Sparnaðarátak Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 64

1988. – 1058 ár frá stofnun Alþingis.

111. löggjafarþing. – 62 . mál.

Sþ.

64. Tillaga til þingsályktunar um sparnaðarátak.

Flm.: Friðrik Sophusson.

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að gera átak til eflingar frjálsum sparnaði í landinu með fræðslu um þá sparnaðarkosti sem fyrir hendi eru og með því að stuðla að nýjum leiðum til að draga úr eyðslu og hvetja til sparnaðar.

Greinargerð.

Halli á ríkissjóði og fjárfestingar umfram innlendan sparnað birtast í viðskiptahalla og auknum erlendum skuldum. Áætlað er að erlendar skuldir þjóðarbúsins muni enn vaxa á næstunni að tiltölu við landsframleiðslu. Því ber brýna nauðsyn til að draga úr eyðslu og efla sparnað. Með því er unnt að hamla gegn erlendum lántökum og forðast aukna skattheimtu.

Peningalegur sparnaður hefur enn ekki náð sér eftir hrunið á áttunda áratugnum í kjölfar óðaverðbólgu og neikvæðra raunvaxta og er minni en gerist í nálægum löndum. Það ber að sama brunni með þjóðhagslegan sparnað eða sparnað þjóðarbúsins í heild. Hann lækkaði úr um 25% fyrir áratug í minna en 15% af landsframleiðslu.

Til dæmis um þau verðmæti sem í húfi eru má nefna að væri peningalegur sparnaður hér á landi 40-45% af landsframleiðslu í stað rösklega 30%, eins og nú er, væri hann um 20 milljörðum meiri. Með þessari fjárhæð mætti grynna á erlendum skuldum þjóðarbúsins um fjórðung og létta á vaxtagreiðslum til útlendinga um rösklega tvo milljarða, en þær námu á síðastliðnu ári 6–7 milljörðum króna. Öðrum kosti gæti ríkissjóður fengið þessa fjárhæð að láni og gert upp alla skuld sína við Seðlabankann og haft ærið fé afgangs í hinn nýja „sjúkrasjóð atvinnuveganna“. Með því að efla sparnað á þennan hátt er unnt að firra landsmenn stórfelldri nýrri skattlagningu.

Að undanförnu hefur gripið um sig óvissa vegna yfirlýsinga ráðamanna um skattlagningu fjármagnstekna og breytinga á verðtryggingu fjárskuldbindinga. Nauðsyn ber til að eyða þessari óvissu sem fyrst með skýrum yfirlýsingum. Ella gæti sparifé horfið úr peningastofnunum eins og gerðist á áttunda áratugnum. Stundarhagsmunir mega ekki verða til þess að almenningur missi það traust á peningakerfinu sem áunnist hefur á undanförnum árum. Traustar peningastofnanir eru undirstaða framfara og jafnvægis í þjóðarbúskapnum.

Sparnaður, ráðdeild, fyrirhyggja og virðing fyrir verðmætum eru mikilvægir þættir í uppeldi. Við höfum að undanförnu séð vísi að því að ný kynslóð hafi lært að spara. Þessa viðleitni má ekki kæfa í fæðingunni. Mikilvægt er að efla fræðslu í skólakerfinu um tilgang og kosti sparnaðar. Einnig þarf að veita upplýsingar um ýmsar leiðir til sparnaðar, svo sem um mismunandi kosti til varðveislu fjár hjá peningastofnunum, um spariskírteini ríkissjóðs, ríkisvíxla, verðbréf hvers konar og hlutabréf.

Liður í þessari herferð fyrir auknum sparnaði ætti að vera að auka fjölbreytni í sparnaði, svo sem með tryggingasparnaði og hlutabréfakaupum, en jafnframt þarf að breyta skattareglum í því sambandi til að tryggja jafnræði við aðrar tegundir sparnaðar. Öll mismunun milli einstakra sparnaðarforma veldur óhagkvæmri samsetningu sparnaðar og skerðir velferð þjóðfélagsins.

Til þess að tryggja sem hagkvæmastan rekstur peningastofnana og þar með minni tilkostnað við miðlun fjárins verður að auka samkeppni og minnka ríkisafskipti í bankakerfinu.

Verði þessi tillaga samþykkt er eðlilegt að viðskiptaráðuneytið hafi yfirumsjón með átakinu í samvinnu við fjármálaráðuneyti og menntamálaráðuneyti og leiti liðsinnis þeirra sem hafa milligöngu um sparnað og miðlun fjár.