arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Mat á umhverfisáhrifum Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 236

Frumvarp til laga um breytingu á lögum um mat á umhverfisáhrifum, nr. 106/2000, með síðari breytingum (heræfingar).

Flm.: Steinunn Þóra Árnadóttir, Svandís Svavarsdóttir, Ögmundur Jónasson.

1. gr.

Við 11. tölul. 2. viðauka við lögin bætist nýr stafliður, svohljóðandi: Heræfingar, þ.m.t. lágflugsæfingar, utan varnar- og öryggissvæða.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Heræfingar hafa verið algengar á undanförnum árum á íslensku landi og lögsögu, einkum það sem kallað er loftrýmiseftirlit. Þróun þessa ber að harma og væri íslenskum stjórnvöldum sæmst að taka með öllu fyrir hverslags hernaðarumsvif hér á landi. Heitið loftrýmiseftirlit er ekkert annað en skrauthvörf fyrir það sem réttu nafni ætti að kallast æfingabúðir fyrir þotuflugmenn Nató-ríkja. Þar til tekið hefur verið fyrir hvers lags heræfingar telja flutningsmenn hins vegar rétt að reynt verði með öllum tiltækum ráðum að takmarka þann skaða sem af slíkum æfingum kann að hljótast.

Í 1. gr. laga um mat á umhverfisáhrifum er gerð grein fyrir markmiðum laganna. Þar kemur fram að þeim er ætlað að draga eins og kostur er úr neikvæðum áhrifum framkvæmda, stuðla að samvinnu þeirra sem hagsmuna hafa að gæta eða láta sig málið varða og tryggja sem besta upplýsingamiðlun til almennings vegna fyrirhugaðra framkvæmda. Allir ættu að geta samþykkt ágæti þessara markmiða.

Nú er það kunn staðreynd að starfsemi af hernaðarlegum toga, þ.m.t. heræfingar, getur haft í för með sér mikil og neikvæð umhverfisáhrif. Hernaðarstarfsemi er oftar en ekki afar mengandi, má í því samhengi benda á mengunarsvæði á og við gömlu herstöðina á Miðnesheiði og gömul skotæfingasvæði bandaríska hersins á Reykjanesskaga.

Auk olíu- og þungmálmamengunar geta heræfingar haft í för með sér umtalsvert ónæði og truflun í formi hljóðmengunar. Dæmi eru um að lágflugsæfingar herþotna hafi raskað ró fólks og komið styggð að dýrum. Mönnum er í fersku minni þegar tvær herþotur í lágflugi fældu allan fugl úr Látrabjargi á varptíma vorið 2002. Einnig hafa aðilar í ferðaþjónustu gagnrýnt harðlega lágflugsæfingar sem skapað hafa stórhættu í hestaferðum með ferðamenn, má nefna gagnrýni framkvæmdastjóra Íshesta í tengslum við heræfingar nokkurra Nató-þjóða hér á landi sumarið 2007. Þá má nefna kvartanir frá hvalaskoðunarfyrirtækjum og aðilum sem láta sér annt um arnarvarp við Breiðafjörð, eins og komið hefur fram í fjölmiðlum, nú síðast í byrjun þessa árs. Í þessu sambandi er einnig rétt að nefna ákveðnar óskir sem fram hafa komið hjá einstökum sveitarstjórnarmönnum um að geta staðið gegn heræfingum á sínu yfirráðasvæði. Má þar benda á borgarstjórn Reykjavíkur og fyrrverandi borgarstjóra, Jón Gnarr, sem viðrað hefur slík sjónarmið.

Með því að fella heræfingar undir lög um mat á umhverfisáhrifum er tryggt að hagsmunaaðilar á borð við sveitarfélög, landeigendur, ferðaþjónustufyrirtæki og útivistarfólk geti komið að athugasemdum varðandi framkvæmd og staðarval heræfinga og með því reynt að draga úr skaða vegna þeirra, uns tekið verður fyrir þær með öllu.
Tekjustofnar sveitarfélaga Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 29

Frumvarp til laga um breytingu á lögum um tekjustofna sveitarfélaga, nr. 4/1995, með síðari breytingum (afnám lágmarksútsvars).

Flm.: Unnur Brá Konráðsdóttir, Ragnheiður Ríkharðsdóttir, Guðlaugur Þór Þórðarson, Pétur H. Blöndal, Vilhjálmur Bjarnason, Vilhjálmur Árnason.

1. gr.

Orðin „og eigi lægra en 12,44%“ í 1. mgr. 23. gr. laganna falla brott.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Með frumvarpinu er lagt til að ákvæði um lágmarksútsvar sveitarfélaga verði afnumið. Sambærilegt frumvarp var lagt fram á 135. þingi (146. mál) og 141. þingi (512. mál) en hlaut ekki afgreiðslu.

Þegar lögum um tekjustofna sveitarfélaga var breytt árið 1993 voru sett inn ný mörk um hámarksútsvar ásamt því að lágmarksútsvar var tekið upp. Ákvæðið um lágmarksútsvar var umdeilt, m.a. vegna þess að það leiddi til verulegrar hækkunar á útsvari sumra sveitarfélaga.

Sveitarfélögin hafa ákveðna tekjustofna, t.d. útsvar, fasteignaskatt og þjónustutekjur. Þau nýta þessa tekjustofna til þess að sinna lögbundnum hlutverkum sínum, svo sem rekstri grunnskóla, félagsþjónustu o.s.frv. Með þessu frumvarpi er ekki verið að leggja til breytingar á lögbundnu hlutverki sveitarfélaga. Vilji sveitarfélög hins vegar lækka útsvar sitt á löggjafinn ekki að standa í vegi fyrir því.

Í 78. gr. stjórnarskrárinnar er sjálfsákvörðunarréttur sveitarfélaga staðfestur og kveðið á um að sveitarfélögin skuli sjálf ráða málefnum sínum eftir því sem lög ákveða. Haldgóð rök og verulegir hagsmunir þurfa því að koma til ef skerða á þennan ákvörðunarrétt. Bein íhlutun um lágmarksútsvar getur tæpast talist uppfylla þau skilyrði.

Óeðlilegt er að bundið sé í lög að innheimta skuli að lágmarki tiltekinn skatt af íbúum, hvort sem þörf sé á honum til að sinna lögbundnu hlutverki eða ekki. Sveitarfélag þarf að rækja lögbundið hlutverk sitt, en óhófleg afskipti löggjafans af því hvernig slíkt er fjármagnað eru óþörf og draga úr valdi og ábyrgð kjörinna fulltrúa þjóðarinnar í sveitarstjórnarmálum til þess að leita sem hagkvæmastra leiða til þess að rækja hlutverk sitt.
40 stunda vinnuvika Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 259

Frumvarp til laga um breytingu á lögum um 40 stunda vinnuviku, nr. 88/1971, með síðari breytingum.

Flm.: Björn Leví Gunnarsson, Helgi Hrafn Gunnarsson, Sigríður Ingibjörg Ingadóttir.

1. gr.

1. mgr. 1. gr. laganna orðast svo:

Lög þessi taka til allra launþega í landinu.

2. gr.

Eftirfarandi breytingar verða á 2. gr. laganna:

a. Í stað tölunnar „40“ í 1. mgr. og tvívegis í 3. mgr. kemur: 35.

b. Í stað tölunnar „8“ í 2. og 4. mgr. kemur: 7.

3. gr.

Í stað tölunnar „40“ í 3. gr. laganna kemur: 35.

4. gr.

Heiti laganna verður: Lög um 35 stunda vinnuviku.

5. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Frumvarpið felur í sér þá breytingu að í hverri viku skulu ekki vera fleiri en 35 dagvinnutímar sem vinna ber á dagvinnutímabili á virkum dögum og að jafnaði skuli unnar 7 klukkustundir í dagvinnu á degi hverjum frá mánudegi til föstudags.

Þrátt fyrir að fjöldi vinnustunda á ári hafi dregist saman á undanförum árum er meðalvinnuvika á Íslandi, það sem af er árinu 2014, 40 stundir. Í skýrslum OECD sem mæla jafnvægi á milli vinnu og frítíma sést að Ísland kemur mjög illa út en þar er landið í 27. sæti af 36 þjóðum. Heildarvinnutími yfir árið er þó rétt undir meðaltali OECD-landa. Ein helsta ástæða þess að Ísland kemur illa út í vinnujafnvægismælingu OECD-landa er að Íslendingar vinna langa vinnudaga en heildarvinnutíminn helst tiltölulega lítill vegna þess að sumarleyfi er í lengra lagi. Heildarvinnutími er samt um þrjú hundruð klukkustundum meiri en hjá Hollendingum sem eru í efsta sæti. Tillagan myndi minnka heildarvinnutíma um u.þ.b. 230 klukkustundir á ári.

Framleiðni á Íslandi er undir meðaltali OECD-landa. Frakkland, sem hefur verið með 35 stunda vinnuviku síðan árið 2000, er með talsvert hærri framleiðni en Ísland og er mun ofar í mælingunni um jafnvægi milli vinnu og frítíma. Danmörk, Spánn, Belgía, Holland og Noregur eru efst á þessum lista, þar er vinnutíminn styttri en á Íslandi en framleiðnin meiri. Í öllum þessum löndum eru greidd hærri laun nema á Spáni. Ekki er því hægt að útskýra meiri framleiðni né hærri laun með löngum vinnudegi. Þvert á móti er margt sem bendir til þess að styttri vinnudagur leiði til meiri framleiðni og meiri lífsgæða.

Frumvarpið felur í sér að almennur vinnutími er styttur um klukkutíma á dag, eða úr átta klukkutímum í sjö. Víðs vegar eru verið að skoða mun róttækari breytingar. Svíþjóð er að gera tilraunir með sex stunda vinnudag og nýlega kynnti Thomas Brorsen Schmidt hugmyndir um fjögurra klukkutíma vinnudag. Að mati frumvarpshöfunda er sjö klukkutíma vinnudagur því hófsöm tillaga.
Vörugjald Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 36

Frumvarp til laga um breytingu á lögum um vörugjald, nr. 97/1987, með síðari breytingum (vörugjald á jarðstrengi).

Flm.: Steingrímur J. Sigfússon, Katrín Jakobsdóttir, Lilja Rafney Magnúsdóttir.

1. gr.

Tollskrárnúmerið 8544.6000 fellur brott úr C-lið viðauka I.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Frumvarp þetta var flutt á 143. löggjafarþingi (506. mál) og afgreitt til 2. umræðu með sameiginlegu nefndaráliti efnahags- og viðskiptanefndar þar sem mælt var með samþykkt frumvarpsins er komið var að þinglokum. Ekki varð hins vegar af afgreiðslu þess í annríki lokadaga þingsins. Frumvarpið er því endurflutt í óbreyttri mynd og er þess vænst að það fái nú farsæla fullnaðarafgreiðslu, enda virðist orðin samstaða um efni þess.

Með lagafrumvarpi þessu er lögð til breyting á lögum um vörugjald, nr. 97/1987, með síðari breytingum, sem felur það í sér að tollskrárnúmerið 8544.6000 fellur brott úr C-lið viðauka I við lögin. Breytingin felur það í sér að 15% vörugjald sem lagt er á vörur í umræddu tollskrárnúmeri fellur niður. Undanfarin þrjú ár hafa tekjur ríkissjóðs af vörugjöldum á tollskrárlið nr. 8544.6000 verið 108.844.044 kr. árið 2011, 126.632.362 kr. árið 2012 og 213. 512.533 kr. árið 2013.

Undir tollskrárnúmerið 8544.6000 falla einangraðir rafmagnsleiðarar fyrir meira en 1000 V spennu. Er hér um jarðstrengi til raforkuflutnings að ræða sem er valkostur á móti loftlínum. Efni í loftlínur til raforkuflutnings ber ekki vörugjald og verður því 15% vörugjaldið sem lagt er á jarðstrengina til þess að bjaga forsendur vals á milli jarðstrengja og loftlína allverulega, en talið er að allt að 5% kostnaðar við lagningu jarðstrengja geti stafað af vörugjaldinu. *

Engin eða að minnsta kosti minni sjónmengun hlýst að jafnaði af jarðstrengjum en loftlínum. Jarðstrengir eru varanlegasta og besta lausnin þar sem leiða þarf rafmagn um erfið veðursvæði og er nú svo komið að almennt fer öll endurnýjun dreifikerfis fram með lagningu jarðstrengja. Þá getur lagning jarðstrengja í stað loftlína í vissum tilvikum verið öryggismál, t.d. í nálægð flugvalla. Síðast en ekki síst er val milli jarðstrengja og loftlína iðulega mikið hitamál frá sjónarhóli umhverfisverndar. Vegast þá á annars vegar sjónarmið um að lágmarka sjónræn áhrif og annars konar umhverfisáhrif og hins vegar að velja ódýrari kostinn. Að mati flutningsmanna er mikilvægt að slíkur samanburður fari fram á hlutlausum grunni hvað skattlagningu snertir. Ljóst er að jarðstrengir geta oft reynst heppilegur kostur við lagningu háspennulína og stuðlað að því að leysa deilur um slík mannvirki og er því með öllu ástæðulaust að heimta hærri gjöld af þeim en af loftlínuefni. Neðanmálsgrein: 1 *„Tillögur fulltrúa Landverndar og fulltrúa landeigenda í nefnd atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra um raflínur í jörð“, 11. febrúar 2013, bls. 8. Fylgigagn með skýrslu nefndar um mótun stefnu um lagningu raflína í jörð. Lögð fyrir Alþingi á 143. löggjafarþingi 2013–2014 (60. mál).
Tekjuskattur Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 306

Frumvarp til laga um breytingu á lögum um tekjuskatt, nr. 90/2003, með síðari breytingum (afnám rúmmálsreglu).

Flm.: Vilhjálmur Bjarnason.

1. gr.

Lokamálsgrein 15. gr. laganna fellur brott.

2. gr.

Eftirfarandi breytingar verða á 17. gr. laganna:

a. Orðin „og aðeins að því marki sem heildarrúmmál íbúðarhúsnæðis seljanda fer ekki fram úr 600 m 3 á söludegi ef um einstakling er að ræða en 1200 m 3 ef hjón, sbr. 62. gr., eiga í hlut“ í 2. málsl. 1. mgr. falla brott.

b. 3.–5. málsl. 1. mgr. falla brott.

c. 5. og 6. mgr. falla brott.

3. gr.

Lög þessi öðlast gildi 1. janúar 2015.

Greinargerð.

Að meginreglu er söluhagnaður af fasteignum skattskyldur á söluári samkvæmt ákvæðum laga um tekjuskatt. Sú undantekning kemur fram í 17. gr. laganna að ef maður hefur átt íbúðarhúsnæði í full tvö ár þá er söluhagnaður af því skattfrjáls. Þetta skattfrelsi takmarkast af því að söluhagnaður af þeim hluta húsnæðisins, sem er umfram 600 rúmmetra hjá einstaklingi eða 1.200 rúmmetra hjá hjónum, er að fullu skattskyldur. Söluhagnaður er mismunur á söluverði og stofnverði að teknu tilliti til fenginna fyrninga og áður fengins söluhagnaðar. Stofnverð er kostnaðarverð eigna.

Framangreind rúmmálsregla á rót sína að rekja til 4. tölul. 3. gr. laga nr. 7/1972. Frumvarp það sem síðar varð að téðum lögum var á sínum tíma lagt fram með það fyrir augum að dreifa skattbyrðinni á réttlátari hátt en tíðkast hafði. Fyrir gildistöku rúmmálsreglunnar miðaðist skattfrelsið aðeins við eignarhaldstíma og jókst eftir því sem hann var lengri þar til fullu skattfrelsi var náð. Má gera ráð fyrir að rúmmálsreglunni hafi einkum verið ætlað að jafna stöðu þeirra eignaminni og þeirra sem meira áttu.

Það er mjög mismunandi hvernig skattlagningu söluhagnaðar íbúðarhúsnæðis eða afnotaréttar er háttað í okkar helstu samanburðarlöndum. Í Danmörku eru mörk skattlagningar miðuð við tiltekið flatarmál. Enga slíka reglu er að finna í norskri löggjöf heldur er aðeins miðað við tíma eignarhalds. Í sumum fylkjum Bandaríkjanna er frítekjumark á söluhagnaði af íbúðarhúsnæði. Enginn skattur er lagður á slíkan söluhagnað í Bretlandi. Má ætla að þessi mismunur á skattlagningu ráðist af aðstæðum á hverjum stað.

Um langa hríð hefur bróðurpartur eignamyndunar landsmanna átt sér stað við kaup og eignarhald á íbúðarhúsnæði. Að starfsævinni lokinni er algengt að menn minnki við sig og innleysi sparifé með sölu húseigna. Því fé sem er innleyst á þennan hátt er oft ætlað að standa undir rekstri heimilis viðkomandi þegar líður á ævikvöldið. Það er því ekki að undra að rúmmálsreglan hefur komið nokkuð illa niður á eldri borgurum sem eru sestir í helgan stein og njóta ekki lengur atvinnutekna.

Með frumvarpinu er lagt til að framangreind rúmmálsregla verði felld brott úr lögum um tekjuskatt. Verði það samþykkt mun skattskylda söluhagnaðar af sölu íbúðarhúsnæðis aðeins ráðast af tíma eignarhalds, hvort það hafi varað í tvö ár eða skemur.
Skipan ferðamála Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 40

Frumvarp til laga um breytingu á lögum um skipan ferðamála, nr. 73/2005, með síðari breytingum.

Flm.: Össur Skarphéðinsson, Katrín Júlíusdóttir, Sigríður Ingibjörg Ingadóttir,

Kristján L. Möller, Valgerður Bjarnadóttir, Helgi Hjörvar.

1. gr.

Á eftir 28. gr. laganna kemur ný grein, svohljóðandi:

Ferðaþjónustureikningar skulu unnir árlega sem hluti þjóðhagsreikninga.

2. gr.

Lög þessi öðlast gildi 1. júní 2015.

Greinargerð.

Í frumvarpi þessu er lagt til að ferðaþjónustureikningar (e. tourism satellite accounts) verði unnir árlega sem hluti þjóðhagsreikninga. Ferðaþjónustureikningar hafa það hlutverk að meta efnahagsleg áhrif ferðaþjónustu á þjóðarbúskapinn. Helstu hagtölur í ferðaþjónustu byggjast á niðurstöðum um útgjöld eða kaup erlendra ferðamanna á Íslandi, útgjöldum Íslendinga á ferð um eigið land og útgjöldum Íslendinga á leið til annarra landa og á ferðalagi erlendis.

Byrjað var að birta ferðaþjónustureikninga í tíð fyrsta flutningsmanns sem iðnaðarráðherra en ferðamálin voru á þeim tíma flutt til iðnaðarráðuneytisins. Þá voru sérstakar fjárveitingar til verksins og Hagstofan annaðist vinnuna og fékk greitt fyrir hana skv. 14. gr. laga um Hagstofu Íslands og opinbera hagskýrslugerð. Lagagreinin heimilar stofnuninni að afla sértekna og taka gjald fyrir sérþjónustu í hagskýrslugerð eða aðra tiltekna þjónustu.

Regluleg birting ferðaþjónustureikninga var langvinnt baráttumál ferðaþjónustunnar. Hún og stjórnvöld í ferðamálum töldu á þeim tíma mikilvægt fyrir greinina jafnt sem landsstjórnina að fá reglulega þá greiningu á umfangi og þróun ferðaþjónustunnar sem reikningarnir spegla. Vinnsla þeirra svaraði því brýnni þörf. Eigi að síður hafa ferðaþjónustureikningar ekki verið unnir hin síðari ár, væntanlega vegna niðurskurðar.

Með hliðsjón af sívaxandi mikilvægi ferðaþjónustu fyrir Íslendinga verður hins vegar að telja að ekki sé síður brýnt en áður að birta slíka reikninga árlega. Í þeim felast mikilvægar hagrænar upplýsingar sem nýtast í stefnumótun hjá bæði stjórnvöldum og greininni sjálfri. Full ástæða er því til að festa þá í sessi.

Hér er lagt til að ákvæði þess efnis verði bætt við lög um skipan ferðamála, enda nátengt efni þeirra. Jafnframt þarf að tryggja fastar fjárveitingar til verksins í fjárlögum og semja við Hagstofuna um vinnslu reikninganna.
Rauði krossinn á Íslandi og merki Rauða krossins, hálfmánans og kristalsins Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 243

Frumvarp til laga um Rauða krossinn á Íslandi og merki Rauða krossins, Rauða hálfmánans og Rauða kristalsins.

(Eftir 2. umræðu, 18. nóvember.)

1. gr.

Rauði krossinn á Íslandi, sem var stofnaður 10. desember 1924, er sjálfstætt og óháð félag sem starfar að mannúðarmálum í samræmi við Genfarsamningana frá 12. ágúst 1949 og viðbótarbókanir við samningana frá 8. júní 1977 og 8. desember 2005. Félagið vinnur samkvæmt grundvallarhugsjónum alþjóðahreyfingar Rauða krossins og Rauða hálfmánans. Rauði krossinn á Íslandi er eina félagið á Íslandi sem getur samkvæmt lögum þessum átt aðild að Alþjóðasambandi landsfélaga Rauða krossins og Rauða hálfmánans. Félagið gegnir stoðhlutverki gagnvart stjórnvöldum í mannúðarmálum. Starfsemi þess nær til alls landsins og byggist aðallega á sjálfboðavinnu.

2. gr.

Öðrum en Rauða krossinum á Íslandi, Alþjóðaráði Rauða krossins og Alþjóðasambandi landsfélaga Rauða krossins og Rauða hálfmánans er óheimilt að nota nafn Rauða krossins og merki hans, sem er rauður kross á hvítum grunni, merki Rauða hálfmánans, sem er rauður hálfmáni á hvítum grunni, eða merki Rauða kristalsins, sem er rauður ferningslaga tígulrammi á hvítum grunni, eða nöfn eða merki sem þeim líkjast til auðkenningar á starfsemi, þjónustu eða vöru eða í öðrum sambærilegum tilgangi.

Rauða krossinum á Íslandi er heimilt að veita öðrum aðilum leyfi til að nota merki félagsins á friðartímum, svo sem með því að auðkenna ökutæki sem notuð eru til sjúkraflutninga og til að merkja hjálparstöðvar sem veita ókeypis hjúkrun sjúku fólki og særðu, þegar notkunin samræmist að öðru leyti Genfarsamningunum frá 12. ágúst 1949, viðbótarbókunum við samningana frá 8. júní 1977 og 8. desember 2005 og öðrum alþjóðlegum reglum sem við eiga og íslenska ríkið hefur skuldbundið sig til að hlíta og halda uppi. Þá er heimilt á grundvelli umferðarlaga að nota rauðan kross á hvítum grunni til að gefa til kynna heilsugæslustöð eða stað þar sem slysahjálp er veitt.

Hver sem án heimildar notar nafn eða merki Rauða krossins, Rauða hálfmánans eða Rauða kristalsins eða nöfn eða merki sem þeim líkjast til auðkenningar á starfsemi, þjónustu eða vöru eða í öðrum sambærilegum tilgangi skal sæta sektum eða fangelsi allt að sex mánuðum, ef brot er ítrekað.

3. gr.

Ráðherra er heimilt í reglugerð að setja nánari ákvæði um framkvæmd laga þessara, að fenginni umsögn Rauða krossins á Íslandi.

4. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.
Þingsköp Alþingis Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 56

Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 55/1991, um þingsköp Alþingis, með síðari breytingum (þingseta ráðherra).

Flm.: Valgerður Bjarnadóttir, Birgitta Jónsdóttir, Guðmundur Steingrímsson,

Helgi Hjörvar, Jón Þór Ólafsson, Óttarr Proppé,

Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, Össur Skarphéðinsson.

1. gr.

Á eftir 2. mgr. 65. gr. laganna kemur ný málsgrein, svohljóðandi:

Þingmaður getur, meðan hann gegnir ráðherraembætti, ákveðið að sitja á Alþingi einungis samkvæmt embættisstöðu sinni sem ráðherra, sbr. 51. gr. stjórnarskrárinnar, og tekur varamaður hans þá sæti á Alþingi. Tilkynnir ráðherra forseta ákvörðun sína með bréfi sem forseti kynnir þinginu. Varaþingmaður, sem tekur sæti á Alþingi samkvæmt þessari málsgrein, nýtur allra sömu réttinda meðan hann situr á Alþingi og þeir alþingismenn sem eiga þar fast sæti. Varaþingmaðurinn hverfur af þingi þegar kjörtímabilið rennur út eða áður, við þingrof eða þegar ráðherranum hefur verið veitt lausn frá embætti.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Frumvarp þetta er nú flutt í sjötta sinn.

Með frumvarpinu er ráðherra sem jafnframt er kjörinn alþingismaður gert kleift, ef hann telur ástæðu til, að ákveða að varamaður hans taki sæti á Alþingi meðan hann gegnir ráðherraembætti. Eftir sem áður mun ráðherra sitja á þingi í krafti embættisstöðu sinnar skv. 51. gr. stjórnarskrárinnar. Nýti hann sér þennan möguleika yrði honum heimilt að taka þátt í umræðum á Alþingi en ætti ekki atkvæðisrétt. Varamaður hans hefði hins vegar öll réttindi alþingismanns og bæri sömu skyldur. Hann væri m.a. kjörgengur í nefndir Alþingis eins og aðalmaður ólíkt varaþingmönnum sem taka sæti í forföllum aðalmanns, sbr. 2. mgr. 17. gr. þingskapa.

Í 2. gr. stjórnarskrárinnar er kveðið á um þrískiptingu valdsins í löggjafarvald, framkvæmdarvald og dómsvald. Skilin á milli löggjafarvaldsins og framkvæmdarvaldsins eru hins vegar óljós þar sem þingmenn sem taka við ráðherraembætti halda áfram þingmennsku og atkvæðisrétti sínum á þingi, jafnvel þótt þeir eigi yfirleitt ekki sæti í þingnefndum.

Það er álit flutningsmanna að skýrari aðskilnaður löggjafarvaldsins og framkvæmdarvaldsins muni styðja við vandaðri vinnubrögð við löggjafarstörfin. Þetta á ekki einungis við um störf framkvæmdarvaldsins sem er ábyrgt fyrir flestum frumvörpum sem lögð eru fram á Alþingi, heldur einnig um störf löggjafans. Frumkvæði þingmanna að lagasetningu yrði líklega meira við skýrari aðgreiningu frá framkvæmdarvaldinu.

Þó að ráðherra ákveði að varamaður taki sæti hans á Alþingi heldur hann sömu kjörum og aðrir ráðherrar, sbr. 5. gr. laga um þingfararkaup alþingismanna og þingfararkostnað, nr. 88/1995. Verði frumvarpið að lögum leiðir ákvörðun ráðherra um að varaþingmaður taki sæti hans á Alþingi því til aukinna útgjalda sem nemur þingfararkaupi og öðrum greiðslum til varaþingmannsins.
Uppbygging innviða vegna atvinnustarfsemi í landi Bakka Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 404

Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 41/2013, um heimild til handa ráðherra,

f.h. ríkissjóðs, til að fjármagna uppbyggingu innviða vegna atvinnustarfsemi í landi Bakka í Norðurþingi.

Frá meiri hluta atvinnuveganefndar (JónG, LRM,

HarB, ÁsF, KLM, PJP, ÞorS, ÞórE).

1. gr.

Í stað ártalsins „2015“ í 3. gr. laganna kemur: 2016.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Með lögum nr. 41/2013 var ráðherra veitt tímabundin heimild, fyrir hönd ríkissjóðs, til að fjármagna og þar með undirrita samninga um þátttöku ríkisins vegna uppbyggingar á nauðsynlegum innviðum til þess að iðnaðarsvæði geti risið í landi Bakka í Norðurþingi. Í því felst stækkun hafnar og vegtenging milli Húsavíkurhafnar og iðnaðarsvæðisins á Bakka. Áætlað er að uppbygging hafnarmannvirkja og vegtengingar taki um tvö og hálft ár til þrjú ár.

PCC BakkiSilicon hf. fyrirhugar að reisa og reka kísilmálmframleiðslu á Bakka. Íslensk stjórnvöld undirrituðu fjárfestingarsamning við félagið 27. september 2013. Samkvæmt lögum nr. 41/2013 er heimild ráðherra bundin þeirri forsendu að vinna hefjist ekki við umræddar framkvæmdir fyrr en tryggt er að fyrirtækið hafi skuldbundið sig til að hefja framkvæmdir við umrætt fjárfestingarverkefni. Að óbreyttu falla heimildarlögin úr gildi 1. janúar 2015 hafi uppbygging vegar og hafnar ekki hafist fyrir þann tíma.

Forsvarsmenn PCC BakkiSilicon hf. hafa upplýst stjórnvöld um að fjármögnun verkefnisins hafi tafist. Vonir standa til að félagið nái að ljúka við fjármögnun, aflétta fyrirvörum og hefja framvæmdir á næstu mánuðum. Gangi það eftir er brýnt að íslensk stjórnvöld geti hafið framkvæmdir við höfnina og vegtengingu milli hafnarinnar og iðnaðarsvæðisins á Bakka. Í ljósi framangreinds er mikilvægt að gildistími heimildarlaganna verði lengdur um eitt ár, eða til 1. janúar 2016.

Þær ráðstafanir sem gildandi lög taka til hlutu staðfestingu Eftirlitsstofnunar EFTA (ESA) hinn 26. febrúar 2014. Íslensk stjórnvöld hafa borið þá breytingu á lögunum sem hér um ræðir undir ESA sem telur breytinguna ekki kalla á sérstakt samþykki sitt.