Hönnunarmiðstöð Þingsályktunartillaga - þingskjal nr. 902

1992–93. – 1062 ár frá stofnun Alþingis.

116. löggjafarþing. – 544 . mál.

902. Tillaga til þingsályktunar um hönnunarmiðstöð.

Flm.: Kristín Ástgeirsdóttir, Valgerður Sverrisdóttir.

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að beita sér fyrir stofnun hönnunarmiðstöðvar sem hafi það hlutverk að efla nýsköpun og þróun í list- og heimilisiðnaði. Verði það gert í samráði við sveitarfélögin, samtök listamanna, Heimilisiðnaðarfélag Íslands og þá aðila sem vinna að list- og heimilisiðnaði.

Greinargerð.

Vorið 1991 samþykkti Alþingi þingsályktunartillögu um eflingu heimilisiðnaðar. Í tillögunni fólst að könnun yrði gerð á því hvernig efla mætti heimilisiðnað í landinu í samráði við fræðsluyfirvöld, samtök listamanna og Heimilisiðnaðarfélag Íslands. Í apríl 1991 skipaði þáverandi forsætisráðherra nefnd til að fylgja tillögunni eftir og skilaði nefndin skýrslu og tillögum í nóvember 1992. Af skýrslu nefndarinnar má ráða svo sem vænta mátti að miklir möguleikar felast í heimilis- og listiðnaði byggðum á íslenskum hefðum og verkmenningu. Þar má nefna atvinnusköpun, útflutningstekjur sem og aðrar tekjur að ekki sé minnst á kynningu á íslenskri menningu, fegrun umhverfis okkar og að viðhalda og þróa þá verk- og listmenningu sem hér hefur mótast um aldir.

Á undanförnum árum hefur mjög dregið úr kennslu í verklegum greinum í skólum landsins og ber flestum saman um að sú þróun sé mjög til hins verra og verði til þess eins að gera samfélagið einhæfara og fólk bjargarlausara. Lítil áhersla hefur af hálfu opinberra aðila og stjórnenda atvinnulífsins verið lögð á þá möguleika til vinnu og tekjuöflunar sem felast í listiðnum, heimilisiðnaði og gerð hvers kyns minjagripa, en hópar kvenna víða um land, svo og Heimilisiðnaðarfélag Íslands, hafa lagt sitt af mörkum til að viðhalda gömlum hefðum og prófa nýjungar. Ef tekið er mið af reynslu annarra þjóða er mikið verk að vinna við að koma íslenskri verkmenningu aftur til vegs og virðingar og nýta hana í þágu fjölbreyttara atvinnulífs og aukinnar sköpunar.

Íslendingar byggja á gömlum grunni í verkmenningu og skreytilist sem sjálfsagt er að nýta betur en gert er við ýmiss konar framleiðslu og gerð listmuna. Til að svo megi verða þarf að efla menntun og auka hvers kyns ráðgjöf og stuðning við heimilis- og listiðnað í landinu.

Megintillaga nefndarinnar er sú að komið verði á fót hönnunarmiðstöð, líkt og gert hefur verið í fjölda landa, til að styðja við bak heimilis- og listiðnaðar. Nefna má t.d. Finna sem með miklu átaki í hvers kyns verklegri kennslu, hönnunarátaki og stuðningi við finnska listhönnun komu finnskum hönnuðum og listamönnum í fremstu röð þeirra sem fást við listiðnir í heiminum.

Hlutverk hönnunarmiðstöðvarinnar yrði m.a.:

- að efla nýsköpun og þróun í list- og heimilisiðnaði,

- að veita sérfræðiaðstoð á sviði list- og verkmennta,

- að safna hvers kyns heimildum um list- og verkmenningu landsmanna og reka gagnamiðstöð,

- að stunda rannsóknir á verk- og listmenningu Íslendinga og möguleikum handmennta til atvinnusköpunar, sölu, útflutnings, nytja og fegrunar umhverfisins,

- að standa fyrir samkeppni um úrvalshönnun, námskeiðum og kennslu sem eflt getur list- og heimilisiðnað,

- að styðja við bak verkstæða eða hópa sem vinna að list- og handverki um land allt,

- að auka gæði í listiðnaði og á handunnum vörum,

- að aðstoða við markaðssetningu,

- að reka hugmyndabanka,

- að bjóða upp á sölu- og kynningaraðstöðu fyrir innlenda framleiðslu og standa fyrir hvers kyns kynningum á íslenskri framleiðslu, innan lands sem utan,

- að reka gestavinnustofur fyrir listamenn og hönnuði,

- að efla samstarf milli hönnuða, framleiðenda, seljenda og annarra sem vinna að atvinnumálum, listsköpun, handverki og hönnun.

Það er brýnt að komið verði á fót miðstöð til að styrkja og styðja heimilis- og listiðnað í landinu, ekki síst í ljósi þess að þar með yrði ýtt undir atvinnusköpun sem kæmi bæði íbúum þéttbýlisstaða og sveita til góða, en fátt er brýnna á tímum sem þessum þegar þrengir að og margir ganga um atvinnulausir.