Sveitarstjórnarlög Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 434

755. Frumvarp til laga um breytingu á sveitarstjórnarlögum, nr. 8/1986.

(Lagt fyrir Alþingi á 112. löggjafarþingi 1989–90.)

1. gr.

1. mgr. 55. gr. laganna orðist svo:

Sveitarstjórn er heimilt að ákveða í samþykkt um stjórn sveitarfélagsins að kosið skuli byggðarráð. Í bæjum og kaupstöðum nefnist byggðarráðið bæjarráð, í hreppum hreppsráð og í Reykjavík nefnist það borgarráð.

2. gr.

4. mgr. 55. gr. laganna orðist svo:

Í sveitarstjórnum, sem skipaðar eru sjö eða níu fulltrúum, skal byggðarráð skipað þremur aðalmönnum úr hópi aðalfulltrúa í sveitarstjórn, en fimm eða sjö aðalmönnum þar sem ellefu eða fleiri fulltrúar eru í sveitarstjórn. Jafnmargir varamenn skulu kosnir. Sveitarstjórn er þó heimilt að ákveða í samþykkt um stjórn sveitarfélagsins að þeir aðalfulltrúar og varafulltrúar, sem kosningu hafa hlotið af sama framboðslista og hinn kjörni byggðarráðsmaður, verði varamenn hans í þeirri röð sem þeir skipuðu listann.

3. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Athugasemdir við lagafrumvarp þetta.

Með gildistöku sveitarstjórnarlaga nr. 8/1986 var samheitið byggðarráð tekið upp yfir framkvæmdaráð sveitarfélaga sem kölluð eru borgarráð, bæjarráð eða hreppsráð. Hér er um að ræða eina mikilvægustu nefnd sveitarstjórna í stærri sveitarfélögum. Í núgildandi 1. mgr. 55. gr. sveitarstjórnarlaga kemur fram að kjósa skal byggðarráð úr hópi aðalfulltrúa í sveitarstjórninni sem þýðir að varafulltrúar í sveitarstjórn eru ekki kjörgengir í byggðarráð.

Upphaflegur tilgangur þessa ákvæðis mun hafa verið sá að tryggja sambandið milli byggðarráðs og sveitarstjórnar. Núgildandi ákvæði 4. mgr. 55. gr. sveitarstjórnarlaga kveður á um fulltrúafjölda í byggðarráði og þar kemur fram að kjósa skal jafnmarga varamenn og aðalmenn.

Óánægja hefur komið fram með þessi ákvæði laganna. Af hálfu bæjarstjórnar Kópavogs hefur meðal annars verið á það bent að allt frá stofnun Kópavogskaupstaðar hafi sú regla gilt og gefist vel að bæjarfulltrúar og varafulltrúar, sem kosningu hafa hlotið af sama framboðslista og hinn kjörni bæjarráðsmaður, séu varamenn hans í bæjarráði í þeirri röð er þeir skipuðu listann. Þessi skipan feli í sér að bæjarfulltrúar og varabæjarfulltrúar séu kosnir sem varamenn í bæjarráð um leið og þeir hljóta kosningu í bæjarstjórnina, þ.e. ef framboðslisti, er þeir skipa, á aðalfulltrúa sem kosinn hefur verið í bæjarráð, einn eða fleiri. Með þessu móti séu allir fulltrúar hvers lista varamenn í bæjarráði og þannig mun betur séð fyrir því að bæjarráð sé ávallt fullskipað þrátt fyrir skyndileg forföll en þegar einungis einn varamaður er kosinn fyrir hvern bæjarráðsmann.

Samkvæmt eldri sveitarstjórnarlögum, nr. 58/1961, var gert ráð fyrir því að sveitarstjórnir hefðu val um hvort þær hefðu ofangreindan hátt á eða kysu varamenn sérstaklega. Samkvæmt núgildandi sveitarstjórnarlögum, nr. 8/1986, skal sveitarstjórn hins vegar undantekningarlaust kjósa varamenn úr hópi aðalfulltrúa í sveitarstjórninni eins og þegar hefur verið rakið. Með þessu frumvarpi er í fyrsta lagi lagt til að bæði aðalfulltrúar og varafulltrúar í sveitarstjórn verði kjörgengir sem varamenn í byggðarráði. Aðalmenn skulu hins vegar ætíð kosnir úr hópi aðalfulltrúa einvörðungu og er það óbreytt. Í öðru lagi felur frumvarp þetta í sér að sett er í vald sveitarstjórnanna sjálfra hvort þær kjósa varamenn í byggðarráð sérstaklega, eins og verið hefur og er aðalreglan, eða ákveða í samþykkt um stjórn sveitarfélags að aðalfulltrúar og varafulltrúar, sem kosningu hafa hlotið af sama framboðslista og hinn kjörni byggðarráðsmaður, verði varamenn hans í byggðarráði í þeirri röð sem þeir skipa listann.

Af hálfu stjórnar Sambands íslenskra sveitarfélaga hefur verið fallist á að frumvarp sem þetta verði lagt fram af hálfu félagsmálaráðherra.