Atvinnumöguleikar á landsbyggðinni Nefndarálit - þingskjal nr. 674

1989–90. – 1059 ár frá stofnun Alþingis.

112. löggjafarþing. – 54 . mál.

Sþ.

674. Nefndarálit um till. til þál. um nýja atvinnumöguleika á landsbyggðinni.

Frá atvinnumálanefnd.

Nefndin hefur fjallað um tillöguna og leggur til að hún verði samþykkt með breytingum sem flutt er tillaga um á sérstöku þingskjali.

Nefndin fékk á sinn fund til viðræðna um tillöguna Jón Erlendsson, forstöðumann Upplýsingaþjónustu Háskólans. Þá bárust nefndinni umsagnir frá Byggðastofnun, Byggðahreyfingunni Útverði, Fjórðungssambandi Norðlendinga, Iðnþróunarfélagi Eyjafjarðar hf., Iðnþróunarfélagi Þingeyinga, Kvenfélagasambandi Íslands, Póst- og símamálastofnun, Sambandi íslenskra sveitarfélaga, Sambandi sveitarfélaga í Austurlandskjördæmi, Samtökum sunnlenskra sveitarfélaga, Skýrsluvélum ríkisins og Reykjavíkurborgar, Stéttarsambandi bænda, Upplýsingaþjónustu Háskólans, Fjarvinnustofunni Víst sf., Atvinnuþróunarfélagi Austurlands, Iðnþróunarfélagi Norðurlands vestra, iðnráðgjöfum Vesturlands og Suðurlands og Átaksverkefni Vestur-Húnvetninga.

Með nefndaráliti þessu eru birt sem fylgiskjöl minnispunktar frá Jóni Erlendssyni og umsögn frá Atvinnuþróunarfélagi Austurlands o.fl.

Ólafur Þ. Þórðarson og Matthías Á. Mathiesen voru fjarverandi við afgreiðslu málsins.

Danfríður Skarphéðinsdóttir sat fund nefndarinnar og er samþykk nefndaráliti þessu.

Alþingi, 5. mars 1990.

Árni Gunnarsson,

form., frsm.

Jón Kristjánsson.

Geir Gunnarsson.

Geir H. Haarde.

Hreggviður Jónsson.

Fylgiskjal I.

Jón Erlendsson, forstöðumaður Upplýsingaþjónustu Háskóla Íslands:

ATVINNUMÁL - NOKKUR BRÝN VERKEFNI SEM ATVINNUMÁLANEFND

SAMEINAÐS ALÞINGIS GÆTI STUTT EÐA BEITT SÉR FYRIR

Minnispunktar.

Almenn fræðsla.

Sú ótrúlega staðreynd blasir við að innan skólakerfisins er nánast ekkert fjallað um atvinnumál, sköpun atvinnutækifæra, eflingu framtaks og margt annað sem stuðlað getur að virkri þátttöku alls almennings í eflingu atvinnulífs. Undantekningar eru hér í formi nokkurra námskeiða sem styðja hluta þessa máls og kennd eru litlum hluta nemenda.

Athugi menn reynslu og þekkingu erlendis á því hvar best gengur er það hjá fyrirtækjum og aðilum sem ná því að virkja hvern einasta starfsmann til virkra athafna, hugmyndasköpunar, hagræðingar o.fl. Slíkt fólk hefur meiri ánægju af vinnu sinni og störfum en aðrir, það eflir sjálfstæði sitt og þekkingu, það finnur fyrir ábyrgð á því sem það gerir vegna þess að tekið er mark á tillögum þess og hugmyndum. Svona mætti lengi telja. Og það sem ef til vill skiptir ekki minnstu er að slíkt fólk verður betur undir það búið að gerast raunverulegir frumkvöðlar (e. entrepreneurs) og líklegra til þess en þeir starfsmenn sem ekki fá að njóta sín í hugmyndasköpun og framtaki.

Það er því allt að vinna í því að koma þekkingu á virkum athöfnum, hugmynda- og tækifærasköpun inn hjá sem flestum og búa þannig um hnútana hjá stofnunum og fyrirtækjum að sóst sé eftir hugmyndum starfsfólks og framkvæmt það af þeim sem fært er:

Sé ástandið skoðað hér á landi blasir við að:

- Þekking á virku athafnalífi er bundin við lítinn hóp manna sem lært hafa stjórnun eða aflað sér slíkrar þekkingar með langri reynslu - og oft mistökum. Allur almenningur er ekki „með í þeim leik“. Hvern skyldi undra að almenningur sýni sjónarmiðum atvinnulífs og þörfum oft fálæti og taki lítinn virkan þátt í þeim bæði sem einstaklingar og starfsmenn. Þeir sem vinna að því að skapa eða finna ný tækifæri eru einnig örfáir.

Athugið að sú þekking, sem miðlað hefur verið til skamms tíma á sviði stjórnunar, hefur lítið með það að gera hvernig menn skapa og nýta ný tækifæri (þ.e. entrepreneurship).

- Margir athafnamenn, sem undirritaður hefur rætt þessi mál við, tala um undarlegan sljóleika starfsbræðra sinna við að finna og nýta ný tækifæri. Menn eru mjög misvökulir að þessu leyti. Allur almenningur er hreinlega ekki með í þessum „leik“. Þó er næg lífsorka, tími og fé til að gera margt ef viljinn, þekkingin, hvatningin og aðstaðan er fyrir hendi. Ekki þarf að líta á annað en allan þann tíma sem fer í margháttað tómstundastarf til að sjá að tíminn og peningarnir eru til.

Það sem hér þarf er almenn og umfangsmikil fræðsla um atvinnumál, jákvætt menningarlegt umhverfi. Sköpun stórra og smárra tækifæra gæti orðið að þjóðaríþrótt ef að því væri unnið.

Hagræðing - skortur - tækifæri.

Lestur nýlegra erlendra rita bendir eindregið til þess að skólar erlendis hafi vanrækt áherslu á virkni og framleiðni rétt eins og skólar hérlendis. Þetta ástand skapar tækifæri fyrir þá sem geta komið með nýjar lausnir.

Sjálfstæði - verkefnishugmynd.

Meðfylgjandi er lausleg lýsing á skipulagi verkefnis við að kanna þá þætti sem leiða til sjálfstæðrar hugsunar og athafna. Sjálfstæð hugsun er náskyld og næstum því það sama og skapandi hugsun. Sá sem gerir eitthvað fullkomlega sjálfstætt er um leið skapandi.

Sjálfstæði - upplýsingalindir.

Auk hefðbundinnar ritaskrár, gagnabanka o.fl. eru fjölmargar upplýsingalindir sem má nýta til að afla upplýsinga um sjálfstæði og eflingu þess.

Hönnunarhugarfar í stað athugunarhugarfars.

Akademían einkennist af ofuráherslu á athugun og ónógri áherslu á sköpun fullkomlega nýrra lausna, hönnun og athöfnum (e. Design and Action Orientation). Með því að ná fram áherslubreytingu má skapa mikil tækifæri.

Að miðla hugmynd um mikilvægi námsefnisins.

Margir nemendur sækja fyrirlestra fyrst og fremst til þess að „finna út hverjar áherslur kennarans eru í námsefninu“. Sé þetta meginatriði í því sem fram fer má leysa það á miklu einfaldari hátt, sjá útlistun hér að neðan.

Óvandað val kennslubóka.

Með því að vanda val (erlendra) kennslubóka má ná fram verulegum vinnusparnaði í námi. Mikil brögð eru þó að því víða að lítilli vinnu sé eytt í val kennslubóka og að úrvalið sé næsta lítið þegar valið er. Þannig er sóað miklum tíma fyrir nemendum.

Launakerfi sem setur vinnuframlagi kennara þröngar skorður.

Yfirleitt fá kennarar ekki greitt fyrir neitt annað en viðveru í kennslustundum. Þetta leiðir til þess að aðeins þeir áhugasömustu sinna námsefnisgerð og þeim er sjaldnast umbunað og námsefnisgerðin eftir því vanrækt. Því er ofgnótt kennslustunda og skortur á námsefni.

Upplýsingaöflun í stað utanferða.

Mikið er um utanferðir á vegum hins opinbera. Verulegur hluti þeirra er réttlættur með því að verið sé að afla mikilvægra upplýsinga. Oft ef ekki oftast má afla mun yfirgripsmeiri upplýsinga fyrir miklu minni kostnað með tölvuleit o.fl.

Kostnaður við óþarfar endurskriftir námsefnis.

Í kennslustundum og fyrirlestrum tíðkast miklar endurskriftir námsefnis, svokölluð glósuskrif. Gera má ráð fyrir því að hver nemandi eyði að óþörfu 1–2 klst. á dag í slíkt. Miðað við 250 kr. á klst. og 4.000 nemendur (HÍ) má meta þennan óþarfa á 1–2 milljónir á dag.

Yfirferðarhugmyndin - versti draugurinn.

Sá vinnusiður eða „menningarhefð“ innan skólakerfisins að „fara þurfi yfir“ allt námsefnið í kennslustundum er einn versti þröskuldurinn á vegi hagræðingar og framfara. Samkvæmt henni eru nemendur nánast ófærir um að nema sjálfir!!!

Námsefnisgerð - tækifæri.

Gott námsefni getur í mörgum tilvikum nægt að verulegu leyti í stað hefðbundinna kennslustunda. Með því að beina vinnu kennara (og nemenda) að því að byggja upp betra námsefni má minnka hlutfall kennslustunda í skólastarfinu og auðvelda fjarkennslu.

Námsefnisgerð - aukin framleiðni.

Með beitingu tölvutækni má auðvelda námefnisgerð til muna. Upplýsingakerfi þetta er eitt dæmi um slíkt. Því er ljóst að eitt af því sem gera þarf er að afla upplýsinga um og þróa aðferðir um vinnusparandi tækni fyrir námsefnisgerð.

Kjörorð: Nýsköpun er fyrir alla - og sífellt!

Virkt atvinnulíf byggir á sívirkri (daglegri!) nýsköpun hvers og eins - í smáu og stóru. Nýsköpun verður að vera sívirk iðja til að læra. Enginn grípur í neyð til nýsköpunar með árangri eftir áralanga vanrækslu hennar!

Mörgu sem kennt er nú og lýtur að eflingu atvinnulífs eru settar þröngar skorður úr hófi. Þannig er t.d. stjórnun kennd þeim einum sem ætla að verða stjórnendur. Stjórnun er þó að miklu leyti samskiptareglur manna á milli og því fráleitt að kenna aðeins öðrum aðilanum þær! - Hvernig gengi fólki að dansa ef einungis annar aðilinn kynni sporin?

Það sama má segja um námskeið um stofnun fyrirtækja. Þekkinguna, sem fáum er kennd í þeim, ætti að kynna miklu fleirum, þó ekki væri til annars en þess að gefa innsýn í rekstur atvinnulífs sem allt of fáir skilja.

Fylgiskjal II.

Álitsgerð frá Atvinnuþróunarfélagi Austurlands, Iðnþróunarfélagi Norðurlands

vestra,

iðnráðgjöfum Vesturlands og Suðurlands og Átaksverkefni Vestur-Húnvetninga.

Umsögn um tillögu til þingsályktunar um nýja atvinnumöguleika

á landsbyggðinni.

(Send atvinnumálanefnd sameinaðs Alþingis 11. janúar 1990.)

Hin hraðfara þróun tölvu- og upplýsingatækninnar á Íslandi á síðustu árum hefur í allt of litlum mæli komið landsbyggðinni og íbúum hennar að gagni. Að þessu leyti eru Íslendingar skrefi á eftir nágrannaþjóðum sínum sem hafa lagt mikla áherslu á að þessi nýja tækni gæti orðið jaðarbyggðum að gagni. Það hefur nánast orðið tíska að flytja upplýsingatæknina út í jaðarbyggðirnar í hinum vestræna heimi og er orðinn hluti af byggðastefnu þessara landa, fyrst og fremst vegna þess að í ljós hefur komið að hefðbundnar atvinnugreinar, eins og iðnaður, verslun og landbúnaður, hafa ekki getað tryggt viðgang landsbyggðarinnar. Á þann hátt hafa íbúarnir orðið þátttakendur í hinni tæknilegu þróun og fengið aðgang að hinni gífurlegu þekkingu upplýsingasamfélagsins. Það er því á þessu sviði sem ný atvinna verður til í samfélagi nútímans og framtíðarinnar.

Fyrsta fjarvinnslustofan í heiminum leit dagsins ljós í september 1985 í smábænum Vemdalen í Harjedalen í Svíþjóð, raunar eftir danskri uppskrift. Fjarvinnslustofur, tölvustofur eða hvað svo sem kalla má slík fyrirtæki eru að mestu leyti norræn hugmynd sem nú er verið að gera að veruleika í hundruðum smásamfélaga í Evrópu. Margar fjarvinnslustofur á Norðurlöndum eru í samtökum sem nefnast Foreningen af Informationsteknologiske Lokalcentre i Norden, FILIN, og leitast þau við að koma fram sem norræn heild í einhverju sem nefna mætti alþjóðlega hreyfingu. Aðstæður fjarvinnslustofanna eru þó svo mismunandi að vart er hægt að líta á þessi samtök sem eina heild.

Aðstæður á Íslandi.

Fyrsta viðleitnin til að koma á slíkum upplýsingamiðstöðvum á Íslandi kom fram 1989 á Hvammstanga, Vík í Mýrdal, Selfossi og Seyðisfirði. Þessar miðstöðvar, sem ekki hafa allar hafið starfsemi enn, eru í flestum tilfellum tengdar staðbundnum átaksverkefnum og/eða iðnráðgjöfum. Markmið þessara miðstöðva eru ólík og þær hafa ekki tekið upp neina formlega samvinnu.

Jafnframt hefur Byggðastofnun í samvinnu við Gunnlaug Jósefsson hjá Fjarhönnun hf. ákveðið að styðja við bakið á slíkum verkefnum með aðstoð við fjármögnun á vél- og hugbúnaði, jafnframt því að veita nokkra kennslu. Markmiðið er að miðstöðvarnar víðs vegar um landið tengist saman í net þar sem hver og ein getur tekið að sér ákveðin sérhæfð og/eða almenn verkefni. Dæmi um slík sérhæfð verkefni eru t.d. kortateikning, vinnsla gagnabanka fyrir ákveðin héruð eða landsvæði, frágangur og prentun ýmiss konar efnis o.s.frv., en almennari verkefni, sem fleiri væru færir um að vinna, eru t.d. þýðingar, textavinnsla, skráning o.s.frv. Fram að þessu hafa einstakar stofur einkum lagt áherslu á sérhæfð verkefni.

Enn sem komið er hafa stofurnar ekkert skipulagt samstarf sín í milli. Þó eru Upplýsingaþjónusta Háskólans og Guðjón Ingvi Stefánsson, framkvæmdastjóri Sambands íslenskra sveitarfélaga, aðilar að FILIN og er Guðjón fulltrúi Íslands í stjórninni.

Við teljum mjög mikilvægt að þessi þróun verði studd af alefli til að stuðla að því að landsbyggðin verði virk í þróun upplýsingatækninnar.

Fjarvinnslustofan.

Meginverksvið norrænu fjarvinnslustofanna eru þrenns konar:

1. Að veita íbúum viðkomandi svæðis þekkingu á eðli upplýsingatækninnar.

2. Að veita íbúunum aðgang að nauðsynlegum tækjum og að gagnabönkum upplýsingaaldarinnar.

3. Að veita einkaaðilum og opinberum stofnunum þjónustu á ýmsum sviðum.

Samkvæmt sænskum upplýsingum mun fjarvinnslustofa, sem uppfyllir þessi meginskilyrði, þurfa u.þ.b. 9 milljónir íslenskra króna (1988) til kaupa á vél- og hugbúnaði, húsgögnum og öðrum skrifstofuútbúnaði. Nauðsynlegt væri að leigja u.þ.b. 200 m 2 húsnæði. Svíarnir hafa reiknað út að hvert ársverk, sem búið er til í greininni, kosti u.þ.b. 2 milljónir íslenskra króna sem er fimmti hluti þess sem það kostar að skapa eitt ársverk í iðnaði. Svíunum finnst því fjárfestingar í fjarvinnslunni vera sérlega ódýrar.

Á Íslandi er þó ekki hægt að vera svo stórhuga vegna þess hve smá og einangruð mörg sveitarfélög eru. Það mun t.d. ekki alltaf verða hægt að koma öllum ofannefndum meginverksviðum fyrir í venjulegri fjarvinnslustofu á Íslandi. Sums staðar væri meira vit í því að tengja fyrsta verksviðið skólakerfinu sem nú þegar fjárfestir töluvert í tölvubúnaði. Annað verksviðið væri hugsanlegt að tengja bókasöfnum sem eru sorglega vanrækt hér á landi. Stærri bæir með nokkur þúsund íbúa ættu þó með góðu móti að geta nýtt sér sænsku fyrirmyndina, en yrðu þó að einhverju leyti háð opinberri aðstoð við fjárfestingar og rekstur fyrsta kastið.

Í þorpum og smábæjum, þar sem tölvuvæðingin hefur ekki haldið innreið sína, verður þó að leggja áherslu á að koma á fót fjarvinnslustofum sem einkum sinna þriðja meginverksviðinu. Þar með verður fjárfestingin mun minni, tekjumöguleikarnir meiri og meira er hægt að treysta á einstaklingsframtakið.

Í sænsku fjarvinnslustofunum er lögð áhersla á að þjóna fyrst og fremst

opinberum aðilum og einkaaðilum á viðkomandi svæði. Þetta stafar af því að sænskar jaðarbyggðir eru fjölmennari en á Íslandi, oft fjölmennari en allir Íslendingar samanlagt. Á Íslandi er ekki hægt að líta þannig á hlutina. Hér verður hver stofa að hafa allt landið - og þar sem mögulegt er - öll Norðurlönd að markaði. Lítið hérað getur aðeins að litlu leyti skapað vel rekinni fjarvinnslustofu verkefni. Á nokkrum sviðum mætti þó með góðu móti þjóna atvinnulífinu á staðnum. Dæmi um það eru t.d.:

- Telefax-þjónusta.

- Afleysingar í sumarfríum.

- Bókhald.

- Textainnsláttur og skráning ýmissa gagna.

- Að veita ýmsum aðilum á staðnum aðgang að tölvum og hugbúnaði stofunnar til útreikninga, skráningar o.fl.

Rétt er þó að leggja áherslu á að mikilvægt er að fjarvinnslustofurnar víðs vegar um landið starfi í neti þar sem hægt er að taka við ýmiss konar verkefnum og miðla verkefnum á milli stofanna. Á Íslandi ætti líkt að heppnast ef takast má að flytja fjölda þjónustustarfa, sem nú eru unnin á höfuðborgarsvæðinu, til fjarvinnslustofanna úti á landi. Slík störf gætu t.d. verið eftirtalin:

- Þýðingar.

- Gerð skráa af ýmsu tagi.

- Útprentun á nafnalistum og heimilisföngum samkvæmt völdum skilyrðum.

- Vinnsla og útsending á bæklingum og fréttabréfum o.þ.h.

- Vinnsla á ýmsum tölfræðilegum gögnum fyrir einkafyrirtæki og opinbera aðila.

- Textavinnsla af ýmsu tagi (innsláttur, prófarkalestur, umbrot).

- Símaþjónusta og bókhald.

- Kortateikning.

Undirbúningur heima fyrir.

Fjarvinnslustofan þarf helst að spretta upp úr hinu staðbundna umhverfi og vera rækilega tengd því. Fyrstu fjarvinnslustofurnar á Norðurlöndum voru einmitt stofnaðar af hvetjandi og áhugasömum eldhugum eða mönnum sem starfa að atvinnuþróun. Þeir stofnuðu áhugahópa sem komu sér saman um markmið og skröpuðu saman því sem nauðsynlega þurfti til verkefnisins. Verkefnið á Hvammstanga, sem stutt er af Átaksverkefninu, er að mestu leyti byggt á slíkum eldhugum.

Á landsbyggðinni á Íslandi er þó ekki alls staðar hægt að ganga út frá því að undirbúningurinn gangi svo greiðlega fyrir sig. Eitt mesta vandamál landsbyggðarinnar er nefnilega gífurlegur atgervisflótti. Á móti því kemur þó að víða er vaxandi vilji fyrir því að taka þátt í heimi upplýsingatækninnar. Þessi vilji kemur ekki síst fram hjá konum og yngra fólki sem helst verða fyrir barðinu á hinu lélega og einhæfa atvinnuástandi. Það er því mjög mikilvægt út frá sjónarmiði byggðaþróunar og byggðastefnu að menn átti sig vel á því hvernig best verður stutt við bakið á áhugahópum á landsbyggðinni sem vilja taka upplýsingatæknina í þjónustu sína.

Á Seyðisfirði er hópur kvenna tengdur fyrirtækinu Frú Láru hf. sem tekið hefur frumkvæðið að stofnun fjarvinnslustofu. Þessar konur eru gott dæmi um viljann til verka, en þær vantar hins vegar grundvallarþekkingu á tölvutækninni. Þær eru því óöruggar og ófærar um að taka síðustu nauðsynlegu skrefin án hjálpar utan frá.

En þrátt fyrir atgervisflótta og almennt minni menntun úti á landi en á höfuðborgarsvæðinu er þrátt fyrir allt fyrir hendi mjög víðtæk kunnátta í öllum héruðum landsins. Til þess að hægt sé að reka fjarvinnslustofuna á besta hugsanlegan máta verður að kortleggja þessa kunnáttu. Á þann hátt munu margir íbúar fá hlutverk og hlutastarf á fjarvinnslustofunni. Það væri stórt skref í átt til þess að skapa almennan áhuga á upplýsingatækni á svæðinu og það gæti síðan stuðlað að því að yngra fólk sæi fram á einhverja framtíð á heimaslóðum.

Þegar búið er að kortleggja þekkinguna á svæðinu vita menn jafnframt hverjir veikleikarnir eru. Þá ætti að vera hægt að halda námskeið fyrir það fólk sem óskar eftir að starfa við fjarvinnslustofuna í framtíðinni. Þessi námskeið verða að vera vönduð og munu eflaust þarfnast einhvers stuðnings. Það er nefnilega mikilvægt að hver einstök stofa geti veitt það góða þjónustu að allar hinar stofurnar séu sáttar við hana. Fjarvinnslukerfið getur því aðeins gengið að einkaaðilar og opinberar stofnanir sjái sér hag í að nýta sér þær, að þar geti þeir fengið unnin verkefni ódýrar og betur en með því að vinna þau sjálfir.

Átaksverkefnið á Hvammstanga er eini aðilinn sem enn hefur framkvæmt slíka kortlagningu.

Markaðsundirbúningur.

Eins og þegar hefur verið getið mun vel starfhæft fjarvinnslunet verða ríkulega háð því að hægt sé að fá einkaaðila og opinber fyrirtæki til að flytja ýmis verkefni til fjarvinnslustofanna. Það er því mjög mikilvægt að sem fyrst verði mögulegur markaður á þessu sviði kannaður.

Í opinbera geiranum er fjöldi stofnana og fyrirtækja sem hefðu hag af því að láta fjarvinnslustofurnar vinna ýmis verkefni, t.d. skráningu af ýmsu tagi, ýmis venjubundin störf, útgáfu á kynningarbæklingum o.fl. Í umræðunni um þetta mál hefur m.a. verið rætt um að bókasöfnin, Byggðastofnun, Sjóminjasafnið, Hagstofan, tryggingafélög og jafnvel skattstofurnar gætu notið góðs af þjónustu fjarvinnslustofanna. Eflaust mætti nefna ótal önnur dæmi um stofnanir sem hag hefðu af því að flytja ýmis verkefni til þessara stofa.

Það má þó búast við því að slíkar breytingar gætu mætt andstöðu meðal starfsmanna stofnananna og yfirmanna þeirra. Af reynslu vitum við að opinberar stofnanir eru með íhaldsömustu einingum samfélagsins og þær eru ekki líklegar til að taka þátt í endurskipulagningu sem leiðir til hagræðingar og fækkunar starfsfólks af fúsum og frjálsum vilja. Það verður því að gera ráð fyrir því að þessi þróun muni að einhverju leyti krefjast pólitískrar stýringar.

En það er þó alls ekki hægt að koma fjarvinnslunetinu á fyrst og fremst með pólitískri valdbeitingu. Það verður umfram allt að byggja á því að fjarvinnslustofurnar geti veitt hraðari, ódýrari og betri þjónustu en allir aðrir. Því þarf að markaðssetja þessa þjónustu og er alveg nauðsynlegt að farið sé að eins og í Svíþjóð og sett á fót söluskrifstofa í Reykjavík fyrir þjónustu stofanna. Aðeins á þann hátt verður hægt að komast inn á markað í Reykjavík að einhverju marki. Slík söluskrifstofa þarf að vera eign fjarvinnslustofanna og hún verður að lúta stjórn fjarvinnslustofanna víðs vegar um landið, hugsanlega í samvinnu við rótgróið fyrirtæki á fjarskiptasviðinu.

Niðurstöður.

Við undirrituð viljum lýsa ánægju okkar með að atvinnumálanefnd sameinaðs Alþingis skuli nú huga að möguleikum á því að tölvu- og upplýsingatæknin geti komið hinum dreifðu byggðum að gagni. Við teljum að það séu miklir faglegir og tæknilegir möguleikar á því að flytja fjölda verkefna á vegum hins opinbera út á land, jafnframt því sem við vitum að víða um land er mikill vilji fyrir því að koma á fót starfsemi sem byggir á fjarskipta- og tölvutækni.

Á síðustu árum hefur verið rætt um að flytja ýmis af verkefnum ríkisins út á land. Þetta hefur aðeins tekist að framkvæma í litlum mæli. Stofnun fjarvinnslustofa víða um landið má því teljast vera góð málamiðlun því að annars vegar eru stofnanirnar áfram starfræktar í Reykjavík, en hins vegar mun mjög vaxandi hluti opinberrar starfsemi verða unninn úti á landi.

Til að vinna úr þessum hugmyndum og koma þeim áleiðis teljum við að nauðsynlegt sé að sem allra fyrst sé komið á fót vinnuhóp með verkefnisstjóra.

Samsetning vinnuhópsins yrði ákveðin af atvinnumálanefnd sameinaðs Alþingis. Hópurinn má ekki vera of stór, en þó það breiður að hann spanni sem flesta þætti málsins. Þannig mættu gjarnan vera í slíkum hópi fulltrúi frá Byggðastofnun, Háskólanum, ráðuneytum, Rannsóknastofnun atvinnuveganna, Sambandi íslenskra sveitarfélaga, aðilum vinnumarkaðarins, opinberum starfsmönnum, Stéttarsambandi bænda, iðnráðgjöfum og jafnvel fulltrúi frá fjarvinnslustofunum sjálfum. Það er mikilvægt að bæði kynin eigi svipaðan fjölda fulltrúa í hópnum.

Verkefnisstjórinn skal vera ráðinn í fullt starf og verksvið hans yrði m.a.:

- Að afla upplýsinga um samsvarandi kerfi erlendis og þar með að athuga möguleika á tengslum við alþjóðleg netkerfi.

- Að gera skrá yfir hvers konar verkefni, almenn eða sérhæfð, henti best að flytja til fjarvinnslustofa úti á landi.

- Að gera athugun á möguleikum þess að flytja störf úr opinbera geiranum á höfuðborgarsvæðinu til fjarvinnslustofanna.

- Að finna besta samstarfsformið milli hins opinbera og fjarvinnslustofanna.

- Að semja um flutning á ákveðnum opinberum verkefnum til fjarvinnslustofanna sem allra fyrst svo að fljótlega sé hægt að skapa störf fyrir fjarvinnslustofur sem þegar hafa verið settar á fót.

- Að gera markaðskönnun á þörf einkageirans fyrir þjónustu fjarvinnslustofanna.

- Að gera athugun á því á hvaða stöðum menn hafa vilja og getu til að koma á fjarvinnslustofum.

- Að standa fyrir athugun á hæfni væntanlegra starfsmanna sem fyrir hendi eru á þeim stöðum þar sem ætlunin er að koma á fót fjarvinnslustofum, hugsanlega í samvinnu við iðnráðgjafa.

- Að setja lágmarkskröfur og reglur um starfsemi fjarvinnslustofanna.

- Að búa til kennsluáætlun fyrir starfsmenn fjarvinnslustofanna.

- Að undirbúa stofnun söluskrifstofu í Reykjavík.

- Að gera kostnaðar- og rekstraráætlun fyrir allt verkefnið og kanna þar með samfélagslega hagkvæmni eða óhagkvæmni.