Mikilvægi fræðslu um kristni og önnur trúarbrögð og lífsviðhorf Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 316

139. löggjafarþing 2010–2011.

Þskj. 316 - 273. mál.

Tillaga til þingsályktunar um mikilvægi fræðslu um kristni og önnur trúarbrögð og lífsviðhorf.

Flm.: Árni Johnsen, Ragnheiður E. Árnadóttir, Jón Gunnarsson,

Vigdís Hauksdóttir, Gunnar Bragi Sveinsson, Guðlaugur Þór Þórðarson.

Alþingi ályktar, með hliðsjón af markmiðsgrein laga um grunnskóla þess efnis að starfshættir grunnskóla skuli m.a. mótast af kristinni arfleifð, að mikilvægt sé að opinberir skólar vandi til fræðslu um hinn kristna menningararf þjóðarinnar í þeim tilgangi að stuðlað verði að auknum skilningi á þeirri arfleifð. Þess verði gætt að mannréttindi minnihlutahópa hvað varðar trú og lífsviðhorf verði í heiðri höfð og leitast verði við að leysa ágreiningsmál sem upp kunna að koma með sátt þannig að sem flestir geti við unað.

Greinargerð.

Á undanförnum vikum hefur mikið verið rætt í fjölmiðlum, meðal skólastjórnenda, kennara og presta um tillögur sem varða samstarf kirkju og skóla og liggja fyrir mannréttindaráði Reykjavíkur. Tillögurnar eru óljósar, illa unnar og illa rökstuddar, auk þess sem þeim er ætlað að hindra ýmsa þætti í samstarfi skóla og kirkju sem tíðkast hafa um áratugaskeið. Nægir þar að nefna kirkjuferð skólabarna á aðventu og aðstoð presta þegar nemendur eða kennarar verða fyrir áfalli. Þá er ætlunin að taka fyrir að kirkjan fái að kynna barna- og unglingastarf sitt á vettvangi skólanna til jafns við önnur æskulýðsfélög. Ef kynning á hvers konar öðru æskulýðsstarfi, t.d. íþróttafélaga, er heimil, hvers vegna þá ekki kynning á kirkjulegu starfi? Hafa börn og foreldrar ekki rétt á að vita hvað er í boði fyrir börnin og velja sjálf úr? Verði tekið fyrir þessa kynningu er um að ræða ofríki undir merkjum trúfrelsis. Trúfrelsi er m.a. fólgið í því að hafa tækifæri til að velja. Barnasáttmálinn á t.d. að tryggja rétt barna til að velja.

Annað sem athygli vekur í þessum tillögum er að taka á fyrir dreifingu Gídeonfélaga á Nýja testamentinu til skólabarna en hana hafa þeir stundað í næstum 60 ár. Þetta er byggt á þeim rökum að skólinn eigi ekki að vera vettvangur fyrir dreifingu trúarrita. Í tillögunum segir m.a.: „dreifing á trúarlegu efni er ekki heimil í starfi barna á vegum Reykjavíkurborgar. Þar með er talin dreifing trúarrita svo sem Nýja testaments, Kóransins, auglýsingabæklinga og annars kynningarefnis.“ Með fullri virðingu fyrir Kóraninum, auglýsingabæklingum og öðru kynningarefni hlýtur Nýja testamentið að hafa algjöra sérstöðu hér á landi. Vissulega er Nýja testamentið trúarrit en jafnframt ein af meginstoðum og sterkustu áhrifavöldum á evrópska menningu, t.d. á sviði bókmennta, myndlistar, tónlistar o.s.frv. Íslensk menning og vestræn verður ekki skilin án þess. Þá er Nýja testamentið einnig hjálpargagn í kristinfræðikennslunni. Í ritinu Toledo Guiding Principles on Teaching about Religions and Beliefs in Public Schools, sem gefið var út af Office for Democratic institutions and Human Rights og Organization for Security and Co-operation in Europe er meðal annars hvatt til samstarfs menntastofnana og trúar- og lífsskoðanafélaga við gerð námskrár, námsefnis, kynningu á trúarbrögðum og notkunar á kynningarritum frá viðkomandi aðilum, að því gefnu að þau standist fræðilegt mat.

Kirkjan hefur löngu lýst því yfir að hún viðurkenni og virði ólík hlutverk skóla og kirkju, sem fræðslustofnunar annars vegar og trúboðs- og trúfræðslustofnunar hins vegar. Því hefur líka verið lýst yfir af kirkjunnar mönnum að í skólanum líti þeir á sig sem gesti sem koma til samstarfs á forsendum skólans. Margir þeirra skóla sem hafa samstarf við sóknarkirkjur kynna slíkt samstarf á heimasíðu sinni í þeim tilgangi að foreldrar geti brugðist við kjósi þeir að börn þeirra taki ekki þátt í því sem kirkja og skóli bjóða upp á í sameiningu. Það er því deginum ljósara að þessar tillögur sem liggja fyrir mannréttindaráði Reykjavíkur skilgreina trúfrelsishugtakið afar þröngt, jafnvel neikvætt.

Mikilvægt er að skóli í fjölmenningar- og fjölhyggjusamfélagi gæti að réttindum allra. Það er einnig mikilvægt að skólastarfið stuðli að umburðarlyndi og tillitssemi. Þess vegna er nauðsynlegt að mismunur sé sýnilegur, að hægt sé að temja nemendum virðingu fyrir einstaklingum sem hafa aðra lífsskoðun eða aðra siði en þeir sjálfir. Umburðarlyndi lærist ekki í tómarúmi. Það er skylda skólanna að leggja rækt við íslenskan menningar- og trúararf, en jafnframt er það skylda skólanna að taka tillit til nemenda sem tilheyra minni-hlutahópum. Kennurum og skólasstjórnendum er fyllilega treystandi til að sinna þessu hlutverki og hafa ekki þörf fyrir miðstýringu opinberra nefnda í því skyni.