Greiðsluuppgjör á opinberum gjöldum lögaðila og einstaklinga í atvinnurekstri Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 101

Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 24/2010, um greiðsluuppgjör á opinberum gjöldum lögaðila og einstaklinga í atvinnurekstri.

Flm.: Eygló Harðardóttir, Birkir Jón Jónsson, Guðmundur Steingrímsson.

1. gr.

1. mgr. 1. gr. laganna orðast svo:

Lögaðilar, einstaklingar í atvinnurekstri og einstaklingar sem hafa verið í atvinnurekstri á síðustu 18 mánuðum fyrir umsóknardag en fá á þeim degi greiddar óskertar grunnatvinnuleysisbætur og teljast að fullu tryggðir skv. IV. kafla laga um atvinnuleysistryggingar, nr. 54/2006, sem eru í vanskilum með virðisaukaskatt, staðgreiðslu opinberra gjalda, tryggingagjald og þing- og sveitarsjóðsgjöld sem hafa gjaldfallið fyrir 1. janúar 2010, geta sótt um frest til greiðsluuppgjörs á þeim vanskilum til 1. júlí 2011.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Frumvarp það sem síðar varð að lögum nr. 24/2010, um greiðsluuppgjör á opinberum gjöldum lögaðila og einstaklinga í atvinnurekstri, var lagt fram með það að leiðarljósi að setja fram úrræði sem hjálpað gæti lífvænlegum fyrirtækjum í gegnum þá fjárhagserfiðleika sem óhjákvæmilega leiddi af hruni íslensku bankanna haustið 2008. Í almennum athugasemdum við frumvarpið var þess getið að löggjafinn hefði brugðist við með margvíslegum hætti í viðleitni sinni til þess að skapa úrræði til hjálpar einstaklingum og heimilum sem lent hefðu í fjárhagsvanda af sömu orsökum. Var frumvarpið liður í aðgerðum stjórnvalda til þess að létta undir með fyrirtækjum í hinum sama anda.

Frá því að framangreint lagafrumvarp var lagt fram hafa afleiðingar hruns íslensku bankanna orðið mönnum ljósari. Eftirköst hrunsins hafa m.a. verið þau að einstaklingar sem störfuðu í verktöku hafa neyðst til þess að nýta rétt sinn til töku atvinnuleysisbóta þar sem ládeyða ríkir í vissum greinum atvinnulífsins. Atvinnuleysi er í flestum tilvikum tímabundið ástand. Fjöldi einstaklinga hefur þurft að stöðva rekstur til þess að uppfylla skilyrði laga um atvinnuleysistryggingar sjálfstætt starfandi einstaklinga. Af þeim sökum teljast þeir einstaklingar ekki stunda atvinnurekstur samkvæmt lögum um greiðsluuppgjör á opinberum gjöldum lögaðila og einstaklinga í atvinnurekstri og geta þeir því ekki sótt um frest til greiðsluuppgjörs á vanskilum vörslugjalda. Ljóst er að fjárhæð atvinnuleysisbóta er það lág að mörgum reynist mjög erfitt að lifa af þeim einum saman. Má því ekkert út af bregða þann tíma sem atvinnuleysisbætur eru teknar. Vart er því fyrirsjáanlegt að greiðslur vörslugjalda til hins opinbera samhliða greiðslu útgjalda vegna reksturs heimilis séu mögulegar. Er frumvarpi þessu ætlað að koma til móts við þá einstaklinga sem lenda í slíkri stöðu.

Með einstaklingum sem hafa verið í atvinnurekstri er átt við þá sem hafa innan síðustu 18 mánaða fyrir gildistökudag frumvarpsins starfað við eigin atvinnurekstur eða sjálfstæða starfsemi í því umfangi að þeim sjálfum hefur verið gert að standa um nokkurn tíma með reglulegum hætti skil á staðgreiðslu af reiknuðu endurgjaldi og tryggingagjaldi vegna starfs síns, sbr. orðskýringu b-liðar 3. gr. laga um atvinnuleysistryggingar, nr. 54/2006. Með skilum á staðgreiðslu af reiknuðu endurgjaldi og tryggingagjaldi er átt við að viðkomandi hafi skilað inn skýrslu, óháð því hvort viðkomandi hafi átt að greiða staðgreiðslu eða ekki. Er frumvarpinu ætlað að styðja við bakið á þeim sem njóta greiðslna fullra atvinnuleysisbóta á grundvelli tryggingar skv. IV. kafla laga um atvinnuleysistryggingar. Er þannig gert ráð fyrir því að bolmagn þeirra einstaklinga sem hafa atvinnuleysistryggingu skv. 22. gr. sömu laga sé meira og eðlilegt sé að þeir leiti annarra leiða til þess að semja um greiðslur vegna vanskila á vörslugjöldum.