Rekstraraðilar sérhæfðra sjóða o.fl. Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 880

Greinargerð.

1. Inngangur.

Frumvarp þetta er samið í fjármála- og efnahagsráðuneytinu í þeim tilgangi að innleiða í íslenskan rétt ákvæði reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) 2019/1156 frá 20. júní 2019 um að auðvelda dreifingu sjóða um sameiginlega fjárfestingu yfir landamæri og um breytingu á reglugerðum (ESB) nr. 345/2013, (ESB) nr. 346/2013 og (ESB) nr. 1286/2014 og tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) 2019/1160 frá 20. júní 2019 um breytingu á tilskipunum 2009/65/EB og 2011/61/ESB að því er varðar dreifingu sjóða um sameiginlega fjárfestingu yfir landamæri. Reglugerðin gekk í gildi innan Evrópusambandsins (hér eftir ESB) 1. ágúst 2019 fyrir utan nokkur ákvæði sem tóku gildi 2. ágúst 2021, og tilskipunin tók gildi innan ESB 2. ágúst 2021. Gerðirnar voru teknar upp í EES-samninginn með ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 53/2021 frá 5. febrúar 2021.

2. Tilefni og nauðsyn lagasetningar.

Ákveðnar hindranir hafa verið taldar standa í vegi fyrir því að rekstraraðilar sjóða geti að fullu notið góðs af innri markaði Evrópska efnahagssvæðisins (hér eftir EES). Ólík nálgun aðildarríkja hvað varðar reglur og eftirlit með sölu sérhæfðra sjóða og verðbréfasjóða yfir landamæri leiðir til sundrungar á innri markaðnum hvað þetta varðar og aðgangshindrana fyrir sölu sjóða um sameiginlega fjárfestingu yfir landamæri, sem á sama tíma gæti staðið í vegi fyrir því að sjóðirnir væru markaðssettir í öðrum aðildarríkjum, sbr. lið 1 í aðfararorðum reglugerðar (ESB) 2019/1156. Reglugerðin kveður á um viðbótarreglur í því skyni að auðvelda dreifingu sjóða um sameiginlega fjárfestingu yfir landamæri og, með ákvæðum tilskipunar (ESB) 2019/1160, samræma reglurnar skilyrði markaðssetningar fyrir rekstraraðila sjóða sem starfa á innri markaðnum.

Með reglunum er gert ráð fyrir auknu gagnsæi og auðveldara aðgengi að upplýsingum um kröfur fyrir markaðssetningu sjóða í hverju aðildarríki EES og kostnað og gjöld sem lögð eru á af hálfu lögbærra yfirvalda. Reglurnar kveða á um einfaldari útgöngu af gistimarkaði og veita rekstraraðilum meiri sveigjanleika og möguleika á ódýrari samskiptaaðferðum við fjárfesta og þjónustumöguleikum. Þá gefa reglurnar kost á kynningu á sjóðum og fjárfestingaraðferðum áður en markaðssetning yfir landamæri er formlega tilkynnt.

Reglurnar ná til rekstrarfélaga verðbréfasjóða og starfsleyfisskyldra rekstraraðila sérhæfðra sjóða, þ.m.t. rekstraraðila evrópskra langtímafjárfestingarsjóða. Einnig ná reglurnar til rekstraraðila evrópskra áhættufjármagnssjóða og evrópskra félagslegra framtakssjóða.

Markmiðið með innleiðingu gerðanna í íslenskan rétt, eins og þær hafa verið teknar upp í EES-samninginn, er að samræma þær reglur sem gilda hér á landi við þær sem gilda innan EES og draga úr hindrunum við að veita þjónustuna yfir landamæri enda er þannig best gætt að hagsmunum markaðarins og fjárfesta og ýtt undir aukna starfsemi erlendra fyrirtækja hér á landi og íslenskra fyrirtækja erlendis. Þá er markmiðið með innleiðingunni einnig að ýta undir aukna fjárfestavernd og draga úr kostnaði við dreifingu sjóða yfir landamæri. Loks er ætlunin að stuðla að skilvirkri framkvæmd EES-samningsins.

Til að innleiða reglugerðina í íslenskan rétt væri mögulegt að setja heildarlög um dreifingu sjóða yfir landamæri, en talið var nærtækara að kveða á um breytingar á lögum um rekstraraðila sérhæfðra sjóða, nr. 45/2020, lögum um verðbréfasjóði, nr. 116/2021, og lögum um evrópska áhættufjármagnssjóði og evrópska félagslega framtakssjóði, nr. 31/2022, til innleiðingar á reglugerðinni m.a. vegna þess hversu lítið umfang reglnanna er. Þykir því fara best á því að kveða á um lögfestingu reglugerðarinnar í lögum um rekstraraðila sérhæfðra sjóða og að vísað verði til lögfestingarinnar og gildissviðs í lögum um verðbréfasjóði og lögum um evrópska áhættufjármagnssjóði og evrópska félagslega framtakssjóði.

Lagt er til að reglugerð (ESB) 2019/1156 verði tekin upp í íslenskan rétt með svokallaðri tilvísunaraðferð og hún þá að fullu innleidd samkvæmt orðanna hljóðan í samræmi við a-lið 7. gr. EES-samningsins, sbr. lög um Evrópska efnahagssvæðið, nr. 2/1993. Nánar tiltekið er lagt til að reglugerðinni verði veitt lagagildi hér á landi og vísað verði til birtingar hennar í EES-viðbæti við Stjórnartíðindi ESB. Í 2. mgr. 2. gr. laga um Stjórnartíðindi og Lögbirtingablað, nr. 15/2005, kemur fram að við birtingu laga í A-deild Stjórnartíðinda, sem sett eru til að lögleiða samninga við önnur ríki og breytingar á þeim, þar á meðal EES-reglur, sé heimilt að vísa til birtingar skv. 4. gr. laganna. Skv. 1. mgr. 4. gr. laganna skal í C-deild Stjórnartíðinda birta samninga við önnur ríki og auglýsingar varðandi gildi þeirra. Tekið er fram í ákvæðinu að birting ákvarðana sameiginlegu EES-nefndarinnar og þeirra gerða sem þar er vísað til í EES-viðbæti við Stjórnartíðindi Evrópusambandsins teljist jafngild birting að þessu leyti. Ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 53/2021 hefur ekki verið birt í EES-viðbæti við Stjórnartíðindi Evrópusambandsins enn sem komið er. Hún hefur hins vegar verið birt í C-deild Stjórnartíðinda og er vísað til þeirrar birtingar í frumvarpinu. Gert er ráð fyrir að afleidd gerð reglugerðarinnar, þ.e. framkvæmdarreglugerð framkvæmdastjórnarinnar (ESB) 2021/955, verði tekin upp í íslenskan rétt með stjórnvaldsfyrirmælum Seðlabanka Íslands.

Enn fremur eru lagðar til breytingar á lögum um rekstraraðila sérhæfðra sjóða til að þar verði kveðið á um heimildir til rekstrar sérhæfðra sjóða fyrir almenna fjárfesta sem höfuðsjóði og fylgisjóði að uppfylltum sambærilegum kröfum og á við um verðbréfasjóði sem reknir eru sem höfuðsjóðir eða fylgisjóðir. Þar sem hér er um að ræða tillögur til breytinga á lögum um rekstraraðila sérhæfðra sjóða er nærtækt að leggja slíkar breytingar til í fyrirhuguðu frumvarpi þar sem lagðar eru til aðrar breytingar á þeirri löggjöf þó svo að ekki sé um að ræða innleiðingu á Evrópugerð. Leiða reglurnar af tilskipun 2009/65/EB um verðbréfasjóði (hér eftir UCITS-tilskipunin), en sérhæfðir sjóðir fyrir almenna fjárfesta eru sambærilegir sjóðir og verðbréfasjóðir, en þó sniðnir að stærð íslenska fjármálamarkaðarins hvað varðar fjárfestingarheimildir.

3. Meginefni frumvarpsins.

Meginefni frumvarpsins er lögfesting reglugerðar (ESB) 2019/1156, sem og lögfesting ákvæða tilskipunar (ESB) 2019/1160, sem breytir UCITS-tilskipuninni og tilskipun 2011/61/ESB um rekstraraðila sérhæfðra sjóða (hér eftir AIFMD). Þá eru lagðar til breytingar á lögum um rekstraraðila sérhæfðra sjóða til að þar verði kveðið á um heimildir til rekstrar sérhæfðra sjóða fyrir almenna fjárfesta sem höfuðsjóði og fylgisjóði að uppfylltum sambærilegum kröfum og á við um verðbréfasjóði sem reknir eru sem höfuðsjóðir eða fylgisjóðir skv. XI. kafla laga um verðbréfasjóði, nr. 116/2021. Við setningu laga um rekstraraðila sérhæfðra sjóða, nr. 45/2020, voru ekki sett ákvæði um slíkar heimildir sérhæfðra sjóða fyrir almenna fjárfesta, en nú þykir rétt að leggja til að slíkar heimildir verði lögfestar.

Einnig er lagt til að hámark á stjórnvaldssektir einstaklinga samkvæmt lögum um rekstraraðila sérhæfðra sjóða, nr. 45/2020, verði hækkað úr 65 millj. kr. í 800 millj. kr. Er sú breyting til samræmis við það sem kveðið er á um í annarri löggjöf á fjármálamarkaði, svo sem lögum um verðbréfasjóði, nr. 116/2021, lögum um evrópska langtímafjárfestingarsjóði, nr. 115/2022, og lögum um markaði fyrir fjármálagerninga, nr. 115/2021. Einnig er lögð til sambærileg breyting á lögum um evrópska áhættufjármagnssjóði og evrópska félagslega framtakssjóði, nr. 31/2022.

3.1. Helstu breytingar á gildandi lögum.

Helstu breytingar á gildandi lögum sem lagðar eru til í frumvarpinu eru:

1. Lögfesting reglugerðar (ESB) 2019/1156 með tilvísunarákvæði í lögum um rekstraraðila sérhæfðra sjóða, nr. 45/2020. Þá er lagt til að í lögum um verðbréfasjóði og lögum um evrópska áhættufjármagnssjóði og evrópska félagslega framtakssjóði verði vísað til lögfestingar reglugerðarinnar í lögum um rekstraraðila sérhæfðra sjóða og kveðið á um að reglugerðin gildi einnig um rekstrarfélög verðbréfasjóða, verðbréfasjóði og rekstraraðila evrópskra áhættufjármagnssjóða og evrópskra félagslegra framtakssjóða eins og við á. Einnig er í lögum um evrópska áhættufjármagnssjóði og evrópska félagslega framtakssjóði lögð til lögfesting með tilvísunaraðferð á breytingum sem gerðar eru á reglugerðum (ESB) 2013/345 (hér eftir EuVECA-reglugerðin) og 2013/346 (hér eftir EuSEF-reglugerðin) í reglugerð (ESB) 2019/1156.

2. Lögð eru til ný ákvæði í lög um rekstraraðila sérhæfðra sjóða um formarkaðssetningu, þ.e.a.s. ný skilgreining á formarkaðssetningu og skilyrði fyrir henni innan EES. Formarkaðssetning gerir rekstraraðilum kleift að kanna áhuga fagfjárfesta á sjóði eða sjóðsdeild sem ekki hefur enn verið stofnað til eða hefur verið stofnað til en ekki enn verið tilkynnt um markaðssetningu á í samræmi við sjóðalöggjöfina. Á meðan á formarkaðssetningu stendur á ekki að vera mögulegt fyrir fjárfesta að skrá sig fyrir hlutum eða hlutdeildarskírteinum í sjóði og dreifing áskriftareyðublaða eða sambærilegra skjala til mögulegra fjárfesta, hvort sem er í drögum eða endanlegu formi, er ekki heimil.

3. Lögð eru til ákvæði um aukna upplýsingaskyldu í lögum um rekstraraðila sérhæfðra sjóða og lögum um verðbréfasjóði verði breytingar á þeim gögnum sem tilkynning rekstraraðila eða rekstrarfélags um markaðssetningu sjóðs í öðrum ríkjum innan EES byggist á og um mögulegar afleiðingar breytinganna.

4. Í lögum um rekstraraðila sérhæfðra sjóða og lögum um verðbréfasjóði eru lögð til ný ákvæði um möguleika og skilyrði fyrir afturköllun ráðstafana sem gerðar hafa verið til markaðssetningar sjóða í öðrum ríkjum innan EES.

5. Lagt er til nýtt ákvæði í lögum um rekstraraðila sérhæfðra sjóða um aðstöðu sem rekstraraðilar skulu hafa aðgengilega almennum fjárfestum og lagðar eru til breytingar á ákvæði um sama efni í lögum um verðbréfasjóði.

6. Í lögum um rekstraraðila sérhæfðra sjóða, lögum um verðbréfasjóði og lögum um evrópska áhættufjármagnssjóði og evrópska félagslega framtakssjóði eru lagðar til nýjar viðurlagaheimildir vegna lögfestingar reglugerðar (ESB) 2019/1156 og ákvæða tilskipunar (ESB) 2019/1160.

7. Í lögum um rekstraraðila sérhæfðra sjóða, lögum um verðbréfasjóði og lögum um evrópska áhættufjármagnssjóði og evrópska félagslega framtakssjóði eru lagðar til heimildir fyrir Seðlabanka Íslands til að setja ný stjórnvaldsfyrirmæli til innleiðingar á undirgerð reglugerðar (ESB) 2019/1156.

8. Í lögum um rekstraraðila sérhæfðra sjóða og lögum um evrópska áhættufjármagnssjóði og evrópska félagslega framtakssjóði er lögð til breyting á fjárhæðamörkum stjórnvaldssekta vegna einstaklinga.

9. Þá er lagt til að nýr kafli bætist við lög um rekstraraðila sérhæfðra sjóða þar sem kveðið verði á um heimildir sérhæfðra sjóða fyrir almenna fjárfesta til að vera reknir sem höfuðsjóðir og fylgisjóðir.

3.2. Meginefni reglugerðar (ESB) 2019/1156 um að auðvelda dreifingu sjóða um sameiginlega fjárfestingu yfir landamæri.

Í reglugerð (ESB) 2019/1156 eru settar reglur um markaðsefni í því skyni að bæta regluverkið og til að auka fjárfestavernd. Þar með eru reglur UCITS-tilskipunarinnar um markaðsefni heimfærðar á rekstraraðila sérhæfðra sjóða og fjárfestavernd aukin burtséð frá því um hvaða tegund fjárfestis er rætt. Nýmæli er að lögbær yfirvöld geta fyrir fram óskað eftir því að fá að skoða markaðsefni til að geta staðfest að það uppfylli kröfur reglugerðarinnar. Þá er gerð krafa um að lögbær yfirvöld skuli birta á vefsvæði sínu upplýsingar um lög og reglur sem gilda um markaðsefni, þar á meðal samantekt á þessum reglum.

Kveðið er á um að kostnaður og gjöld sem lögð eru á af lögbærum yfirvöldum vegna eftirlits við starfsemi yfir landamæri skuli vera í samræmi við þau verkefni sem innt eru af hendi og þau kynnt opinberlega í því skyni að tryggja jafna meðferð rekstraraðila og auðvelda þeim að ákveða hvort þeir takist á hendur sölu sjóða yfir landamæri. Hér er gerð meiri krafa um upplýsingagjöf af hálfu lögbærra yfirvalda en áður hefur verið í þessum efnum og um að gjöldin séu í samræmi við þá þjónustu sem innt er af hendi.

ESMA skal halda miðlægan gagnagrunn um þá sjóði sem eru markaðssettir yfir landamæri, rekstraraðila þeirra og þau aðildarríki þar sem markaðssetningin á sér stað.

Í reglugerðinni er svo kveðið á um breytingar á EuVECA- og EuSEF-reglugerðunum til að sömu reglur gildi um evrópska áhættufjármagnssjóði og evrópska félagslega framtakssjóði og um aðra sérhæfða sjóði varðandi formarkaðssetningu. Þær reglur gera rekstraraðilum sem skráðir eru samkvæmt þessum reglugerðum kleift að kanna áhuga fjárfesta fyrir tilvonandi fjárfestingartækifærum og -aðferðum í gegnum sjóðina.

Í 17. gr. reglugerðarinnar er kveðið á um breytingar á reglugerð (ESB) nr. 1286/2014 um lykilupplýsingar fyrir pakkaðar og vátryggingatengdar fjárfestingarafurðir fyrir almenna fjárfesta (hér eftir PRIIPs-reglugerðin). Breytingarnar varða framlengingu á undanþágu fyrir rekstrarfélög verðbréfasjóða og rekstraraðila sérhæfðra sjóða fyrir almenna fjárfesta frá gildissviði PRIIPs-reglugerðarinnar. Breytingin var innleidd í íslenskan rétt með lögum um breytingu á lögum um fjárhagslegar viðmiðanir og lögum um lykilupplýsingaskjöl vegna tiltekinna fjárfestingarafurða fyrir almenna fjárfesta, nr. 134/2021.

3.3. Meginefni tilskipunar (ESB) 2019/1160 um breytingu á tilskipunum 2009/65/EB og 2011/61/ESB að því er varðar dreifingu sjóða um sameiginlega fjárfestingu yfir landamæri.

Í tilskipun (ESB) 2019/1160 er kveðið á um samræmingu reglna sem gilda um tilkynningar til lögbærra yfirvalda vegna markaðssetningar verðbréfasjóða á innri markaði EES og því sem gildir um tilkynningar samkvæmt AIFMD.

Rétt þótti að nútímavæða kröfur UCITS-tilskipunarinnar fyrir aðstöðu til almennra fjárfesta. Nú er ekki heimilt að krefjast þess af rekstraraðilum sjóða að aðstaða sé á staðnum í viðkomandi aðildarríki vegna þjónustu og/eða upplýsingagjafar til fjárfesta. Þó tryggja reglurnar að fjárfestar hafi aðgang að þeim upplýsingum sem þeir eiga rétt á. Þá þótti rétt að reglurnar um aðstöðu fyrir fjárfesta næðu einnig til rekstraraðila sérhæfðra sjóða, en ekki einungis rekstrarfélaga verðbréfasjóða, í þeim aðildarríkjum sem heimila rekstraraðilum að markaðssetja sjóðina til almennra fjárfesta á sínu landsvæði, sbr. heimild AIFMD þar um.

Ekki voru til staðar samræmdar reglur sem giltu um stöðvun rekstraraðila á markaðssetningu hlutdeildarskírteina eða hluta í sjóðum í gistiríki. Skortur á slíkum heimildum hefur verið talinn valda bæði efnahagslegri og lagalegri óvissu fyrir rekstraraðilana. Því er nú kveðið á um heimild til afturköllunar tilkynningar um markaðssetningu í bæði UCITS-tilskipuninni og AIFMD. Reglurnar gera rekstraraðilum þá kleift að ljúka ráðstöfunum sem þeir hafa gripið til vegna markaðssetningar sjóða þegar skilyrði þar að lútandi eru uppfyllt. Möguleikinn til að binda enda á markaðssetningu verðbréfasjóða eða sérhæfðra sjóða í tilteknu aðildarríki skal ekki vera á kostnað fjárfesta né minnka vernd þeirra sem þeir njóta samkvæmt UCITS-tilskipuninni eða AIFMD, sbr. lið 8 í aðfararorðum tilskipunar (ESB) 2019/1160. Sérstaklega að því er varðar rétt þeirra til nákvæmra upplýsinga um áframhaldandi starfsemi sjóðanna, sbr. lið 7 í aðfararorðum tilskipunarinnar. Sérstaklega er því gætt að hagsmunum fjárfesta í sjóðum þar sem rekstraraðili afturkallar tilkynningu um markaðssetningu.

Þá er kveðið á um samræmdar reglur um skilgreiningu á formarkaðssetningu og skilyrði fyrir því að rekstraraðilum sérhæfðra sjóða innan EES sé hún heimil. Rekstraraðilar sem vildu láta reyna á áhuga fjárfesta fyrir tiltekinni fjárfestingarhugmynd eða fjárfestingaraðferð stóðu áður frammi fyrir mismunandi reglum og meðferð varðandi slíka háttsemi eftir því hvaða aðildarríki átti í hlut. Til að draga úr misræmi í reglum aðildarríkja varðandi formarkaðssetningu sérhæfðra sjóða var talið rétt að setja samræmdar reglur þar um, sbr. lið 9 í aðfararorðum tilskipunar (ESB) 2019/1160. Hluti af skilyrðunum fyrir formarkaðssetningu er að rekstraraðilar skulu sjá til þess að fjárfestar geti ekki keypt hluti í sérhæfðum sjóði sem hluta af formarkaðssetningu og að fjárfestar sem haft er samband við geti einungis eignast hluti í viðkomandi sjóði í gegnum markaðssetningu sem er heimil samkvæmt AIFMD, sbr. lið 10 í aðfararorðum tilskipunarinnar.

4. Samræmi við stjórnarskrá og alþjóðlegar skuldbindingar.

Fyrirhuguð lagasetning varðar skuldbindingar Íslands samkvæmt EES-samningnum og felur í sér innleiðingu á efnisákvæðum reglugerðar (ESB) 2019/1156 og tilskipunar (ESB) 2019/1160 í íslenskan rétt. Eftirlits- og valdheimildir ESMA og Eftirlitsstofnunar EFTA samkvæmt tilskipunum 2009/65/EB um verðbréfasjóði og 2011/61/ESB um rekstraraðila sérhæfðra sjóða gilda um efni gerðanna sem lagt er til að verði innleiddar með frumvarpi þessu. Ekki er kveðið á um sérstakar framseldar valdheimildir í þessum gerðum. Vegna þeirra valdheimilda sem fyrir eru í UCITS-tilskipuninni og í AIFMD er vísað til umfjöllunar í 4. kafla greinargerðar með frumvarpi til laga um evrópskt eftirlitskerfi á fjármálamarkaði sem lagt var fram á 146. löggjafarþingi 2016–2017 (þskj. 301, 217. mál) og varð að lögum nr. 24/2017. Fyrirhugaðar lagabreytingar þykja því ekki kalla á sérstaka skoðun á samræmi við stjórnarskrá eða alþjóðlegar skuldbindingar.

5. Samráð.

Frumvarpið var samið í fjármála- og efnahagsráðuneytinu í samráði við Seðlabanka Íslands. Áform um frumvarp til laga um breytingu á lögum um rekstraraðila sérhæfðra sjóða, lögum um verðbréfasjóði og fleiri lögum (sala sjóða yfir landamæri, höfuðsjóðir og fylgisjóðir o.fl.) voru kynnt í samráðsgátt stjórnvalda á vefnum Ísland.is 9. desember 2022 (mál nr. S-245/2022) og var opið fyrir umsagnir til 6. janúar 2023. Umsögn barst frá Gildi lífeyrissjóði þar sem fram kom að lífeyrissjóðurinn styddi áform frumvarpsins sem frekari viðurkenningu á sérkennum fylgisjóða sem fjárfestingarkosts fyrir fjárfesta og að samtímis ætti fjármála- og efnahagsráðuneytið að huga að því að rýmka fjárfestingarheimildir lífeyrissjóða að því er varðaði fylgisjóði sem fjárfestingarkost skv. 6. og 7. mgr. 36. gr. c laga um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða, nr. 129/1997. Myndi slík rýmkun fjárfestingarheimilda leiða af sér aukinn fjölda fjárfestingarkosta til handa lífeyrissjóðum með tilheyrandi ábata fyrir sjóðfélaga þeirra án þess að verndarhagsmunum 6. og 7. mgr. 36. gr. c laganna væri ógnað. Ráðuneytið telur ekki heppilegt að taka tillit til ábendingarinnar í þessu frumvarpi m.a. vegna þess að sú vinna gæti orðið tafsöm og til þess fallin að hægja á framgangi þess. Ábendingin verði þó tekin til sjálfstæðrar skoðunar innan ráðuneytisins í tengslum við þá heildarendurskoðun á lögum um lífeyrismál sem fyrirhuguð er. Frumvarpsdrög voru birt til umsagnar í samráðsgátt stjórnvalda 22. febrúar 2023 og frestur til umsagna veittur til 10. mars 2023. Ein umsögn barst frá einstaklingi. Í umsögninni er lagt til að bætt verði við heimild í lög um rekstraraðila sérhæfðra sjóða til formarkaðssetningar hér á landi á sjóðum í rekstri rekstraraðila frá þriðju ríkjum. Þar sem ákvæði tilskipunar (ESB) 2019/1160 um formarkaðssetningu kveði aðeins á um lágmarkssamræmingu sé ekkert því til fyrirstöðu að heimila formarkaðssetningu sjóða af hálfu rekstraraðila frá þriðju ríkjum og í umsögn er bent á að slíkt hafi verið gert víða í Evrópu. Er vísað til þess að við innleiðingu tilskipunarinnar í Danmörku hafi ekki verið bætt við slíkri jákvæðri heimild fyrir rekstraraðila frá þriðju ríkjum og afleiðing þess sé sú að slíkum aðilum er ekki talin heimil formarkaðssetning þar í landi þótt þeim hafi verið það heimilt fyrir innleiðingu tilskipunarinnar. Eini möguleiki rekstraraðila frá þriðju ríkjum til að kanna áhuga danskra fjárfesta á sérhæfðum sjóðum sínum er því að sækja um heimild til að markaðssetja þá með tilheyrandi kostnaði og töfum. Ráðuneytið bendir á að þó að sum Evrópuríki hafi talið ástæðu til að heimila formarkaðssetningu frá þriðju ríkjum á sérhæfðum sjóðum þá hafa önnur ríki, eins og t.d. Noregur, sérstaklega bannað það. Ráðuneytið telur ekki ástæðu að svo stöddu til að leggja til ákvæði um heimild til formarkaðssetningar á sérhæfðum sjóðum hér á landi fyrir rekstraraðila frá þriðju ríkjum. Slík breyting kallar á frekari skoðun, m.a. á áhrifum þess.

6. Mat á áhrifum.

6.1. Hagræn áhrif á heildareftirspurn og einstaka markaði – hagstjórnarsjónarmið.

Talið er að fyrir setningu reglugerðar (ESB) 2019/1156 um dreifingu sjóða yfir landamæri hafi laga- og reglubundnar hindranir dregið verulega úr dreifingu sjóða yfir landamæri á innri markaði EES. Þessar hindranir eru taldar felast í landsbundnum reglum með kröfur vegna markaðssetningar, þóknunum hjá hinu opinbera og öðrum kröfum, svo sem varðandi tilkynningar. Markmiðið með reglunum er að draga úr þessum hindrunum með því að draga úr flækjustigi og íþyngjandi kröfum og bæta gagnsæi vegna landsbundinna krafna. Með því að draga úr þessari óskilvirkni er talið að kostnaður við dreifingu sjóða yfir landamæri muni lækka, sem ætti að ýta undir frekari dreifingu sjóða yfir landamæri á innri markaði EES og auka samkeppni og auka fjárfestingartækifæri fyrir fjárfesta á EES.

Helst eru það rekstraraðilar sjóða og fjárfestar sem verða fyrir áhrifum af lagasetningunni. Talið er að fleiri rekstraraðilar muni kjósa að dreifa sjóðum sínum yfir landamæri innan EES eða auka við núverandi starfsemi yfir landamæri. Þá er með reglunum gætt að fjárfestavernd og ættu breyttar reglur að auka við val fjárfesta.

Gera má ráð fyrir að fleiri erlendir rekstraraðilar kjósi að dreifa sjóðum sínum á Íslandi en hefur verið hingað til, sem hefur í för með sér aukin fjárfestingartækifæri fyrir fjárfesta hér á landi. Nú eru um það bil 150 verðbréfasjóðir sem hafa staðfestu og staðfestingu í öðru ríki innan EES en Íslandi sem hafa tilkynnt markaðssetningu hér á landi, samkvæmt lista Seðlabanka Íslands frá september 2022. Þá eru um 80 sérhæfðir sjóðir með staðfestu í þriðja ríki sem markaðssettir eru hér á landi, samkvæmt lista Seðlabanka Íslands frá október 2022, og sambærilegur fjöldi sérhæfðra sjóða með staðfestu í öðru ríki innan EES en Íslandi. Íslenskir rekstraraðilar geta þá einnig á einfaldari hátt dreift sínum sjóðum á innri markaði EES en hefur verið hingað til, kjósi þeir það.

Önnur áhrif á innlenda rekstraraðila sjóða af lagasetningunni verða vegna breyttra reglna um framsetningu á markaðsefni, sem gilda óháð því hvort viðkomandi aðili dreifir sjóðum sínum í öðrum löndum en á Íslandi. Er þó ekki talið að þær breytingar valdi miklu óhagræði og að áhrifin verði aðeins tímabundin vegna uppfærslu á markaðsefni.

Ekki er talið að áhrif þess að kveðið verði á um heimildir sérhæfðra sjóða fyrir almenna fjárfesta til að vera reknir sem höfuðsjóðir og fylgisjóðir verði mikil. Ekki eru reknir innlendir verðbréfasjóðir á þessu formi í dag, þótt kveðið sé á um slíka heimild í lögum um verðbréfasjóði, nr. 116/2021.

6.2. Áhrif á fyrirtækjaeftirlit og reglubyrði.

Reglurnar koma til með að hafa áhrif á alla rekstraraðila sjóða um sameiginlega fjárfestingu hér á landi. Um er að ræða ríflega tuttugu rekstraraðila, sem eru rekstrarfélög verðbréfasjóða og starfsleyfis- og skráningarskyldir rekstraraðilar sérhæfðra sjóða.

Með gerðunum er regluverk um dreifingu sjóða yfir landamæri einfaldað og reglurnar samræmdar á innri markaðnum.

6.3. Samkeppnisskilyrði.

Ekki eru taldar líkur á því að fjöldi fyrirtækja á markaði takmarkist með beinum hætti eða að þeim fækki óbeint vegna fyrirhugaðrar lagasetningar.

6.4. Áhrif á jafnrétti kynjanna.

Lögunum er ætlað að auðvelda dreifingu sjóða um sameiginlega fjárfestingu yfir landamæri innan EES og þar með fjölga fjárfestingartækifærum á svæðinu. Algengara er að karlmenn stýri sjóðum en konur og með því að auðvelda markaðssetningu sjóða gætu fleiri störf skapast sem líkur eru á að verði frekar sinnt af körlum. Almennt hafa karlmenn einnig hærri tekjur en konur og hafa því að öllu jöfnu fleiri tækifæri til fjárfestinga á borð við þær sem lögunum er ætlað að ýta undir.

Ganga má því út frá því að karlmenn verði fyrir meiri jákvæðum áhrifum af lagasetningunni en konur.

Matið byggist m.a. á gögnum frá Hagstofu Íslands og opinberum upplýsingum frá Creditinfo.

6.5. Áætluð fjárhagsáhrif fyrir ríkið.

Gert er ráð fyrir auknum umsvifum Fjármálaeftirlits Seðlabanka Íslands vegna fyrirhugaðrar lagasetningar. Er talið að áhrif innleiðingar gerðanna og undirgerðar reglugerðarinnar rúmist innan núverandi rekstraráætlana Fjármálaeftirlitsins. Ekki er gert ráð fyrir áhrifum á ríkissjóð.

Um einstakar greinar frumvarpsins.

Um I. kafla.

Ákvæði kaflans eru til innleiðingar á reglugerð (ESB) 2019/1156 og 2. gr. tilskipunar (ESB) 2019/1160 og svo eru einnig lögð til tengd ákvæði, svo sem heimildir til að leggja á stjórnvaldssektir og ákvæði um setningu stjórnvaldsfyrirmæla. Einnig eru lagðar til breytingar á fjárhæð sektarheimilda Fjármálaeftirlitsins vegna brota einstaklinga á ákvæðum laganna.

Þá er lagt til að bætt verði undirkafla við X. kafla laganna um sérhæfða sjóði fyrir almenna fjárfesta sem setji ramma utan um heimildir slíkra sjóða til að vera höfuðsjóðir og fylgisjóðir.

Um 1. gr.

Í greininni er lagt til að ákvæði reglugerðar (ESB) 2019/1156 um að auðvelda dreifingu sjóða um sameiginlega fjárfestingu yfir landamæri, eins og hún hefur verið aðlöguð og tekin upp í EES-samninginn með ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 53/2021, skuli hafa lagagildi hér á landi. Ákvörðunin hefur ekki enn verið birt í EES-viðbæti Stjórnartíðinda ESB, en hún var birt með auglýsingu nr. 8/2023 í C-deild Stjórnartíðinda, dags. 20. mars 2023.

Í 2. mgr. er kveðið á um að þar sem í frumvarpinu er vísað til laga þessara sé átt við bæði lög nr. 45/2020 og reglugerð (ESB) 2019/1156. Af samhengi ætti að vera ljóst þegar vísað er til tiltekinna ákvæða laga þessara hvort vísunin á við ákvæði frumvarpsins sjálfs eða ákvæði reglugerðarinnar sem hafa sama númer og frumvarpsákvæðin.

Í reglugerðinni er nokkuð um vísanir til annarra Evrópugerða sem teknar hafa verið upp í íslenskan rétt. Í greininni er kveðið á um hvar viðkomandi tilskipun hefur verið tekin upp í íslenskan rétt.

Hér á eftir er útskýrt hvar reglugerðir ESB sem vísað er til í reglugerðinni hafa verið teknar upp í íslenskan rétt:

1. Reglugerð (ESB) 2017/1129 um lýsingu sem birta skal þegar verðbréf eru boðin í almennu útboði eða tekin til viðskipta á skipulegum markaði og um niðurfellingu á tilskipun 2003/71/EB er innleidd með lögum um lýsingu verðbréfa sem boðin eru í almennu útboði eða tekin til viðskipta á skipulegum markaði, nr. 14/2020.

2. Reglugerð (ESB) nr. 345/2013 um evrópska áhættufjármagnssjóði er innleidd með lögum um evrópska áhættufjármagnssjóði og evrópska félagslega framtakssjóði, nr. 31/2022.

3. Reglugerð (ESB) nr. 346/2013 um evrópska félagslega framtakssjóði er innleidd með lögum um evrópska félagslega framtakssjóði.

Um 2. gr.

Ákvæðið er til innleiðingar á breytingum á 1. mgr. 4. gr. AIFMD, sbr. lið 1 í 2. gr. tilskipunar (ESB) 2019/1160 og felur í sér skilgreiningu á formarkaðssetningu sérhæfðra sjóða (e. pre-marketing). Til að um formarkaðssetningu geti verið að ræða samkvæmt þessu ákvæði þarf henni að vera beint til væntanlegra fagfjárfesta og varða fjárfestingarhugmynd eða fjárfestingaráætlun í þeim tilgangi að kanna áhuga þeirra á sjóði eða sjóðsdeild sem ekki hefur enn verið stofnað til eða hefur verið stofnað til en ekki enn verið tilkynnt um markaðssetningu á í samræmi við lögin, sbr. lið 10 í aðfaraorðum tilskipunar (ESB) 2019/1160.

Um 3. gr.

A-liður er til innleiðingar á 30. gr. a tilskipunar (ESB) 2019/1160, sbr. lið 2 í 2. gr. tilskipunar (ESB) 2019/1160, og kveður á um heimild fyrir rekstraraðila sérhæfðra sjóða til formarkaðssetningar þeirra í þeim tilgangi að kanna áhuga fjárfesta fyrir tilvonandi fjárfestingartækifærum og fjárfestingaraðferðum. Þriðja undirgrein 2. mgr. 30. gr. a tilskipunarinnar er innleidd í b-lið ákvæðisins um tilkynningu á formarkaðssetningu til Fjármálaeftirlitsins.

Á meðan á formarkaðssetningu stendur á ekki að vera mögulegt fyrir fjárfesta að skrá sig fyrir hlutum eða hlutdeildarskírteinum í sjóði og dreifing áskriftareyðublaða eða sambærilegra skjala til mögulegra fjárfesta, hvort sem er í drögum eða endanlegu formi er ekki heimilt, sbr. lið 10 í aðfaraorðum tilskipunar (ESB) 2019/1160. Rekstraraðilar skulu sjá til þess að fjárfestar eignist ekki hluti eða hlutdeildarskírteini í sjóði í gegnum formarkaðssetningu og að fjárfestar sem haft hefur verið samband við í gegnum formarkaðssetningu geti einungis eignast hluti að undangenginni markaðssetningu samkvæmt ákvæðum laganna.

Sjái þriðji aðili um formarkaðssetningu, sbr. 6. mgr. a-liðar ákvæðisins, eiga tilvísanir í ákvæðinu einnig við um aðila sem eru með starfsleyfi sem verðbréfafyrirtæki eða koma fram sem einkaumboðsmenn á grundvelli landslaga annarra ríkja innan EES sem byggjast á tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2014/65/ESB um markaði fyrir fjármálagerninga (MIFID II), sem eru með starfsleyfi sem lánastofnun á grundvelli landslaga sem byggjast á tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2013/36/ESB um aðgang að starfsemi lánastofnana og varfærniseftirlit með lánastofnunum og verðbréfafyrirtækjum (CRD IV), starfsleyfi sem rekstrarfélag verðbréfasjóðs á grundvelli landslaga sem byggjast á tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2009/65/EB um samræmingu á lögum og stjórnsýslufyrirmælum að því er varðar verðbréfasjóði (UCITS) eða starfsleyfi sem rekstraraðili sérhæfðra sjóða á grundvelli landslaga sem byggjast á tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2011/61/ESB (AIFMD).

Um 4. og 5. gr.

Í 4. og 5. gr. er kveðið á um breytingar á 57. og 59. gr. laganna til innleiðingar á breytingum á 7. mgr. 32. gr., 6. mgr. 33. gr. og viðauka IV við AIFMD, sbr. liði 3, 5 og 8 í 2. gr. tilskipunar (ESB) 2019/1160. Breytingarnar felast einkum í aukinni upplýsingaskyldu verði breytingar á þeim gögnum sem tilkynning rekstraraðila til Fjármálaeftirlitsins um markaðssetningu sjóðs í öðrum ríkjum innan EES byggist á og mögulegar afleiðingar vegna breytinganna.

Um 6. gr.

A-liður er til innleiðingar á 32. gr. a AIFMD, sbr. lið 4 í 2. gr. tilskipunar (ESB) 2019/1160. Kveðið er á um möguleika rekstraraðila sérhæfðra sjóða til að afturkalla ráðstafanir sem gerðar hafa verið til markaðssetningar á hlutum eða hlutdeildarskírteinum sérhæfðs sjóðs í öðrum ríkjum innan EES. Þar með getur rekstrarfélag formlega hætt markaðssetningu sjóðs sem áður hefur verið tilkynnt um. 2. og 3. mgr. 32. gr. a tilskipunarinnar eru innleiddar í b-lið ákvæðisins um tilkynningu um afturköllun ráðstafana til Fjármálaeftirlitsins.

Í c-lið er kveðið á um afturköllun ráðstafana sem gerðar hafa verið til markaðssetningar hér á landi á sérhæfðum sjóðum með staðfestu í öðru ríki innan EES, sbr. tilkynningu skv. 60. gr. laganna. Í 4. mgr. er kveðið á um að Fjármálaeftirlitið skuli, eftir afturköllun ráðstafana, áfram hafa sömu heimildir og áður sem eftirlit gistiríkis vegna þeirra sérhæfðu sjóða með staðfestu í öðru ríki innan EES sem höfðu verið markaðssettir hér á landi. Ætlunin er að tryggja möguleika Fjármálaeftirlitsins til að bregðast við ef upp koma atvik eftir að markaðssetningu sjóðs er hætt hér á landi í kjölfar afturköllunar ráðstafana samkvæmt ákvæðinu.

Með vísun til fjármálamilliliðar (e. financial intermediary) í ákvæðinu er átt við milligönguaðila í viðskiptum fjárfestis við rekstraraðila, svo sem viðskiptabanka.

Upplýsingagjöf rekstraraðila til fjárfesta skv. 4. mgr. a-liðar og 3. mgr. c-liðar ákvæðisins skal fara fram reglulega þar sem það á við.

Um 7. gr.

Ákvæðið er til innleiðingar á 43. gr. a AIFMD, sbr. lið 6 í 2. gr. tilskipunar (ESB) 2019/1160. Kveðið er á um kröfur til aðstöðu og upplýsingagjafar rekstraraðila til almennra fjárfesta í því aðildarríki EES sem sjóður er markaðssettur í. Ekki er gerð krafa til þess að aðstaða á staðnum sé fyrir hendi eða að tilnefndur sé aðili sem er á staðnum, heldur má tryggja aðgang fjárfesta að upplýsingum og þjónustu á annan máta, svo sem rafrænan. Um nýmæli er að ræða vegna sérhæfðra sjóða.

Um 8. gr.

Breytingarnar leiðir af nýjum reglum um sama efni í reglugerð (ESB) 2019/1156. Það efni núgildandi 3. og 4. mgr. 86. gr. sem lagt er til að felldar verði brott, sem ekki er endurspeglað í reglugerðinni, er að einhverju leyti kveðið á um í 10. gr. laga um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu, nr. 57/2005, þar sem m.a. er gert ráð fyrir að fram komi helstu eiginleikar vöru og/eða þjónustu í auglýsingum eða viðlíka viðskiptaaðferðum, sem og nafn og heimilisfang fyrirtækis, sem í þessu tilviki væri rekstraraðili sjóðs.

Um 9. gr.

Í ákvæðinu er lagt til að til samræmis við það sem gildir um verðbréfasjóði, sbr. XI. kafla í lögum um verðbréfasjóði, nr. 116/2021, verði heimilt að reka sérhæfða sjóði fyrir almenna fjárfesta sem höfuðsjóði og fylgisjóði, en þá að uppfylltum sambærilegum kröfum og á við um verðbréfasjóði sem reknir eru á því formi. Ákvæðin í kaflanum sem lagt er til að bætist við lögin vegna þessa eru til samræmis við sambærileg ákvæði í XI. kafla laga um verðbréfasjóði.

Í frumvarpinu eru því sambærilegar reglur lagðar til og gilda um verðbréfasjóði samkvæmt lögum nr. 116/2021, nema að því leyti að lagt er til að sérhæfður sjóður fyrir almenna fjárfesta megi vera fylgisjóður annars sérhæfðs sjóðs fyrir almenna fjárfesta eða verðbréfasjóðs, sem er þá höfuðsjóður fylgisjóðsins. Þegar um verðbréfasjóð er að ræða má hann aðeins vera fylgisjóður annars verðbréfasjóðs. Þegar sérhæfður sjóður fyrir almenna fjárfesta er höfuðsjóður annars sjóðs getur fylgisjóðurinn aðeins verið sérhæfður sjóður fyrir almenna fjárfesta, en ekki verðbréfasjóður. Helgast þetta af fjárfestingarheimildum verðbréfasjóða.

Um 10. gr.

Ákvæðið er innleiðing á hluta af lið 4 í 2. gr. tilskipunar (ESB) 2019/1160, þ.e. 7. mgr. 32. gr. a AIFMD.

Um 11. gr.

Í a-lið er lagt til að Fjármálaeftirlitinu verði heimilt að leggja á stjórnvaldssektir vegna brota á ákvæðum reglugerðar (ESB) 2019/1156, sbr. 1. mgr. 14. gr. reglugerðarinnar, og reglna sem settar eru á grundvelli þeirra. Talin eru upp þau tilvik þar sem Fjármálaeftirlitinu er heimilt að leggja stjórnvaldssektir á hvern þann sem brýtur gegn tilteknum ákvæðum reglugerðarinnar. Einnig eru lagðar til heimildir til stjórnvaldssekta sem leiða af tillögunni í 9. gr. frumvarpsins.

Í b-lið er lagt til að hámark á stjórnvaldssektir einstaklinga verði hækkað úr 65 millj. kr. í 800 millj. kr. Er sú breyting til samræmis við það sem kveðið er á um í annarri löggjöf á fjármálamarkaði, svo sem lögum um verðbréfasjóði, nr. 116/2021, lögum um evrópska langtímafjárfestingarsjóði, nr. 115/2022, og lögum um markaði fyrir fjármálagerninga, nr. 115/2021. Í 25. gr. frumvarps þessa er lögð til sambærileg breyting á lögum um evrópska áhættufjármagnssjóði og evrópska félagslega framtakssjóði.

Í c-lið er lagt til að 4. mgr. 101. gr. laganna falli brott, en ákvæðið er talið óþarft þar sem sama inntak er í 6. mgr. ákvæðisins.

Um 12. gr.

Lagðar eru til refsiheimildir sem leiða af tillögunni í 9. gr. frumvarpsins.

Um 13. gr.

Í a-lið er lögð til breyting á 4. tölul. 117. gr. laga um rekstraraðila sérhæfðra sjóða sem leiðir af tillögunni í 9. gr. frumvarpsins.

Í b-lið er lagt til að ný málsgrein bætist við 117. gr. varðandi setningu stjórnvaldsfyrirmæla. Kveðið er á um skyldu Seðlabanka Íslands til að setja reglur til að innleiða í íslenskan rétt afleidda gerð reglugerðar (ESB) 2019/1156, þ.e. framkvæmdarreglugerð framkvæmdastjórnarinnar (ESB) 2021/955 frá 27. maí 2021 um tæknilega framkvæmdarstaðla fyrir beitingu reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) 2019/1156 að því er varðar eyðublöð, sniðmát, verklagsreglur og tæknilegar ráðstafanir fyrir birtingar og tilkynningar á reglum, gjöldum og þóknunum vegna markaðssetningar og þær upplýsingar sem á að senda til að koma upp og viðhalda miðlægu gagnasafni um markaðssetningu sérhæfðra sjóða og verðbréfasjóða yfir landamæri, ásamt eyðublöðum, sniðmátum og verklagsreglum fyrir miðlun slíkra upplýsinga.

Um II. kafla.

Ákvæði kaflans eru til innleiðingar á reglugerð (ESB) 2019/1156 og 1. gr. tilskipunar (ESB) 2019/1160 og svo eru einnig lögð til tengd ákvæði, svo sem heimildir til stjórnvaldssekta og ákvæði um setningu stjórnvaldsfyrirmæla.

Um 14. gr.

Í greininni er kveðið á um að ákvæði reglugerðar (ESB) 2019/1156 um að auðvelda dreifingu sjóða um sameiginlega fjárfestingu yfir landamæri, eins og hún hefur verið aðlöguð og tekin upp í EES-samninginn með ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 53/2021, gildi um rekstrarfélög verðbréfasjóða og verðbréfasjóði eftir því sem við á með vísan til lögfestingar reglugerðarinnar, sem lagt er til í frumvarpi þessu að verði gert með ákvæði í lögum um rekstraraðila sérhæfðra sjóða, nr. 45/2020.

Í 2. mgr. er kveðið á um að þar sem í frumvarpinu er vísað til laga þessara sé átt við bæði lögin og reglugerð (ESB) 2019/1156. Af samhengi ætti að vera ljóst þegar vísað er til tiltekinna ákvæða laga þessara hvort vísunin á við ákvæði frumvarpsins sjálfs eða ákvæði reglugerðarinnar sem hafa sama númer og frumvarpsákvæðin.

Í reglugerðinni er nokkuð um vísanir til annarra Evrópugerða sem teknar hafa verið upp í íslenskan rétt. Í greininni er kveðið á um hvar viðkomandi tilskipun hefur verið tekin upp í íslenskan rétt.

Hér á eftir er útskýrt hvar reglugerðir ESB sem vísað er til í reglugerðinni hafa verið teknar upp í íslenskan rétt:

1. Reglugerð (ESB) 2017/1129 um lýsingu sem birta skal þegar verðbréf eru boðin í almennu útboði eða tekin til viðskipta á skipulegum markaði og um niðurfellingu á tilskipun 2003/71/EB er innleidd með lögum um lýsingu verðbréfa sem boðin eru í almennu útboði eða tekin til viðskipta á skipulegum markaði, nr. 14/2020.

2. Reglugerð (ESB) nr. 345/2013 um evrópska áhættufjármagnssjóði er innleidd með lögum um evrópska áhættufjármagnssjóði og evrópska félagslega framtakssjóði, nr. 31/2022.

3. Reglugerð (ESB) nr. 346/2013 um evrópska félagslega framtakssjóði er innleidd með lögum um evrópska áhættufjármagnssjóði og evrópska félagslega framtakssjóði.

Um 15. gr.

Ákvæðið er til innleiðingar á lið 2 í 1. gr. tilskipunar (ESB) 2019/1160, sem kveður á um brottfall 77. gr. UCITS, og leiðir af nýjum reglum um sama efni í reglugerð (ESB) 2019/1156. Það efni gildandi 57. gr. sem lagt er til að felld verði brott, sem ekki er endurspeglað í reglugerðinni, er að einhverju leyti kveðið á um í 10. gr. laga um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu, nr. 57/2005, þar sem m.a. er gert ráð fyrir að fram komi helstu eiginleikar vöru og/eða þjónustu í auglýsingum eða viðlíka viðskiptaaðferðum, sem og nafn og heimilisfang fyrirtækis, sem í þessu tilviki væri rekstrarfélag sjóðs.

Um 16. gr.

Í ákvæðinu er kveðið á um breytingar á 100. gr. laganna til innleiðingar á breytingum á 93. gr. UCITS, sbr. lið 5 í 1. gr. tilskipunar (ESB) 2019/1160. Breytingarnar felast einkum í aukinni upplýsingaskyldu verði breytingar á þeim gögnum sem tilkynning rekstrarfélags til Fjármálaeftirlitsins um markaðssetningu verðbréfasjóðs með staðfestu og staðfestingu á Íslandi í öðrum ríkjum innan EES byggir á og mögulegar afleiðingar vegna breytinganna.

Um 17. gr.

A-liður er til innleiðingar á 93. gr. a UCITS, sbr. lið 6 í 1. gr. tilskipunar (ESB) 2019/1160 þar sem kveðið er á um möguleika rekstrarfélags verðbréfasjóða til að afturkalla ráðstafanir sem gerðar hafa verið til markaðssetningar á hlutdeildarskírteinum verðbréfasjóðs með staðfestu og staðfestingu á Íslandi í öðrum ríkjum innan EES. Þar með getur rekstrarfélag formlega hætt markaðssetningu sjóðs sem áður hefur verið tilkynnt um. 2. og 3. mgr. 93. gr. a tilskipunarinnar eru innleiddar í b-lið ákvæðisins um tilkynningu um afturköllun ráðstafana til Fjármálaeftirlitsins.

Í c-lið er kveðið á um afturköllun ráðstafana sem gerðar hafa verið til markaðssetningar hér á landi á verðbréfasjóðum með staðfestu og staðfestingu í öðru ríki innan EES, sbr. tilkynningu skv. 103. gr. laganna. Í 5. mgr. er kveðið á um að Fjármálaeftirlitið skuli, eftir afturköllun ráðstafana, áfram hafa sömu heimildir og áður sem gistiríkiseftirlit vegna þeirra verðbréfasjóða með staðfestu og staðfestingu í öðru ríki innan EES sem höfðu verið markaðssettir hér á landi. Ætlunin er að tryggja möguleika Fjármálaeftirlitsins til að bregðast við ef upp koma atvik eftir að markaðssetningu sjóðs er hætt hér á landi í kjölfar afturköllunar ráðstafana samkvæmt ákvæðinu.

Með vísun til fjármálamilliliðar (e. financial intermediary) er átt við milligönguaðila í viðskiptum fjárfestis við rekstrarfélag, svo sem viðskiptabanka.

Upplýsingagjöf rekstrarfélags til fjárfesta skv. 4. mgr. a-liðar og 4. mgr. c- liðar ákvæðisins skal fara fram reglulega þar sem það á við.

Um 18. gr.

Ákvæðið er til innleiðingar á breytingum á 92. gr. UCITS, sbr. lið 4 í 1. gr. tilskipunar (ESB) 2019/1160. Kveðið er á um breyttar kröfur til aðstöðu og upplýsingagjafar rekstraraðila til fjárfesta í því aðildarríki EES sem sjóður er markaðssettur í. Ekki er gerð krafa til þess að aðstaða á staðnum sé fyrir hendi eða að tilnefndur sé aðili sem er á staðnum, heldur má tryggja aðgang fjárfesta að upplýsingum og þjónustu á annan máta, svo sem rafrænan.

Um 19. gr.

Ákvæðið er til innleiðingar á breytingum á 91. gr. UCITS, sbr. lið 3 í 1. gr. tilskipunar (ESB) 2019/1160 og leiðir af nýjum reglum um sama efni í reglugerð (ESB) 2019/1156.

Um 20. gr.

Ákvæðið er til innleiðingar á breytingum á 8. mgr. 17. gr. UCITS, sbr. lið 1 í 1. gr. tilskipunar (ESB) 2019/1160. Kveðið er á um úrræði Fjármálaeftirlitsins ef rekstrarfélag uppfyllir ekki lengur ákvæði laganna og stjórnvaldsfyrirmæla sem sett eru í þeim eftir breytingu á gögnum sem tilkynning rekstrarfélags byggist á varðandi rekstur verðbréfasjóðs í öðru ríki innan EES eða veitingu eignastýringarþjónustu, fjárfestingarráðgjafar eða vörslu og umsýslu hlutdeildarskírteina sjóða um sameiginlega fjárfestingu án stofnunar útibús eða með stofnun útibús.

Um 21. gr.

Ákvæðið er innleiðing á hluta af lið 6 í 1. gr. tilskipunar (ESB) 2019/1160, þ.e. 2. málsl. 6. mgr. 93. gr. a UCITS.

Um 22. gr.

Í ákvæðinu er lagt til að Fjármálaeftirlitinu verði heimilt að leggja á stjórnvaldssektir vegna brota á ákvæðum reglugerðar (ESB) 2019/1156, sbr. 1. mgr. 14. gr. reglugerðarinnar, og reglna sem settar eru á grundvelli þeirra. Talin eru upp þau tilvik þar sem Fjármálaeftirlitinu er heimilt að leggja stjórnvaldssektir á hvern þann sem brýtur gegn tilteknum ákvæðum reglugerðarinnar. Einnig er lagt til að 37. tölul. falli brott vegna tillögu um að 57. gr. laganna falli brott.

Um 23. gr.

Lagt er til að ný málsgrein bætist við 134. gr. laga um verðbréfasjóði varðandi setningu stjórnvaldsfyrirmæla. Kveðið er á um skyldu Seðlabanka Íslands til að setja reglur til að innleiða í íslenskan rétt afleidda gerð reglugerðar (ESB) 2019/1156, þ.e. framkvæmdarreglugerð framkvæmdastjórnarinnar (ESB) 2021/955 frá 27. maí 2021 um tæknilega framkvæmdarstaðla fyrir beitingu reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) 2019/1156 að því er varðar eyðublöð, sniðmát, verklagsreglur og tæknilegar ráðstafanir fyrir birtingar og tilkynningar á reglum, gjöldum og þóknunum vegna markaðssetningar og þær upplýsingar sem á að senda til að koma upp og viðhalda miðlægu gagnasafni um markaðssetningu sérhæfðra sjóða og verðbréfasjóða yfir landamæri, ásamt eyðublöðum, sniðmátum og verklagsreglum fyrir miðlun slíkra upplýsinga.

Um III. kafla.

Ákvæði kaflans eru til innleiðingar á reglugerð (ESB) 2019/1156 og einnig eru lögð til tengd ákvæði, svo sem heimildir til stjórnvaldssekta og ákvæði um setningu stjórnvaldsfyrirmæla. Einnig eru lagðar til breytingar á fjárhæð sektarheimilda Fjármálaeftirlitsins vegna brota einstaklinga á ákvæðum laganna.

Um 24. gr.

Breytingarnar sem lagðar eru til í a- og b-lið eru innleiðing á 15. og 16. gr. reglugerðar (ESB) 2019/1156, en í þeim felst heimild fyrir rekstraraðila sjóðanna til formarkaðssetningar sjóða í þeim tilgangi að kanna áhuga fjárfesta fyrir tilvonandi fjárfestingartækifærum og fjárfestingaraðferðum í gegnum EuVECA- eða EuSEF-sjóði.

Í c-lið er kveðið á um að ákvæði reglugerðar (ESB) 2019/1156 um að auðvelda dreifingu sjóða um sameiginlega fjárfestingu yfir landamæri, eins og hún hefur verið aðlöguð og tekin upp í EES-samninginn með ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 53/2021, gildi um rekstraraðila evrópskra áhættufjármagnssjóða og evrópskra félagslegra framtakssjóða og sjóðina sjálfa eftir því sem við á með vísan til lögfestingar reglugerðarinnar, sem lagt er til í frumvarpi þessu að verði gert með ákvæði í lögum um rekstraraðila sérhæfðra sjóða, nr. 45/2020.

Um 25. gr.

Í a- og b-lið er lagt til að Fjármálaeftirlitinu verði heimilt að leggja á stjórnvaldssektir vegna brota gegn nýjum ákvæðum reglugerða (ESB) 345/2013 og 346/2013 um skilyrði formarkaðssetningar evrópskra áhættufjármagnssjóða og evrópskra félagslegra framtakssjóða, sbr. 15. og 16. gr. reglugerðar (ESB) 2019/1156.

Í c-lið er lagt til að Fjármálaeftirlitinu verði heimilt að leggja á stjórnvaldssektir vegna brota á ákvæðum reglugerðar (ESB) 2019/1156, sbr. 1. mgr. 14. gr. reglugerðarinnar, og reglna settum á grundvelli þeirra. Talin eru upp þau tilvik þar sem Fjármálaeftirlitinu er heimilt að leggja stjórnvaldssektir á hvern þann sem brýtur gegn tilteknum ákvæðum reglugerðarinnar.

Í d-lið er lagt til að hámark á stjórnvaldssektir einstaklinga verði hækkað úr 65 millj. kr. í 800 millj. kr. Er sú breyting til samræmis við það sem kveðið er á um í annarri löggjöf á fjármálamarkaði, svo sem lögum um verðbréfasjóði, lögum um evrópska langtímafjárfestingarsjóði og lögum um markaði fyrir fjármálagerninga. Í frumvarpi þessu er sambærileg breyting lögð til á lögum um rekstraraðila sérhæfðra sjóða, en evrópskir áhættufjármagnssjóðir og evrópskir félagslegir framtakssjóðir falla undir þá löggjöf.

Um 26. gr.

Lagt er til að ný málsgrein bætist við 16. gr. laga um evrópska áhættufjármagnssjóði og evrópska félagslega framtakssjóði varðandi setningu stjórnvaldsfyrirmæla. Kveðið er á um skyldu Seðlabanka Íslands til að setja reglur til að innleiða í íslenskan rétt afleidda gerð reglugerðar (ESB) 2019/1156, þ.e. framkvæmdarreglugerð framkvæmdastjórnarinnar (ESB) 2021/955 frá 27. maí 2021 um tæknilega framkvæmdarstaðla fyrir beitingu reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) 2019/1156 að því er varðar eyðublöð, sniðmát, verklagsreglur og tæknilegar ráðstafanir fyrir birtingar og tilkynningar á reglum, gjöldum og þóknunum vegna markaðssetningar og þær upplýsingar sem á að senda til að koma upp og viðhalda miðlægu gagnasafni um markaðssetningu sérhæfðra sjóða og verðbréfasjóða yfir landamæri, ásamt eyðublöðum, sniðmátum og verklagsreglum fyrir miðlun slíkra upplýsinga.

Um 27. gr.

Í reglugerð (ESB) 2019/1156 er nokkuð um vísanir til annarra Evrópugerða sem teknar hafa verið upp í íslenskan rétt. Í greininni er kveðið á um hvar viðkomandi tilskipun hefur verið tekin upp í íslenskan rétt. Í 2. mgr. er kveðið á um að þar sem í frumvarpinu er vísað til laga þessara sé átt við bæði lögin og reglugerð (ESB) 2019/1156. Af samhengi ætti að vera ljóst þegar vísað er til tiltekinna ákvæða laga þessara hvort vísunin á við ákvæði frumvarpsins sjálfs eða ákvæði reglugerðarinnar sem hafa sama númer og frumvarpsákvæðin.

Hér á eftir er útskýrt hvar reglugerð ESB sem vísað er til í reglugerðinni hefur verið tekin upp í íslenskan rétt:

1. Reglugerð (ESB) 2017/1129 um lýsingu sem birta skal þegar verðbréf eru boðin í almennu útboði eða tekin til viðskipta á skipulegum markaði og um niðurfellingu á tilskipun 2003/71/EB er innleidd með lögum um lýsingu verðbréfa sem boðin eru í almennu útboði eða tekin til viðskipta á skipulegum markaði, nr. 14/2020.

Um 28. gr.

Greinin þarfnast ekki skýringa.