Aðgerðir til að auka hlut kvenna í stjórnmálum Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 1003

122. löggjafarþing 1997–98.

Þskj. 1003 – 592. mál.

Tillaga til þingsályktunar um aðgerðir til að auka hlut kvenna í stjórnmálum.

Flm.: Siv Friðleifsdóttir, Steingrímur J. Sigfússon, Arnbjörg Sveinsdóttir,

Rannveig Guðmundsdóttir, Kristín Halldórsdóttir, Kristín Ástgeirsdóttir,

Valgerður Sverrisdóttir, Árni M. Mathiesen, Guðmundur Árni Stefánsson,

Ísólfur Gylfi Pálmason, Hjálmar Árnason, Ólafur Örn Haraldsson.

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að skipa nefnd með fulltrúum stjórnmálaflokka, skrifstofu jafnréttismála og Kvenréttindafélags Íslands til að skipuleggja þverpólitískar að gerðir til að bæta hlut kvenna í stjórnmálum. Nefndin starfi a.m.k. í fimm ár, taki til starfa hið fyrsta og hafi heimild til að ráða sér verkefnisstjóra, sem starfi á skrifstofu jafnréttis mála. Nefndin annist fræðslu, auglýsingaherferðir og útgáfu og hafi allt að 5 millj. kr. til ráð stöfunar í þessu skyni árið 1998 og síðan fjárveitingar samkvæmt fjárlögum.

G r e i n a r g e r ð .

Að undanförnu hefur umræða aukist um nauðsyn þess að auka hlut kvenna í stjórnmálum. Stjórnmálaflokkarnir hafa sýnt aukinn vilja til þess að bæta stöðu kvenna í stjórnmálum, sem sést m.a. í flokkssamþykktum þeirra. Hlutur kvenna í stjórnmálum hefur batnað á síðustu áratugum. Hins vegar er það áhyggjuefni að svo virðist sem nokkurrar stöðnunar gæti í þeirri þróun. Konum fjölgaði lítið í sveitarstjórnum á milli sveitarstjórnarkosninga árin 1990 og 1994, þær voru 22% sveitarstjórnarmanna en urðu 25%. Konur voru 24% alþingismanna árið 1991 en 25% árið 1995. Annars staðar á Norðurlöndunum er þátttaka kvenna í stjórn málum mun meiri en hér, þar eru konur 30–40% þeirra sem sitja í sveitarstjórnum og á þjóð þingum.

Stjórnmálakonur annars staðar á Norðurlöndunum telja að þverpólitískar aðgerðir sem skipulagðar voru þar upp úr áttunda áratugnum til að benda á mikilvægi þátttöku kvenna í stjórnmálum hafi haft afgerandi áhrif á hve hlutur kvenna í stjórnmálum lagaðist á þessum árum. Aðgerðirnar hafa notið stuðnings hins opinbera og verið undir stjórn verkefnisstjóra sem ráðnir hafa verið. Í bókinni „Nú er kominn tími til“ eftir Drude Dahlerup, sem gefin var út af Norrænu ráðherranefndinni, má sjá að markmið einnar slíkrar herferðar var:

1. Að fá fleiri konur í sveitar- og bæjarstjórnir og á fylkisþing.

2. Að skapa jákvæð viðhorf til kvenna í stjórnmálastörfum.

3. Að virkja kvennasamtök um allt land í umræðunni um hlut kvenna í sveitarstjórnum í byggðarlaginu.

4. Að vekja áhuga landsmálablaða og dagblaða á því að fjalla um konur í stjórnmálum, bæði heima í héraði og á þingi, og um baráttumál kvenna.

5. Að hafa samband við ríkisfjölmiðla og hvetja þá til að axla ábyrgð sína á opinberri umfjöllun um konur og baráttumál þeirra í þeim tilgangi að styrkja stöðu kvenna í stjórn málum landsbyggðarinnar.

6. Að veita upplýsingar um stefnuskrár stjórnmálaflokkanna í jafnréttismálum.

Í bókinni koma einnig fram ýmis slagorð sem notuð hafa verið til kynningar á stöðu kvenna í stjórnmálum, svo sem „Fleiri konur í bæjarstjórnir“, „Sveitarstjórn, samábyrgð karla og kvenna“, „Kjósið konur“, „Hleypið konunum að“, „Konur á þing“, „Karlar sem konur, kjósið hana“, „Kjósið konur, betur sjá augu en auga“, „Kjósið jafnréttið - greiddu frambjóðanda þínum atkvæði“, „Aðgerð kvennakjör“, „Við erum helmingurinn“, „Greiddu konu atkvæðið þitt“, „Burt með svörtu blettina“ (þ.e. sveitarfélög þar sem engin kona er í sveitarstjórn en þau eru 32 hér á landi) og „Engin sveitarstjórn án kvenna“. Á síðari árum hafa kosningaaðgerðirnar orðið beinskeyttari og markvissari. Markmiðið er ekki lengur „fleiri konur í stjórnmálin“ heldur jöfn hlutdeild karla og kvenna í öllum opinberlega kjörn um stjórnum, nefndum og ráðum. Hér á Íslandi hefur verið hrundið af stað undir forustu Jafn réttisráðs verkefninu „Sterkari saman“ sem hefur það að markmiði að vekja fyrir komandi sveitarstjórnarkosningar athygli á mikilvægi þess að auka hlut kvenna. Verkefnið hefur verið þverpólitískt og gengið ágætlega, en umfang þess takmarkast af fjárskorti. Verði þings ályktunartillaga þessi samþykkt skapast grundvöllur fyrir markvissu upplýsingastarfi um mikilvægi þess að konur starfi í stjórnmálum til jafns við karla.

Þingsályktunartillaga þessi er í sama anda og þingsályktunartillaga, sem ríkisstjórnin hefur lagt fram, um framkvæmdaáætlun til fjögurra ára um aðgerðir til að ná fram jafnrétti kynjanna, sbr. þskj. 649. Þar segir í grein 3.3.: „Skipuð verði nefnd sem falið verði að kanna hvernig megi auka virkni kvenna og þátttöku þeirra í almennu stjórnmálastarfi.“