Viðmiðunarreglur um reiknað endurgjald vegna eigin atvinnureksturs Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 13

1994. – 1064 ár frá stofnun Alþingis.

118. löggjafarþing. – 13 . mál.

13. Tillaga til þingsályktunar um endurskoðun á viðmiðunarreglum um reiknað endurgjald vegna eigin atvinnureksturs eða sjálfstæðrar starfsemi.

Flm.: Jóhanna Sigurðardóttir.

Alþingi ályktar að fela fjármálaráðherra að skipa nefnd með aðild skattyfirvalda og aðila vinnumarkaðarins sem hafi það verkefni að endurskoða viðmiðunarreglur um reiknað endurgjald vegna eigin atvinnureksturs eða sjálfstæðrar starfsemi og kanna hvort rétt sé að lögfesta slíkar reglur eða setja þær í reglugerð.

Við það skal miða að breyttar viðmiðunarreglur taki gildi 1. janúar 1995.

Greinargerð.

Í skýrslu nefndar frá síðasta ári, sem kannaði umfang skattsvika og lagði fram tillögur um aðgerðir gegn þeim, kom fram sú skoðun nefndarinnar að fjárhæð reiknaðs endurgjalds sem sjálfstætt starfandi einstaklingum við atvinnurekstur ber að telja sér til tekna sé allt of lágt metin, jafnvel þó með lögum nr. 111/1992 hafi ríkisskattstjóra verið gert að hækka reiknað endurgjald um 15%. Fram kom sú skoðun nefndarinnar að sú hækkun hafi verið lágmarkshækkun og nauðsynlegt sé að endurmeta fjárhæð reiknaðs endurgjalds til umtalsverðrar hækkunar. Með því að hafa reiknað endurgjald svo lágt sem raun ber vitni taldi nefndin líkur á að þeir sem reikni sér slík laun telji einungis fram þá lágmarksfjárhæð reiknaðra launa og það sem umfram er kunni að tapast í formi skattsvika.

Tillaga nefndarinnar var að ákvæði laga um tekjuskatt og eignarskatt og laga um staðgreiðslu opinberra gjalda varðandi reiknað endurgjald verði tekin til endurskoðunar, einnig að þær matsreglur, sem notaðar hafa verið, verði endurákvarðaðar frá grunni og nýjar settar.

Fyrirkomulagið nú er með þeim hætti að ríkisskattstjóri ákveður lágmark reiknaðs endurgjalds samkvæmt viðmiðunarreglum sem hann ákveður fyrir upphaf staðgreiðsluárs. Þessar viðmiðunarreglur hafa verið óbreyttar sl. 13–14 ár ef undan er skilin sú 15% hækkun reiknaðs endurgjalds sem áður var um getið og einungis tekið breytingum í samræmi við þróun launa og tekna í viðkomandi starfsgrein. Flutningsmaður þessarar tillögu tekur undir það sjónarmið nefndarinnar sem fram kemur í skýrslunni að til greina komi að ákvæði þar sem kveðið er á um hvernig breytingar skuli verða milli ára verði sett í reglugerð, jafnvel með lögum.

Í skattframtölum fyrir yfirstandandi ár kemur fram að fjöldi einstaklinga sem reiknuð voru endurgjöld var 25.293 og að heildarfjárhæð reiknaðs endurgjalds hafi verið rúmlega 15,6 milljarðar kr. eða að meðaltali á einstakling um 619 þús. kr. Hér þarf að hafa í huga að allmargir framteljendur eru með reiknað endurgjald vegna hlutastarfs, svo sem þýðendur, fjölmiðlafólk o.fl., og fá því lágar greiðslur. Skekkir það verulega allan meðaltalsútreikning hvað þetta varðar og er óhjákvæmilegt að meðaltöl þessi verði tekin með nokkrum fyrirvara. Á hinn bóginn eru hæstu viðmiðunarmörk fyrir ýmsa sjálfstætt starfandi aðila, svo sem löggilta endurskoðendur, tannlækna, lögmenn o.fl. ákaflega lág og virðast ekki vera í samræmi við tekjur í þeim atvinnugreinum almennt. Þá eru mörg dæmi þess að sjálfstætt starfandi atvinnurekendur séu á lægri meðallaunum en óbreyttir starfsmenn þeirra.

Í skýrslu nefndarinnar, sem kannaði umfang skattsvika á síðasta ári, kemur einnig fram að nefndin sé þeirrar skoðunar að mjög verulega verði að hækka þau viðmiðunarlaun sem gildandi hafa verið. Orðrétt segir í skýrslu nefndarinnar:

„Það er ótækt með öllu að viðmiðunarreglur þær sem notaðar hafa verið séu mun lægri en meðallaun launþega í sömu starfsgreinum. Gerir nefndin það að tillögu sinni að reiknuð viðmiðunarlaun verði í heild sinni tekin til endurskoðunar og hækkuð mjög verulega þannig að þau verði eigi lægri en meðallaun í viðkomandi starfsgrein.“

Flutningsmaður þessarar tillögu tekur undir þessi sjónarmið og því er þessi tillaga flutt.