Rafrænar undirskriftir Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 707

Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 28/2001, um rafrænar undirskriftir (áreiðanlegur listi).

(Lagt fyrir Alþingi á 140. löggjafarþingi 2011–2012.)

1. gr.

Við 3. gr. laganna bætist nýr töluliður sem orðast svo: Áreiðanlegur listi: Listi sem inniheldur lágmarksupplýsingar um vottunaraðila sem gefa út fullgild vottorð til almennings og eru undir eftirliti.

2. gr.

Á eftir 22. gr. laganna kemur ný grein sem verður 22. gr. a og orðast svo ásamt fyrirsögn:

Áreiðanlegur listi um vottunaraðila sem gefa út fullgild vottorð.

Neytendastofa stofnar, viðheldur og birtir áreiðanlegan lista um vottunaraðila, sem gefa út fullgild vottorð, sem viðurkenndir eru hér á landi og fullnægja tæknilegum skilyrðum sem fram koma í lögum þessum og reglugerðum settum á grundvelli þeirra. Í listanum skulu koma fram lágmarksupplýsingar um vottunaraðila sem gefa út fullgild vottorð til almennings og eru undir eftirliti Neytendastofu.

Upplýsingar úr listanum ber að vista á öruggu vefsvæði og skulu þær vera annars vegar læsilegar og hins vegar hæfar til vélrænnar vinnslu í samræmi við kröfur sem gerðar eru til listans. Neytendastofa staðfestir upplýsingar um skráða aðila með rafrænni undirskrift og birtir upplýsingar um þá á traustan og aðgengilegan hátt í samræmi við kröfur sem gilda um slíka skráningu og birtingu upplýsinga samkvæmt þessari grein.

Neytendastofa sendir allar nauðsynlegar upplýsingar um listann til Eftirlitsstofnunar EFTA.

3. gr.

Við 24. gr. laganna bætist nýr málsliður sem orðast svo: Einnig eru með lögunum innleidd í íslenskan rétt ákvæði ákvörðunar framkvæmdastjórnarinnar 2009/767/EB um ráðstafanir sem greiða fyrir notkun rafrænnar málsmeðferðar með upplýsinga- og þjónustumiðstöðvum samkvæmt tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2006/123/EB um þjónustu á innri markaðnum, sbr. og ákvörðun 2010/425/ESB um breytingu á ákvörðun 2009/767/EB. Ákvörðun 2009/767/EB var tekin upp í EES-samninginn með ákvörðun sameiginlegu EES- nefndarinnar nr. 102/2010 frá 1. október 2010. Ákvörðun 2010/425/ESB var tekin upp í EES- samninginn með ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 97/2011 frá 30. september 2011.

4. gr

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Athugasemdir við lagafrumvarp þetta.

I. Tilefni og nauðsyn lagasetningar.

Frumvarp þetta er samið í efnahags- og viðskiptaráðuneytinu en tillaga að frumvarpstexta var samin í samráði við Neytendastofu. Markmið þess að er innleiða í íslenskan rétt ákvæði ákvörðunar framkvæmdastjórnarinnar 2009/767/EB um ráðstafanir sem greiða fyrir notkun rafrænnar málsmeðferðar með upplýsinga- og þjónustumiðstöðvum samkvæmt tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2006/123/EB um þjónustu á innri markaðnum, sbr. og ákvörðun 2010/425/ESB um breytingu á framangreindri ákvörðun 2009/767/EB.

II. Meginefni frumvarpsins.

Með lögum nr. 76/2011, um þjónustuviðskipti á innri markaði Evrópska efnahagssvæðisins, var tilskipun 2006/123/EB um þjónustuviðskipti á innri markaðnum (þjónustutilskipunin) innleidd í íslenskan rétt. Í lögunum er kveðið á um að þjónustuveitendur eigi að geta sótt rafrænt um leyfi til að stunda starfsemi sína. Ákvörðun 2009/767/EB fjallar um notkun rafrænna undirskrifta í tengslum við þjónustutilskipunina.

Í ákveðnum tilfellum er leyfisveitanda heimilt að krefjast þess að þjónustuveitandi noti rafræna undirskrift til að auðkenna sig er hann sækir um leyfi til að veita þjónustu í gegnum upplýsinga- og þjónustuveituna, sem kveðið er á um í lögum nr. 76/2011, í samræmi við tilskipun 1999/93/EB um rafrænar undirskriftir. Aðildarríkin skulu setja upp, viðhalda og birta „áreiðanlegan lista“ (e. trusted list) þar sem fram koma upplýsingar um vottunaraðila er gefa út rafrænar undirskriftir. Aðildarríki skulu tilkynna framkvæmdastjórninni hver sér um að setja upp og viðhalda listanum. Í ákvörðun 2009/767/EB er eingöngu talað um að ríkin þurfi að koma upp „mannlæsum“ (e. human readable) lista en með ákvörðun 2010/425/ESB er einnig kveðið á um að starfrækja þurfi „véllæsan“ (e. machine processable) lista.

Í frumvarpi þessu er Neytendastofu falið það hlutverk að stofna, birta og viðhalda fyrrgreindum „áreiðanlegum lista“ í samræmi við kröfur fyrrgreindra ákvarðana.

III. Mat á áhrifum.

Verði frumvarpið að lögum mun það auðvelda notkun rafrænna undirskrifta yfir landamæri í tengslum við upplýsinga- og þjónustuveituna sem kveðið er á um í lögum nr. 76/2011 og mun þar af leiðandi gagnast þjónustuveitendum bæði hérlendis sem og annars staðar á Evrópska efnahagssvæðinu.

Athugasemdir við einstakar greinar frumvarpsins.

Um 1. gr.

Lagt er til að inn í lögin komi ný skilgreining á áreiðanlegum lista sem er nauðsynleg vegna þess að felld hefur verið inn í EES-samninginn ákvörðun framkvæmdastjórnarinnar 2009/767/EB um ráðstafanir sem greiða fyrir notkun rafrænnar málsmeðferðar með upplýsinga- og þjónustumiðstöðvum samkvæmt tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2006/123/EB um þjónustu á innri markaðnum, sbr. og ákvörðun 2010/425/ESB um breytingu á framangreindri ákvörðun 2009/767/EB. Í 2. gr. frumvarpsins er gert ráð fyrir að við lögin bætist ný grein þar sem kveðið er á um stofnun, birtingu og viðhald listans.

Samkvæmt ákvörðun framkvæmdastjórnarinnar 2009/767/EB ber íslenskum stjórnvöldum að stofna, viðhalda og birta á öruggu vefsvæði áreiðanlega lista um vottunaraðila sem gefa út fullgild vottorð og viðurkenndir eru af stjórnvöldum. Framangreindur listi nefnist á ensku „trusted list“. Í frumvarpi þessu er að finna ákvæði sem felur Neytendastofu ábyrgð á stofnun, viðhaldi og birtingu listans, sbr. 2. gr. frumvarpsins, en auk þess er nauðsynlegt að hugtakið sé skilgreint í lögunum eins og hér er kveðið á um. Að öðru leyti vísast til athugasemda við 2. gr. frumvarpsins.

Um 2. gr.

Lagt er til að inn í lögin komi ný grein sem verði 22. gr. a. Felld hefur verið inn í EES- samninginn ákvörðun framkvæmdastjórnarinnar 2009/767/EB um ráðstafanir sem greiða fyrir notkun rafrænnar málsmeðferðar með upplýsinga- og þjónustumiðstöðvum samkvæmt tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2006/123/EB um þjónustu á innri markaðnum, sbr. og ákvörðun 2010/425/ESB um breytingu á framangreindri ákvörðun 2009/767/EB.

Í tilskipun 2006/123/EB er gert ráð fyrir að stjórnvöld innan EES skuli með gagnkvæmum hætti viðurkenna rafrænar undirskriftir frá vottunaraðilum sem starfa og eru skráðir í öðrum aðildarríkjunum á Evrópska efnahagssvæðinu.

Neytendastofa og önnur eftirlitsstjórnvöld á Evrópska efnahagssvæðinu bera ábyrgð á skráningu vottunaraðila hvert í sínu landi og útgáfu hins áreiðanlega lista sem hér er gerð krafa um. Neytendastofu ber að senda þessar upplýsingar til Eftirlitsstofnunar EFTA. Framkvæmdastjórn ESB ber að halda áreiðanlegan heildarlista á öruggu vefsvæði yfir þá aðila sem færðir hafa verið á listana í öllum hlutaðeigandi ríkjum Evrópska efnahagssvæðisins.

Íslenskum stjórnvöldum ber því að stofna, viðhalda og birta á öruggu vefsvæði áreiðanlegan lista um vottunaraðila sem gefa út fullgild vottorð og viðurkenndir eru af stjórnvöldum. Framangreindur listi nefnist á ensku „trusted list“. Neytendastofu ber að hafa áreiðanlegan lista tæknilega aðgengilegan svo að íslenskar undirskriftir séu teknar gildar í öðrum EES- ríkjum. Innlendir aðilar geta auk þess leitað til Neytendastofu ef vafi kemur upp um hvort rafræn undirskrift frá aðilum sem búsettir eru eða stofnsettir eru í öðrum ríkjum á Evrópska efnahagssvæðinu sé gefin út af vottunaraðila sem er viðurkenndur og undir eftirliti stjórnvalda. Að því er stefnt að slíkar fyrirspurnir verði gerðar á vélrænan hátt þegar rafræn undirskrift er notuð í stjórnsýslu eða í viðskiptum á milli landa innan Evrópska efnahagssvæðisins. Gert er ráð fyrir því að kostnaður vegna vélrænnar útfærslu á slíkum fyrirspurnum verði á ábyrgð einstakra ríkja innan EES. Að svo stöddu er ekki gert ráð fyrir því að mikill kostnaður falli á Neytendastofu við nánari útfærslu hennar á fyrirspurnum sem hér um ræðir.

Um 3. og 4 gr.

Ákvæðin þarfnast ekki skýringa.

Fylgiskjal.

Fjármálaráðuneyti, fjárlagaskrifstofa:

Umsögn um frumvarp til laga um breytingu á lögum um rafrænar undirskriftir, nr. 28/2001, með síðari breytingum.

Með frumvarpi þessu er ætlunin að innleiða í íslenskan rétt ákvæði ákvörðunar framkvæmdastjórnarinnar nr. 2009/767/EB, um ráðstafanir sem greiða fyrir notkun rafrænnar málsmeðferðar í gegnum upplýsinga- og þjónustuveitur.

Lagt er til að Neytendastofa setji upp, viðhaldi og birti „áreiðanlegan lista“ (e. trusted list) þar sem fram koma upplýsingar um vottunaraðila sem gefa út rafrænar undirskriftir. Þá er kveðið á um að listarnir skuli bæði vera mannlæsir (e. human readable) og véllæsir (e. machine processable).

Gera verður ráð fyrir að með innleiðingu ákvörðunarinnar aukist verkefni Neytendastofu lítils háttar en að sá kostnaður sem því fylgir rúmist innan núgildandi fjárheimildar stofnunarinnar. Því ætti lögfesting frumvarpsins ekki að hafa í för með sér aukin útgjöld fyrir ríkissjóð svo nokkru nemi.