Stuðningur við afvopnunaraðgerðir forseta Bandaríkjanna og forseta Sovétríkjanna Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 38

1991. – 1061 ár frá stofnun Alþingis.

115. löggjafarþing. – 38 . mál.

38. Tillaga til þingsályktunar um stuðning við afvopnunaraðgerðir forseta Bandaríkjanna og forseta Sovétríkjanna.

Flm.: Ólafur Ragnar Grímsson, Anna Kristín Sigurðardóttir,

Einar Már Sigurðarson, Guðrún Helgadóttir, Jóhann Ársælsson,

Kristinn H. Gunnarsson, Ragnar Arnalds, Stefanía Traustadóttir,

Svavar Gestsson.

Alþingi ályktar að lýsa yfir stuðningi við afvopnunaraðgerðir George Bush, forseta Bandaríkjanna, og Mikhail Gorbatsjovs, forseta Sovétríkjanna, og fagnar því að svo afgerandi fækkun á kjarnorkuvopnum hefur verið ákveðin. Í stað langdreginna samninga, sem oft hafa tekið mörg ár, eru nú á fáeinum vikum ákveðin stór skref í afvopnunarmálum.

Alþingi felur ríkisstjórninni að styðja afvopnunaraðgerðirnar á alþjóðavettvangi og leggja sérstaka áherslu á nauðsyn afvopnunar á höfunum. Það hefur verið eindregin krafa Íslendinga að kjarnorkuafvopnun á hafsvæðinu kringum Ísland yrði forgangsverkefni. Afvopnunarákvarðanir forseta Bandaríkjanna og forseta Sovétríkjanna hafa glætt þá kröfu nýjum krafti.

Greinargerð.

Forseti Bandaríkjanna, George Bush, tilkynnti föstudaginn 27. september, víðtækustu afvopnunaraðgerðir sem um getur síðan ógn kjarnorkuvígbúnaðarins hóf að setja svip á samskipti þjóða. Rúmlega viku síðar greindi Mikhail Gorbatsjov, forseti Sovétríkjanna, frá samsvarandi og reyndar enn víðtækari afvopnunarákvörðunum Sovétríkjanna.

Risaveldin tvö hafa á rúmri viku stigið, með einhliða ákvörðunum, stærri afvopnunarskref en felast í þeim samningum sem gerðir hafa verið á síðustu áratugum.

Afgerandi stefnubreyting hefur verið ákveðin. Áður fyrr var það ráðandi kenning, m.a. hjá flestum vígbúnaðarsérfræðingum og ráðamönnum á Vesturlöndum, að einhliða afvopnun væri óskynsamleg og bryti í bága við varnarhagsmuni Vesturlanda. Nú hefur George Bush, forseti Bandaríkjanna, haft forustu um að afsanna þessa kenningu. Hann hafði frumkvæði að því að stíga svo stór einhliða skref á braut afvopnunar að ákvarðanir hans gjörbreyta samskiptareglum kjarnorkuveldanna sem verið hafa í gildi í marga áratugi. Forseti Bandaríkjanna hefur gert einhliða afvopnun að árangursríkri aðferð á sviði aukins öryggis. Svar forseta Sovétríkjanna sannaðist svo á afgerandi hátt að stefnubreyting Bandaríkjanna var hárrétt.

Ákvarðanir George Bush, forseta Bandaríkjanna, fólu í sér að skammdrægum kjarnorkuvopnum verður eytt og stýriflaugar á skipum verða teknar úr notkun, hætt verður framleiðslu á mörgum tegundum langdrægra kjarnorkuvopna og flugvélar, sem bera kjarnorkusprengjur, verða ekki lengur í viðbragðsstöðu.

Ákvarðanir Mikhail Gorbatsjovs, forseta Sovétríkjanna, fela einnig í sér eyðingu margvíslegra tegunda af kjarnorkuvopnum og brottflutning allra skammdrægra kjarnorkusprengja úr skipum og kafbátum. Kjarnorkuhleðslur langdrægra sprengjuflugvéla verða teknar úr flugvélunum og settar í geymslur og hætt verður framleiðslu á kjarnorkuskeytum fyrir árásarflugvélar, öllum tilraunum með kjarnorkuvopn verður hætt í eitt ár til að byrja með og önnur kjarnorkuveldi hvött til þess að gera hið sama.

Þessar ákvarðanir forseta risaveldanna fela í sér byltingu á sviði afvopnunarmála og er mikilvægt að Íslendingar lýsi yfir eindregnum stuðningi þings og þjóðar við þessa nýju stefnu.

Sérstaklega er nauðsynlegt að íslensk stjórnvöld fagni þeim ákvörðunum sem fela í sér afvopnun á höfunum og hvetji til þess að enn stærri skref verði stigin á þeirri braut. Kjarnorkuvígbúnaður í höfunum kringum Ísland felur í sér margvíslega ógn við öryggi og lífsafkomu þjóðarinnar. Kjarnorkukafbátar, sem sokkið hafa á Norður-Atlantshafi, geta á næstu árum eða áratugum leitt til þess að fiskstofnarnir í kringum Ísland verði svo geislavirkir að útflutningsmarkaðir okkar hrynji á skömmum tíma.

Þess vegna er það brýnt að öll kjarnorkuvopn verði flutt burt úr höfunum í kringum Ísland á sama hátt og forsetar risaveldanna hafa ákveðið að eyða öllum skammdrægum kjarnorkuvopnum á meginlandi Evrópu. Á hafsvæðunum í kringum Ísland þarf að ríkja sams konar öryggi og nú hefur verið ákveðið að festa í sessi í þágu þjóðanna á meginlandi Evrópu.