Hlutafélög Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 147

Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 2/1995, um hlutafélög, með síðari breytingum

(Lagt fyrir Alþingi á 122. löggjafarþingi 1997–98.)

1. gr.

Við 2. mgr. 27. gr. laganna bætist nýr málsliður sem orðast svo: Hlutabréf er heimilt sam kvæmt ákvörðun stjórnar félagsins að gefa út með rafrænum hætti í verðbréfamiðstöð í sam ræmi við lög um rafræna skráningu verðbréfa.

2. gr.

4. tölul. 120. gr. laganna orðast svo: Frá hvaða tímamarki hlutirnir, sem hugsanlega eru látnir í té sem greiðsla, veiti rétt til arðs og sérstök skilyrði varðandi þann rétt.

3. gr.

2. málsl. 1. mgr. 121. gr. laganna orðast svo: Í greinargerðinni skal fjalla um efnahagslegar og lagalegar ástæður til grundvallar samrunaáætluninni, svo og ákvörðun endurgjalds fyrir hlutina, þar á meðal sérstök vandkvæði er tengjast ákvörðuninni.

4. gr.

2. málsl. 3. mgr. 122. gr. laganna orðast svo: Yfirlýsingin á að lýsa þeirri eða þeim aðferðum sem notaðar voru við ákvörðun endurgjaldsins og skal þar lagt mat á hvort aðferðin eða aðferðirnar séu fullnægjandi í þessu tilviki.

5. gr.

Við 126. gr. laganna bætist ný málsgrein sem orðast svo:

Eigendum annarra verðbréfa en hlutabréfa, sem sérstök réttindi fylgja, skulu í yfirtöku félaginu eigi veitt minni réttindi en þeir höfðu í hinu yfirtekna félagi nema fundur eigenda bréfanna, ef kveðið er á um slíkan fund í lögum, hafi samþykkt breytingar á réttindum, eigendur þeirra hafi samþykkt breytingarnar hver um sig eða eigendurnir eigi rétt til þess að yfirtökufélagið innleysi bréf þeirra.

6. gr.

2. og 3. mgr. 133. gr. laganna orðast svo:

Ákvæði 6.–8. gr., 1. mgr. 37. gr. og 119.-128. gr. gilda um skiptingu eftir því sem við á. Í skiptingaráætlun, sbr. 120. gr., skal vera nákvæm lýsing á þeim eignum og skuldum sem yfirfæra skal og úthlutað er til hvers viðtökufélags. Greina skal frá aðferðum sem lagðar eru til grundvallar við ákvörðun úthlutunar til handhafa félagsins, sem skipt er, á hlutum í viðtöku félögum endurgjaldsins. Enn fremur skal í greinargerð félagsstjórna, sbr. 1. mgr. 121. gr., lýsa þeirri eða þeim aðferðum sem liggja til grundvallar úthlutun á hlutum. Þar skal greina sérstak lega frá samningu sérfræðiskýrslu á grundvelli 6.–8. gr. vegna greiðslu í öðru en reiðufé til hluthafa félagsins sem skipt er, svo og að skýrslan verði send hlutafélagaskrá. Stjórn eða framkvæmdastjórar félagsins, sem skipt er, skulu skýra hluthafafundi þess félags frá öllum umtalsverðum breytingum, sem átt hafa sér stað á eignum og skuldum félagsins frá því að skiptingaráætlun var samin og þar til haldinn verður sá hluthafafundur félagsins sem taka skal ákvörðun um áætlunina, og auk þess stjórn eða framkvæmdastjórum viðtökufélaga svo að vitneskjunni verði komið til hluthafafunda viðtökufélaganna.

Ef kröfuhafi í félaginu, sem tekið hefur þátt í skiptingunni, fær ekki fullnustu kröfu sinnar í því félagi sem kröfuna skal greiða ber hvert hinna þátttökufélaganna óskipta ábyrgð á skuld bindingum sem stofnast höfðu þegar upplýsingar um skiptingaráætlunina voru birtar. Ábyrgð hinna viðtökufélaganna takmarkast þó við nettóverðmæti þess sem við bættist í hverju einstöku viðtökufélagi þegar áætlunin var birt en ábyrgð félagsins, sem skipt er og heldur áfram starfsemi, takmarkast við nettóverðmæti þess sem var eftir í félaginu á sama tíma.

7. gr.

1. mgr. 141. gr. laganna orðast svo:

Tilkynna skal hlutafélagaskrá stofnun útibús erlends hlutafélags. Ákvæði XVII. kafla um skráningu hlutafélaga varðandi tilkynningar um stofnun félaganna skulu gilda eftir því sem við á. Í tilkynningu um stofnun útibús skal tekið fram berum orðum eftir hvaða landslögum erlenda hlutafélagið starfar. Þá skal geta skrárinnar, þar sem erlenda hlutafélagið er skráð, ásamt skráningarnúmeri félagsins í þeirri skrá, svo og forms félagsins. Í tilkynningu um útibú erlends hlutafélags eða félags í samsvarandi lagalegu formi, sem á lögheimili og varnarþing í ríki utan Evrópska efnahagssvæðisins, skal geta lagalegs forms félagsins, aðalstarfsstöðvar og tilgangs þess og minnst einu sinni á ári fjárhæðar hlutafjár ef þessar upplýsingar koma ekki fram í stofnsamningi og samþykktum eða skjölum með breytingu þar á. Séu útibú hins erlenda hlutafélags fleiri en eitt nægir að senda stofnsamning, samþykktir og tilkynningar um breyt ingar þar á, svo og ársreikninga félagsins, einu sinni en vísa með glöggum hætti í skráningu fyrra útibús, m.a. skráningarnúmer (kennitölu) útibúsins, sbr. 142. gr.

8. gr.

142. gr. laganna orðast svo:

Útibússtjóra ber að tilkynna hlutafélagaskrá allar breytingar á því sem skráð er, sbr. 149. gr., og 1. mgr. 141. gr.

Útibússtjóri skal senda hlutafélagaskrá ársreikninga aðalfélags og útibús innan sex mánaða frá lokun reikningsárs, sbr. 1. mgr. 141. gr.

9. gr.

143. gr. laganna orðast svo:

Ef hið erlenda félag er tekið til gjaldþrotaskipta eða félagsslitameðferðar skal útibússtjóri tafarlaust tilkynna hlutafélagaskrá það, svo og hverjir sjái um gjaldþrotaskiptin eða félags slitameðferðina, hver völd þeirra séu og hvenær skiptunum eða meðferðinni ljúki. Sambæri legar upplýsingar skal gefa um greiðslustöðvun, nauðasamninga og samsvarandi gerðir. Gæta skal ákvæða 5. mgr. 1. gr.

10. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Athugasemdir við lagafrumvarp þetta.

Að undanskilinni fyrirhugaðri breytingu í 1. gr. er frumvarp þetta lagt fram vegna athugasemda eftirlitsstofnunar EFTA á grundvelli samanburðar á ákvæðum laga nr. 2/1995, um hlutafélög (hfl.), og 3., 6. og 11. félagaréttartilskipunarinnar en þær eru hluti EES-samningsins.

Athugasemdir við einstakar greinar frumvarpsins.

Um 1. gr.

Breytingin í þessari grein er tilkomin vegna fyrirhugaðrar setningar laga um rafræna skráningu verðbréfa og heimilar útgáfu hlutabréfa með rafrænum hætti.

Um 2. gr.

Með hliðsjón af d-lið 2. mgr. 5. gr. 3. félagaréttartilskipunarinnar er því bætt við að ef binda á rétt til arðs sérstökum skilyrðum er nauðsynlegt að þess sé getið í samrunaáætlun.

Um 3. gr.

Með hliðsjón af 9. gr. 3. félagaréttartilskipunarinnar er því bætt við í 2. málsl. 1. mgr. 121. gr. hfl. að í greinargerð félagsstjórnar um samrunaáætlun skuli fjalla um þær efnahagslegu og lagalegu ástæður sem liggja til grundvallar samrunaáætluninni.

Um 4. gr.

Með hliðsjón af b-lið 2. mgr. 10. gr. 3. félagaréttartilskipunarinnar er því bætt við að endurskoðendur eða skoðunarmenn samrunafélaganna skuli í skýrslu sinni leggja mat á hvort aðferðir við að ákvarða endurgjald fyrir hluti í yfirtekna félaginu séu fullnægjandi.

Um 5. gr.

Með hliðsjón af 15. gr. 3. félagaréttartilskipunarinnar er bætt við ákvæði sem mælir fyrir um réttarstöðu eigenda annarra verðbréfa en hlutabréfa sem sérstök réttindi fylgja.

Um 6. gr.

Með hliðsjón af ákvæðum 6. félagaréttartilskipunarinnar eru hér sett nánari ákvæði um hvernig haga skuli skiptingu hlutafélaga með það að markmiði að tryggja réttarstöðu hluthafa og lánardrottna félagsins sem skipt er.

Í fyrsta lagi er gert ráð fyrir breytingum á 2. mgr. 133. gr. hfl. Ákvæði 1. málsl. máls greinarinnar eru samkvæmt orðanna hljóðan óbreytt en fela þó, vegna tilvísana í breyttar greinar um samruna hlutafélaga, í sér breytingar á reglum laganna um skiptingu hlutafélaga. Með því er tekið tillit til d-liðar 2. mgr. 3. gr., 1. mgr. 7. gr., 2. mgr. 8. gr. og 13. gr. 6. félaga réttartilskipunarinnar. Ákvæði 2. málsl. taka mið af h-lið 2. mgr. 3. gr. tilskipunarinnar, ákvæði 3. málsl. af i-lið 2. mgr. 3. gr., ákvæði 4. málsl. af 1. mgr. 7. gr., ákvæði 5. málsl. af 2. mgr. 7. gr. og ákvæði 6. málsl. af 3. mgr. 7. gr. tilskipunarinnar.

Í öðru lagi er gert ráð fyrir breytingum á 3. mgr. 133. gr. hfl. sem taka mið af 3. mgr. 12. gr. 6. félagaréttartilskipunarinnar.

Um 7. gr.

Með hliðsjón af 11. félagaréttartilskipuninni er gert ráð fyrir því að 1. mgr. 141. gr. hfl. verði ítarlegri en nú er en málsgreinin varðar stofnun útibúa erlendra hlutafélaga á Íslandi. Ákvæði 3.–6. málsl. eru ný. Taka ákvæði 3. málsl. mið af c-lið 8. gr. í tilskipuninni, ákvæði 4. málsl. af c- og d-lið 1. mgr. 2. gr. tilskipunarinnar og ákvæði 5. málsl. af f-lið 8. gr. tilskipunarinnar. Ákvæði 6. málsl. taka mið af 5. gr. tilskipunarinnar. Efnislega felst í þessum breytingum að geta skal þess, þegar útibú er stofnað, eftir hvaða landslögum erlenda hlutafélagið starfi, geta þarf skrárinnar, þar sem erlenda hlutafélagið er skráð, ásamt skráningarnúmeri félagsins í þeirri skrá, svo og formi þess, bætt er við ákvæðum um hvaða upplýsingar þurfi að fylgja við skráningu útibús erlends hlutafélags sem á lögheimili og varnarþing utan Evrópska efnahagssvæðisins og slakað er á kröfum gildandi laga um upplýsingar við skráningu síðari útibúa ef útibú hins erlenda hlutafélags eru fleiri en eitt.

Um 8. gr.

Í samræmi við framangreindar breytingar á 141. gr. hfl. vísa 1. og 2. mgr. 142. gr. til 1. mgr. 141. gr. Leiðir þetta af 5. gr. 11. félagaréttartilskipunarinnar.

Um 9. gr.

Með hliðsjón af ákvæðum f-liðar 1. mgr. 2. gr. 11. félagaréttartilskipunarinnar er í 1. málsl. gerð krafa um að útibússtjóri hins erlenda félags skuli koma á framfæri við hlutafélagaskrá ákveðnum upplýsingum um þá sem sjá um gjaldþrotaskipti eða slit á erlendu hlutafélagi sem er með útibú á Íslandi. Ákvæði 2. málsl. um upplýsingagjöf varðandi greiðslustöðvun, nauðasamninga og samsvarandi gerðir leiðir sömuleiðis af f-lið 1. mgr. 2. gr. tilskipunarinnar.

Um 10. gr.

Greinin þarfnast ekki skýringa.

Fylgiskjal.

Fjármálaráðuneyti, fjárlagaskrifstofa:

Umsögn um frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 2/1995, um hlutafélög, með síðari breytingum.

Frumvarp þetta er lagt fram samhliða frumvarpi til laga um breytingu á lögum nr. 138/1994, um einkahlutafélög, með síðari breytingum. Bæði frumvörpin eru flutt vegna athugasemda Eftirlitsstofnunar EFTA við gildandi lög. Ekki verður séð að samþykkt þeirra valdi kostnaðarauka fyrir ríkissjóð.