Framkvæmdaleyfi vegna uppbyggingar á Vestfjarðavegi Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 843

Frumvarp til laga um framkvæmdaleyfi vegna uppbyggingar á Vestfjarðavegi.

Flm.: Haraldur Benediktsson, Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir, Ásmundur Friðriksson, Birgir Ármannsson, Bryndís Haraldsdóttir, Brynjar Níelsson, Jón Gunnarsson, Njáll Trausti Friðbertsson, Óli Björn Kárason, Páll Magnússon, Sigríður Á. Andersen, Vilhjálmur Árnason, Halla Signý Kristjánsdóttir, Lilja Rafney Magnúsdóttir, Guðjón S. Brjánsson, Hanna Katrín Friðriksson, Þorgerður K. Gunnarsdóttir, Karl Gauti Hjaltason, Björn Leví Gunnarsson.

1. gr.

Vegagerðin hefur leyfi til framkvæmda á leið Þ-H á Vestfjarðavegi (60) milli Bjarkalundar og Skálaness, þrátt fyrir ákvæði skipulagslaga, nr. 123/2010. Viðkomandi sveitarfélag skal eftir sem áður hafa eftirlit með framkvæmdunum samkvæmt ákvæðum skipulagslaga.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Frumvarp þetta var lagt fram á 148. löggjafarþingi (461. mál) en náði ekki fram að ganga.

Liðin eru um 20 ár frá því að Alþingi samþykkti vegaáætlun um uppbyggingu heilsársvegar milli Reykjavíkur og Patreksfjarðar og tveimur árum síðar áttu framkvæmdir að hefjast á vegarkaflanum á milli Bjarkalundar og Flókalundar. Þó svo að margt hafi verið gert frá þeim tíma er uppbygging á veginum um Gufudalssveit ekki enn hafin. Breið samstaða er um mikilvægi þess að leggja nýjan veg um Gufudalssveit. Núverandi vegur er kominn til ára sinna og uppfyllir ekki gildandi kröfur um umferðaröryggi. Verulegir almannahagsmunir eru þannig í húfi og því eru frekari tafir óásættanlegar.

Í september 2015 sendi Vegagerðin tillögu að matsáætlun fyrir Vestfjarðaveg (60) milli Bjarkalundar og Skálaness í Reykhólahreppi til ákvörðunar Skipulagsstofnunar. Ákvörðun Skipulagsstofnunar um matsáætlun vegna framkvæmdarinnar barst 1. desember 2015 Frummatsskýrsla var lögð fram 19. október 2016 til athugunar hjá Skipulagsstofnun samkvæmt lögum um mat á umhverfisáhrifum, nr. 106/2000. Í frummatsskýrslu var gerð grein fyrir þeim fimm valkostum sem kynntir voru í tillögu að matsáætlun og þeir lagðir fram til samanburðar með tilliti til umhverfisáhrifa, þar á meðal leiðin um Teigsskóg. Í kjölfarið vann Vegagerðin endanlega matsskýrslu. Álit Skipulagsstofnunar barst 28. mars 2017.

Staða málsins er sú að öll efnisleg atriði málsins liggja fyrir. Sveitarstjórn Reykhólahrepps hefur unnið valkostagreiningu við tillögu Vegagerðarinnar og rætt málið ítarlega. 22. janúar 2019 samþykkti sveitarstjórn Reykhólahrepps að vinna að breytingum á aðalskipulagi þar sem lega vegarins er eftir svonefndri Þ-H leið, samkvæmt matsskýrslu Vegagerðarinnar frá 16. febrúar 2017, en afgreiðslu var frestað. Á fundi sveitarstjórnar 19. febrúar 2019 var samþykkt að auglýsa tillögu að breytingu á aðalskipulagi með leið (Þ-H) og efnistökusvæðum tengdum leiðarvalinu. Skipulagsstofnun fékk tillögu að aðalskipulagsbreytingu að nýju til athugunar 25. febrúar 2019. Stofnunin gerði ekki athugasemd við auglýsingu tillögunnar með bréfi dags. 11. mars 2019 en benti á nokkur atriði sem þyrfti að bæta í skipulagstillögunni. Þau varða helst umfjöllun um samræmi skipulagstillögunnar við náttúruverndarlög og stefnu stjórnvalda, umfjöllun í tillögunni um niðurstöður mats á umhverfisáhrifum Vestfjarðavegar frá árinu 2017, upplýsingar um rannsóknir á náttúrufari sem unnar hafa verið eftir að mati á umhverfisáhrifum Vestfjarðavegar lauk og upplýsingar um áformaðar mótvægisaðgerðir vegna umhverfisáhrifa vegarins.

Tekið hefur verið tillit til margvíslegra athugasemda og dregið verulega úr neikvæðum áhrifum framkvæmdarinnar á umhverfið. Skipulagsstofnun fékk sent samþykkt aðalskipulag til meðferðar. Enn hafa orðið tafir á afgreiðslu málsins. Ljóst virðist að engin vissa er enn um endanlega afgreiðslu málsins og að staðfest aðalskipulag verði afgreitt með birtingu í B–deild Stjórnartíðinda en það er forsenda þess að sveitarstjórn geti gefið út framkvæmdaleyfi. Alþingi hefur með samþykkt sinni á samgönguáætlun staðfest vilja sinn til veglagningarinnar og fjármögnun framkvæmdarinnar er tryggð.

Það er óásættanlegt að íbúar á þessu svæði þurfi enn að bíða í flækjustigi stjórnsýslunnar. Hér má engan tíma missa frekar og hefja þarf framkvæmdir sem allra fyrst – engin vegagerð á Íslandi er jafn brýn.

Tilgangur og nauðsyn lagasetningar.

Ekki þarf að fjölyrða um brýna nauðsyn þess að ráðast í vegabætur á svæðinu sem um ræðir, enda ber gamli malarvegurinn um Gufudalssveit ekki lengur þá umferð sem um hann fer og skapar alvarlega hættu. Óviðunandi töf hefur nú þegar orðið á málinu sem hefur velkst í kerfinu árum saman. Flutningsmenn telja ekki ásættanlegt að íbúar svæðisins þurfi að líða fyrir þær miklu ógöngur sem leyfi til framkvæmda hefur lent í. Það hefur varla verið vilji löggjafans að hægt sé að halda jafnbrýnni samgöngubót í gíslingu flækjustigs stjórnsýslunnar í jafnlangan tíma og raun ber vitni. Flutningsmenn þessa frumvarps telja nauðsynlegt að grípa í taumana til að koma í veg fyrir frekari tafir og flýta því að framkvæmdir geti hafist.

Tilgangur þessa frumvarps er að veita leyfi til framkvæmdarinnar með lögum til að eyða óvissu um það atriði.

Meginefni frumvarpsins.

Frumvarpinu er ætlað að veita Vegagerðinni með lögum framkvæmdaleyfi fyrir leið Þ-H sem fylgir núverandi vegi frá Bjarkalundi að Þorskafirði og þverar Þorskafjörð eins og leiðir D2 og H1. Hún liggur svo út með Þorskafirði að vestanverðu. Yst á Hallsteinsnesi sameinast hún leið H1 og verður í sömu legu yfir Djúpafjörð og Gufufjörð að Skálanesi. Með veitingu framkvæmdaleyfisins væri eytt óvissu um þann þátt málsins og fyrirbyggðar frekari tafir á þessum brýnu samgönguframkvæmdum sem varða ríka almannahagsmuni og ferlinu komið í fastan farveg.