Frádráttur vegna fjárfestingar í atvinnurekstri Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 96

97. Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 9/1984, um frádrátt af skattskyldum tekjum vegna fjárfestingar manna í atvinnurekstri, með síðari breytingum.

Flm.: Friðrik Sophusson, Birgir Ísl. Gunnarsson, Eggert Haukdal,

Friðjón Þórðarson, Geir H. Haarde, Kristinn Pétursson,

Matthías Bjarnason, Matthías Á. Mathiesen, Ólafur G. Einarsson,

Pálmi Jónsson, Ragnhildur Helgadóttir, Þorsteinn Pálsson.

1. gr.

Hámarksfjárhæðir í 2. málsl. 1. mgr. 2. gr. laganna, sbr. lög nr. 88/1986, breytist þannig að í stað „45.900 kr.“ komi: 250.000 kr., og í stað „91.800 kr.“ komi: 500.000 kr.

2. gr.

Við 10. gr. laganna bætist: Fjárhæð umfram frádráttarmörk, sem lögð er í hlutafjáraukningu í hlutafélagi eða lögð til hlutafjárkaupa við stofnun hlutafélags, er heimilt að flytja milli ára og nýta á næstu fimm árum. Ónýtt frádráttarheimild tekur hækkunum með sama hætti og fjárhæðir 2. mgr.

3. gr.

Á eftir fyrri málsgrein 11. gr. laganna komi ný málsgrein sem orðist svo:

Þegar um er að ræða útboð nýs hlutafjár í starfandi hlutafélagi og engar hömlur eru lagðar á viðskipti með hin nýju hlutabréf skal frádráttur skv. 10. gr. heimill þótt ekki sé fullnægt skilyrðum um lágmarksfjárhæð hlutafjár og lágmarksfjölda hluthafa.

4. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi og koma til framkvæmda við álagningu skatta fyrir tekjuárið 1989.

Greinargerð.

Frumvarp þetta er hluti af þeim aðgerðum sem nauðsynlegar eru í skattlagningu atvinnurekstrar í því skyni að auka eigið fé fyrirtækja og renna styrkari stoðum undir atvinnulífið. Það tengist því frumvarpi til laga um breytingar á lögum nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt, en það frumvarp er flutt af sömu þingmönnum.

Með frumvarpinu eru almenningi veitt stórbætt kjör ef hann festir fé sitt í atvinnufyrirtækjum. Ekki síst er nú tekin upp sú stefna að styðja við bakið á minni fyrirtækjum, en þar eru oft ekki síðri möguleikar til nýsköpunar og framfara í atvinnulífinu en í stærri fyrirtækjum. Í þessu skyni eru hér í frumvarpi þessu m.a. tekin upp ákvæði lagafrumvarpa sem Friðrik Sophusson, Matthías Bjarnason, Geir H. Haarde, Birgir Ísl. Gunnarsson og Kristinn Pétursson fluttu um þessi mál á síðasta þingi.

Helstu ákvæði frumvarpsins eru:

1. Heimild einstaklinga til frádráttar frá tekjum vegna hlutabréfakaupa eru stóraukin og verður 500.000 kr. fyrir hjón.

2. Kaupi einstaklingur hlutabréf fyrir meira í einu en sem svarar til árlegrar frádráttarheimildar er heimild til að flytja það sem umfram er milli ára í allt að fimm ár.

3. Lítil fyrirtæki geta aflað sér eigin fjár með sölu hlutabréfa með sömu skattfríðindum fyrir þá sem kaupa hlutabréf enda séu engar hömlur á viðskipti með hin nýju hlutabréf.

Athugasemdir við einstakar greinar frumvarpsins.

Um 1. gr.

Með þessu ákvæði eru auknar heimildir til frádráttar frá tekjum vegna kaupa á hlutabréfum. Þessar heimildir eru gerðar raunhæfar og almenningur hvattur til að leggja fé í hlutabréf.

Sú reynsla, sem af þessu ákvæði hefur verið, sýnir að hinar lágu upphæðir fela ekki í sér næga hvatningu til þess að laða almenning til þátttöku í atvinnulífi.

Hækkun upphæðanna þannig að hjón geti dregið allt að 500.000 krónur árlega frá tekjum vegna hlutabréfakaupa er hins vegar umtalsvert átak til þess að örva eiginfjármyndun í atvinnurekstri á Íslandi.

Um 2. gr.

Hér er tekið á því atriði að oft gerir fólk kaupsamning um meiri hlutabréfakaup í hvert skipti en svarar til frádráttarheimilda skv. 2. gr. laganna.

Um 3. gr.

Með þessari grein eru frádráttarheimildir vegna hlutabréfakaupa einnig látnar ná til minni fyrirtækja. Skortur á eigin fé hefur ekki síður háð litlum fyrirtækjum en stórum og hér eru þau sett við sama borð og hin stærri.

Nýsköpun í atvinnurekstri verður oft frekar í litlum fyrirtækjum en stórum. Þegar einstaklingar fjárfesta í atvinnurekstri vilja þeir fremur setja fé í lítil fyrirtæki þar sem þeir þekkja til en kaupa hlutabréf í stærri fyrirtækjum.

Um 4. gr.

Þarfnast ekki skýringa.