Skyldutrygging lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 279

Frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 129/1997, um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða, með síðari breytingum.

Flm.: Árni M. Mathiesen, Arnbjörg Sveinsdóttir, Ármann Kr. Ólafsson,

Árni Johnsen, Ásta Möller, Birgir Ármannsson, Bjarni Benediktsson,

Björk Guðjónsdóttir, Björn Bjarnason, Einar K. Guðfinnsson, Geir H. Haarde,

Guðfinna S. Bjarnadóttir, Guðlaugur Þór Þórðarson, Herdís Þórðardóttir,

Illugi Gunnarsson, Jón Gunnarsson, Kjartan Ólafsson, Kristján Þór Júlíusson,

Ólöf Nordal, Pétur H. Blöndal, Ragnheiður E. Árnadóttir,

Ragnheiður Ríkharðsdóttir,

Sigurður Kári Kristjánsson,

Sturla Böðvarsson, Þorgerður K. Gunnarsdóttir.

1. gr.

Við lögin bætist ákvæði til bráðabirgða svohljóðandi:

Þrátt fyrir ákvæði 11. og 12. gr. laganna er á tímabilinu frá 1. apríl 2009 til 31. desember 2010 vörsluaðila séreignarsparnaðar skv. 3.–5. mgr. 8. gr. heimilt að greiða út séreignarsparnað óski eigandi séreignarsparnaðar þess, skv. II. kafla, eftir því sem nánar er mælt fyrir um í ákvæði þessu.

Skilyrði heimildar til tímabundinnar útgreiðslu séreignarsparnaðar skv. 1. mgr. er að útgreiðsla, að frádreginni greiðslu tekjuskatts samkvæmt lögum nr. 90/2003, um tekjuskatt, renni beint, fyrir tilstilli viðkomandi vörsluaðila, til greiðslu skulda þess rétthafa sem óskar eftir útgreiðslu, sbr. 4. mgr.

Óski rétthafi séreignarsparnaðar eftir útgreiðslu skv. 1. mgr., að hluta eða að fullu, skal hann leggja fram umsókn þess efnis hjá viðkomandi vörsluaðila. Með umsókn skal fylgja staðfest yfirlit yfir skuldir rétthafa ásamt veðbókarvottorði.

Vörsluaðili séreignarsparnaðar fer yfir umsókn rétthafa skv. 3. mgr. og hefur umsjón með útgreiðslu á séreignarsparnaði hans. Við útgreiðslu séreignarsparnaðar skal vörsluaðili fylgja eftirfarandi forgangsröð við uppgreiðslu skulda rétthafa:

1. Lán tryggð með veði í íbúðarhúsnæði rétthafa.

2. Lán tryggð með veði í öðru en íbúðarhúsnæði rétthafa.

3. Aðrar skuldir rétthafa við lánastofnun eða lífeyrissjóð.

Vörsluaðila er heimilt að taka þóknun fyrir þá þjónustu sem kveðið er á um í ákvæði þessu og skal sú þóknun að hámarki standa undir þeim kostnaði sem til fellur hjá vörsluaðila við að veita umrædda þjónustu.

Ráðherra er heimilt með reglugerð að kveða nánar á um fyrirkomulag tímabundinnar útgreiðslu séreignarsparnaðar samkvæmt þessu ákvæði.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi og koma til framkvæmda 1. apríl 2009.

Greinargerð.

Með frumvarpi þessu er lagt til að bætt verði við lög nr. 129/1997 ákvæði til bráðabirgða sem heimilar útgreiðslu séreignarsparnaðar á tímabilinu 1. apríl 2009 til 31. desember 2010 til sérstakrar ráðstöfunar.

Með vísan til hinna efnahagslegu áfalla sem dunið hafa yfir íslenskt samfélag á síðustu vikum og mánuðum er með frumvarpinu þeim einstaklingum sem eru með séreignarsparnað, í skilningi II. kafla laganna, tímabundið gert kleift að nota þá fjármuni, sem að öðrum kosti væru bundnir til 60 ára aldurs, til að greiða niður lán sín eftir því sem kostur er. Sem kunnugt er hafa húsnæðislán, sem og önnur lán, hækkað verulega á síðustu mánuðum vegna verðbólgu og gengisfalls krónunnar og er með þeirri tímabundnu aðgerð sem frumvarpið kveður á um verið að veita einstaklingum ákveðinn möguleika á að bregðast við þeirri þróun og lækka greiðslubyrði lána sinna.

Með frumvarpinu er lagt til að þessi tímabundna útgreiðsla séreignarsparnaðar skv. II. kafla laganna verði í höndum vörsluaðila viðkomandi séreignarsparnaðar. Ekki er því um beina útgreiðslu í hendur rétthafa að ræða heldur millifærslu á fjármunum úr séreignarsparnaði til niðurgreiðslu skulda viðkomandi rétthafa, þ.e. til viðkomandi lánastofnunar eða lífeyrissjóðs. Er því í raun og veru um tilfærslu á sparnaðarformi að ræða.

Óski rétthafi eftir því að séreignarsparnaður hans sé að fullu eða hluta nýttur til að greiða niður skuldir hans gerir frumvarpið ráð fyrir að hann leggi fram umsókn þess efnis hjá þeim vörsluaðila sem heldur utan um séreignarsparnað hans. Með þeirri umsókn þurfa að fylgja gögn sem sýna skuldastöðu rétthafa, t.d. kvittanir fyrir afborgunum af lánum, sem og veðbókarvottorð. Eru það sömu gögn og lánþegi þarf að leggja fram þegar óskað er eftir láni hjá lífeyrissjóði.

Frumvarpið gerir ráð fyrir að viðkomandi vörsluaðili fari yfir umsókn rétthafa og ráðstafi séreignarsparnaði rétthafa til niðurgreiðslu lána hans, þ.e. beint til viðkomandi lánastofnunar eða lífeyrissjóðs. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að við ráðstöfun vörsluaðila á séreignarsparnaðinum hafi húsnæðisveðskuldabréf forgang, því næst lán tryggð með veði í öðru en íbúðarhúsnæði og að lokum aðrar skuldir við lánastofnun eða lífeyrissjóð.

Áréttað er í frumvarpinu að líta ber á hina tímabundnu útgreiðslu séreignarsparnaðar sem skattskyldar tekjur í hendi rétthafa og ber honum því að greiða tekjuskatt af útgreiðslunni, sbr. lög nr. 90/2003, um tekjuskatt. Fyrirséð er að í framkvæmd muni vörsluaðilinn halda staðgreiðslu tekjuskatts eftir við útgreiðslu og standa skil á henni í ríkissjóð.

Gera má ráð fyrir einhverjum umsýslukostnaði hjá vörsluaðila vegna þeirrar þjónustu við rétthafa sem frumvarpið kveður á um og er í frumvarpinu lagt til að vörsluaðili geti innheimt umsýslugjald vegna þess kostnaðar.

Að lokum gerir frumvarpið ráð fyrir að fjármálaráðherra geti með reglugerð kveðið nánar á um framkvæmd og fyrirkomulag þeirrar tímabundnu útgreiðslu séreignarsparnaðar sem frumvarpið kveður á um.