Námslán og námsstyrkir Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 326

570. Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 72/1982, um námslán og námsstyrki.

Flm.: Danfríður Skarphéðinsdóttir, Guðmundur Ágústsson, Halldór Blöndal,

Jón Helgason, Karl Steinar Guðnason.

1. gr.

Við 4. gr. laganna bætist ný málsgrein svohljóðandi:

Skylt er sjóðsstjórninni að sjá til þess að bankaútibú eða sparisjóðir á landsbyggðinni geti annast afgreiðslu fyrir sjóðinn.

2. gr.

Lög þessi öðlast gildi 1. ágúst 1990.

Greinargerð.

Nemendur, sem rétt eiga á lánum frá Lánasjóði íslenskra námsmanna, koma frá öllum landshlutum og stunda nám við ýmsa skóla bæði hér á landi og erlendis. Hin síðari ár hafa verið stofnaðir margir nýir framhaldsskólar þar sem í boði er nám á brautum sem samkvæmt reglum Lánasjóðs íslenskra námsmanna er lánshæft. Má sem dæmi nefna nám á verkmennta- og tæknibrautum (sjá fskj.). Árið 1988 var Háskólinn á Akureyri stofnaður og þar stunda nú um 85 stúdentar nám.

Þeir sem stunda lánshæft nám, hvort sem er hér á landi eða erlendis, verða að sækja alla lánafyrirgreiðslu til afgreiðslu Lánasjóðs íslenskra námsmanna í Reykjavík. Stúdent við nám erlendis verður að hafa umboðsmann hér heima sem sér um að koma upplýsingum og nauðsynlegum gögnum varðandi námsframvindu sína og fjárhag til Lánasjóðsins. Algengast er að umboðsmaður sé foreldri eða annar nákominn. Mjög erfitt og nánast óframkvæmanlegt er að gerast umboðsmaður búi viðkomandi ekki á höfuðborgarsvæðinu. Ekki er hægt að ganga út frá því sem vísu að allir stúdentar í námi erlendis eigi þess kost að hafa umboðsmann sem býr í námunda við afgreiðslu Lánasjóðsins í Reykjavík.

Fyrir lánþega Lánasjóðs íslenskra námsmanna er það brýnt hagsmunamál að öll gögn berist skilvíslega á tilsettum tíma. Því er nauðsynlegt að boðleiðir milli Lánasjóðsins og stúdenta eða umboðsmanna þeirra séu sem greiðastar. Til þess að tryggja að svo megi verða leggja flutningsmenn þessa frumvarps til að bankaútibúum og sparisjóðum úti um landið verði gert kleift að annast afgreiðslu fyrir nemendur, stúdenta og umboðsmenn sem búa fjarri höfuðborgarsvæðinu.

Fylgiskjal.

Úthlutunarreglur LÍN

I. kafli - lánshæft nám.

1.1. Á Íslandi.

1.1.1. Nám á háskólastigi. Nám á háskólastigi og það nám annað sem gerir sambærilegar kröfur til undirbúningsmenntunar og nám á háskólastigi.

Háskóli Íslands.

Kennaraháskóli Íslands.

Tækniskóli Íslands: tæknifræði- og heilbrigðisdeild.

Bændaskólinn á Hvanneyri: búvísindadeild.

Tónlistarskólinn í Reykjavík: tónmennta- og tónfræðideild.

Tölvuskóli Verslunarskóla Íslands.

Háskólinn á Akureyri.

Ljósmæðraskóli Íslands.

Nýi hjúkrunarskólinn.

Samvinnuskólinn: rekstrarfræðideild.

1.1.2. Nám í sérskólum. Nám í sérskólum á Íslandi sem skilgreint er af menntamálaráðherra í reglugerð. Nám í fjölbrautaskólum eða öðrum skólum sem útskrifa stúdenta er að jafnaði ekki lánshæft samkvæmt þessari grein.

Fiskvinnsluskólinn: 2. og 3. ár.

Fósturskóli Íslands.

Iðnskólar: framhaldsdeildir.

Íþróttakennaraskóli Íslands.

Myndlista- og handíðaskólinn.

Leiklistarskóli Íslands.

Stýrimannaskólar.

Tónlistarskólar: hljóðfærakennaradeildir Tónlistarskólans í Reykjavík og sambærilegt nám. Hljóðfæranám á 7. námsstigi og ofar samkvæmt námsskrá menntamálaráðuneytisins.

Tækniskóli Íslands: raungreinadeild, rekstrardeild og iðnfræðibrautir.

Tannsmiðaskóli Íslands.

Vélskólar.

Þroskaþjálfaskóli Íslands.

1.1.3. Annað sérnám. Heimilt er að veita lán til sérnáms, enda hafi námsmaður náð 20 ára aldri á því almanaksári sem lán er veitt. Nám telst að jafnaði ekki sérnám þegar það er liður í stúdentsprófi. Dæmi um nám sem lánað hefur verið til samkvæmt þessari reglu:

Bændaskólar: bændadeildir.

Lyfjatækniskóli Íslands.

Fiskvinnsluskólinn: 1. ár.

Meistaraskóli iðnaðarins.

Garðyrkjuskóli ríkisins.

Sjúkraliðaskólinn.

Hótel- og veitingaskóli Íslands.

Tækniskóli Íslands: tvær fyrstu annir frumgreinadeildar.

Iðnskólar: allt nema almennt nám og fornám.

Samvinnuskólinn: undirbúningsdeild.

Kirkjubæjarskóli: fiskeldi.

1.1.4. Réttindi erlendra námsmanna. Námsmenn frá Norðurlöndum, sem heimilisfastir eru á Íslandi og stunda lánshæft nám hérlendis, njóta námsaðstoðar til jafns við íslenska námsmenn, enda hljóti þeir ekki námsaðstoð frá heimalandi sínu, sbr. samkomulag milli Norðurlanda um þessi efni eins og það er á hverjum tíma. Heimilt er að láta ákvæði þessarar greinar taka til einstakra annarra erlendra námsmanna sem eins er ástatt um og skal þá m.a. tekið mið af réttarstöðu íslenskra námsmanna í viðkomandi landi. Einnig skal tekið tillit til hvort viðkomandi námsmaður hafi tekið sér fasta búsetu á Íslandi til frambúðar.

1.2. Í útlöndum.

1.2.1. Háskólanám. Lánað er til framhaldsnáms við stofnanir erlendis sem gera sambærilegar kröfur til undirbúningsmenntunar nemenda og gerðar eru til háskólanáms hérlendis, sjá þó ákvæði greinar 4.8. um lán vegna skólagjalda.

1.2.2. Sérnám. Heimilt er að veita lán til sérnáms erlendis verði hliðstætt nám ekki stundað á Íslandi, enda sé um nægilega veigamikið nám að ræða að því er varðar eðli þess og uppbyggingu, námslengd og starfsréttindi.

1.2.3. Málanám sem undirbúningsnám. Sjóðurinn lánar að jafnaði í eitt missiri til málanáms ef það er undirbúningur undir nám erlendis sem fer fram á öðrum tungumálum en ensku og Norðurlandamálum öðrum en finnsku. Ekki er lánað fyrir skólagjöldum.