Aðskilnaður dómsvalds og umboðsvalds í héraði Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 61

62. Frumvarp til laga um breyting á ýmsum lögum vegna aðskilnaðar dómsvalds og umboðsvalds í héraði.

(Lagt fyrir Alþingi á 115. löggjafarþingi 1991.)

1. gr.

Í 4. gr. tilskipunar um ráðstafanir til viðurhalds á eignum kirkna og prestakalla á Íslandi, og því, sem þeim fylgir, 24. júlí 1789, falla niður orðin „er hann hefur stefnt löglega til þess, láta sýslumann kveðja til“, en í stað þeirra kemur: fá dómkvadda.

2. gr.

Á lögum um stofnun veðdeildar í Landsbankanum í Reykjavík, nr. 1 12. janúar 1900, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 3. málslið 8. gr. falla brott orðin „bæjarfógetar og“.

2.

Í sama ákvæði fellur brott orðið „landshöfðingi“, en í stað þess kemur: dómsmálaráðherra.

3. gr.

Á lögum um verzlanaskrár, firmu og prókúruumboð, nr. 42 13. nóvember 1903, verða svo felldar breytingar:

1.

Í 1. gr. fellur niður orðið „lögreglustjórar“, en í stað þess kemur: sýslumenn.

2.

Í 2. mgr. 3. gr. fellur niður orðið „landshöfðingja“, en í stað þess kemur: viðskiptaráðherra.

3.

Í 5. gr. fellur niður orðið „Landshöfðingja“, en í stað þess kemur: Viðskiptaráðherra.

4. gr.

Á lögum um mannskaðaskýrslur og rannsókn á fundnum líkum, nr. 42 10. nóvember 1913, verða svofelldar breytingar:

1.

2. gr. fellur niður.

2.

Í 3. mgr. 4. gr. falla niður orðin „sjódómur rannsakar málið“, en í stað þeirra kemur: sjópróf fer fram.

3.

2. mgr. 10. gr. fellur niður.

4.

13. gr. fellur niður.

5. gr.

Á lögum um útmælingar lóða í kaupstöðum, löggiltum kauptúnum o.fl., nr. 75 14. nóvem ber 1917, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 2. málslið 1. mgr. 2. gr. falla niður orðin „beiða lögreglustjóra hennar skriflega“, en í stað þeirra kemur: leita eignarnámsmats eftir almennum reglum um framkvæmd eignar náms.

2.

3., 4. og 5. málsliður 1. mgr. 2. gr. falla niður.

3.

3. málsliður 1. mgr. 4. gr. fellur niður.

4.

5. gr. fellur niður.

6. gr.

Á lögum um landamerki o.fl., nr. 41 28. nóvember 1919, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 3. málslið 3. mgr. 1. gr. fellur niður „(bæjarfógeti)“.

2.

Í 1. málslið 5. gr. fellur niður orðið „valdsmaður“, en í stað þess kemur: sýslumaður.

3.

Í 1. málslið 1. mgr. 6. gr. fellur niður orðið „valdsmenn“, en í stað þess kemur: sýslumenn.

4.

Í 2. málslið 1. mgr. 6. gr. fellur niður orðið „valdsmaður“, en í stað þess kemur: sýslumaður.

5.

2. mgr. 6. gr. verður svohljóðandi:

Sýslumenn og hreppstjórar skulu gefa því gætur að ákvæðum þessara laga um merkjagerð, merkjaskrár og viðhald merkja sé fylgt. Verði hreppstjóri var við misbrest í þeim efnum skal hann tilkynna það sýslumanni.

6.

Við 6. gr. bætist ný málsgrein, 3. mgr., svohljóðandi:

Nú berst sýslumanni tilkynning skv. 2. mgr., og skal hann þá kveðja þann eða þá sem eiga hlut að máli á sinn fund og beina því til þeirra að ráða bót á. Komi í ljós að ágrein ingur sé um landamerki skal sýslumaður leita sátta um hann. Ef þau lönd, sem óvissa um landamerki varðar, standa á mörkum umdæma sýslumanna eða mörkin liggja um fleira en eitt umdæmi ákveður dómsmálaráðherra hvor eða hver þeirra gegni þessu starfi.

7.

II. kafli fellur niður.

7. gr.

Á lögum um verzlunarskýrslur, nr. 12 19. júní 1922, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 1. mgr. 1. gr. fellur niður orðið „lögreglustjórum“, en í stað þess kemur: tollstjórum.

2.

Í 3. mgr. 1. gr. fellur niður orðið „lögreglustjóri“, en í stað þess kemur: tollstjóri.

3.

Í 1. málslið 2. gr. fellur niður orðið „lögreglustjóra“, en í stað þess kemur: tollstjóra.

4.

Í 1. málslið 1. mgr. 4. gr. fellur tvívegis niður orðið „lögreglustjóra“, en í báðum tilvikum kemur í stað þess: tollstjóra.

5.

Í 1. málslið 2. mgr. 4. gr. fellur tvívegis niður orðið „lögreglustjóra“, en í báðum tilvikum kemur í stað þess: tollstjóra.

6.

Í 2. málslið 2. mgr. 4. gr. fellur niður orðið „lögreglustjóri“, en í stað þess kemur: tollstjóri.

7.

Í 1. málslið 3. mgr. 4. gr. fellur niður orðið „lögreglustjóra“, en í stað þess kemur: tollstjóra.

8.

Í 2. málslið 8. gr. fellur niður orðið „lögreglustjóri“, en í stað þess kemur: tollstjóri.

8. gr.

Á lögum um rétt til fiskiveiða í landhelgi, nr. 33 19. júní 1922, verða svofelldar breyting ar:

1.

Í 1. mgr. 4. gr. falla niður orðin „gefa viðkomandi lögreglustjóra eða hreppstjóra eða umboðsmanni þeirra það til vitundar, en valdsmaður“, en í stað þeirra kemur: tilkynna það viðkomandi tollstjóra eða umboðsmanni hans, en hann.

2.

Í 1. málslið 2. mgr. 4. gr. falla niður orðin „lögreglustjóra eða hreppstjóra“, en í stað þeirra kemur: tollstjóra eða umboðsmanni hans.

3.

Í 1. málslið 10. gr. fellur niður orðið „lögreglustjóra“, en í stað þess kemur: tollstjóra.

9. gr.

Á vatnalögum, nr. 15 20. júní 1923, verða svofelldar breytingar:

1.

3. mgr. 139. gr. fellur niður.

2.

Í 1. mgr. 152. gr. falla niður orðin „og bæjarfógetar“.

10. gr.

Á lögum um réttindi og skyldur hjóna, nr. 20 20. júní 1923, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 3. mgr. 8. gr. fellur brott orðið „fógetagerð“, en í stað þess kemur: aðfarargerð.

2.

Í 1. mgr. 9. gr. fellur niður þrívegis orðið „valdsmaður“, en í stað þess kemur í öllum tilvikum orðið: sýslumaður.

3.

Í 1. málslið 1. mgr. 13. gr. fellur niður orðið „valdsmaður“, en í stað þess kemur: sýslumaður.

4.

Í 2. mgr. 13. gr. fellur niður orðið „valdsmanns“, en í stað þess kemur: sýslumanns.

5.

Í 3. málslið 14. gr. fellur niður orðið „valdsmanns“, en í stað þess kemur: sýslumanns.

6.

Í 4. málslið 1. mgr. 20. gr. fellur niður orðið „valdsmaður“, en í stað þess kemur: sýslumaður.

7.

Í 22. gr. fellur niður orðið „valdsmaður“, en í stað þess kemur: sýslumaður.

8.

Í upphafi 1. mgr. 78. gr. og síðan aftur í upphafi 2. málsliðar 1. tölul. sömu málsgreinar fellur niður orðið „Valdsmaður“, en í báðum tilvikum kemur þess í stað orðið: Sýslu maður.

9.

Í 2. málslið 82. gr. falla niður orðin „kemur þá bæjarþing Reykjavíkur í þess stað“, en í stað þeirra kemur: má þá skrásetja kaupmálann í Reykjavík.

10.

Í 2. málslið 1. mgr. 83. gr. fellur niður orðið „Valdsmanni“, en í stað þess kemur: Sýslumanni.

11. gr.

Á lögum um mælitæki og vogaráhöld, nr. 13 4. júní 1924, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 1. málslið 2. mgr. 5. gr. falla niður orðin „í kaupstöðum og hreppstjórar í kauptúnum og sveitum“.

2.

2. málsliður 2. mgr. 5. gr. fellur niður.

3.

Í upphafi 3. mgr. 5. gr. falla niður orðin „Atvinnu- og samgöngumálaráðuneytið“, en í stað þeirra koma: Viðskiptaráðuneytið.

4.

1. mgr. 8. gr. fellur niður.

12. gr.

2. mgr. 19. gr. laga um skipströnd og vogrek, nr. 42 15. júní 1926, fellur niður.

13. gr.

2. málsliður 5. gr. laga um almannafrið á helgidögum þjóðkirkjunnar, nr. 45 15. júní 1926, fellur niður.

14. gr.

Á lögum um varnir gegn því, að gin- og klaufaveiki og aðrir alidýrasjúkdómar berist til landsins, nr. 11 23. apríl 1928, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 1. mgr. 4. gr. fellur niður orðið „lögreglustjóra“, en í stað þess kemur: tollstjóra.

2.

Í 1. málslið 5. gr. fellur niður orðið „lögreglustjóra“, en í stað þess kemur: tollstjóra.

3.

Í 1. málslið 1. mgr. 6. gr. fellur tvívegis brott orðið „lögreglustjóra“, en í báðum tilvikum kemur í stað þess: tollstjóra.

15. gr.

29. gr. hjúalaga, nr. 22 7. maí 1928, fellur niður.

16. gr.

Á lögum um greiðslu kostnaðar af Skeiðaáveitunni o.fl., nr. 43 19. maí 1930, verða svo felldar breytingar:

1.

Í 1. málslið 4. mgr. 5. gr. falla niður orðin „á manntalsþingum“.

2.

Í 4. mgr. 6. gr. fellur niður orðið „árlega“.

17. gr.

Í 2. mgr. 11. gr. laga um tilbúning og verzlun með smjörlíki o.fl., nr. 32 19. júní 1933, falla niður orðin „Lögreglustjórar og tollstjórinn í Reykjavík“, en í stað þeirra kemur: Tollstjórar.

18. gr.

Á víxillögum, nr. 93 19. júní 1933, verða svofelldar breytingar:

1.

Á eftir orðinu „lögsókn“ í 17. gr. bætast við orðin: eða fjárnám.

2.

Á eftir orðunum „án gagnsóknar“ í 1. málslið 1. mgr. 71. gr. bætast við orðin: beiðni um aðför fyrir víxli berst sýslumanni eða héraðsdómara.

19. gr.

Á lögum um tékka, nr. 94 19. júní 1933, verða svofelldar breytingar:

1.

Á eftir orðinu „lögsókn“ í 22. gr. bætast við orðin: eða fjárnám.

2.

Á eftir orðunum „án gagnsóknar“ í 1. málslið 1. mgr. 53. gr. bætast við orðin: beiðni um aðför fyrir tékka berst sýslumanni eða héraðsdómara.

20. gr.

Á lögum um bráðabirgðaútflutningsskýrslur, nr. 53 28. janúar 1935, verða svofelldar breytingar:

1.

Í lokamálsgrein 3. gr. fellur niður orðið „lögreglustjóri“, en í stað þess kemur: tollstjóri.

2.

Í 2. mgr. 8. gr. falla brott orðin „20–100 á dag, og getur lögreglustjóri tiltekið sektina í bréfi til hlutaðeiganda“, en í stað þeirra kemur: sem Fiskifélagið ákveður, og má full nægja kröfu um þær með fjárnámi.

21. gr.

Í 1. málslið 4. gr. laga um að heimila í viðeigandi tilfellum aðgerðir á fólki, er koma í veg fyrir, að það auki kyn sitt, nr. 16 13. janúar 1938, fellur niður orðið „héraðsdómara“, en í stað þess kemur: sýslumanni.

22. gr.

Á lögum um löggilta niðurjöfnunarmenn sjótjóns, nr. 74 11. júní 1938, verða svofelldar breytingar:

1.

Í upphafi 1. gr. fellur niður orðið „Atvinnumálaráðuneytinu“, en í stað þess kemur: Dómsmálaráðherra.

2.

Í 1. mgr. 4. gr. falla niður orðin „þeirra“ og „er getur í 8. kap. siglingalaganna“.

3.

Í upphafi 6. gr. fellur niður orðið „Atvinnumálaráðuneytið“, en í stað þess kemur: Dómsmálaráðherra.

23. gr.

Á almennum hegningarlögum, nr. 19 12. febrúar 1940, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 3. mgr. 54. gr. fellur niður orðið „valdsmaður“, en í stað þess kemur: lögreglustjóri.

2.

Í 3. málslið 2. mgr. 83. gr. b. falla niður orðin „XXI. kafla laga nr. 74/1974“, en í stað þeirra kemur: laga um meðferð opinberra mála.

24. gr.

Á lögum um hlutarútgerðarfélög, nr. 45 12. febrúar 1940, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 2. málslið 1. mgr. 12. gr. fellur niður orðið „lögreglustjóri“, en í stað þess kemur: sýslumaður.

2.

Í 3. málslið 2. mgr. 12. gr. fellur niður orðið „lögreglustjóra“, en í stað þess kemur: sýslumanni.

3.

Í 1. málslið 3. mgr. 12. gr. fellur niður orðið „lögreglustjóri“, en í stað þess kemur: sýslumaður.

4.

Í 2. málslið 3. mgr. 12. gr. fellur niður orðið „atvinnumálaráðherra“, en í stað þess kemur: viðskiptaráðherra.

5.

Í 4. mgr. 12. gr. fellur niður orðið „lögreglustjóri“, en í stað þess kemur: sýslumaður.

6.

Í 5. málslið 1. mgr. 13. gr. fellur niður orðið „lögreglustjóra“, en í stað þess kemur: sýslumanni.

7.

14. gr. verður svohljóðandi:

Fjármálaráðherra ákveður gjöld vegna skrásetningar í reglugerð.

25. gr.

Í 1. málslið 1. mgr. 6. gr. landskiptalaga, nr. 46 27. júní 1941, fellur brott orðið „dóm kveðja“, en í stað þess kemur: kveðja.

26. gr.

Í 3. gr. laga um ábyrgð ríkissjóðs á tjóni, sem hlýzt af veru herliðs Bandaríkja Norður-Am eríku hér á landi, nr. 99 16. desember 1943, fellur niður orðið „bæjarþingi“, en í stað þess kemur: héraðsdómi.

27. gr.

Á lögum um hvalveiðar, nr. 26 3. maí 1949, verða svofelldar breytingar:

1.

Í upphafi 1. málsliðar 4. mgr. 10. gr. falla niður orðin „Lagt skal löghald á“, en í stað þeirra kemur: Kyrrsetja skal.

2.

Í 2. málslið 4. mgr. 10. gr. falla niður orðin „að mati dómara“.

28. gr.

2. mgr. 2. gr. laga um hundahald og varnir gegn sullaveiki, nr. 7 3. febrúar 1953, verður svohljóðandi:

Sveitarstjórnir skulu láta gera skrá yfir þá hunda sem eru í sveitarfélaginu.

29. gr.

Á lögum um bæjarnöfn o.fl., nr. 35 18. febrúar 1953, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 4. málslið 6. gr. fellur niður orðið „Þinglýsingarvaldsmanni“, en í stað þess kemur: Þinglýsingarstjóra.

2.

Í 5. málslið 8. gr. fellur niður orðið „þinglýsingardómara“, en í stað þess kemur: þinglýsingarstjóra.

3.

2. málsliður 1. mgr. 10. gr. fellur niður.

30. gr.

Á sóttvarnarlögum, nr. 34 12. apríl 1954, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 2. mgr. 3. gr. falla brott orðin „öðrum en Reykjavík bæjarfógeta“, en í stað þeirra kemur: og bæjum öðrum en Reykjavík tollstjóra. Síðar í sama ákvæði falla brott orðin „lög reglustjóra (hreppstjóra)“, en í stað þeirra kemur: tollstjóra.

2.

3. mgr. 3. gr. verður svohljóðandi:

Tollstjórar eru hver í sínu umdæmi formenn sóttvarnarnefnda.

31. gr.

Á lögum um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, nr. 38 14. apríl 1954, verða svofelld ar breytingar:

1.

5. mgr. 13. gr. verður svohljóðandi:

Um dómara gilda sérákvæði laga.

2.

Á undan orðinu „tollstjóri“ í 3. tölul. 2. mgr. 29. gr. bætist við: sýslumenn.

32. gr.

Í 6. mgr. 17. gr. laga um skógrækt, nr. 3 6. mars 1955, falla niður orðin „eða bæjarfógeti“.

33. gr.

Í 2. mgr. 25. gr. laga um laun starfsmanna ríkisins, nr. 92 24. desember 1955, falla niður orðin „(þ.e. sýslumenn, bæjarfógetar, lögreglustjórar og yfirsakadómarinn, yfirborgardómar inn, yfirborgarfógetinn og tollstjórinn í Reykjavík)“.

34. gr.

Á lögum um prentrétt, nr. 57 10. apríl 1956, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 1. málslið 26. gr. falla brott orðin „Saksóknari ríkisins“, en í stað þeirra kemur: Ríkissaksóknari.

2.

Í 1. málslið 29. gr. falla brott orðin „samkv. VI. kafla laga nr. 27/1951“, en í stað þeirra kemur: eftir reglum laga um meðferð opinberra mála. Síðar í sama ákvæði fellur einnig brott orðið „lögreglustjóra“, en í stað þess kemur: ríkissaksóknara.

35. gr.

Í 1. málslið 2. mgr. 1. gr. laga um heimild handa ríkisstjórninni til að selja Kópavogskaup stað land jarðanna Kópavogs og Digraness og um eignarnámsheimild á erfðafesturéttindum, nr. 32 22. maí 1957, falla niður orðin „bæjarfógeti Kópavogskaupstaðar“, en í stað þeirra kemur: sýslumaðurinn í Kópavogi.

36. gr.

Í 1. málslið 1. mgr. 3. gr. laga um eyðingu refa og minka, nr. 52 5. júní 1957, falla brott orðin „og bæjarfógetar“.

37. gr.

Í 4. mgr. 2. gr. farsóttalaga, nr. 10 19. mars 1958, falla niður orðin „sýslumönnum, bæjar fógetum (lögreglustjórum)“, en í stað þeirra kemur: lögreglustjórum.

38. gr.

Í 1. málslið 2. mgr. 1. gr. laga um heimild handa ríkisstjórninni til að selja Vestmannaeyja kaupstað land allt í Vestmannaeyjum, sem nú er í eigu ríkisins, og um eignarnámsheimild á lóðar- og erfðafesturéttindum, nr. 22 10. maí 1960, fellur niður orðið „bæjarfógetinn“, en í stað þess kemur: sýslumaðurinn.

39. gr.

Á lögum um þjóðskrá og almannaskráningu, nr. 54 27. apríl 1962, verða svofelldar breyt ingar:

1.

4. tölul. 1. mgr. 4. gr. verður svohljóðandi: Skýrslur sýslumanna til Hagstofunnar um hjónavígslur, leyfi til skilnaðar að borði og sæng og leyfi til lögskilnaðar.

2.

Í 5. tölul. 1. mgr. 4. gr. falla brott orðin „leyfi til lögskilnaðar“.

3.

Í 1. málslið 1. mgr. 6. gr. falla brott orðin „allt að 1000 kr. á dag“.

4.

Við 1. mgr. 6. gr. bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Kröfu um dagsektir má fullnægja með fjárnámi.

5.

3. mgr. 6. gr. fellur brott.

40. gr.

Á lögum um landsdóm, nr. 3 19. febrúar 1963, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 1. málslið a-liðar 1. mgr. 2. gr. falla niður orðin „hæstaréttardómarar, fimm að tölu, yfirsakadómarinn“, en í stað þeirra kemur: þeir fimm dómarar við Hæstarétt sem hafa átt þar lengst sæti, dómstjórinn“.

2.

3. málsliður a-liðar 1. mgr. 2. gr. verður svohljóðandi: Varamaður dómstjórans í Reykjavík er sá héraðsdómari í Reykjavík sem hefur lengst gegnt því embætti.

3.

45. gr. verður svohljóðandi:

Um fullnustu dóms fer eftir almennum reglum.

41. gr.

Í 3. tölul. 1. mgr. 11. gr. laga um meðferð ölvaðra manna og drykkjusjúkra, nr. 39 19. maí 1964, fellur niður orðið „sakadómi“, en í stað þess kemur: dómi.

42. gr.

Í 3. málslið 1. mgr. 6. gr. girðingarlaga, nr. 10 25. mars 1965, falla niður orðin „lögsagnar umdæma, tilnefna hlutaðeigandi lögreglustjórar eða sýslumenn“, en í stað þeirra kemur: stjórnsýsluumdæma, tilnefna hlutaðeigandi sýslumenn.

43. gr.

Í 2. málslið 6. gr. laga um hreppstjóra, nr. 32 26. apríl 1965, fellur niður orðið „fógetagerð ir“.

44. gr.

Á lögum um eignarrétt og afnotarétt fasteigna, nr. 19 6. apríl 1966, verða svofelldar breyt ingar:

1.

Í 1. málslið 9. gr. falla niður orðin „þinghá eignarinnar“, en í stað þeirra kemur: því umdæmi þar sem réttindum yfir eigninni er þinglýst.

2.

Í 1. málslið 9. gr. fellur niður orðið „dómara“, en í stað þess kemur: sýslumanni.

3.

Í 2. málslið 9. gr. fellur niður orðið „dómarinn“, en í stað þess kemur: sýslumaður.

45. gr.

Á lögum um skrásetningu réttinda í loftförum, nr. 21 16. apríl 1966, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 2. málslið 1. mgr. 1. gr. fellur niður orðið „borgarfógetaembættið“, en í stað þess kemur: embætti sýslumannsins.

2.

Í 2. mgr. 9. gr. fellur niður orðið „dómari“, en í stað þess kemur: sýslumaður.

3.

14. gr. verður svohljóðandi:

Um heimild til að kæra ákvörðun sýslumanns um skrásetningu til dómsmálaráðherra og til málshöfðunar um hana fer eftir reglum þinglýsingalaga.

4.

Í 15. gr. fellur niður orðið „borgarfógeta“, en í stað þess kemur: sýslumanns.

5.

Í 1. málslið 18. gr. fellur niður orðið „Borgarfógeti“, en í stað þess kemur: Sýslumaður. Í 2. málslið sama ákvæðis fellur niður orðið „borgarfógeti“, en í stað þess kemur: sýslu maður.

6.

37. gr. fellur niður.

46. gr.

Á lögum um fuglaveiðar og fuglafriðun, nr. 33 26. apríl 1966, verða svofelldar breytingar:

1.

2. mgr. 9. gr. verður svohljóðandi:

Sýslumenn skulu hver í sínu umdæmi halda skrá um æðarvörp sem hafa verið friðlýst. Fyrir 15. apríl ár hvert skal sýslumaður fá birta auglýsingu í Lögbirtingablaði um heiti þeirra landareigna í umdæmi sínu þar sem æðarvarp hefur verið friðlýst. Umráðamaður varplands ber ekki kostnað af þeirri auglýsingu.

2.

3. mgr. 9. gr. verður svohljóðandi:

Nú vill maður koma á fót æðarvarpi á landareign eða ábúðarjörð sinni eða fá friðlýst æðarvarp sem er þegar fyrir hendi, og skal hann þá senda sýslumanni skriflega yfirlýs ingu um það, þar sem greinir frá legu varplandsins, afstöðu þess og ummerkjum. Yfirlýs ingu þessari skal fylgja vottorð tveggja áreiðanlegra manna, sem eru kunnugir staðhátt um, um að hún sé rétt og jafnframt að þeir telji landið vænlegt til æðarvarps sé verið að koma því á fót. Sýslumaður tekur þá varplandið á skrá skv. 2. mgr.

47. gr.

Í 2. málslið 1. mgr. 28. gr. laga um ríkisbókhald, gerð ríkisreiknings og fjárlaga, nr. 52 13. maí 1966, fellur niður orðið „bæjarfógeta“.

48. gr.

Á lögum um vernd barna og ungmenna, nr. 53 13. maí 1966, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 1. málslið 2. mgr. 13. gr. falla niður orðin „(í Reykjavík borgardómari)“.

2.

Í 1. málslið 27. gr. fellur brott orðið „valdsmanni“, en í stað þess kemur: lögreglustjóra.

3.

Í 4. mgr. 28. gr. falla niður orðin „samkv. 24. gr. laga nr. 82 21. ágúst 1961“, en í stað þeirra kemur: eftir lögum um meðferð opinberra mála.

4.

Í 1. málslið 2. mgr. 49. gr. fellur niður orðið „valdsmanns“, en í stað þess kemur: lögreglustjóra.

5.

Í 1. málslið 3. mgr. 53. gr. fellur niður orðið „fógeta“, en í stað þess kemur: sýslumann.

49. gr.

Í 1. málslið 2. mgr. 1. gr. laga um heimild handa ríkisstjórninni til að selja Kópavogskaup stað nýbýlalönd og hluta jarðarinnar Kópavogs og um eignarnámsheimild á ábúðarréttindum, nr. 36 29. apríl 1967, falla brott orðin „bæjarfógeti Kópavogskaupstaðar“, en í stað þeirra kemur: sýslumaðurinn í Kópavogi.

50. gr.

Á lögum um verzlunaratvinnu, nr. 41 2. maí 1968, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 2. málslið 2. mgr. 9. gr. fellur niður orðið „Lögreglustjóra“, en í stað þess kemur: Sýslumanni.

2.

Í 1. málslið 1. mgr. 10. gr. falla niður orðin „Borgarfógeti í Reykjavík eða lögreglustjóri“, en í stað þeirra kemur: Sýslumaður.

3.

Í 2. málslið 1. mgr. 10. gr. fellur niður orðið „lögreglustjóri“, en í stað þess kemur: sýslumaður.

4.

2. mgr. 10. gr. fellur niður.

5.

Í 1. málslið 3. mgr. 10. gr. fellur niður orðið „Lögreglustjóri“, en í stað þess kemur: Sýslumaður.

51. gr.

Í 4. mgr. 37. gr. laga um vörumerki, nr. 47 2. maí 1968, falla niður orðin „Sjó- og verzlun ardómi“, en í stað þeirra kemur: héraðsdómi.

52. gr.

Á lögum um fyrirtækjaskrá, nr. 62 28. maí 1969, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 1. málslið 1. mgr. 14. gr. falla brott orðin „allt að 5000 kr. á dag“.

2.

Við 1. mgr. 14. gr. bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Kröfu um dagsektir má fullnægja með fjárnámi.

3.

3. mgr. 14. gr. fellur niður.

53. gr.

Í 25. gr. áfengislaga, nr. 82 2. júlí 1969, fellur niður orðið „dómara“, en í stað þess kemur: lögreglu.

54. gr.

Í 3. málslið 1. gr. laga um gæðamat á æðardúni, nr. 39 11. maí 1970, falla niður orðin „sýslumaður (lögreglustjóri)“, en í stað þeirra kemur: lögreglustjóri.

55. gr.

Á lögum um skemmtanaskatt, nr. 58 12. maí 1970, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 2. málslið a-liðar undir fyrirsögninni „3. flokkur“ í 2. gr. fellur brott orðið „lögreglustjóra“, en í stað þess kemur: tollstjóra.

2.

1. málsliður 5. gr. verður svohljóðandi: Tollstjóri innheimtir skemmtanaskattinn.

56. gr.

Í 4. málslið 2. mgr. 85. gr. laga um lax- og silungsveiði, nr. 76 25. júní 1970, falla niður orðin „á manntalsþingi“.

57. gr.

Á lögum um Innheimtustofnun sveitarfélaga, nr. 54 6. apríl 1971, verða svofelldar breyt ingar:

1.

2. og 3. málsliður 2. tölul. 4. mgr. 5. gr. falla niður.

2.

4. tölul. 4. mgr. 5. gr. fellur niður.

3.

Í 1. málslið 5. mgr. 5. gr. falla niður orðin „vinnur af sér meðlag eða barnalífeyri“.

4.

2. málsliður 7. gr. fellur niður.

58. gr.

Í niðurlagi 1. mgr. 28. gr. laga um almannatryggingar, nr. 67 20. apríl 1971, falla niður orðin „fyrir rétti“.

59. gr.

Í 1. málslið 5. gr. laga um heimild sveitarfélaga til stofnunar og starfrækslu atvinnu- og þjónustufyrirtækja með takmarkaðri ábyrgð, nr. 24 20. maí 1972, fellur niður orðið „Lög reglustjóri“, en í stað þess kemur: Sýslumaður.

60. gr.

Í 3. mgr. 2. gr. laga um sameiningu Borgarfjarðarhrepps og Loðmundarfjarðarhrepps í Norður-Múlasýslu í einn hrepp, nr. 40 24. maí 1972, falla niður orðin „Norður-Múlasýslu“.

61. gr.

Á lögum um lögreglumenn, nr. 56 29. maí 1972, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 1. gr. falla niður orðin „V. kafla laga um meðferð opinberra mála, nr. 82/1961“, en í stað þeirra kemur: lögum um meðferð opinberra mála.

2.

2. mgr. 2. gr. verður svohljóðandi:

Í Reykjavík er sérstakur lögreglustjóri. Utan Reykjavíkur eru sýslumenn lögreglu stjórar hver í sínu umdæmi.

62. gr.

Á lögum um stofnun og slit hjúskapar, nr. 60 29. maí 1972, verða svofelldar breytingar:

1.

18. gr. verður svohljóðandi:

Borgaralegar hjónavígslur framkvæma sýslumenn og löglærðir fulltrúar þeirra.

2.

43. gr. verður svohljóðandi:

Leyfi til skilnaðar að borði og sæng og lögskilnaðar veita sýslumenn, en skjóta má ákvörðun sýslumanns í þeim efnum til dómsmálaráðuneytisins innan mánaðar frá því aðila varð hún kunn. Fyrir dómstólum má leita skilnaðar að borði og sæng skv. 32. gr. og lögskilnaðar eftir öðrum ákvæðum en 34. gr. og er undanfarandi synjun stjórnvalds um leyfi til skilnaðar að borði og sæng eða lögskilnaðar því ekki til fyrirstöðu.

3.

Í 2. mgr. 81. gr. falla niður orðin „sbr. 39. gr. laga nr. 20/1923“.

63. gr.

Í 2. málslið 13. gr. laga um framkvæmd eignarnáms, nr. 11 6. apríl 1973, falla niður orðin „aðstoðar fógeta“, en í stað þeirra kemur: aðfarargerðar án undangengins dóms eða sáttar.

64. gr.

Í 3. málslið 2. mgr. 2. gr. laga um jöfnun flutningskostnaðar af sementi, nr. 62 30. apríl 1973, falla niður orðin „tollstjórinn í Reykjavík og bæjarfógetar annars staðar á landinu“, en í stað þeirra kemur: tollstjórar.

65. gr.

3. gr. laga um kaupstaðarréttindi til handa Bolungarvíkurkauptúni, nr. 17 10. apríl 1974, fellur niður.

66. gr.

Í 2. málslið 4. gr. laga um Hitaveitu Suðurnesja, nr. 100 31. desember 1974, falla brott orð in „sýslumaðurinn í Gullbringusýslu dómkveður“, en í stað þeirra kemur: sýslumaður skipar.

67. gr.

Í 2. málslið 2. mgr. 1. gr. laga um iðnaðarmálagjald, nr. 48 27. maí 1975, falla niður orðin „sbr. lög nr. 29 16. desember 1885“.

68. gr.

Á lögum um aukatekjur ríkissjóðs, nr. 79 23. desember 1975, verða svofelldar breytingar:

1.

Á eftir orðinu „barnsfaðernismálum“ í 1. málslið 2. mgr. 1. gr. bætist við: lögræðissviptingarmálum.

2.

Í 21. gr. falla brott orðin „og bæjarfógetar“.

69. gr.

Í 1. málslið 2. mgr. 29. gr. jarðalaga, nr. 65 31. maí 1976, fellur niður orðið „bæjarfóget um“.

70. gr.

Á lögum um rannsóknarlögreglu ríkisins, nr. 108 28. desember 1976, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 1. mgr. 3. gr. falla niður orðin „Reykjavík, Kópavogi, Seltjarnarneskaupstað, Garðakaupstað, Hafnarfirði og Kjósarsýslu“, en í stað þeirra kemur: stjórnsýsluumdæmum Reykjavíkur, Kópavogs og Hafnarfjarðar.

2.

Í 2. mgr. 3. gr. falla niður orðin „Keflavík, Grindavík, Njarðvíkum, Gullbringusýslu og á Keflavíkurflugvelli“, en í stað þeirra kemur: stjórnsýsluumdæmum Keflavíkur og Keflavíkurflugvallar.

3.

Í 1. málslið 4. gr. falla niður orðin „og sakadómurum“.

4.

Í 2. mgr. 5. gr. falla niður orðin „sem tekin eru samkvæmt fyrrnefndu lagaákvæði“.

71. gr.

14. gr. laga um skylduskil til safna, nr. 43 16. maí 1977, verður svohljóðandi:

Nú gerir skilaskyldur aðili ekki fullnaðarskil í tæka tíð, og getur þá Landsbókasafn Íslands lagt á hann dagsektir. Kröfu um dagsektir má fullnægja með fjárnámi.

72. gr.

Á lögum um hlutafélög, nr. 32 12. maí 1978, verða svofelldar breytingar:

1.

Í niðurlagi 2. mgr. 14. gr. falla niður orðin „beinni fógetagerð“, en í stað þeirra kemur: aðfarargerð án undangengins dóms eða sáttar.

2.

Í 1. málslið 3. mgr. 145. gr. fellur niður orðið „lögreglustjóra“, en í stað þess kemur: sýslumanns.

3.

Í 2. málslið 3. mgr. 145. gr. fellur niður orðið „lögreglustjóra“, en í stað þess kemur: sýslumanni.

73. gr.

Á lögum um húsaleigusamninga, nr. 44 1. júní 1979, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 1. mgr. 18. gr. falla niður orðin „Hafi fógetaúrskurður gengið um útburð leigutaka er fógeta þó heimilt að ákveða“, en í stað þeirra kemur: Gangi úrskurður um heimild til út burðar á leigutaka getur héraðsdómari eftir kröfu ákveðið.

2.

23. gr. fellur niður.

74. gr.

Á barnalögum, nr. 9 15. apríl 1981, verða svofelldar breytingar:

1.

Við 1. gr. bætist ný málsgrein, 4. mgr., svohljóðandi: Með hugtakinu valdsmaður er í lögum þessum átt við sýslumenn.

2.

Í 1. málslið 1. mgr. 28. gr. falla niður orðin „sbr. 1. og 7. gr. laga nr. 29/1885“.

3.

Í 2. málslið 1. mgr. 40. gr. fellur brott orðið „dómsmálaráðuneytisins“, en í stað þess kemur: valdsmanns. Síðar í sama ákvæði fellur brott orðið „ráðuneytið“, en í stað þess kemur: hann.

4.

Í 1. málslið 2. mgr. 40. gr. fellur brott orðið „dómsmálaráðuneytisins“, en í stað þess kemur: valdsmanns. Í 2. málslið sömu málsgreinar fellur brott orðið „dómsmálaráðu neytið“, en í stað þess kemur: valdsmaður. Síðar í sama ákvæði fellur brott orðið „ráðu neytið“, en í stað þess kemur: valdsmaður.

5.

Í 1. málslið 3. mgr. 40. gr. fellur brott orðið „dómsmálaráðuneytið“, en í stað þess kemur: valdsmaður. Síðar í sama ákvæði falla niður orðin „allt að 200 króna“.

6.

Í 1. málslið 4. mgr. 40. gr. fellur brott orðið „dómsmálaráðuneytið“, en í stað þess kemur: valdsmaður. Í 2. málslið sömu málsgreinar fellur brott orðið „Ráðuneytið“, en í stað þess kemur: Valdsmaður.

7.

Í 5. mgr. 40. gr. fellur brott orðið „dómsmálaráðuneytisins“, en í stað þess kemur: valdsmanns. Við þessa málsgrein bætist síðan nýr málsliður, svohljóðandi: Úrlausn valds manns má skjóta til dómsmálaráðuneytisins til endurskoðunar innan mánaðar frá því þeim, sem leitar endurskoðunar, varð kunnugt um efni úrlausnar, en ráðuneytið kveður upp úrskurð í málinu.

8.

1. mgr. 46. gr. fellur niður.

9.

54. gr. fellur niður.

75. gr.

Á lögum um horfna menn, nr. 44 26. maí 1981, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 1. mgr. 6. gr. falla niður orðin „í Reykjavík borgardómara“.

2.

2. mgr. 21. gr. fellur niður.

76. gr.

Á lögum um tekjuskatt og eignarskatt, nr. 75 14. september 1981, verða svofelldar breyt ingar:

1.

Í 1. mgr. 109. gr. fellur niður orðið „lögreglustjórar“, en í stað þess kemur: tollstjórar.

2.

Í 1. málslið 2. mgr. 109. gr. fellur niður orðið „lögreglustjóra“, en í stað þess kemur: tollstjóra.

77. gr.

Í 4. mgr. 8. gr. laga um kísilmálmverksmiðju á Reyðarfirði, nr. 70 17. maí 1982, falla niður orðin „sbr. lög nr. 29 16. desember 1885“.

78. gr.

Á lögum um brunavarnir og brunamál, nr. 74 12. maí 1982, verða svofelldar breytingar:

1.

3. málsliður 2. mgr. 17. gr. fellur niður.

2.

3. málsliður 1. mgr. 26. gr. fellur niður.

3.

Í 1. málslið 2. mgr. 26. gr. falla niður orðin „eða héraðsdómara“.

79. gr.

Á lögræðislögum, nr. 68 30. maí 1984, verða svofelldar breytingar:

1.

4. gr. fellur niður.

2.

Í 1. málslið 1. mgr. 6. gr. falla niður orðin „(í Reykjavík borgardómara)“.

3.

1. mgr. 8. gr. fellur niður.

4.

2. mgr. 8. gr. verður svohljóðandi:

Dómari skal senda sýslumanni endurrit úrskurðar um lögræðissviptingu, svo og dómsmálaráðuneytinu, en það heldur spjaldskrá um lögræðissvipta menn hér á landi.

5.

1. mgr. 11. gr. fellur niður.

6.

1. málsliður 2. mgr. 11. gr. fellur niður.

7.

Í 3. mgr. 11. gr. fellur niður orðið „þó“.

8.

1. mgr. 30. gr. verður svohljóðandi:

Sýslumenn eru yfirlögráðendur hver í sínu umdæmi. Ákvörðun sýslumanns í þeim efnum má skjóta til dómsmálaráðuneytisins til endurskoðunar innan mánaðar frá því hlutaðeiganda varð hún kunn.

9.

Í 2. mgr. 35. gr. fellur niður orðið „Dómsmálaráðuneytið“, en í stað þess kemur: Yfirlögráðandi.

10.

Í 1. mgr. 37. gr. fellur niður orðið „dómsmálaráðuneytisins“, en í stað þess kemur: yfirlögráðanda.

11.

Í 1. mgr. 38. gr. fellur niður orðið „dómsmálaráðuneytisins“, en í stað þess kemur: yfirlögráðanda.

12.

Í 2. mgr. 40. gr. falla niður orðin „með samþykki dómsmálaráðuneytisins“.

80. gr.

Á lögum um atvinnuréttindi skipstjórnarmanna á íslenskum skipum, nr. 112 31. desember 1984, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 2. mgr. 13. gr. falla brott orðin „tollstjóranum í Reykjavík eða lögreglustjórum úti á landi“, en í stað þeirra kemur: tollstjórum.

2.

Í 1. málslið 14. gr. falla brott orðin „tollstjórans í Reykjavík eða lögreglustjóra úti á landi“, en í stað þeirra kemur: tollstjóra.

81. gr.

Á lögum um atvinnuréttindi vélfræðinga, vélstjóra og vélavarða á íslenskum skipum, nr. 113 31. desember 1984, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 1. málslið 2. mgr. 9. gr. falla brott orðin „tollstjóranum í Reykjavík eða lögreglustjórum úti á landi“, en í stað þeirra kemur: tollstjórum.

2.

Í 1. málslið 11. gr. falla brott orðin „tollstjórans í Reykjavík eða lögreglustjóra úti á landi“, en í stað þeirra kemur: tollstjóra.

82. gr.

Á siglingalögum, nr. 34 19. júní 1985, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 4. gr. fellur niður orðið „dómara“.

2.

2. mgr. 13. gr. verður svohljóðandi:

Skipstjóri getur komið fram sem fyrirsvarsmaður útgerðarmanns í málum sem við koma skipinu án þess að afla sér sérstakrar heimildar til þess hverju sinni.

3.

Í 2. mgr. 63. gr. falla niður orðin „kyrrsetningu eða“.

4.

Í 1. málslið 2. mgr. 180. gr. falla niður orðin „getur dómstóll hafnað“, en í stað þeirra kemur: má hafna.

5.

1. mgr. 181. gr. fellur niður.

6.

188. gr. verður svohljóðandi:

Þegar takmörkunarsjóður hefur verið stofnaður skipar dómari úthlutunarmann sem skal fullnægja skilyrðum til að gegna starfi skiptastjóra við gjaldþrotaskipti. Úthlutunar maður annast úthlutun úr sjóðnum, en um aðdraganda úthlutunar og hana sjálfa, þar á meðal störf og stöðu úthlutunarmanns, innköllun, meðferð kröfulýsinga, fundi með kröfuhöfum, úthlutunina sjálfa og meðferð ágreiningsmála fer eftir reglum laga um gjaldþrotaskipti o.fl. eftir því sem þær geta átt við.

7.

189., 190., 192., 193. og 194. gr. falla niður.

8.

Í 1. mgr. 195. gr. fellur niður orðið „dómarinn“.

9.

2. málsliður 2. mgr. 195. gr. fellur niður.

10.

Í 1. mgr. 196. gr. falla niður orðin „dómari hefur ákvarðað skiptingu sjóðsins með dómi verða allar ákvarðanir dómsins“, en í stað þeirra kemur: úthlutunarmaður hefur lokið út hlutunargerð vegna sjóðsins verða allar ákvarðanir sem hafa verið teknar.

11.

2. mgr. 196. gr. fellur niður.

12.

Í 1. málslið 223. gr. falla niður orðin „á bæjarþingi eða aukadómþingi“, en í stað þeirra kemur: fyrir héraðsdómi.

13.

Í 4. málslið 2. mgr. 230. gr. falla niður orðin „Embættisdómurum eða lögreglustjórum“, en í stað þeirra kemur: Lögreglustjórum.

14.

Í 3. málslið 232. gr. falla niður orðin „sýslumönnum eða bæjarfógetum“, en í stað þeirra kemur: héraðsdómurum.

83. gr.

Í 3. málslið 1. mgr. 72. gr. sjómannalaga, nr. 35 19. júní 1985, falla niður orðin „sýslu mönnum eða bæjarfógetum“, en í stað þeirra kemur: héraðsdómurum.

84. gr.

Á útvarpslögum, nr. 68 27. júní 1985, verða svofelldar breytingar:

1.

2. mgr. 29. gr. verður svohljóðandi:

Lögtaksréttur er fyrir ógreiddum útvarpsgjöldum, álagi skv. 1. mgr., vöxtum og inn heimtukostnaði.

2.

3. mgr. 30. gr. fellur niður.

85. gr.

Á lögum um skráningu skipa, nr. 115 31. desember 1985, verða svofelldar breytingar:

1.

Í e-lið 3. mgr. 1. gr. fellur niður orðið „þinglýsingardómurum“, en í stað þess kemur: þinglýsingarstjórum.

2.

Í 5. mgr. 6. gr. fellur niður orðið „þinglýsingardómara“, en í stað þess kemur: þinglýsingarstjóra.

3.

Í 1. málslið 1. mgr. 12. gr. fellur niður orðið „þinglýsingardómara“, en í stað þess kemur: þinglýsingarstjóra.

4.

Í 2. málslið 1. mgr. 12. gr. fellur niður orðið „Þinglýsingardómari“, en í stað þess kemur: Þinglýsingarstjóri.

5.

Í 2. mgr. 13. gr. fellur niður orðið „þinglýsingardómara“, en í stað þess kemur: þinglýsingarstjóra.

6.

Í 1. málslið 3. mgr. 13. gr. fellur niður orðið „þinglýsingardómara“, en í stað þess kemur: þinglýsingarstjóra.

7.

Í upphafi 2. málsliðar 3. mgr. 13. gr. fellur niður orðið „Þinglýsingardómari“, en í stað þess kemur: Þinglýsingarstjóri. Síðar í sama málslið fellur niður orðið „þinglýsingar dómara“, en í stað þess kemur: þinglýsingarstjóra.

8.

Í 1. málslið 16. gr. fellur niður orðið „þinglýsingardómara“, en í stað þess kemur: þinglýsingarstjóra.

9.

Í 17. gr. fellur niður orðið „þinglýsingardómurum“, en í stað þess kemur: þinglýsingarstjórum.

10.

2. mgr. 25. gr. fellur niður.

86. gr.

1. mgr. 37. gr. sveitarstjórnarlaga, nr. 8 18. apríl 1986, verður svohljóðandi:

Sá sem vill kæra sveitarstjórnarkosningu skal afhenda kæru sína hlutaðeigandi sýslu manni innan sjö daga frá því að lýst var úrslitum kosninga.

87. gr.

Á lögum um varnir gegn mengun sjávar, nr. 32 5. maí 1986, verða svofelldar breytingar:

1.

Við 2. mgr. 29. gr. bætast tveir nýir málsliðir, svohljóðandi: Hafnarstjóri skal tilkynna lögreglustjóra um þau mál sem hann lýkur með þessum hætti. Ríkissaksóknara er heimilt að fella slík málalok úr gildi eftir reglum laga um meðferð opinberra mála.

2.

3.–5. mgr. 29. gr. falla niður.

3.

Í 6. mgr. 29. gr. falla niður orðin „þessari grein“, en í stað þeirra kemur: 2. mgr.

88. gr.

Í 2. gr. laga um Kjaradóm, nr. 92 31. desember 1986, falla niður orðin: „borgardómara, borgarfógeta, bæjarfógeta, lögreglustjórans á Keflavíkurflugvelli, sakadómara, yfirborgar dómara, yfirborgarfógeta, yfirsakadómara“. Þá fellur niður ákvæði til bráðabirgða við lögin.

89. gr.

Í 1. tölul. 2. mgr. 1. gr. laga um kjarasamninga opinberra starfsmanna, nr. 94 31. desember 1986, falla niður orðin „borgardómara, borgarfógeta, bæjarfógeta, lögreglustjórans á Kefla víkurflugvelli, sakadómara, yfirborgardómara, yfirborgarfógeta, yfirsakadómara“.

90. gr.

Í 1. málslið 8. gr. laga um fjáröflun til vegagerðar, nr. 3 23. september 1987, falla niður orðin „lögreglustjórar, en í Reykjavík tollstjóri,“, en í stað þeirra kemur: tollstjórar.

91. gr.

Í 1. málslið 4. mgr. 11. gr. laga um orlof, nr. 30 27. mars 1987, falla niður orðin „sbr. l. nr. 29 16. desember 1885“.

92. gr.

Á lögum um lögskráningu sjómanna, nr. 43 30. mars 1987, verða svofelldar breytingar:

1.

1. mgr. 3. gr. verður svohljóðandi:

Tollstjórar eru lögskráningarstjórar hver í sínu umdæmi. Utan aðsetursstaða sinna er tollstjórum heimilt að fela hreppstjórum að annast lögskráningar. Einnig er tollstjórum heimilt að skipa fulltrúa til að annast lögskráningar á aðsetursstöðum sínum ef þess ger ist þörf.

2.

Í 1. málslið 2. mgr. 3. gr. fellur tvívegis brott orðið „lögreglustjóra“, en í stað þess kemur í báðum tilvikum: tollstjóra.

3.

Í 2. málslið 2. mgr. 3. gr. fellur brott orðið „lögreglustjóra“, en í stað þess kemur: tollstjóra.

4.

Í 3. málslið 2. mgr. 3. gr. fellur brott orðið „Lögreglustjóri“, en í stað þess kemur: Tollstjóri.

5.

Við 2. málslið 16. gr. bætast eftirfarandi orð: eftir sömu reglum og gilda um heimild til að bera rannsóknaraðgerðir í opinberu máli undir dóm.

93. gr.

Í 1. málslið 4. mgr. 25. gr. laga um staðgreiðslu opinberra gjalda, nr. 45 30. mars 1987, fellur niður orðið „sakadóms“, en í stað þess kemur: héraðsdóms, en farið skal þá eftir reglum laga um meðferð opinberra mála eftir því sem á við.

94. gr.

Á umferðarlögum, nr. 50 30. mars 1987, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 2. mgr. 109. gr. falla niður orðin „málið verði, að tilteknum tíma liðnum, sent til meðferðar fógetaréttar eða uppboðsréttar“, en í stað þeirra kemur: krafist verði aðfarar eða nauðungarsölu að tilteknum tíma liðnum.

2.

4. mgr. 109. gr. fellur niður.

95. gr.

Á tollalögum, nr. 55 30. mars 1987, verða svofelldar breytingar:

1.

27. gr. verður svohljóðandi:

Landið skiptist í tollumdæmi með sama hætti og stjórnsýsluumdæmi sýslumanna eru mörkuð hverju sinni.

2.

2. málsliður 31. gr. verður svohljóðandi: Í Reykjavík er sérstakur tollstjóri en sýslumenn eru annars tollstjórar í sínum umdæmum.

96. gr.

Í 2. mgr. 1. tölul. 5. gr. laga um Iðnlánasjóð, nr. 76 19. ágúst 1987, falla brott orðin „sbr. lög nr. 29 16. des. 1885“.

97. gr.

Á lögum um kosningar til Alþingis, nr. 80 16. október 1987, verða svofelldar breytingar:

1. a-liður 1. mgr. 13. gr. verður svohljóðandi: Sýslumenn og starfsmenn þeirra samkvæmt ákvörðun sýslumanna. Með samþykki dómsmálaráðuneytisins getur sýslumaður enn fremur falið öðrum að annast atkvæðagreiðslu utan kjörfundar.

2.

Í 2. mgr. 13. gr. falla brott orðin „og bæjarfógeta, yfirborgarfógeta í Reykjavík og lögreglustjóra utan Reykjavíkur“.

3.

Í 17. gr. falla brott orðin „eða bæjarfógeti (í Reykjavík borgarfógeti)“.

4.

Í 48. gr. falla brott orðin „eða bæjarfógeti (í Reykjavík borgarfógeti)“.

5.

Í a-lið 1. mgr. 63. gr. falla brott orðin „eða bæjarfógeta, borgarfógeta í Reykjavík eða lögreglustjóra utan Reykjavíkur“.

6.

Í 2. mgr. 66. gr. falla brott orðin „bæjarfógetans í þeim kaupstað (í Reykjavík borgarfógeta)“, en í stað þeirra kemur: sýslumannsins í þeim kaupstað.

98. gr.

Í 1. málslið 7. gr. laga um bifreiðagjald, nr. 39 20. maí 1988, falla niður orðin „lögreglu stjórar, í Reykjavík tollstjóri“, en í stað þeirra kemur: tollstjórar.

99. gr.

Í 1. málslið 5. mgr. 38. gr. laga um virðisaukaskatt, nr. 50 24. maí 1988, fellur niður orðið „sakadóms“, en í stað þess kemur: héraðsdóms, en farið skal þá eftir reglum laga um meðferð opinberra mála eftir því sem á við.

100. gr.

2. málsliður 1. mgr. 13. gr. laga um eignarleigustarfsemi, nr. 19 4. apríl 1989, verður svohljóðandi: Skal ráðherra þá senda héraðsdómara á varnarþingi fyrirtækisins kröfu um að bú þess verði tekið til skipta, en um skilyrði til að verða við kröfunni, meðferð hennar og framkvæmd skipta fer eftir reglum um slit viðskiptabanka.

101. gr.

Í 2. málslið 2. mgr. 37. gr. þjóðminjalaga, nr. 88 29. maí 1989, fellur niður orðið „Þinglýs ingardómari“, en í stað þess kemur: Þinglýsingarstjóri.

102. gr.

Á lögum um aðför, nr. 90 1. júní 1990, verða svofelldar breytingar:

1.

Við 84. gr. bætist ný málsgrein, 4. mgr., svohljóðandi:

Úrskurðir héraðsdómara samkvæmt þessum kafla sæta kæru til Hæstaréttar. Um kærufresti, kæruna sjálfa og meðferð hennar í héraði og fyrir Hæstarétti gilda sömu regl ur og um kæru í almennu einkamáli.

2.

Við 91. gr. bætist ný málsgrein, 4. mgr., svohljóðandi:

Úrskurðir héraðsdómara samkvæmt þessum kafla sæta kæru til Hæstaréttar. Um kærufresti, kæruna sjálfa og meðferð hennar í héraði og fyrir Hæstarétti gilda sömu regl ur og um kæru í almennu einkamáli.

3.

Við 95. gr. bætist ný málsgrein, 3. mgr., svohljóðandi:

Úrskurðir héraðsdómara samkvæmt þessum kafla sæta kæru til Hæstaréttar. Um kærufresti, kæruna sjálfa og meðferð hennar í héraði og fyrir Hæstarétti gilda sömu regl ur og um kæru í almennu einkamáli.

4.

2. málsliður 1. mgr. 107. gr. verður svohljóðandi: Meðferð slíks máls skal lokið í héraði samkvæmt þeim reglum sem giltu fyrir gildistöku laga þessara.

5.

Við 107. gr. bætist ný málsgrein, 3. mgr., svohljóðandi:

Hafi úrskurður gengið eða aðfarargerð farið fram í fógetarétti fyrir 1. júlí 1992, sem hefði sætt áfrýjun til æðra dóms eftir eldri lögum og aðili vill skjóta til Hæstaréttar eftir gildistöku laga þessara, skal það gert með kæru, enda hafi áfrýjunarstefna ekki þegar verið tekin út, almennur áfrýjunarfrestur ekki verið á enda og öðrum skilyrðum áfrýjun ar verið fullnægt. Kærufrestur telst þá byrja að líða 1. júlí 1992. Hafi úrskurði eða aðfar argerð verið áfrýjað til Hæstaréttar fyrir 1. júlí 1992 en málið hefur þá ekki verið munn lega flutt skal farið með það sem kærumál upp frá því. Öðrum áfrýjunarmálum skal lokið að hætti eldri laga.

103. gr.

Lög um viðauka við lög um skipan dómsvalds í héraði, lögreglustjórn, tollstjórn o.fl., nr. 74 27. apríl 1972, nr. 27 5. maí 1990, falla úr gildi.

104. gr.

Í 42. gr. laga um tekjustofna sveitarfélaga, nr. 90 13. ágúst 1990, falla niður orðin „sbr. lög nr. 29 1885“.

105. gr.

Á lögum um einkaleyfi, nr. 17 20. mars 1991, verða svofelldar breytingar:

1.

Í 1. málslið 50. gr. falla brott orðin „Bæjarþing Reykjavíkur“, en í stað þeirra kemur: Áfrýjunarnefnd. Í 2. málslið sömu greinar fellur brott orðið „dómstóllinn“, en í stað þess kemur: áfrýjunarnefndin.

2.

Í 1. málslið 1. mgr. 63. gr. falla brott orðin „eða til að öðlast nauðungarleyfi“.

3.

Í 1. mgr. 64. gr. fellur brott orðið „bæjarþingi“, en í stað þess kemur: héraðsdómi.

106. gr.

Á lögum um meðferð opinberra mála, nr. 19 26. mars 1991, verða svofelldar breytingar:

1.

Við 2. gr. bætist nýr stafliður, f-liður, svohljóðandi: meðferð erinda frá erlendum dómstólum og yfirvöldum um aðgerðir hér á landi í tengslum við opinber mál.

2.

Í 28. gr. bætist ný málsgrein, sem verður 2. mgr., svohljóðandi:

2. Ríkissaksóknara er enn fremur heimilt að fela lögreglustjórum ákæruvald í minni háttar málum vegna brota gegn öðrum lögum en getur í 1. mgr. Eldri 2. mgr. verður 3. mgr. 28. gr. og breytist tölusetning hennar í samræmi við það.

3.

Í 1. mgr. 36. gr. fellur brott orðið „rannsóknara“, en í stað þess kemur: lögreglu.

4.

Í 2. mgr. 37. gr. falla brott orðin „dómari eða rannsóknari“, en í stað þeirra kemur: dómari, ákærandi eða lögregla.

5.

Í 1. mgr. 38. gr. fellur brott orðið „rannsóknari“, en í stað þess kemur: lögregla.

6.

Í 1. mgr. 43. gr. falla brott orðin „dómari eða rannsóknari“, en í stað þeirra kemur: dómari, ákærandi eða lögregla.

7.

Í 1. málslið 2. mgr. 43. gr. fellur brott orðið „Rannsóknari“, en í stað þess kemur: Lögregla eða ákærandi. Í 2. málslið sömu málsgreinar fellur brott orðið „rannsóknari“, en í stað þess kemur: lögregla eða ákærandi. Í sama málslið falla brott orðin „hann telji þær“, en í stað þeirra kemur: þær teljist.

8.

Við 44. gr. bætist ný málsgrein, 2. mgr., svohljóðandi:

2. Nú hefur dómi verið áfrýjað og verjandi skipaður, en fallið er frá áfrýjun eða mál fellt niður og ákveður þá ríkissaksóknari þóknun verjanda, sem greiðist úr ríkissjóði og telst til sakarkostnaðar.

Framan við núverandi 44. gr. kemur: 1.

9.

Í 1. mgr. 69. gr. fellur brott orðið „(rannsóknari)“.

10.

Í 1. mgr. 70. gr. fellur brott orðið „Rannsóknari“, en í stað þess kemur: Lögregla.

11.

Í 2. mgr. 70. gr. fellur brott orðið „rannsóknari“, en í stað þess kemur: lögregla.

12.

Í 1. málslið 1. mgr. 72. gr. falla brott orðin „1. Rannsóknari semur skriflegar skýrslur um rannsóknaraðgerðir sínar og skulu skráðar þar skýrslur þeirra sem yfirheyrðir eru, athug anir rannsóknara sjálfs“, en í stað þeirra kemur: Lögregla semur skriflegar skýrslur um rannsóknaraðgerðir sínar og skulu skráðar þar skýrslur þeirra sem yfirheyrðir eru, athug anir lögreglu. Í 2. málslið sömu málsgreinar fellur brott orðið: „rannsóknara“, en í stað þess kemur: lögreglu.

13.

2. mgr. 72. gr. fellur brott.

14.

Í 1. mgr. 73. gr. fellur brott orðið „rannsóknara“, en í stað þess kemur: lögreglu.

15.

Í 1. mgr. 74. gr. fellur brott orðið „rannsóknara“, en í stað þess kemur: lögreglu.

16.

Í 4. mgr. 76. gr. fellur brott orðið „rannsóknara“, en í stað þess kemur: lögreglu.

17.

1. mgr. 77. gr. orðist svo:

1. Nú telur lögregla rannsókn lokið og gögn komin fram sem geti leitt til saksóknar og sendir hún ríkissaksóknara þá rannsóknargögnin, nema lögreglustjóri megi höfða mál skv. 28. gr. Með rannsóknargögnum sendir lögregla að jafnaði greinargerð um rann sóknina þar sem fram kemur samandregin lýsing á atriðum sem hún telur að ákæru geta beinst að.

18.

Í 84. gr. fellur brott orðið „rannsóknari“, en í stað þess kemur: lögregla.

19.

Í 2. mgr. 90. gr. fellur brott orðið „Rannsóknari“, en í stað þess kemur: Lögregla.

20.

Í 2. mgr. 93. gr. fellur brott orðið „Rannsóknara“, en í stað þess kemur: Lögreglu.

21.

Í 1. mgr. 94. gr. falla brott orðin „Lögreglumenn stjórna“, en í þeirra kemur: Lögregla stjórnar.

22.

Við 95. gr. bætist ný málsgrein, 2. mgr., svohljóðandi:

2. Við leit skal hafa einn greinargóðan og trúverðugan vott, sem er ekki starfsmaður lögreglu, sé þess kostur.

Framan við núverandi 95. gr. kemur: 1.

23.

Í 1. mgr. 97. gr. fellur brott orðið „Lögreglumönnum“, en í stað þess kemur: Lögreglu.

24.

Í 2. mgr. 97. gr. fellur brott orðið „lögreglunni“, en í stað þess kemur: lögreglu.

25.

Í 3. mgr. 97. gr. fellur brott orðið „lögreglunni“, en í stað þess kemur: lögreglu.

26.

Í 1. mgr. 98. gr. fellur brott orðið „Lögreglumönnum“, en í stað þess kemur: Lögreglu.

27.

Við 108. gr. bætist ný málsgrein, 3. mgr., svohljóðandi:

3. Gæsluvarðhaldsfanga er heimilt að bera atriði sem varða gæsluvarðhaldsvist undir dómara eftir ákvæðum 75. gr.

28.

Í 2. málslið 2. mgr. 115. gr. falla brott orðin „með undirskrift sinni“, en í stað þeirra kemur: ásamt greiðslu sakarkostnaðar.

29.

Í 1. málslið 3. mgr. 115. gr. falla brott orðin „skv. 2. mgr. en ekki greitt hana“, en í stað þeirra kemur: og sakarkostnaðar skv. 2. mgr. en ekki greitt. Í sama málslið fellur brott orðið „hennar“, en í stað þess kemur: ákvörðunar.

30.

Í 2. málslið 1. mgr. 124. gr. falla brott orðin „, ákærandi mótmælir þeim ekki“.

31.

Í 1. málslið 2. mgr. 145. gr. fellur brott orðið „rannsóknara“, en í stað þess kemur: lögreglu. Í 2. málslið sömu málsgreinar fellur brott orðið „rannsóknara“, en í stað þess kem ur: lögreglu.

32.

Í 1. mgr. 153. gr. fellur brott orðið „héraðsdómara“, en í stað þess kemur: hlutaðeigandi ákæranda eða ríkissaksóknara.

33.

Í 167. gr. fellur brott orðið „rannsóknari“, en í stað þess kemur: lögregla.

34.

Í b-lið 1. mgr. 184. gr. fellur brott orðið „rannsóknari“, en í stað þess kemur: lögregla.

35.

3. efnismgr. 2. tölul. 195. gr. orðist svo: 5. mgr. 56. gr. sömu laga verður svohljóðandi: Þegar lögregla telur að ákæru kunni að verða frestað samkvæmt þessari grein skal hún bera málið undir ríkissaksóknara og senda honum tillögur sínar.

36.

Við 197. gr. bætist ný málsgrein, 2. mgr., svohljóðandi:

2. Nú hefur ákæra borist sakadómi eða sakadómi í ávana- og fíkniefnamálum en ekki verið birt fyrir gildistöku laga þessara, og skal þá málið koma sjálfkrafa til meðferðar fyrir þeim dómi sem á við skv. 1. mgr. Fer þá dómari svo að sem segir í 119. og 120. gr. Hafi ákæra verið birt en mál ekki þingfest fyrir gildistöku laga þessara sætir málið með ferð fyrir viðeigandi dómi eftir þann tíma.

Framan við núverandi 197. gr. kemur: 1.

37.

Í 1. mgr. 198. gr. falla brott orðin „Opinber mál, sem þingfest hafa verið fyrir gildistöku laga þessara en hefur ekki verið lokið fyrir héraðsdómi fyrir þann tíma,“, en í stað þeirra kemur: Þau mál sem um ræðir í 197. gr.

107. gr.

Á lögum um gjaldþrotaskipti o.fl., nr. 21 26. mars 1991, verða svofelldar breytingar:

1. Í 1. málslið 1. mgr. 6. gr. falla brott orðin „Dómsmálaráðherra er heimilt að gera samn inga fyrir hönd íslenska ríkisins við önnur ríki þannig að lagagildi hafi hér á landi“, en í stað þeirra kemur: Heimilt er að gera samninga við önnur ríki. Í 2. málslið sömu málsgreinar fellur brott orðið „dómsmálaráðherra“.

2. Í 4. tölul. 1. mgr. 38. gr. fellur niður „36. gr.“, en í stað þess kemur: 35. gr.

108. gr.

Lög þessi öðlast gildi 1. júlí 1992.

Athugasemdir við lagafrumvarp þetta.

Þetta frumvarp er samið að tilhlutan dómsmálaráðherra og tengist þeirri nýskipan réttarfars og framkvæmdarvalds ríkisins í héraði sem kemst á við gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 90/1989. Þau lög öðlast gildi 1. júlí 1992, en sama dag taka einnig gildi eftirfarandi lög á sviði réttarfars:

1. Lög um breyting á þinglýsingalögum, nr. 39/1978, nr. 85/1989.

2. Lög um aðför, nr. 90/1989.

3. Lög um kyrrsetningu, lögbann o.fl., nr. 31/1990.

4. Lög um meðferð opinberra mála, nr. 19/1991.

5. Lög um skipti á dánarbúum o.fl., nr. 20/1991.

6. Lög um gjaldþrotaskipti o.fl., nr. 21/1991.

Þá er jafnframt ráðgert að flutt verði frumvarp til laga um nauðungarsölu og frumvarp til laga um meðferð einkamála, sem taka gildi 1. júlí 1992 ef þau verða samþykkt sem lög frá Alþingi.

Með þeim lögum sem hér eru nefnd og frumvörpum sem eiga eftir að hljóta umfjöllun á Alþingi er í meginatriðum lokið þeirri heildarendurskoðun á skipan dómsvalds og fram kvæmdarvalds ríkisins í héraði, sem grunnur var lagður að með setningu laga nr. 92/1989. Til samans taka ákvæði þessara laga og frumvarpa til grundvallaratriða um skipan ríkisvaldsins í héraði, jafnt stjórnsýslu ríkisins og dómstóla, og leiða til umtalsverðra breytinga frá þeirri skipan sem er enn við lýði. Að vonum er víða byggt í öðrum lögum á því skipulagi sem leiðir af löggjöf á þessu sviði og eru einnig nokkur brögð að því að í öðrum lögum sé vísað af þessum sökum til tiltekinna ákvæða réttarfarslaga. Er óhjákvæmilegt að samræma slík fyrirmæli laga við nýskipan héraðsdómstóla og framkvæmdarvaldsins í héraði. Sú samræming er þegar vel á veg komin, því með áðurnefndum lögum frá árunum 1989, 1990 og 1991 hafa alls verið gerðar breytingar á ákvæðum tæplega 170 annarra laga og því til viðbótar verða væntanlega lagðar til breytingar á ákvæðum tæplega 80 laga til viðbótar í þeim tveimur áðurnefndu frumvörpum sem er vænst að verði flutt samhliða þessu frumvarpi. Þess skal þó getið að stundum er verið að breyta mismunandi ákvæðum sömu laga á fleiri en einum stað, þannig að fjöldi breyttra laga nær ekki þeim heildarfjölda sem hér er gefinn til kynna.

Þótt tekist hafi með þessum hætti að gera fjölmargar nauðsynlegar breytingar á ákvæðum annarra laga nú þegar, stendur allt að einu eftir talsverður fjöldi lagaákvæða sem þarfnast einnig breytinga, en tilefni hefur ekki verið til að taka til endurskoðunar fram að þessu. Með þessu frumvarpi er meðal annars leitast við að ljúka því verki, en ósennilegt er að tekist hafi hér að ná fullkominni yfirsýn yfir öll þau lagaákvæði sem hefði þurft í þessu skyni. Stafar það ekki síst af því að veruleg lagahreinsun hefur átt sér stað á síðustu árum, fjölmörgum lögum hefur verið breytt á sama tíma og ný lög verið sett, án þess að lagasafn hafi verið endurútgefið, og er þannig örðugt að afla fanga um ákvæði allra gildandi laga við gerð þessa frumvarps. Þess má hins vegar vænta að reynt verði innan fárra ára að ganga úr skugga um hvort þá finnist enn lagaákvæði, sem hefur láðst að taka tillit til hér, og ráða þá bót á verkinu.

Í frumvarpinu eru lagðar til breytingar á ákvæðum 107 laga og er oft og tíðum um fleiri breytingar að ræða en eina á viðkomandi lögum. Efni frumvarpsins er skipað með þeim hætti að lögunum, sem því er ætlað að breyta, er raðað í aldursröð og er mælt fyrir um eina eða fleiri breytingar á hverjum lögum í grein út af fyrir sig. Athugasemdir koma fram hér á eftir við hverja grein um sig, þar sem lýst er í stuttu máli tilefni og inntaki breytinga hverju sinni. Oft eru þó sömu eða sambærilegar ástæður fyrir breytingum sem eru lagðar til í fleiri en einni grein og má því telja til glöggvunar að geta hér helstu ástæðnanna sem svo er ástatt um, en þær eru eftirfarandi:

1. Víða í lögum eru héraðsdómstólar eftir eldri skipan laga nr. 74/1972 tilgreindir með nafni, til dæmis bæjarþing, sakadómur, fógetaréttur o.s.frv. Með I. kafla laga nr. 92/1989 var farin sú leið að afnema þessi sérheiti héraðsdómstóla, sem réðust af viðfangsefnum þeirra, en þess í stað munu dómstólarnir heita héraðsdómar og verða kenndir við umdæmi sín. Dómstólarnir munu þannig alltaf bera sama heiti, hvort sem þeir fást til dæmis við einkamál eða opinbert mál hverju sinni. Ýmis ákvæði þessa frumvarps miða að því að fella niður umrædd eldri heiti héraðsdómstóla í ákvæðum annarra laga og setja í þeirra stað nýja almenna heiti héraðsdómstólanna eftir lögum nr. 92/1989.

2. Í eldri löggjöf var framkvæmdarvald ríkisins í héraði lagt í hendur embættismanna, sem hafa borið mismunandi embættisheiti eftir því umdæmi sem þeir gegna störfum í. Utan Reykjavíkur hefur til dæmis sami embættismaður getað verið sýslumaður í tiltekinni sýslu og bæjarfógeti í tilteknum kaupstað, en að auki verið lögreglustjóri og tollstjóri í umdæmi sínu. Eins er til að umdæmi embættismanns hafi aðeins verið kaupstaður utan Reykjavíkur og hann þannig verið bæjarfógeti, lögreglustjóri og tollstjóri í umdæminu. Í Reykjavík hafa hins vegar verið sérstök embætti tollstjóra og lögreglustjóra, en síðan þrír dómstólar sem hefur verið falið að gegna vissum verkum af vettvangi framkvæmdarvaldsins. Þegar markað er í sérlögum hvaða embættismaður gegni tilteknu verki eftir ákvæðum þeirra hefur þess gætt í nokkrum mæli að talið sé upp að viðkomandi störf falli í hendur manna sem hafa mismunandi embættisheiti eftir umdæmum, til dæmis bæjarfógeti, sýslumaður og lögreglustjóri utan Reykjavíkur og borgarfógeti í Reykjavík. Eftir ákvæðum II. kafla laga nr. 92/1989 munu allir þeir embættismenn, sem fara með framkvæmdarvald ríkisins í héraði utan Reykjavíkur, bera embættisheiti sýslumanna, en teljast þó um leið lögreglustjórar og tollstjórar í sínum umdæmum. Í Reykjavík skiptast þessi störf hins vegar milli sýslumanns, tollstjóra og lögreglustjóra. Embættisheitin bæjarfógeti, borgarfógeti, borgardómari og sakadómari falla hins vegar alveg niður. Í allmörgum ákvæðum frumvarpsins er verið að leggja til breytingu á lögum þar sem þessi brottföllnu embættisheiti koma fram, en einnig eru nokkur dæmi þess að slíkum heitum sé breytt til samræmis við verkaskipti sem má telja eðlileg, þótt fyrri heitin verði eftir sem áður við lýði.

3. Í athugasemdum sem fylgdu frumvarpi til laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, sem varð að lögum nr. 92/1989, var vikið að því að breyta mætti lögum á þann veg að nýjum stjórnsýsluembættum sýslumanna yrðu falin ýmis verkefni, sem ættu undir Stjórnarráðið eftir gildandi löggjöf. Sem dæmi af slíku var þar nefnt að sýslumenn gætu annast ýmis viðfangsefni á sviði sifjamála og lögráðendamála, sem lögum samkvæmt eiga undir dómsmálaráðuneytið. Til samræmis við þessa stefnumörkun eru gerðar tillögur í nokkrum ákvæðum þessa frumvarps um slíka tilfærslu verkefna frá dómsmálaráðuneytinu til sýslumanna.

4. Í ýmsum lögum má enn finna ákvæði þar sem hugtök koma fram sem verða ekki lengur notuð eftir gildistöku nýrra réttarfarslaga. Í dæmaskyni má nefna að í nokkrum lagaákvæðum er fjallað um fógetagerðir, sem verða ekki nefndar því heiti eftir gildistöku laga um aðför, nr. 90/1989, heldur aðfarargerðir. Í frumvarpinu eru nokkur ákvæði sem lúta að því að breyta slíkum úreltum hugtökum í öðrum lögum og taka upp í þeirra stað hugtök sem samrýmast nýrri réttarfarslöggjöf.

5. Í lögum má víða finna ákvæði, þar sem vitnað er til annarra tiltekinna laga og jafnvel greina þeirra laga um atriði, sem er þó nægilega lýst í ákvæðinu sjálfu til þess að ekki orki tvímælis við hvað sé átt. Taka má sem dæmi af þessu ákvæði í ýmsum lögum, þar sem segir að lögtaksréttur fylgi tiltekinni tegund peningakrafna, en síðan er skotið við tilvísun til lögtakslaga, nr. 29/1885, sem falla reyndar að mestu niður 1. júlí 1992. Vísan til lögtakslaga í tilvikum sem þessum er gersamlega óþörf og hefur enga þýðingu að lögum fyrst sagt er berum orðum að lögtaksréttur fylgi tiltekinni kröfu. Í frumvarpinu eru allmörg ákvæði sem stefna að því að fella brott slíkar tilvísanir til eldri réttarfarslaga, sem falla niður 1. júlí 1992 eða eru jafnvel löngu fallin niður.

6. Í nokkrum greinum frumvarpsins eru lagðar til breytingar á ákvæðum laga þar sem lögð eru í hendur dómara tiltekin verkefni, sem geta ekki fallið að viðfangsefnum dómstóla að orðnum þeim breytingum sem leiðir af nýrri skipan héraðsdómstóla og breyttri réttarfarslöggjöf. Í þeim ákvæðum frumvarpsins sem þetta á við um er almennt farin sú leið að leggja til að slík verk færist í hendur framkvæmdarvaldshafa.

7. Loks má geta þess að í 102., 106. og 107. gr. frumvarpsins eru lagðar til minni háttar breytingar á áðurnefndum lögum um aðför, nr. 90/1989, lögum um meðferð opinberra mála, nr. 19/1991, og lögum um gjaldþrotaskipti o.fl., nr. 21/1991. Þessar breytingar koma til af mismunandi ástæðum og eru skýrðar frekar í athugasemdum við viðkomandi ákvæði, en þess má geta hér að rétt þótti að taka þessi ákvæði upp í þessu frumvarpi til einföldunar þannig að ekki þyrfti að flytja sérstök frumvörp til breytinga á hverjum þessara laga fyrir sig.

Áður en vikið er sérstaklega að einstökum greinum frumvarpsins er rétt að geta þess, að í sumum tilvikum má með nokkrum rétti telja að með ákvæðum þess sé verið að leggja til breytingar á lögum eða ákvæðum laga sem þjóna ekki lengur raunhæfum tilgangi. Við gerð frumvarpsins hefur hins vegar verið haft í huga að á undanförnum árum hafa verið sett ýmis lög í því skyni að fella brott úrelt lög á tilteknum sviðum, auk þess að almenn lagahreinsun átti sér stað með lögum nr. 118/1990. Hefur því þótt verða að byggja á því að þau lög, sem kunna að virðast úrelt, hafi þegar sætt viðeigandi skoðun og að komist hafi verið að þeirri niðurstöðu að ekki væri unnt að fella þau niður eða ástæða til þess. Eru því ekki gerðar tillögur um brottfall annarra lagaákvæða en þeirra, sem samrýmast ekki nýskipan réttarfars, þótt það megi telja að frambúðargildi sumra lagaákvæða, sem hér er breytt, orki tvímælis.

Athugasemdir við einstakar greinar frumvarpsins.

Um l. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um breytingu á 4. gr. tilskipunar um ráðstafanir til viðurhalds á eignum kirkna og prestakalla á Íslandi, og því, sem þeim fylgir, frá 24. júlí 1789. Þar er kveðið á um heimild til að fá matsmenn kvadda hjá sýslumanni, en í ljósi gildandi réttarfarsreglna þykir rétt að fara þá leið hér að breyta ákvæðinu á þann veg að matsmenn verði dómkvaddir af héraðsdómara fremur en að sýslumaður kveðji til matsmenn sem stjórnvald.

Um 2. gr.

Í þessari grein frumvarpsins er mælt fyrir um brottnám og breytingu úreltra embættisheita í 8. gr. laga um stofnun veðdeildar í Landsbankanum í Reykjavík, nr. 1/1900. Verður ekki séð að þörf sé sérstakra skýringa á einstökum atriðum í þessari grein.

Um 3. gr.

Í þessari grein frumvarpsins eru lagðar til breytingar á orðalagi ákvæða í lögum um verzlanaskrár, firmu og prókúruumboð nr. 42/1903, þar sem mælt er fyrir um það hverjir annist tiltekin verk eftir lögunum. Efnislega er hér ekki um breytingar að ræða frá núverandi skipan, en hún ræðst að nokkru af ákvæðum 3. gr. laga nr. 74/1972, sem falla niður við gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989, og er því þörf að taka upp reglur í lög nr. 42/1903 í þeirra stað.

Um 4. gr.

Með þessari grein eru lagðar til breytingar á lögum um mannskaðaskýrslur og rannsókn á fundnum líkum, nr. 42/1913. Ákvæði 1., 3. og 4. tölul. greinarinnar miða að því að fella niður ákvæði í lögunum sem eru úrelt vegna breyttrar skipunar löggæslu, en í 2. tölul. er mælt fyrir um orðalagsbreytingu í 4. gr. laganna sem leiðir af afnámi sjódóms með lögum nr. 28/1981.

Um 5. gr.

Í þessari grein eru lagðar til nokkrar breytingar á lögum um útmælingar lóða í kaupstöðum, löggiltum kauptúnum o.fl., nr. 75/1917. Þessar breytingar snúa einkum að reglum laganna sem varða framkvæmd eignarnáms, en hátturinn í þeim efnum samkvæmt lögunum samrýmist hvorki breyttri skipan dómstóla og framkvæmdarvalds eftir lögum um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989, né almennum reglum um framkvæmd eignarnáms, með því að lögreglustjóra er þar ætlað að ákveða hvort eignarnám megi fara fram og dómkveðja síðan menn og meta með þeim eignarnámsbætur. Með ákvæðum þessarar greinar frumvarpsins er stefnt að því að í stað framangreindrar tilhögunar fari aðgerðir eftir þessum lögum eftir almennum reglum um framkvæmd eignarnáms.

Um 6. gr.

Í þessari grein eru lagðar til breytingar á ákvæðum laga um landamerki, nr. 41/1919. Í fjórum fyrstu töluliðum greinarinnar er mælt fyrir um orðalagsbreytingar til samræmis við embættisheiti samkvæmt lögum um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989. Í 5. tölul. er að finna lítillega breytt ákvæði frá núgildandi 2. mgr. 6. gr. laganna um eftirlit með þeim atriðum sem lögin varða. Í 6. tölul. er síðan lagt til að ný málsgrein bætist við 6. gr. laganna, þar sem reglur yrðu meðal annars um sáttaumleitan sýslumanns ef ágreiningur er uppi um landamerki. Þessu ákvæði er ætlað að koma í stað II. kafla laganna, sem er ráðgert að falli niður samkvæmt 7. tölul. greinarinnar, en í þeim kafla stendur aðeins eftir 8. gr. laganna. Þar er mælt fyrir um frumkvæði héraðsdómara að rekstri landamerkja mála, sem verður að telja úrelta tilhögun í ljósi ríkjandi viðhorfa á sviði réttarfars.

Um 7. gr.

Í þessari grein er gert ráð fyrir þeirri breytingu á ákvæðum laga um verzlunarskýrslur, nr. 12/1922, að í stað fyrirmæla um að lögreglustjórar annist tiltekin verk verði þau falin tollstjórum, enda tengjast þessi störf eftirliti með inn- og útflutningi sem tollstjórar hafa almennt með höndum.

Um 8. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um breytingar á lögum um rétt til fiskiveiða í landhelgi, nr. 33/1922, sem beinast að því að tollstjórar og umboðsmenn þeirra annist þau störf sem lögin í núverandi mynd leggja í hendur lögreglustjóra, hreppstjóra eða umboðsmanna þeirra. Er þetta gert í ljósi eðlis þeirra viðfangsefna sem þessi ákvæði laganna taka til.

Um 9. gr.

Í 1. tölul. þessarar greinar er lagt til brottfall fyrirmæla í 3. mgr. 139. gr. vatnalaga, nr. 15/1923, en þar er mælt fyrir um heimild þess, sem fær eignarnám eftir lögunum, til að fá umráðarétti sínum framfylgt með aðfarargerð ef þess þarf með. Þau fyrirmæli eru óþörf í ljósi almennrar heimildar til slíkra aðfarargerða í 12. kafla laga um aðför, nr. 90/1989. Fyrirmæli 2. tölul. greinarinnar eiga rætur að rekja til þess að embættisheiti bæjarfógeta fellur niður við gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989.

Um 10. gr.

Breytingar samkvæmt þessari grein á lögum um réttindi og skyldur hjóna, nr. 20/1923, eru þrenns konar. Í fyrsta lagi er í l. tölul. mælt fyrir um orðalagsbreytingu í 8. gr. laganna til samræmis við breytta hugtakanotkun sem leiðir af setningu laga um aðför, nr. 90/1989. Í öðru lagi er í 2.–8. og 10. tölul. greinarinnar kveðið á um brottfall hugtaksins valdsmaður í fjölmörgum ákvæðum laganna og í stað þess ætlast til að komi orðið sýslumaður, en þetta er lagt til svo ekki orki tvímælis við hvern embættismann sé átt. Í þriðja lagi er í 9. tölul. að finna breytingu á orðalagi 82. gr. laganna, sem á rætur að rekja til breyttrar hugtakanotkunar á sviði réttarfars.

Um 11. gr.

Með þessari grein er lagt til að fella brott ýmis úrelt ákvæði varðandi lögreglustjóra og hreppstjóra í lögum um mælitæki og vogaráhöld, nr. 13/1924, auk þess að samræma reglu 3. mgr. 5. gr. laganna við núgildandi verkaskipti innan Stjórnarráðsins.

Um 12. gr.

Í þessari grein er ráðgert að úrelt sérregla um gjald fyrir sjóferðapróf í 19. gr. laga um skipströnd og vogrek, nr. 42/1926, falli niður, enda er mælt fyrir um gjald vegna slíkra aðgerða í lögum um aukatekjur ríkissjóðs.

Um 13. gr.

Með þessari grein er lagt til að fella niður úrelt ákvæði í 5. gr. laga um almannafrið á helgidögum þjóðkirkjunnar, nr. 45/1926, þar sem mælt er fyrir um heimildir til að birta stefnur og aðrar kvaðningar á helgidögum, en þessa ákvæðis er ekki þörf í ljósi sérreglna um slíkar birtingar í réttarfarslöggjöf.

Um 14. gr.

Í þessari grein eru gerðar tillögur um breytingar á ákvæðum laga um varnir gegn því, að gin- og klaufaveiki og aðrir alidýrasjúkdómar berist til landsins, nr. 11/1928, en breytingarnar felast í því að gert er ráð fyrir að mælt verði fyrir um það að tollstjórar sinni viðfangsefnum samkvæmt lögunum í stað lögreglustjóra. Stafar þessi tillaga af því að þessi viðfangsefni tengjast í senn eftirliti með innflutningi til landsins og sóttvörnum á því sviði, en báðir þeir málaflokkar eiga undir tollstjóra.

Um 15. gr.

Í þessari grein er lagt til að ákvæði 29. gr. hjúalaga, nr. 22/1928, falli niður, en þar er mælt fyrir um það að ef ekki er samið um annað ákveði lögreglustjóri matarverð hjús, en það megi þó ekki vera undir 1 kr. á dag. Verður ekki séð að ástæða sé til að þessi regla standi áfram í lögum.

Um 16. gr.

Í þessari grein eru gerðar tillögur um breytingar á tveimur ákvæðum laga um greiðslu kostnaðar af Skeiðaáveitunni o.fl., nr. 43/1930, annars vegar af tilliti til þess að manntalsþing leggjast af við gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989, og hins vegar með hliðsjón af breyttri skipan á skilum fjár í ríkissjóð úr hendi innheimtumanna hans.

Um 17. gr.

Með þessari grein frumvarpsins er lagt til breytt orðalag um það hverjir embættismenn eigi að hafa með höndum eftirlit með inn- og útflutningi á vörum sem ákvæði laga um tilbúning og verslun með smjörlíki o.fl., nr. 32/1933, taka til. Efnislega er hér ekki lögð til breyting, heldur aðeins gert ráð fyrir að viðeigandi embættisheiti verði notað í ljósi þess viðfangsefnis sem hér um ræðir.

Um 18. gr.

Í þessari grein frumvarpsins eru gerðar tillögur um breytingar á ákvæðum víxillaga, nr. 93/1933, sem tengjast þeirri nýskipan laga um aðför, nr. 90/1989, að fjárnám megi gera fyrir kröfu samkvæmt víxli án undangengins dóms eða sáttar. Annars vegar er með 1. tölul. skotið inn viðbótarorðum í 17. gr. laganna til að taka af tvímæli um það að varnir verði ekki hafðar uppi gegn víxilkröfu við fjárnám í ríkara mæli en í dómsmáli. Ætla má að sú regla yrði allt að einu talin gilda þótt ekki kæmi til þessa viðauka í ákvæðið, en vissara þykir að þetta komi berum orðum fram. Hins vegar er með 2. tölul. aukið við reglur um slit fyrningar á víxilkröfu í 71. gr. laganna, en aftur má segja að þessi viðauki sé einkum til áréttingar, því væntanlega yrði komist að sömu niðurstöðu á grundvelli 52. gr. laga nr. 90/1989.

Um 19. gr.

Í þessari grein frumvarpsins er mælt fyrir um sams konar breytingar á lögum um tékka, nr. 94/1933, og lagðar eru til varðandi víxillög, nr. 93/1933, í 18. gr. frumvarpsins. Athugasemdir við hana eiga hér við að breyttu breytanda.

Um 20. gr.

Í þessari grein eru ráðgerðar tvenns konar breytingar á lögum um bráðabirgðaútflutn ingsskýrslur, nr. 53/1935. Annars vegar er lagt til í 1. tölul. greinarinnar að orðið tollstjóri komi í stað orðsins lögreglustjóri í 3. gr. laganna, en þetta er gert í ljósi þess að skýrslugerð samkvæmt lögunum varðar útflutning, sem snýr að almennum verkahring tollstjóra en ekki lögreglustjóra. Hins vegar er í 2. tölul. mælt fyrir um breytingar á ákvæðu.m um dagsektir í 8. gr. laganna, sem má leggja á vegna vanrækslu um skil á skýrslum. Er lagt til að fjárhæð dagsekta verði numin úr lögum og jafnframt að Fiskifélag Íslands, sem á að krefja útflytjendur um þessar skýrslur eftir upphafsorðum 2. mgr. 8. gr. laganna, leggi sjálft á þessar dagsektir í stað þess að leitað verði til lögreglustjóra um það eins og nú er mælt. Þá er í 2. tölul. þessarar greinar bætt fyrirmælum við 2. mgr. 8. gr. laganna um heimild til aðfarar fyrir kröfu um þessar dagsektir, sbr. 6. tölul. 1. mgr. 1. gr. laga um aðför, nr. 90/1989.

Um 21. gr.

Í þessari grein er gerð tillaga um breytingu á 4. gr. laga um að heimila í viðeigandi tilfellum aðgerðir á fólki, er koma í veg fyrir, að það auki kyn sitt, nr. 16/1938, þar sem nú er mælt fyrir um að héraðsdómari skipi manni tilsjónarmann eftir sömu reglum og gilda um lögráðamenn, ef grípa á til aðgerðar á honum eftir ákvæðum laganna. Í ljósi þess að skipun lögráðamanns er stjórnsýsluathöfn eftir lögræðislögum, nr. 68/1984, er sjálfgefið að breyta þurfi þessu ákvæði á þann veg að sýslumenn annist þessa skipun í stað héraðsdómara.

Um 22. gr.

Í 1. og 3. tölul. þessarar greinar er mælt fyrir um breytingar á orðalagi 1. og 6. gr. laga um löggilta niðurjöfnunarmenn sjótjóns, nr. 74/1938, sem eru lagðar til í samræmi við núgildandi verkaskipti innan Stjórnarráðsins. Í 2. tölul. greinarinnar er síðan að finna breytingu á orðalagi 1. mgr. 4. gr. laganna varðandi sönnunargildi niðurjöfnunar Iöggilts manns, en hún er lögð til í því skyni að laga regluna að gildandi réttarfarslögum.

Um 23. gr.

Með þessari grein frumvarpsins eru ekki lagðar til efnislegar breytingar á ákvæðum almennra hegningarlaga, nr. 19/1940. Fyrirmæli 1. tölul. greinarinnar geyma tillögu um að orðið lögreglustjóri komi í stað orðsins valdsmaður í 54. gr. laganna, sem er gert til samræmis við 2. mgr. 52. gr. laganna. Þá er í 2. tölul. mælt fyrir um brottnám óþarfrar tilvísunar til laga nr. 74/1974, sem falla niður við gildistöku laga um meðferð opinberra mála, nr. 19/1991.

Um 24. gr.

Í þessari grein eru lagðar til breytingar á lögum um hlutarútgerðarfélög, nr. 45/1940. Lúta flest ákvæði greinarinnar að því að breyta fyrirmælum laganna um skrásetningar vegna þessara félaga á þann veg að sýslumenn annist þær í stað lögreglustjóra. Er það lagt til í ljósi þess að lögreglustjórar hafa almennt ekki skrásetningar vegna félaga með höndum, heldur sýslumenn eða sérstakar landsskrár. Tveggja breytinga af öðrum meiði ber einnig að geta. Annars vegar er í 4. tölul. lögð til breyting á ákvæðum 12. gr. laganna um það til hvers ráðherra stjórnsýslukæru verði beint vegna ákvarðana skráningarmanna, en til samræmis við núgildandi verkaskipti innan Stjórnarráðsins er hér mælt fyrir um að slíkri kæru verði beint til viðskiptaráðherra. Hins vegar er í 7. tölul. mælt fyrir um breytingu á 14. gr. laganna, sem geymir sérreglur um gjöld vegna skráninga, en hér er lagt til að þau verði ákveðin í reglugerð um aukatekjur ríkissjóðs eins og önnur sambærileg gjöld.

Um 25. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um þá breytingu á orðalagi 6. gr. landskiptalaga, nr. 27/1941, að sýslumaður kveðji til yfirmatsmenn við landskipti í stað þess að hann dómkveðji þá. Stafar þetta af því að sýslumenn munu ekki fara með vald til dómkvaðningar manna eftir gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989. Reglur landskiptalaga virðast fremur miða við það að matsmenn samkvæmt þeim séu kvaddir til af stjórnvaldi en að þeir séu dómkvaddir og þykir því eðlilegra að haga málum með þeim hætti sem er gert í þessari grein en að breyta ákvæðinu á þann veg að héraðsdómari dómkveðji menn við þessar aðstæður.

Um 26. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um þá breytingu á 3. gr. laga um ábyrgð ríkissjóðs á tjóni, sem hlýzt af veru herliðs Bandaríkja Norður-Ameríku hér á landi, nr. 99/1943, að í stað þess að þar verði heimilað að reka mál vegna bótakrafna eftir lögunum fyrir bæjarþingi Reykjavíkur, þá verði heimilað að það sé gert fyrir héraðsdómi Reykjavíkur. Stafar þetta af breyttu heiti héraðsdómstóla eftir ákvæðum laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989.

Um 27. gr.

Í þessari grein frumvarpsins eru lagðar til tvær breytingar á ákvæðum 10. gr. laga um hvalveiðar, nr. 26/1949. Annars vegar er um að ræða breytingu á orðalagi sem varðar kyrrsetningu skips til tryggingar greiðslu sektar og kostnaðar vegna brots á lögunum, en sú aðgerð er þar ranglega nefnd löghald. Hins vegar er lagt til að fella niður óþörf ákvæði um að það komi í hlut dómara að meta hvort trygging fyrir greiðslu sektar og kostnaðar sé viðhlítandi þannig að skip losni undan kyrrsetningu, enda leiðir af lögum um meðferð opinberra mála, nr. 19/1991, að slíkt mat gæti verið í höndum stjórnvalds.

Um 28. gr.

Með þessari grein frumvarpsins er lögð til breyting á reglum 2. gr. laga um hundahald og varnir gegn sullaveiki, nr. 7/1953, um það hverjir hafi með höndum gerð skráa yfir hunda í einstökum sveitarfélögum, auk þess að gert er ráð fyrir afnámi reglu í sama ákvæði um að slíkar skrár verði afhentar sýslumönnum, bæjarfógetum og tollstjóra í Reykjavík, sem virðist ekki þjóna neinum tilgangi eftir hljóðan laganna að öðru leyti. Verður ekki séð að tilefni sé til frekari skýringa á þessu ákvæði.

Um 29. gr.

Í tveimur fyrstu töluliðum þessarar greinar frumvarpsins eru lagðar til breytingar á lögum um bæjarnöfn o.fl., nr. 35/1953, sem varða starfsheiti þess embættismanns sem annast þinglýsingar. Til samræmis við breytingar sem voru gerðar á þinglýsingalögum, nr. 39/1978, með lögum nr. 85/1989 er hér miðað við að hlutaðeigandi verði nefndur þinglýsingarstjóri, en svo nefnist sýslumaður þegar hann gegnir þeim störfum. Í 3. tölul. greinarinnar er síðan mælt fyrir um brottfall fyrirmæla í 10. gr. laganna, þar sem tekið er sérstaklega fram að lögreglustjórum og hreppstjórum beri að gæta að því að reglum laganna sé fylgt, en slík ákvæði eru óþörf í ljósi þess að brot gegn lögunum varða refsingu og hvílir því almenn skylda á lögreglu að gæta að því að farið sé eftir þeim.

Um 30. gr.

Í þessari grein frumvarpsins er mælt fyrir um breytingar á tveimur ákvæðum sóttvarnar laga, nr. 34/1954, sem miða að því að fella brott embættisheiti sem verða ekki lengur fyrir hendi eftir gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989. Efnislega er hér ekki ráðgerð breyting frá núverandi skipan.

Um 31. gr.

Tvenns konar breytingar eru lagðar til í þessari grein á ákvæðum laga um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, nr. 38/1954. Annars vegar er mælt fyrir um breytingu á orðalagi í 13. gr. varðandi dómara, þar sem vísað er til laga sem féllu niður með lögum nr. 54/1988. Hins vegar er mælt fyrir um breytingu á talningu manna, sem mega ekki fara í verkfall, í 29. gr. laganna eins og henni var síðast breytt með lögum nr. 45/1991. Sýslumanna er ekki getið sérstaklega í þessari talningu, enda hafa þeir fallið undir samheitið héraðsdómarar í ákvæðinu. Í 2. tölul. þessarar greinar er stefnt að því að sýslumönnum verði bætt í ákvæðið þar sem þeir teljast ekki til héraðsdómara eftir gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989.

Um 32. gr.

Með þessari grein frumvarpsins er mælt fyrir um þá breytingu á 17. gr. laga um skógrækt, nr. 3/1955, að embættisheiti bæjarfógeta verði fellt úr talningu í ákvæðinu, enda líður það undir lok við gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989.

Um 33. gr.

Með þessari grein frumvarpsins er lagt til að fella úr 25. gr. laga um laun starfsmanna ríkisins, nr. 92/1955, talningu á embættisheitum þeirra manna sem teljast til innheimtumanna ríkissjóðs í tengslum við heimild fjármálaráðherra til að setja ákvæði í reglugerð um laun þeirra fyrir innheimtu. Stafar þetta af því að meiri hluti þessara embættisheita leggst niður við gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989, en óþarft þykir að hafa lögfesta með þessum hætti skýringu á því hverjir teljast innheimtumenn ríkissjóðs í þessu samhengi.

Um 34. gr.

Með þessari grein frumvarpsins eru lagðar til breytingar á orðalagi 26. og 29. gr. laga um prentrétt, nr. 57/1956, sem taka mið af skipan eftir eldri lögum um meðferð opinberra mála. Verður ekki séð að frekari skýringa sé hér þörf.

Um 35. gr.

Sú breyting sem er lögð til með þessari grein á 1. gr. laga um heimild handa ríkisstjórninni til að selja Kópavogskaupstað land jarðanna Kópavogs og Digraness og um eignarnámsheim ild á erfðafesturéttindum, nr. 32/1957, á rætur að rekja til afnáms embættisheitis bæjarfógeta með lögum um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989. Þarfnast ákvæðið ekki frekari skýringa.

Um 36. gr.

Í þessari grein er kveðið á um brottfall embættisheitis bæjarfógeta í talningu í 3. gr. laga um eyðingu refa og minka, nr. 52/1957, en þetta á rætur að rekja til þess að það heiti fellur niður við gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989.

Um 37. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um þá breytingu á 2. gr. farsóttalaga, nr. 10/1958, að embættisheiti sýslumanna og bæjarfógeta falli niður í talningu þeirra sem er skylt að veita atbeina við framkvæmd opinberra farsóttavarna, en eftir standi að lögreglustjórum sé þetta meðal annarra skylt. Stafar þessi breyting að nokkru af afnámi embættisheitis bæjarfógeta við gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989, en að öðru leyti má benda á að þetta viðfangsefni tengist löggæslu og því eðlilegra að mæla svo fyrir að það komi í hlut lögreglustjóra en sýslumanna.

Um 38. gr.

Breytingin sem er lögð til með þessari grein á 1. gr. laga um heimild handa ríkisstjórninni til að selja Vestmannaeyjakaupstað land allt í Vestmannaeyjum, sem nú er í eigu ríkisins, og um eignarnámsheimild á lóðar- og erfðafesturéttindum, nr. 22/1960, á rætur að rekja til afnáms embættisheitis bæjarfógeta með lögum um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989. Þarfnast ákvæðið ekki frekari skýringa.

Um 39. gr.

Í tveimur fyrstu töluliðum þessarar greinar er mælt fyrir um breytingar á ákvæðum 4. gr. laga um þjóðskrá og almannaskráningu, nr. 54/1962, sem snúa að því hvernig upplýsingar berist Hagstofunni til skráningar. Þessar breytingar eru lagðar til vegna ráðagerða um ný verkaskipti milli héraðsdómara, sýslumanna og dómsmálaráðuneytisins varðandi hjónavígsl ur og hjónaskilnaði, en mælt er fyrir um þau verkaskipti í ákvæðum þessa frumvarps um breytingar á lögum um stofnun og slit hjúskapar, nr. 60/1972. Í 3. tölul. greinarinnar er lagt til afnám á fjárhæðarmörkum dagsekta sem Hagstofunni er heimilað að beita til að knýja á um skil skýrslna samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laganna. Í 4. tölul. greinarinnar er lagt til að ákvæði bætist við fyrrnefnda 1. mgr. 6. gr. laganna um að fullnægja megi kröfu um dagsektir með fjárnámi, sbr. 6. tölul. 1. mgr. 1. gr. laga um aðför, nr. 90/1989. Loks er í 5. tölul. greinarinnar mælt fyrir um brottfall 3. mgr. 6. gr. laganna, þar sem kveðið er á um að lögreglustjórar innheimti dagsektir, en brottfall þessara fyrirmæla leiðir til þess að Hagstofan hafi sjálf með höndum innheimtu dagsekta, sem má telja eðlilegri skipan.

Um 40. gr.

Í 1. og 2. tölul. þessarar greinar eru lagðar til breytingar á ákvæðum 2. gr. laga um landsdóm, nr. 3/1963. Í 1. tölul. er mælt fyrir um breytingar varðandi það hverjir dómarar við Hæstarétt taki sæti í landsdómi, en við setningu laganna hefur verið gengið út frá því að þeir ættu þar allir sæti og virðist ekki hafa verið hugað að þeirri aðstöðu síðar þegar dómúrum við Hæstarétt hefur verið fjölgað með lögum. Í 1. tölul. er enn fremur lögð til sú breyting að dómstjórinn í Reykjavík eigi sæti í landsdómi í stað yfirsakadómara, enda verður síðarnefnda embættisheitið ekki til eftir gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989. Í 2. tölul. er síðan mælt fyrir um það hver taki sæti dómstjórans í Reykjavík í landsdómi ef hann getur ekki gegnt því starfi sjálfur. Í 3. tölul. greinarinnar er lögð til breyting á 45. gr. laganna, þar sem segir nú að dómsmálaráðherra annist um fullnustu dóms á þann hátt, sem venjulegt er, en rétt þykir að laga þetta ákvæði að almennum reglum, þar sem dómsmálaráðherra hefur ekki lengur fullnustu refsidóma með höndum.

Um 41. gr.

Sú breyting, sem er lögð til með þessari grein á 11. gr. laga um meðferð ölvaðra manna og drykkjusjúkra, nr. 39/1964, lýtur að því að fella brott hugtakið sakadómur í ákvæðinu og setja í þess stað orðið dómur. Er þetta gert til samræmis við ákvæði laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989, sem leggja af sérheiti héraðsdómstóla á borð við sakadóm.

Um 42. gr.

Með þessari grein frumvarpsins er lögð til breyting á orðalagi 6. gr. girðingarlaga, nr. 10/1965, til þess að samræma það hugtökum í lögum um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989, og verkaskiptum milli embættismanna samkvæmt þeim.

Um 43. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um brottfall ráðagerðar í 6. gr. laga um hreppstjóra, nr. 32/1965, um að þeir annist framkvæmd aðfarargerða í umboði sýslumanna, en heimild til slíkra aðgerða hreppstjóra er í andstöðu við fyrirmæli 1. mgr. 4. gr. laga um aðför, nr. 90/1989, og verða því viðkomandi ummæli í 6. gr. laga nr. 32/1965 úrelt við gildistöku fyrrnefndu laganna.

Um 44. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um breytingar á orðalagi 9. gr. laga um eignarrétt og afnotarétt fasteigna, nr. 19/1966. Eru breytingarnar lagðar til í því skyni að samræma orðalag ákvæðisins við hugtök og verkaskipti milli dómstóla og stjórnvalda sem leiðir af gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði.

Um 45. gr.

Í þessari grein eru lagðar til breytingar á lögum um skrásetningu réttinda í loftförum, nr. 21/1966, en í þeim lögum eru sérreglur um réttindaskráningu sem svara að verulegu leyti til reglna um þinglýsingar. Í lögum nr. 21/1966 er gert ráð fyrir því að skráning umræddra réttinda fari fram við borgarfógetaembættið í Reykjavík og teljist dómsathöfn. Með lögum nr. 85/1989 var sú breyting gerð á ákvæðum þinglýsingalaga, nr. 39/1978, að leggja þinglýsingar í hendur sýslumanna sem stjórnsýsluathafnir frá 1. júlí 1992, en fram að því teljast þinglýsingar til dómsathafna. Með þessari grein frumvarpsins er verið að leggja til sams konar breytingar á lögum nr. 21/1966, en telja má að einstök atriði hennar þarfnist ekki frekari skýringa.

Um 46. gr.

Í þessari grein frumvarpsins er mælt fyrir um breytingar á ákvæðum 2. og 3. mgr. 9. gr. laga um fuglaveiðar og fuglafriðun, nr. 33/1966, sem varða friðlýsingu æðarvarpa. Í núverandi mynd þessara ákvæða er gert ráð fyrir því að friðlýsing fari fram á manntalsþingi, en breytinga er hér þörf í ljósi þess að manntalsþing verða ekki háð eftir gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989. Nýmælin sem hér eru lögð til felast í því, að ráðgert er að sýslumenn haldi hver í sínu umdæmi skrár um friðlýst æðarvörp og fái birtar auglýsingar árlega í Lögbirtingablaði með upptalningu heita þeirra jarða sem þau eru á. Í 2. tölul. þessarar greinar kemur fram regla um hvernig æðarvarp verði tekið upp í slíka skrá og er þar gert ráð fyrir áþekkri aðferð og nú gildir skv. 3. mgr. 9. gr. laganna. Af ákvæðum frumvarpsins leiðir að skráning friðlýsingar hjá sýslumanni ætti sér stað í eitt skipti fyrir öll, þar til hún kynni að verða felld niður að ósk hlutaðeiganda. Þyrfti því ekki endurnýjunar hennar við. Ef frumvarp þetta verður að lögum verða sýslumenn að koma á fót skrám um friðlýst æðarvörp og verður að vænta að þeir taki þar upp ótilkvaddir þau æðarvarp, sem hafa verið friðlýst á manntalsþingum eftir núgildandi reglum, að því leyti sem nauðsynlegar upplýsingar liggja fyrir um tilvist þeirra. Má leiða þetta af upphafsorðum 1. tölul. þessarar greinar, þar sem segir að sýslumenn haldi skrár um æðarvörp sem hafa verið friðlýst, en það orðalag nær eftir hljóðan sinni einnig til friðlýsinga sem hafa átt sér stað eftir eldri reglum.

Um 47. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um brottfall orðsins bæjarfógeti í upptalningu í 28. gr. laga um ríkisbókhald, gerð ríkisreiknings og fjárlaga, nr. 52/1966. Er þetta gert í ljósi þess að þetta embættisheiti fellur niður við gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989.

Um 48. gr.

Í þessari grein frumvarpsins eru lagðar til breytingar á lögum um vernd barna og ungmenna, nr. 53/1966. Í 1. tölul. er mælt fyrir um brottfall fyrirmæla í 13. gr. laganna varðandi borgardómara í Reykjavík, en þetta er gert til samræmis við breytt embættisheiti dómara samkvæmt lögum um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989. Í 2. og 4. tölul. er gert ráð fyrir brottfalli hugtaksins valdsmaður í 27. og 49. gr. laganna og mælt fyrir um að orðið lögreglustjóri komi í stað þess, en þetta er gert til að taka af tvímæli um það við hvern embættismann sé átt. Þá er í 3. tölul. greinarinnar mælt fyrir um brottfall tilvísunar í 28. gr. eldri laga um meðferð opinberra mála, nr. 82/1961. Loks er í 5. tölul. gert ráð fyrir orðalagsbreytingu í 53. gr. laganna til samræmis við breytta hugtakanotkun eftir lögum um aðför, nr. 90/1989.

Um 49. gr.

Breytingin sem er lögð til með þessari grein á 1. gr. laga um heimild handa ríkisstjórninni til að selja Kópavogskaupstað nýbýlalönd og hluta jarðarinnar Kópavogs og um eignarnáms heimild á ábúðarréttindum, nr. 36/1967, á rætur að rekja til afnáms embættisheitisins bæjarfógeti með lögum um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989.

Um 50. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um breytingar á 9. og 10. gr. laga um verzlunaratvinnu, nr. 41/1968. Í 1., 2., 3. og 5. tölul. greinarinnar er aðeins mælt fyrir um breytt embættisheiti þeirra sem veita leyfi samkvæmt lögunum, en efnislega er ekki ráðgerð breyting þar sem sömu embættismenn hefðu þau störf með höndum og nú er. Í 4. tölul. greinarinnar er á hinn bóginn lagt til að 2. mgr. 10. gr. laganna verði felld niður. Þar er mælt fyrir um það að þeir sem veiti leyfi samkvæmt lögunum láti birta auglýsingar um þau í Lögbirtingablaði, en með því að þessari reglu virðist ekki hafa verið fylgt í framkvæmd verður ekki séð að ástæða sé til að hún haldist í lögum.

Um 51. gr.

Í þessu ákvæði frumvarpsins er kveðið á um breytingu á orðalagi í 37. gr. laga um vörumerki, nr. 47/1968, þar sem mælt er fyrir um rekstur tiltekinna mála fyrir sjó- og verslunardómi í Reykjavík, en sá dómstóll var lagður niður með lögum nr. 28/1981.

Um 52. gr.

Í þessari grein eru gerðar tillögur um breytingar á lögum um fyrirtækjaskrá, nr. 62/1969. Í 1. tölul. greinarinnar er ráðgert að fjárhæðamörk dagsekta, sem Hagstofan má beita til að knýja fram skil á upplýsingum, verði felld úr 1. mgr. 14. gr. laganna og færi þá eftir mati hverju sinni hver fjárhæð dagsekta yrði. Í 2. tölul. greinarinnar er mælt fyrir um að ákvæði bætist við umrædda 1. mgr. 14. gr. í því skyni að það megi framfylgja dagsektaákvörðun með fjárnámi ef með þarf, sbr. 6. tölul. 1. mgr. 1. gr. laga um aðför, nr. 90/1989. Í 3. tölul. greinarinnar er lagt til að 3. mgr. 14. gr. laganna falli niður, en þar er kveðið á um það að lögreglustjóri innheimti dagsektir sem Hagstofan leggur á samkvæmt fyrrgreindri l. mgr. 14. gr. Verður ekki séð að ástæða sé til annars en að Hagstofan annist þá innheimtu sjálf, en brottfall 3. mgr. 14. gr. hefði í för með sér að sú yrði raunin.

Um 53. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um breytingu á 25. gr. áfengislaga, nr. 82/1969, þar sem kveðið er á um að dómari geti mælt fyrir um að sakborningur gangist undir blóðrannsókn til að fá leyst úr því hvort hann sé undir áhrifum áfengis. Þetta ákvæði tekur mið af eldri reglum um meðferð opinberra mála, þar sem dómari hafði rannsókn máls með höndum, en eftir gildistöku nýrra laga um meðferð opinberra mála, nr. 19/1991, gæti ákvörðun af þessum toga ekki komið í hlut dómara, heldur ætti hún undir lögreglu eins og hér er mælt fyrir um.

Um 54. gr.

Með þessari grein frumvarpsins er stefnt að breytingu á orðalagi í 1. gr. laga um gæðamat á æðardúni, nr. 39/1970, þannig að tekin verði af tvímæli um hvor embættismaðurinn, sýslumaður eða lögreglustjóri, gegni þargreindu verki ef ekki er um sama mann að ræða. Í greininni er lagt til að það verði lögreglustjóri sem annist viðkomandi störf, en sú leið er farin til samræmis við önnur ákvæði laga nr. 39/1970.

Um 55. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um breytingar á tveimur ákvæðum laga um skemmtanaskatt, nr. 58/1970. Í núverandi mynd er mælt fyrir um það í lögunum að lögreglustjórar innheimti skemmtanaskatt, en þrátt fyrir þau fyrirmæli er kveðið á um það í reglugerð um innheimtu skemmtanaskatts að tollstjórinn í Reykjavík annist hana í sínu umdæmi. Til að koma á samræmi í þessum efnum er lagt til í þessari grein frumvarpsins að viðeigandi ákvæðum laganna verði breytt í það horf að tollstjórar hafi umrædda innheimtu með höndum. Þessu til viðbótar felst tillaga um þá breytingu í 2. tölul. greinarinnar, að niður falli sérregla í 5. gr. laganna um innheimtulaun handa þeim sem innheimta skemmtanaskatt, en þeirrar reglu er ekki þörf í ljósi ákvæða 2. mgr. 25. gr. laga nr. 92/1955.

Um 56. gr.

Í þessari grein frumvarpsins er mælt fyrir um brottfall fyrirmæla um að tiltekin innheimta eigi sér stað á manntalsþingum í 85. gr. laga um lax- og silungsveiði, nr. 76/1970, en slík þing verða ekki háð eftir gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989.

Um 57. gr.

Með þessari grein frumvarpsins eru lagðar til breytingar á lögum um Innheimtustofnun sveitarfélagá, nr. 54/1971. Í 1. tölul. greinarinnar er gert ráð fyrir brottnámi tveggja málsliða í 2. tölul. 4. mgr. 5. gr. laganna, en þar eru fyrirmæli um framkvæmd lögtaks og fyrningu lögtaksréttar fyrir kröfu um meðlag, sem verða óþörf vegna ákvæða laga um aðför, nr. 90/1989. Í 2. tölul. þessarar greinar er lagt til brottfall heimildar Innheimtustofnunar sveitarfélaga til að krefjast vistunar barnsföður á vinnuhæli vegna meðlagsskulda, en hana er að finna í 4. tölul. 4. mgr. 5. gr. laganna. Þessi heimild er úrelt og má að auki telja hætt við að hún standist ekki gagnvart ákvæðum Mannréttindasáttmála Evrópu, en rétt er einnig að geta þess að í lögum um fangelsi og fangavist, nr. 48/1988, er ekki lengur gert ráð fyrir vistun af þessum toga, sem var þó gert í eldri lögum um sama efni. Í 3. og 4. tölul. þessarar greinar er síðan kveðið á um brottfall orða í 5. mgr. 5. gr., sbr. lög nr. 49/1988, og 2. málsliðar 7. gr. laganna, en í báðum tilvikum er um ákvæði að ræða sem tengjast heimild til að vista meðlagsskuldara á vinnuhæli, sem er lagt til að verði fellt niður í fyrrnefndum 2. tölul. þessarar greinar.

Um 58. gr.

Í þessari grein frumvarpsins er mælt fyrir um breytingu á 28. gr. laga um almannatrygg ingar, nr. 67/1971, þar sem segir að ef ekki er nægilega upplýst um slys, sem getur orðið bótaskylt eftir lögunum, þá sé unnt að krefjast þess að lögreglustjóri rannsaki það fyrir rétti. Dómsrannsókn í opinberum málum verður endanlega afnumin við gildistöku laga um meðferð opinberra mála, nr. 19/1991, og er slík dómsrannsókn reyndar ekki í höndum lögreglu eftir eldri lögum. Er því af augljósum ástæðum mælt hér fyrir um að orðin „fyrir rétti“ falli úr 28. gr. almannatryggingalaga, en þá stæði allt að einu eftir að lögreglurannsókn geti farið fram í tilvikum sem þessum.

Um 59. gr.

Með þessari grein er stefnt að þeirri breytingu á ákvæðum laga um heimild sveitarfélaga til stofnunar og starfrækslu atvinnu- og þjónustufyrirtækja með takmarkaðri ábyrgð, nr. 24/1972, að mælt verði svo fyrir að sýslumenn annist skrásetningu slíkra fyrirtækja en ekki lögreglustjórar. Er þetta lagt til í ljósi þess að lögreglustjórar hafa félagaskráningu almennt ekki með höndum og má telja eðlilegt að samræma ákvæði þessara laga við önnur hliðstæð.

Um 60. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um breytingu á 3. gr. laga um sameiningu Borgarfjarðarhrepps og Loðmundarfjarðarhrepps í Norður-Múlasýslu í einn hrepp, nr. 40/1972. Þar er kveðið á um það að sýslumaður Norður-Múlasýslu annist tiltekna innheimtu, en breytingin sem er lögð til með þessari grein felst í því að nema brott umrætt sýsluheiti. Stafar þetta af því að eftir ákvæðum laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989, munu sýslumenn verða kenndir við aðsetursstaði sína en ekki umdæmi sín. Auk þess er er mælt fyrir um það í 11. gr. laga nr. 92/1989 að umdæmamörk sýslumanna verði ákveðin með reglugerð og er því ófært að binda í lög með þeim hætti, sem er gert í lögum nr. 40/1972, að tiltekinn sýslumaður eigi að gegna störfum sem lúta að ákveðnu sveitarfélagi.

Um 61. gr.

Í þessari grein eru lagðar til breytingar á lögum um lögreglumenn, nr. 56/1972. Annars vegar er í 1. tölul. gert ráð fyrir að niður falli tilvísun í 1. gr. laganna til eldri laga um meðferð opinberra mála. Hins vegar er lagt til í 2. tölul. að orðalagi 2. gr. laganna verði breytt til samræmis við afmörkun laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, n.r. 92/1989, á því hverjir séu lögreglustjórar í einstökum umdæmum.

Um 62. gr.

Í þessari grein frumvarpsins eru lagðar tilbreytingar á lögum um stofnun og slit hjúskapar, nr. 60/1972. Í 1. og 2. tölul. greinarinnar eru gerðar tillögur um breytingar á lögunum til samræmis við ráðagerðir sem komu fram í athugasemdum við frumvarp sem varð að lögum um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989. Þessar breytingar felast annars vegar í því að í 1. tölul. er mælt fyrir um breytt ákvæði 18. gr. laganna, sem munu leiða til þess að sýslumenn og löglærðir fulltrúar þeirra annist borgaralegar hjónavígslur í stað þess að dómarar hafi þau störf með höndum eins og nú er. Hins vegar er í 2. tölul. lagt til að sýslumenn hafi að öllu leyti með höndum veitingu leyfa til skilnaðar að borði og sæng og lögskilnaðar og að skjóta megi ákvörðunum þeirra í því sambandi til dómsrnálaráðuneytisins, en í núverandi mynd leiðir 43. gr. laganna til þess að ýmist annist sambærileg stjórnvöld við sýslumenn þessi störf eða dómsmálaráðuneytið, sem verður að telja til óhagræðis. Loks er í 3. tölul. greinarinnar gert ráð fyrir brottfalli óþarfrar tilvísunar í 81. gr. laganna til ákvæðis í lögum nr. 20/1923, sem var fellt niður með 135. gr. laga um skipti á dánarbúum o.fl., nr. 20/1991.

Um 63. gr.

Í þessari grein er lögð til orðalagsbreyting á 13. gr. laga um framkvæmd eignarnáms, nr. 11/1973, þar sem gert er ráð fyrir að eignarnemi geti leitað innsetningargerðar til að ná umráðum þess, sem eignarnám tekur til, ef eignarnámsþoli lætur honum ekki eftir umráðin af frjálsum vilja. Eru hér felld brott þau orð að eignarnemi leiti „aðstoðar fógeta“ í þessum efnum, en í stað þess gert ráð fyrir því orðalagi að eignarnemi leiti aðfarargerðar án undangengins dóms eða sáttar undir þessum kringumstæðum og er þá átt innsetningargerð eftir almennum reglum 12. kafla laga um aðför, nr. 90/1989.

Um 64. gr.

Með þessari grein frumvarpsins er lögð til breyting á orðalagi 2. gr. laga um jöfnun flutningskostnaðar af sementi, nr. 62/1973, sem miðar að því að fella brott embættisheiti bæjarfógeta þar sem greint er hverjir annist innheimtu gjalda samkvæmt lögunum, en það embættisheiti fellur niður við gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989. Efnislega er hér ekki um breytingu að ræða, þar sem sömu embættismenn hefðu eftir sem áður þessi verk með höndum.

Um 65. gr.

Í þessari grein er lagt til að fella niður ákvæði 3. gr. laga um kaupstaðarréttindi til handa Bolungarvíkurkauptúni, nr. 17/1974, þar sem mælt var fyrir um hvernig færi um skiptingu fyrirliggjandi viðfangsefna við gildistöku laganna milli sýslumannsins í Ísafjarðarsýslu og bæjarfógetans í Bolungarvík. Eftir eðli málsins þjónar þetta ákvæði ekki tilgangi lengur, en bæði umrædd embættisheiti falla niður við gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92l1989, og er því eðlilegt að fella þetta ákvæði að sama skapi niður.

Um 66. gr.

Í þessari grein er lögð til breyting á orðalagi 4. gr. laga um Hitaveitu Suðurnesja, nr. 100/1974, þar sem gert er ráð fyrir að sýslumaðurinn í Gullbringusýslu dómkveðji menn til setu í gerðardómi. Í stað þess miðar ákvæðið við að sýslumaður skipi menn í gerðardóminn og er ekki tiltekið að þetta sé sýslumaðurinn í tilgreindu umdæmi, en þessar breytingar stafa af tvennu. Annars vegar munu sýslumenn ekki fara með vald til að dómkveðja menn eftir gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989, en ekki er vitað dæmi þess úr öðrum lögum að menn séu tilnefndir í gerðardóm með dómkvaðningu. Hins vegar verða sýslumenn kenndir við aðsetursstaði sína samkvæmt lögum nr. 92/1989, en ekki umdæmi, og umdæmi þeirra eru þar ekki lögbundin, heldur munu þau ráðast af reglugerð, þannig að ófært er að mæla hér í lögum undir hvern sýslumann umrætt landsvæði mun eiga og kenna hann að auki við umdæmi.

Um 67. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um þá breytingu á 1. gr. laga um iðnaðarmálagjald, nr. 48/1975, að niður falli óþörf tilvísun í lög nr. 29/1885, en þau falla að mestu úr gildi við gildistöku laga um aðför, nr. 90/1989.

Um 68. gr.

Með þessari grein frumvarpsins er stefnt að tveimur breytingum á lögum um aukatekjur ríkissjóðs, nr. 79/1975. Sú fyrri lýtur að því að bæta lögræðissviptingarmálum inn í talningu 1. gr. laganna á dómsmálum, þar sem ekki ber að greiða réttargjöld, en í 80. gr. frumvarpsins er jafnframt kveðið á um brottfall sérreglna í lögræðislögum, nr. 68/1984, um gjaldfrelsi þessara mála, enda þykir gleggra að safna reglum af þessum toga saman á einn stað. Síðari breytingin lýtur að því að fella brott embættisheiti bæjarfógeta úr talningu 21. gr. laganna á þeim sem innheimta aukatekjur ríkissjóðs, þar sem það verður ekki til eftir gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989.

Um 69. gr.

Í þessari grein er gert ráð fyrir því að orðið bæjarfógeti verði numið úr talningu í 29. gr. jarðalaga, nr. 65/1976, sbr. lög nr. 90/1984, á þeim sem ber að láta tilteknar upplýsingar af hendi. Stafar þessi ráðagerð af því að embættisheiti bæjarfógeta verður ekki lengur til eftir gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989.

Um 70. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um breytingar á ákvæðum laga um rannsóknarlögreglu ríkisins, nr. 108/1976. Í 1. og 2. tölul. greinarinnar er lagt til að tilgreiningu sveitarfélaga, þar sem rannsóknarlögregla ríkisins fer með rannsókn brotamála, verði breytt úr núverandi mynd í 3. gr. laganna þannig að hún samrýmist umdæmaskiptingu lögreglustjóra eftir 11. gr. laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989. Þá er lagt til í 3. tölul. greinarinnar að ráðagerð um rannsókn opinberra mála fyrir sakadómi falli niður í orðum 4. gr. laganna, en hún fengi ekki staðist eftir gildistöku laga um meðferð opinberra mála, nr. 19/1991. Loks er í 4. tölul. greinarinnar mælt fyrir um brottfall orða í 2. mgr. 5. gr. laganna, en þau vísa til ummæla í 1. mgr. 5. gr. sem voru felld niður með 59. tölul. 194. gr. laga nr. 19/1991.

Um 71. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um breytingu á 14. gr. laga um skylduskil til safna, nr. 43/1977. I núverandi mynd ákvæðisins er gert ráð fyrir því að sé skilaskyldu ekki fullnægt megi fela lögregluyfirvöldum að knýja á um hana, ef með þarf með dagsektum. Málefni af þessum toga koma hlutverki lögreglu á engan hátt við, enda ekki lögð refsing við vanrækslu á skilaskyldu, og verður ekki séð að nein rök standi til annars en að Landsbókasafnið, sem umrædd skilaskylda er við, grípi sjálft til þeirra úrræða sem þarf til að framfylgja henni. Er því gert ráð fyrir heimild Landsbókasafnsins til að ákveða dagsektir í þessu skyni í þessari grein frumvarpsins og að sama skapi lagt til að fyrirmæli um aðgerðir lögreglu í þessum efnum falli niður. Rétt er að vekja einnig athygli á því að í þessu ákvæði frumvarpsins er gert ráð fyrir fyrirmælum, sem koma ekki fram 14. gr. laganna, þess efnis að gera megi fjárnám fyrir kröfu um dagsektir, sbr. 6. tölul. 1. mgr. 1. gr. laga um aðför, nr. 90/1989.

Um 72. gr.

Í 1. tölul. þessarar greinar frumvarpsins er lögð til breyting á orðalagi 2. mgr. 14. gr. laga um hlutafélög, nr. 32/1978, þar sem mælt er fyrir um heimild félagsstjórnar til að krefjast „beinnar fógetagerðar“ við tilteknar aðstæður. Til samræmis við hugtök í lögum um aðför, nr. 90/1989, er hér gert ráð fyrir því að í stað þessara orða verði mælt fyrir um að leita megi aðfarargerðar án undangengins dóms eða sáttar, sem felur í sér skírskotun til alme.nnra reglna um innsetningargerðir í 12. kafla laga nr. 90/1989. Í 2. og 3. tölul. greinarinnar er mælt fyrir um breytingar á 145. gr. laganna, þar sem heimilað er að afhenda tilkynningar og gögn um hlutafélög til lögreglustjóra, sem framsendir slíkt hlutafélagaskrá, en til samræmis við almenn verkaskipti er lagt til að þessu verði breytt á þann veg að sýslumaður annist slík verk.

Um 73. gr.

Með þessari grein frumvarpsins eru annars vegar lagðar til breytingar á orðalagi 18. gr. laga um húsaleigusamninga sem stafa af breyttri skipan aðfarargerða eftir lögum nr. 90/1989. Hins vegar er lagt til að 23. gr. laganna falli brott, því þargreind heimild handa héraðsdómara til að ákveða að útburður á leigutaka frestist, ef úrskurði um útburðinn er skotið til Hæstaréttar, er óþörf vegna almennrar reglu sama efnis í 3. mgr. 84. gr. laga um aðför, nr. 90/1989.

Um 74. gr.

Í þessari grein frumvarpsins eru tillögur um ýmsar breytingar á barnalögum, nr. 9/1981. Ákvæði l. tölul. eru sett til að taka af tvímæli um það, hver teljist valdsmaður í skilningi barnalaga, en þessarar skýringar er meðal annars þörf í ljósi þess að 4. og 7. gr. laga nr. 74/1972 geyma fyrirmæli sem snúa að þessu og falla brott við gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989. Í 2. tölul. þessarar greinar er mælt fyrir um brottnám óþarfrar tilvísunar í 28. gr. laganna til laga nr. 29/1885 sem falla að mestu niður við gildistöku laga um aðför, nr. 90/1989. Í 3.–7. tölul. greinarinnar er síðan að finna tillögur um breytingar á 40. gr. laganna. Þeim breytingum er ætlað að stuðla að því að atriði varðandi umgengnisrétt við barn lúti úrlausn sýslumanna, sem megi kæra til dómsmálaráðherra, en núgildandi reglur leggja þessi viðfangsefni í hendur dómsmálaráðuneytisins, að öllu leyti. Þessi breyting er í samræmi við stefnu sem var lýst í athugasemdum við frumvarp sem varð að lögum nr. 92/1989. Í 8. og 9. tölul. er loks lagt til brottnám tveggja ákvæða laganna sem eru óþörf vegna breyttrar dómstólaskipunar og réttarfarslöggjafar.

Um 75. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um tvær breytingar á lögum um horfna menn, nr. 44/1981. Annars vegar er í 1. tölul. kveðið á um brottfall embættisheitis dómara sem verður ekki til eftir gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989. Hins vegar er í 2. tölul. mælt fyrir um brottfall 2. mgr. 21. gr. laganna, sem geymir aðeins ónauðsynlega tilvísun til 56. gr. erfðalaga, nr. 8/1962, en síðastnefnt ákvæði var fellt úr gildi með 136. gr. laga um skipti á dánarbúum o.fl., nr. 20/1991.

Um 76. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um breytingar á orðalagi 109. gr. laga um tekjuskatt og eignarskatt, nr. 75/1981, þannig að hugtakið tollstjóri komi í stað hugtaksins lögreglustjóri þegar greint er hverjir geti haft með höndum innheimtu gjalda samkvæmt lögunum. Þessi fyrirmæli hafa enga efnislega breytingu í för með sér frá núverandi skipan, en óeðlilegt þykir að nota embættisheiti lögreglustjóra í tengslum við þessa starfsemi, sem kemur lögreglustjórn að engu leyti við.

Um 77. gr.

Með þessu ákvæði frumvarpsins er gert ráð fyrir brottfalli algerlega óþarfrar tilvísunar til laga nr. 29/1885 í 8. gr. laga um kísilmálmverksmiðju á Reyðarfirði, nr. 70/1982, en lög nr. 29/1885 falla að mestu niður við gildistöku laga um aðför, nr. 90/1989.

Um 78. gr.

Í þessari grein er lagt til að tiltekin fyrirmæli verði felld úr 17. og 26. gr. laga um brunavarnir og brunamál, nr. 74/1982, en þau þjóna ekki neinum sýnilegum tilgangi og eru viðkomandi reglur 26. gr. laganna að auki gersamlega ósamrýmanlegar réttarfarslöggjöf.

Um 79. gr.

Í þessari grein frumvarpsins eru lagðar til ýmsar breytingar á reglum lögræðislaga, nr. 68/1984. Í 1. og 2. tölul. er gert ráð fyrir brottfalli 4. gr. laganna og tiltekinna orða í 6. gr. þeirra, en þessi ákvæði eru óþörf vegna breyttrar dómstólaskipunar samkvæmt lögum um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989. Í 3. tölul. greinarinnar er mælt fyrir um brottfall reglna í 8. gr. laganna sem varða birtingu úrskurðar í lögræðissviptingar máli, en slíkar reglur eru óþarfar vegna breyttra reglna í réttarfarslöggjöf. Í 4. tölul. er mælt fyrir um breytingar á reglum 8. gr. laganna sem varða hvert dómari þurfi að tilkynna lögræðissviptingu, en þær taka meðal annars mið af breyttum verkaskiptum milli dómstóla og stjórnvalda á þessu sviði. Í 5.–7. tölul. er síðan gert ráð fyrir brottfalli regina varðandi réttargjöld í lögræðissviptingarmálum, en reglur um þau efni eiga að réttu lagi heima í löggjöf um aukatekjur ríkissjóðs, svo sem ráðgert er í 68. gr. frumvarpsins um breytingar á lögum nr. 79/1975. Að öðru leyti eru ákvæði þessarar greinar, í 8.–12. tölul., tengd ráðagerð um að leggja eftirlit með störfum lögráðenda í auknum mæli í hendur sýslumanna sem yfirlögráðenda, en þó þannig að unnt yrði að skjóta ákvörðunum þeirra til dómsmálaráðuneytisins til endurskoðunar. Eftir núgildandi reglum V. kafla laga nr. 68/1984 er ýmist að yfirlögráðandi ráði málefnum af þessum meiði til lykta eða að leita þurfi samþykkis dómsmálaráðuneytisins á ráðstöfunum. Með ákvæðum frumvarpsins er stefnt að einföldun og hagræði á þessum vettvangi, en þess má geta að gert var ráð fyrir breytingu í þessa átt í athugasemdum með frumvarpi sem varð að lögum nr. 92/1989.

Um 80. gr.

Í þessari grein frumvarpsins er mælt fyrir um breytingu á orðalagi í tveimur greinum laga um atvinnuréttindi skipstjórnarmanna á íslenskum skipum, nr. 112/1984, sem varða embættisheiti þeirra sem veita slík réttindi. Efnislega er ekki um breytingu að ræða, því sömu embættismenn hefðu eftir sem áður þessi störf með höndum.

Um 81. gr.

Í þessari grein frumvarpsins er mælt fyrir um breytingu á orðalagi í tveimur greinum laga um atvinnuréttindi vélfræðinga, vélstjóra og vélavarða á íslenskum skipum, nr. 113/1984, sem varða embættisheiti þeirra sem veita slík réttindi. Efnislega er ekki um breytingu að ræða, því sömu embættismenn hefðu eftir sem áður þessi störf með höndum.

Um 82. gr.

Í þessari grein er að finna tillögur um ýmsar breytingar á ákvæðum siglingalaga, nr. 34/1985. Af einstökum atriðum í þessari grein skal þess fyrst getið að ákvæði 1. tölul. miða að því að nema brott ráðagerð í 4. gr. laganna um að dómarar annist þinglýsingar, en með lögum nr. 85/1989 var ákvæðum þinglýsingalaga, nr. 39/1978, breytt á þann veg að sýslumenn munu hafa þessi störf með höndum frá 1. júlí 1992. Í 2. tölul. er að finna fyrirmæli sem er ætlað að breyta 2. mgr. 13. gr. laganna þannig að ekki verði ályktað að skylt sé að skipstjóri komi fram í þágu útgerðarmanns í dómsmáli varðandi skip, en í núverandi búningi virðist ákvæðið gefa það til kynna, sem samrýmist ekki almennum reglum réttarfars. Í 3. tölul. er síðan mælt fyrir um brottnám orða í 63. gr. laganna sem gefa 2i1 kynna að beita megi kyrrsetningu í tilvikum þar sem slíkt fengi ekki staðist. Í 4. tölul. er gerð breyting á orðalagi 180. gr. laganna til samræmis við það að fjárnáms- og kyrrsetningargerðir verða ekki dómsathafnir eftir gildistöku laga nr. 90/1989 og 31/1990. Í 5. tölul. er mælt fyrir um brottfall sérreglu um rekstur tiltekinna mála fyrir dómi í Reykjavík, sem verður ekki séð að nein efnisrök standi til. Í 6.–11. tölul. eru ákvæði sem er ætlað að breyta reglum X. kafla laganna um takmörkunarsjóði. Í núverandi mynd byggja þessar reglur á því að dómari hafi með höndum ýmis viðfangsefni varðandi takmörkunarsjóði og standi að ýmsum athöfnum sem eiga sér ekki hliðstæður í ákvæðum annarra laga um verkefni dómara. Umrædd ákvæði frumvarpsins miða að því að koma því til leiðar að dómarar standi ekki að aðgerðum sem þessum, ef heimilda X. kafla laganna kynni að vera neytt, heldur verði staðið að verki á þessu sviði eftir reglum um gjaldþrotaskipti samkvæmt lögum nr. 21/1991. Þannig yrði skipaður sérstakur úthlutunarmaður sem annaðist þau störf sem núgildandi ákvæði leggja í hendur dómara. Telja verður þessa breytingu nauðsynlega til samræmis við ríkjandi stefnu um það hver verk séu falin dómurum að lögum. Í 12.–14. tölul. er loks að finna tillögur um breytt orðalag í 223., 230. og 232. gr. laganna til samræmis við nýja dómstólaskipan og breyttar réttarfarsreglur.

Um 83. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um breytingu á 72. gr. sjómannalaga, nr. 35/1985, þar sem meðal annars kemur fram að sýslumönnum og bæjarfógetum sé skylt að veita gerðardómi samkvæmt ákvæðinu aðstoð varðandi húsakynni undir þinghöld hans utan Reykjavíkur. Í ljósi breyttrar skipunar samkvæmt lögum um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989 þykir eðlilegra að þessi skylda hvíli á héraðsdómurum, svo sem hér er mælt fyrir um.

Um 84. gr.

Með þessari grein eru lagðar til tvær breytingar á ákvæðum útvarpslaga, nr. 68/1985. Annars vegar er mælt fyrir um breytt orðalag í 29. gr. laganna varðandi lögtak fyrir ógreiddu útvarpsgjaldi, en sérreglur í greininni varðandi það hvenær lögtak megi gera og hvernig það verði undirbúið geta ekki átt við eftir gildistöku laga um aðför, nr. 90/1989. Hins vegar er kveðið á um brottnám 3. mgr. 30. gr. þar sem finna má sérstæða heimild til að leita atbeina dómara í tengslum við töku viðtækis úr vörslum umráðamanns, en slík heimild stingur í stúf við ákvæði laga nr. 90/1989.

Um 85. gr.

Í þessari grein frumvarpsins eru lagðar til breytingar á lögum um skráningu skipa, nr. 115/1985. Í níu fyrstu töluliðum greinarinnar er mælt fyrir um breytingar á þeim ákvæðum laganna, þar sem vikið er að störfum þinglýsingardómara á þessum vettvangi, þannig að í stað þinglýsingardómara nefni viðkomandi ákvæði þinglýsingarstjóra. Þessi breyting er lögð til í samræmi við breytingar sem voru gerðar á þinglýsingalögum, nr. 39/1978, með lögum nr. 85/1989 en í síðarnefndu lögunum var tekið upp starfsheitið þinglýsingarstjóri sem á þá við sýslumann þegar hann gegnir þeim störfum. Í 10. tölul. er síðan mælt fyrir um brottfall 2. mgr. 25. gr. laganna, sem hefur að geyma sérstæð fyrirmæli sem stangast á við þær meginreglur réttarfars sem er byggt á í 3. mgr. 4. gr. laga um skipti á dánarbúum o.fl., nr. 20/1991, og 3. mgr. 116. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl., nr. 21/1991.

Um 86. gr.

Í þessari grein er lagt til breytt orðalag 37. gr. sveitarstjórnarlaga, nr. 8/1986, þar sem segir til hvers embættismanns eigi að beina kæru sveitarstjórnarkosninga. Er þetta nauðsynlegt vegna afnáms ýmissa embættisheita með lögum um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989, en efnislega er hér ekki um breytingu að ræða.

Um 87. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um breytingar á ákvæðum 29. gr. laga um varnir gegn mengun sjávar, nr. 32/1986. Í núverandi mynd geymir umrædd 29. gr. sérreglur um heimildir hafnarstjóra og lögreglustjóra til að ljúka málum vegna brota á lögunum með sektargerð án málshöfðunar og er þar einnig að finna ákvæði um það hvernig ríkissaksóknari geti fengið slík málalok felld úr gildi. Þegar þessi ákvæði voru sett gengu þau lengra í þá átt að heimila lok mála án þess að þau þyrftu að fara fyrir dóm en almennar reglur laga um meðferð opinberra mála, nr. 74/1974. Í 115. gr. nýrra laga um meðferð opinberra mála, nr. 19/1991, sem öðlast gildi l. júlí 1992, getur almenna heimildin í þessum efnum hins vegar verið víðtækari en í 29. gr. laga nr. 32/1986 og verður að telja óeðlilegt að síðastnefnd lög horfi til takmörkunar á henni. Af þeim sökum er lagt hér til að sérreglur í 3.–5. mgr. 29. gr. laga nr. 32/1986 falli niður, þannig að farið verði með brot gegn lögunum eftir almennum reglum um meðferð opinberra mála, sbr. 1. mgr. ákvæðisins. Samhliða þessu þykir hins vegar þurfa að bæta frekari fyrirmælum varðandi málalok fyrir hafnarstjóra við 2. mgr. nefndrar 29. gr. og korna þau fram í 1. tölul. þessarar greinar frumvarpsins.

Um 88. gr.

Í þessari grein frumvarpsins er mælt fyrir um brottfall ýmissa embættisheita sem Kjaradómi er ætlað að ákveða launakjör fyrir í lögum nr. 92/1986, sbr. lög nr. 45/1991, en þessum embættisheitum er sammerkt að þau leggjast af við gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989. Þessu til viðbótar er síðan kveðið á um brottfall ákvæðis til bráðabirgða við lögin, sem varðar launakjör embættismanna sem hafa gegnt störfum uppboðshaldara, en eftir orðum ákvæðisins hefur það þegar lokið hlutverki sínu með því að þargreind launakjör máttu haldast til ársloka 1990.

Um 89. gr.

Í þessari grein er kveðið á um brottfall ýmissa embættisheita í talningu þeirra, sem kjarasamningar opinberra starfsmanna taka ekki til samkvæmt lögum nr. 94/1986, sbr. lög nr. 45/1991, en þessum embættisheitum er sammerkt að þau leggjast af við gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989.

Um 90. gr.

Í þessari grein frumvarpsins er gert ráð fyrir breytingu á embættisheiti þeirra sem annast innheimtu gjalda eftir ákvæðum laga um fjáröflun til vegagerðar, nr. 3/1987. Efnislega er ekki um breytingu að ræða, því sömu embættismenn hefðu eftir sem áður þessi störf með höndum.

Um 91. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um brottfall óþarfrar tilvísunar í lög nr. 29/1885 í 11. gr. laga um orlof, nr. 30/1987, en lög nr. 29/1885 falla að mestu niður við gildistöku laga um aðför, nr. 90/1989.

Um 92. gr.

Í þessari grein frumvarpsins er mælt fyrir um breytingar á lögum um lögskráningu sjómanna, nr. 43/1987. Ákvæði 1.–4. tölul. greinarinnar fela aðeins í sér breytingar á orðalagi 3. gr. laganna, þar sem tiltekið er hverjir annist lögskráningar, en efnislega er engu breytt þar sem sömu embættismenn hefðu þau störf með höndum eftir sem áður. Í 5. tölul. er mælt fyrir um viðauka við 16. gr. laganna, þar sem heimild kemur nú fram til að bera undir dómstóla lögmæti þess að skip sé fært til hafnar vegna brota á reglum laganna. Í núverandi mynd vantar nánari reglur um það eftir hverjum reglum slíkrar dómsúrlausnar yrði leitað, en með 5. tölul. greinarinnar er bætt úr því með því að mæla efnislega fyrir um að þetta verði gert eftir reglum 75. gr. laga um meðferð opinberra mála, nr. 19/1991.

Um 93. gr.

Með þessu ákvæði er stefnt að breytingu á orðalagi í 25. gr. laga um staðgreiðslu opinberra gjalda, nr. 45/1987, þar sem gert er ráð fyrir að leita megi úrskurðar sakadóms um tiltekin atriði, en þessi breyting er nauðsynleg í ljósi þess að sakadómur verður ekki til eftir gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989.

Um 94. gr.

Í þessari grein er gert ráð fyrir tveimur breytingum á ákvæðum umferðarlaga, nr. 50/1987. Annars vegar er mælt fyrir um breytt orðalag í 2. mgr. 109. gr. til samræmis við skipan dómstóla og umboðsvalds í héraði samkvæmt lögum nr. 92/1989. Hins vegar er lagt til að 4. mgr. 109. gr. falli niður, en ákvæði þeirrar málsgreinar eru í reynd óþörf og samrýmast ekki breyttum reglum um aðfarargerðir eftir lögum nr. 90/1989.

Um 95. gr.

Í þessari grein frumvarpsins eru lagðar til breytingar á tveimur ákvæðum tollalaga, nr. 55/1987. Annars vegar er ráðgert í 1. tölul. að lögbundin afmörkun á tollumdæmum, sem er nú að finna í 27. gr. laganna, verði afnumin, en í stað þess ráðist mörk tollumdæma af skiptingu landsins í stjórnsýsluumdæmi sýslumanna skv. 11. gr. laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989. Verður að telja þessa breytingu nauðsynlega, því ella væri hætt við að tollumdæmi gætu verið afmörkuð á annan veg en almenn mörk umdæma sýslumanna, en slíkt yrði óeðlilegt og til trafala í ljósi þess að sömu embættismenn eru í senn tollstjórar og sýslumenn utan Reykjavíkur. Hins vegar er í 2. tölul. gert ráð fyrir að fella úr talningu þeirra, sem fara með tollstjórn, embættisheiti bæjarfógeta og lögreglustjóra á Keflavíkurflugvelli, en þau embættisheiti falla niður við gildistöku laga nr. 92/1989.

Um 96. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um brottfall óþarfrar tilvísunar í lög nr. 29/1885 í 5. gr. laga um Iðnlánasjóð, nr. 76/1987, en lög nr. 29/1885 falla að mestu niður við gildisstöku laga um aðför, nr. 90/1989.

Um 97. gr.

Í þessari grein frumvarpsins er mælt fyrir um breytingar á lögum um kosningar til Alþingis, nr. 80/1987, eins og þeim var meðal annars breytt með lögum nr. 10/1991. Öllum ákvæðum greinarinnar er sammerkt að aðeins er gert ráð fyrir brottfalli embættisheita nokkurra þeirra sem annast atkvæðagreiðslur utan kjörfunda, en þau embættisheiti falla niður við gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989.

Um 98. gr.

Í þessari grein frumvarpsins er lögð til breyting á orðalagi 7. gr. laga um bifreiðagjald, nr. 39/1988, þar sem mælt er fyrir um það hverjir annist innheimtu slíkra gjalda. Efnislega er ekki gert ráð fyrir breytingu, því sömu embættismenn hefðu þessi störf með höndum eftir sem áður.

Um 99. gr.

Með þessu ákvæði er stefnt að breytingu á orðalagi í 38. gr. laga um virðisaukaskatt, nr. 50/1988, þar sem gert er ráð fyrir að leita megi úrskurðar sakadóms um tiltekin atriði, en þessi breyting er nauðsynleg í ljósi þess að sakadómur verður ekki til eftir gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989.

Um 100. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um breytingu á ákvæði 13. gr. laga um eignarleigustarfsemi, nr. 19/1989, þar sem kemur fram hvernig staðið verði að slitum eignarleigufyrirtækis. Í núverandi mynd tekur ákvæðið mið af löggjöf um dómstólaskipan og búskipti sem fellur niður 1. júlí 1992. Breyting á orðalagi ákvæðisins er í samræmi við sambærilegar reglur um slit viðskiptabanka í VIII. kafla laga nr. 86/1985, eins og þeim var breytt með 182. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl., nr. 21/1991.

Um 101. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um breytingu hugtaksins þinglýsingardómari í 37. gr. þjóðminjalaga, nr. 88/1989, í þinglýsingarstjóri, en þessi breyting er byggð á því að fyrrnefnda hugtakið fellur úr lögum og það síðarnefnda verður tekið upp í þess stað 1. júlí 1992 samkvæmt breytingum sem voru gerðar á þinglýsingalögum, nr. 39/1978, með lögum nr. 85/1989.

Um 102. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um breytingar á lögum um aðför, nr. 90/1989. Breytingarnar stafa af því að þegar frumvarp var gert til þeirra laga var þess vænst að nýjar reglur um málskot úrskurða héraðsdómara varðandi aðfarargerðir til Hæstaréttar yrðu í lögum um Hæstarétt Íslands, eins og nú er í 1. mgr. 21. gr. nr. 75/1973, en þeim lögum yrði breytt fyrir 1. júlí 1992 af þessum sökum. Sú stefna hefur hins vegar síðan verið mörkuð í öðrum nýjum lögum á sviði réttarfars, að málskotsreglur komi fram í þeim og að ákvæði 21. gr. laga nr. 75/1973 falli að sama skapi niður hvað varðar þau svið. Þetta var meðal annars gert í 133. gr. laga um skipti á dánarbúum o.fl., nr. 20/1991, og 179. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl., nr. 20/1991. Til samræmis við þessa stefnumörkun er lagt til í þremur fyrstu töluliðum þessarar greinar að fyrirmæli um kæru úrskurða héraðsdómara varðandi aðfarargerðir til Hæstaréttar komi fram í 84. gr. laga nr. 90/1989 varðandi mál sem eru rekin eftir 13. kafla þeirra, í 91. gr. varðandi mál sem fara eftir 14. kafla laganna og loks í 95. gr. varðandi mál sem 15. kafli laganna tekur til. Þessu tengjast síðan ákvæði 4. og 5. tölul. þessarar greinar, þar sem tillaga er gerð um viðauka við 107. gr. laganna, en þar er fjallað um tengsl eldri og yngri lagareglna um málskot. Verður ekki séð að einstök atriði þessara ákvæði þarfnist frekari skýringar.

Um 103. gr.

Í þessari grein er kveðið á um brottfall laga nr. 27/1990 sem voru sett til að koma á bráðabirgðaskipan við meðferð dómsmála í tilteknum umdæmum utan Reykjavíkur fram til gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989. Hefur láðst að taka fram berum orðum í lögum nr. 27/1990 að þau féllu úr gildi 1. júlí 1992 sem var þó af augljósum ástæðum ætlast til.

Um 104. gr.

Með þessari grein er ráðgert að fella brott óþarfa tilvísun til laga nr. 29/1885 í lögum um tekjustofna sveitarfélaga, nr. 90/1990, en lög nr. 29/1885 voru felld úr gildi að meginhluta með lögum um aðför, nr. 90/1989.

Um 105. gr.

Í þessari grein eru gerðar tillögur um breytingar á lögum um einkaleyfi, nr. 17/1991. Í 1. tölul. er lagt til að afnema þá reglu 50. gr. laganna að dómstóll veiti tiltekið afbrigði leyfis og er ráðgert þess í stað að leyfisveitingin verði í höndum stjórnsýslunefndar sem starfar að öðrum viðfangsefnum eftir lögunum. Aðrar leyfisveitingar eftir lögunum eru í höndum stjórnvalda og verða ekki séð rök fyrir því að dómstóll annist þetta verk, sem gengi að auki þvert á þá stefnu í verkaskiptum milli dómstóla og stjórnvalda sem var mörkuð með setningu laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989. Í 2. tölul. er síðan að finna fyrirmæli um brottfall orða í 63. gr. laganna til samræmis við þá breytingu sem felst í áðurnefndum 1. tölul. Loks er í 3. tölul. kveðið á um breytt heiti dómstóls til samræmis við ákvæði laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 92/1989.

Um 106. gr.

Í þessari grein er mælt fyrir um nokkrar breytingar á nýsettum lögum um meðferð opinberra mála, nr. 19/1991, en tilefni hefur komið upp til breytinga við undirbúning að gildistöku laganna, svo sem var reiknað með að gæti gerst við afgreiðslu málsins á 113. löggjafarþingi 1990–91. Um einstök atriði í þessu sambandi skal þess fyrst getið að sá viðauki við 2. gr. laganna, sem er gert ráð fyrir í 1. tölul. greinarinnar, er settur hér til að taka af tvímæli um að ákvæði laganna taki til meðferðar mála sem berast hingað til afmarkaðra aðgerða frá öðrum ríkjum, en ekki verður útilokað að þetta þætti ella orka tvímælis. Í 2. tölulið er gert ráð fyrir rýmkun á ákæruvaldi lögreglustjóra frá þeirri skipan sem er mælt fyrir um í 1. mgr. 28. gr. laganna, þannig að ríkissaksóknari geti tekið almennna ákvörðun um að lögreglustjórar höfði opinber mál vegna minniháttar brota sem falla utan marka 1. mgr. 28. gr. Þessi breyting er einkum lögð hér til af tilliti til þess að minniháttar brot á almennum hegningarlögum nr. 19/1940 ættu undir ákæruvald ríkissaksóknara að óbreyttu orðalagi 28. gr. laganna, en ýmis slík brot geta verið ólíkt minni að umfangi eða miður alvarleg en þau sem lögreglustjórar geta þó ákært út af samkvæmt 1. mgr. umræddrar greinar. Í 3. tölulið og mörgum þeirra er á eftir koma er lagt til að orðið „rannsóknari“ verði fellt brott úr lögunum og í stað þess komi skýrari skilgreining á því sem við er átt. Orðið þykir óhentugt í lagatexta, notkun þess í lögunum er ekki samræmd og getur í sumum tilfellum heft eðlilegt skipulag og stjórnun lögreglu. Í 8. tölulið er lagt til að tekin verði af tvímæli um að greiða megi verjanda þóknun, þegar hann eftir áfrýjun máls hefur lagt vinnu í að undirbúa málsvörn fyrir Hæstarétti, en stuðlar síðan beint eða óbeint að því að fallið verði frá áfrýjun. Í 13. tölulið er lagt til að fellt verði brott ákvæði laganna um að við lögreglurannsóknir, þ.e. yfirheyrslu og aðrar rannsóknaraðgerðir, beri að hafa vott. Í reynd er slík skylda óframkvæmanleg og oftast ónauðsynleg. Við frumrannsókn kann stundum að vera þýðingarmikið fyrir réttarvörsluaðila, ákæruvald eða lögreglu, að sem flestir hlýði á skýrslu sakbornings, jafnvel vitnis, þannig að síðar megi kalla þá til vitnisburðar um, hvað sakborningur eða vitni sagði. Á þetta fyrst og fremst við, þegar sakborningur játar alvarlegt brot og fátt annað bendir á hinn seka. Eðlilegast er að þeir sem fara með stjórn frumrannsókna meti hvenær nauðsynlegt er að vottur sé viðstaddur yfirheyrslu til þess að tryggja sem best sönnur á efni framburðar. Í 22. lið er aftur á móti sett inn ákvæði um votta til að vera viðstadda leit og tekið fram að viðkomandi sé ekki starfsmaður lögreglu, en í slíkum tilfellum er stundum enginn annar viðstaddur en þeir lögreglumenn sem annast leit og því nauðsynlegt að slíkar rannsóknaraðgerðir séu ekki nema í undantekningartilvikum framkvæmdar án votts. Í 21. og 23.–26. tölulið eru lagðar til orðalagsbreytingar til samræmis við önnur núverandi ákvæði laganna og þær breytingar sem lagðar eru til í grein þessari. Í 27. tölulið er gerð tillaga um ákvæði til að ta.ka af öll tvímæli um að gæsluvarðhaldsfangi njóti réttar samkvæmt 75. gr. laganna til að fá úrlausn dómara um atriði sem varða gæsluvarðhaldsvist, en telja má vissara að taka þetta beinlínis fram þótt líklegt sé að komist yrði að sömu niðurstöðu um þetta án þessarar breytingar. Í 28. tölulið er lagt til að fella niður það skilyrði 2. mgr. 115. gr. laganna fyrir því, að ljúka máli með sátt fyrir lögreglustjóra, að sakborningur þurfi að gangast undir viðurlög sem lögreglustjóri býður honum með undirskrift sinni. Þessi tillaga á rætur að rekja til þess að ætla má að í framkvæmd verði talið til hagræðis að lögreglustjóri geti boðið sakborningi að ljúka máli með greiðslu sektar og láti gíróseðil til greiðslu sektarinnar fylgja því boði. Því yrði illa komið við að afla sérstaks skriflegs samþykkis sakbornings á þeim málalokum, en samþykki hans í verki fælist í þeirri aðgerð að greiða sekt við þessar aðstæður. Jafnframt er hér lagt til að sakarkostnaður verði tilgreindur í greininni, en vegna rýmri notkunarmöguleika greinarinnar frá gildandi lögum er slíkt nauðsynlegt. Í 29. tölulið eru lagðar til breytingar á 3. mgr. 115. gr. laganna til samræmis við þær breytingar sem lagðar eru til í 28. tölulið á 2. mgr. greinarinnar. Í 30. tölulið eru lagðar til lagfæringar á orðalagi 124. gr. laganna, sem ekki var gætt að þegar breytingar voru gerðar á öðrum atriðum í sama ákvæði við meðferð frumvarps til laganna á Alþingi. Í 32. tölulið eru lagðar til breytingar á 153. gr. laganna, um að áfrýjun verði lýst fyrir ríkissaksóknara eða þeim ákæranda sem flytur mál í héraði og er þessi breyting í samræmi við breytt hlutverk dómara og ákæranda samkvæmt lögunum. Í 36. og 37. tölulið er loks að finna viðauka við ákvæði laganna um tengsl eldri laga og yngri varðandi mál, þar sem ákæra hefur verið gefin út fyrir 1. júlí 1992 og annaðhvort engar aðgerðir eða óverulegar hafa átt sér stað á grundvelli hennar, en reglur skortir um þessa aðstöðu í XXIV. kafla laganna.

Um 107. gr.

Í þessari grein frumvarpsins eru lagðar til breytingar á tveimur greinum í lögum um gjaldþrotaskipti o.fl., nr. 21/1991. Annars vegar eru breytingar á 6. gr. laganna þar sem veitt er heimild til að gera samninga við erlend ríki um atriði er varða greiðslustöðvun, nauðasamninga og gjaldþrotaskipti. Í lögunum er miðað við að dómsmálaráðherra geri slíka samninga. Almenn regla um milliríkjasamninga er sú að ríkisstjórnin (forseti Íslands) geri samninga við erlend ríki og er því lagt til að ákvæðum í 6. gr. laganna er varða þetta efni verði breytt í samræmi við það. Hins vegar er mælt fyrir um leiðréttingu á villu, sem er að finna í tilvísun í 38. gr. laganna, og þarfnast ákvæðið ekki frekari skýringa.

Um 108. gr.

Gildistaka frumvarpsins er miðuð við gildistöku laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði, nr. 90/1989, 1. júlí 1992, og breytingar á réttarfarslöggjöf í því sambandi.