Áfallatryggingar fyrir heimili Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 745

1990–91. – 1060 ár frá stofnun Alþingis.

113. löggjafarþing. – 413 . mál.

Sþ.

745. Tillaga til þingsályktunar um áfallatryggingar fyrir heimili, húseigendur og atvinnurekstur.

Flm.: Ásgeir Hannes Eiríksson.

Alþingi ályktar að fela tryggingamálaráðherra að semja frumvarp til laga um tryggingar fyrir heimili, húseigendur og atvinnurekstur í landinu vegna meiri háttar áfalla. Frumvarpið skal lagt fram við þingbyrjun í haust.

Greinargerð.

Óveðrið 2. febrúar sl. og umræður í kjölfar þess hafa vakið landsmenn til umhugsunar um óvænt áföll og tryggingar í því sambandi. Margir landsmenn hafa tryggt sig gegn tjóni af þessu tagi, en tugþúsundir manna um allt land vakna samt sem áður við vondan draum og verðmæti, sem urðu veðrinu að bráð, reynast ýmist illa tryggð eða alls ekki. Tjón fjölmargra Íslendinga er tilfinnanlegt. Margir bíða stórtjón en við öðrum blasir gjaldþrot.

Íslensku tryggingafélögin bjóða tryggingar sem ná yfir langflest þau tjón sem hér um ræðir. Það er kaldhæðni örlaganna að landsmenn hafa ekki nýtt sér þá þjónustu sem skyldi og margur maðurinn situr því eftir með sárt ennið. Maður tryggir nefnilega ekki eftir á. En fjöldi manns getur ekki axlað þessar byrðar án hjálpar og hlýtur því að leita á náðir samfélagsins.

Andinn á bak við samhjálpina í þjóðfélaginu gerir ráð fyrir að menn standi ekki einir og óstuddir á svona stundu. Stjórnvöld hafa áður hlaupið undir bagga með einstaklingnum og látið greiða tjón úr sameiginlegum sjóðum. En það er ekki alltaf sanngjörn lausn í garð þeirra fjölmörgu sem hafa vaðið fyrir neðan sig og kaupa nauðsynlegar tryggingar.

Á sama hátt eru margir sem vilja að eitt skuli yfir alla ganga í þessum málum og landsmenn sitji allir við sama borð. Það gildi einu hvort áföll dynja yfir stóran hluta landsmanna á einum degi eða hvern fyrir sig á lengra tímabili. Fólk, sem missti ótryggð verðmæti sín í óveðri í fyrra eða fyrir fimm árum, fær engar bætur af almannafé. Skoðanir manna eru því skiptar í þessu alvarlega máli.

Flutningsmaður telur rétt að samfélagið komi þeim til hjálpar sem eiga nú um sárt að binda og síðan ekki söguna meir. Jafnframt verði fólki gert skylt að tryggja sig fyrir áföllum á borð við þessi í framtíðinni. Fólki ber skylda til að tryggja hús sín gegn bruna og því er eðlilegt að slíkar húsatryggingar nái líka til tjóns af völdum vinds og vatns. Annars koma þær ekki að fullum notum. Þá er sjálfsagt að taka innbú manna með í reikninginn og aðrar eignir á borð við sumarhús í sveitum. Sama máli gildir um atvinnurekstur í landinu og þar með talinn allan húsakost á sveitabýlum.

Ýmsar tryggingar eru líka boðnar á markaðnum. Hægt er að kaupa húseigendatryggingu og heimilistryggingu sem spanna langstærstan hluta af því tjóni sem verður við fok og annan skaða sem af því leiðir. Auk þess taka þessar tryggingar til fjölmargra annarra þátta í daglegu lífi manna og efla þannig líka öryggi landsmanna á hverjum degi.

Iðgjald af heimilistryggingu upp á 2,5 millj. kr. er um 7.300 kr. á ári og iðgjald af húseigendatryggingu 8 millj. kr. fasteignar er um 11.200 kr. samtals um 18.500 kr. á ári. Verði þessar tryggingar hluti af lögboðinni skyldutryggingu má sjálfsagt bjóða þær út fyrir mun lægra verð, líklega innan við 1.000 kr. á mánuði.

Af 500 þús. kr. bíl er húftryggingariðgjald með 40% bónus og 68.400 kr. sjálfsábyrgð hins vegar um 20.044 kr. árlega. Þannig tryggja fleiri Íslendingar 500 þús. kr. bílinn sinn fyrir mun hærra iðgjald en kostar að tryggja bæði húseign og innbú fjölskyldunnar. Það er lítið samræmi í þessu mati á verðmætum.

Á sama hátt er eðlilegt að tryggja allan atvinnurekstur landsmanna fyrir áföllum, bæði fyrir því tjóni sem kann að verða á mannvirkjum og atvinnutækjum og ekki síður fyrir stöðvun á rekstri fyrirtækjanna. Það má telja eðlilegt að bankar og aðrar lánastofnanir geri kröfur um að atvinnufyrirtæki séu vel tryggð. Það mundi draga úr gjaldþrotum og öðrum áföllum og auka stórlega allt öryggi í viðskiptum.

Með þessu móti er hægt að leggja niður hina ýmsu áfallasjóði og velta áhættunni yfir á tryggingamarkaðinn og ábyrgðinni yfir á einstaklinginn. Þrátt fyrir iðgjöldin yrði fjárhagsleg afkoma almennings sú sama þegar upp er staðið því fólkið sjálft borgar á endanum brúsann þegar tjóni vegna áfalla er vísað á ríkissjóð.

Stöðugt verður að reyna að læra af reynslunni og láta sér áföllin að kenningu verða. Flutningsmaður nefnir hér eina lausn á vandanum í þessari greinargerð en þær eru vafalaust fleiri.