Samningur um verndun mannréttinda og mannfrelsis Stjórnartillaga - þingskjal nr. 768

1994–95. – 1064 ár frá stofnun Alþingis.

118. löggjafarþing. – 450 . mál.

768. Tillaga til þingsályktunar um fullgildingu á samingsviðauka nr. 11 við samninginn um verndun mannréttinda og mann frelsis varðandi eftirlitskerfi samningsins.

(Lagt fyrir Alþingi á 118. löggjafarþingi 1994–95.)

Alþingi ályktar að heimila ríkisstjórninni að fullgilda fyrir Íslands hönd samningsviðauka nr. 11, sem gerður var í Strassborg 11. maí 1994, við samninginn um verndun mannréttinda og mannfrelsis frá 4. nóvember 1950 varðandi eftirlitskerfi samningsins.

Athugasemdir við þingsályktunartillögu þessa.

Þingsályktunartillaga þessi er borin fram til að afla heimildar fyrir ríkisstjórnina til að full gilda fyrir Íslands hönd samningsviðauka nr. 11 frá 11. maí 1994 við samninginn um verndun mannréttinda og mannfrelsis sem gerður var 4. nóvember 1950. Ásamt fyrri viðaukum er samn ingur þessi á Íslandi nefndur mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög um mannréttindasáttmála Evrópu, nr. 62/1994. Samningsviðauki nr. 11 varðar endurskipulag á eftirlitskerfi mannrétt indasáttmálans.

Fram til þessa hefur eftirlitskerfi mannréttindasáttmálans verið þannig háttað að mannrétt indanefnd fjallar um kærur á frumstigi og Mannréttindadómstóll tekur við þeim málum sem mannréttindanefndin vísar til dómstólsins til dómsálagningar. Þetta kerfi hefur reynst mjög þungt í vöfum. Málafjöldi hefur aukist verulega þannig að skráðar kærur voru árið 1981 404 en urðu 2037 árið 1993. Með auknu álagi er svo komið að tími sá sem tekur að afgreiða kærumál hjá þessu dómskerfi er talinn algjörlega óviðunandi, sérstaklega með tilliti til þess að ákvæði mannréttindasáttmálans kveða á um að borgarar eigi rétt á hraðri meðferð dómsmála og Mann réttindadómstóllinn hefur dæmt ríkjum áfall fyrir langa meðferð mála.

Það hefur verið til umræðu frá því 1985 að sameina mannréttindanefndina og Mannréttinda dómstólinn í eina dómsmálastofnun. Tillögur hafa komið fram um hvernig skipulag slíkrar dómsmálastofnunar ætti að vera en það var fyrst á árinu 1993 sem fram kom tillaga sem ráð herranefnd Evrópuráðsins ákvað að leggja fyrir sérfræðinganefnd ráðsins í mannréttindamálum að fullvinna. Tillaga sú byggist á málamiðlun milli ríkjanna og ber þess vissulega nokkur merki. Tillagan var síðan undirrituð sem samningsviðauki nr. 11 hinn 11. maí 1994. Samkvæmt þess um samningsviðauka starfar einn dómstóll að meðferð kærumála varðandi brot ríkja á mannrétt indasáttmálanum. Í stað þess að bera fyrst kærur upp við mannréttindanefndina fara þær nú strax til dómstólsins þar sem þær eru frumunnar af starfsmönnum hans. Þær kærur sem augsýnilega uppfylla ekki þær frumkröfur sem gerðar eru til þess að vera tækar verður vísað frá af skrifstofu dómsins.

Þau mál sem eru skráð sem kærur fyrir dóminum ganga fyrst til nefndar sem í eiga sæti þrír dómarar. Þessar nefndir athuga málin á frumstigi og geta vísað þeim frá sem ótækum. Dómstóll inn ákveður hve margar nefndirnar verða. Þau mál sem nefnd telur að þurfi nánari athugunar við er vísað til deildar. Í deild sitja sjö dómarar en fjöldi deilda fer eftir því sem dómstóllinn kann að ákveða miðað við þarfir. Deildir þessar fullvinna málin og er afgreiðsla deildar endan legur dómur í málinu nema þegar málsaðili óskar eftir að máli sé vísað til svonefndrar yfirdeildar sem í eiga sæti sautján dómarar en mál telst aðeins tækt til meðferðar hjá yfirdeild að um sé að ræða óvenjuleg mál og nefnd fimm dómara sem sæti eiga í yfirdeildinni telji að málið sé þess eðlis að það veki alvarlega spurningu varðandi túlkun eða framkvæmd á samningnum eða um alvarlegt deiluefni sé að ræða sem sé almennt mikilvægt. Í framkvæmd verður það væntanlega þannig að lang flest mál hljóta endanlega afgreiðslu hjá deild og aðeins í sérstökum tilvikum verður mál tekið fyrir hjá yfirdeild.

Eftir sem áður mun ráðherranefndin annast um fullnustu dóma, þ.e. taka við dómum frá dómstólnum og fylgjast með að ríki fari eftir því sem fyrir er mælt í dóminum. Hlut verk ráðherranefndarinnar sem úrskurðaraðila fellur hins vegar niður. Það er vonast til þess að þessi breyting leiði til þess að mál gangi hraðar fyrir sig og verði kostnaðar minni.

Samkvæmt ákvæðum þessa samningsviðauka öðlast hann ekki gildi fyrr en liðið er eitt ár frá því að allir aðilar mannréttindasáttmálans hafa lýst sig samþykka því að vera bundnir af samningsviðaukanum með fullgildingu. Nú þegar hafa fjögur ríki fullgilt samn inginn og samkvæmt því sem síðast hefur fram komið um undirbúning ríkja að því að fullgilda samninginn má vænta þess að allflest þeirra ljúki þeirri vinnu á árinu 1995 eða árla árs 1996. Aðeins eitt samningsríki, Ítalía, hefur ekki enn undirritað samninginn og ekki er ljóst hvenær tekst að ná fram fullgildingu af hálfu Ítalíu. Það má því búast við að það verði vart fyrr en á miðju ári 1997 sem samningurinn kemur til framkvæmda. Til þess tíma munu núverandi stofnanir, mannréttindanefndin og Mannréttindadómstóllinn, starfa á sama hátt og hingað til.

Að því er íslenska löggjöf varðar þá var mannréttindasáttmáli Evrópu samþykktur sem lög á Íslandi með lögum nr. 62 frá 19. maí 1994. Áður en samningsviðauki þessi kem ur til framkvæmda þarf því að breyta þeim lögum þannig að samningsviðauki nr. 11 verði hluti af þeim. Hins vegar er ekki talin ástæða að svo stöddu til að gera breytingu á lög unum um mannréttindasáttmála Evrópu, nr. 62/1994, meðan ekki liggur ljóst fyrir hvenær samningsviðaukinn öðlast gildi. En eins og að framan er rakið má búast við að það verði vart fyrr en eftir tvö til þrjú ár. Nauðsynlegt er hins vegar að fullgilda samningsviðauka þennan af Íslands hálfu sem allra fyrst til þess að láta í ljósi vilja Íslands til þess að breyting verði sem fyrst á dómsmálastofnunum mannréttindasáttmálans.

Samningsviðaukinn fylgir hjálagður á ensku og íslensku.

Fylgiskjal.

Samningsviðauki nr. 11

við samning um verndun mannréttinda og mannfrelsis

varðandi endurskipulagningu á eftirlitskefi samningsins.

Aðildarríki Evrópuráðsins sem undirritað hafa þennan samningsviðauka við samn inginn um verndun mannréttinda og mannfrelsis sem undirritaður var í Róm 4. nóvem ber 1950 (hér á eftir nefndur samningurinn),

telja að bráð þörf sé að endurskipuleggja eftirlitskerfi það sem stofnað er til sam kvæmt samningnum til að viðhalda og bæta skilvirkni þess við verndun mannréttinda og mannfrelsis, einkum með tilliti til fjölgunar kæra og aðildar fleiri ríkja að Evrópuráð inu,

telja að það sé því æskilegt að breyta tilteknum ákvæðum samningins sérstaklega í því skyni nýr dómstóll sem starfi samfellt komi í stað núverandi Mannréttindanefndar og Mannréttindadómstóls Evrópu,

vísa til samþykktar nr. 1 sem gerð var á Evrópsku ráðherraráðstefnunni um mann réttindamál sem haldin var í Vínarborg 19. og 20. mars 1985,

vísa til ályktunar 1194 (1992) sem samþykkt var af þingi Evrópuráðsins 6. október 1992,

vísa til ákvörðunar sem tekin var um endurbætur á eftirlitskerfi samningsins af leið togum ríkja Evrópuráðsins í Vínaryfirlýsingunni frá 9 október 1993

og hafa orðið ásátt um eftirfarandi:

1. grein.

Í stað texta II. til IV. kafla samningsins ( 19. til 56. grein ) og samningsviðauka nr. 2 við samning um verndun mannréttinda og mannfrelsis um vald Mannréttindadómstóls Evrópu til að láta uppi ráðgefandi álit skal koma eftirfarandi II. kafli samningsins (19. til 51. grein):

II. KAFLI

Mannréttindadómstóll Evrópu.

19. gr.

Stofnun dómstólsins.

Til að tryggja það að staðið sé við skuldbindingar þær sem aðilar samnings þessa og samningsviðauka við hann hafa tekist á hendur skal setja á stofn Mannréttindadómstól Evrópu sem hér á eftir verður kallaður dómstóllinn. Hann skal starfa samfellt.

20. gr.

Fjöldi dómara.

Dómstóllinn skal skipaður jafnmörgum dómurum og samningsaðilarnir eru.

21. gr.

Hæfisskilyrði.

Dómararnir skulu vera menn grandvarir, og verða þeir annaðhvort að fullnægja kröf um um hæfi til að gegna æðri dómarastörfum eða vera lögvísir svo orð fari af.

2. Dómararnir skulu skipa sæti sitt sem einstaklingar.

3. Meðan kjötímabil þeirra varir skulu dómararnir ekki taka þátt í neinni starfsemi sem er ósamrýmanleg sjálfstæði þeirra, hlutleysi eða kröfum sem gerðar eru til fulls dóm arastarfs. Dómstóllinn skal skera úr um öll vafaatriði varðandi framkvæmd þessar ar málsgreinar.

22. gr.

Kosning dómara.

1. Dómararnir skulu kjörnir af þinginu, af hálfu sérhvers samningsaðila, með meiri hluta greiddra atkvæða af lista með þremur mönnum sem samningsaðili tilnefnir.

2. Sami háttur skal hafður á til að fylla tölu dómara við tilkomu nýs samningsaðila eða þegar sæti losnar í dómstólnum.

23. gr.

Kjörtímabil.

1. Dómararnir skulu kosnir til sex ára í senn. Þá má endurkjósa. Kjörtímabili helm ings þeirra dómara, sem kosnir eru í fyrstu kosningu, skal þó lokið að þremur árum liðnum.

2. Þeir dómarar, sem ganga eiga úr að fyrstu þremur árum liðnum, skulu valdir með hlutkesti af aðalframkvæmdastjóra Evrópuráðsins þegar að kosningu þeirra lokinni.

3. Til að tryggja það, svo sem fært er, að skipt verði um helming dómara þriðja hvert ár er þinginu heimilt að ákveða, áður en til síðari kosninga er gengið, að kjör eins eða fleiri dómara, er kjósa skal, skuli gilda til annars tíma en sex ára, þó eigi leng ur en til níu ára né skemur en til þriggja.

4. Þegar um starfstíma fleiri en eins dómara er að ræða og þingið beitir ákvæðum næstu málsgreinar á undan skal starfstími hvers ákvarðaður með hlutkesti er aðalfram kvæmdarstjóri Evrópuráðsins annast þegar að kosningu lokinni.

5. Dómari, sem kjörinn hefur verið í stað annars er eigi hafði lokið kjörtímabili sínu, skal eiga sæti í dómstólnum út það kjörtímabil.

6. Kjörtímabil dómara rennur út þegar þeir verða 70 ára.

7. Dómarar skulu halda sæti sínu þar til aðrir koma í þeirra stað. Þeir skulu samt halda áfram að starfa að þeim málum sem þeir voru teknir við.

24. gr.

Brottvikning.

Því aðeins verður dómara vikið úr starfi að hinir dómararnir ákveði með tveggja þriðju meirihluta að hann fullnægi ekki lengur þeim skilyrðum sem krafist er.

25. gr.

Skrifstofa og löglærðir aðstoðarmenn.

Dómstóllinn skal hafa skrifstofu og skal hlutverk hennar og skipulag

ákveðið í starfsreglum dómstólsins. Dómstólnum til aðstoðar skulu vera löglærðir að stoðarmenn.

26. gr.

Fullskipaður dómstóll.

Fullskipaður dómstóll skal

a. kjósa forseta sinn og einn eða tvo varaforseta til þriggja ára; þá má endurkjósa;

b. skipa deildir til ákveðins tíma;

c. kjósa forseta deilda dómstólsins; þá má endurkjósa;

d. samþykkja starfsreglur dómstólsins; og

e. kjósa ritara og einn eða fleiri aðstoðarritara.

27. gr.

Nefndir, deildir og yfirdeild.

1. Til að fara með mál sem lögð eru fyrir dómstólinn skal hann starfa í nefndum sem þrír dómarar skipa, í deildum sem sjö dómarar skipa og yfirdeild sem sautján dóm arar skipa. Deildir dómstólsins skipa nefndir til ákveðins tíma.

2. Sjálfskipaður í deildina og yfirdeildina er dómari sá sem kjörinn er af hálfu þess rík is sem er málsaðili. Fyrirfinnist enginn slíkur eða geti hann ekki tekið þátt í með ferð málsins tilnefnir aðildarríkið dómara.

3. Yfirdeildina skulu einnig skipa forseti og varaforsetar dómstólsins, forsetar deilda og aðrir dómarar sem valdir eru samkvæmt starfsreglum dómstólsins. Þegar máli er vísað til yfirdeildarinnar í samræmi við ákvæði 43. gr. skal enginn þeirra dómara sem sæti áttu í þeirri deild sem sem kvað upp dóm í málinu eiga sæti í yfirdeildinni, að undanskildum þó forseta deildarinnar og dómara þeim sem sæti átti af hálfu þess rík is sem er málsaðili.

28. gr.

Yfirlýsingar nefnda um að kæra sé ótæk.

Með samhljóða atkvæðum er nefnd heimilt að að lýsa ótæka eða fella af málaskrá sinni kæru einstaklings sem borin er fram samkvæmt 34. gr. þegar unnt er að taka slíka ákvörðun án frekari könnunar. Ákvörðunin skal vera endanleg.

29. gr.

Ákvarðanir deilda um að kæra sé tæk og um efnishlið hennar.

1. Sé ekki tekin ákvörðun í samræmi við 28. gr. skal deild kveða á um hvort kæra sem borin er fram af einstaklingi samkvæmt 34. gr. sé tæk og um efnishlið hennar.

2. Deild skal kveða á um hvort milliríkjakærur samkvæmt 33. gr. séu tækar og um efn ishlið þeirra.

3. Ákvörðun um hvort kæra sé tæk skal tekin sérstaklega nema dómstóllinn, í undan tekningartilvikum, ákveði að annar háttur skuli hafður á.

30. gr.

Eftirgjöf lögsögu til yfirdeildarinnar.

Ef mál sem deild hefur til meðferðar gefur tilefni til alvarlegs vafa um túlkun á samn ingnum eða samningsviðaukum við hann eða þegar ályktun um vafamál fyrir deildinni gæti leitt til niðurstöðu sem væri í ósamræmi við fyrri dóm dómstólsins, þá er deildinni heimilt hvenær sem er fyrir dómsuppkvaðningu að eftirláta yfirdeildinni lögsögu í mál inu, nema því aðeins að málsaðili mótmæli.

31. gr.

Hlutverk yfirdeildarinnar.

Yfirdeildin skal

a. úrskurða um kærur sem bornar eru fram samkvæmt 33. gr. eða 34. gr. þegar deild hefur eftirlátið lögsögu samkvæmt 30. gr. eða þegar máli hefur verið vísað til henn ar samkvæmt 43. gr.; og

b. fjalla um beiðnir um ráðgefandi álit sem bornar eru fram samkvæmt 47. gr.

32. gr.

Lögsaga dómstólsins.

1. Lögsaga dómstólsins skal ná til allra málefna varðandi túlkun og framkvæmd samn ingsins og samningsviðauka við hann, sem vísað er til hans í samræmi við 33., 34. og 47 gr.

2. Ef ágreiningur verður um lögsögu dómstólsins sker hann úr.

33. gr.

Milliríkjamál.

Sérhverjum samningsaðila er heimilt að vísa til dómstólsins meintu broti annars samn ingsaðila á ákvæðum samningsins og samningsviðauka við hann.

34. gr.

Kærur einstaklinga.

Dómstólnum er heimilt að taka við kærum frá hvaða einstaklingi sem er, samtökum eða hópi einstaklinga sem halda því fram að samningsaðili hafi brotið á þeim réttindi þau sem lýst er í samningnum og samningsviðaukum við hann. Samningsaðilar skuldbinda sig til að hindra ekki á nokkurn hátt raunhæfa beitingu þessa réttar.

35. gr.

Skilyrði þess að mál sé tækt.

1. Dómstóllinn getur því aðeins tekið mál til meðferðar að leitað hafi verið til hlítar leiðréttingar í heimalandinu, samkvæmt almennt viðurkenndum reglum þjóðaréttar og innan 6 mánaða frá því að fullnaðarákvörðun var þar tekin.

2. Dómstóllinn skal eigi taka til meðferðar kæru einstaklings sem lögð er fyrir hann samkvæmt 34. gr. ef hún er

frá ónafngreindum aðila, eða

b. efnislega sú sama og mál sem þegar hefur verið rannsakað af dómstólnum eða hef ur verið lagt fyrir til rannsóknar eða úrskurðar á alþjóðavettvangi og felur ekki í sér neinar nýjar upplýsingar sem máli skipta.

3. Dómstóllinn skal lýsa ótæka hverja þá kæru einstaklings sem borin er fram sam kvæmt 34. gr. sem hann telur ósamrýmanlega ákvæðum samningsins, augljóslega illa grundaða eða fela í sér misnotkun á kæruréttinum.

4. Dómstóllinn skal vísa frá hverri þeirri kæru sem hann telur ótæka samkvæmt þess ari grein. Honum er heimilt að gera það á hvaða stigi málflutningsins sem er.

36. gr.

Málsaðild þriðja aðila.

1. Nú er ríkisborgari samningsaðila kærandi og hefur samningsaðili þá rétt til að bera fram skriflegar athugasemdir og taka þátt í munnlegum málflutningi í öllum mál um fyrir deild og yfirdeildinni.

2. Í því skyni að tryggja rétta dómsniðurstöðu er forseta dómstólsins heimilt að bjóða sérhverjum samningsaðila sem ekki er aðili að málaferlunum eða manni sem mál ið varðar og ekki er kærandi að leggja fram skriflegar athugasemdir eða taka þátt í munnlegum málflutningi.

37. gr.

Kærur felldar niður.

1. Dómstóllinn getur ákveðið á hvaða stigi málsmeðferðar sem er að fella kæru af mála skrá sinni þegar aðstæður gefa tilefni til að ætla að:

a. kærandi hyggist ekki fylgja kæru sinni eftir, eða

b. málinu hafi verið ráðið til lykta, eða

c. af einhverri annarri ástæðu sem dómstóllinn sannreynir, sé ekki lengur réttlæt anlegt að halda áfram að fjalla um kæruna.

Dómstóllinn skal þó halda áfram rannsókn kærunnar ef nauðsynlegt er til þess að mannréttindi þau sem skýrgreind eru samningi þessum eða samningsviðaukum við hann séu virt.

2. Dómstóllinn getur ákveðið að taka kæru að nýju á málaskrá sína ef hann telur að að stæður réttlæti það.

38. gr.

Rannsókn máls og sáttaumleitanir.

1. Ef dómstóllinn lýsir kæru tæka skal hann

a. framkvæma athugun á málinu með fulltrúum málsaðila og ef þörf krefur fram kvæma rannsókn sem þeim ríkjum sem hlut eiga að máli er þá skylt að greiða fyr ir í hvívetna;

b. vera málsaðilum til reiðu við að ná sáttum í málinu enda sé við þær að fullu gætt þeirra mannréttinda sem skilgreind eru í samningnum og samningsviðaukum við hann.

2. Það sem fram fer samkvæmt b. lið 1. mgr. skal vera trúnaðarmál.

39. gr.

Sáttagerð.

Ef sættir takast skal dómstólinn fella málið af málaskrá sinni með ákvörðun sem skal vera stutt greinargerð um málsatvik og þá lausn sem náðist.

40. gr.

Opinber málsmeðferð og aðgangur að málsgögnum.

1. Málsmeðferð skal vera opinber nema dómstóllinn ákveði annað í sérstökum tilvik um.

2. Málskjöl sem lögð eru fram hjá ritara skulu vera aðgengileg almenningi nema for seti dómstólsins ákveði annað.

41. gr.

Sanngjarnar bætur.

Dómstóllinn skal ef nauðsyn krefur veita sanngjarnar bætur til þess aðila sem orðið hefur fyrir tjóni ef hann kemst að þeirri niðurstöðu að um brot á samningnum eða samn ingsviðaukum við hann hafi verið að ræða og ef löggjöf viðkomandi samningsaðila heim ilar aðeins að veittar séu bætur að hluta.

42. gr.

Dómar uppkveðnir í deildum.

Dómar uppkveðnir í deildum skulu vera endanlegir í samræmi við ákvæði 2. mgr. 44. gr.

43. gr.

Vísun máls til yfirdeildar.

1. Sérhverjum málsaðila er heimilt þegar um óvenjuleg mál er að ræða að óska eftir því innan þriggja mánaða frá dagsetningu dóms deildar að málinu sé vísað til yfirdeild arinnar.

2. Nefnd fimm dómara yfirdeildarinnar skal verða við beiðninni ef málið vekur alvar lega spurningu varðandi túlkun eða framkvæmd á samningnum og samningsviðauk um við hann eða alvarlegt deiluefni sem er almennt mikilvægt.

3. Samþykki nefndin beiðnina skal yfirdeildin ljúka málinu með dómi.

44. gr.

Endanlegir dómar.

1. Dómur yfirdeildarinnar skal vera endanlegur.

2. Dómur deildar verður endanlegur

a. þegar málsaðilar lýsa yfir að þeir muni ekki óska þess að málinu verði vísað til yfirdeildarinnar, eða

b. þrem mánuðum frá dagsetningu dómsins ef ekki hefur verið óskað eftir að mál inu sé vísað til yfirdeildarinnar, eða

c. þegar nefnd yfirdeildarinnar vísar frá beiðni um málskot samkvæmt 43. gr.

3. Endanlegur dómur skal birtur.

45. gr.

Rökstuðningur dóma og ákvarðana.

1. Rökstyðja skal dóma og ákvarðanir sem lýsa kærur tækar eða ótækar.

2. Ef dómarar verða ekki sammála um dóm sinn að öllu eða einhverju leyti skal hver dómari hafa rétt til að skila séráliti.

46. gr.

Bindandi áhrif dóma og fullnusta þeirra.

1. Samningsaðilar heita því að hlíta endanlegum dómi dómstólsins í hverju því máli sem þeir eru aðilar að.

2. Endanlegur dómur dómstólsins skal fenginn ráðherranefndinni sem hefur umsjón með fullnustu hans.

47. gr.

Ráðgefandi álit.

1. Dómstólnum er heimilt ef ráðherranefndin æskir að láta uppi ráðgefandi álit um lög fræðileg atriði er varða túlkun samningsins og samningsviðauka við hann.

2. Eigi má í slíkum álitsgerðum fjalla um nokkurt atriði er varðar efni eða umfang rétt inda þeirra eða mannfrelsis, er fjallað er um í I. kafla samningsins og samningsvið aukum við hann né heldur um önnur atriði sem dómstóllinn eða ráðherranefndin kynni að þurfa að taka afstöðu til í framhaldi af málskotum er efnt kynni að verða til í samræmi við samninginn.

3. Til þess að ákvörðun ráðherranefndarinnar um að æskja álits dómstólsins nái fram að ganga þarf meirihluta atkvæða fulltrúa þeirra er rétt eiga til setu í nefndinni.

48. gr.

Ráðgefandi lögsaga dómstólsins.

Dómstóllinn sker úr um það hvort ósk um álit er ráðherranefndin ber fram sé innan verksviðs hans eins og það er skilgreint í 47. gr.

49. gr.

Rökstuðningur ráðgefandi álits.

1. Álit dómstólsins skal vera rökstutt.

2. Nú er álit eigi að öllu eða nokkru leyti einróma, og ber hverjum dómara þá réttur til að setja fram sérálit.

3. Áliti dómstólsins skal skilað til ráðherranefndarinnar.

50. gr.

Kostnaður við dómstólinn.

Evrópuráðið skal standa straum af kostnaði við dómstólinn.

51. gr.

Sérréttindi og friðhelgi dómara.

Dómarar skulu við störf sín njóta þeirra sérréttinda og friðhelgi sem greind eru í 40. gr. stofnskrár Evrópuráðsins og þeim samningum sem gerðir hafa verið samkvæmt henni.

2. grein.

1. V. kafli samningsins verður III. kafli samningsins; 57. gr. samningsins verður 52. gr. samningsins; 58. og 59. gr. samningsins falla niður og 60. til 66. gr. samningsins verða 53. til 59. gr. samningsins.

2. I. kafli samningsins skal nefnast „Réttindi og frelsi“ og nýr III. kafli samningsins „Ýmis ákvæði“. 1. til 18. gr. og ný 52. til 59. gr. samningsins skulu fá fyrirsagnir sem greindar eru í viðauka við þennan samningsviðauka.

3. Í nýrri 56. gr., 1. mgr., skal bæta inn orðunum „þó með fyrirvara samkvæmt 4. mgr. þessarar greinar“ á eftir orðinu „skuli“; í 4. mgr. skulu í stað orðanna „að nefndin sé bær um að taka við erindum“ og skv. ,25. gr. samnings þessa" koma orðin „dóm stóllinn sé bær um að taka við kærum“ og „skv. 34. gr. samnings þessa“ á samsvar andi hátt.

Í nýrri 58. gr., 4. mgr., skulu orðin „56. gr.“ koma í stað orðanna „63. gr.“.

4. Samningsviðauki nr. 1 skal breytast þannig

a. greinarnar skulu fá fyrirsagnir þær sem greindar eru í viðauka við samningsvið auka þennan; og

b. í síðustu setningu 4. greinar skulu orðin 56. gr. koma í stað orðanna 63. gr.

5. Samningsviðauki nr. 4 skal breytast þannig

a. greinarnar skulu fá fyrirsagnir þær sem greindar eru í viðauka við samningsvið auka þennan;

b. í 3. mgr. 5. gr. skulu orðin 56. gr. koma í stað orðanna 63. gr.; og bæta skal við nýrri 5. mgr. svohljóðandi:

Hvert það ríki sem gefið hefur yfirlýsingu í samræmi við 1. og 2. mgr. þess arar greinar getur hvenær sem er síðar lýst því yfir vegna eins eða fleiri land svæða þeirra sem yfirlýsingin tekur til, að það fallist á að dómstóllinn sé bær um að taka við kærum frá einstaklingum, samtökum eða hópum einstaklinga skv. 34. gr. samningsins varðandi 1. til 4. gr. þessa samningsviðauka, eina eða allar ; og

c. 2. mgr. 6. gr. skal falla niður.

6. Samningsviðauki nr. 6 skal breytast þannig

a. greinarnar skulu fá fyrirsagnir þær sem greindar eru í viðauka við samningsvið auka þennan; og

b. í 4. gr. skulu orðin samkvæmt 57. gr. koma í stað samkvæmt 64. gr. .

7. Samningsviðauki nr. 7 skal breytast þannig

a. greinarnar skulu fá fyrirsagnir þær sem greindar eru í viðauka við samningsvið auka þennan;

b. í 4. mgr. 6. gr. skulu orðin 56. gr. koma í stað orðanna 63. gr. og við bætist ný 6. mgr. svohljóðandi:

Hvert það ríki sem gefið hefur yfirlýsingu í samræmi við 1. og 2. mgr. þess arar greinar getur hvenær sem er síðar lýst því yfir vegna eins eða fleiri land svæða þeirra, sem yfirlýsingin tekur til, að það fallist á að dómstóllinn sé bær um að taka við kærum frá einstaklingum, samtökum eða hópum einstaklinga sam kvæmt 34. gr. samningsins varðandi 1. til 5. gr. þessa samningsviðauka. ; og

c. 2. mgr. 7 gr. skal falla niður.

8. Samningsviðauki nr. 9 skal falla úr gildi.

3. grein.

1. Samningsviðauki þessi skal liggja frammi til undirritunar aðildaríkjum Evrópuráðs ins sem undirrritað hafa samninginn og geta þau lýst samþykki sínu til að vera bund in af honum með

a. undirritun án fyrirvara um fullgildingu, viðurkenningu eða samþykki: eða

b. undirritun með fyrirvara um fullgildingu, viðurkenningu eða samþykki og full gildingu, viðurkenningu eða samþykki síðar.

2. Fullgildingar-, viðurkenningar- eða samþykktarskjöl skulu afhent aðalframkvæmda stjóra Evrópuráðsins til vörslu.

4. grein.

Samningsviðauki þessi skal öðlast gildi fyrsta dag þess mánaðar þegar liðið er eitt ár frá þeim degi er allir aðilar samningsins hafa lýst sig samþykka því að vera bundnir af honum í samræmi við ákvæði 3. gr. Frá þeim degi er allir aðilar samningsins hafa lýst samþykka því að vera bundnir af samningsviðaukanum getur farið fram kosning nýrra dómara og frekari ráðstafanir má gera til stofnunar nýja dómstólsins í samræmi við ákvæði þessa samningsviðauka.

5. grein.

1. Kjörtímabil dómara, nefndarmanna Mannréttindanefndarinnar, ritara og aðstoðarrit ara skal ljúka á gildistökudegi þessa samningsviðauka, samanber þó ákvæði 3. og 4. mgr. hér á eftir.

2. Kærur sem til meðferðar eru hjá Mannréttindanefndinni og ekki hafa verið lýstar tæk ar á gildistöku þessa samningsviðauka skulu teknar til athugunar af dómstólnum í samræmi við ákvæði þessa samningsviðauka.

3. Kærur sem hafa verið lýstar tækar á gildistökudegi þessa samningsviðauka skulu í eitt ár þaðan í frá vera áfram til meðferðar hjá nefndarmönnum Mannréttindanefnd arinnar. Vísa skal til dómstólsins þeim kærum sem ekki er lokið athugun á innan framgreinds tíma og skal hann taka þær til meðferðar sem tæk mál í samræmi við ákvæði þessa samningsviðauka.

4. Að því er varðar kærur sem Mannréttindanefndin hefur samþykkt skýrslu um í sam ræmi við ákvæði eldri 31. gr. samningsins eftir gildistöku þessa samningsviðauka skal skýrslan send málsaðilum. Þeim er ekki heimilt að birta hana. Vísa má máli til dómstólsins í samræmi við ákvæði þau sem giltu fyrir gildistöku ákvæða þessa samn ingsviðauka. Nefnd yfirdeildarinnar skal ákvarða hvort einhver deildanna eða yfir deildin skuli úrskurða í málinu. Ef málið er úrskurðað af deild skal úrskurður deild arinnar vera endanlegur. Mál sem ekki er vísað til dómstólsins skal fjallað um af ráð herranefndinni sem þá starfar í samræmi við ákvæði eldri 32. gr. samningsins.

5. Málum sem til meðferðar eru fyrir dómstólnum og ekki hefur verið úrskurðað í á gildistökudegi þessa samningsviðauka skal vísað til yfirdeildar dómstólsins sem skal taka þau til meðferðar í samræmi við ákvæði þessa samningsviðauka.

6. Málum sem til meðferðar eru fyrir ráðherranefndinni og ekki hefur verið úrskurð að um samkvæmt eldri 32. gr. samningsins á gildistökudegi þessa samningsviðauka skal lokið af ráðherranefndinni sem þá starfar í samræmi við fyrrgreinda grein.

6. grein.

Þegar samningsaðili hefur gefið yfirlýsingu um að viðurkenna lögsögu Mannréttinda nefndarinnar eða dómstólsins samkvæmt eldri 25. eða 46. gr. samningsins, sem varði ein ungis mál sem komið hafa upp eða byggjast á atburðum sem gerst hafa eftir að slík yf irlýsing hefur verið gefin, skal sú takmörkun þá halda gildi varðandi lögsögu dómstóls ins samkvæmt þessum samningsviðauka.

7. grein.

Aðalframkvæmdastjóri Evrópuráðsins skal tilkynna aðildarríkjum um

a. sérhverja undirritun;

b. afhendingu sérhvers fullgildingar-, viðurkenningar- eða samþykktarskjals;

c. gildistökudag þessa samningsviðauka eða sérhvers ákvæðis hans í samræmi við 4. gr.; og

d. sérhvern annan gerning, tilkynningu eða yfirlýsingu varðandi samningsviðauka þenn an.

Þessu til staðfestu hafa undirritaðir, sem til þess hafa fullt umboð, undirritað samn ingsviðauka þennan.

Gjört í Strassborg, 11. maí 1994, á ensku og frönsku - jafngildir textar báðir - í einu eintaki sem varðveitt skal í skjalasafni Evrópuráðsins. Aðalframkvæmdastjóri Evr ópuráðsins skal senda staðfest endurrit til allra aðildarríkja Evrópuráðsins.

VIÐAUKI.

Fyrirsagnir sem bæta skal við greinar í texta Samningsins um verndun mannréttinda og mannfrelsis og samningsviðauka við hann.

1. gr. - Skylda til að virða mannréttindi.

2. gr. - Réttur til lífs.

3. gr. - Bann við pyndingum.

4. gr. - Bann við þrældómi og nauðungarvinnu.

5. gr. - Réttur til frelsis og mannhelgi.

6. gr. - Réttur til réttlátrar málsmeðferðar fyrir dómi.

7. gr. - Engin refing án laga.

8. gr. - Friðhelgi einkalífs og fjölskyldu.

9. gr. - Hugsana-, samvisku- og'trúfrelsi.

10. gr. - Tjáningarfrelsi.

11. gr. - Funda- og félagafrelsi.

12. gr. - Réttur til að stofna til hjúskapar.

13. gr. - Réttur til raunhæfs úrræðis til að leita réttar síns.

14. gr. - Bann við mismunun.

15. gr. - Skerðing réttinda á hættutímum.

16. gr. - Skorður við stjórnmálaumsvifum útlendinga.

17. gr. - Bann við misnotkun réttinda.

18. gr. - Takmörkun á skerðingu réttinda.

52. gr. - Fyrirspurnir aðalframkvæmdastjóra.

53. gr. - Verndun núverandi mannréttinda.

54. gr. - Vald ráðherranefndarinnar.

55. gr. - Útilokun annarra úrræða til að leysa úr ágreiningi.

56. gr. - Svæðisbundið gildissvið.

57. gr. - Fyrirvarar.

58. gr. - Uppsögn.

59. gr. - Undirritun og fullgilding.

Samningsviðauki nr. 1

1. gr. - Friðhelgi eignarréttar.

2. gr. - Réttur til menntunar.

3. gr. - Réttur til frjálsra kosninga.

4. gr. - Svæðisbundið gildissvið.

5. gr. - Tengsl við samninginn.

6. gr. - Undirritun og fullgilding.

Samningsviðauki nr. 4.

1. gr. - Bann við skuldafangelsi.

2. gr. - Ferðafrelsi.

3. gr. - Bann við brottvísun eigin borgara.

4. gr. - Bann við hópbrottvísun útlendinga.

5. gr. - Svæðisbundið gildissvið.

6. gr. - Tengsl við samninginn.

7. gr. - Undirritun og fullgilding.

Samningsviðauki nr. 6.

1. gr. - Afnám dauðarefsingar.

2. gr. - Dauðarefsing á stríðstímum.

3. gr. - Bann við frávikum.

4. gr. - Bann við fyrirvörum.

5. gr. - Svæðisbundið gildissvið.

6. gr. - Tengsl við samninginn.

7. gr. - Undirritun og fullgilding.

8. gr. - Gildistaka.

9. gr. - Framlagningar.

Samningsviðauki nr. 7.

1. gr. - Réttarfarsreglur um brottvísun útlendinga.

2. gr. - Réttur til áfrýjunar sakamáls.

3. gr. - Bætur fyrir ranga sakfellingu.

4. gr. - Réttur til að vera ekki saksóttur eða refsað tvívegis.

5. gr. - Jafnrétti hjóna.

6. gr. - Svæðisbundið gildissvið.

7. gr. - Tengsl við samninginn.

8. gr. - Undirritun og fullgilding.

9. gr. - Gildistaka.

10. gr. - Framlagningar.

..........

Í fylgiskjalinu var auk samningsviðauka nr. 11 og viðauka með honum á íslensku birt ur texti þessara gagna á ensku. Um ensku þýðinguna er vísað til þingskjalsins (lausa skjalsins).