arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Erfðafjárskattur Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 517

866. Frumvarp til laga um breytingu á lögum um erfðafjárskatt, nr. 83/1984, með síðari breytingum.

Flm.: Jóhanna Sigurðardóttir, Einar K. Guðfinnsson, Kristín Ástgeirsdóttir,

Margrét Frímannsdóttir, Rannveig Guðmundsdóttir, Valgerður Sverrisdóttir.

1. gr.

Við 1. mgr. 4. gr. laganna bætast tveir nýir málsliðir, svohljóðandi: Þá getur félagsmálaráðherra ákveðið að sömu reglur gildi um annars konar sambúðarform ef sérstakar aðstæður eru fyrir hendi, svo sem sjúkleiki, varanleg örorka eða aðrar sambærilegar aðstæður. Með annars konar sambúðarformi er átt við að sameiginlegt heimilishald hafi átt sér stað um langan tíma.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Í lögum um erfðafjárskatt er kveðið á um að af arfi, sem fellur til þess hjóna sem lifir hitt, svo og arfi sambýlisfólks sem gert hefur erfðaskrá, skuli ekki greiða erfðafjárskatt. Rökin fyrir þessu eru væntanlega sameiginlegt heimilishald og sameiginlegar eignir og rekstur þeirra, auk röskunar á stöðu og högum. Þegar um er að ræða sömu aðstæður hjá til dæmis systkinum, mæðgum eða feðginum, þ.e. sama lögheimili og sameiginlegt heimilishald nær alla ævi, verður hins vegar að greiða erfðafjárskatt ef annar aðilinn í slíku sambýli fellur frá. Engin sanngirni er í því að við slíkar aðstæður verði sá sem eftir lifir að greiða erfðafjárskatt til að geta búið áfram í húsnæði sem hefur verið heimili hans alla ævi enda er hugsanlegt að framangreint sambúðarform hafi varað mun lengur en þegar um er ræða hjónaband eða óvígða sambúð.

Í frumvarpinu er miðað við að til þess að heimilt sé að fella niður erfðafjárskatt aðila sem nýtur erfðaréttar sé ekki nægjanlegt að um sameiginlegt heimilishald hafi verið að ræða heldur þurfi að auki að koma til sérstakar aðstæður eins og sjúkleiki, varanleg örorka eða aðrar sambærilegar aðstæður.
Læknalög Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 519

870. Frumvarp til laga um breytingu á læknalögum, nr. 53/1988.

Flm.: Katrín Fjeldsted.

1. gr.

Eftirfarandi breytingar verða á 10. gr. laganna:

Greinin orðast svo:

Áður en að aðgerð eða meðferð hefst ber lækni að afla skriflegs samþykkis sjúklings sem felur í sér að hann hafi fengið upplýsingar um þá aðgerð eða meðferð sem fyrirhuguð er og að hann samþykki að hún fari fram. Ef um er að ræða barn undir 16 ára aldri eða sjúkling sem ekki er í ástandi til að veita slíkt samþykki skal það veitt af foreldri, forráðamanni eða nánasta aðstandanda. Ef um bráðatilvik er að ræða nægir munnlegt samþykki aðstandanda. Ráðherra setur nánari reglur um framkvæmd þessa ákvæðis.

Fyrirsögn greinarinnar orðast svo: B. Upplýsingaskylda læknis og samþykki sjúklings.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Enga almenna reglu um skriflegt samþykki sjúklinga er að finna í íslenskum lögum. Slíkt ákvæði er þó að finna í lögum nr. 25/1975, um ráðgjöf og fræðslu varðandi kynlíf og barneignir og um fóstureyðingar og ófrjósemisaðgerðir, en í 13. gr. þeirra er kveðið á um að kona sem óskar fóstureyðingar skuli sjálf skrifa undir umsóknina.

Með skriflegu samþykki sjúklings er átt við að sjúklingur eða forráðamaður hans votti að hann hafi fengið útskýringar og upplýsingar um eðli og tilgang læknisaðgerðar eða meðferðar, áhættu henni tengda og hugsanlega fylgikvilla. Þá staðfesti sjúklingur einnig að hann hafi fengið upplýsingar og útskýringar á öðrum möguleikum til greiningar og meðferðar á ástandi sínu og fengið tækifæri til þess að leggja fram spurningar og fá við þeim fullnægjandi svör. Loks samþykkir sjúklingur að tiltekinn læknir eða aðrir læknar er starfa undir hans stjórn framkvæmi aðgerðina.

Skriflegt samþykki sjúklings miðar þannig að því að veita læknum aukið aðhald og stuðlar að því að þeir sinni upplýsingaskyldu sinni betur, auk þess sem það er vettvangur sjúklings til að afla þeirra upplýsinga sem honum þykir mikilvægar og taka ábyrga afstöðu til aðgerðar eða meðferðar.

Skriflegt samþykki sjúklings firrir lækni þó ekki lagalegri ábyrgð né sviptir sjúkling lagalegum rétti til kvörtunar eða málshöfðunar vegna meintra mistaka læknis.

Í 10. gr. læknalaga er nú mælt fyrir um skyldur læknis til að upplýsa sjúkling um ástand, meðferð og horfur. Eðlilegt er að þær breytingar, sem hér eru lagðar til, verði felldar inn í þetta ákvæði laganna.
Atvinnuréttindi vélfræðinga Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 544

898. Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 113/1984, um atvinnuréttindi vélfræðinga, vélstjóra og vélavarða á íslenskum skipum, sbr. lög nr. 60/1995.

(Lagt fyrir Alþingi á 121. löggjafarþingi 1996–97.)

1. gr.

Í stað orðanna „1. september 1996“ í 2. mgr. A-liðar ákvæðis til bráðabirgða í lögunum kemur: 1. maí 1998.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Athugasemdir við lagafrumvarp þetta.

Með lögum nr. 60/1995, um breytingu á lögum um atvinnuréttindi vélfræðinga, vélstjóra og vélavarða á íslenskum skipun, var ákveðið að á skipi með 75–220 kw. vél (u.þ.b. 101–300 hö.) skyldi vera einn vélgæslumaður sem vera mætti hinn sami og skipstjóri á skipum að 20 rúmlestum, enda eini réttindamaðurinn í áhöfn og útivera skemmri en 24 klst. nema á tímabilinu frá 1. apríl til 30. september þegar útveran mætti vera allt að 36 klst. Í ákvæði til bráðabirgða var gert ráð fyrir að efnt yrði til námskeiða í vélgæslufræðum. Þátttakendur á námskeiðunum skyldu ganga undir próf er veitti þeim rétt til atvinnuskírteinis vélgæslumanna (VM).

Samkvæmt bráðabirgðaákvæðinu var þó ákveðið að þeir sem væru fæddir árið 1934 eða fyrr og stundað hefðu stjórn á báti 11 rúmlestir eða minni um 10 ára skeið ættu rétt á að fá útgefið atvinnuskírteini án þess að sitja vélgæslunámskeiðið, með vissum skilyrðum þó. Þá er kveðið á um það í bráðabirgðaákvæðinu að sá sem er fæddur árið 1945 eða fyrr og annast hefur vélgæslu á bátum í fimm ár geti fengið réttindi sem vélgæslumaður á skipi að 20 rúmlestum, þrátt fyrir ákvæði a–liðar 2. gr. laganna, þegar hann hefur setið námskeið í vélgæslufræðum. Gefinn var umþóttunartími til 1. september 1996 til þess að sækja slíkt námskeið. Nú hefur hins vegar tekist svo til að fyrsta námskeiðið var haldið í janúarmánuði 1997 svo að ljóst er að það hlýtur að valda margvíslegum erfiðleikum og hamla sjósókn ef aðlögunartíminn er ekki framlengdur. Fyrir þá sök er hér lagt til að miðað skuli við 1. maí 1998 í staðinn fyrir 1. september 1996, enda sýnist það í samræmi við vilja Alþingis þegar lögin voru sett.

Fylgiskjal.

Fjármálaráðuneyti, fjárlagaskrifstofa:

Umsögn um frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 113/1984, um atvinnuréttindi vélfræðinga, vélstjóra og vélavarða á íslenskum skipum, sbr. lög nr. 60/1995.

Frumvarp þetta felur í sér breytingu á ákvæði til bráðabirgða sem leiðir til þess að sá umþóttunartími, sem gefinn var skipsstjórnarmönnum á skipi með 75–220 kw. vél til að öðlast vélgæsluréttindi, framlengist til 1. maí 1998.

Ekki verður séð að frumvarp þetta, verði það að lögum, hafi í för með sér kostnað fyrir ríkissjóð.
Meðferð einkamála Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 547

901. Frumvarp til laga um breytingu á lögum um meðferð einkamála, nr. 91/1991, með síðari breytingum.

Flm.: Einar K. Guðfinnsson.

1. gr.

Fyrri málsliður 1. mgr. 127. gr. laganna orðast svo: Að því leyti sem hér er ekki mælt á annan veg skuldbindur gjafsókn ríkið til að greiða þann málskostnað sem gjafsóknarhafi hefur af máli, þar með talinn þann málskostnað sem gjafsóknarhafa kann að verða gert að greiða gagnaðila sínum í máli ef gjafsóknarhafi er ógjaldfær.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Reglur um gjafsókn er meðal annars að finna í XX. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Hugtakið gjafsókn tekur bæði til gjafsóknar og gjafvarnar og er notað sem samheiti fyrir aðstoð sem aðili getur leitað til að sækja hagsmuni sína eða verja þá í dómsmáli. Ákvæði laganna eru túlkuð með þeim hætti að gjafsókn skuldbindi ríkið til að greiða þann málskostnað sem gjafsóknarhafi hefur sjálfur af máli, að því leyti sem sú skuldbinding sé ekki takmörkuð í gjafsóknarbréfi eða af öðrum fyrirmælum í 127. gr. Í greinargerð með lögunum er sérstaklega tekið fram að gjafsókn geti aldrei náð til þess að ríkið beri að auki þann málskostnað sem gjafsóknarhafa kann að verða gert að greiða gagnaðila sínum í máli.

Með frumvarpi þessu er lagt til að framangreindum reglum um gjafsókn verði breytt og sá málskostnaður sem gjafsóknarhafa kann að verða gert að greiða gagnaðila sínum í máli verði ríkið skuldbundið til að bera ábyrgð á ef gjafsóknarhafi er ógjaldfær. Hafa ber hér hliðsjón af ákvæði 3. mgr. 128. gr. sem kveður á um að gjafsókn breyti engu um að gjafsóknarhafa verði sjálfum gert að greiða gagnaðila sínum málskostnað. Því er rétt að ítreka að ábyrgð ríkisins í framangreindum tilvikum á aðeins við ef gjafsóknarhafi er ógjaldfær.
Vörugjald af ökutækjum Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 549

907. Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 29/1993, um vörugjald af ökutækjum, eldsneyti o.fl., með síðari breytingum.

Flm.: Vilhjálmur Egilsson, Valgerður Sverrisdóttir,

Einar Oddur Kristjánsson, Pétur H. Blöndal.

1. gr.

Eftirfarandi breytingar verða á 1. mgr. 4. gr. laganna:

a. E-liður 3. tölul. orðast svo: Ökutæki sem aðallega eru ætluð til vöruflutninga og eru yfir 5 tonn að heildarþyngd.

b. C-liður 4. tölul. orðast svo: Ökutæki sem aðallega eru ætluð til vöruflutninga og eru 5 tonn eða minna að heildarþyngd.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Í frumvarpinu er lagt til að vörugjald af ökutækjum sem aðallega eru ætluð til vöruflutninga og eru yfir 5 tonn að leyfðri heildarþyngd lækki úr 30% í 15%. Tilgangurinn með þessari breytingu er að auðvelda þeim sem stunda vöruflutninga að kaupa ökutæki þau sem hér um ræðir og þar með stuðla að því að eðlileg endurnýjun slíkra ökutækja geti átt sér stað.

Gera má ráð fyrir að tekjutap ríkissjóðs vegna breytingarinnar muni nema um 118 millj. kr. á ári. Í meðfylgjandi frumvarp er lagt til að því tekjutapi verði mætt með hækkun á hámarksfjárhæð bifreiðagjalds. Um þá breytingu vísast til frumvarps til laga um breytingu á lögum nr. 39/1988, um bifreiðagjald, með síðari breytingum, sem lagt er fram samhliða frumvarpi þessu.

Prentað upp.
Bifreiðagjald Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 550

908. Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 39/1988, um bifreiðagjald, með síðari breytingum.

Flm.: Vilhjálmur Egilsson, Valgerður Sverrisdóttir,

Einar Oddur Kristjánsson, Pétur H. Blöndal.

1. gr.

Í stað fjárhæðarinnar „18.915 kr.“ í 3. málsl. 2. gr. laganna kemur: 32.000 kr.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Í frumvarpinu er lagt til að hámarksfjárhæð bifreiðagjalds á hverju gjaldtímabili hækki úr 18.915 kr. í 32.000 kr. Tilgangurinn með þessari breytingu er að mæta tekjutapi ríkissjóðs vegna lækkunar á vörugjaldi af ökutækjum sem aðallega eru ætluð til vöruflutninga og eru yfir 5 tonn að leyfðri heildarþyngd, úr 30% í 15%. Slík breyting er lögð til í frumvarpi til laga um breytingu á lögum nr. 29/1993, um vörugjald af ökutækjum, eldsneyti o.fl., með síðari breytingum, sem lagt er fram samhliða frumvarpi þessu. Gera má ráð fyrir að tekjuauki ríkissjóðs vegna hækkunar á bifreiðagjaldi muni nema um 118 millj. kr. á ári sem samsvarar tekjutapi vegna lækkunar á vörugjaldi af ökutækjum til vöruflutninga.

Hækkun á hámarksfjárhæð bifreiðagjalds samkvæmt því sem lagt er til í frumvarpinu leiðir til hækkunar á bifreiðagjaldi af öllum bifreiðum sem eru yfir 2.400 kg að eigin þyngd. Hækkunin eykst hlutfallslega með aukinni þyngd bifreiða og verður hlutfallslega mest á bifreiðar sem eru meira en 3.700 kg að eigin þyngd. Af þeim bifreiðum hækkar bifreiðagjald úr 37.830 í 64.000 kr, sem er um 70% hækkun. Gjaldið hækkar hins vegar ekki af bifreiðum sem eru undir 2.400 kg að eigin þyngd.
Almannatryggingar Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 584

994. Frumvarp til laga um breytingu á lögum um almannatryggingar, nr. 117/1993, með síðari breytingum.

Flm.: Ásta R. Jóhannesdóttir, Margrét Frímannsdóttir,

Kristín Ástgeirsdóttir, Össur Skarphéðinsson.

1. gr.

Við 17. gr. laganna bætist ný málsgrein, svohljóðandi:

Tekjur maka hafi ekki áhrif á tekjutryggingu lífeyrisþega.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Það er réttlætismál að sá sem ekki getur séð sér farborða með því að vinna fyrir sér fái lágmarksframfærslu úr sameiginlegum sjóðum velferðarkerfisins. Þeir sem missa atvinnuna fá greiddar atvinnuleysisbætur óháð tekjum maka. Þær nema sem svarar lágmarkslaunum og ættu því að vera lágmarksframfærslueyrir. Eins og málum er nú háttað skerða tekjur maka lífeyrisgreiðslur og hefst skerðingin er tekjur maka fara yfir u.þ.b. 36.800 kr., en örorkubótagreiðslur skerðast af tekjum maka við 37.000 kr. Ungt fjölskyldufólk sem missir heilsuna fær því oft aðeins grunnlífeyri, 13.000 kr., úr tryggingakerfinu. Heimild fyrir þessari skerðingu er byggð á reglugerð nr. 485/1995, um tekjutryggingu, samkvæmt lögum um almannatryggingar, nr. 117/1993. Ákvæði hennar hafa það í för með sér að fjölskyldur lífeyrisþega lenda í fátæktargildru jaðarskattanna. Áðurnefnd reglugerð virðist ekki eiga sér stoð í lögum og virðist auk þess andstæð lagaákvæðinu sem hún byggist á, en í 17. gr. almannatryggingalaganna segir að tekjur bótaþega umfram ákveðið mark skuli skerða tekjutryggingu. Ekkert er minnst á maka í greininni. Í 11. gr., þar sem fjallað er um skerðingu tekjutryggingar vegna atvinnutekna, er talað um tekjur einstaklinga og hjóna hvors um sig.

Ekki nóg með að reglugerðin sé andstæð almannatryggingalögum heldur gæti einnig verið um að ræða brot á 65. gr. stjórnarskrárinnar, en þar segir í 1. mgr.: „Allir skulu vera jafnir fyrir lögum og njóta mannréttinda án tillits til kynferðis, trúarbragða, skoðana, þjóðernisuppruna, kynþáttar, litarháttar, efnahags, ætternis og stöðu að öðru leyti.“ Öryrkum er þarna mismunað vegna hjúskaparstöðu og einnig eftir því hvort þeir eiga við atvinnuleysi eða heilsubrest að stríða. Slík mismunun hlýtur að teljast andstæð anda stjórnarskrárinnar.

Reglugerðin virðst einnig brjóta gegn 11. gr. stjórnsýslulaganna, nr. 37/1993, þar sem segir að stjórnvöld skuli gæta samræmis og jafnræðis í lagalegu tilliti og að þeim sé beinlínis óheimilt að mismuna aðilum á grundvelli þjóðfélagsstöðu eða af öðrum sambærilegum ástæðum. Hér virðast lög vera brotin, ekki ein heldur fleiri, á þeim sem síst skyldi og geta ekki borið hönd fyrir höfuð sér. Þessi reglugerð grefur undan hjónabandinu og möguleikum öryrkja til sambúðar. Unnt að leiðrétta þetta með samþykkt þessa frumvarps.

Greiðslur til öryrkja skulu vera óháðar tekjum maka. Þannig styðjum við best við bakið á því fólki sem verst er statt í velferðarkerfinu. Hér er því lagt til að bætt verði í almannatryggingalög ákvæði sem felur það í sér að tekjur maka hafi ekki áhrif á tekjutryggingu lífeyrisþega.
Tekjuskattur og eignarskattur Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 585

998. Frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt, með síðari breytingum.

Frá efnahags- og viðskiptanefnd.

1. gr.

Við lögin bætast tvö ný ákvæði til bráðabirgða er orðast svo:

I.

Þrátt fyrir ákvæði laga nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda, með síðari breytingum, skal innheimtuhlutfall í staðgreiðslu vera 40,88% vegna launatímabila frá 1. maí 1997 til og með 31. desember 1997.

II.

Þrátt fyrir ákvæði A- og B-liða 68. gr. laganna skal persónuafsláttur vera 286.812 kr. á ári og sjómannaafsláttur vera 671 kr. á dag við álagningu tekjuskatts og eignarskatts á árinu 1998 vegna tekna og eigna árið 1997.

Sjómannaafsláttur, 671 kr. á dag, samkvæmt þessu ákvæði, svo og persónuafsláttur, 23.901 kr. á mánuði, skal gilda í staðgreiðslu vegna launatímabila frá 1. maí 1997 til og með 31. desember 1997.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Í umfjöllun sinni um 528. mál, frumvarp til laga um breyting á lögum um tekjuskatt og eignarskatt, ákvað efnahags- og viðskiptanefnd að kljúfa úr því frumvarpi einstaka þætti sem þurfa að öðlast gildi fyrir 1. maí nk. og flytja í sérstöku frumvarpi. Um er að ræða tvö bráðabirgðaákvæði í framangreindu frumvarpi.

Í frumvarpinu er lagt til að við staðgreiðslu opinberra gjalda á tímabilinu frá 1. maí 1997 til og með 31. desember 1997 verði tekið tillit til þess að fyrirhugað er að skattprósenta vegna tekna ársins 1997 verði lækkuð. Við álagningu ársins 1998 vegna tekna á árinu 1997 mun mismunur sem myndast við þessar breytingar leiðréttur þannig að skattalækkun vegna mánaðanna janúar til apríl skilar sér við álagningu tekjuskatts á árinu 1998.
Þingsköp Alþingis Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 101

Frumvarp til laga um breytingu á lögum um þingsköp Alþingis, nr. 55/1991, með síðari breytingum.

Flm.: Kristín Halldórsdóttir, Ásta R. Jóhannesdóttir, Drífa Hjartardóttir,

Gísli S. Einarsson, Guðný Guðbjörnsdóttir, Kristín Ástgeirsdóttir,

Kristjana Bergsdóttir, Lúðvík Bergvinsson, Margrét Frímannsdóttir,

Pétur H. Blöndal, Siv Friðleifsdóttir, Steingrímur J. Sigfússon.

1. gr.

Við 2. mgr. 30. gr. laganna bætist nýr málsliður er orðast svo: Enn fremur skal fylgja álit inu mat á stöðu kynjanna á viðkomandi sviði og hvaða áhrif ný lög eða ályktun hafi á þá stöðu.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

2. mgr. 30 gr. laga um þingsköp Alþingis hljóðar svo: „Mæli nefnd með samþykkt laga frumvarps eða þingsályktunartillögu skal hún láta prenta með áliti sínu áætlun um þann kostn að sem hún telur ný lög eða ályktun hafa í för með sér fyrir ríkissjóð.“ Með þessu frumvarpi er lögð til sú breyting á 30. gr. að nefndum sé gert skylt að hafa stöðu kynjanna í huga við af greiðslu mála á sama hátt og þeim er skylt að leggja mat á kostnað vegna framkvæmdar nýrrar lagasetningar eða ályktana.

Saga kvennabaráttunnar er vörðuð mörgum smáum og stórum sigrum sem hver um sig hef ur fært okkur nær markinu um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla. Á lagalega sviðinu er nú svo komið að Íslendingar standa sig með miklum ágætum og hafa fengið lof fyrir frammistöðu sína hjá alþjóðaeftirlitsaðilum. Sú var niðurstaðan eftir úttekt, skýrslugerð og yfirheyrslur í tengslum við undirbúning fyrir kvennaráðstefnu Sameinuðu þjóðanna í Kína 1995 og eftirfylgni að henni lokinni. Þeirri staðreynd ber vissulega að fagna, en lög og raun veruleiki eru sitt hvað og áreiðanlega taka flestir undir þá fullyrðingu að hér sé um að ræða jafnrétti í orði en því miður ekki á borði. Það er engin ástæða til að slaka á þótt löggjöf teljist í lagi meðan raunveruleikinn talar öðru máli. Staða kynjanna er enn langt frá því að vera sam bærileg og því þarf sífellt að velta upp nýjum flötum og leita nýrra leiða.

Á síðustu árum hefur sú stefna rutt sér æ meira til rúms víða um lönd að flétta þurfi jafn réttisbaráttuna sem mest inn í alla aðra þætti mannlegra samskipta, stjórnunar og hvers konar starfsemi í stað þess að afgreiða hana sem einhvers konar sérfyrirbæri eins og mörgum hættir til. Umræðan þarf að vera sívakandi, sífellt þarf að meta stöðu kynjanna á öllum sviðum og leita leiða til að jafna hana. Alþingi og framkvæmdarvaldið hljóta að ganga á undan með góðu fordæmi og sýna þann vilja sinn í verki sem lýst er í lögum um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla. Einnig er rétt að minna á 65. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands sem hljóðar svo:

„Allir skulu vera jafnir fyrir lögum og njóta mannréttinda án tillits til kynferðis, trúar bragða, skoðana, þjóðernisuppruna, kynþáttar, litarháttar, efnahags, ætternis og stöðu að öðru leyti.

Konur og karlar skulu njóta jafns réttar í hvívetna.“

Tilgangur þessa frumvarps er að tryggja sífellda áminningu um stöðu kynjanna og skuld bindingar löggjafans um leiðréttingu á þeirri stöðu.
Kosningar til Alþingis Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 13

Frumvarp til laga um breytingu á lögum um kosningar til Alþingis, nr. 80/1987, með síðari breytingum.

Flm.: Svavar Gestsson.

1. gr.

Við 81. gr. laganna bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Áður en kjósandi gerir grein fyrir sér getur hann óskað eftir því við kjörstjórn að umboðsmenn lista fái ekki að vita nafn hans og ber henni að verða við þeirri ósk.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Frumvarp þetta var flutt á 120. þingi og endurflutt á 121. þingi en hlaut ekki afgreiðslu. Því fylgdi þá svohljóðandi greinargerð:

„Samkvæmt 31. gr. stjórnarskrárinnar skulu alþingismenn kosnir leynilegri hlutbundinni kosningu. Samkvæmt kosningalögum er umboðsmönnum þeirra lista sem í kjöri eru heimilt að fylgjast með framkvæmd kosninga, m.a. með því að sitja í kjörfundarstofu. Með þessu fá flokkarnir upplýsingar um hverjir þeirra sem á kjörskrá eru hafa neytt kosningarréttar síns. Þær eru síðan nýttar til þess að hafa samband við hugsanlega kjósendur listans sem ekki hafa kosið en listinn telur æskilegt að kjósi, svokölluð kosningasmölun. Kjósandi hlýtur að eiga rétt á því, í landi þar sem ekki er skylda að greiða atkvæði við alþingiskosningar, að ekki sé haft eftirlit með því hvort hann nýti atkvæðisrétt sinn eða ekki. Taka verður allan vafa af um að hugtakið „leynileg kosning“ nái einnig til þessa atriðis og því er þetta frumvarp flutt. Er til þess ætlast að kjörstjórn tryggi kjósendum þann rétt sem hér er gert ráð fyrir og að hún beiti til þess þeim aðferðum sem æskilegar teljast.“

Þetta frumvarp hlaut ekki afgreiðslu á síðasta þingi og um það urðu nokkrar umræður. Spruttu þær af því að allsherjarnefnd, sem hafði málið til meðferðar, afgreiddi aðra breytingu á kosningalögunum (116. mál) en skilaði ekki nefndaráliti um breytinguna sem þetta frumvarp gerir ráð fyrir. Var það gagnrýnt sérstaklega. Formaður allsherjarnefndar sagði í umræðum að ekki hefði verið „samkomulag um að málið yrði tekið út úr nefndinni“. „… voru skiptar skoðanir um það mál sem háttvirtur þingmaður var að tala um,“ sagði nefndarformaðurinn jafnframt. Í útskýringum Ögmundar Jónassonar og Guðnýjar Guðbjörnsdóttur, sem sæti áttu í allsherjarnefnd, kom fram að þar hefðu mál stjórnarandstöðunnar fengið lakari meðferð en annars staðar í nefndum þingsins.