Þjónustugjöld í heilsugæslu Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 41

Frumvarp til laga um að fella niður þjónustugjöld í heilsugæslu.

Flm.: Ögmundur Jónasson, Guðrún Helgadóttir, Hjörleifur Guttormsson,

Kristinn H. Gunnarsson, Margrét Frímannsdóttir, Ragnar Arnalds,

Sigríður Jóhannesdóttir, Steingrímur J. Sigfússon, Svavar Gestsson.

Breyting á lögum um almannatryggingar, nr. 117/1993, með síðari breytingum.

1. gr.

Í stað fyrri málsliðar 66. gr. laganna koma tveir málsliðir, svohljóðandi: Ráðherra er heim ilt að kveða á um nánari framkvæmd laga þessara í reglugerð. Í reglugerðinni er þó ekki heim ilt að leggja gjöld á þá einstaklinga sem leita þjónustu heilsugæslunnar.

Breyting á lögum um heilbrigðisþjónustu, nr. 97/1990, með síðari breytingum.

2. gr.

2. mgr. 20. gr. laganna orðast svo:

Ekki eru tekin gjöld fyrir þjónustu heilsugæslunnar við einstaklinga. Um þjónustu sem aðr ir greiða fer eftir sérstakri gjaldskrá sem ráðherra setur.

Gildistaka.

3. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Þetta frumvarp var flutt á síðasta löggjafarþingi en náði ekki fram að ganga. Málið er brýnt og frumvarpið enn í fullu gildi og er því endurflutt. Hér fer á eftir greinargerðin sem fylgdi upphaflega frumvarpinu.

Frá og með fjárlögum fyrir árið 1992 hafa álögur á sjúklinga verið auknar jafnt og þétt. Af þeim sökum hefur kjararýrnun orðið mest hjá því fólki sem á við sjúkdóma að stríða. Þess ar álögur hafa birst í ýmsum myndum, dregið hefur verið úr stuðningi við einstaklinga í gegn um almannatryggingar, t.d. með aukinni greiðsluþátttöku í tannlæknakostnaði fyrir börn og ellilífeyrisþega, og gildir það sama almennt um kostnaðarhlutdeild sjúklinga á heilbrigðis stofnunum. Staða þeirra sem þurfa á heilbrigðisþjónustu að halda hefur þannig stórversnað. Þau gjöld sem hér um ræðir, þ.e. komugjöld á heilsugæslustöðvar, eru aðeins hluti af stærri mynd og þau ber að skoða í ljósi óheillaþróunar síðustu ára. Vegna þess hve mikilvæg heilsu gæslan er sem grunnur heilbrigðisþjónustunnar er mikilvægt að einmitt þar verði hafist handa við að snúa til réttrar áttar á ný.

Þess skal getið að ýmsar reglur hafa gilt um hámarksgreiðslur fyrir læknisþjónustu og heilsugæslu. Í upphafi áratugarins var þannig 8 þús. kr. hámark fyrir aðra en elli- og örorku lífeyrisþega. Þessari upphæð var breytt og einnig var innleidd sú regla að eftir að viðmiðunar upphæð var náð var aðeins veittur afsláttur þar sem áður hafði verið þak á greiðslur. Viðmiðunarupphæðin nú er 12 þús. kr. fyrir einstakling, 6 þús. kr. fyrir öll börn undir 16 ára aldri í sömu fjölskyldu og 3 þús. kr. fyrir lífeyrisþega.

2. mgr. 20. gr. laga um heilbrigðisþjónustu hljóðar nú svo:

„Ráðherra setur gjaldskrá fyrir veitta þjónustu heilsugæslustöðva og skal hún vera í sam ræmi við hliðstæðar gjaldskrár samkvæmt lögum um almannatryggingar.“

Þessi grein eða ígildi hennar hefur verið í lögunum um heilbrigðisþjónustu frá upphafi. Nú er lagt til að hún verði felld niður og að heilsugæsla verði ókeypis framvegis. Ástæðurnar eru þessar:

1.

Það gafst vel á árunum fram að 1992 þegar heilsugæsla var ókeypis. Það ýtti undir að fólk notaði sér heilsugæsluna. Um leið á sérfræðingakostnaður að minnka. Því vinnst tvennt, annars vegar sparar heilbrigðiskerfið í heild og hins vegar verður aðgengi al mennings að frumþjónustunni greiðara.

2.

Komið hefur í ljós á þessum áratug að heilbrigðisráðherrar vilja misnota þessa grein og leggja íþyngjandi byrðar á þá sem þurfa heilbrigðisþjónustu.

Í frumvarpinu er einnig lagt til að heimildin til að leggja á gjöld í heilsugæslu verði afnum in úr almannatryggingalögum. Þar hljóðar ákvæðið nú á þessa leið:

„Ráðherra er heimilt í reglugerð að kveða á um nánari framkvæmd laga þessara. Þá er ráð herra heimilt að birta sem reglugerðir reglur Evrópubandalagsins um almannatryggingar, enda eigi ákvæði þeirra stoð í lögum þessum.“

Hér á eftir fer yfirlit yfir komugjöld í heilsugæslunni frá og með fjárlögum fyrir árið 1992:

Greiðslur fyrir komu á heilsugæslustöð eða til heimilislæknis.

Lífeyrisþegar og börn

Almennt gjald yngri en 16 ára

Án afsláttarkorts

Með afsláttarkorti

Án afsláttarkorts

Með afsláttarkorti

Koma á heilsugæslustöð eða til heimilislæknis á dagvinnutíma.

Fyrir áramót 1991/1992

0

0

0

0

1996

700

300

300

100

Koma á heilsugæslustöð eða til heimilislæknis utan dagvinnutíma.

Fyrir áramót 1991/1992

500

0

500

0

1996

1.100

700

500

300

Vitjun heilsugæslu- eða heimilis- læknis á dagvinnutíma.

Fyrir áramót 1991/1992

400

0

400

0

1996

1.100

700

400

300

Vitjun heilsugæslu- eða heimilis- læknis utan dagvinnutíma.

Fyrir áramót 1991/1992

1.000

0

1.000

0

1996

1.600

1.000

600

400

Krabbameinsleit hjá heimilislækni eða á heilsugæslustöð.

Fyrir áramót 1991/1992

900

0

300

0

1996

1.500

500

500

300

Koma til röntgengreiningar eða rannsókna.

Fyrir áramót 1991/1992

300

0

100

0

1996

1.000

400

300

100