Ráðgjafarstofa fyrirtækja í greiðsluörðugleikum Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 208

141. löggjafarþing 2012–2013.

Þingskjal 208 - 201. mál.

Flutningsmaður.

Tillaga til þingsályktunar um ráðgjafarstofu fyrirtækja í greiðsluörðugleikum.

Flm.: Eygló Harðardóttir, Gunnar Bragi Sveinsson, Jónína Rós Guðmundsdóttir,

Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, Siv Friðleifsdóttir, Lilja Mósesdóttir, Árni Þór Sigurðsson, Björn Valur Gíslason, Álfheiður Ingadóttir, Margrét Tryggvadóttir.

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að setja á stofn ráðgjafarstofu fyrirtækja. Markmið ráðgjafarstofunnar verði að aðstoða fyrirtæki sem eiga í greiðsluörðugleikum við endurskipulagningu rekstrar eða við að hætta rekstri.

Greinargerð.

Tillaga þessi hefur fimm sinnum verið lögð fram á Alþingi, á 136. löggjafarþingi (459. mál), 137. löggjafarþingi (116. mál),138. löggjafarþingi (73. mál), 139. löggjafarþingi (25. mál) og 140. löggjafarþingi (712. mál). Á 137. þingi var tillagan tekin til umfjöllunar í efnahags- og skattanefnd en varð ekki útrædd. Nefndinni bárust tólf umsagnir um málið. Á 139. löggjafarþingi var tillagan tekin til umfjöllunar í viðskiptanefnd. Nefndinni bárust þrettán umsagnir. Flestar umsagnanna hafa verið mjög jákvæðar og studdu langflestir umsagnaraðilar að tillagan næði fram að ganga. Afgreiddi viðskiptanefnd málið frá sér til 2. umræðu með tillögu um að málinu yrði vísað til ríkisstjórnarinnar.

Árið 2008 urðu 748 fyrirtæki gjaldþrota, árið 2009 urðu 910 fyrirtæki gjaldþrota, árið 2010 urðu 982 fyrirtæki gjaldþrota og árið 2011 var heildarfjöldi gjaldþrota 1.578 sem er 60,7% aukning frá árinu 2010. Til samanburðar urðu 528 fyrirtæki gjaldþrota árið 2005 og 601 fyrirtæki árið 2004. Enginn formlegur stuðningur hefur verið við fyrirtæki til að aðstoða þau í samskiptum við lánardrottna og fjárhagsleg endurskipulagning fyrirtækja hefur gengið hægt. Með hliðsjón af þessu er mikilvægt að setja upp stuðningskerfi fyrir fyrirtæki í greiðsluerfiðleikum.

Hugmyndin á við hvort sem stormar geisa í efnahagslífinu líkt og undanfarin ár eða þegar vel gengur. Evrópusambandið setti fram þess háttar hugmyndir í verkefninu Restructuring, Bankruptcy and a Fresh Start árið 2002. Ef samfélög telja það þess virði að einstaklingar hefji rekstur fyrirtækja, þá þarf að vera til stuðningskerfi til að takast á við rekstrarörðugleika og gjaldþrot fyrirtækja. Dæmi um stuðning landa við fyrirtæki í rekstrarörðugleikum er Schuldenhelpline, sem er hjálparsími og vefsíða fyrir einstaklinga og lítil fyrirtæki í Þýskalandi, Entreprise Prévention í Frakklandi og Startvækst-vefsíðan í Danmörku. Þannig er mest áhersla lögð á að aðstoða einstaklinga (einyrkja) og lítil fyrirtæki þar sem meiri líkur eru á að stærri fyrirtæki geti nálgast nauðsynlega aðstoð og þekkingu til að vinna sig út úr rekstrarörðugleikum eða hætta rekstri.

Ráðgjafarstofa fyrir fyrirtæki í greiðsluörðugleikum mundi aðstoða eigendur og stjórnendur fyrirtækja við að yfirfara reksturinn, semja við lánardrottna og ráðleggja um hvort halda ætti rekstri áfram eður ei. Mikilvægt er að ráðgjafarstofa starfi náið með öðru stuðningskerfi við atvinnulífið og með dómskerfinu. Tilvalið væri að ráðgjafarstofan starfaði með Nýsköpunarmiðstöð Íslands, sem þegar styður markvisst við frumkvöðla, og lítil og meðalstór fyrirtæki, eða yrði hluti af stofnuninni. Undir það tók viðskiptanefnd í nefndaráliti sínu á 139. löggjafarþingi (þskj. 1691): „Það er því álit nefndarinnar að frekari ráðgjöf við fyrirtæki í greiðsluerfiðleikum sé mjög ákjósanleg og að finna ætti þeirri þjónustu stað í starfandi stofnun, svo sem í Nýsköpunarmiðstöð Íslands, í stað þess að setja á fót nýja stofnun til að sinna þessu hlutverki.“ Stofan mundi leiða samvinnu endurskoðenda, fjármálastofnana, lögfræðinga, skiptastjóra, dómstóla, Ábyrgðasjóðs launa og ríkisskattstjóra til að hjálpa rekstraraðilum að komast út úr erfiðleikunum eða taka ákvörðun um rekstrarstöðvun. Stjórnendum yrði kennt hver viðvörunarmerkin væru, utanaðkomandi ráðgjöf gæti komið eins fljótt og hægt er, og skýrar upplýsingar yrðu aðgengilegar um leiðir út úr erfiðleikum, svo sem um endurskipulagningu rekstrar, greiðslustöðvun, nauðasamninga eða gjaldþrotaskipti. Nauðsynlegt er að bjóða upp á þjónustuna bæði á höfuðborgarsvæðinu og landsbyggðinni, og mundi stuðningsnet Nýsköpunarmiðstöðvar um land allt henta vel. Stóran hluta verkefnanna væri hægt að vinna með sjálfstæðum ráðgjöfum sem þegar eru starfandi á markaðnum, en lítil og meðalstór fyrirtæki eiga oft erfitt með að nýta sér þá þjónustu vegna greiðsluörðugleikanna. Ráðgjafarstofan mundi þá greiða fyrir þá vinnu.

Samfélagslegar afleiðingar af gjaldþroti fyrirtækja eru margvíslegar. Eigendur geta misst allt sitt, starfsmenn missa atvinnuna og lánardrottnar tapa fjármunum. Álag á starfsmenn og eigendur getur verið geysilega mikið og jafnvel leitt til varanlegs heilsuskaða. Því skiptir miklu að ríkið grípi strax til aðgerða til að lágmarka skaðann bæði fyrir einstaklinga og samfélagið, enda ætti stuðningskerfi fyrirtækja í greiðsluörðugleikum að vera jafnmikilvægur þáttur í að viðhalda stöðugu atvinnulífi og sá stuðningur sem er veittur fyrirtækjum í upphafi rekstrar. Í þeim tilgangi er þessi tillaga nú flutt í sjötta skipti.