Atvinnuréttindi vélfræðinga Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 496

Frumvarp til laga um breytingu á lögum um atvinnuréttindi vélfræðinga, vélstjóra og vélavarða á íslenskum skipum, nr. 113/1984, með síðari breytingum.

Flm.: Árni R. Árnason, Guðjón Guðmundsson, Tómas Ingi Olrich,

Einar Oddur Kristjánsson, Egill Jónsson, Kristín Ástgeirsdóttir,

Gísli S. Einarsson, Ásta B. Þorsteinsdóttir, Magnús Stefánsson,

Svanfríður Jónasdóttir, Kristinn H. Gunnarsson.

1. gr.

Eftirfarandi breytingar verða á ákvæði til bráðabirgða í lögunum:

a. Í stað orðanna „sem fæddir eru á árinu 1934 eða fyrr“ í B-lið kemur: sem eru 50 ára eða eldri.

b. Við bætist nýr liður, C-liður, svohljóðandi: Sé sett stærri aðalvél í skip eða hún stækkuð er heimilt að veita starfandi vélstjóra, sem hefur næsta stig atvinnuréttinda fyrir neðan það sem þarf eftir breytinguna, óskert réttindi til að gegna áfram sömu stöðu á sama skipi að uppfylltum öðrum skilyrðum laganna.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Með ákvæðum laga um atvinnuréttindi vélfræðinga, vélstjóra og vélavarða á íslenskum skipum, nr. 113/1984, með síðari breytingum, er mælt svo fyrir að vélstjórnarmönnum skuli veita atvinnuréttindi á grundvelli vélstjórnarnáms eftir stigum. Á grundvelli hvers námsstigs miðast réttindi til vélstjórnar á fiskiskipum, kaupskipum og varðskipum við vélarafl aðalvél ar skipanna.

Með stöðugri þróun í skipasmíðum, vélsmíðum og á skipakosti landsmanna fer stærð og afl aðalvéla skipa vaxandi. Á það ekki síst við um fiskiskipaflota okkar, en þar starfar mikill fjöldi vélstjórnarmanna. Góðir vélstjórnarmenn eru mikilvægir þátttakendur í þeirri þróun og eru eftirsóttir til vélstjórnar á nýjum skipum sem eru stærri og betur búin en hin eldri sem leyst eru af hólmi. Hæfni vélstjóra fæst ekki öll með hinu hefðbundna vélstjórnarnámi, held ur byggist hún einnig á reynslu þeirra og kunnáttu úr vélstjórnarstarfinu sjálfu.

Þróun skipaflotans veldur því að stærðarmörk atvinnuréttinda vélstjórnarmanna missa gildi sitt. Framan af starfsævi auka þeir við atvinnuréttindi sín með því að fara aftur til náms. Við setningu laganna var með B-lið ákvæðis til bráðabirgða tekið tillit til þess að þróun skipastóls hefur bein áhrif á aðstöðu þessara manna þar sem atvinnuréttindi þau sem þeir afla sér fylgja ekki eftir stækkun aðalvéla skipanna og til mikilvægis reynslu þeirra af skipstjórn arstörfum, svo og þess að fimmtugir menn eða eldri eiga erfitt um vik að snúa sér á ný að skólanámi.

Með frumvarpi þessu er annars vegar lagt til að áfram verði tekið tillit til aðstæðna manna sem orðnir eru fimmtugir eða eldri. Hins vegar er lagt til að veitt verði heimild til að veita mönnum undanþágu til að gegna áfram sömu stöðu á sama skipi vegna stækkunar aðalvéla skipa hafi þeir næsta stig atvinnuréttinda við það stig sem stækkunin krefst. Sambærilegt ákvæði til bráðabirgða er í gildandi lögum um atvinnuréttindi skipstjórnarmanna.

Samkvæmt B-lið ákvæðis til bráðabirgða í lögunum er ráðherra heimilt, að fengnum til lögum nefndar um undanþágur til takmarkaðs tíma, að veita ótímabundin takmörkuð réttindi þeim mönnum sem fæddir eru 1934 eða fyrr og starfað hafa sl. 10 ár á undanþágu við vél stjórn. Þegar ákvæðið var leitt í lög átti það við um menn sem þá voru 50 ára eða eldri.

Í a-lið 1. gr. er lagt til að heimildin eigi áfram við um menn sem orðnir eru 50 ára eða eldri og hafa starfað sl. 10 ár á undanþágu við vélstjórn.

Í b-lið 1. gr. er lagt til að við þær aðstæður að aðalvél skips er stækkuð eða hún endurnýj uð með stærri aðalvél megi með undanþágu veita vélstjóra, sem þegar hefur næsta stig at vinnuréttinda við það stig sem þarf eftir breytinguna, óskert atvinnuréttindi til að gegna áfram sömu stöðu á sama skipi að öðrum skilyrðum laganna uppfylltum.