Göng milli lands og Eyja Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 133

147. löggjafarþing 2017–2018.

Þingskjal 133 - 133. mál.

Tillaga til þingsályktunar um göng milli lands og Eyja.

Flm.: Ásmundur Friðriksson, Páll Magnússon, Vilhjálmur Árnason, Unnur Brá Konráðsdóttir.

Alþingi ályktar að fela samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra að skipa starfshóp sem geri ítarlega fýsileikakönnun á gerð ganga milli Heimaeyjar og Kross í Landeyjum. Kannaðir verði möguleikar á gerð mismunandi tegunda ganga og kostir og gallar hverrar gerðar metnir auk þess sem unnar verði kostnaðar- og arðsemisáætlanir. Starfshópurinn skili skýrslu með niðurstöðum eigi síðar en 1. október 2018. Ráðherra kynni Alþingi skýrsluna í sama mánuði.

Greinargerð.

Árið 2006 var tekin ákvörðun um gerð Landeyjahafnar eftir að rannsóknum á möguleikum á gerð jarðganga milli Heimaeyjar og Kross í Landeyjum, sem voru vel á veg komnar, hafði verið hætt.

Þótt Landeyjahöfn hafi sannað sig sem mikil samgöngubót hafa siglingar um hana, sem hófust síðsumars 2010, ekki gengið áfallalaust því að höfnin hefur verið lokuð vegna sandburðar í allt að 120 daga á ári þegar verst hefur látið. Fjölmargar ferðir falla niður vegna ölduhæðar og sandburðar yfir bestu sumarmánuði og veldur óáreiðanleiki hafnarinnar íbúum og atvinnulífi, ekki síst ferðaþjónustunni, verulegum vandræðum og tekjutapi.

Eftirspurn eftir fólks- og vöruflutningum til Eyja fer sífellt vaxandi og nálgast árlegur farþegafjöldi ferjunnar Herjólfs nú 350.000. Hafin er smíði nýrrar ferju sem von er á síðsumars 2018 en efasemdir eru uppi um að hún verði sú samgöngubót sem ætlast er til. Óttast menn að ferjan þurfi að sigla til Þorlákshafnar í miklum mæli yfir vetrarmánuðina, enda vandinn við hafnarstæðið í Landeyjum óleystur þótt komi til ný ferja.

Flutningsmenn þessarar þingsályktunartillögu telja mikilvægt að allt kapp verði lagt á að tryggja sem best opnun Landeyjahafnar fyrir nýja ferju þann tíma sem hún verður starfandi en jafnframt að nú þegar verði byrjað að huga að því hvaða samgöngumáti taki við af nýju ferjunni. Telja flutningsmenn að við þá athugun verði að líta alvarlega til möguleika á gangagerð og hefur þessi tillaga þann tilgang að skapa grundvöll að slíkri athugun. Lagt er til að skipaður verði starfshópur sem kanni í þaula kosti og galla þess að leggja göng milli lands og Eyja. Hópurinn kanni í því tilliti möguleikana á gerð mismunandi ganga, svo sem jarðganga, botnganga og flotganga, og líti til nýjustu tækni og reynslu annarra þjóða. Hópurinn geri enn fremur ítarlega könnun á kostnaði við gangagerðina en jafnframt á sparnaði og arðsemi sem af hlýst.

Nú þegar ver ríkissjóður hundruðum milljóna króna árlega í sanddælingu í og við Landeyjahöfn. Sem dæmi má nefna að gert er ráð fyrir rúmum 600 millj. kr. í sanddælingu við höfnina á árinu 2018. Við þetta bætist almennur viðhaldskostnaður hafnarinnar auk viðhalds-, rekstrar- og endurnýjunarkostnaðar við sjálfa ferjuna. Þessir kostnaðarliðir mundu sparast við opnun ganga milli lands og Eyja og þegar við bætist möguleg gjaldtaka í göngin, að ótöldum arðsemisáhrifum ganganna, má gera ráð fyrir að framkvæmdin borgi sig á aðeins tveimur til þremur áratugum.

Milli lands og Eyja eru 10 km í beinni sjólínu en reiknað er með að göng frá Heimaey að Krossi í Landeyjum verði um 18 km. Töluverðar rannsóknir hafa þegar farið fram á gangaleiðinni og aðeins var eftir lokahnykkurinn í því ferli þegar ákveðið var að hætta þeim rannsóknum og gera höfnina við Landeyjasand. Nú þegar fyrir liggur að höfnin í Landeyjum stendur ekki undir þeim væntingum að vera heilsárshöfn er mikilvægt að hefja undirbúning að því hvað tekur við þegar ferjan sem kemur síðsumars 2018 gengur úr sér eftir 10–20 ár. Þá þarf að liggja fyrir hvað verður gert og ef göng verða kosturinn þurfa þau að vera tilbúin til notkunar á árabilinu 2028–2038.