Tekjuskattur og eignarskattur Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 497

860. Frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt, með síðari breytingum, og lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, með síðari breytingum.

Flm.: Jóhanna Sigurðardóttir, Svavar Gestsson, Rannveig Guðmundsdóttir,

Jón Kristjánsson, Kristín Ástgeirsdóttir, Sighvatur Björgvinsson.

I. KAFLI

Breyting á lögum nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt, með síðari breytingum.

1. gr.

Eftirfarandi breytingar verða á 98. gr. laganna:

Lokamálsliður 2. mgr. fellur brott.

Við bætist ný málsgrein, svohljóðandi:

Heimil er opinber birting á þeim upplýsingum um álagða skatta sem fram koma í álagningar- og skattskrá, svo og útgáfa þeirra upplýsinga í heild eða að hluta. Þá er úrvinnsla upplýsinga úr skránum heimil, svo sem umreikningur álagðra gjalda yfir í tekjur eða veltufjárhæð, samanburður milli ára eða framreikningur til núvirðis með vísitölureikningi.

II. KAFLI

Breyting á lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, með síðari breytingum.

2. gr.

Við 46. gr. laganna bætist ný málsgrein, svohljóðandi:

Heimil er opinber birting á þeim upplýsingum sem fram koma í virðisaukaskattsskrá, svo og útgáfa þeirra upplýsinga í heild eða að hluta. Þá er úrvinnsla upplýsinga úr skránni heimil, svo sem samanburður milli ára.

III. KAFLI

Gildistökuákvæði.

3. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Með frumvarpi þessu er lagt til að sett verði sérstök ákvæði í lög um tekjuskatt og eignarskatt, nr. 75/1981, og lög um virðisaukaskatt, nr. 50/1988, um birtingu, útgáfu og meðferð upplýsinga úr álagningar- og virðisaukaskattsskrám og meðferð upplýsinga úr skattskrá.

Í skattalögum er ekki að finna heimild til að birta og gefa út álagningarskrá eins og gildir um skattskrá, sbr. 2. mgr. 98. gr. laganna. Um meðferð upplýsinga sem fram koma í álagningarskrá fer því eftir lögum um skráningu og meðferð persónuupplýsinga, nr. 121/1989, að svo miklu leyti sem ekki er mælt fyrir á annan veg í öðrum lögum. Í 1. mgr. 98. gr. skattalaga er reyndar kveðið á um að leggja skuli álagningarskrá fram til sýnis eigi síðar en 15 dögum fyrir lok kærufrests skv. 99. laganna. Í skjóli þeirrar lagaheimildar hefur almenningur aðgang að álagningarskrá í tiltekinn tíma. Þessi heimild hefur verið túlkuð þannig af umboðsmanni Alþingis að á grundvelli þessa lagaákvæðis verði aðgangur fjölmiðla að álagningarskránni hvorki takmarkaður né skorður reistar við heimild þeirra til að birta efni álagningarskrár meðan hún er á annað borð aðgengileg almenningi. Þegar sýningu álagningarskrár lýkur samkvæmt þessu sérákvæði fer um aðgang að skránni og meðferð upplýsinga úr henni að öðru leyti eftir þeim almennu reglum sem gilda um skráningu og meðferð persónuupplýsinga samkvæmt lögum nr. 121/1989. Sambærilegt ákvæði er síðan að finna í lögum um virðisaukaskatt, en þar segir að virðisaukaskattsskrá skuli liggja frammi til sýnis á hentugum stað í tvær vikur í hverju sveitarfélagi.

Tölvunefnd hefur úrskurðað að upplýsingar, sem fram koma í álagningarskrá og skattskrá, falli undir lög nr. 121/1989. Öll birting, útgáfa og meðferð upplýsinga úr álagningarskrá er talin óheimil samkvæmt lögunum ef hún er ekki eðlilegur þáttur í starfsemi þess aðila sem notar upplýsingarnar og tekur ekki einungis til þeirra sem tengjast starfi hans og verksviði, svo sem viðskiptamanna, starfsmanna eða félagsmanna, sbr. 3. gr. Þessi túlkun var staðfest með dómi héraðsdóms Reykjavíkur frá 8. mars 1996.

Með hliðsjón af framangreindu var sett reglugerð í fjármálaráðuneytinu 20. mars 1996 um birtingu, útgáfu og aðra meðferð upplýsinga úr álagningarskrá, skattskrá og virðisaukaskattsskrá með stoð í 119. gr. laga nr. 75/1981 og 49. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt. Þar er m.a. kveðið á um að öll útgáfa upplýsinga úr álagningarskrá sé óheimil, hvort heldur sem er í heild eða að hluta. Þó sé heimilt að birta í fjölmiðlum upplýsingar úr álagningarskrá á þeim tíma sem hún liggur frammi. Þá segir enn fremur í reglugerðinni að allar upplýsingar úr álagningar-, viðisauka- og skattskrá megi aðeins birta á þann hátt sem þær koma fyrir í skránum. Öll úrvinnsla upplýsinga úr skránum sé óheimil og dæmi tekin í því sambandi.

Á tímum sífellt aukinna krafna um opnun þjóðfélagsins og upplýsingaskyldu er mjög óeðlilegt að laga- og reglugerðarákvæði hindri aðgang að skattskrám. Veigamikið atriði gegn skattsvikum er virkt aðhald til að vinna gegn slíkum svikum. Lífsstíll margra fer ekki saman við það sem þeir greiða til samfélagsins. Við því hefur verið reynt að bregðast, m.a. hefur verið stofnuð eftirlitsnefnd í einu sveitarfélagi til að bera saman skatta og lífsstíl, einmitt í því skyni að veita aðhald og reyna að hafa áhrif til varnar skattsvikum. Með sama hætti hafa fjölmiðlar reynt að halda uppi aðhaldi gegn skattsvikum og m.a. nýtt álagningar- og skattskrár í því skyni. Það hefur tvímælalaust haft varnaðaráhrif gegn skattsvikum. Með framangreindri reglugerð fjármálaráðherra hefur grundvellinum verið kippt undan því virka aðhaldi sem eðlilegur aðgangur að álagningar- og skattskrá hefur veitt.

Flutningsmenn vilja með frumvarpi þessu breyta þeim reglum sem nú hafa verið staðfestar um birtingu, útgáfu og meðferð upplýsinga úr framangreindum skrám og leggja til að heimildir til að nýta sér þær upplýsingar, sem þar koma fram, verði rýmkaðar verulega. Ljóst er að þó að hin áðurnefnda, umdeilda reglugerð verði felld úr gildi þarf engu að síður að bæta ákvæði skattalaga og laga um virðisaukaskatt. Þess vegna er frumvarpið lagt fram.

Athugasemdir við einstakar greinar frumvarpsins.

Um 1. gr.

Hér er lagt til að sams konar heimild og nú er að finna í 2. mgr. 98. gr. laga nr. 75/1981, um opinbera birtingu á upplýsingum um álagða skatta sem fram koma í skattskrá og útgáfu slíkra upplýsinga, eigi einnig við um álagningarskrá. Þá er og lagt til að úrvinnsla upplýsinga úr álagningar- og skattskrá verði heimil og eru í greininni nefnd nokkur atriði í dæmaskyni. Við úrvinnslu upplýsinga úr skránum er þó eðlilegt að fjölmiðlar og aðrir, sem með upplýsingarnar fara, geti heimilda sinna og að við birtingu, útgáfu og meðferð upplýsinga úr álagningarskrá sé skýrt frá að ekki sé um endanlega álagningu að ræða og að álagningin geti tekið breytingum.

Um 2. gr.

Lögð er til sams konar breyting á lögum um virðisaukaskatt, nr. 50/1988, og lýst er í athugasemdum við 1. gr., þ.e. að heimiluð verði opinber birting á þeim upplýsingum sem fram koma í virðisaukaskattsskrá og útgáfa þeirra upplýsinga í heild eða að hluta. Þá er einnig heimiluð úrvinnsla upplýsinga úr skránni.

Um 3. gr.

Greinin þarfnast ekki skýringa.