Heilbrigðisáætlun fyrir ungt fólk Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 174

133. löggjafarþing 2006–2007.

Þskj. 174 - 174. mál.

Tillaga til þingsályktunar um sérstaka heilbrigðisáætlun fyrir ungt fólk að 25 ára aldri.

Flm.: Guðrún Ögmundsdóttir, Ásta R. Jóhannesdóttir,

Þórunn Sveinbjarnardóttir, Lúðvík Bergvinsson,

Anna Kristín Gunnarsdóttir, Margrét Frímannsdóttir.

Alþingi ályktar að fela heilbrigðisráðherra að gera sértæka heilbrigðisáætlun fyrir ungt fólk að 25 ára aldri. Stuðst verði við gildandi heilbrigðisáætlun. Slík sértæk áætlun verði tilbúin ekki seinna en á haustmánuðum 2007.

Greinargerð.

Mikilvægt er að huga sérstaklega að heilsufari ungs fólks á öllum sviðum. Þetta er ekki síst mikilvægt þegar hugað er að forvörnum til lengri tíma, unga fólkið er framtíð landsins. Sértæk heilbrigðisáætlun getur haft mikið fræðslu- og forvarnagildi. Mikilvægt er jafnframt að virkja unga fólkið sjálft, svo og hagsmunasamtök, foreldra, skóla, fagaðila o.fl. sem að þessum málum koma.

Það sem mikilvægt er að gera sértæka áætlun um og koma með tillögur að aðgerðum um er m.a. eftirfarandi:

– Hvernig draga má enn frekar úr áfengis- og vímuefnaneyslu ungs fólks. Mikilvægt er að í áætluninni komi fram með hvaða hætti það verði gert, hvaða hópa eigi að skoða sérstaklega og hvaða samstarfsaðilar að slíku verkefni skuli vera inni í myndinni (skólar, foreldrar, áhugasamtök, opinberir aðilar o.s.frv.).

– Á sama hátt og framangreint hvernig draga megi úr reykingum þessa hóps.

– Sjálfsvíg ungs fólks. Nauðsynlegt er að opna þá umræðu enn frekar. Skoða þarf sérstaklega allar ástæður fyrir tilraunum til sjálfsvíga þannig að það geti gefið okkur vísbendingar um þá áhættuhópa sem sérstaklega þarf að ná til. Mikilvægt er að virkja enn frekar skólana, fagfólk, félagasamtök og aðra sem þekkja vel til þessarar umræðu og leggja ber aukna áherslu á mikilvægi fræðslu í þessum efnum. Forvarnaáætlun taki sérstaklega mið af ungu fólki og hvernig ná megi til þeirra til að koma í veg fyrir sjálfsvíg.

– Kynlíf, fræðsla og ótímabærar þunganir. Nauðsynlegt er að búa til markvissa áætlun í þessum málum. Talsvert hefur orðið ágengt með takmarkanir á þungun unglingsstúlkna. Þar kemur neyðargetnaðarvörnin inn í myndina. Mikilvægt er að halda áfram á þeirri braut með meiri fræðslu, opinni umræðu, samstarfi við félög og fagaðila sem að málaflokknum koma. Hins vegar hefur ekki orðið vart við fækkun kynsjúkdómatilfella, eins og klamydíu, og því er nauðsynlegt að gera sérstaka áætlun um hvernig megi fækka þeim. Mikilvægt er að kanna notkun á smokkum í þessum tilgangi og möguleika á því að auka aðgengi að þeim. Skoða þarf hvort kostnaður við kaup á þeim sé of mikill miðað við það forvarnagildi sem þeir hafa. Enn er mikil þörf á að ræða um alnæmi og hvernig hægt er að auka enn frekar forvarnir og fræðslu um þau mál til að fyrirbyggja ný smit.

– Skoða þarf sérstaklega hvernig allar heilsugæslustöðvar geti boðið upp á sérstaka móttöku fyrir ungt fólk þar sem aðgengi væri mjög gott og opnunartímar miðuðust við þarfir ungs fólks.

– Mikilvægt er að fara yfir þjónustu við þá sem eru með átröskun af einhverjum toga, hvort sem um er að ræða lotugræðgi, lystarstol eða offitu. Mikilvægt er að bjóða upp á þverfaglega sérhæfða þjónustu fyrir þennan hóp þar sem talið er að átröskunartilfellum fari fjölgandi meðal ungs fólks. Þess vegna er jafnframt nauðsynlegt að bregðast við með skipulögðum og markvissum hætti og gera áætlanir í samræmi við það.

Hér er einungis stiklað á helstu þáttum en margt fleira þyrfti að vera í sértækri heilbrigðisáætlun eins og t.d. hvernig bæta megi geðheilbrigði, kanna hvort ekki sé löngu tímabært að skólaheilsugæsla verði í framhaldsskólum og síðast en ekki síst að taka sérstaklega fyrir slys á ungu fólki og þá helst í umferðinni, en þau mál hafa verið mjög til umræðu nú á síðustu dögum vegna öldu umferðarslysa og aukins hraðaksturs hjá ungu fólki. Nauðsynlegt er að fara yfir gildandi heilbrigðisáætlun og taka út úr henni allt sem beinist sérstaklega að ungu fólki og setja í sérstaka áætlun. Jafnframt er nauðsynlegt að kanna hvernig háttar til á þessu sviði annars staðar á Norðurlöndum og í Evrópu og hvernig besta árangri hefur verið náð með fræðslu fyrir ungt fólk.