Ofbeldisatriði í sjónvarpi Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 277

123. löggjafarþing 1998–99.

Þskj. 277 - 245. mál.

Tillaga til þingsályktunar um ofbeldisatriði í sjónvarpi.

Flm.: Ólafur Hannibalsson.

Alþingi ályktar að fara þess á leit við fulltrúa sína í útvarpsráði að þeir beiti sér fyrir því að hætt verði að sýna ofbeldisatriði í sjónvarpinu á þeim tíma sem þess er helst að vænta að börn séu að horfa á það.

Greinargerð.

Mikil umræða hefur verið í þjóðfélaginu síðari ár um samband ofbeldisatriða í kvikmyndum og fjölgun voðaverka barna og unglinga bæði hér heima og erlendis. Hafa ýmsar kröfur verið uppi um aðgerðir af hálfu opinberra aðila til þess að spyrna á móti þessari þróun og sumar ratað alla leið á Alþingi. Er þá jafnvel rætt um að setja upp enn eina ríkisstofnun, eins konar ofbeldisvarnaráð, sem hafi það hlutverk að dreifa fræðsluefni og standa fyrir hvers konar átaksverkefnum meðal unglinga gegn þessari þróun.

Flutningsmaður hefur ekki mikla trú á slíku ríkisapparati og leyfir sér að benda á þann tvískinnung sem þegar ríkir af hálfu hins opinbera í vímuefnamálum, þar sem það annars vegar annast innflutning og alla sölu á áfengi en á hinn bóginn ver nokkru af gróðanum til að halda uppi vímuvarnaráði sem berst gegn neyslu áfengis og annarra vímuefna. Flutningsmanni finnst líka gegna talsvert öðru máli þegar menn bera sig sjálfir eftir ofbeldisefni, kaupa það á myndbandaleigum eða með áskrift að sjónvarpsstöðvum, eða hinu, þegar því er beinlínis neytt upp á þá svo sem raun er á þegar ríkið rekur sjónvarpsstöð og innheimtir með góðu eða illu afnotagjöld af því, og notar svo tækifærið til að hella yfir varnarlausa neytendur efni af þessu tagi. Sérstaklega hefur verið bent á þá samþjöppun ofbeldisatriða sem er að finna í bíóauglýsingum á fréttatíma eða kringum annað efni, þegar búast má við að fjölskyldan hyggist njóta samverustunda fyrir framan skjáinn. Síðan er þar að finna í viku hverri fleiri eða færri sjónvarpsþætti, sem mega teljast kennslustundir í ofbeldi, spörkum, lamningu og lemstrun fólks, með þeim árangri sem endurspeglast í miðbæ Reykjavíkur um helgar. Þessu er fram haldið af því sama ríkisvaldi og um áratuga skeið hefur talið Íslendinga of viðkvæmar sálir til að kaupa sig inn á sýningar á hnefaleikum og raunar bannað mönnum að þjálfa sig í þeirri íþrótt.

Eina frambærilega ástæðan fyrir því að halda úti sjónvarpsrekstri fyrir fé skattborgaranna er sú að með því móti megi halda uppi menningarlegri dagskrá en þær stöðvar treysta sér til sem fjárhagslega eiga allt sitt undir duttlungum neytenda og auglýsenda. Því virðist nærtækt að löggjafinn og ríkisvaldið gefi að minnsta kosti sinni eigin stofnun fyrirmæli um að hætta þessum kennslustundum í ofbeldi í skylduáskrift.

Um það má þó deila hvort Alþingi getur gefið þeim sem sitja í nefndum og ráðum á þess vegum og ábyrgð nokkur fyrirmæli. Væntanlega sitja þeir þar vegna þess að Alþingi treystir þeim til sjálfstæðra ákvarðana um málefni þeirra stofnana sem þeir eiga að hafa áhrif á. Flutningsmaður getur þó ekki séð að það sé úr vegi að Alþingi láti vilja sinn í ljós um þau efni ef ástæða þykir til og beini til þessara fulltrúa sinna tilmælum um aðgerðir.

Í það minnsta sýnist flutningsmanni að stjórnvöld stæðu sterkar að vígi um aðgerðir gegn ofbeldisvandanum ef þau bæru sjálf hreinan skjöld í þeim efnum.