Ríkisreikningur 1992 Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 65

65. Frumvarp til laga um samþykkt á ríkisreikningi fyrir árið 1992.

(Lagt fyrir Alþingi á 118. löggjafarþingi 1994.)

1. gr.

Ríkisreikningur fyrir árið 1992 samþykkist með eftirfarandi niðurstöðum í þús. kr.:

REKSTRARREIKNINGUR FYRIR ÁRIÐ 1992

A-HLUTI

Reikningur

1992

Tekjur

Beinir skattar

20.570.222

Óbeinir skattar

77.079.644

Aðrar tekjur

1.270.352

Tekjur samtals 98.920.218

Fjármunatekjur

7.118.433

Tekjur alls 106.038.651

Gjöld

Launagjöld

34.690.182

Ýmis rekstrargjöld

22.764.480

Eignakaup

2.270.700

Tilfærslur og ósundurliðað rekstrarfé

54.038.829

Rekstrargjöld, ósundurliðuð í fjáraukalögum

-

Sértekjur stofnana

-10.124.421

Gjöld samtals 103.639.770

Fjármagnskostnaður

12.991.723

Gjöld alls 116.631.493

TEKJUR UMFRAM GJÖLD -10.592.842

Reikningur

1992

Sundurliðun gjalda á ráðuneyti

00 Æðsta stjórn ríkisins

1.024.336

01 Forsætisráðuneyti

357.172

02 Menntamálaráðuneyti

16.266.638

03 Utanríkisráðuneyti

1.470.909

04 Landbúnaðarráðuneyti

5.969.798

05 Sjávarútvegsráðuneyti

996.914

06 Dóms- og kirkjumálaráðuneyti

5.187.958

07 Félagsmálaráðuneyti

5.254.380

08 Heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneyti

46.241.054

09 Fjármálaráðuneyti

18.946.506

10 Samgönguráðuneyti

7.505.797

11 Iðnaðarráðuneyti

1.895.414

12 Viðskiptaráðuneyti

4.777.976

13 Hagstofa Íslands

142.565

14 Umhverfisráðuneyti

594.076

Samtals 116.631.491

EFNAHAGSREIKNINGUR 31. DESEMBER 1992

A-HLUTI

Reikningur

EIGNIR:

1992

Veltufjármunir

Sjóður

166.525

Ríkisféhirðir

4.292

Aðrir ríkisaðilar

162.233

Bankainnstæður

4.825.485

Seðlabanki Íslands, aðalviðskiptareikningur

1.943.434

Seðlabanki Íslands, hlaupareikningar

729.892

Innlendar innlánsstofnanir

1.256.473

Erlendar innlánsstofnanir

895.686

Skammtímakröfur

Óinnheimtar ríkistekjur og innheimtufé

28.370.626

Almennar ríkistekjur og skyldusparnaður

25.860.576

Markaðar ríkistekjur

2.214.993

Innheimtufé fyrir aðra

200.461

Fyrirfram greiddar geymdar markaðar tekjur

94.596

Skammtímakröfur, aðrar

9.157.180

Fyrirfram greidd gjöld

36.785

Áfallnar, ógreiddar vaxtatekjur

2.823.132

Viðskiptareikningur, bráðabirgðalán

6.031.989

Veitt stutt lán

265.274

Sjóður og skammtímakröfur samtals 42.519.816

Vöru- og efnisbirgðir

262.066

Veltufjármunir samtals 42.781.882

Reikningur

1992

Langtímakröfur og áhættufjármunir

Langtímakröfur

Veitt löng lán, innlend ógengisbundin

22.508.524

Stofnanir í A-hluta

14.160

Fyrirtæki og sjóðir í B-hluta

15.407.475

Fyrirtæki með eignaraðild ríkissjóðs

3.504.129

Sveitarfélög

126.962

Lánastofnanir

482.777

Aðrir

2.973.021

Veitt löng lán, innlend gengisbundin

18.862.846

Fyrirtæki og sjóðir í B-hluta

9.948.499

Fyrirtæki með eignaraðild ríkissjóðs

3.081.679

Sveitarfélög

3.079.332

Lánastofnanir

162.088

Aðrir

2.557.934

Gengisauki lána

33.314

Veitt löng lán, til erlendra aðila

16.796

____________

Langtímakröfur samtals 41.388.166

Áhættufjármunir

2.555.869

Innlend hlutabréf og stofnfjárframlög

888.621

Erlend hlutabréf og stofnfjárframlög

1.667.248

____________

Langtímakröfur og áhættufjármunir samtals 43.944.035

____________

EIGNIR ALLS 86.725.917

____________

EFNAHAGSREIKNINGUR 31. DESEMBER 1992

A-HLUTI

Reikningur

SKULDIR:

1992

Skammtímaskuldir

Bankareikningar, hlaupareikningsskuld

875.901

Seðlabanki Íslands, aðalviðskiptareikningur

-

Seðlabanki íslands, aðrir hlaupareikningar

830.201

Innlánsstofnanir

45.700

Krafa á óinnheimtar ríkistekjur, innheimt fé o.fl.

418.799

Markaðar ríkistekjur á teknaliði

218.338

Innheimtufé fyrir aðra

200.461

Geymdar markaðar ríkistekjur og innheimtufé

343.726

Markaðar ríkistekjur á teknaliði

310.977

Innheimtufé fyrir aðra

32.749

Skammtímaskuldir, aðrar

25.827.259

Ógreidd gjöld

1.421.927

Ógreidd gjöld, sérstakar skuldbindingar

4.554.986

Viðskiptareikningar, bráðabirgðaskuldir

4.476.847

Tekin stutt lán, Seðlabanki

-

Tekin stutt lán, ríkisvíxlar

15.031.919

Tekin stutt lán, innlend önnur

341.580

Skammtímaskuldir samtals 27.465.685

Reikningur

1992

Langtímaskuldir

Tekin löng lán, innlend ógengisbundin

48.647.987

Stofnanir í A-hluta

862

Seðlabanki Íslands

13.272

Fyrirtæki og sjóðir í B-hluta

29.509

Innlánsstofnanir

5.197.933

Lánastofnanir, innlendar

1.529.806

Sveitarfélög

1.053.390

Aðrir

40.823.215

Tekin löng lán, innlend gengisbundin

2.117.956

Seðlabanki Íslands

8

Fyrirtæki og sjóðir í B-hluta

10.023

Innlánsstofnanir

18.312

Lánastofnanir

2.084.085

Aðrir

5.528

Tekin löng lán, erlend

87.272.765

Tekin löng lán samtals 138.038.708

Ýmsar langtímaskuldbindingar

13.338.720

Langtímaskuldir samtals 151.377.428

Lífeyrissjóðsskuldbindingar

57.770.966

Skuldir alls 236.614.079

Höfuðstóll

Höfuðstóll í ársbyrjun

-131.409.018

Endurmat veltufjármuna/skammtímaskulda

644.810

Endurmat langtímakrafna/langtímaskulda

-8.531.112

Tekjur umfram gjöld

-10.592.842

Höfuðstóll í árslok samtals -149.888.162

SKULDIR OG HÖFUÐSTÓLL ALLS 86.725.917

2. gr.

Ríkisreikningur fyrir árið 1992 samþykkist með eftirfarandi niðurstöðum í þús. kr.:

REKSTRARREIKNINGUR FYRIR ÁRIÐ 1992

B-HLUTI

Reikningur

1992

Rekstrartekjur:

Seldar vörur og þjónusta

36.814.262

Seldir happdrættismiðar

1.488.698

Aðrar rekstrartekjur

853.606

Samtals 39.156.566

Rekstrargjöld:

Hráefni og vörur til endursölu

9.119.213

Laun og launatengd gjöld

8.826.041

Happdrættisvinningar

969.995

Önnur rekstrargjöld

10.696.498

Afskriftir

2.775.728

Stofnkostnaðarviðfangsefni flutt á efnahag

-884.268

Samtals 31.503.207

Rekstrarhagnaður án fjármunatekna og fjármagnsgjalda

7.653.359

Fjármunatekjur og fjármagnsgjöld:

Vaxtatekjur

9.570.751

Vaxtagjöld

-11.042.332

Arður af hlutabréfum

1.429

Endurmat, tekjufært

4.023.303

Endurmat, gjaldfært

-4.298.166

Reiknaðar tekjur vegna verðbreytinga

91.123

Reiknuð gjöld vegna verðbreytinga

-767.963

Samtals -2.421.855

Hagnaður af reglulegri starfsemi

5.231.504

Óreglulegar tekjur

321.689

Óregluleg gjöld

-1.603.268

Framlög (tekjur) og tilfærslur (gjöld):

3.942.447

Hagnaður til ráðstöfunar 7.892.372

EFNAHAGSREIKNINGUR 31. DESEMBER 1992

B-HLUTI

Reikningur

EIGNIR:

1992

Veltufjármunir

Sjóður og bankainnstæður

6.377.892

Sjóður

195.913

Banki

6.181.979

Skammtímakröfur

18.646.790

Fyrirframgreiddur kostnaður

340.143

Viðskiptareikningur

8.174.296

Veitt stutt lán

8.504.972

Áfallnar ógjaldfallnar tekjur

1.627.379

Vöru- og efnisbirgðir

2.670.864

Veltufjármunir samtals 27.695.546

Fastafjármunir

Langtímakröfur og áhættufjármunir

167.414.856

Langtímakröfur/veitt löng lán

175.596.489

Hlutafé og stofnfjárframlög

380.251

Afskriftarreikningur útlána

-8.561.884

Varanlegir rekstrarfjármunir

44.427.966

Áhöld, húsgögn, skrifstofuvélar o.þ.h.

1.297.243

Rannsóknartæki

7.204

Farartæki og vélar

9.601.886

Fasteignir

23.575.221

Virkjanir, orku- og jarðvarmaveitur og jarðhitarannsóknir

9.720.517

Aðrar eignir

225.895

Fastafjármunir samtals 211.842.822

EIGNIR ALLS 239.538.368

EFNAHAGSREIKNINGUR 31. DESEMBER 1992

B-HLUTI

Reikningur

SKULDIR:

1992

Skammtímaskuldir

Bankareikningar, hlaupareikningsskuld

295.222

Aðrar skammtímaskuldir

11.202.194

Ógreidd gjöld

3.578.495

Viðskiptareikningar

5.088.925

Tekin stutt lán

2.534.774

Skammtímaskuldir samtals 11.497.416

Langtímaskuldir

Langtímaskuldir/tekin löng lán samtals

140.976.672

Skuldir samtals 152.474.088

Eigið fé

Ýmsir eiginfjárreikningar

1.012.996

Endurmatsreikningar

55.955.680

Höfuðstóll

30.095.604

Eigið fé alls 87.064.280

SKULDIR OG EIGIÐ FÉ ALLS 239.538.368

3. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Athugasemdir við lagafrumvarp þetta.

Frumvarp þetta er samið eftir ríkisreikningi fyrir árið 1992 sem lagður var fyrir Alþingi með bréfi fjármálaráðherra til forseta Alþingis í september 1993. Frumvarp þetta var áður flutt á vorþingi 1994, en hlaut ekki afgreiðslu þá og er nú endurflutt óbreytt.

1.

Helstu niðurstöður.

Niðurstöður ríkisreiknings sýna að rekstrarafkoma A-hluta ríkissjóðs á árinu er neikvæð um 10.592 m.kr., en var árið á undan neikvæð um 13.450 m.kr. Heildartekjur námu 106.039 m.kr. og er það hækkun frá fyrra ári um 59 m.kr. eða innan við 0,1%. Heildargjöld ríkissjóðs urðu 116.631 m.kr. á árinu en voru árið áður 119.430 m.kr. Lækkun milli ára er 2.799 m.kr. eða 2,3%. Meðalhækkun verðlags milli áranna 1991 og 1992 á mælikvarða landsframleiðslu er 3,4% þannig að raunlækkun gjalda nemur 5,6%.

Ríkis-

Ríkis-

Greiðslu- reikningur reikningur uppgjör

1991

1992

1992

Mismunur

1)

m.kr.

m.kr.

m.kr.

m.kr.

Tekjur

105.980 106.039 103.447 2.592

Gjöld

119.430 116.631 110.608 6.023

Gjöld umfram tekjur

13.450 10.592 7.161 3.431

1) Í ríkisreikningi er tekið tillit til skuldbreytinga og krafna sem ekki hafa komið til greiðslu eða innheimtu.

Ef niðurstöður ríkisreiknings eru bornar saman við uppgjör ríkissjóðs á greiðslum ársins, þá er afkoman betri samkvæmt greiðsluuppgjöri eins og taflan hér að ofan sýnir.

Tekjur eru alls 2.592 m.kr. hærri í reikningsuppgjöri þar sem álagðar tekjur ársins verða hærri en það sem innheimtist á árinu. Af þeirri fjárhæð eru 1.671 m.kr. aukning á eftirstöðvum virðisaukaskatts og 565 m.kr. vegna áfallina vaxtatekna.

Sundurliðun mismunar

m.kr.

Tekjur

2.592

Virðisaukaskattur

1.671

Vaxtatekjur og aðrar lánatekjur

565

Tekjuskattur einstaklinga

348

Annað

8

Gjöld

6.023

Ógjaldfallnir vextir

3.947

Lífeyrisskuldbindingar

1.766

Niðurfærsla hlutafjáreignar í Íslenska Járnblendifélaginu hf.

770

Ábyrgðasjóður launa vegna gjaldþrota

360

Gjöld vegna uppkaupa ríkissjóðs á fullvirðisrétti bænda

306

Lækkun á niðurgreiðslum landbúnaðarafurða

-407

Lækkun á skuld ríkissjóðs við sveitarfélög v/ skólabygginga o.fl.

-397

Lækkun á ýmsum stofnkostnaðarliðum í mennta- félags- og heilbrigðismálum

-384

Lækkun á gjöldum Vegagerðar ríkisins

-258

Annað

320

Frávik frá gjöldum eru 6.023 m.kr. Munar þar mest um áfallna vexti, umfram greidda, eða 3.947 m.kr. Þar af eru 3.236 m.kr. vegna hækkunar á vöxtum spariskírteina ríkissjóðs. Í meðfylgjandi töflu kemur fram frekari sundurliðun á mismun greiðsluuppgjörs og ríkisreiknings. Varðandi frekari greinargerð um niðurstöðu og framvindu ríkisfjármála á árinu vísast til skýrslu fjármálaráðherra frá því í febrúar 1993 um ríkisfjármál 1992 og endurskoðunarskýrslu yfirskoðunarmanna ríkisreiknings og ríkisendurskoðunar um ríkisreikning 1992.

2.

Reikningsfærsla ábyrgða og skuldbindinga.

Með ríkisreikningi ársins 1989 var stigið veigamikið skref í þá átt að færa uppgjör ríkissjóðs nær almennum reikningsskilavenjum í atvinnurekstri. Breytingin felur fyrst og fremst í sér að í ríkisreikning eru færðar allar skuldbindingar og kröfur A-hluta ríkissjóðs, óháð því hvort þær eru gjaldfallnar eða ekki. Ákvæði laga um gerð ríkisreiknings nr. 52/1966 með síðari breytingum, gera ráð fyrir að ríkisreikningur sé gerður upp á rekstrargrunni.

Breytingin tekur einnig til þess að ábyrgðir ríkissjóðs á rekstri og skuldbindingum séu metnar og færðar í ríkisreikning eftir því sem þær eru best þekktar. Þeim er hins vegar hagað með ýmsum hætti í uppgjörum. Ábyrgðir vegna rekstrar stofnana í A-hluta ríkissjóðs eru tiltölulega skýrar og auðmetnar, en málið er flóknara þegar tekur til ábyrgða á fyrirtækjum og sjóðum í ríkiseign svo og ýmsum öðrum aðilum sem ríkissjóður veitir ábyrgð. Einnig þarf að ákveða færslur á eignarhluta ríkisins í fyrirtækjum og sjóðum í efnahag A-hluta ríkisreiknings svo og með hvaða hætti rekstrarniðurstaða ársins og breytingar á eigin fé þeirra er sett þar fram.

Þannig koma ýmis álitamál upp þegar ákvarða skal reikningsfærslu slíkra ábyrgða og skuldbindinga. Mikilvægt er að um þær gildi samræmdar og skýrar vinnureglur. Þetta er eitt af þeim viðfangsefnum sem ríkisreikningsnefnd hefur nú til úrlausnar. Undir þessa málsmeðferð fellur m.a. ábyrgð ríkissjóðs á skuldbindingum Framkvæmdasjóðs Íslands. Með lögum nr. 3/1992 breyttist hlutverk og staða sjóðsins þar sem útlánastarfsemi hans var m.a. lögð af. Samkvæmt endurskoðuðu uppgjöri sjóðsins er eigið fé hans neikvætt um 830 m.kr. í lok árs 1993. Um það er ekki deilt að ríkissjóður ber fulla ábyrgð á þessum skuldbindingum. Það sama má einnig segja um neikvæðan höfuðstól Atvinnutryggingardeildar Byggðastofnunar í árslok 1992 og e.t.v. fleiri aðila.

Þar til ríkisreikningsnefnd hefur gert tillögu um samræmdar reglur um bókhaldsmeðferð skuldbindinga og ábyrgða ríkissjóðs hafa hlutaðeigandi orðið ásáttir um að færa neikvætt eigið fé umræddra sjóða ekki í ríkisreikning.