Frelsi í útflutningsverslun Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 534

1990–91. – 1060 ár frá stofnun Alþingis.

113. löggjafarþing. – 298 . mál.

Sþ.

534. Tillaga til þingsályktunar um frelsi í útflutningsverslun.

Flm.: Björgvin Guðmundsson, Sighvatur Björgvinsson.

Alþingi ályktar að fela utanríkisráðherra að breyta reglugerð nr. 27 11. jan. 1988 um útflutningsleyfi o.fl. á þann veg að útflutningsverslunin verði frjáls.

Greinargerð.

Þróun utanríkisviðskipta Íslands hefur verið í átt til aukins frjálsræðis undanfarin ár og áratugi. Innflutningsverslunin hefur að mestu verið gefin frjáls. Útflutningsverslunin er enn háð leyfum en á sviði hennar hafa mikilvæg skref verið stigin á leið til útflutningsfrelsis. Þannig var útflutningur á freðfiski gefinn frjáls fyrir nokkrum árum. Stærstu vöruflokkar á sviði útflutnings, sem háðir eru útflutningshöftum, eru saltfiskur, saltsíld og ísfiskur. Sölusamband íslenskra fiskframleiðenda, SÍF, hefur í raun haft einkaleyfi til útflutnings á saltfiski og síldarútvegsnefnd hefur haft lögbundið einkaleyfi til útflutnings á saltsíld. Hvort tveggja er tímaskekkja á tímum frjálsræðis í viðskiptum milli þjóða. Ber brýna nauðsyn til að afnema þegar í stað einokunaraðstöðu þessara tveggja aðila. Tillagan gerir ráð fyrir að útflutningur á saltfiski verði gefinn frjáls. Ekki er fjallað um lögin um síldarútvegsnefnd í tillögunni en telja má eðlilegt að breyta þeim samhliða afnámi á einokun SÍF þannig að einkasöluaðstaða síldarútvegsnefndar verði einnig afnumin.

Útflutningur á ísfiski er háður margvíslegum útflutningshömlum. Hefur verið sett á fót skömmtunarskrifstofa undir heitinu „Aflamiðlun“ sem úthlutar leyfum til útflutnings á ísfiski. Minnir skömmtunarskrifstofa þessi einna helst á Innflutningsskrifstofuna sem starfaði á haftaárunum í innflutningsmálum. Engin leið er að úthluta réttlátlega útflutningsleyfum á þann hátt sem „Aflamiðlun“ hefur tekið sér fyrir hendur að gera. Hafa störf hennar verið mjög umdeild og á stundum hefur ríkt stríðsástand í kringum starfsemi hennar. Það er sjálfsblekking að ætla að Íslendingar geti haldið uppi verði á ísfiski erlendis með því að takmarka framboð á slíkum fiski héðan. Ef hinir erlendu markaðir fá ekki nægan fisk héðan leita þeir eftir honum frá öðrum þjóðum.

Stóru sölusamtökin hér á landi hafa unnið gott starf á erlendum vettvangi, en þau hafa gott af samkeppni. Ætla á að samkeppni styrki þau fremur en hitt. Hætt er við að stór sölusamtök, sem hafa einokunaraðstöðu, staðni. Reynslan hefur leitt í ljós að ótti sá sem menn báru í brjósti varðandi Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna og Samband íslenskra samvinnufélaga, þegar freðfiskútflutningur var gefinn frjáls, reyndist ástæðulaus. Útflutningur annarra aðila á freðfiski hefur einungis orðið til þess að veita þessum stóru sölusamtökum aðhald en alls ekki brotið þau niður. Ætla má að hið sama verði uppi á teningnum ef útflutningur á saltfiski verður gefinn frjáls, svo framarlega sem SÍF stendur sig. Þess vegna má telja öruggt að samkeppni á þessu sviði sem öðrum verði til góðs.

Frjáls samkeppni í útflutningi færir þjóðarbúinu auknar tekjur. Hún leiðir til aukins sölustarfs á erlendum mörkuðum. Útflytjendur, sem sýna hugkvæmni og dugnað við sölu íslenskra afurða, ná hærri verðum, en hinir sem ekki standa sig munu heltast úr lestinni.