Ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 153/2018 um breytingu á XI. viðauka við EES-samninginn Stjórnartillaga - þingskjal nr. 409

149. löggjafarþing 2018–2019.

Þingskjal 409 - 340. mál.

Stjórnartillaga.

Tillaga til þingsályktunar

um staðfestingu ákvörðunar sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 153/2018

um breytingu á XI. viðauka (Rafræn fjarskipti, hljóð- og myndmiðlun og upplýsingasamfélagið) við EES-samninginn.

Frá utanríkisráðherra.

Alþingi ályktar að heimila ríkisstjórninni að staðfesta fyrir Íslands hönd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 153/2018, um breytingu á XI. viðauka (Rafræn fjarskipti, hljóð- og myndmiðlun og upplýsingasamfélagið) við EES-samninginn frá 9. maí 1992, og fella inn í samninginn ákvörðun Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) 2017/899 frá 17. maí 2017 um notkun tíðnisviðsins 470–790 MHz í Sambandinu.

Greinargerð.

1. Inngangur.

Með þingsályktunartillögu þessari er leitað heimildar Alþingis til staðfestingar á ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 153/2018, frá 6. júlí 2018, um breytingu XI. viðauka (Rafræn fjarskipti, hljóð- og myndmiðlun og upplýsingasamfélagið) við EES-samninginn frá 9. maí 1992, og fella inn í samninginn ákvörðun Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) 2017/899 frá 17. maí 2017 um notkun tíðnisviðsins 470–790 MHz í Sambandinu.

Þar sem lagastoð var ekki fyrir hendi fyrir framangreindum gerðum var ákvörðun nr. 153/2018 tekin af sameiginlegu EES-nefndinni með stjórnskipulegum fyrirvara af Íslands hálfu. Í tillögu þessari er gerð nánari grein fyrir því hvað felst í slíkum fyrirvara, sbr. 103. gr. EES-samningsins. Jafnframt er gerð grein fyrir efni gerðarinnar sem hér um ræðir. Hún felur ekki í sér breytingar á þeim meginreglum sem í EES-samningnum felast. Ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar sem hér um ræðir er prentuð sem fylgiskjal með tillögu þessari ásamt gerðinni sjálfri.

2. Um upptöku ESB-gerða í EES-samninginn og um stjórnskipulegan fyrirvara.

Á hverju ári er nokkur fjöldi ESB-gerða tekinn upp í EES-samninginn með ákvörðunum sameiginlegu EES-nefndarinnar. Þó er um að ræða tiltölulega lágt hlutfall af heildarfjölda þeirra gerða sem ESB samþykkir. Í skýrslu utanríkisráðuneytisins, Gengið til góðs – skref í átt að bættri framkvæmd EES-samningsins, kemur fram að á tímabilinu frá 1994 til ársloka 2016 tók Ísland upp 13,4% þeirra gerða sem ESB samþykkti á sama tímabili.

Samkvæmt EES-samningnum skuldbinda ákvarðanir sameiginlegu EES-nefndarinnar aðildarríkin að þjóðarétti um leið og þær hafa verið teknar nema eitthvert þeirra beiti heimild skv. 103. gr. EES-samningsins til að setja fyrirvara um að ákvörðun geti ekki orðið bindandi strax vegna stjórnskipulegra skilyrða heima fyrir. Viðkomandi aðildarríki hefur þá sex mánaða frest frá töku ákvörðunar í sameiginlegu nefndinni til að aflétta fyrirvaranum.

Að því er Ísland varðar hefur stjórnskipulegur fyrirvari almennt einungis verið gerður þegar innleiðing ákvörðunar kallar á lagabreytingar en í því tilviki leiðir af 21. gr. stjórnarskrárinnar að afla ber samþykkis Alþingis áður en ákvörðun er staðfest. Slíkt samþykki getur Alþingi alltaf veitt samhliða viðeigandi lagabreytingu en einnig hefur tíðkast að heimila stjórnvöldum að skuldbinda sig að þjóðarétti með þingsályktun áður en landsréttinum er breytt með lögum til samræmis við viðkomandi ákvörðun.

Áðurnefnd 21. gr. stjórnarskrárinnar tekur til gerðar þjóðréttarsamninga en hún á augljóslega einnig við um þau tilvik þegar breytingar eru gerðar á slíkum samningum. Samkvæmt ákvæðinu er samþykki Alþingis áskilið ef samningur felur í sér afsal eða kvaðir á landi eða landhelgi eða ef hann horfir til breytinga á stjórnarhögum ríkisins. Síðarnefnda atriðið hefur verið túlkað svo að samþykki Alþingis sé áskilið ef gerð þjóðréttarsamnings kallar á lagabreytingar hér á landi.

Umrædd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar felur í sér breytingu á EES-samningnum en þar sem hún kallar á lagabreytingar hér á landi var hún tekin með stjórnskipulegum fyrirvara. Í samræmi við það sem að framan segir er óskað eftir samþykki Alþingis fyrir þeirri breytingu á EES-samningnum sem í ákvörðuninni felst.

3. Ákvörðun Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) 2017/899 frá 17. maí 2017 um notkun tíðnisviðsins 470–790 MHz í Sambandinu.

Tíðnisviðið frá 470–790 MHz, oft nefnt UHF tíðnisviðið, er notað vegna háhraða farnetsþjónustu, þráðlausra tækja til fjölmiðlunar (PMSE) og stafrænna sjónvarpsútsendinga. Á heimsráðstefnu Alþjóðafjarskiptasambandsins í nóvember 2015 var samþykkt tækni- og regluumhverfi fyrir notkun 700 MHz (694–790 MHz) tíðnisviðsins fyrir háhraða farnetsþjónustu. Einnig var samþykkt að 470–694 MHz tíðnisviðið skyldi notað fyrir stafrænar sjónvarpsútsendingar á svæði 1, en á því svæði eru Evrópa og Afríka.

Áður hefur komið fram á vegum ESB, meðal annars í svokallaðri Lamy-skýrslu, að stafrænar sjónvarpsútsendingar skuli njóta forgangs á lægri hluta UHF tíðnisviðsins (470–694 MHz) ásamt þráðlausra tækja til fjölmiðlunar. Í kjölfarið er því nauðsynlegt að samræma aðgerðir innan sambandsins til að tryggja þessar áætlanir og að þeim megi framfylgja í truflanalausu umhverfi í aðildarlöndum ESB fyrir árið 2020. Samræmingunni er ætlað að tryggja útbreiðslu háhraða farneta sem tryggt geti íbúum aðildarlandanna a.m.k. 30 Mb/s gagnahraða ásamt því að tryggja fríar þráðlausar sjónvarpssendingar til sömu aðila. Að auki skuli þráðlausum búnaði sem notaður er til fjölmiðlunar tryggður aðgangur að tíðnisviði á næstu árum.

Aðildarríkin skulu því eigi síðar en 30. júní 2020 hafa heimilað notkun 700 MHz (694–790 MHz) tíðnisviðsins fyrir háhraða farnetsþjónustu á grundvelli tiltekinna tæknilegra skilyrða. Jafnframt skulu þau eigi síðar en 30. júní 2022 heimila framsal og leigu réttinda á tíðnisviðinu 694–790 MHz.

4. Lagabreytingar og hugsanleg áhrif hér á landi.

Ákvörðun 2017/899 kallar á lagabreytingar hér á landi. Í fjarskiptalögum, nr. 81/2003, er ekki að finna heimild til að leyfa framsal og leigu tíðniheimilda. Því þarf að breyta fjarskiptalögum til að tryggja lagastoð fyrir framsali og leigu tíðniheimilda. Við þá aðgerð þarf að uppfylla það skilyrði ákvörðunarinnar að við úthlutun eða breytingu á heimildum til notkunar á 694–790 MHz tíðnisviðinu skuli þess gætt að settar verði kvaðir sem tryggja útbreiðslu á hágæða þjónustu með hraða a.m.k. 30 Mb/s, bæði innan dyra sem utan, sérstaklega á þjóðhagslega mikilvægum svæðum og meðfram öllum helstu samgönguæðum. Slíkar kvaðir mega fela í sér heimild og hvatningu til samnýtingar innviða og tíðnisviða í samræmi við lög ESB.

Ísland er komið lengra en flestar Evrópuþjóðir í því að losa 694–790 MHz tíðnisviðið þannig að úthluta megi því til notkunar fyrir háhraða farnetsþjónustu. Áður en notkun þessarar þjónustu hefst verður notendum þráðlauss búnaðar til fjölmiðlunar og á sviði annarrar miðlunar efnis, þ.e. til ráðstefnustaða, leikhúsa auk annarrar notkunar tilkynnt með fyrirvara um þær áætlanir. Þessir aðilar hafa heimild til að nýta hluta tíðnisviðsins á víkjandi heimildum þar til háhraða farnetsþjónusta hefst á umræddu tíðnisviði.

Engin fjárhagsleg skuldbinding hins opinbera felst í innleiðingu ákvörðunarinnar.

5. Samráð við Alþingi.

Í reglum Alþingis um þinglega meðferð EES-mála er kveðið á um að ESB-gerðir, sem fyrirhugað er að fella inn í EES-samninginn en munu ekki taka gildi á Íslandi nema að undangengnu samþykki Alþingis, skuli sendar utanríkismálanefnd til umfjöllunar. Ákvörðun 2017/899 var send utanríkismálanefnd til samræmis við framangreindar reglur. Í bréfi utanríkismálanefndar, dags. 30. apríl 2018, kemur fram að nefndin hafi fjallað um gerðina og fylgir bréfinu álit umhverfis- og samgöngunefndar þar sem gerðin fékk efnislega umfjöllun. Í bréfinu eru ekki gerðar athugasemdir við upptöku hennar í EES-samninginn.

Fylgiskjal I.

Ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 153/2018, frá 6. júlí 2018,

um breytingu á XI. viðauka (Rafræn fjarskipti, hljóð- og myndmiðlun og upplýsingasamfélagið) við EES-samninginn.

www.althingi.is/altext/pdf/149/fylgiskjol/s0409-f_I.pdf

Fylgiskjal II.

Ákvörðun Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) 2017/899 frá 17. maí 2017 um notkun tíðnisviðsins 470–790 MHz í Sambandinu.

www.althingi.is/altext/pdf/149/fylgiskjol/s0409-f_II.pdf