arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Húsaleigusamningar Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 387

681. Frumvarp til laga um breytingu á lögum um húsaleigusamninga, nr. 44 1. júní 1979, með síðari breytingum.

Flm.: Guðmundur Ágústsson.

1. gr.

Á eftir 8. gr. laganna komi ný grein svohljóðandi og greinatala breytist samkvæmt því:

Leigusala atvinnuhúsnæðis er óheimilt að nýta húsnæðið til sams konar starfsemi og þar var stunduð ef telja má víst að leigutaki hafi með starfsemi sinni skapað hinu leigða viðskiptavild og leigusali hafi hafnað ósk leigutaka um framlengingu leigumálans eða gerð nýs leigumála.

Ákvæði 1. mgr. gilda einnig ljúki leigumála með riftun af öðrum ástæðum en þeim sem greinir í 21. gr. Ef telja má að riftun skv. 21. gr. leiði til óeðlilegrar auðgunar leigusalans gilda ákvæði 1. mgr.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Með frumvarpinu er lögð til sú breyting á lögum um húsaleigusamninga, nr. 44 frá 1979, að áunnin viðskiptavild leigutaka verði að loknum tímabundnum leigusamningi um atvinnuhúsnæði metin sem lögvarin eign leigutakans. Með frumvarpinu er með öðrum orðum lagt til að eign geti talist annað en lausir og fastir munir.

Á undanförnum árum hefur það aukist að fyrirtæki, sem eru í leiguhúsnæði, séu seld. Kemur þá oft upp vandamál milli seljandans og leigusalans þar sem hinn síðargreindi er í þeirri aðstöðu að neita að samþykkja kaupandann sem leigutaka og þannig koma í veg fyrir að fyrirtæki sé selt. Er þessi réttur sjálfsagður og í samræmi við þau grunnsjónarmið kröfuréttar að eigandi þurfi ekki að hlíta samningum sem aðrir gera um ráðstöfun á eign hans. Það vandamál, sem upp kemur, er það verðmæti sem er fólgið í rekstrinum sem oft og tíðum er meira en verðmæti eignarinnar sem slíkrar. Koma því upp hagsmunaárekstrar milli leigutakans og leigusalans. Húsaleigulögin meta hagsmuni leigutakans einskis.

Með frumvarpi þessu er ekki gengið svo langt að skerða rétt leigusalans til að neita aðilaskiptum á leiguhúsnæði, heldur er verið með frumvarpinu að verja leigutakann gagnvart því óréttlæti við lok leigutímans að leigusali geti hagnýtt sér þá viðskiptavild, sem leigutakinn hefur áunnið sér, með því að neita áframhaldandi leigu.

Þó svo að í húsaleigulögunum sé ákvæði þess efnis að leigutakanum sé tryggður framleiguréttur gildir sá réttur ekki ef leigusalinn sjálfur ætlar að nýta sér húsnæðið til eigin þarfa. Frumvarpinu er m.a. ætlað að koma í veg fyrir að leigusali geti skotið sér á bak við þetta ákvæði sjálfum sér til framdráttar.

Gert er ráð fyrir því að ákvæðið gildi einnig ljúki leigusamningi með riftun ef telja má að leigusali verði fyrir óeðlilegri auðgun vegna riftunarinnar. Er þar einkum átt við að leigusali selji eftir riftun leigusamnings öðrum aðila reksturinn og hagnist með þeim hætti á riftun leigusamnings.

Aðaltilgangur flutningsmanns með frumvarpinu er að tryggja að eign leigutakans verði ekki fyrir borð borin við lok leigusamnings og einnig að koma í veg fyrir þann möguleika að leigusalinn geti hagnast á kostnað leigutakans með því að lýsa yfir ótímabærri riftun eða með neitun á framlengingu tímabundins leigusamnings.
Bifreiðagjald Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 222

774. Frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 39/1988, um bifreiðagjald.

(Eftir 2. umr. í Nd., 20. mars.)

1. gr.

2. gr. laganna orðist svo:

Bifreiðagjald skal vera 3,91 kr. fyrir hvert kílógramm af eigin þyngd bifreiðar. Sé bifreið þyngri en 1.000 kg skal að auki greiða 1,96 kr. fyrir hvert kílógramm af eigin þyngd bifreiðar sem er umfram 1.000 kg. Þó skal aldrei greiða lægra gjald en 2.000 kr. né hærra gjald 11.500 kr. af hverri bifreið á hverju gjaldtímabili, sbr. 1. mgr. 3. gr.

2. gr.

Lokamálsliður 5. gr. laganna orðist svo: Grunngjöld bifreiðagjalds og lágmarksgjalds eru miðuð við vísitölu 1. júní 1990.

3. gr.

Lög þessi öðlast gildi 1. júlí 1990. Þó skal ákvæði til bráðabirgða I öðlast þegar gildi og innheimta bifreiðagjalds samkvæmt því koma til framkvæmda fyrir gjaldtímabilið 1. janúar 1990 til 30. júní 1990.

Ákvæði til bráðabirgða.

I.

Bifreiðagjald fyrir gjaldtímabilið 1. janúar 1990 til 30. júní 1990 skal vera 3,40 kr. fyrir hvert kílógramm af eigin þyngd bifreiðar. Sé bifreið þyngri en 1.000 kg skal að auki greiða 1,70 kr. fyrir hvert kílógramm af eigin þyngd bifreiðar sem er umfram 1.000 kg. Þó skal aldrei greiða lægra gjald en 1.700 kr. né hærra gjald en 10.000 kr. af hverri bifreið á hverju gjaldtímabili, sbr. 1. mgr. 3. gr.

II.

Þrátt fyrir ákvæði 1. mgr. 3. gr. skal gjalddagi og eindagi fyrir gjaldtímabilið 1. júlí 1990 til 31. desember 1990 vera 1. október 1990.
Sjómannalög Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 445

777. Frumvarp til laga um breytingu á sjómannalögum, nr. 35/1985.

(Lagt fyrir Alþingi á 112. löggjafarþingi 1989–90.)

1. gr.

81. gr. laganna falli brott.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Athugasemdir við lagafrumvarp þetta.

Um 1. gr.

81. gr. sjómannalaga hljóðar svo:

Ef skipverji rís upp á móti skipstjóra eða þeim manni sem er í skipstjóra stað eða skorast undan hlýðni við þá en beitir þó eigi ofbeldi eða ógnar með því sætir hann sektum eða varðhaldi ef sakir eru miklar.

Hið sama gildir ef skipverji óhlýðnast réttmætum fyrirmælum hvers þess yfirmanns sem segja má honum fyrir verkum.

Ákvæðið byggist fyrst og fremst á því ríkjandi viðhorfi í íslensku þjóðfélagi að tryggja beri öryggi sjófarenda svo sem unnt er. Því er ætlað að treysta og styrkja aðstöðu skipstjórnarmanns (skipstjóra eða þess yfirmanns sem málið snertir hverju sinni) við að koma skipi í örugga höfn eða var þegar hættu ber að höndum eða bjarga að öðru leyti mönnum og skipi úr háska. Samkvæmt áliti formanns nefndarinnar, sem samdi gildandi sjómannalög, kemur fram að samkvæmt viðurkenndum lögskýringarviðhorfum yrði greinin ekki látin ná til venjulegra starfa undir venjulegum kringumstæðum. Ákvæðið eigi því ekkert skylt við nauðungarvinnu eða bann við henni í alþjóðlegum sáttmálum.

Ísland fullgilti árið 1960 alþjóðasamþykkt Alþjóðavinnumálastofnunarinnar nr. 105 1957 um afnám nauðungarvinnu. Í skýrslu sérfræðinganefndar stofnunarinnar hefur nefndin um árabil gert athugasemd varðandi Ísland vegna þessa ákvæðis og óskað eftir niðurfellingu þess. Nefndin telur framangreinda skýringu íslenskra stjórnvalda á tilurð og tilgangi ákvæðisins ekki réttlæta tilvist þess þar sem gildissvið ákvæðisins sé ekki takmarkað við atvik sem hafa í för með sér hættu fyrir skipið eða líf og heilsu sjófarenda.

Í ljósi framangreindra athugasemda Alþjóðavinnumálastofnunarinnar og Evrópuráðsins hefur félagsmálaráðuneytið farið þess eindregið á leit að umrædd grein verið felld niður.

Þar sem umrætt ákvæði er talið brjóta gegn alþjóðasamþykkt sem Ísland hefur fullgilt og önnur ákvæði sjómannalaga tryggja agavald skipstjóra þegar skip er statt í háska eða þegar nauðsynlegt er í öðrum tilvikum að halda góðri reglu á skipinu og enn fremur með tilliti til þess að umræddri 81. gr. laganna hefur ekki verið beitt er hér lagt til að það verði niður fellt.
Meðferð opinberra mála Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 468

816. Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 74/1974, um meðferð opinberra mála, með síðari breytingum.

Flm.: Anna Ólafsdóttir Björnsson, Kristín Einarsdóttir, Málmfríður Sigurðardóttir,

Þórhildur Þorleifsdóttir.

1. gr.

5. mgr. 40. gr. orðast svo:

Nú skal spyrja barn yngra en 16 ára og skal þá tilkynna það barnaverndarnefnd. Getur nefndin sent fulltrúa sinn til að vera við yfirheyrslurnar. Einnig skal tilkynna foreldri eða forráðamönnum barnsins um yfirheyrslurnar svo fremi að grunur leiki ekki á að þau tengist málinu.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Börn geta verið mikilvæg vitni í opinberum málum og nauðsynlegt málsins vegna að færa þau til yfirheyrslu. Lögreglunni er skylt ef svo er að leita til barnaverndarnefndar og láta vita af því að barnið verði tekið til yfirheyrslu. Nefndin þarf að veita samþykki sitt og getur sent fulltrúa til að fylgjast með yfirheyrslunni. Það er hins vegar engin trygging fyrir því í núgildandi lögum að foreldrar eða forráðamenn séu látnir vita ef barn þeirra er fært til yfirheyrslu. Það er vissulega alvarlegt mál ef barn tengist brotamáli á einhvern hátt en yfirheyrsla hjá lögreglu er ekki síður alvarlegt mál. Það getur haft alvarlegar afleiðingar fyrir barnið að vera óstutt á meðal einkennisklæddra lögreglumanna. Návist foreldra eða forráðamanna getur veitt barninu ómetanlegan stuðning þó að ekki sé mælt með að foreldrar eða forráðamenn séu viðstaddir sjálfa yfirheyrsluna.

Í gildandi lögum stendur að tilkynna skuli barnaverndarnefnd um yfirheyrslu barna „ef þess er kostur“. Lagt er til í frumvarpi þessu að það sé skylda að tilkynna barnaverndarnefnd ef barn er kallað til yfirheyrslu.

Einnig er lagt til að skylt sé að tilkynna foreldri eða forráðamanni ef barn er tekið til yfirheyrslu hjá lögreglunni, en ekki einungis barnaverndarnefnd eins og núgildandi lög kveða á um. Ef grunur leikur á að foreldrar eða forráðamenn barnsins tengist málinu sem yfirheyrslan snertir gildir þetta ákvæði ekki.
Náttúruvernd Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 481

838. Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 47/1971, um náttúruvernd.

Flm.: Jón Sæmundur Sigurjónsson.

1. gr.

Við 1. mgr. 19. gr. laganna bætist nýr málsliður er orðast svo: Einnig er heimilt að setja upp látlausar auglýsingar um atvinnurekstur eða þjónustu við vegamót heimreiðar og aðalþjóðvegar til kauptúna eða kaupstaða þar sem slík starfsemi fer fram.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Það hefur reynst mjög bagalegt fyrir kauptún, sem liggja úr helstu alfaraleið, að hafa ekki óskoraðan rétt til að vekja athygli ferðamanna, sem leið eiga um þjóðveginn, á þeim þjónustumöguleikum sem þau hafa upp á að bjóða. Það væri áreiðanlega mikil lyftistöng fyrir viðkomandi staði að auka ferðamannastrauminn að nokkru með þessu móti.

Ferðamenn á leið um þjóðveg 1 og þjóðveg 76 til Siglufjarðar fara t.d. fram hjá Hvammstanga, Skagaströnd, Sauðárkróki og Hofsósi án þess að þessir staðir hafi möguleika til að setja upp upplýsingaskilti á látlausan hátt við þjóðveginn sem upplýsti ferðamenn t.d. um hótel, bensínstöð, bifreiðaþjónustu og aðra þjónustu og atvinnustarfsemi eða jafnvel mannfundi.

Þessi lagabreyting er til þess ætluð að réttur staða, sem þannig eru í sveit settir, sé ótvíræður til að vekja athygli með þessum hætti á því mannlífi sem þar fer fram.
Staðgreiðsla opinberra gjalda Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 482

840. Frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda, með síðari breytingum.

Flm.: Jón Sæmundur Sigurjónsson.

1. gr.

Við 5. mgr. 12. gr. laganna, sbr. 7. gr. laga nr. 90/1987, bætist nýr málsliður svohljóðandi: Námsmenn við framhaldsskóla, sem lögheimili eiga á stöðum þar sem engir slíkir skólar eru fyrir hendi og hafa ekki nýtt persónuafslátt sinn að fullu við upphaf haustmissiris, eiga rétt á aukaskattkorti frá skattstjóra til ráðstöfunar fyrir foreldri eða viðurkenndan fjárhaldsmann þar sem tilgreindur er sá persónuafsláttur sem fyrirsjáanlegt er að námsmaðurinn nýtir ekki.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Lög um staðgreiðslu opinberra gjalda gera ráð fyrir því að launamaður, sem stundar nám í a.m.k. sex mánuði á ári en er í launuðu starfi yfir sumarmánuðina, geti sótt um að fá námsmannaskattkort hjá ríkisskattstjóra sem beri hærri mánaðarlegan persónuafslátt en aðalskattkort. Námsmaður við viðurkennda framhaldsskóla hefur þannig tvö skattkort til afnota fyrir mánuðina júní, júlí og ágúst.

Nú þarf námsmaðurinn að hafa tiltölulega góð laun þessa þrjá mánuði til að fullnýta persónuafslátt sinn sem er einnig leið til að fjármagna námið. Fullvíst má telja að í fæstum tilvikum séu laun námsmanna þennan stutta tíma það góð að þau endist til framfærslu allt skólaárið. Aðstoð þarf því í flestum tilvikum að koma til frá foreldrum eða fjárhaldsmönnum. Framhaldsskólanemendur njóta ekki námslána fyrr en á háskólastigi.

Í eldri skattalögum nutu foreldrar og fjárhaldsmenn afsláttar vegna námskostnaðar barna sinna í framhaldsskólum. Í núgildandi lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda er ekki gert ráð fyrir slíku, en þó er gefinn kostur á persónuafslætti námsmannsins sem oftast er sýnd veiði en ekki gefin.

Sérstakan kostnað umfram aðra hafa nemendur í framhaldsskólum og foreldrar þeirra þegar sækja þarf skóla í önnur byggðarlög. Það felst veruleg mismunun í því fyrir margt landsbyggðarfólk að geta ekki veitt börnum sínum fæði og húsnæði í heimahúsum meðan á framhaldsskólagöngu stendur, heldur verða að senda þau um langan veg með ærnum tilkostnaði.

Þessu frumvarpi er ætlað að bæta úr þessum aðstöðumun til menntunar í landinu þannig að landsbyggðarfólki, sem ekki býr á framhaldsskólastöðum, gefist kostur á að fullnýta þann persónuafslátt námsmanna sem skattalögin hvort eð er bjóða upp á.

Samkvæmt 1. gr. þessa frumvarps eiga námsmenn í framhaldsskólum, sem sjaldnast eru í hjónabandi eða í sambúð, sama rétt og makar og fólk í sambúð til að framvísa skattkortum sínum til ráðstöfunar, í þessu tilfelli til foreldra eða fjárhaldsmanns. Þessi réttarbót er ætluð til að jafna aðstöðumun til menntunar og er því bundin við lögheimili fjarri framhaldsskólum.
Afreksmannasjóður íslenskra íþróttamanna Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 486

845. Frumvarp til laga um afreksmannasjóð íslenskra íþróttamanna.

Flm.: Ingi Björn Albertsson, Hreggviður Jónsson.

1. gr.

Stofna skal afreksmannasjóð íslenskra íþróttamanna. Skal stofnfé sjóðsins samsvara árslaunum fjörutíu háskólakennara.

Tilgangur sjóðsins er að skapa efnilegum íþróttamönnum fjárhagslegan grundvöll til að helga sig íþrótt sinni.

2. gr.

Fjárveiting skv. 1. gr. skal í fyrsta sinn veitt í fjárlögum fyrir árið 1991.

Í fjárlögum ár hvert skal sjóðnum síðan ætluð fjárveiting er nemi eigi lægri fjárhæð en í 1. gr. greinir. Fjárhæðin skal endurskoðuð ár hvert við undirbúning fjárlaga með tilliti til breytinga á launum háskólakennara.

3. gr.

Rétt til greiðslu úr sjóðnum hafa þeir íþróttamenn sem að mati stjórnar sjóðsins hafa sýnt ótvíræða hæfileika í íþróttagrein sinni og eru því líklegir til afreka á því sviði.

Sérsambönd innan ÍSÍ skulu senda stjórn sjóðsins fyrir upphaf hvers fjárhagsárs tilnefningar um íþróttamenn er hljóta skulu styrk það ár.

4. gr.

Menntamálaráðherra skipar stjórn afreksmannasjóðs til þriggja ára í senn. Í henni skulu sitja þrír menn, tveir tilnefndir af framkvæmdastjórn Íþróttasambands Íslands, en einn skal skipaður án tilnefningar og skal hann jafnframt vera formaður. Varamenn skulu skipaðir á sama hátt.

5. gr.

Menntamálaráðherra setur reglugerð um framkvæmd laga þessara þar sem m.a. skal kveðið á um vörslu sjóðsins og úthlutun úr honum.

6. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Íþróttir eru sívaxandi hluti daglegs lífs hjá almenningi hér á landi. Daglega leggja þúsundir manna á öllum aldri stund á íþróttir um allt land, bæði innan dyra og utan. Með auknum frítíma og áhuga á einstökum greinum íþrótta hefur mikilvægi íþrótta margfaldast fyrir fólkið í landinu. Aflvakinn í þessu öllu eru keppnisíþróttirnar þar sem dugmiklir og fórnfúsir einstaklingar leggja á sig ómælt erfiði og taka oft og tíðum á sig mikil útgjöld. Það má raunar fullyrða að án keppnisíþrótta ætti almenningur þess ekki kost að iðka ýmsar íþróttagreinar í hinum fjölmörgu íþróttamannvirkjum sem reist hafa verið fyrir forgöngu forustumanna íþróttahreyfingarinnar.

Jafnframt hefur geta íslenskra keppnismanna aukist ár frá ári og árangur þeirra vakið athygli víða um heim. Það hefur þó háð markvissri uppbyggingu og langtímaþjálfun afreksmanna okkar að þeir hafa ekki getað gefið sig óskipta að æfingum, t.d. fyrir ólympíuleika og heimsmeistarakeppni, vegna baráttu fyrir daglegu brauði. Fjárframlög ríkisins til íþróttahreyfingarinnar eru sáralítil og hafa verið skorin rösklega niður sl. ár. Ef við berum okkur saman við aðrar Norðurlandaþjóðir geta alþingismenn ekki litið kinnroðalaust framan í æskufólk sem leggur sig í líma við að hefja nafn Íslands til vegs á erlendum vettvangi. Nú er og komið fordæmi fyrir því að afreksmenn njóti náðar Alþingis, en með samþykkt stjórnarfrumvarps um launasjóð stórmeistara í skák á síðast liðnu þingi er brautin rudd og ber að fagna því. Frumvarp þetta er af sömu rótum runnið en sniðið að þörfum íþróttahreyfingarinnar.
Tekjustofnar sveitarfélaga Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 487

846. Frumvarp til laga um breytingu á lögum um tekjustofna sveitarfélaga, nr. 91/1989, með síðari breytingum.

Flm.: Hreggviður Jónsson, Ingi Björn Albertsson.

1. gr.

Við 3. gr. laganna, sbr. 5. gr. laga nr. 7/1990, bætist ný málsgrein svohljóðandi:

Sveitarstjórnum ber að tilgreina á álagningarseðli hlutfall annarra gjalda sem greidd eru af fasteign í sveitarsjóð samhliða fasteignaskatti. Enn fremur skal koma fram á seðlinum heildarhlutfall samanlagðra fasteignagjalda. Félagsmálaráðuneytið skal láta gera staðlaðan fasteignagjaldaseðil sem allar sveitarstjórnir skulu nota.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi og koma til framkvæmda við álagningu fasteignagjalda á árinu 1991.

Greinargerð.

Fasteignagjöld eru orðin verulegur útgjaldaliður heimila um allt land. Hins vegar eru fasteignagjaldaseðlar, sem fólk fær í hendur, mjög mismunandi að gerð og oft erfitt að átta sig á hvað gjöldin á þeim þýða í raun. Oft er skýrt tekið fram hvert er hlutfall álagðs fasteignaskatts miðað við fasteignamat til álagningar en ekki nærri alltaf. Aldrei er tekið fram hlutfall annarra álagðra gjalda, svo sem lóðarleigu, vatnsskatts, holræsagjalds, sorphreinsunargjalds og tunnuleigu. Í raun þýðir þetta að heildarálagning er afar mismunandi eftir sveitarfélögum án þess að fólki sé gert kleift að lesa það með einföldum hætti á fasteignagjaldaseðli sínum og hafi þannig tækifæri til að bera saman heildarfasteignagjöld í einstökum sveitarfélögum. Dæmi um þetta eru þrjú bæjarfélög sem öll eru á sama svæði, sveitarfélag A, B og C.

Í sveitarfélagi A er hlutfall fasteignaskatts 0,375%, en séu öll fasteignagjöldin reiknuð er heildarhlutfallið 0,55%. Í sveitarfélagi B er hlutfall fasteignaskattsins 0,421%, en séu öll fasteignagjöldin reiknuð er heildarhlutfallið 0,60%. Í sveitarfélagi C er hlutfall fasteignaskattsins 0,50%, en séu öll fasteignagjöldin reiknuð er heildarhlutfallið 0,82%. Þetta þýðir að íbúar, sem eiga sambærileg hús í þessum bæjarfélögum, greiða mjög mismunandi upphæðir í fasteignagjöld. Gróft reiknað greiðir t.d. íbúi í sveitarfélagi A 100.000 kr., íbúi í sveitarfélagi B 107.000 kr. og íbúi í sveitarfélagi C 150.000 kr., allir af sambærilegri eign. Með öðrum orðum eru fasteignagjöldin 50% hærri hjá íbúanum í sveitarfélagi C en hjá íbúanum í sveitarfélagi A. Þetta hafa íbúar þessara sveitarfélaga ekki tök á að vita þar sem þeir þurfa að vera mjög vel að sér í útreikningum og reglum um álagningu fasteignagjalda til að þeir geti áttað sig á þessu.

Það ætti að vera grundvallarregla í nútímaþjóðfélagi að fólkið í landinu geti treyst því að það geti á einfaldan hátt áttað sig á hver er munurinn á fasteignagjöldum einstakra sveitarfélaga en slíkt sé ekki falið í flóknum talnarunum á fasteignagjaldaseðlunum eins og nú er raunin.
Virðisaukaskattur Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 488

848. Frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 119/1989, um breyting á lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, með áorðnum breytingum.

Flm.: Friðrik Sophusson, Birgir Ísl. Gunnarsson, Ólafur G. Einarsson.

1. gr.

Síðari málsliður 17. gr. laganna fellur brott.

2. gr.

Lög þessi öðlast gildi 1. september 1990.

Greinargerð.

Fyrr á þessu þingi voru samþykktar nokkrar breytingar á lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt. Flutt var sérstakt stjórnarfrumvarp um breytingu á virðisaukaskattslögunum og var það samþykkt 22. desember sl. Nokkrar breytingar voru gerðar á frumvarpinu, en stjórnarandstöðuflokkarnir fluttu fjölmargar breytingartillögur sem voru felldar af stuðningsliði ríkisstjórnarinnar.

Í stjórnarfrumvarpinu, sem samþykkt var, var ákvæði þess efnis að sala bóka á íslenskri tungu teldist ekki til skattskyldrar veltu frá 16. nóvember 1990. Í efri deild komu fram tvær tillögur um að breyta dagsetningunni í 1. september 1990, önnur frá sjálfstæðismönnum hin frá Kvennalistanum. Þær voru báðar felldar. Í neðri deild endurfluttu sjálfstæðismenn sína tillögu, en Kvennalistinn lagði fram tillögu um 16. september. Þær voru báðar studdar af stjórnarandstöðuflokkunum þremur en felldar með atkvæðum stjórnarliðsins.

Í framsöguræðu með stjórnarfrumvarpinu um breytingu á virðisaukaskattslögunum sagði fjármálaráðherra að ekki væri talið rétt að láta niðurfellinguna hafa áhrif á tekjuforsendur fjárlaga á yfirstandandi ári. Talsmenn stjórnarandstöðunnar bentu hins vegar á að bókakaup skólafólks ættu sér stað í byrjun september. Hætta væri á því að nemendur drægju bókakaup fram yfir 15. nóvember til að njóta niðurfellingarinnar. Slíkt gæti haft slæm áhrif á námið og ríkissjóður yrði af skattinum hvort eð væri.

Nemendur í framhaldsskólum hafa að undanförnu vakið athygli á þessu máli á ný og sent þingmönnum beiðni um að breyta lögunum þannig að niðurfelling virðisaukaskatts á íslenskar bækur taki gildi 1. september.

Einn stjórnarþingmanna var fyrir skömmu spurður á opinberum vettvangi um afstöðu sína til málsins. Í svari sínu sagði hann: „Mér finnst eðlilegt að þingið beiti sér fyrir því að þetta verði leiðrétt.“ Í trausti þess að fleiri stjórnarþingmenn hafi endurskoðað afstöðu sína er frumvarpið flutt.

Athugasemdir við einstakar greinar frumvarpsins.

Um 1.–2. gr.

Í 17. gr. laganna frá því í desember sl. um breytingu á virðisaukaskattslögunum segir að breytingarnar skuli taka gildi 1. janúar 1990, nema undanþágan á íslenskum bókum. Hún kemur ekki til framkvæmda fyrr en 16. nóvember nk. Með niðurfellingu þessa sérstaka gildistökuákvæðis um íslenskar bækur falla þær undir undanþáguákvæði laganna um virðisaukaskatt, eins og þau eru tilgreind í 12. gr. þeirra, þegar þetta frumvarp hefur verið samþykkt og kemur til framkvæmda, þ.e. 1. september nk.