Hlutafélög Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 423

681. Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 32 12. maí 1978, um hlutafélög, með áorðnum breytingum.

(Lagt fyrir Alþingi á 115. löggjafarþingi 1991–92.)

1. gr.

Í lok 1. mgr. 17. gr. laganna í staðinn fyrir „114. gr.“ kemur: 115. gr.

2. gr.

Eftirtalin breyting verður á 1. mgr. 47. gr. laganna:

2. málsl. hljóðar svo:

Ef stjórn félags er skipuð einum manni skal valinn að minnsta kosti einn varamaður.

3. gr.

3. málsl. 1. mgr. 54. gr. laganna fellur niður.

4. gr.

Á eftir 115. gr. laganna komi ný grein er verður 115. gr. a, svohljóðandi:

Ef hlutafélagaskrá telur að hlutafélag hafi hætt störfum, stjórn er ekki fullskipuð eða hlutafélagið sinnir ekki tilkynningarskyldu sinni til skrárinnar skal skráin senda þeim sem eru eða ætla má að séu í fyrirsvari fyrir félagið samkvæmt skráningu þess ellegar síðasta skráðum stjórnarformanni eða stjórnarmönnum aðvörun þess efnis að félagið verði afmáð úr hlutafélagaskrá komi ekki fram upplýsingar, innan þess frests sem skráin setur, er veiti líkur fyrir því að félagið starfi enn.

Berist ekkert svar eða ekki fullnægjandi svar innan tilskilins frests skal samsvarandi aðvörun birt einu sinni í Lögbirtingablaðinu. Berist þá ekki heldur svar eða fullnægjandi svar, innan þess frests sem þar er tiltekinn, má fella niður skráningu hlutafélagsins.

Innan árs frá afskráningu geta viðkomandi einstaklingar eða lögaðilar gert þá kröfu að bú hlutafélagsins verði tekið til skipta í samræmi við 1. mgr. 116. gr. Jafnframt má hlutafélagaskrá breyta skráningu þannig að afskráð félag sé skráð á nýjan leik enda berist beiðni þar að lútandi innan árs frá afskráningu samkvæmt þessari grein og sérstakar aðstæður réttlæti endurskráninguna.

Þótt hlutafélag hafi verið fellt niður af hlutafélagaskrá samkvæmt þessari grein breytir það í engu persónulegri ábyrgð er stjórnar- eða félagsmenn kunna að vera í vegna skuldbindinga félagsins.

5. gr.

Í 2. mgr. 147. gr. laganna í stað orðanna „stjórnarmanna, framkvæmdastjóra, endurskoðenda, þeirra sem hafa heimild til að rita firma félagsins og prókúruhafa“ koma orðin: stjórnarmanna, varastjórnarmanna, framkvæmdastjóra, endurskoðenda og prókúruhafa.

6. gr.

Lög þessi öðlast gildi 1. júlí 1992.

Athugasemdir við lagafrumvarp þetta.

Frumvarp þetta er lagt fram þar eð rétt þykir að unnt sé að afmá viss hlutafélög með einfaldari og ódýrari hætti en nú er, sbr. 4. gr. frumvarpsins. Jafnframt er tækifærið notað til að gera smábreytingar á nokkrum greinum laganna svo sem nánar kemur fram í athugasemdum við einstakar greinar.

Athugasemdir við einstakar greinar frumvarpsins.

Um 1. gr.

Hér er leiðrétt tilvísun í greinarnúmer.

Um 2. gr.

Ákvæði þetta snertir lítil hlutafélög þar sem hluthafar eru fjórir eða færri en þá nægir að stjórnina skipi einn eða tveir menn. Óbreytt yrði að einn varamann þyrfti ef stjórn er skipuð einum manni. Sé stjórnin hins vegar skipuð tveimur mönnum felst breytingin með þessari grein í því að ekki er krafist varamanns. Gerð er tillaga um þessa breytingu vegna ýmissa vandkvæða í framkvæmdinni enda er nokkuð ljóst að vandaðra er að hafa tvo menn í aðalstjórn og engan til vara en einn í stjórn og einn til vara. Mjög algengt er orðið að tveir stofni félag saman. Vilja viðkomandi þá síður kalla til utanaðkomandi varamann til að uppfylla lagaskilyrði og kjósa að jafnræði ríki með þeim en ekki að annar sitji í stjórninni en hinn sé aðeins varamaður.

Um 3. gr.

Í meðförum Alþingis á frumvarpi því er leiddi til laga nr. 69/1989 og fól í sér ýmsar breytingar á lögum um hlutafélög var felld niður 49. gr. laga nr. 32/1978, um hlutafélög. Í þessu fólst að felld var niður skylda til að kjósa framkvæmdastjóra í félögum þar sem hlutaféð væri yfir ákveðnu marki, svo og ákvæði um það hvort framkvæmdastjórar í slíkum félögum gætu setið í stjórn þeirra. Hlutafélög þessi áttu með öðrum orðum að vera sjálfráð um það hvort þau réðu framkvæmdastjóra og hvort þeir gætu setið í stjórn. Hins vegar láðist að fella jafnframt úr gildi 3. málsl. 1. mgr. 54. gr. laganna og er því gerð tillaga um að sá málsliður sé felldur niður nú. Hann hljóðaði svo: „Ekki má kjósa framkvæmdastjóra félags sem formann í félögum sem um ræðir í 1. málsl. 1. mgr. 49. gr.“

Um 4. gr.

Nokkur tilvik koma upp á ári hverju þar sem stjórnarformaður eða aðrir stjórnarmenn hætta störfum án þess að varamönnum sé til að dreifa eða kjörnir séu nýir menn í stað þeirra sem hætta. Getur jafnvel komið til þess að engum skráðum stjórnarmanni sé til að dreifa. Þetta veldur opinberum innheimtuaðilum og öðrum aðilum margháttuðum erfiðleikum, ekki síst eftir að þess var nýlega krafist í skiptarétti að sett væri 150.000 kr. trygging fyrir beiðni um gjaldþrotaskipti á hverju hlutafélagi í stað lágrar greiðslu áður fyrr. Þykir ekki ástæða til þess með tilliti til opinberra hagsmuna að viðskiptaráðherra eða hlutafélagaskrá standi straum af svo miklum kostnaði vegna aðgerða sem miða að því að óvirk hlutafélög verði á endanum afskráð. Hitt þykir réttara að gefa kost á möguleika á afskráningu með einfaldari en þó öruggum hætti. Breytingartillagan tekur þó ekki einungis til þess ef stjórn hlutafélags er ekki fullskipuð heldur líka til þeirra tilvika að hlutafélagaskrá telji hlutafélag hafa hætt störfum eða að félagið sinnir ekki tilkynningarskyldu sinni til skrárinnar.

Ákvæðið byggist á frumkvæði hlutafélagaskrár í þessum tilvikum andstætt ákvæði til bráðabirgða í lögunum um hlutafélög eins og þeim hefur verið breytt þar sem frumkvæði að afskráningu skal koma frá félagsstjórn.

Um 5. gr.

Hér er um minni háttar breytingar að ræða.

Í ákvæðinu um skyldur hlutafélaga til að senda hlutafélagaskrá ákveðnar upplýsingar um stjórn o.fl. í júní ár hvert er lagt til að fellt verði niður ákvæði um firmaritun. Er hún bundin við ákveðinn fjölda stjórnarmanna og því vandséð að heimilisföng eða kennitölur skipti þar einhverju máli. Á hinn bóginn er lagt til að varastjórnarmenn verði tilkynntir eigi síður en stjórnarmenn.

Um 6. gr.

Grein þessi geymir gildistökuákvæði.