Stuðningur til kaupa á fyrstu íbúð o.fl. Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 553

Frumvarp til laga um stuðning til kaupa á fyrstu íbúð, nr. 111/2016, og lögum um opinber fjármál, nr.

123/2015 (framkvæmd og dagsetningar).

Flm.: Óli Björn Kárason, Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir, Brynjar Níelsson, Jón Steindór Valdimarsson, Lilja Alfreðsdóttir, Vilhjálmur Bjarnason.

I. KAFLI

Breyting á lögum um stuðning til kaupa á fyrstu íbúð, nr. 111/2016.

1. gr.

Í stað orðsins „þrjá“ í 5. málsl. 3. mgr. 2. gr. laganna kemur: tólf.

2. gr.

Eftirfarandi breytingar verða á 1. mgr. 4. gr. laganna:

a. Á eftir orðunum „tólf mánuði“ kemur: á almanaksári.

b. Við bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Verði ávöxtun iðgjalda neikvæð á tímabilinu getur komið til skerðingar sem því nemur.

3. gr.

Við 1. mgr. 5. gr. laganna bætast tveir nýir málsliðir, svohljóðandi: Sækja skal um úttekt á uppsöfnuðum iðgjöldum eigi síðar en tólf mánuðum frá undirritun kaupsamnings. Sama gildir um ráðstöfun iðgjalda inn á lán.

4. gr.

Eftirfarandi breytingar verða á 8. gr. laganna:

a. Við 3. mgr. bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Sama gildir um búseturéttarhafa sem hafa nýtt sér ákvæðin til kaupa á búseturétti.

b. Í stað orðanna „með umsókn“ í 4. mgr. kemur: eigi síðar en sex mánuðum frá gildistöku laga þessara.

5. gr.

Eftirfarandi breytingar verða á 9. gr. laganna:

a. Á eftir orðunum „tólf mánuði“ í 1. málsl. 2. mgr. a-liðar 1. tölul. kemur: á almanaksári.

b. Við 2. tölul. bætist nýr stafliður, svohljóðandi: Í stað dagsetningarinnar „30. júní 2017“ í 3. málsl. 2. mgr. ákvæðis til bráðabirgða XVII í lögunum kemur: 30. júní 2019.

II. KAFLI

Breyting á lögum um opinber fjármál, nr. 123/2015.

6. gr.

Í stað orðanna „1. júní 2017 vegna ársins 2016“ í 2. mgr. ákvæðis til bráðabirgða II í lögunum kemur: 1. júní 2018 vegna ársins 2017.

7. gr.

Lög þessi öðlast gildi 1. júlí 2017 nema 6. gr. sem öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

1. Breytingar á lögum um stuðning til kaupa á fyrstu íbúð, nr. 111/2016.

Í ljós hefur komið að lög um stuðning til kaupa á fyrstu íbúð, nr. 111/2016, sem öðlast eiga gildi 1. júlí nk., þarfnast nauðsynlegra breytinga til að styrkja framkvæmd laganna.

Lagt er til að í stað þess að rétthafar þurfi að sækja um rétt að nýju ef rof á greiðslu iðgjalda hefur staðið í lengri tíma en þrjá mánuði verði við það miðað að rofið vari ekki lengur en í tólf mánuði. Með því er komið til móts við þá sem ekki hafa reglulegar launagreiðslur, svo sem sjómenn.

Þá er lagt til að með tólf mánuðum samkvæmt lögunum sé átt við almanaksárið hvort heldur um er að ræða nýja ráðstöfun eða áframhaldandi ráðstöfun samkvæmt eldra ákvæði. Einstaklingi sem t.d. sækir um úttekt séreignarsparnaðar í nóvember yrði þannig á umsóknarári heimilt að ráðstafa 2/12 hlutum af hámarksfjárhæð fyrir tólf mánaða tímabil, að teknu tilliti til annarra skilyrða þar um, og 10/12 hlutum síðasta almanaksárs hins samfellda tíu ára tímabils sem heimilt er að nýta sér stuðning til kaupa á fyrstu íbúð.

Lagt er til að við 1. mgr. 4. gr. laganna, sem fjallar um hámarksfjárhæð einstaklings til úttektar á séreignarsparnaði, verði bætt nýjum málslið. Þar sem greiðsla til handa rétthafa takmarkast við inneign rétthafa sem myndast hefur á hverju tímabili er lagt til að kveðið verði sérstaklega á um það að verði ávöxtun iðgjalda neikvæð á tímabilinu geti komið til skerðingar sem því nemur.

Þá er einnig lögð til sú breyting að sækja skuli um úttekt á uppsöfnuðum iðgjöldum og ráðstöfun iðgjalds inn á lán eigi síðar en tólf mánuðum frá undirritun kaupsamnings. Þykir það hæfilegur tími til að ganga frá umsókn enda er tilgangur laganna stuðningur í formi skattfrjáls séreignarsparnaðar til handa einstaklingum sem eru að kaupa sína fyrstu íbúð.

Í lögum um stuðning til kaupa á fyrstu íbúð er kveðið á um heimild til handa rétthafa sem þegar hefur nýtt rétt á grundvelli ákvæðis til bráðabirgða XVII í lögum um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða og eftir atvikum ákvæði til bráðabirgða XVI í sömu lögum til öflunar á íbúðarhúsnæði til eigin nota. Í ákvæðinu er rétthafa heimiluð áframhaldandi nýting á viðbótariðgjaldi sínu til greiðslu inn á lán með veði í húsnæðinu sem hann aflaði sér á þeim grundvelli uns hinu tíu ára samfellda tímabili er náð. Það tímabil sem ráðstöfun rétthafa á viðbótariðgjöldum hefur varað kemur til frádráttar tíu ára samfelldu tímabili laganna. Rétthafi sem hyggst nýta sér áframhaldandi nýtingu á séreignarsparnaði sínum til ráðstöfunar vegna kaupa á fyrstu íbúð skal með umsókn sækja um heimildina til ríkisskattstjóra. Lagt er til að rétthafi skuli eigi síðar en sex mánuðum frá gildistöku laga um stuðning til kaupa á fyrstu íbúð sækja um þá áframhaldandi ráðstöfun séreignarsparnaðar enda getur ekki þótt eðlilegt að hafa engin tímamörk þar á.

Lagt er til að tímabil ráðstöfunar í tengslum við kaup á búseturétti samkvæmt ákvæði til bráðabirgða XVII og eftir atvikum ákvæði til bráðabirgða XVI í lögum um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða komi til frádráttar samfelldu tíu ára tímabili laga um stuðning til kaupa á fyrstu íbúð. Samkvæmt bráðabirgðaákvæðunum var við það miðað að heimildina mætti nýta til kaupa á búseturétti auk nýbyggingar eða kaupa á íbúðarhúsnæði til eigin nota. Samkvæmt lögum um stuðning til kaupa á fyrstu íbúð er ekki heimilt að nýta sér úrræðið til kaupa á búseturétti. Þeir sem hafa nýtt sér eldra úrræðið til kaupa á búseturétti geta þó ávallt nýtt sér heimild laga um stuðning til kaupa á fyrstu íbúð, að uppfylltum skilyrðum laganna, og mun þá sá tími sem þeir hafa nýtt áður koma til frádráttar samfelldu tíu ára tímabili enda geta þeir ekki átt rýmri rétt til nýtingar iðgjalda sinna en aðrir samkvæmt lögunum.

Að lokum er lögð til sú breyting að það skilyrði núgildandi ákvæðis til bráðabirgða XVII í lögum um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða, að útgreiðsla viðbótariðgjalda geti aldrei numið hærri fjárhæð en sem nemi inneign rétthafa vegna greiddra iðgjalda, verði framlengt um tvö ár til viðbótar eða fram til 30. júní 2019. Er það í samræmi við b-lið 2. tölul. 9. gr. laga um stuðning til kaupa á fyrstu íbúð þar sem er að finna framlengingu á áðurnefndu bráðabirgðaákvæði um tvö ár til viðbótar eða fram til 30. júní 2019.

2. Breyting á lögum um opinber fjármál, nr. 123/2015.

Í ákvæði til bráðabirgða II í lögum um opinber fjármál er kveðið á um það að ársfjórðungsskýrsla um opinber fjármál skv. 12. gr. laganna skuli fyrst birt innan átta vikna frá lokum fyrsta ársfjórðungs 2017. Þá skuli birta ársskýrslu ráðherra skv. 62. gr. laganna eigi síðar en 1. júní 2017 vegna ársins 2016. Ákvæði 62. gr. laganna felur í sér að í ársskýrslu ráðherra skuli gerð grein fyrir niðurstöðum útgjalda innan málefnasviða og málaflokka og bera þau saman við heimildir fjárlaga. Þar sem fjárlög ársins byggjast á eldri grunni liggja þessar upplýsingar ekki fyrir og því er lagt til að ársskýrsluna skuli birta eigi síðar en 1. júní 2018 vegna ársins 2017 í stað 1. júní 2017 vegna ársins 2016.