Fiskveiðar við Ísland Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 458

878. Frumvarp til laga um fiskveiðar við Ísland.

Flm.: Ásgeir Hannes Eiríksson.

1. gr.

Fiskstofnar á Íslandsmiðum eru sameign íslensku þjóðarinnar og markmið laga þessara er að tryggja öllum eigendum jafnan hlut í þeirri eign sinni og jafnframt að stuðla að verndun og hagkvæmri nýtingu fiskstofnanna og tryggja með því trausta atvinnu og byggð í landinu.

2. gr.

Fyrir 15. nóvember ár hvert skal sjávarútvegsráðherra, að fengnum tillögum Hafrannsóknastofnunar og samþykki Alþingis, ákveða með reglugerð þann afla sem veiða má úr öllum fiskstofnunum við Ísland á komandi ári.

Sjávarútvegsráðuneytið skal skipta leyfðum afla jafnt niður á alla skattgreiðendur á landinu sem jafnframt eru íslenskir ríkisborgarar. Ráðuneytið gefur út sérstaka ávísun á hlut hvers þeirra í hverjum fiskstofni og hljóða ávísanirnar á nafn. Þær skulu sendar viðtakanda um áramót með skattskýrslunni.

Hver viðtakandi hefur heimild til að ráðstafa sínum hluta aflans að eigin vild til annarra Íslendinga eða íslenskra félaga og fyrirtækja. Selji hann hlut sinn ber honum að greiða tekjuskatt af andvirðinu en ekki virðisaukaskatt. Geymi viðtakandi hlut sinn á milli ára lýtur hann sömu reglum og sparifé.

3. gr.

Lög þessi öðlast gildi 31. desember 1992 og með þeim falla úr gildi lög nr. 38/1990, um stjórn fiskveiða.

Greinargerð.

Frá landnámi hafa fiskstofnarnir við landið verið sameign allra Íslendinga í raun og þeir haft jafnan rétt til að nýta þá. Þrátt fyrir ásælni erlendra fiskimanna hafa landsmenn náð að vernda fiskimiðin og hafa nú loksins fengið fullan rétt yfir þeim innan 200 mílna lögsögu. En sjaldan er ein báran stök.

Með lögum um stjórn fiskveiða, nr. 38/1990 (og sams konar lögum frá 1984), eða svokölluðu kvótakerfi var gerð tilraun til að vernda fiskstofnana og nýta þá á hagkvæman hátt. Tíminn hefur leitt í ljós að þetta kerfi hefur brugðist þeim vonum sem við það voru bundnar. Meiri hluti Alþingis samþykkti lögin um stjórn fiskveiða á síðasta löggjafarþingi og sumir með hangandi hendi því að annars hefði engin fiskveiðistefna gilt á Íslandi. Mönnum fannst þá skárra að veifa röngu priki en öngu.

Fyrir Alþingi liggur nú tillaga til þingsályktunar um að endurskoða fiskveiðistefnuna og þar er lagt til að falla frá núgildandi kvótakerfi. Flutningsmenn tillögunnar eru fimmtán alþingismenn og af þeim styðja átta ríkisstjórnina. Því er ljóst að lögin um stjórn fiskveiða njóta ekki lengur stuðnings meiri hluta Alþingis.

II.

Með lögunum um stjórn fiskveiða var nokkrum hundruðum útgerðarmanna réttur allur fiskurinn í lögsögu Íslendinga á silfurfati. Nýir útvegsmenn komast ekki að til fiskveiða og því er 200 mílna landhelgin orðin nokkurs konar verndaður vinnustaður þessara fáeinu manna. Kvóti veiðiskipa gengur nú kaupum og sölum á milli þeirra og er færður til eignar í bókhaldi.

Þannig hefur útgerðin sjálf metið sameign íslensku þjóðarinnar til fjár og er því bæði rétt og skylt að halda sig við það mat framvegis. Það er því engum blöðum um það að fletta að útgerðin ræður vel við að greiða eigendum fiskstofnanna sanngjarna þóknun fyrir að mega sitja ein að þessari auðlind þjóðarinnar. En það er nú önnur saga.

III.

Andinn á bak við lögin um stjórn fiskveiða gerir ekki ráð fyrir að afhenda nokkrum mönnum auðlindir Íslendinga á þennan hátt. Það er af og frá. Þess vegna er aðeins til ein lausn í stöðunni: Að færa fiskstofnana aftur til eigenda sinna, íslensku þjóðarinnar. Það verður best gert með þessum hætti. Þess vegna er þetta frumvarp til laga nú flutt.

Með persónukvóta af þessu tagi eru allir eigendur fiskimiðanna jafnir fyrir lögunum. Hvort sem þar fer útgerðarmaður á landsbyggðinni eða húsmóðir í Breiðholti. Allir fá sinn skerf og geta hagnýtt sér hann að vild sinni. Þeir sem vilja geta selt útgerðinni sinn hluta og hún hefur þegar sýnt að hún er borgunarmaður fyrir honum.

Með þessu móti geta nýir útvegsmenn líka haslað sér völl í fiskveiðum og gert út til jafns til þá sem fyrir eru í dag. Það eru mikilvæg mannréttindi. Komið er í veg fyrir að útlendingar eignist hlut í aflanum með lögum þessum. Þeir sem vilja vernda fiskstofnana fyrir hugsanlegri ofveiði eða vilja ávaxta sitt pund geta geymt sinn hlut á milli ára eða lengur ef þeim býður svo við að horfa.

Bankar og aðrar fésýslustofnanir munu sjálfsagt taka að sér að hafa meðalgöngu um að kaupa og selja aflaávísanir á milli manna. Brátt munu ávísanirnar skráðar á föstu gengi í kauphöllum landsins og verða þýðingarmikill þáttur í fjármálum almennings á Íslandi. Duglegir menn fá hérna ný tækifæri til að vinna fyrir sér.

IV.

Samkvæmt verði á seldum kvóta hefur aflinn verið verðlagður á um eitt hundrað milljarða króna á ári. Það er svipuð tala og fjárlög íslenska ríkisins. Skattgreiðendur voru 1. des. 1990 188.288 talsins hér á landi. Þannig kemur rúmlega hálf milljón króna í hlut hvers þeirra. Það er sæmilegur búhnykkur fyrir vísitölufjölskylduna.

Ríkiskassinn fær líka sitt. Miðað við að stærstur hluti aflans gangi kaupum og sölum má varlega ætla að um þrjátíu milljarðar króna komi í nýjan tekjuskatt. Með þá peninga milli handa er hægt að fella alveg niður matarskattinn alræmda og virðisaukaskatt af fleiri nauðsynjum. Lækka meira að segja sjálfan tekjuskattinn verulega og eiga samt afgang fyrir önnur brýn málefni.