Loftferðir Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 439

799. Frumvarp til laga um breytingu á lögum um loftferðir, nr. 34/1964.

(Lagt fyrir Alþingi á 111. löggjafarþingi 1988–89.)

1. gr.

Á eftir V. kafla laganna komi nýr kafli, V. kafli A, Vinnuumhverfi áhafna loftfara, með átta greinum, 54. gr. a–h, svohljóðandi:

V. KAFLI

A. Vinnuumhverfi áhafna loftfara.

a. (54. gr. a)

Ákvæði þessa kafla gilda um alla starfsemi sem áhöfn loftfars vinnur fyrir flugrekanda.

Flugrekandi er sá sem fengið hefur leyfi samgönguráðherra til loftferðastarfsemi í samræmi við ákvæði laga þessara.

Með ákvæðum þessa kafla er leitast við að

a. tryggja öruggt og heilsusamlegt vinnuumhverfi,

b. tryggja að flugrekendur og áhafnir geti sjálf í sameiningu leyst öryggis- og heilbrigðisvandamál um borð í loftförum.

b. (54. gr. b)

Flugrekandi skal stuðla að góðum aðbúnaði, hollustuháttum og öryggi um borð í loftförum og að virkt eftirlit sé með því að vinnuumhverfi þar fullnægi settum kröfum.

c. (54. gr. c)

Í loftflutningafyrirtækjum þar sem eru einn til fjórir starfsmenn, sem eru í áhöfn loftfara, skulu úrbætur á vinnuumhverfi gerðar í nánu samstarfi flugrekanda og áhafna.

d. (54. gr. d)

Í loftflutningafyrirtækjum þar sem eru fimm starfsmenn eða fleiri, sem eru í áhöfn loftfara, skulu starfsmenn tilnefna einn öryggistrúnaðarmann fyrir hverja tegund loftfara eða annað afmarkað vinnusvæði til að vera fulltrúi sinn í málum sem varða vinnuumhverfi um borð í loftförum.

Atvinnurekandi ber kostnað vegna starfs öryggistrúnaðarmanns og bætir honum tekjutap sem af því kann að hljótast.

Öryggistrúnaðarmenn njóta þeirrar verndar sem ákveðin er í 11. gr. laga nr. 80/1936, um stéttarfélög og vinnudeilur.

e. (54. gr. e)

Í loftflutningafyrirtækjum þar sem eru starfandi fimm eða fleiri, sem eru í áhöfn loftfara, skal stofna öryggisnefnd.

Í öryggisnefnd eiga sæti tveir fulltrúar starfsmanna og tveir fulltrúar flugrekanda.

Öryggisnefndin skipuleggur aðgerðir varðandi bætt vinnuumhverfi um borð í loftförum og annast fræðslu starfsmanna um þessi efni.

f. (54. gr. f)

Þegar starfsmenn flugmálastjórnar koma í eftirlitsferðir í fyrirtæki skulu þeir hafa samband við hlutaðeigandi öryggistrúnaðarmann og fulltrúa í öryggisnefnd. Þeim aðilum skal auðvelda svo sem kostur er að leggja mál fyrir flugmálastjórn.

g. (54. gr. g)

Samgönguráðherra setur nánari reglur um skipulag og framkvæmd ráðstafana er miða að auknu öryggi og bættum aðbúnaði og hollustuháttum um borð í loftförum, svo sem um stofnun samstarfshópa og öryggisnefnda, um verkefni þeirra og um daglega stjórn þeirrar starfsemi er lýtur að auknu öryggi og bættu vinnuumhverfi.

h. (54. gr. h)

Samgönguráðherra skipar vinnuverndarráð fyrir flugstarfsemi.

Verkefni ráðsins skal vera:

1. að vera ráðgefandi fyrir ráðherra og flugmálastjóra í málum varðandi vinnuumhverfi um borð í loftförum,

2. að gera tillögur og veita umsagnir um nýjar reglur eða breytingu á eldri reglum um vinnuumhverfi um borð í loftförum,

3. að fjalla um einstök mál, sem ráðherra eða flugmálastjóri leggja fyrir það, og eiga frumkvæði að málum sem hafa áhrif á vinnuumhverfi áhafna.

Flugmálastjórn skal sjá um að þegar nauðsyn krefur standi ráðinu til boða sérfræðileg aðstoð.

Vinnuverndarráðið er skipað fjórum fulltrúum úr áhöfn og fjórum fulltrúum frá flugrekendum. Ráðherra skipar formann án tilnefningar. Varamenn eru skipaðir á sama hátt. Flugmálastjóri situr fundi ráðsins ásamt þeim starfsmönnum flugmálastjórnar, sem hann telur ástæðu til eða ráðið óskar eftir, með málfrelsi og tillögurétti.

Ráðherra setur nánari reglur um starfsemi ráðsins.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Athugasemdir við lagafrumvarp þetta.

Ákvæði laga nr. 46/1980, um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, gilda einungis um vinnu við loftför á jörðu niðri, sem ekki er unnin af áhöfn (1. mgr. 3. gr.). Ákvæði laganna var byggt á þágildandi ákvæðum danskra laga um sama efni.

Árið 1983 var dönsku loftferðalögunum breytt og ákvæði um vinnuumhverfi áhafna sett í loftferðalögin. Breytingin var gerð að undangengnum viðræðum fulltrúa flugmálayfirvalda og vinnueftirlita Danmerkur, Noregs og Svíþjóðar um samræmingu á löggjöf landanna varðandi vinnuumhverfi loftfara.

Að undanförnu hefur töluverð umræða farið fram hér á landi um heilsufar og vinnuaðstöðu flugfreyja og flugþjóna. Flugfreyjufélag Íslands fór þess formlega á leit, upphaflega við félagsmálaráðherra, að settar yrðu reglur hér að lútandi. Félagsmálaráðherra vísaði málinu til samgönguráðherra, og taldi eðlilegt að farin yrði sama leið og í Danmörku og ákvæði um vinnuumhverfi og aðbúnað íslenskra áhafna í loftferðalög. Þess má og geta að ASÍ hefur tvívegis samþykkt áskorun til stjórnvalda um að settar yrðu reglur um aðbúnað og vinnuumhverfi flugliða og þar ákveðið hver skuli hafa eftirlit með starfsumhverfi þeirra.

Það frumvarp sem hér fylgir er samið með hliðsjón af dönsku lögunum um sama efni og lögum nr. 46/1980, um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Hins vegar er talið eðlilegt að ákvæði um vinnuumhverfi í íslenskum loftförum séu í loftferðalögum frekar en almennum lögum um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Þar með eru ákvæðin sniðin að sérþörfum flugsins og eftirlit með framkvæmd loftferðastarfsemi verður á einni hendi (loftferðaeftirlit flugmálastjórnar).

Frumvarpið byggir á því meginsjónarmiði að eftirlit með aðbúnaði, hollustuháttum og öryggi áhafna um borð í loftförum verði sem allra mest innan vinnustaðanna sjálfra og áhafnir og flugrekendur skipuleggi sameiginlega ráðstafanir um borð í loftförum er varða aðbúnað, hollustuhætti og öryggi undir eftirliti loftferðaeftirlits flugmálastjórnar.

Athugasemdir við einstakar greinar frumvarpsins.

Um 1. gr.

Um a.

Frumvarpið gildir um störf áhafnar loftfars. Til áhafnar loftfars telst sá, sem falið er ákveðið starf sem nauðsynlegt er við starfsemi loftfars meðan á flugtíma stendur, hvort sem til starfsins þarf skírteini útgefið af flugmálastjórn eða ekki. Flugrekandi er sá sem fengið hefur leyfi til loftferðastarfsemi í samræmi við önnur ákvæði laganna.

Markmið frumvarpsins er að tryggja öruggt og heilsusamlegt vinnuumhverfi áhafna og að hægt sé að leysa vandamál er varða aðbúnað, hollustuhætti og öryggi innan vinnustaðanna sjálfra.

Um b.

Í greininni eru skilgreindar skyldur flugrekenda.

Um c.

Í greininni eru almennt orðuð ákvæði um skyldur flugrekenda og áhafna að eiga samstarf um að stuðla að góðu vinnuumhverfi þar sem eru einn til fjórir starfsmenn.

Um d.

Hér er lagt til að, í fyrirtækjum með fimm starfsmenn eða fleiri, sem eru í áhöfn loftfara, skuli þeir tilnefna sérstakan öryggistrúnaðarmann, sem gæti hagsmuna starfsmanna að því er varðar aðbúnað, hollustuhætti og öryggi.

Í lögum nr. 46/1980 eru ákvæði um öryggistrúnaðarmenn í fyrirtækjum þar sem eru tíu starfsmenn eða fleiri. Viðmiðunartalan hér, fimm, er hins vegar í samræmi við ákvæði dönsku loftferðalaganna.

Um e.

Í loftflutningafyrirtækjum þar sem eru 5 starfsmenn eða fleiri skal stofna öryggisnefnd. Í henni skulu sitja tveir fulltrúar starfsmanna og tveir fulltrúar flugrekanda. Nefndin skipuleggur og hefur eftirlit með ráðstöfunum er varða aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og annast fræðslu starfsmanna um þessi efni.

Um f.

Í greininni eru ákvæði um samstarf flugmálastjórnar við öryggistrúnaðarmann og öryggisnefnd.

Um g.

Rétt þykir að ráðherra setji nánari reglur um fyrirkomulag þeirrar starfsemi sem fjallað er um í þessum kafla.

Um h.

Hér er lagt til að stofnað verði vinnuverndarráð fyrir flugstarfsemi og er efnislega stuðst við hliðstætt ráð í dönsku loftferðalögunum sem heitir „arbejdsmiljöraad for luftfart“. Í ráðinu eiga sæti fulltrúi starfsmanna og flugrekenda og formaður, sem ráðherra skipar. Flugmálastjóri, og hugsanlega fulltrúar hans, sitja fundi ráðsins. Með þessari skipan á að tryggja góð og varanleg tengsl og samvinnu ráðuneytisins og flugmálastjórnar við hagsmunaaðila í vinnuumhverfismálum áhafna loftfara, enda er ráðið ráðgefandi fyrir ráðherra í málum hér að lútandi.

Um 2. gr.

Greinin þarfnast ekki skýringar.