Almannatryggingar Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 343

552. Frumvarp til laga um breyting á lögum um almannatryggingar, nr. 67/1971, með síðari breytingum.

Flm.: Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, Anna Ólafsdóttir Björnsson,

Kristín Einarsdóttir, Kristín Ástgeirsdóttir, Jóna Valgerður Kristjánsdóttir.

1. gr.

6. mgr. 15. gr. laganna orðast svo:

Árlegur barnalífeyrir með hverju barni skal ákvarðaður af ráðherra eftir tillögum barnalífeyrisnefndar. Í nefndinni eiga sæti fimm fulltrúar, einn tilnefndur af ráðherra og er hann jafnframt formaður, einn tilnefndur af tryggingaráði, einn tilnefndur af Félagi einstæðra foreldra, einn tilnefndur af dómsmálaráðherra og einn tilnefndur af Hagstofu Íslands. Nefndin skal meta kostnað við framfærslu barns að frádregnum bótum til einstæðra foreldra og miða tillögu sína við að barnalífeyrir nemi ekki lægri upphæð en sem nemur helmingi af kostnaði við framfærslu barns samkvæmt mati nefndarinnar. Ekki skal greiða barnalífeyri vegna þeirra barna er njóta örorkulífeyris.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Frumvarp sama efnis var lagt fram á 113. löggjafarþingi og var fyrsti flutningsmaður þá Málmfríður Sigurðardóttir. Ekki tókst að mæla fyrir frumvarpinu fyrir þinglok og því er það nú endurflutt svo til óbreytt.

Ákvörðun barnalífeyris fer enn eftir reglum sem settar voru þegar lög um almannatryggingar tóku gildi fyrir meira en 50 árum. Þessar reglur eru löngu úreltar og meira en tímabært að taka upp aðrar aðferðir við mat á lífeyri, þ.e. taka mið af kostnaði við framfærslu eins og hún er nú. Í þessu sambandi er rétt að hafa í huga að skv. 2. mgr. 16. gr. barnalaga skal meðlagsgreiðsla taka mið af barnalífeyri og hvorugt er í neinu samræmi við kostnað af framfærslu barns.

Barnalífeyrir, og þar með meðlag, er í dag 7.425 kr. á mánuði. Færa má sterk rök fyrir því að foreldri sem greiðir lágmarksmeðlag með barni sínu - í flestum tilvikum faðir - leggi talsvert minna af mörkum til framfærslu barnsins en það mundi gera ef það væri í sambúð með barninu. Það getur tæpast verið vilji löggjafans að draga með þessum hætti úr framfærsluskyldu við sambúðarslit.

Með þessu frumvarpi er lögð á það áhersla að barnalífeyrir og meðlag sé í samræmi við þann kostnað sem fylgir framfærslu barns. Lagt er til að skipuð verði nefnd sem meti þennan kostnað og geri tillögu til ráðherra um árlegan barnalífeyri á grundvelli þess mats.

Í fylgiskjali eru birtar niðurstöður könnunar á kostnaði við framfærslu barna árið 1986 sem Félag einstæðra foreldra lét gera. Þar kemur í ljós sá munur sem er á raunverulegum útgjöldum vegna barna og þeim greiðslum sem hið opinbera ákvarðar til framfærslu þeirra. Þó að einstakar tölur hafi breyst nokkuð frá því könnunin var gerð virðast hlutföll ekki hafa raskast svo nokkru nemi og enn gefur hún því góða hugmynd um stöðu mála. Rétt er að hafa í huga þegar könnunin er skoðuð að vísitala vöru og þjónustu var að meðaltali 172,2 árið 1986 en var 401,8 1. mars 1992. Tölur í könnuninni þarf því að margfalda með 2,333 til að framreikna þær til dagsins í dag.

Fylgiskjal.

Félag einstæðra foreldra:

Könnun félags einstæðra foreldra á kostnaði við framfærslu barna 0

–

18 ára.

Könnun þessari var lokið í febrúar 1987 og miðast hún við framfærslukostnað á árinu 1986. Hvergi er tekinn með kostnaður við húsnæði, né heldur rafmagns - , hita - eða símakostnaður. Við áætlun fæðiskostnaðar er stuðst við meðaltal úr heimilisbókhaldi DV.

Þar sem nauðsyn tannréttinga og gleraugnanotkun er svo algeng sem raun ber vitni eru þeir liðir hér með.

Fatnaði öllum er í hóf stillt og stuðst við meðalverð.

Það kom í ljós í þessari könnun að meðlagsgreiðandi greiðir að meðaltali aðeins 1 / 4 af því sem kostar að framfæra barnið. Þar kemur berlega í ljós framkvæmd barnalaganna um jafna framfærsluskyldu foreldra.

Repró. 6 bls.