Nýtt hús fyrir Alþingi Íslendinga Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 53

1988. – 1058 ár frá stofnun Alþingis.

111. löggjafarþing. – 51 . mál.

Sþ.

53. Tillaga til þingsályktunar um byggingu nýs húss fyrir Alþingi Íslendinga.

Flm.: Ásgeir Hannes Eiríksson.

Alþingi ályktar að hætta beri þegar í stað greiðslum til að undirbúa byggingu nýs húss fyrir starfsemi þingsins við Kirkjustræti og Austurvöll eins og fyrirliggjandi teikningar gera ráð fyrir. Í staðinn skal reisa nýtt hús á lóð Alþingis við Vonarstræti þar sem áður stóð hús góðtemplara en nú eru bílastæði þingmanna. Nýja húsið skal að útliti vera nákvæm eftirmynd af gamla þinghúsinu við Austurvöll sem reist var árið 1881 og húsin snúi bökum saman við Alþingisgarðinn. Jafnframt skal Alþingi gera borgarstjórn Reykjavíkur tilboð í grunn ráðhússins í Tjörninni undir bílageymslur.

Greinargerð.

Alþingi Íslendinga býr við nokkuð þröngan húsakost og er sjálfsagt að bæta úr því eftir efnum og ástæðum. Eðlilegt er að byggja myndarlega yfir þingheim en jafnframt ber að forðast allan óþarfan íburð; því þröngt mega sáttir sitja.

Reykjavík er heimaslóð Alþingis. Borgin er því bæði höfuðborg landsins og um leið höfuðborg allra landsmanna. Það er því mál allra landsmanna hvernig borgin okkar þrífst og dafnar - mál alþingismanna.

Gamli miðbærinn er hjarta höfuðborgarinnar. Hann er í túnfætinum á sjálfu bæjarstæði Ingólfs landnámsmanns. Þar eru auk Alþingis til húsa Dómkirkjan, Þjóðleikhúsið, Hæstiréttur og margar aðrar helstu stofnanir ríkisins. Ríkið er því langumsvifamesti húseigandinn í gamla miðbænum í Reykjavík. Alþingi er því bæði rétt og skylt að láta málefni miðbæjarins til sín taka.

Teikningar af nýju húsi við Kirkjustræti og Austurvöll liggja fyrir Alþingi. Það er stórt og mikið hús og mörg eldri hús verða að falla í valinn svo að það megi rísa. Húsinu er valinn staður á þekktasta reit borgarlandsins og jafnframt þeim viðkvæmasta, við sjálfan Austurvöll við hliðina á gamla og fallega þinghúsinu frá árinu 1881, en gamla þinghúsið er þrátt fyrir danskan konungsskjöld bæði eitt fallegasta og virðulegasta hús á Íslandi og víðar.

Þess vegna má ekki rasa um ráð fram þegar næsta nágrenni gamla þinghússins er mótað. Hér mega ekki verða mistök í skipulagi sem stinga í augu og særa tilfinningar landsmanna um ókomin ár. Miðborg Reykjavíkur morar því miður af mistökum af því tagi og er mál að linni.

Sitt sýnist hverjum um nýtt og risavaxið þinghús við snotran Austurvöll. Það eru skiptar skoðanir um húsið og ljóst að sterk andstaða mun rísa, áður en varir, gegn þessu húsi. Sjálfur má flutningsmaður ekki til þess hugsa að húsið rísi á þessum stað ofan í öll önnur mistök í skipulagi í borgarlandinu.

Þess vegna á Alþingi þegar í stað að hætta við að reisa þetta hús, enda er þjóðfélagið ekki svo vel efnum búið að hægt sé að ráðast í stórar framkvæmdir af þessu tagi. Ríki og sveitarfélög eiga ekki að ganga á undan og reisa stórhýsi þegar fólkið í landinu missir eigur sínar í nauðungarsölu og þolir gjaldþrot. Allt hefur sinn tíma.

Í staðinn á að byggja seinna nýtt hús fyrir Alþingi á lóðinni við Vonarstræti þar sem hús góðtemplara stóð áður en nú eru bílastæði þingmanna. Bílastæðin má vel færa niður í kjallara hússins. Í þessu húsi rúmast væntanlega öll sú starfsemi Alþingis sem nú er á hrakhólum.

Húsið verði nákvæm eftirmynd af gamla og góða þinghúsinu að utan, byggt og hlaðið á sama hátt með kringlu á bakhlið, nákvæm eftirmynd. Þannig standi húsin tvö og snúi bökum saman hvort sínu megin við Alþingisgarðinn fallega. Garðurinn fær þarna nýtt hlutverk, að tengja saman hús Alþingis.

Bæjarstæði nýja hússins er heldur ekki af lakara taginu, við sjálfa Reykjavíkurtjörn. En Tjörnin er nú eftirsóttur reitur fyrir byggingar eins og frægt er orðið.

Þar sem lítið er um bílastæði við nýja þinghúsið við Tjörnina er að minnsta kosti ein lausn í sjónmáli. Ríkisstjórninni verði falið að ganga til samninga við borgarstjórn Reykjavíkur og gera henni tilboð í grunninn undir væntanlegt ráðhús fyrir bílageymslur. Ráðhúsið er annað umdeilt hús á sömu slóðum, en þar með ljúki smíði hússins undir yfirborði Tjarnarinnar og verndi þannig vatnsflötinn.

Meiri hluti borgarbúa verður feginn ef ráðhúsið er flutt frá Reykjavíkurtjörn. Um marga staði er að velja, t.d. suðurhlíðar á Öskjuhlíð við rætur geymanna með veitingahúsið, en það er þriðja opinbera húsið í Reykjavík sem deilt er um nú á dögum uppboða og nauðungarsölu. Í hlíðinni er nóg pláss fyrir alla starfsemi borgarinnar og má vel fella hana að umhverfi með fallegum byggingum. Þá nýtist líka nýja veitingahúsið á geymunum vel undir fundarhöld og samkomur hjá borgarstjórn.

Þannig er hægt að slá þrjár flugur í einu höggi í Reykjavík og setja niður deilur um þrjú opinber hús í borginni.