Tekjuskattur og eignarskattur Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 467

963. Frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt, með síðari breytingum.

(Lagt fyrir Alþingi á 113. löggjafarþingi 1990

–

91.)

1. gr.

Við 69. gr. laganna bætist nýr stafliður er orðast svo ásamt fyrirsögn:

D

Húsaleigubætur.

Maður, sem skattskyldur er skv. 1. gr. og greiðir húsaleigu fyrir íbúðarhúsnæði til eigin nota, á rétt á sérstökum bótum, húsaleigubótum.

Stofn til útreiknings á húsaleigubótum er 80% af greiddri húsaleigu. Frá þannig fundnum stofni, þó ekki hærri fjárhæð en 290.000 kr. hjá einstaklingi, 380.000 kr. hjá einstæðu foreldri, en 480.000 kr. hjá hjónum eða sambýlisfólki, skal draga fjárhæð er svarar til 20% af tekjuskattsstofni eins og hann er skilgreindur í 62. gr. Sé um hjón eða sambýlisfólk, sem uppfyllir skilyrði 3. mgr. 63. gr., að ræða skal framangreint hlutfall reiknast af samanlögðum tekjuskattsstofni þeirra beggja. Þannig ákvarðaðar húsaleigubætur einstaklings skerðast hlutfallslega fari eignir hans skv. 73. gr., að frádregnum skuldum skv. 76. gr., fram úr 2.800.000 kr. uns þær falla niður við tvöfalt hærri mörk. Húsaleigubætur hjóna eða sambýlisfólks skerðast með sama hætti fari samanlagðar eignir þeirra skv. 73. gr., að frádregnum skuldum skv. 76. gr., fram úr 4.650.000 kr. uns þær falla niður við tvöfalt hærri mörk. Jákvæður mismunur telst vera húsaleigubætur. Húsaleigubætur geta þó aldrei orðið hærri en 36.000 kr. fyrir hvern mann, 66.000 kr. fyrir einstætt foreldi og fyrir hjón eða sambýlisfólk.

Húsaleigubætur skulu greiddar út með tveimur jöfnum greiðslum. Fyrri greiðslan, sem er bráðabirgðagreiðsla, skal fara fram eigi síðar en 1. maí ár hvert en síðari greiðslan, sem er endanleg greiðsla, eigi síðar en 1. september ár hvert og miðast við greidda húsaleigu á því tekjuári sem næst fór á undan greiðsluári bóta og eignir í lok þess sama árs. Húsaleigubætur, sem eru lægri en 500 kr. á mann, falla niður.

Húsaleigubótum hjóna skal skipt til helminga á milli þeirra. Hið sama gildir um sambýlisfólk sem uppfyllir skilyrði 3. mgr. 63. gr. enda þótt það óski ekki eftir að vera skattlagt samkvæmt þeirri grein.

Húsaleigubætur greiðast rétthafa að því marki sem eftirstöðvum nemur þegar frá hafa verið dregnar greiðslur opinberra gjalda í þessari forgangsröð:

Tekjuskatts sem á er lagður skv. 67. gr., að frádreginni staðgreiðslu samkvæmt lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda.

Annarra þinggjalda sem á eru lögð vegna tekjuársins.

Ógoldinna þinggjalda frá fyrri árum.

Annarra skatta eða gjalda en hér eru tilgreind eftir nánari ákvörðun fjármálaráðherra.

Komi í ljós að maður hafi fengið greiddar húsaleigubætur án þess að eiga rétt á þeim skal honum gert að endurgreiða þær að viðbættu álagi. Álag á of hátt ákvarðaðar bætur skal nema 25%. Fella skal niður álagið samkvæmt þessari málsgrein ef maður færir rök fyrir því að honum verði eigi kennt um þá annmarka er leiddu til ákvörðunar skattstjóra.

Ákvæði 99. gr. og 100. gr. gilda um kærurétt vegna húsaleigubóta eftir því sem við á.

Húsaleigubætur eru ákvarðaðar samkvæmt umsókn til skattstjóra og skal umsókn skilað með framtali ásamt upplýsingum um greidda húsaleigu.

Nánari reglur um húsaleigubætur, þar á meðal um útborgun þeirra og skuldajöfnun á móti opinberum gjöldum, skulu settar í reglugerð.

2. gr.

1. mgr. 121. gr. orðist svo:

Fjárhæðir, sem um ræðir í 68. gr., A - lið 69. gr., 2. mgr. B - liðar 69. gr., hámarksfjárhæð vaxtabóta skv. 6. málsl. 2. mgr. C - liðar 69. gr. og hámarksfjárhæð húsaleigubóta skv. 7. málsl. 2. mgr. D - liðar 69. gr., skulu 1. júlí á staðgreiðsluári taka hlutfallslegri breytingu sem nemur mismun á lánskjaravísitölu sem í gildi er 1. des. næstan á undan staðgreiðsluári og lánskjaravísitölu sem er í gildi 1. júní á staðgreiðsluári.

3. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi og koma til framkvæmda við álagningu gjalda á árinu 1992 vegna tekna á árinu 1991 og eigna í lok þess árs.

Athugasemdir við lagafrumvarp þetta.

Í þessu frumvarpi var lagt til að teknar verði upp húsaleigubætur til þeirra manna sem hafa á leigu íbúðarhúsnæði til eigin nota.

Í fjárlagafrumvarpi fyrir árið 1991 var kynnt sú hugmynd að taka upp sérstakar húsaleigubætur líkt og tíðkast víða á Norðurlöndum. Í þessu frumvarpi er sú hugmynd útfærð nánar. Lagt er til að húsaleigubæturnar verði teknar inn í skattkerfið með svipuðum hætti og vaxtabætur. Þannig yrðu húsaleigubæturnar tekju - og eignatengdar , mismunandi eftir fjölskyldugerð og húsaleiguútgjöldum , auk þess að vera bundnar ákveðnu hámarki.

Í töflu 1 eru sýnd nokkur dæmi um greiðslu húsaleigubóta.

Í stórum dráttum eru meginþættir húsaleigubótakerfisins eftirfarandi og eru allar fjárhæðir á verðlagi ársins 1990, en breytast í samræmi við skattvísitölu:

Sá leigukostnaður, sem sérhverjum leigjanda er ætlað að bera að lágmarki, lágmarkshúsaleiga, er 20% af greiddri húsaleigu eða 20% af skattskyldum tekjum hvort heldur hærra reynist.

Hámarkshúsaleiga er sem hér segir miðað við árið 1990:

Einstaklingar:

30.000 krónur á mánuði

Einstætt foreldri:

40.000 krónur á mánuði

Hjón/sambýlisfólk:

50.000 krónur á mánuði

Hámarksbætur eru eftirfarandi á verðlagi 1990:

Einstaklingar:

3.000 krónur á mánuði

Einstætt foreldri:

5.500 krónur á mánuði

Hjón/sambýlisfólk:

5.500 krónur á mánuði

Samkvæmt frumvarpinu kæmu húsaleigubæturnar til útborgunar á næsta ári vegna greiddrar húsaleigu á árinu 1991, í tveimur jöfnum greiðslum, þ.e. 1. maí og 1. september. Talið er að heildarkostnaður þessarar útfærslu geti numið um 400 – 500

m.kr. á árinu 1992.

Með því að taka húsaleigubætur inn í skattkerfið og greiða þær út með sama hætti og vaxtabætur er tryggt að kostnaður við framkvæmd kerfsins verður í lágmarki og að upplýsingar um greidda húsaleigu berist skattyfirvöldum. Gert er ráð fyrir því að þeir sem greiða húsaleigu sendi inn umsókn um húsaleigubætur með skattframtali ásamt upplýsingum um greidda húsaleigu. Með þessu móti ætti að vera tryggt að þeir sem sækja um húsaleigubætur gefi upp greidda húsaleigu þannig að þær tekjur komi til skatts. Í frumvarpinu er kveðið á um það að þak sé sett á greidda húsaleigu þannig að ekki sé verið að greiða bætur til þeirra sem kjósa að vera í mjög dýru leiguhúsnæði nema upp að ákveðnu marki. Jafnframt er ákveðið að húsaleigubætur skuli skerðast með tilliti til tekna og eigna þess aðila sem sækir um húsaleigubætur. Þá er sett þak á það hve háar húsaleigubætur geta orðið. Þessi mörk eru ákveðin mismunandi eftir því hvort um er að ræða einstaklinga, einstæða foreldra eða hjón. Samkvæmt gildistökuákvæði frumvarpsins kæmu húsaleigubætur fyrst til útborgunar á næsta ári.

Athugasemdir við einstakar greinar frumvarps ins.

Um 1. gr.

Samkvæmt þessari grein er lagt til að teknar verði upp húsaleigubætur sem greiðist leigutökum sem leigja íbúðarhúsnæði til eigin nota. Húsaleigubætur yrðu með svipuðu sniði og vaxtabætur. Um nánari skýringu á þessari grein vísast til almennra athugasemda við frumvarpið.

Um 2. gr.

Samkvæmt þessari grein er lagt til að hámarksfjárhæð húsaleigubóta hækki með sama hætti og aðrar bótagreiðslur sem ákveðnar eru í lögum nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt.

Um 3. gr.

Samkvæmt þessari grein, sem fjallar um gildistöku frumvarpsins, koma húsaleigubætur fyrst til útborgunar á árinu 1992 vegna greiddrar húsaleigu á árinu 1991.

REPRÓ TAFLA 1.