Rannsókn á áhrifum botndreginna veiðarfæra á lífríki sjávar Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 158

1992. – 1062 ár frá stofnun Alþingis.

116. löggjafarþing. – 137 . mál.

158. Tillaga til þingsályktunar um rannsókn á áhrifum botndreginna veiðarfæra á lífríki sjávar.

Flm.: Magnús Jónsson.

Alþingi ályktar að fela umhverfisráðherra og sjávarútvegsráðherra að beita sér fyrir að fram fari rannsókn á áhrifum botndreginna veiðarfæra á lífríki sjávar og sjávarbotns.

Greinargerð.

Á undanförnum árum hafa augu manna um allan heim beinst í vaxandi mæli að umhverfismálum. Einkum hefur verið litið til ýmissa beinna og óbeinna áhrifa sem maðurinn með allri sinni starfsemi og tækni hefur á umhverfið. Í því sambandi má nefna mengun lofts, láðs og lagar, gróðureyðingu og kjarnorkuslys. Umhverfisspjöll, sem unnin eru á landi, eru oft augljós en til skamms tíma hefur verið erfiðara að fylgjast með því sem gerist í hafinu eða á hafsbotni. Nútímatækni er hins vegar komin á það stig að auðvelt er orðið að skoða sjávarbotn, mynda hann og rannsaka, jafnvel á miklu dýpi. Má sjá að þar er að finna fjölbreytta flóru og fánu ekki síður en á landi.

Þótt mikið hafi áunnist í þekkingarleit á sviði haf- og fiskifræði er vitneskja okkar um samspil lífríkis sjávar og sjávarbotns og annarra náttúrufræðilegra þátta af skornum skammti. Vel eru þekktar þær breytingar sem geta orðið á gróðurfari og dýralífi þurrkaðra svæða eða svæða þar sem skógi hefur verið eytt. Mörg dæmi eru til um stórfellda röskun lífríkis og hefur jafnvel veðurfar smærri svæða tekið breytingum. Hins vegar er allt of lítið vitað um afleiðingarnar ef hliðstæðar breytingar verða á sjávarbotni.

Í þeim þrengingum, sem nú eru í fiskveiðum víða á Norður-Atlantshafi, hafa þær raddir orðið æ fleiri og háværari að sú veiðiaðferð að draga eftir sjávarbotninum veiðarfæri, sem geta verið allt að tugur tonna að þyngd, geti átt sinn þátt í minnkandi veiði úr helstu nytjastofnum okkar og fleiri þjóða. Aukin tækni í gerð veiðarfæra, svo og tækjabúnaður um borð í skipunum, gerir mönnum kleift að draga botnvörpu yfir nánast hvað sem er nema skipsflök svo vitnað sé í ummæli reyndra togarasjómanna. Bent hefur verið á að botn stórra veiðisvæða, sem fyrr á öldinni var kargahraun eða þakinn kóral, sé nú orðinn líkari íþróttavelli yfirferðar. Líkur má leiða að því að slíkar umhverfisbreytingar geti breytt lífríki botnsins og um leið dvalarskilyrðum fiska þar yfir.

Á þeirri öld, sem liðin er síðan togveiðar hófust við Ísland, hefur orðið stórkostleg þróun í tækni og tækjabúnaði eins og áður var vikið að. Álag nýjustu botnvarpa á hafsbotninn er því engan veginn sambærilegt við það sem var fyrr á öldinni. Núverandi stjórn fiskveiða og pólitísk afskipti af útgerð hafa ekki bætt úr skák. Stöðugt stærri hluti aflans er sóttur í togveiðarfæri, auk þess sem vaxandi sóknarharka í minnkandi afla hefur aukið álagið á miðin.

Í fyrirsjáanlegri framtíð byggist efnahagsleg velsæld á Íslandi að stærstum hluta á sjávarútvegi. Í ljósi þeirrar þróunar, sem átt hefur sér stað í fiskveiðum, bæði hér á landi og ekki síður í öðrum löndum sem byggja afkomu sína á fiskveiðum, svo sem Færeyjum, Nýfundnalandi og Grænlandi, er orðin knýjandi þörf á vitneskju um áhrif botndreginna veiðarfæra á náttúru hafs og hafsbotns. Þar sem hér getur verið um mjög umfangsmikið og tímafrekt verkefni að ræða þykir eðlilegt að leita samvinnu við aðrar þjóðir sem svipaðra hagsmuna eiga að gæta.