Fimm ára samgönguáætlun 2020–2024 Þingsályktun - þingskjal nr. 1943

150. löggjafarþing 2019–2020.

Nr. 40/150.

Þingskjal 1943 - 434. mál.

Þingsályktun um fimm ára samgönguáætlun fyrir árin 2020–2024.

Alþingi ályktar, sbr. lög um samgönguáætlun, að á árunum 2020–2024 skuli unnið að samgöngumálum í samræmi við eftirfarandi aðgerðaáætlun sem er hluti af og innan ramma samgönguáætlunar fyrir árin 2020–2034 þar sem mörkuð er stefna og markmið sett fyrir allar greinar samgangna á gildistíma áætlunarinnar. Aðgerðaáætlunin taki mið af ramma fjármálaáætlunar fyrir árin 2020–2024. Fjárhæðir eru á verðlagi eins og það birtist í fjárlögum fyrir árið 2020 og eru í milljónum króna.

Tafla 1 – Fjármálaáætlun 2020–2024, uppfærð fyrir árið 2020 m.v. fjárlög 2020.

1. SAMGÖNGUSTOFA

Tafla 2 – Fjármál Samgöngustofu.

2. FLUGVELLIR OG FLUGLEIÐSÖGUÞJÓNUSTA

Tafla 3 – Fjármál flugmála.

Tafla 4 – Stofnkostnaður – sundurliðun.

Tafla 5 –Viðhald og reglubundin endurnýjun búnaðar – sundurliðun.

3. VEGAGERÐIN

Tafla 6 – Fjármál Vegagerðarinnar.

Tafla 7 – Vegáætlun 2020–2024 – sundurliðun nýframkvæmda.

Vísitala áætlana 17.200.

Suðursvæði I.

Suðursvæði II (Reykjavík og Suðvestursvæði).

Vestursvæði.

Norðursvæði.

Austursvæði.

Jarðgangaáætlun.

Sameiginlegt.

Tafla 8 – Samgöngusáttmálinn – Framkvæmdaáætlun.

Framkvæmdir að hluta fjármagnaðar af samgönguáætlun. Bein framlög af samgönguáætlun til Samgöngusáttmála, sjá töflu 7.

Tafla 9 – Hafnabótasjóður – sundurliðun framkvæmda og fjárveitinga.

Framkvæmdir í höfnum í grunnneti.

Skýringar: Frumáætlun um heildarkostnað við framkvæmdir, virðisaukaskattur meðtalinn í kostnaði en ekki í fjárveitingu. Verðlag fjárlaga fyrir árið 2020 í millj. kr.

Framkvæmdir í höfnum utan grunnnets – ríkisstyrktar.

Skýringar: Frumáætlun um heildarkostnað við framkvæmdir, virðisaukaskattur meðtalinn í kostnaði, en ekki í fjárveitingu. Verðlag fjárlaga fyrir árið 2020 í millj. kr.

Tafla 10 – Sjóvarnir – sundurliðun framkvæmda og fjárveitinga.

Sundurliðun framkvæmda við sjóvarnir.

Skýringar: Frumáætlun um heildarkostnað við framkvæmdir, virðisaukaskattur meðtalinn. Verðlag fjárlaga fyrir árið 2020 í millj. kr.

4. ALMENN SAMGÖNGUVERKEFNI

Unnið verði að öðrum eftirtöldum verkefnum í samræmi við settar áherslur 15 ára áætlunarinnar.

4.1. Markmið um greiðar samgöngur.

Verkefni til að ná þessu markmiði verði m.a.:

1. Lokið verði við skilgreiningu á grunnneti hjólreiðastíga innan helstu þéttbýliskjarna og á vinsælustu ferðamannaleiðum. (Ábyrgð: Vegagerðin)

2. Lokið verði við mótun leiðsögustefnu og innleiðing hafin. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti)

3. Aukin verði upplýsingagjöf til ferðamanna, svo sem með viðeigandi miðlum. (Ábyrgð: Vegagerðin/Samgöngustofa)

4. Heildstætt leiðakerfi almenningssamgangna milli byggða verði skilgreint með tilliti til samræmdra þjónustuviðmiða og samvirkni leiða. (Ábyrgð: Vegagerðin)

5. Heildstætt leiðakerfi almenningssamgangna verði rýnt reglulega með tilliti til notkunar og vilja íbúa. (Ábyrgð: Vegagerðin)

6. Unnið verði að undirbúningi gagnvirkrar upplýsingaveitu sem veiti upplýsingar um heildstætt almenningssamgöngukerfi í lofti, á landi og legi. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti/Vegagerðin)

7. Greining á leiðum til þess að tryggja að aðgengi fatlaðs fólks og hreyfihamlaðs að almenningssamgöngum milli byggða verði eins og best verði á kosið. (Ábyrgð: Vegagerðin)

8. Þörf á aðstöðu fyrir fraktflug á Keflavíkurflugvelli verði greind og bætt úr ef þess reynist þörf. (Ábyrgð: Isavia)

9. Stutt verði við uppbyggingu Akureyrar- og Egilsstaðaflugvalla sem alþjóðlegra fluggátta. Við uppbyggingu innviða þar verði lögð áhersla á að flugvellirnir mæti sem best þörfum flugrekenda fyrir varaflugvelli hér á landi og Egilsstaðaflugvöllur verði að því leyti í forgangi. (Ábyrgð: Isavia)

10. Tekið verði upp hóflegt varaflugvallagjald sem renni til uppbyggingar alþjóðlegra fluggátta. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti)

11. Rekstur alþjóðaflugvallanna verði í einu kerfi á ábyrgð Isavia ohf. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti)

12. Unnin verði stefna í hafnamálum og framtíðarsýn mótuð um samspil hafna við aðrar samgöngur. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti/Vegagerðin)

13. Unnin verði greining á flugvöllum og þeir flokkaðir miðað við hlutverk þeirra. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti/Isavia)

4.2. Markmið um öryggi í samgöngum.

Verkefni til að ná þessu markmiði verði m.a.:

1. Samgöngustofa efli eftirlit með því að viðhafa öryggisstjórnun við framkvæmdir og rekstur vega og hafna. (Ábyrgð: Samgöngustofa)

2. Skráning samgönguslysa og annarra atvika verði bætt og samræmd. Haldið verði utan um skráningar rafrænt. (Ábyrgð: Samgöngustofa)

3. Gerð verði úttekt á flutningsgetu samgöngukerfisins komi til rýminga vegna náttúruhamfara eða annarra ófyrirséðra atburða með áherslu á höfuðborgarsvæðið. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti/Vegagerðin)

4. Meginverkefni áætlunar á tímabilinu um flugöryggi verði:

a. Eftirlitskerfi verði fest frekar í sessi, þ.m.t. áhættumiðað eftirlit sem uppfylli kröfur Flugöryggisstofnunar Evrópu (EASA) og Alþjóðaflugmálastofnunarinnar (ICAO). Áfram verði gerðar allar nauðsynlegar ráðstafanir til að tryggja viðeigandi sérfræðikunnáttu í þessu samhengi. (Ábyrgð: Samgöngustofa)

b. Brugðist verði við nýjum öryggisáskorunum sem fylgja nýrri tækni, þá sérstaklega ómönnuðum loftförum. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti/Samgöngustofa)

c. Fylgst verði með öryggi þeirrar starfsemi sem lýtur séríslenskum reglum, t.d. starfrækslu tiltekinna loftfara og lendingarstaða sem alþjóðlegar reglur ná ekki yfir. (Ábyrgð: Samgöngustofa)

5. Meginverkefni áætlunar á tímabilinu um öryggi sjófarenda verði:

a. Lögð verði áhersla á að greina laga- og reglugerðarumhverfið og uppfæra það sem er úrelt með áherslu á eins mikla samræmingu og kostur er við alþjóðlegt regluverk eða reglur í nágrannaríkjum þar sem ekki er um alþjóðlegar reglur að ræða. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti)

b. Unnið verði að endurbótum á reglum um minni farþegaskip og farþegabáta með áherslu á alþjóðlegar reglur. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti)

c. Unnið verði að því að innleiða öryggisstjórnunarkerfi og móta kröfur þar um með virku samstarfi við atvinnugreinina samhliða því að auka vitund sjómanna um öryggisatriði. (Ábyrgð: Samgöngustofa)

d. Unnið verði að skráningu og greiningu alvarlegra atvika og slysa á sjó í samevrópskan gagnagrunn (EMCIP). Sett verði upp eitt atvikaskráningarkerfi fyrir íslenska sjófarendur. Atvik verði greind frekar til að bæta fræðslu og forvarnir. (Ábyrgð: Samgöngustofa)

e. Samstarf við skóla verði þróað nánar og skilgreint betur hlutverk þeirra sem að málinu koma, þ.m.t. Samgöngustofu, Menntamálastofnunar og starfsgreinaráðs. (Ábyrgð: Samgöngustofa)

6. Meginverkefni umferðaröryggisáætlunar verði eftirfarandi:

a. Reglulegar mælingar á umferðaröryggismálum, m.a. hraðakstri, akstri undir áhrifum ölvunar eða fíkniefna, bílbeltanotkun, snjalltækjanotkun og ástandi hemla í þungum bifreiðum. (Ábyrgð: Samgöngustofa)

b. Unnið verði að lagfæringum á stöðum þar sem mörg slys hafa orðið og umhverfi vega bætt til að draga úr hættu á alvarlegum slysum. (Ábyrgð: Vegagerðin)

c. Haldið verði áfram fræðslu, herferðum og forvarnastarfi með áherslu á þá þætti sem slysatölfræði sýnir að huga þurfi að. (Ábyrgð: Samgöngustofa)

d. Unnið verði að innleiðingu á öryggisstjórnunarkerfum hjá hópferða- og vöruflutningabifreiðum. (Ábyrgð: Samgöngustofa)

e. Haldið verði áfram virku sýnilegu eftirliti og hraðamyndavélum fjölgað. (Ábyrgð: Vegagerðin/Lögreglan)

f. Fylgst verði með og brugðist við nýjum áskorunum sem felast í nýrri tækni, svo sem nýjum öryggisbúnaði í bílum, sjálfkeyrandi bílum, litlum hjólum og öðrum eins manns farartækjum. (Ábyrgð: Samgöngustofa/samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti)

7. Greindar verði leiðir til þess að auka gæði og öryggi biðstöðva allra samgöngumáta, t.d. með samræmdum hönnunarleiðbeiningum og kröfum. Á helstu skiptistöðvum kerfisins verði aukin þjónustu- og upplýsingagjöf tryggð. (Ábyrgð: Vegagerðin/Isavia)

8. Greind verði þörf fyrir fjölgun veðurstöðva og vefmyndavéla á lendingarstöðum. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti)

9. Greindar verði leiðir til þess að tryggja með bestum hætti leiðréttingartækni vegna gervihnattaleiðsögu um allt land, svo sem með aðild Íslands að nýrri geimáætlun Evrópusambandsins og/eða viðræður hafnar við framkvæmdastjórn ESB um stækkun þjónustusvæðis EGNOS svo að það nái yfir Ísland. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti)

10. Lagt verði mat á þörf á minni lendingarstöðum út frá öryggishlutverki þeirra og aðgengi að innviðum þar bætt eftir atvikum með aukinni aðkomu flugsamfélagsins sjálfs. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti)

4.3. Markmið um hagkvæmar samgöngur.

Verkefni til að ná þessu markmiði verði m.a.:

1. Unnið verði að því að þróa og festa í sessi faglegan grunn ákvarðanatöku um uppbyggingu samgöngukerfisins í dreifbýli og þéttbýli þar sem kostnaður og ábati mismunandi leiða að markmiðum samgönguyfirvalda verði borinn saman. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti)

2. Gerð verði úttekt á áningarstöðum við þjóðvegi. Horft verði þar sérstaklega til rekstrar- og viðhaldsþarfar þeirra og ábyrgðarskiptingar. (Ábyrgð: Vegagerðin)

3. Unnið verði að því að fjármagna skilgreindar stærri framkvæmdir, m.a. í samstarfi við einkaaðila, þ.m.t. verkefni þar sem ríkið leggi fram hluta af framkvæmdafé. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti)

4. Unnar verði greiningar á ferðavenjum landsmanna. Litið verði þar til þess að hægt verði að greina bæði langferðir milli landshluta sem og styttri ferðir innan heimabyggðar. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti/Vegagerðin/Samgöngustofa/Isavia)

5. Unnið verði að endurbótum og þróun á skrám Samgöngustofu er haldi utan um réttindi og farartæki:

a. Komið verði í gagnið nýju upplýsingakerfi fyrir skipaskráningar og skírteini sjófarenda (Skútan). (Ábyrgð: Samgöngustofa)

b. Unnið verði að nýrri og endurbættri ökutækjaskrá þar sem sjálfsafgreiðsla notenda og vefþjónusta fyrir stórnotendur sé útgangspunktur. (Ábyrgð: Samgöngustofa)

c. Unnið verði að þróun á gagnagrunnum og kerfum tengdum flugstarfsemi. (Ábyrgð: Samgöngustofa)

6. Á gildistíma áætlunarinnar verði metið hvort endurskoða eigi ábyrgð og umsjón á útgáfu ökuréttinda til samræmingar við þá verkaskiptingu sem er í flugi og siglingum. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti)

7. Greindar verði leiðir til þess að styrkja lagaumhverfi almenningssamgangna svo að það styðji við eflingu þjónustunnar og þróun hennar. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti)

8. Greindar verði leiðir til að auka samkeppnishæfni almenningssamgangna gagnvart ferðum í bíl, þ.m.t. upphæðir fargjalda. (Ábyrgð: Vegagerðin/samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti)

9. Menntun í flugi og flugtengdum greinum verði hluti af opinberu menntakerfi og stuðlað að rannsóknum og kennslu háskólasamfélagsins. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti/mennta- og menningarmálaráðuneyti)

10. Unnið verði að undirbúningi og uppbyggingu aðstöðu fyrir einka- og kennsluflug í nágrenni höfuðborgarsvæðisins. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti)

11. Stuðlað verði að aukinni söfnun tölfræðiupplýsinga á sviði samgangna hérlendis. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti/Samgöngustofa/Isavia/Hagstofan)

12. Undirbúin verði stofnun flugklasa sem verði samstarfsvettvangur hagsmunaaðila. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti/atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneyti)

13. Greint verði fyrirkomulag neytendaverndar í flugi hér á landi og gerðar úrbætur ef þörf er á. (Ábyrgð: Samgöngustofa)

14. Unnin verði langtímastefna í uppbyggingu jarðganga sem stuðli að faglegri forgangsröðun framkvæmda. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti/Vegagerðin)

4.4. Markmið um umhverfislega sjálfbærar samgöngur.

Verkefni til að ná þessu markmiði verði m.a.:

1. Unnið verði í samræmi við aðgerðaáætlun stjórnvalda í loftslagsmálum. Samgönguyfirvöld vinni að verkefnum aðgerðaáætlunar í loftslagsmálum og orkuskiptaáætlunar í samræmi við aðkomu þeirra að þeim verkefnum. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti)

2. Gerðar verði reglulegar greiningar á umhverfisvænum lausnum í samgöngumálum og hvernig þær geti nýst hér á landi. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti/Vegagerðin/Samgöngustofa/Isavia)

3. Greindar verði leiðir til að stuðla að aukinni umhverfisvitund í vali á ferðamáta. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti/Vegagerðin/Samgöngustofa/Isavia)

4. Unnin verði greining á efnahagslegum hvötum til eflingar ræktunar orkujurta á Íslandi. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti/Samgöngustofa)

5. Bættar verði tengingar og flæði bifreiða milli umferðarljósa á álagstímum til þess að draga úr mengun á fjölförnum leiðum. (Ábyrgð: Vegagerðin)

6. Yfirlit verði gert yfir mikilvægustu hluta samgöngukerfisins, mannvirki og staði sem ætla má að loftslagsbreytingar hafi áhrif á og úr því unnin áhættugreining og því viðhaldið. (Ábyrgð: Vegagerðin/Isavia)

7. Stuðlað verði að því að farartæki sem veljast til notkunar í almenningssamgöngukerfinu séu eins vistvæn og kostur er. Kannaðir verði möguleikar á notkun vistvænna, innlendra orkugjafa. (Ábyrgð: Vegagerðin)

8. Innviðir til notkunar vistvænna orkugjafa í almenningssamgöngum verði til staðar og styðji við að ný umhverfisvæn tækni ryðji sér til rúms. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti)

9. Þjónustutæki á flugvöllum landsins verði knúin umhverfisvænum orkugjöfum. (Ábyrgð: Isavia)

4.5. Markmið um jákvæða byggðaþróun.

Verkefni til að ná þessu markmiði verði m.a.:

1. Greindir verði kostir til þess að stækka og styrkja vinnu- og skólasóknarsvæði. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti)

2. Greindar verði leiðir til þess að efla hlut kvenna í siglingum og sjósókn. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti)

3. Heildstætt leiðakerfi almenningssamgangna verði endurskoðað með samræmdum viðmiðum um þjónustu. (Ábyrgð: Vegagerðin)

4. Leitað verði leiða til þess að tryggja að sjónarmið notenda og heimamanna fái notið sín til þess að tryggja gæði leiðakerfisins og í þeim tilgangi að ná fram samnýtingu og samtengingu við aðra þjónustu, svo sem skólaakstur, vinnustaðaakstur og sérstök almenningssamgöngukerfi innan sveitarfélaga. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti/Vegagerðin)

5. Greindir verði kostir þess að lykilleiðir almenningssamgöngukerfisins verði hluti af grunnneti samgangna. (Ábyrgð: Vegagerðin)

6. Íbúum á landsbyggðinni verði gert kleift að nýta sér betur innanlandsflug með kostnaðarþátttöku ríkisins. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti)

7. Reglugerð um héraðsvegi verði endurskoðuð með tilliti til byggðasjónarmiða og breyttra atvinnuhátta, einkum skil vegflokka og viðmið um uppbyggingu, viðhald og afskráningu héraðsvega af vegaskrá. (Ábyrgð: samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneyti)

8. Unnin verði greining á stöðu landsvega utan stofnvegakerfisins og þar metin þörf á úrbótum til lengri tíma. (Ábyrgð: Vegagerðin)