Ferðamál Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 42

42. Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 79/1985, um skipulag ferðamála, sbr. lög nr. 59/1988.

Flm.: Jón Helgason, Skúli Alexandersson, Egill Jónsson,

Guðmundur Ágústsson, Jónas Hallgrímsson.

1. gr.

a. Á eftir 7. gr. laganna bætist ný grein er verði 8. gr. og orðist svo:

Heimilt er sveitarstjórn, eða sveitarstjórnum sameiginlega, að skipa ferðamálanefnd. Í nefndinni skulu eiga sæti fimm til sjö menn, fulltrúar sveitarstjórnar og þeirra sem starfa að ferðaþjónustu á svæðinu. Nefndin kýs sér formann. Starfi fleiri aðilar en í nefndina eru valdir að ferðamálum á svæðinu skulu þeir eiga rétt til setu á nefndarfundum með málfrelsi og tillögurétti.

Hlutverk ferðamálanefndar er að skipuleggja ferðamál í umdæmi hennar og önnur þau verkefni sem tengjast þeim málaflokkum sem Ferðamálaráði ber að annast skv. 7. gr. laganna, eftir því sem við getur átt á hverjum stað. Enn fremur getur sveitarstjórn falið ferðamálanefnd umsjón tjaldsvæða, stjórn umferðar að fjölsóttum ferðamannastöðum og annan þann rekstur sem æskilegt kann að vera.

Þrátt fyrir ákvæði um leiðsögumenn í síðari málsgrein 34. gr. laganna getur ferðamálanefnd ráðið kunnuga heimamenn til leiðsögu um svæði í umsjá hennar.

Ferðamálanefnd er heimilt að taka sanngjarnt gjald fyrir þá þjónustu sem hún veitir. Einnig getur nefndin innheimt framlög frá þeim sem ferðaþjónustu veita á svæðinu.

b. Greinatala laganna breytist samkvæmt þessu, sbr. og lög nr. 59/1988.

c. Fyrirsögn II. kafla laganna orðist svo: Ferðamálaráð Íslands og ferðamálanefndir.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Ferðaþjónusta er sú atvinnugrein hérlendis sem talið er að geti vaxið mest á næstu árum. Erlendum ferðamönnum hefur fjölgað mjög mikið síðustu árin á sama tíma og fleiri Íslendingar leggja leið sína til annarra landa. Þrátt fyrir það má segja að uppbygging ferðaþjónustunnar hafi verið nokkuð skipulagslítil. Byggð hafa verið hús til að taka á móti ferðamönnum víðs vegar um landið, misjafnlega úr garði gerð. Síðan hafa ferðaskrifstofur í Reykjavík auglýst ferðir fyrst og fremst til þeirra staða þangað sem flestir hafa áður sótt til þess að líklegt sé að sem flestir fáist til að fylla bílinn í ferðina og tilviljun ræður svo hvernig nýtingin verður hjá einstökum gistihúsum og þá um leið afkoman. Afleiðingin verður líka of mikil örtröð á fjölsóttustu stöðunum svo að viðkvæmur gróður verður fyrir varanlegum skemmdum eða eyðileggingu.

Augljóst er því að miklu fastara þarf að taka á skipulagningu ferðamálanna ef ekki á að skapast algjört vandræðaástand með frekari fjölgun ferðamanna. Það þarf því að horfa á málin frá nýrri hlið, þ.e. byrja á að skipuleggja starfsemina í hverju héraði fyrir sig. Þar þarf að koma á samstarfi allra þeirra, sem að ferðaþjónustu vinna og hagsmuna eiga að gæta í þessu sambandi, um skipulagningu og undirbúning að móttöku ferðamanna. Jafnframt þarf að gera sér sem best grein fyrir því hvaða kostir það eru sem vekja áhuga ferðamanna og löngun til dvalar. Þegar það hefur verið gert er hægt að meta í hve mikinn kostnað hægt er að leggja við frekari uppbyggingu á aðstöðu. Þegar slíkt raunhæft mat liggur fyrir er að sjálfsögðu nauðsynlegt að sköpuð séu góð skilyrði til að því megi hrinda í framkvæmd.

Til að hvetja til slíks undirbúnings og framkvæmdar er í frumvarpi þessu gert ráð fyrir að inn í lögin um skipulag ferðamála komi ný grein, sem verði 8. gr. þeirra, þar sem kveðið er á um stofnun ferðamálanefnda heima í héraði. Auk beinna skipulagsmála gætu slíkar nefndir fjallað um flest þau málefni sem falla innan verksviðs Ferðamálaráðs eftir því sem við getur átt á hverjum stað. Nefndir þessar yrðu skipaðar af viðkomandi sveitarstjórn eða sveitarstjórnum ef samstarf tækist milli sveitarfélaga um eina nefnd. Auk eins fulltrúa frá sveitarstjórninni yrði nefndin skipuð hagsmunaaðilum. En til þess að nýta krafta allra þeirra sem að þessu vilja vinna væri heimild fyrir fleiri en nefndina skipa til fundarsetu. Þá er gert ráð fyrir því að sveitarstjórnir geti falið ferðamálanefnd að annast umsjón tjaldsvæða og annarra ferðamannastaða og annan þann rekstur sem æskilegt þykir í því sambandi. Þá er nefndunum veitt heimild til að hafa stjórn á og takmarka ef óhjákvæmilegt reynist aðsókn að fjölsóttum stöðum. Enn fremur er gert ráð fyrir því að þrátt fyrir ákvæði um réttindi leiðsögumanna geti heimamenn tekið að sér leiðsögn þar sem þeir eru kunnugastir því sem markvert er að sjá og hafa tilfinningu fyrir þeim kostum sem náttúran þar býður. Sá góði árangur, sem náðst hefur í eflingu ferðaþjónustu bænda síðustu árin, er áreiðanlega að verulegu leyti því að þakka að þar er gata ferðamanna greidd á þann hátt.

Að lokum er ferðamálanefndunum veitt heimild til að taka gjald fyrir þjónustu sína og innheimta gjald af öðrum þjónustuaðilum til þess að standa straum af nauðsynlegum kostnaði við umsjón og framkvæmdir sem öllum eru til hagsbóta. Slíku gjaldi verður þó að sjálfsögðu að stilla mjög í hóf svo að það verði ekki til að fæla ferðamenn frá.

Tilgangurinn með flutningi þessa frumvarps er að efla ferðamannaþjónustu. Henni verður ekki stjórnað frá einum eða örfáum stöðum á landinu, heldur þarf að gera það með skipulegu starfi um land allt. Hvarvetna um landið er svo margt að bjóða ef þessum málum er sinnt og á það bent af staðkunnugum mönnum. Það sýnir líka betur en flest annað þörfina á að landið sé allt byggt og fáir möguleikar eru betri fyrir hendi til að stuðla að því að svo megi verða en einmitt efling ferðamannaþjónustunnar.