Þjónustugjöld í heilsugæslu Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 6

6. Frumvarp til laga um að fella niður þjónustugjöld í heilsugæslu.

Flm.: Ögmundur Jónasson, Bryndís Hlöðversdóttir, Hjörleifur Guttormsson,

Kristinn H. Gunnarsson, Margrét Frímannsdóttir, Ragnar Arnalds,

Sigríður Jóhannesdóttir, Steingrímur J. Sigfússon, Svavar Gestsson.

Breyting á lögum um almannatryggingar, nr. 117/1993, með síðari breytingum.

1. gr.

Í stað fyrri málsliðar 66. gr. laganna koma tveir málsliðir, svohljóðandi:

Ráðherra er heimilt að kveða á um nánari framkvæmd laga þessara í reglugerð. Í reglugerðinni er þó ekki heimilt að leggja gjöld á þá einstaklinga sem leita þjónustu heilsugæslunnar.

Breyting á lögum um heilbrigðisþjónustu, nr. 97/1990, með síðari breytingum.

2. gr.

2. mgr. 20. gr. laganna orðast svo:

Ekki eru tekin gjöld fyrir þjónustu heilsugæslunnar við einstaklinga. Um þjónustu sem aðrir greiða fer eftir sérstakri gjaldskrá sem ráðherra setur.

Gildistaka.

3. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Frá og með fjárlögum fyrir árið 1992 hafa álögur á sjúklinga verið auknar jafnt og þétt. Af þeim sökum hefur kjararýrnun orðið mest hjá því fólki sem á við sjúkdóma að stríða. Þessar álögur hafa birst í ýmsum myndum, dregið hefur verið úr stuðningi við einstaklinga í gegnum almannatryggingar, t.d. með aukinni greiðsluþátttöku í tannlæknakostnaði fyrir börn og ellilífeyrisþega, og gildir það sama almennt um kostnaðarhlutdeild sjúklinga á heilbrigðisstofnunum. Staða þeirra sem þurfa á heilbrigðisþjónustu að halda hefur þannig stórversnað. Þau gjöld sem hér um ræðir, þ.e. komugjöld á heilsugæslustöðvar, eru aðeins hluti af stærri mynd og þau ber að skoða í ljósi óheillaþróunar síðustu ára. Vegna þess hve mikilvæg heilsugæslan er sem grunnur heilbrigðisþjónustunnar er mikilvægt að einmitt þar verði hafist handa við að snúa til réttrar áttar á ný.

Þess skal getið að ýmsar reglur hafa gilt um hámarksgreiðslur fyrir læknisþjónustu og heilsugæslu. Í upphafi áratugarins var þannig 8 þús. kr. hámark fyrir aðra en elli- og örorkulífeyrisþega. Þessari upphæð var breytt og einnig var innleidd sú regla að eftir að viðmiðunarupphæð var náð var aðeins veittur afsláttur þar sem áður hafði verið þak á greiðslur. Viðmiðunarupphæðin nú er 12 þús. kr. fyrir einstakling, 6 þús. kr. fyrir öll börn undir 16 ára aldri í sömu fjölskyldu og 3 þús. kr. fyrir lífeyrisþega.

2. mgr. 20. gr. laga um heilbrigðisþjónustu hljóðar nú svo:

„Ráðherra setur gjaldskrá fyrir veitta þjónustu heilsugæslustöðva og skal hún vera í samræmi við hliðstæðar gjaldskrár samkvæmt lögum um almannatryggingar.“

Þessi grein eða ígildi hennar hefur verið í lögunum um heilbrigðisþjónustu frá upphafi. Nú er lagt til að hún verði felld niður og að heilsugæsla verði ókeypis framvegis. Ástæðurnar eru þessar:

Það gafst vel á árunum fram að 1992 þegar heilsugæsla var ókeypis. Það ýtti undir að fólk notaði sér heilsugæsluna. Um leið á sérfræðingakostnaður að minnka. Því vinnst tvennt, annars vegar sparar heilbrigðiskerfið í heild og hins vegar verður aðgengi almennings að frumþjónustunni greiðara.

Komið hefur í ljós á þessum áratug að heilbrigðisráðherrar vilja misnota þessa grein og leggja íþyngjandi byrðar á þá sem þurfa heilbrigðisþjónustu.

Í frumvarpinu er einnig lagt til að heimildin til að leggja á gjöld í heilsugæslu verði afnumin úr almannatryggingalögum. Þar hljóðar ákvæðið nú á þessa leið:

„Ráðherra er heimilt í reglugerð að kveða á um nánari framkvæmd laga þessara. Þá er ráðherra heimilt að birta sem reglugerðir reglur Evrópubandalagsins um almannatryggingar, enda eigi ákvæði þeirra stoð í lögum þessum.“

Hér á eftir fer yfirlit yfir komugjöld í heilsugæslunni frá og með fjárlögum fyrir árið 1992:

Greiðslur fyrir komu á heilsugæslustöð eða til heimilislæknis.

Lífeyrisþegar og börn

Almennt gjald yngri en 16 ára

Án afsláttarkorts

Með afsláttarkorti

Án afsláttarkorts

Með afsláttarkorti

Koma á heilsugæslustöð eða til heimilislæknis á dagvinnutíma.

Fyrir áramót 1991/1992

0 0 0 0

1996

700 300 300 100

Koma á heilsugæslustöð eða til heimilislækna utan dagvinnutíma.

Fyrir áramót 1991/1992

500 0 500 0

1996

1.100 700 500 300

Vitjun heilsugæslu- eða heimilis- læknis á dagvinnutíma.

Fyrir áramót 1991/1992

400 0 400 0

1996

1.100 700 400 300

Vitjun heilsugæslu- eða heimilis- læknis utan dagvinnutíma.

Fyrir áramót 1991/1992

1.000 0 1.000 0

1996

1.600 1.000 600 400

Krabbameinsleit hjá heimilislækni eða á heilsugæslustöð.

Fyrir áramót 1991/1992

900 0 300 0

1996

1.500 500 500 300

Koma til röntgengreiningar eða rannsókna.

Fyrir áramót 1991/1992

300 0 100 0

1996

1.000 400 300 100