arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Stofnun íslenskrar handverksdeildar í Listaháskóla Íslands Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 392

141. löggjafarþing 2012–2013.

Þingskjal 392 - 345. mál.

Tillaga til þingsályktunar um stofnun íslenskrar handverksdeildar í Listaháskóla Íslands.

Flm.: Árni Johnsen, Björgvin G. Sigurðsson, Gunnar Bragi Sveinsson,

Jón Gunnarsson, Ragnheiður E. Árnadóttir, Sigmundur Ernir Rúnarsson,

Sigurður Ingi Jóhannsson, Tryggvi Þór Herbertsson, Vigdís Hauksdóttir.

Alþingi ályktar að fela mennta- og menningarmálaráðherra að koma upp íslenskri handverksdeild í Listaháskóla Íslands.

Greinargerð.

Tillaga þessi var áður flutt á 139. og 140. þingi og er nú endurflutt óbreytt.

Íslenskt handverk lærðra sem leikmanna stendur mjög hátt á heimsmælikvarða. Um allt land eru snjallir handverksmenn að verki í prjónlesi, útskurði, rennismíði, járnsmíði, mótun í leður og bein og listmálun svo að nokkuð sé nefnt. Reglulegar sýningar handverksmanna undirstrika að hér er um að ræða listamenn af Guðs náð og það hefur skort á að þessum verkmenntaþætti sé sinnt í íslenska skólakerfinu en hann er ýmist sjálfsprottinn eða líður fram mann fram af manni í hefðum, reynslu og verksviti.

Í grunnskólum og verkmenntaskólum er að sjálfsögðu unnið á vettvangi íslensks handverks, í smíðum, föndri, myndmennt og fleiri þáttum, en rík ástæða er til þess að leggja meiri rækt við þennan þátt íslensks þjóðlífs og leggja öflugri grunn að kennslu á þessum sviðum í íslenska skólakerfinu.

Auðvitað á íslensk handverkskunnátta að vera grein í Listaháskóla Íslands, ekki síst vegna þess að saman fer hugvit, verkvit, handverk og hönnun.

Gott dæmi um afar snjallan listamann í handverki er Sigga á Grund í Árnessýslu. Hún er í röð fremstu listamanna þjóðarinnar með útskurði sínum í tré, en listamenn á þessu sviði skipta hundruðum á Íslandi.

Þá er rík ástæða til þess að styðja sérstaklega við íslenska prjónlesið, sem að öllu jöfnu er unnið af konum í öllum byggðum landsins, handverk sem er stolt íslensks iðnaðar umfram margt annað.

Sýna þarf íslensku handverki virðingu og hvatningu með því að stofna til handverksdeildar á íslenskum grunni í Listaháskóla Íslands. Listaháskólinn ætti einnig að vera í fararbroddi við að útfæra handverksþáttinn fyrir og með öðrum skólum landsins. Ef Íslendingar leggja ekki rækt við sína eigin menningu er ranglega í leiðina lagt inn í framtíðina.
Fuglaskoðunarstöð í Garði Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 393

141. löggjafarþing 2012–2013.

Þingskjal 393 - 346. mál.

Tillaga til þingsályktunar um fuglaskoðunarstöð í Garði.

Flm.: Árni Johnsen, Björgvin G. Sigurðsson, Ragnheiður E. Árnadóttir,

Sigurður Ingi Jóhannsson, Unnur Brá Konráðsdóttir.

Alþingi ályktar að fela mennta- og menningarmálaráðherra að koma á fót fuglaskoðunarstöð í Garði í samráði og samstarfi við bæjaryfirvöld.

Greinargerð.

Tillaga þessi hefur verið flutt áður, á 139. löggjafarþingi og 140. löggjafarþingi (79. mál).

Fuglaskoðun er almennt áhugamál víða um land hjá fólki á öllum aldri. Óvíða er eins gott að skoða fugla við sjávarsíðuna eins og í Garðinum, bæði við flösina hjá Garðskagavita, Garðskagaflösina, skammt frá Byggðasafni Garðskaga og veitingastofunni Flösinni og ekki er síðri möguleikinn á fuglaskoðun við síkin við íþróttahúsið í Garði, Útskálasíki, Miðhúsasíki og Gerðasíki.

Þingsályktunartillaga þessi miðast við það að mennta- og menningarmálaráðherra kanni samráð og samstarf við sveitarfélagið Garð um aðstöðu fyrir fuglaskoðara í fuglaskoðunarstöð.

Fuglafánan á þessu svæði er mjög fjölbreytt og aðstæður þannig að nálægð fuglaskoðara er mjög mikil við vettvang fuglanna. Á þessu svæði hafa til dæmis verið settar upp myndavélar sem fylgjast með ferðum blesgæsarinnar á hefðbundnum ferðum hennar til norðurs og suðurs.

Það er rík ástæða til þess að hvetja fólk á öllum aldri til þess að njóta stórkostlegrar náttúru Íslands og þar er fuglaskoðun einn spennandi þátta. Stjórnvöld landsins og sveitarfélög geta á margan hátt haft samvinnu um slíkt starf og víða er aðstaða sem mætti laga að slíkri fuglaskoðunarstöð þar sem fyrir væru aðgengilegar upplýsingar um fugla og nálæga náttúru, uppstoppaðir fuglar, eggjasöfn og fleira. Allar kjöraðstæður eru innan seilingar í Garðinum og því er spennandi að gera þar metnaðarfulla fuglaskoðunarstöð í samstarfi við fuglaskoðara, Náttúrufræðistofnun Íslands og fleiri stofnanir sem kynnu að geta lagt til spennandi efni tengt sjó, landi og lofti.
Aðgengi að hverasvæðinu við Geysi Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 394

141. löggjafarþing 2012–2013.

Þingskjal 394 - 347. mál.

Tillaga til þingsályktunar um aðgengi að hverasvæðinu við Geysi.

Flm.: Árni Johnsen, Björgvin G. Sigurðsson, Ragnheiður E. Árnadóttir,

Sigurður Ingi Jóhannsson, Unnur Brá Konráðsdóttir.

Alþingi ályktar að fela innanríkisráðherra og umhverfis- og auðlindaráðherra að sjá nú þegar til þess að umbætur á aðgengi ferðamanna að hverasvæði Geysis verði bætt og göng fyrir fótgangandi gerð þar undir þjóðveginn frá bílastæðum.

Greinargerð.

Frá því að umhverfisráðuneytið tók við vörslu hverasvæðisins við Geysi í Haukadal af menntamálaráðuneytinu fyrir um það bil 20 árum, hefur þetta fjölsóttasta ferðamannasvæði landsins verið að drabbast niður jafnt og þétt. Meira að segja öryggismerkingar, hvað þá aðrar merkingar, á hverum eru orðnar máðar og ólæsilegar. Hellustígar þeir sem lagðir voru sem fyrsti hluti stígakerfis á svæðinu í tíð Geysisnefndar mennta- og menningarmálaráðuneytisins eru orðnir ruslaralegir á köflum og hættulegir.

Mörg hundruð þúsund ferðamenn heimsækja Geysi og Gullfoss ár hvert og eru engin náttúrufyrirbæri á landinu eins fjölsótt af ferðamönnum. Geysissvæðið er eitt alþekktasta hverasvæði í heimi og raunveruleg ímynd Íslands í heitu vatni og gufu. Það er með ólíkindum að íslensk stjórnvöld skuli ekki hafa metnað og döngun í sér til þess að hafa þessi mál í lagi á fjölsóttustu ferðamannastöðum. Langhæsta fjárhæð sem sett var í stígagerðina við Geysi á sínum tíma var 5 millj. kr.

Mikilvægt er að slíta í sundur umferð gangandi fólks frá bílastæðum þvert yfir þjóðveginn að Geysissvæðinu. Auðveldast er að gera það með undirgöngum sem Vegagerðin hefur reyndar kost á í frágangi þjóðvegarins þar sem sérstakt fjármagn er áætlað til þess að sinna sérstökum þáttum sem varða umferð ferðamanna.

Það er engin afsökun fyrir íslensk stjórnvöld og sleifarlag þeirra í málum svæðisins við Geysi að ekki er búið að ganga endanlega frá samningum um kaup ríkisins á hverasvæðinu, en samningar hafa verið tilbúnir um skeið.

Hótel Geysir hefur byggt upp glæsilega aðstöðu á heimsmælikvarða við Geysi fyrir gesti og gangandi með söfnum, veitingasölum og gistiaðstöðu, en verkþáttur ríkisins er til háborinnar skammar. Þessi tillaga er flutt í því skyni að freista þess að vinna bráðan bug á því ófremdarástandi og óöryggi sem er á hverasvæðinu við Geysi, móðurskip allra hvera í heiminum.
Íslandssögukennsla í framhaldsskólum Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 401

141. löggjafarþing 2012–2013.

Þingskjal 401 - 354. mál.

Tillaga til þingsályktunar um Íslandssögukennslu í framhaldsskólum.

Flm.: Árni Johnsen, Sigurður Ingi Jóhannsson, Guðlaugur Þór Þórðarson.

Alþingi ályktar að fela mennta- og menningarmálaráðherra að endurskoða nú þegar námskrár framhaldsskóla. Vægi Íslandssögu verði eflt til muna bæði hvað varðar námsefni og námstíma. Þær forsendur verði lagðar til grundvallar að afar mikilvægt sé að íslensk ungmenni alist upp við góða þekkingu á sögu þjóðar sinnar, hefðum og tilþrifum til lands og sjávar.

Greinargerð.

Tillaga þessi var áður flutt á 139. þingi (291. mál) og 140. þingi (89. mál).

Íslendingar eiga undir högg að sækja í aukinni samkeppni á alþjóðavettvangi sem sjálfstæð þjóð og hvað varðar menningarlega, atvinnulega og markaðslega ímynd Íslands. Sögukennsla í framhaldsskólum var skorin niður við trog við gerð síðustu námskrár og nánast þurrkuð út á sumum námsbrautum. Áföngum var slegið saman. Þannig er mannkynssaga og Íslandssaga frá upphafi fram til um 1800 kennd í einum sex eininga áfanga sem Íslands- og mannkynssaga. Ef bæta á söguþekkingu ungs fólks þarf að auka vægi sögukennslu á öllum námsbrautum. Fjölga þarf kjarnaáföngum í sögu, skipta sögunni meira niður en nú er gert og auka val. Einnig þarf að útbúa fjölbreyttara námsefni, heimildasöfn er henta skólum og myndefni úr sögunni er fellur vel að lengd kennslustunda. Mikill skortur er á slíku kennsluefni, sérstaklega um Ísland.

Þeim fer mjög fjölgandi dæmunum bæði í útvarpi og sjónvarpi og ekki síst á samskiptasíðum á netinu þar sem afhjúpast miklar gloppur í sögukunnáttu ungs fólks á Íslandi. Er þar um að ræða beina vanþekkingu á atriðum og þáttum sem ættu að eiga fastan bústað í brjósti hvers Íslendings.
Prófessorsembætti á sviði byggðasafna og byggðafræða Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 404

141. löggjafarþing 2012–2013.

Þingskjal 404 - 357. mál.

Tillaga til þingsályktunar um prófessorsembætti á sviði byggðasafna og byggðafræða.

Flm.: Árni Johnsen, Björgvin G. Sigurðsson, Lilja Rafney Magnúsdóttir,

Sigurður Ingi Jóhannsson, Eygló Harðardóttir, Unnur Brá Konráðsdóttir,

Ragnheiður E. Árnadóttir, Tryggvi Þór Herbertsson.

Alþingi ályktar að fela mennta- og menningarmálaráðherra að hlutast til um að Háskóli Íslands stofni til prófessorsembættis á sviði byggðasafna og byggðafræða sem verði tengt Byggðasafninu í Skógum undir Eyjafjöllum.

Greinargerð.

Tillaga sama efnis var áður flutt á 135., 136., 138., 139. og 140. löggjafarþingi (92. mál þess þings).

Mikilvægi byggðasafna á Íslandi er óumdeilt. Þau eru allt í senn, menningarsöfn, sögusöfn og verkfærasöfn. Þau eru spegilmynd lífsins í landinu. Það segir í gömlu máltæki að því sem þú segir mér gleymi ég en það sem þú sýnir mér muni ég. Byggðasafnið tryggir skilvirkni hvors tveggja.

Byggðasöfnin eru mikilvæg fyrir þekkingu landsmanna á lífinu í landinu, þróun búsetu, lífsháttum og öllu sem lýtur að mannlegu samfélagi Íslendinga. Það skiptir miklu að þau séu sett upp af alúð og tillitssemi og af mikilli vandvirkni.

Þá eru byggðasöfnin snar þáttur í ferðaþjónustu nútímans og erlendir ferðamenn sækja þau heim í sífellt meiri mæli. Vönduðustu söfn landsins í þessum efnum eru á heimsmælikvarða og það er mikilvægt fyrir framtíðina að hlúa að uppbyggingu þeirra með eins skilvirkum hætti og kostur er og nýta til þess nútímatækni hverju sinni í bland við safngripina sjálfa.

Byggðasafnið í Skógum er eitt öflugasta byggðasafn landsins. Það nýtur þess að hafa byggst upp undir forustu Þórðar Tómassonar, einhvers mesta safnamanns Íslandssögunnar, sem sinnti því af fádæma ósérhlífni og krafti, og þess að hafa byggst upp í nánum tengslum við grasrótina í landinu, fólkið sjálft í starfi og leik.
Byggðastefna fyrir allt landið Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 41

141. löggjafarþing 2012–2013.

Þingskjal 41 - 41. mál.

Tillaga til þingsályktunar um byggðastefnu fyrir allt landið.

Flm.: Höskuldur Þórhallsson, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson,

Gunnar Bragi Sveinsson, Sigurður Ingi Jóhannsson,

Birkir Jón Jónsson, Eygló Harðardóttir, Siv Friðleifsdóttir,

Ásmundur Einar Daðason, Vigdís Hauksdóttir.

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að stofna starfshóp sem vinni að mótun byggðastefnu fyrir allt landið. Starfshópurinn verði skipaður fulltrúum frá sveitarfélögum og ráðuneytum. Starfshópurinn skili tillögum sínum fyrir lok þessa löggjafarþings.

Starfshópurinn skoði sérstaklega norsku byggðastefnuna þar sem skattkerfi, afslættir og styrkir eru notaðir með góðum árangri. Meðal þess sem skoðað verði í stefnu Norðmanna er skipting landsins í skattsvæði, skattar og gjöld á einstaklinga og fyrirtæki eftir skattsvæðum, afsláttur námslána, flutningsstyrkir, orkukostnaður o.fl.

Greinargerð.

Tillaga þessi var áður lögð fram á 140. löggjafarþingi (638. mál).

Stjórnsýsla byggðamála á Íslandi stendur að mörgu leyti á tímamótum. Sóknaráætlun stjórnvalda um einföldun, samþættingu og styrkingu stjórnsýslu ríkisins annars vegar og eflingu sveitarstjórna og landshlutasamtaka hins vegar vekur áleitnar spurningar um hvernig málaflokki byggðamála verður hagað í framtíðinni. Jafnframt hefur íslensk byggðastefna sætt sívaxandi gagnrýni og ýmsir haldið því fram fullum fetum að hér á landi sé engin heildstæð byggðastefna. Í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar er kveðið á um að byggðamálin skuli færast undir innanríkisráðuneytið og er það í samræmi við vaxandi skilning á því að árangursrík byggðastefna feli í sér samþættingu margvíslegra málaflokka ólíkra ráðuneyta og má þar nefna málefni sveitarstjórna, samgöngur, löggæslu, heilbrigðisþjónustu, jafnrétti, umhverfisvernd, menntun og menningarstarfsemi auk atvinnumála.

Á sama tíma er nauðsynlegt að efla sveitarfélögin og landshlutasamtök þeirra til að þau geti tekið við sem flestum þáttum almannaþjónustu. Þótt ódýrast kunni að vera að þjappa allri þjónustu hins opinbera saman á höfuðborgarsvæðinu er augljóslega hagkvæmast fyrir skattgreiðendur um land allt að skattar þeirra renni til þess að efla þjónustu og skapa fjölbreyttari störf í heimabyggð. Meðal helstu ógnana við sóknarmöguleika landsbyggðarinnar má nefna stórfelldan niðurskurð á velferðarþjónustu, skort á nauðsynlegum samfélagslegum samgöngubótum, óhóflega skattlagningu eldsneytis, andstöðu við uppbyggingu fjölbreytts iðnaðar utan suðvesturhornsins og sívaxandi kröfur um að almenn jafnt sem sérhæfð starfsemi ríkisins sé einvörðungu staðsett á því svæði þar sem flestir búa. Með því að virkja sköpunarkraft og áræði íbúa landsbyggðarinnar má snúa vörn í sókn, öllum landsmönnum til hagsbóta.

Flutningsmenn telja æskilegt að hið fyrsta verði mótuð byggðastefna fyrir allt landið. Í því skyni þarf að stofna starfshóp skipaðan fulltrúum sveitarfélaga og allra ráðuneytanna. Því er þessi tillaga lögð fram.
Rannsókn á einkavæðingu banka Breytingartillaga - þingskjal nr. 419

141. löggjafarþing 2012–2013.

Þingskjal 419 - 50. mál.

Síðari umræða.

Breytingartillaga við breytingartillögu á þingskjali 276 [rannsókn á einkavæðingu banka].

Frá Lúðvík Geirssyni.

Í stað dagsetningarinnar „1. september 2013“ komi: 15. apríl 2013.
Rannsókn á einkavæðingu banka Þingsályktun - þingskjal nr. 455

141. löggjafarþing 2012–2013.

Nr. 2/141.

Þingskjal 455 - 50. mál.

Þingsályktun um rannsókn á einkavæðingu Fjárfestingarbanka atvinnulífsins hf.,

Landsbanka Íslands hf. og Búnaðarbanka Íslands hf.

Alþingi ályktar, í samræmi við lög um rannsóknarnefndir, nr. 68/2011, að skipa þriggja manna rannsóknarnefnd er rannsaki einkavæðingu og sölu hlutabréfa í Fjárfestingarbanka atvinnulífsins hf., Landsbanka Íslands hf. og Búnaðarbanka Íslands hf. og tengd málefni á árunum 1998–2003.

Nefndin taki m.a. til umfjöllunar þá stefnu og viðmið sem lágu til grundvallar einkavæðingu bankanna og að hve miklu leyti þeim var fylgt í ákvarðanatöku og framkvæmd einkavæðingarinnar. Nefndin upplýsi nánar um undirbúning og framkvæmd á sölu eignarhluta ríkisins í umræddum bönkum, m.a. í því skyni að skýra ábyrgð ráðherra og annarra sem komu að sölunni.

Nefndin fjalli um gerð og innihald samninga við kaupendur bankanna, mat á eignum bankanna og að hve miklu leyti það samræmdist söluverði þeirra, efndir samninga og undanþágur frá ákvæðum þeirra, þ.m.t. afslætti frá kaupverði. Þá verði fjallað um eftirlit og ábyrgð með framfylgd samninganna.

Nefndin beri einkavæðingu íslensku bankanna saman við sölu opinberra fjármálafyrirtækja í nágrannalöndum og leggi fram tillögur til úrbóta varðandi sölu á eignarhlutum ríkisins í framtíðinni.

Nefndin leggi mat á þær afleiðingar sem framkvæmd einkavæðingar bankanna hafði fyrir íslenskt samfélag.

Nefndin geri eftir atvikum ráðstafanir til þess að hlutaðeigandi yfirvöld fjalli um mál þar sem grunur leikur á um refsiverða háttsemi eða brot á starfsskyldum og geri jafnframt grein fyrir þeim málum í skýrslu sinni til Alþingis.

Rannsóknarnefndin skili forseta Alþingis skýrslu um rannsóknina eigi síðar en 1. september 2013 ásamt þeim samantektum og úttektum sem nefndin ákveður að láta vinna í þágu rannsóknarinnar.

Samþykkt á Alþingi 7. nóvember 2012.
Vernd og orkunýting landsvæða Breytingartillaga - þingskjal nr. 553

141. löggjafarþing 2012–2013.

Þingskjal 553 - 89. mál.

Síðari umræða.

Breytingartillaga við tillögu til þingsályktunar um áætlun um vernd og orkunýtingu landsvæða.

Frá Atla Gíslasyni og Lilju Mósesdóttur.

Liðirnir:

a. „Reykjanesskagi, Reykjanessvæði, 62 Stóra-Sandvík“,

b. „Reykjanesskagi, Svartsengissvæði, 63 Eldvörp“,

c. „Reykjanesskagi, Krýsuvíkursvæði, 64 Sandfell“,

d. „Reykjanesskagi, Krýsuvíkursvæði, 66 Sveifluháls“,

e. „Reykjanesskagi, Hengilssvæði, 69 Meitillinn“,

f. „Reykjanesskagi, Hengilssvæði, 70 Gráuhnúkar“,

g. „Reykjanesskagi, Hengilssvæði, 71 Hverahlíð“,

h. „Norðausturland, Námafjallssvæði, 97 Bjarnarflag“

í b-lið 1. tölul. (Orkunýtingarflokkur) færist í b-lið 2. tölul. (Biðflokkur).
Þjónusta Heilbrigðisstofnunarinnar Vestmannaeyjum Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 564

141. löggjafarþing 2012–2013.

Þingskjal 564 - 450. mál.

Tillaga til þingsályktunar um þjónustu Heilbrigðisstofnunarinnar Vestmannaeyjum.

Flm.: Guðrún Erlingsdóttir, Atli Gíslason, Árni Johnsen, Eygló Harðardóttir,

Margrét Tryggvadóttir, Sigurður Ingi Jóhannsson.

Alþingi ályktar að fela velferðarráðherra að skipa vinnuhóp sem kanni möguleika á aukinni þjónustu Heilbrigðisstofnunarinnar Vestmannaeyjum í því skyni að nýta betur þekkingu starfsmanna, húsnæði og tækjakost stofnunarinnar með samstarfi við önnur sjúkrahús.

Greinargerð.

Með tilkomu Landeyjahafnar og þeirra samgöngubóta sem henni fylgdu er mögulegt að efla og stækka þjónustusvæði Heilbrigðisstofnunar Vestmannaeyja.

Með tillögu þessari er lagt til að velferðarráðherra verði falið að skipa vinnuhóp sem kanni sóknarmöguleika stofnunarinnar til þess að nýta betur þekkingu starfsmanna, húsnæði og tækjakost með samstarf við önnur sjúkrahús á landinu í huga.

Með slíkri samvinnu væri unnt að tryggja betur öryggi heimamanna og þá grunnþjónustu sem nauðsynleg er vegna landfræðilegrar sérstöðu Vestmannaeyja. Auk þess gæfust möguleikar á aukinni þjónustu við íbúa nágrannasveitarfélaganna og aðra landsmenn í samstarfi við önnur sjúkrahús.

Síðustu ár hefur orðið ákveðin þróun í átt til sérhæfingar í heilbrigðisþjónustu. Einstök sjúkrahús hafa sérhæft sig á vissum sviðum. Í ljósi breyttra aðstæðna er kjörið að skoða Heilbrigðisstofnun Vestmannaeyja í því samhengi.

Flutningsmenn telja könnun á sóknarmöguleikum Heilbrigðisstofnunar Vestmannaeyja mjög brýna, sérstaklega á tímum niðurskurðar og hagræðingar þegar nauðsynlegt er að leita allra leiða til þess að ná fram hagkvæmni og sparnaði, sem og að nýta betur húsnæði, tæki og þá víðtæku þekkingu sem starfsfólk býr yfir. Því telja flutningsmenn nauðsynlegt að vinna við þessa könnun hefjist nú þegar þannig að unnt verði að nýta niðurstöðurnar til að hefja megi hið fyrsta hagræðingu innan stofnunarinnar og auka þjónustu.
Breyting á vísitölutengingu húsnæðislána Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 633

141. löggjafarþing 2012–2013.

Þingskjal 633 - 492. mál.

Tillaga til þingsályktunar um breytingu á vísitölutengingu húsnæðislána.

Flm.: Guðlaugur Þór Þórðarson.

Alþingi ályktar að fela fjármála- og efnahagsráðherra að leita leiða til að gera almenningi kleift að skipta um vísitölu á vísitölutengdum húsnæðislánum. Enn fremur verði kannaður möguleiki á að breyta þeim forsendum sem liggja til grundvallar útreikningi á vísitölu neysluverðs. Við vinnuna hafi ráðherra samráð við lífeyrissjóði, viðskiptabanka og Íbúðalánasjóð.

Greinargerð.

Frá hruni hafa lán einstaklinga hækkað gríðarlega vegna verðtryggingarinnar og hækkunar á vísitölu neysluverðs. Nauðsynlegt er að koma til móts við almenning vegna þessa en það kann að vera erfitt að gera með beinum lækkunum eða niðurfellingum lána. Verðtrygging er þó ekki séríslenskt fyrirbæri heldur þekkist víða annars staðar á einn eða annan hátt en hins vegar mun það vera mjög sjaldgæft að húsnæðislán séu verðtryggð. Í kjölfar efnahagshrunsins varð, eins og almennt gerist í kreppum, verðbólguskot. Verðtrygging gerir það að verkum að við getum ekki nýtt hóflega verðbólgu til að lækka skuldir eins og gert er í nágrannalöndum okkar. Þvert á móti mun verðbólga hækka lánin eins og dæmin sanna og getur það haft mjög alvarlegar afleiðingar í för með sér fyrir lántakendur verðtryggðra lána.

Ríkisvaldið er í erfiðri stöðu hvað varðar það að breyta lánssamningum einhliða, eins og t.d. að banna verðtryggingu lána. Gæti það skapað ríkinu ábyrgð og haft ófyrirsjáanlegar afleiðingar í för með sér. Ekkert mælir hins vegar gegn því að eigendur skulda, kröfuhafar, og greiðendur geri með sér samkomulag um að skipta um vísitölu sem lánin eru tengd við. Það var til að mynda gert árið 2009 þar sem fólki var gert kleift að skipta yfir í greiðslujöfnunarvísitölu og sumar lánastofnanir heimila það enn þá.

Aðstæður nú eru þannig að flest bendir til þess að vísitala neysluverðs muni hækka mest allra vísitalna á næstu missirum. Hún er mjög háð gengissveiflum og mikill þrýstingur er nú á krónuna og flestir telja að sá þrýstingur eigi aðeins eftir að aukast. Ef það gengur eftir mun það hafa veruleg áhrif til hækkunar á lánum almennings þó svo að almenningur hafi ekki með beinum hætti stuðlað að hækkun vísitölunnar. Mikilvægt er því að veita almenningi tækifæri til að skipta um vísitölu og velja sér aðra sem er ekki jafn háð gengissveiflum og vísitala neysluverðs. Fróðlegt kann t.d. að vera að kanna hvort vísitala fasteignaverðs kunni ekki að vera skynsamlegri kostur við vísitölutengingu húsnæðislána. Hún er ekki jafn berskjölduð fyrir gengissveiflum og tengist auk þess húsnæðislánum almennings á rökréttan hátt. Þá mætti einnig kanna hvort gera eigi almenningi kleift að breyta verðtryggðum lifeyrissjóðslánum í óverðtryggð lán eða að einnig verði skipt um vísitölu á þeim lánum. Mikilvægast er þó að allar leiðir verði kannaðar með markvissum hætti og nauðsynlegt að allir aðilar komi að því verki.
Þriðja stjórnsýslustigið með svæðisþingum Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 669

141. löggjafarþing 2012–2013.

Þingskjal 669 - 509. mál.

Tillaga til þingsályktunar um þriðja stjórnsýslustigið með svæðisþingum.

Flm.: Lilja Mósesdóttir.

Alþingi ályktar að fela innanríkisráðherra að setja á stofn nefnd sem kanni kosti og galla þess að koma á þriðja stjórnsýslustiginu með svæðisþingum. Einn fulltrúi verði tilnefndur af Sambandi íslenskra sveitarfélaga, annar af Lagastofnun Háskóla Íslands og sá þriðji sem jafnframt verði formaður nefndarinnar af innanríkisráðherra. Nefndin skili niðurstöðum eigi síðar en í árslok 2013.

Greinargerð.

Sveitarfélögum á Íslandi eru falin ýmis verkefni. Sjálf hafa þau einnig tekið sig saman um ýmis verkefni, bæði stór og smá, þrátt fyrir að þriðja stjórnsýslustigið sé ekki skilgreint sérstaklega hérlendis. Um það hefur verið rætt að best færi á því að sveitarfélögin tækju yfir fleiri verkefni. Svæðisþing geti stutt við uppbyggingu innviða á landsbyggðinni: atvinnusköpun, þróunarstarf og nýsköpun. Ekki sé skortur á duglegu, vel menntuðu fólki á landsbyggðinni sem gætu tekið jafn vel ef ekki betur á staðbundnum vandamálum og fundið þeim farsælli lausnir en ríkisstofnanir á höfuðborgarsvæðinu. Aukið sjálfstæði landshluta gæti jafnframt stuðlað að því að fundnar yrðu fjölbreyttari lausnir sem hentuðu betur á hverjum stað. Það yrði án efa einnig kappsmál hvers landshluta að nýta sem best það fjármagn sem þar yrði til ráðstöfunar.

Þó þarf að huga vel að því hvernig sveitarfélög taka við verkefnum ríkisins og vinna þarf áætlanir sem tryggja að þjónusta raskist ekki. Því er lagt til að stofnuð verði nefnd sem kanni kosti þess og galla að koma á þriðja stjórnsýslustiginu með svæðisþingum. Nefndinni verði falið að meta nauðsynlegar lagabreytingar og stjórnarskrárbreytingar ásamt því að koma með tillögur um tekjustofna og verkefni sem fallið geta undir svæðisþingin eins og úthlutun veiðigjalds á viðkomandi svæði, svæðisbundnar atvinnuþróunarstofnanir og velferðarmál, svo sem ákvarðanatöku um málefni sem færð hafa verið til sveitarfélaga og nauðsynlegt er að taka á svæðisbundið. Það síðastnefnda á sérstaklega við um málefni aldraðra og fatlaðra.

Einnig þyrfti nefndin að kanna fyrirkomulag í nágrannalöndunum og geri grein fyrir hvernig tekjum og verkefnum þeirra er háttað.