arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Seðlabanki Íslands Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 465

Frumvarp til laga um breytingu á lögum um Seðlabanka Íslands, nr. 36 5. maí 1986.

Flm.: Ásta R. Jóhannesdóttir.

1. gr.

Eftirfarandi breytingar verða á 22. gr. laganna:

a. 1. mgr. fellur brott.

b. 2. mgr. hljóðar svo:

Bankastjóri Seðlabankans stýrir daglegum rekstri bankans. Ráðherra skipar bankastjóra að fengnum tillögum bankaráðs. Bankastjóri skal skipaður til fimm ára í senn, en þó skal gæta reglna um hámarksaldur starfsmanna ríkisins.

2. gr.

Við lögin bætist nýtt ákvæði til bráðabirgða, svohljóðandi:

Þar til skipunartíma annars af tveimur núverandi bankastjórum lýkur skulu bankastjórar vera tveir og þeir skipa bankastjórn. Skulu þeir koma sér saman um formennsku í bankastjórninni.

3. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Stóll bankastjóra við Seðlabanka Íslands hefur nú verið laus um margra mánaða skeið án þess að staðan hafi verið auglýst, enda hefur rekstur bankans síður en svo gengið verr þótt eigi sé fyllt lögmælt tala bankastjóra. Það hlýtur líka að vera fjarstæða að hér á landi þurfi fleiri en einn bankastjóra til þess að stýra daglegum rekstri Seðlabankans og má til samanburðar nefna að í Bandaríkjunum og í Bretlandi nægir einn bankastjóri til þess að stýra margfalt umfangsmeiri rekstri. Því er hér lagt til að sú staða sem nú er laus verði ekki fyllt og fækkað verði um einn bankastjóra þegar skipunartími seðlabankastjóra rennur næst út, en þeir eru nú skipaðir til fimm ára eins og kunnugt er.

Í 1. mgr. 22. gr. laga um Seðlabanka Íslands er fjallað um bankastjórn þriggja bankastjóra. Ákvæðið hefur ekki þýðingu þegar bankastjóri er orðinn einn, en um bráðabirgðaástand er fjallað í 2. gr. frumvarpsins. Lögð er til sú breyting á 2. mgr. 22. gr. að bankastjóri skuli vera einn og lagt er til að hann verði skipaður með sama hætti og verið hefur.

Ákvæði til bráðabirgða er ætlað að taka á því ástandi sem nú er, þ.e. að við bankann starfa tveir bankastjórar. Þeir hafa hins vegar verið skipaðir til fimm ára og er því létt að koma tölu bankastjóra í endanlegt horf þegar skipunartími seðlabankastjóra rennur næst út, en gert er ráð fyrir að bankastjórarnir skipi bankaráð meðan þeir eru tveir talsins. Nokkrar umræður urðu um það á síðasta ári hvort ákvæði um hámarksaldur starfsmanna ríkisins ætti við um seðlabankastjóra og því er það ótvírætt tekið fram að svo sé eins og niðurstaðan varð í umræddu tilviki. Þess ber þá að gæta við skipun bankastjóra þannig að 68 ára einstaklingur yrði aðeins skipaður til 70 ára aldurs að óbreyttum hámarksaldri starfsmanna.
Stjórnarskipunarlög Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 254

Frumvarp til stjórnarskipunarlaga um breytingu á stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, nr. 33/1944, með síðari breytingum.

(Eftir 2. umr., 16. febr.)

1. gr.

31. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. 1. gr. stjórnarskipunarlaga nr. 65/1984, orðast svo:

Á Alþingi eiga sæti 63 þjóðkjörnir þingmenn, kosnir leynilegri hlutbundinni kosningu til fjögurra ára.

Kjördæmi skulu vera fæst sex en flest sjö. Mörk þeirra skulu ákveðin í lögum, en þó er heimilt að fela landskjörstjórn að ákveða kjördæmamörk í Reykjavík og nágrenni.

Í hverju kjördæmi skulu vera minnst sex kjördæmissæti sem úthluta skal á grundvelli kosningaúrslita í kjördæminu. Fjöldi þingsæta í hverju kjördæmi skal að öðru leyti ákveðinn í lögum, sbr. þó 5. mgr.

Öðrum þingsætum en kjördæmissætum skal ráðstafa í kjördæmi og úthluta þeim til jöfnunar milli stjórnmálasamtaka þannig að hver samtök fái þingmannatölu í sem fyllstu samræmi við heildaratkvæðatölu sína. Þau stjórnmálasamtök koma þó ein til álita við úthlutun jöfnunarsæta sem hlotið hafa minnst fimm af hundraði af gildum atkvæðum á landinu öllu.

Ef kjósendur á kjörskrá að baki hverju þingsæti, að meðtöldum jöfnunarsætum, eru eftir alþingiskosningar helmingi færri í einu kjördæmi en einhverju öðru kjördæmi skal landskjörstjórn breyta fjölda þingsæta í kjördæmum í því skyni að draga úr þeim mun. Setja skal nánari fyrirmæli um þetta í lög.

Breytingar á kjördæmamörkum og tilhögun á úthlutun þingsæta, sem fyrir er mælt í lögum, verða aðeins gerðar með samþykki 2/ 3atkvæða á Alþingi.

2. gr.

Við stjórnarskrána bætist ákvæði til bráðabirgða sem orðast svo:

Þrátt fyrir ákvæði 6. mgr. 31. gr. nægir samþykki einfalds meiri hluta atkvæða á Alþingi til að breyta lögum um kosningar til Alþingis til samræmis við stjórnarskipunarlög þessi eftir að þau taka gildi. Þegar sú breyting hefur verið gerð fellur ákvæði þetta úr gildi.

3. gr.

Stjórnarskipunarlög þessi öðlast þegar gildi.
Vörugjald Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 537

Frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 97/1987, um vörugjald, með síðari breytingum.

(Lagt fyrir Alþingi á 123. löggjafarþingi 1998–99.)

1. gr.

Eftirgreind tollskrárnúmer falla brott úr C-lið viðauka I við lögin: 8426.1201, 8426.1209, 8426.1900, 8426.2000, 8426.3000, 8426.4101, 8426.4109, 8426.4900, 8426.9100 og 8426.9900.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Ákvæði til bráðabirgða.

Ákvæði laga þessara skulu taka til allra vara sem ótollafgreiddar eru við gildistöku þeirra, þó ekki vara sem afhentar hafa verið með bráðabirgðatollafgreiðslu, svo og til allra innlendra framleiðsluvara sem ekki hafa verið seldar eða afhentar þann dag.

Athugasemdir við lagafrumvarp þetta.

Í frumvarpi þessu er lagt til að vörugjald verði fellt niður af ýmiss konar krönum og öðrum vélbúnaði sem ætlaður er til lyftinga. Nánar tiltekið er um að ræða ýmsar gerðir krana svo og vinnuvagna sem búnir eru krana. Tæki þessi bera samkvæmt núgildandi lögum 15% vörugjald.

Vinnuvélar og tæki sem ætluð eru til verklegra framkvæmda, önnur en skráningarskyld ökutæki, bera að jafnaði ekki vörugjald. Þannig bera t.d. vegheflar, skurðgröfur og jarðýtur ekki vörugjald. Á undanförnum árum hefur vörugjald jafnframt lækkað eða jafnvel fallið niður af skráningarskyldum ökutækjum sem nýtt eru í atvinnuskyni. Vörugjald hefur þannig verið fellt niður af stærri fólksflutningabifreiðum. Ýmsar aðrar atvinnubifreiðar, svo sem vöruflutningabifreiðar, kranabifreiðar og tengi- og festivagnar, sem eru yfir 5 tonn að leyfðri heildarþyngd, bera 7,5% vörugjald til næstu áramóta, en þá verður gjald af þeim fellt niður.

Í ljósi þess að vinnuvélar og búnaður til verklegra nota ber að jafnaði ekki vörugjald, svo og þess að vörugjald af kranabifreiðum sem eru yfir 5 tonn að leyfðri heildarþyngd hefur lækkað verulega og mun falla brott um næstu áramót, þykir eðlilegt að vörugjald verði einnig fellt niður af krönum.

Sé miðað við innflutning ársins 1998 má ætla að tekjur ríkissjóðs af vörugjaldi minnki um 35 millj. kr. á ári við þá breytingu sem lögð er til í frumvarpinu.

Fylgiskjal.

Fjármálaráðuneyti, fjárlagaskrifstofa:

Umsögn um frumvarp til laga um breytingar á lögum nr.

97/1987, um vörugjald, með síðari breytingum.

Frumvarp þetta snýr að breytingum á lögum um tekjur ríkissjóðs af vörugjaldi af krönum og vinnuvögnum með lyftibúnaði og er ekki gert ráð fyrir að það hafi áhrif á útgjöld ríkissjóðs.
Áfengislög Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 561

Frumvarp til laga um breyting á áfengislögum, nr. 75 15. júní 1998.

Frá allsherjarnefnd.

1. gr.

Við 14. gr. laganna bætist ný málsgrein er verður 5. mgr., svohljóðandi:

Fyrir útgáfu leyfis til áfengisveitinga skal greiða til sveitarfélags sem hér segir:

a. leyfi til sex mánaða eða skemur 20.000 kr.,

b. leyfi til eins árs eða skemur 30.000 kr.,

c. leyfi til lengri tíma en árs og til og með tveggja ára 50.000 kr.,

d. leyfi til lengri tíma en tveggja ára 100.000 kr.

2. gr.

Við 16. gr. laganna bætist ný málsgrein er verður 5. mgr., svohljóðandi:

Um gjald fyrir leyfi samkvæmt grein þessari fer skv. 6. mgr. 14. gr. og 4. mgr. 17. gr. eftir því sem við á.

3. gr.

Við 17. gr. laganna bætist ný málsgrein er verður 3. mgr., svohljóðandi:

Fyrir útgáfu leyfis samkvæmt þessari grein skal greiða til sveitarfélags 5.000 kr.

4. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi. Jafnframt falla brott 20. og 21. tölul. 11. gr. laga um aukatekjur ríkissjóðs, nr. 88 31. desember 1991, sbr. lög nr. 140/1995.

Greinargerð.

Í frumvarpi þessu er lagt til að gjaldheimta vegna leyfa til áfengisveitinga flytjist frá ríkissjóði til sveitarfélaga. Komið hefur í ljós að þau mistök voru gerð er áfengislögum var breytt á síðasta þingi að gjaldheimta vegna leyfisveitinga var ekki flutt frá ríki til sveitarfélaga um leið og leyfisveitingarnar voru fluttar til þeirra. Hefur þetta leitt til þess að gjaldheimtan hefur lagst niður, en slíkt vakti ekki fyrir löggjafanum er lögunum var breytt. Með frumvarpinu er stefnt að því að bæta úr þessu ástandi og þykir eðlilegt að leyfisveitingar verði háðar sömu gjaldtöku og áður var.
Fangelsi og fangavist Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 350

Frumvarp til laga um breyting á lögum um fangelsi og fangavist, nr. 48 19. maí 1988, með síðari breytingum.

(Eftir 2. umr., 2. mars.)

1. gr.

1. mgr. 6. gr. laganna, sbr. 24. gr. laga nr. 83/1997, orðast svo:

Í fangelsum skal starfa hæfilegur fjöldi fangavarða og annars starfsliðs. Ráðherra skipar yfirfangaverði til fimm ára í senn. Forstjóri fangelsismálastofnunar skipar fangaverði til fimm ára í senn. Áður en fangavörður er skipaður til starfa skal hann hafa lokið prófi frá Fangavarðaskóla ríkisins. Forstöðumaður fangelsis ræður aðra starfsmenn.

2. gr.

Við 11. gr. laganna bætist ný málsgrein, svohljóðandi:

Einnig getur fangelsismálastofnun leyft fanga að ljúka afplánun utan fangelsis enda stundi hann vinnu eða nám sem fangelsismálastofnun hefur samþykkt, búi á sérstakri stofnun eða heimili þar sem hann er undir eftirliti og vinnan eða námið er liður í aðlögun hans að samfélaginu á ný. Fangi skal greiða gjöld sem slíkar stofnanir eða heimili innheimta hjá vistmönnum.

3. gr.

1. mgr. 16. gr. laganna orðast svo:

Fangi skal vera einn í klefa nema sérstakar aðstæður eða húsrými komi í veg fyrir það og skal klefinn vera læstur að næturlagi. Fangelsismálastofnun getur ákveðið að klefar séu ólæstir í tilteknum fangelsum eða fangelsisdeildum eða í öðrum tilvikum þegar sérstakar ástæður mæla með.

4. gr.

2. málsl. 2. mgr. 24. gr. laganna orðast svo: Ef sérstakar ástæður mæla með er þó heimilt að víkja frá 1. og 2. tölul. 1. mgr. 23. gr.

5. gr.

Á eftir IV. kafla laganna, sbr. 4. gr. laga nr. 123/1997, kemur nýr kafli, IV. kafli A, Fullnusta vararefsingar með samfélagsþjónustu, með tveimur nýjum greinum, 26. gr. a og 26. gr. b, svohljóðandi:

a. (26. gr. a.)

Nú innheimtist fésekt ekki og lögreglustjóri hefur ákveðið að maður skuli afplána vararefsingu hennar og er þá heimilt, ef almannahagsmunir mæla ekki gegn því, að fullnusta vararefsinguna með ólaunaðri samfélagsþjónustu, minnst 20 klukkustundir og mest 480 klukkustundir.

Hafi dómþoli í einni eða fleiri refsiákvörðun verið dæmdur í óskilorðsbundið fangelsi og gert að greiða fésekt verður vararefsing ekki fullnustuð með samfélagsþjónustu ef samanlögð fangelsisrefsing og vararefsing er lengri en eitt ár. Sama gildir ef fullnusta á í einu lagi vararefsingu samkvæmt fleiri en einni sektarákvörðun.

b. (26. gr. b.)

Ákvæði 23.–26. gr. laganna gilda um fullnustu vararefsingar samkvæmt þessum kafla að öðru leyti en því að í stað þess að umsókn um afplánun vararefsingar með samfélagsþjónustu sé send fangelsismálastofnun skal sektarþoli senda lögreglustjóra slíka beiðni skriflega eigi síðar en sjö dögum eftir að honum barst tilkynning um fyrirhugaða afplánun vararefsingar.

Þegar lögreglustjóra berst beiðni um fullnustu vararefsingar með samfélagsþjónustu skal hann framsenda fangelsismálastofnun beiðnina til ákvörðunar ásamt gögnum máls og umsögn sinni.

6. gr.

Lög þessi öðlast gildi 1. júlí 1999. Þó skal 5. gr. ekki öðlast gildi fyrr en 1. janúar 2000.
Lánasjóður landbúnaðarins Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 577

Frumvarp til laga um breytingu á lögum um Lánasjóð landbúnaðarins, nr. 68/1997.

(Lagt fyrir Alþingi á 123. löggjafarþingi 1998–99.)

1. gr.

2. mgr. 8. gr. laganna orðast svo:

Upphæð lána má vera allt að 65% kostnaðarverðs eins og meðalkostnaður sambærilegra framkvæmda er talinn ár hvert. Upphæð lána til kaupa á jörðum má vera allt að 70% af matsverði eignar. Lán er heimilt að veita í áföngum.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Athugasemdir við lagafrumvarp þetta.

Í 2. mgr. 8. gr. nr. 68/1997 er gert ráð fyrir upphæð lána megi vera allt að 60% kostnaðarverðs eins og meðalkostnaður sambærilegra framkvæmda er talinn ár hvert.

Með bréfi dagsettu 29. janúar 1999 óskaði stjórn Lánasjóðs landbúnaðarins eftir að landbúnaðarráðherra beitti sér fyrir því að lögum nr. 68/1997, sem sjóðurinn starfar eftir, yrði breytt í þá veru sem hér er lagt til. Rök stjórnarinnar voru þau að hækkun á almennu lánshlutfalli í 65% yrði til þess að sjóðurinn gæti veitt viðskiptamönnum sínum sambærilega þjónustu og aðrar fjármálastofnanir, sbr. Íbúðalánasjóð sem starfar eftir lögum um húsnæðismál, nr. 44/1998. Þá telur stjórn sjóðsins mikilvægt til þess að greiða fyrir nauðsynlega nýliðun í landbúnaði að hafa mögulegt lánshlutfall til kaupa á jörðum 70% matsverði eignar.

Fylgiskjal.

Fjármálaráðuneyti, fjárlagaskrifstofa:

Umsögn um frumvarp til laga um breytingu á lögum um Lánasjóð landbúnaðarins, nr. 68/1997.

Í frumvarpinu er lagt til að heimilt verði að hækka lán úr allt að 60% af kostnaðarverði framkvæmda í allt að 65% en í allt að 70% af virðingarverði eignar þegar um er að ræða lán til kaupa á jörðum.

Lánasjóðurinn telur að útlán hefðu orðið 25–30 m.kr. á árinu 1998 ef lánshlutföll hefðu verið samkvæmt frumvarpinu á því ári. Gert er ráð fyrir að hækkun lánshlutfalls létti greiðslubyrði lántakenda miðað við núverandi útlánsvexti og lánstíma. Ástæðan er sú að sjóðurinn býður hagkvæmari kjör en aðrir fjárfestingalánasjóðir hér á landi enda fær hann tekjur af búnaðargjaldi sem lagt er á búvöruframleiðslu. Hækki lánshlutfallið þarf lántaki ekki að leita eftir dýrara fjármagni hjá öðrum lánastofnunum til að fjármagna þann hluta heildarkostnaðar sem ekki greiðist af eigin fé og láni frá Lánasjóðnum. Hagkvæmari lánakjör ættu að stuðla að betri skilum og draga úr hættu á útlánatapi. Ríkissjóður ábyrgist allar skuldbindingar sjóðsins og greiðir þær ef eignir og tekjur hans hrökkva ekki til.

Fjármálaráðuneytið telur að samþykkt frumvarpsins hafi ekki í för með sér aukin útgjöld fyrir ríkissjóð, enda verði þess gætt að taka ekki meiri áhættu við ákvörðun um útlán en hefur verið.
Tekjuskattur og eignarskattur Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 584

Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt, með síðari breytingum.

Flm.: Sigríður Jóhannesdóttir, Ágúst Einarsson.

1. gr.

Eftirfarandi breytingar verða á A-lið 69. gr. laganna:

a. Við 7. mgr. bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Skattaðila skal gefinn kostur á að dreifa endurgreiðslu ofgreiddra barnabóta á sex mánuði.

b. Í stað 2. málsl. 9. mgr. koma tveir nýir málsliðir, svohljóðandi: Nánari reglur, m.a. um fyrirframgreiðslu og útborgun barnabóta, innheimtu ofgreiddra barnabóta og skuldajöfnun barnabóta á móti vangreiddum meðlögum til Innheimtustofnunar sveitarfélaga, þar á meðal um forgangsröð, skulu settar í reglugerð. Óheimilt er að skuldajafna barnabótum á móti opinberum gjöldum til ríkissjóðs og sveitarfélaga.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Í frumvarpi þessu er lagt til að heimilt verði að dreifa endurgreiðslu ofgreiddra barnabóta á sex mánuði. Tilefnið er að mistök hafa orðið í tölvukerfi opinberra aðila sem leitt hafa til þess að barnabætur hafa verið ofgreiddar en síðan hefur verið krafist endurgreiðslu í einu lagi þar sem ekki hefur verið lagastoð fyrir greiðsludreifingu. Þetta hefur leitt til mikilla fjárhagserfiðleika hjá viðkomandi foreldrum. Tillögunni er ætlað að bæta stöðuna við slíkar uppákomur.

Undanfarið hefur borið á því að barnabætur fólks sem hefur mjög lágar tekjur eða aðeins bætur sér til framfærslu hafi verið dregnar af því fyrirvaralaust til greiðslu á opinberum gjöldum. Þau hafa í sumum tilfellum verið áætluð og er jafnvel kæra þar að lútandi til meðferðar í kerfinu. Það er skoðun flutningsmanna að þar sem barnabætur eru tekjutengdar og aðeins greiddar þeim foreldrum sem hafa tiltölulega lágar tekjur sér til lífsviðurværis eigi að vera óheimilt að skuldajafna þeim á móti opinberum gjöldum og er það lagt til í b-lið 1. gr. frumvarpsins.

Barnabætur eiga að vera til að framfæra barn eða börn, óháð því hvernig skuldastaða foreldranna er að öðru leyti. Það er mikið áfall einstæðu foreldri, sem þarf á hverjum eyri að halda af því litla fé sem von er á, að standa frammi fyrir því að barnabætur hafi verið skuldajafnaðar vegna ímyndaðrar eða raunverulegrar skuldar. Hafa þarf í huga að barnabætur eru mjög lágar hér á landi miðað við það sem gerist í nágrannalöndum.
Stjórnarskipunarlög Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 1

Frumvarp til stjórnarskipunarlaga um breytingu á stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, nr. 33/1944, með síðari breytingum.

(Lagt fyrir Alþingi á 124. löggjafarþingi 1999.)

1. gr.

31. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. 1. gr. stjórnarskipunarlaga, nr. 65/1984, orðast svo:

Á Alþingi eiga sæti 63 þjóðkjörnir þingmenn, kosnir leynilegri hlutbundinni kosningu til fjögurra ára.

Kjördæmi skulu vera fæst sex en flest sjö. Mörk þeirra skulu ákveðin í lögum, en þó er heimilt að fela landskjörstjórn að ákveða kjördæmamörk í Reykjavík og nágrenni.

Í hverju kjördæmi skulu vera minnst sex kjördæmissæti sem úthluta skal á grundvelli kosningaúrslita í kjördæminu. Fjöldi þingsæta í hverju kjördæmi skal að öðru leyti ákveðinn í lögum, sbr. þó 5. mgr.

Öðrum þingsætum en kjördæmissætum skal ráðstafa í kjördæmi og úthluta þeim til jöfnunar milli stjórnmálasamtaka þannig að hver samtök fái þingmannatölu í sem fyllstu samræmi við heildaratkvæðatölu sína. Þau stjórnmálasamtök koma þó ein til álita við úthlutun jöfnunarsæta sem hlotið hafa minnst fimm af hundraði af gildum atkvæðum á landinu öllu.

Ef kjósendur á kjörskrá að baki hverju þingsæti, að meðtöldum jöfnunarsætum, eru eftir alþingiskosningar helmingi færri í einu kjördæmi en einhverju öðru kjördæmi skal landskjörstjórn breyta fjölda þingsæta í kjördæmum í því skyni að draga úr þeim mun. Setja skal nánari fyrirmæli um þetta í lög.

Breytingar á kjördæmamörkum og tilhögun á úthlutun þingsæta, sem fyrir er mælt í lögum, verða aðeins gerðar með samþykki 2/ 3 atkvæða á Alþingi.

2. gr.

Við stjórnarskrána bætist ákvæði til bráðabirgða sem orðast svo:

Þrátt fyrir ákvæði 6. mgr. 31. gr. nægir samþykki einfalds meiri hluta atkvæða á Alþingi til að breyta lögum um kosningar til Alþingis til samræmis við stjórnarskipunarlög þessi eftir að þau taka gildi. Þegar sú breyting hefur verið gerð fellur ákvæði þetta úr gildi.

3. gr.

Stjórnarskipunarlög þessi öðlast þegar gildi.

Athugasemdir við lagafrumvarp þetta.

Frumvarp þetta er samhljóða stjórnarskipunarlagafrumvarpi því, er samþykkt var á 123. löggjafarþingi. Að afstöðnum almennum alþingiskosningum er það í samræmi við 79. gr. stjórnarskrárinnar lagt óbreytt fyrir Alþingi á ný.
Þróunarsjóður sjávarútvegsins Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 102

Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 92/1994, um Þróunarsjóð sjávarútvegsins, með síðari breytingum.

Flm.: Guðjón A. Kristjánsson, Jóhann Ársælsson, Guðmundur Hallvarðsson,

Árni Steinar Jóhannsson, Hjálmar Árnason.

1. gr.

Við 1. gr. laganna bætist ný málsgrein, svohljóðandi:

Þróunarsjóður sjávarútvegsins skal veita byggðasöfnum og sjóminjasöfnum styrki til varðveislu skipa. Fjárhæð styrks skal nema 50.000 kr. á hverja rúmlest skips sem tekið er til varðveislu eftir 1. janúar 1990.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Þegar farið var að styrkja útgerðarmenn til að úrelda fiskiskip olli það því að fiskiskip voru eyðilögð. Forsjálir menn hafa þó séð til þess að í nokkrum byggðalögum eru enn til skip sem eru mikilvæg fyrir sögu skipamíða og útgerðar. Oftast eru þau varðveitt á byggða- og sjóminjasöfnum.

Skip þurfa viðhald þótt á landi séu og ljót og ómáluð skip vekja lítinn áhuga, jafnvel þó að nafni þeirra og sjósókn sé tengd mikil og merkileg saga. Á næstu árum munu trébátar vertíðarbátaflotans týna tölunni og því er ekki seinna vænna að reyna að varðveita það merkasta sem enn er til óskemmt eða hæft til varðveislu. Á einstaka stöðum á landinu má enn finna byggingar, vélar, búnað og áhöld sem geyma sögu sjávarútvegsins, t.d. síldarminjar á Siglufirði og síldarbræðslur á Ströndum. Úrelding eigna sem síðan eru teknar til annarra nota eða niðurrifs gera okkur fátækari af eigin sögu. Að því ber að hyggja.

Í frumvarpinu er lagt til að Þróunarsjóði sjávarútvegsins verði gert skylt að styrkja varðveislu skipa. Gert er ráð fyrir því að styrkveiting nemi 50.000 kr. á hverja rúmlest skips sem tekið er til varðveislu og að styrkur verði greiddur einu sinni fyrir hvert skip. Greiðsluskylda sjóðsins miðast við skip sem tekin eru til varðveislu eftir 1. janúar 1990.
Lífeyrissjóður sjómanna Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 150

Frumvarp til laga um breytingu á lögum um Lífeyrissjóð sjómanna, nr. 45/1999.

Flm.: Guðjón A. Kristjánsson.

1. gr.

1. mgr. 5. gr. laganna orðast svo:

Iðgjald til sjóðsins skal nema 11% af heildarlaunum og greiðir launþegi 4% og launagreiðandi 7%.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Ákvæði til bráðabirgða.

Þrátt fyrir ákvæði 1. mgr. 5. gr. laganna myndar 1% af greiðslu launagreiðanda ekki réttindi til lífeyris frá gildistöku laga þessara til 31. desember 2009.

Greinargerð.

Um alllangt skeið hafa eignir Lífeyrissjóðs sjómanna ekki staðið undir framtíðarskuldbindingum sjóðsins samkvæmt tryggingafræðilegu mati. Stjórn sjóðsins hefur leitað leiða til að minnka muninn milli eigna hans og skuldbindinga. Í nokkur skipti hafa verið gerðar lagabreytingar sem allar hafa haft í för með sér mikla skerðingu á lífeyrisskuldbindingum félaga í sjóðnum. Þrátt fyrir þetta vantar enn u.þ.b. 5% upp á að eignir sjóðsins standi undir skuldbindingum hans.

Með því að hækka lögbundið framlag launagreiðenda í Lífeyrissjóð sjómanna um eitt prósentustig, án þess að lífeyrisréttindi sjóðfélaga aukist, er stigið mikilvægt skref í þá átt að brúa það bil sem upp á vantar svo að sjóðurinn eigi fyrir framtíðarskuldbindingum sínum. Auk þess er það réttlætismál að launagreiðendur leggi fram sinn skerf og taki þátt í því að koma sjóðnum á réttan kjöl. Til þess hníga ýmis rök, svo sem afar háar greiðslur Lífeyrissjóðs sjómanna vegna örorkulífeyris sem er afleiðing af því hversu hættulegt sjómannsstarfið er. Á undanförnum árum hefur örorkulífeyrir verið nálægt 45% af heildargreiðslum Lífeyrissjóðs sjómanna. Sambærilegt hlutfall hjá öðrum sjóðum er mun lægra, í sumum tilfellum aðeins 20%.

Í frumvarpinu er lagt til að þessi hækkun á hlutfallslegri greiðslu launagreiðanda myndi ekki aukinn rétt til lífeyris til 31.desember 2009. Þess í stað muni auknar greiðslur í sjóðinn af þessum toga notaðar til þess að auka eignir svo að þær geti frekar staðið undir framtíðarskuldbindingum og bætt hag sjóðfélaga.