.

Brú á Hvítá hjá Bræðratungu og uppbyggður vegur með slitlagi að Gjábakka milli Laugarvatns og Þingvalla, frá Felli að Múla og yfir Torfastaðaheiði yrðu til þess að

styrkja uppsveitir Árnessýslu sem eitt atvinnusvæði,

efla átak í samvinnu og/eða sameiningu sveitarfélaga og

efla ferðaþjónustu til nýrrar sóknar á þessu fjölfarna ferðamannasvæði.

Suðurlandsundirlendið er það byggðasvæði á Íslandi sem á verulega möguleika til að eflast og veita höfuðborgarsvæðinu samkeppni um mannafla.

Suðurland er auðugt af orku bæði í fallvötnum og jarðvarma. Slíkur auður verður dýrmætari með hverjum áratug sem líður. Ætla má að orkufrekur iðnaður, sem byggir á útflutningi, sé atvinnuvegur sem eigi mikla möguleika í Árnesþingi þar sem Þorlákshöfn yrði útflutningshöfn til markaða í Evrópu. Landbúnaður stendur hvergi jafntraustum fótum og á Suðurlandi með stærsta markað landsins innan seilingar og í bæjum og þorpum héraðsins hefur um áratugi þróast öflugur matvælaiðnaður og fullvinnsla landbúnaðarafurða, svo sem á Selfossi, Hvolsvelli og Hellu.

Ekkert eitt atriði hefur jafnmikið að segja fyrir byggðarlög eins og góðar samgöngur. Uppsveitir Árnessýslu búa yfir miklum töfrum fyrir ferðamenn og sífellt fleiri höfuðborgarbúar eiga þar sitt sumarland.

Þessi þingsályktunartillaga miðar að því að styrkja enn frekar uppsveitir Árnessýslu með samgöngubótum til að stuðla að framþróun og nýtingu auðlinda. Ofan við þennan mikla byggðahring vaka jöklar og ósnortið hálendi sem heillar útivistarfólk um allan heim hvort sem er að sumri eða vetri. Enn fremur býr svæðið yfir mestu ferskvatnslindum landsins.

Flutningsmenn leggja til að vegur milli Laugarvatns og Gjábakka verði mun sunnar en núverandi vegur um Laugardalsvelli. Með því móti lægi vegurinn lægra og um yrði að ræða heilsársveg. Flutningsmenn telja að besta vegarstæðið væri upp hjá Eyvindartungu, norðan Lyngdalsheiðar að Gjábakka eða Arnarfelli. Leiðin frá Reykjavík um Mosfellsheiði til Þingvalla og þaðan að Laugarvatni mundi styttast um 20 km, yrði 75 km en er núna 95 km um Hellisheiði og Grímsnes.

Enn fremur mundi með þessum nýja vegi, sem er um 15 km langur, opnast ný hringleið fyrir ferðamenn um Árnessýslu.

Laugarvatn er öflugt menntasetur, auk menntaskóla er þar Íþróttakennaraskóli Íslands og Íþróttamiðstöð Íslands. Fullvíst má telja að þessi vegagerð og styttri leið til höfuðborgarsvæðisins mundi enn frekar efla Laugarvatn sem stað íþrótta og útivistar jafnframt því sem nýir möguleikar í skólahaldi eða þjónustu kynnu að opnast. Sömu sögu er að segja um „sumarlandið“ eða ferðaþjónustuna í uppsveitum.

Um leið og þessi samgöngubót mundi efla mjög uppsveitir Árnessýslu styrkti hún allt héraðið og jafnaði umferð austur fyrir fjall og drægi úr umferðarþunga á Hellisheiði ekki síst á álagsdögum um helgar yfir sumarið.

Enn fremur yrði þessi samgöngubót nýr hvati í umræðunni um hugsanlegan framtíðarveg á milli landsfjórðunga eða Suður- og Norðurlands um Sprengisand og síðar með tengingu til Austurlands. Brú á Þjórsá við Þjórsárholt í framhaldi af uppbyggingu landvegar opnar síðan enn meiri möguleika á samstarfi uppsveita Rangárvallasýslu og Árnessýslu í atvinnu- og menningarmálum.

Mikið samstarf í atvinnumálum er milli sveitarfélaga á þessu svæði og í umræðu er skipulegt átak í atvinnumálum á milli Hrunamannahrepps, Biskupstungnahrepps, Gnúpverjahrepps, Skeiðahrepps, Laugardalshrepps og Grímsneshrepps. Miklar framfarir urðu í því efni þegar sveitarfélögin byggðu upp límtrésverksmiðju á Flúðum og síðan Yleiningu í Reykholti. Brú á Hvítá og vegur milli þessara vinnustaða og kjarnabyggða mundi styrkja atvinnusvæðið og nauðsynlegt samstarf. Vegalengd milli þessara staða er nú 35 km en yrði með brú á Hvítá aðeins 10 km. Fyrir liggur viljayfirlýsing um að brú á Hvítá hjá Hvítárholti og Bræðratungu sé næsta stórverkefni í vegagerð á Suðurlandi í framhaldi af Kúðafljótsbrú. Slík úttekt, sem felst í þessari þingsályktunartillögu, kynni að leiða til að þessari nauðsynlegu brúargerð yrði flýtt. Þegar liggur fyrir ákvörðun um uppbyggingu vegar frá Brúará að Múla. Enn fremur er mikilvægt að byggja upp ýmsa styttri vegi til að gera svæðið að heilsteyptu atvinnusvæði, svo sem Reykjaveginn sem er tenging milli Laugarvatnsvegar og Biskupstungnabrautar yfir Torfastaðaheiði. Einnig er mikilvægt að ljúka við að byggja upp veginn frá Felli í Biskupstungum að Múla sem er umferðaræðin í gegnum Biskupstungnahrepp en þar fara flestir um á leið sinni að Gullfossi og Geysi. Jafnnauðsynleg og brú á Hvítá hjá Bræðratungu er leysir hún ekki af hólmi brúna hjá Brúarhlöðum. Halda ber áfram og hraða uppbyggingu vegarins upp Hrunamannahrepp að Brúarhlöðum. Sá vegur er aðalvegur um öflugt framleiðslusvæði og hefur jafnframt fest í hugum ferðamanna sem óvenjufögur leið og hluti af „gullhringnum“ svokallaða, enda er brú á þessum stað byggð yfir klettagljúfur þar sem Hvítá fellur fram. Þessi brú tengir Hrunamannahrepp við Gullfoss og Geysissvæðið og auðveldar samskipti á milli fólks í uppsveitum Hrunamannahrepps og Biskupstungnahrepps. Vegur vestan Brúarhlaða hefur verið lagfærður og er allgóður og er því um að ræða tiltölulega stuttan vegarkafla að austanverðu sem byggja þarf upp til að „gullhringurinn“ verði í góðu ásigkomulagi. Vegur í Gnúpverjahreppi frá Árnesi inn í Þjórsárdal er enn í ófremdarástandi og þarf bæði vegna ferðamanna og ferða innan sveitar og vikurflutninga af Heklusvæðinu á uppbyggingu að halda sem fyrst.

Hér er ekki minnst á Skálholtsveg en eins og flestum er kunnugt er ekki kominn vegur að Skálholti með bundnu slitlagi en nú þegar náðst hefur samstaða um vegarstæði fram hjá Skálholti hlýtur að vera samstaða um að ljúka gerð þess vegar þar sem þetta þúsund ára höfuðból kristni á Íslandi á í hlut.

Í uppsveitum Árnessýslu búa nú 2.500 manns. Tilgangur þessarar þingsályktunartillögu er að gera úttekt á því hvort umræddar samgöngubætur mundu efla svæðið sem eina heild og styrkja það til nýrrar sóknar. Mikilvægt er að Byggðastofnun og samtök sveitarfélaga um átak í atvinnumálum í uppsveitum Árnessýslu taki fullan þátt í þessu verkefni.

Fylgiskjal.

Repró - kort.