Skipan starfshóps um tillögur til úrbóta fyrir loðdýrarækt Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 1113

128. löggjafarþing 2002–2003.

Þskj. 1113 - 684. mál.

Tillaga til þingsályktunar um skipan starfshóps um tillögur til úrbóta fyrir loðdýrarækt.

Flm.: Guðjón A. Kristjánsson, Karl V. Matthíasson,

Sigríður Jóhannesdóttir, Þuríður Backman.

Alþingi ályktar að fela landbúnaðarráðherra að skipa fimm manna starfshóp sem hafi það hlutverk að koma með tillögur til úrbóta fyrir loðdýrarækt í landinu. Starfshópurinn skal athuga það lánakerfi sem greinin býr við, fóðurmál, umhverfismál og byggðamál.

Greinargerð.

Framtíðarhorfur í loðdýrarækt hér á landi eru mjög góðar og hefur verið allnokkur vöxtur í greininni þrátt fyrir áföll. Tekjumöguleikar eru miklir og má, ef rétt er á haldið, margfalda gjaldeyristekjur sem greinin gefur af sér. Þær eru nú 400–500 millj. kr. á ári.

Loðdýrarækt á sér þónokkra sögu hérlendis, hún hefur verið stunduð með hléum frá fjórða áratug síðustu aldar og náði hámarki á fyrri hluta þess níunda. Voru bændur þá hvattir til að stunda loðdýrarækt, stundum meira af kappi en forsjá. Erfiðleikar voru í sauðfjárrækt á þessum tíma og talið að loðdýraræktin gæti komið í stað hennar. Þegar mest var urðu búin u.þ.b. 230 talsins. Þegar verðbréf féllu á mörkuðum árið 1986 féll einnig verð á skinnum. Áhugi hérlendis dvínaði jafnhratt, sem og stuðningur stjórnvalda við greinina. Því fylgdu fjöldamörg gjaldþrot og mikil fækkun búa en þau eru nú liðlega 40. Íslenskir loðdýrabændur stofnuðu með sér samtök fyrir um þrjátíu árum og hafa síðustu árin unnið skipulega að hagsmunum greinarinnar. Þeir hafa starfað með ræktendum á Norðurlöndum, t.d. með rekstri sameiginlegrar hönnunarmiðstöðvar. Í Danmörku og Finnlandi er mesta loðdýrarækt í heiminum en næst í röðinni eru Svíþjóð og Noregur.

Annars staðar á Norðurlöndum hefur stuðningur við greinina verið mjög mikill og hafa Danir skarað þar fram úr. Þrátt fyrir verðfall á heimsmarkaði 1986 viðhéldu Danir stuðningskerfi sínu, svo sem hagstæðum lánum, og unnu að áframhaldandi rannsóknum, þróun og hagræðingu í greininni, enda höfðu þeir trú á að markaðurinn mundi opnast aftur og vildu vera tilbúnir þegar það gerðist. Á átta árum bættu þeir afköstin svo mjög að einn maður í fullu starfi getur nú annast 1.500 læður í stað 500 áður.

Íslendingar njóta þess að hafa aðgang að niðurstöðum norrænna rannsókna án þess að þurfa að greiða sérstaklega fyrir þær. Rannsóknirnar hafa t.d. verið unnar í samvinnu við dýraverndarsamtök. Þá hafa Norðurlöndin unnið sameiginlega að markaðssetningu og þróun í greininni síðustu ár og er markaðsstarf allt í föstum skorðum. Fer framleiðsla bænda hér eftir sömu leiðum og í öðrum norrænum ríkjum og mundi því aukin framleiðsla ekki leiða til meiri kostnaðar við markaðsstarf. Þá njóta bændur þess hér að þurfa ekki að greiða fyrir flutning vörunnar á markað, eins og bændur erlendis þurfa að gera.

Prentað upp á ný.

Loðdýrarækt hentar mjög vel við íslenskar aðstæður. Í fyrsta lagi hentar veðráttan dýrunum vel, í öðru lagi er fóðurhráefni gott og loks er hér nægt landrými, en það er mikilvægt til að geta losað úrgang frá dýrunum. Úrgangurinn er blandaður heyi og hálmi og er það kjörið uppgræðsluefni fyrir landið. Greinin getur og stutt mjög vel við byggð í landinu, sérstaklega ef hún er efld skipulega á ákveðnum svæðum. Mikilvægt er að byggja upp ný bú í tengslum við fóðurstöðvar og þau bú sem til eru og nýta betur þá fjárfestingu sem fyrir er. Þannig má lækka fóðurkostnað, en hann er u.þ.b. 30% meiri hér en annars staðar á Norðurlöndum. Þá er, eins og áður sagði, mikið af góðu hráefni hér sem hentar vel í loðdýrafóður, svo sem fiskúrgangur, og einnig úrgangur frá sláturhúsum sem ekki má lengur gefa dýrum sem ætluð eru til manneldis. Þessi verðmæti gætu loðdýrabændur nýtt í mun meira mæli. Nýting hráefnisins í stað urðunar samræmist vel umhverfis- og mengunarsjónarmiðum.

Loðdýrarækt hefur fengið lítinn opinberan stuðning hér á landi á síðustu árum miðað við það sem gerist í nágranna- og samkeppnislöndum okkar. Íslenskir bændur eru farnir að skila árangri á heimsvísu, enda er hér fyrir mikil þekking, dugnaður og þrautseigja þeirra er eftir standa í greininni. Markaður fyrir loðfeldi er stór en Íslendingar eru einungis með 0,5% af honum. Framtíðarmöguleikar loðdýraræktar eru því mjög miklir.