Staðgreiðsla opinberra gjalda Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 180

198. Frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda, með síðari breytingum.

(Lagt fyrir Alþingi á 111. löggjafarþingi 1988.)

1. gr.

Við 6. gr. laganna bætist ný málsgrein, er verður 2. mgr., og orðast svo:

Launamanni skv. 2. tölul. 4. gr. ber að tilkynna skattstjóra um áætlaðar tekjur sínar á staðgreiðsluári, sbr. 1. mgr. þessarar greinar, fyrir 20. janúar ár hvert, í því formi sem ríkisskattstjóri ákveður.

2. gr.

Eftirtaldar breytingar verða á 11. gr. laganna:

a. 3. mgr. orðast svo:

. Á skattkorti skulu, auk upplýsinga sem um getur í 1. og 2. mgr., koma fram upplýsingar um hlutfall persónuafsláttar. Ríkisskattstjóri skal auglýsa skatthlutfall og fjárhæð persónuafsláttar fyrir upphaf hvers staðgreiðsluárs, svo og ef breytingar verða á staðgreiðsluári. Ráðherra getur í reglugerð sett ákvæði um hlutfallslega skiptingu persónuafsláttar sem draga skal frá staðgreiðslu á hverju greiðslutímabili.

b. Við greinina bætist ný málsgrein er orðast svo:

. Ríkisskattstjóra er heimilt að ákveða að útgáfa skattkorta samkvæmt 1. mgr. falli niður, enda gildi áður útgefin skattkort það ár sem skattkortaútgáfan fellur niður, þó ekki skattkort skv. 5. og 6. mgr. 12. gr. Þó skal gefa út skattkort til þeirra aðila er ekki hafa áður fengið skattkort en öðlast hafa rétt til þess.

3. gr.

Eftirtaldar breytingar verða á 12. gr. laganna:

a. 2. málsl. 5. mgr. fellur niður.

b. Í stað „20%“ í 6. mgr. kemur: 50%.

4. gr.

Við 2. mgr. 14. gr. laganna bætist nýr málsliður svohljóðandi:

Skattstjóra er heimilt að ákveða að laun hvers almanaksmánaðar séu hærri en 1 / 12 hluti árlegs endurgjalds, enda liggi fyrir samþykkt greinargerð launamannsins. Skattar, sem þannig greiðast sjaldnar, mega þó ekki vera hærri á síðari hluta ársins en fyrri hluta þess.

5. gr.

Í stað orðanna „innan tíu virkra daga frá tilkynningu“ í 4. mgr. 28. gr. laganna kemur: innan 15 daga frá og með dagsetningu tilkynningar.

6. gr.

Síðari málsliður 6. mgr. 28. gr. laganna orðast svo:

Innan 15 daga frá og með dagsetningu úrskurðar skattstjóra er heimilt að áfrýja mati hans til ríkisskattstjóra sem kveður upp endanlegan úrskurð.

7. gr.

Við 1. mgr. 38. gr. laganna bætist nýr málsliður er orðast svo:

Ef greiðsla samkvæmt þessari málsgrein reynist of há skal sá hluti hennar sem leiðir til inneignar ekki taka breytingum í samræmi við lánskjaravísitölu, sbr. 34. gr.

8. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Athugasemdir við lagafrumvarp þetta.

Eins og kunnugt er tóku gildi um síðustu áramót lög nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda. Þessum lögum var breytt með lögum nr. 90/1987 í samræmi við tillögur milliþinganefndar um staðgreiðslu. Þrátt fyrir þetta var ljóst að gera þyrfti einhverjar breytingar á lögunum, í ljósi reynslunnar, þegar að loknu fyrsta staðgreiðsluárinu. Þær breytingar sem lagðar eru til í þessu frumvarpi eru allar tæknilegs eðlis og hafa fyrst og fremst þann tilgang að gera lögin skýrari og framkvæmd staðgreiðslunnar liprari.

Athugasemdir við einstakar greinar frumvarpsins.

Um 1. gr.

Í greininni er gert ráð fyrir að sjálfstæðum atvinnurekendum verði gert skylt að tilkynna við upphaf staðgreiðsluárs áætlaðar tekjur sínar á því ári.

Árlega setur ríkisskattstjóri sérstakar viðmiðunarreglur um reiknað endurgjald sem einstaklingum í atvinnurekstri ber að fara eftir við ákvörðun launa.

Í núgildandi ákvæði kemur fram að ríkisskattstjóri setji árlega reglur um framkvæmd þess. Á fyrsta staðgreiðsluári, sem nú er að ljúka, setti ríkisskattstjóri þær reglur að sjálfstæðum atvinnurekendum bæri að senda greinargerð til skattstjóra um áætlaðar tekjur sínar á staðgreiðsluári. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að þessi háttur verði lögbundinn framvegis. Er það einkum gert til að festa framkvæmdina, svo og að gjaldendum sé þessi háttur betur ljós.

Um 2. gr.

Samkvæmt núgildandi lögum er skylt að gefa út skattkort árlega. Útgáfa skattkorta ár hvert er bæði dýr og viðamikil. Samkvæmt þessari grein er ríkisskattstjóra veitt heimild til að ákveða að útgáfa skattkorta falli að mestu leyti niður. Margir launagreiðendur hafa lýst yfir áhyggjum af því að ný skattkort verði gefin út árlega, þar sem það valdi mikilli fyrirhöfn og umstangi að skipta um skattkort. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að skatthlutfall og fjárhæð persónuafsláttar verði auglýst ef ekki verði af útgáfu skattkorta. Enn fremur er kveðið á um að ríkisskattstjóra sé ætíð skylt að auglýsa ef breytingar verða á persónuafslætti og skatthlutfalli á staðgreiðsluári.

Um 3. gr.

Samkvæmt a-lið þessarar greinar er fellt niður ákvæði er bindur gildistíma námsmanna skattkorts við þrjá mánuði. Í ljós hefur komið að hér er um of þrönga reglu að ræða sem hefur í för með sér að ákveðinn fjöldi námsmanna lendir í skattgreiðslum sem síðar hefur orðið að endurgreiða samkvæmt heimild í 18. gr. laganna um staðgreiðslu opinberra gjalda. Hefur þessi þrönga regla haft í för með sér þó nokkur óþægindi fyrir námsmenn og breyting þessi því lögð til.

Í b-lið greinarinnar er fjallað um skattkort með uppsöfnuðum persónuafslætti en þau eru til að vega upp takmarkaðar heimildir til að flytja ónýttan persónuafslátt milli mánaða sem fram kemur í 68. gr. laga um tekjuskatt og eignarskatt. Á fyrsta staðgreiðsluári var launamanni veitt heimild til að sækja um slíkt skattkort ef hann hefði ekki nýtt meira en 20% af persónuafslætti þegar komið var fram yfir mitt staðgreiðsluár. Reynslan hefur sýnt að 20% eru of lág mörk og því er lagt til að þau verði hækkuð verulega eða upp í 50%.

Um 4. gr.

Með þessari grein er ætlað að rýmka þau mörk sem einstaklingar með sjálfstæðan atvinnurekstur hafa til að skila staðgreiðslu af reiknuðu endurgjaldi sínu. Ýmiss konar atvinnurekstur, t.d. smábátaútgerð, er árstíðabundinn og því sanngjarnara fyrir þá aðila að mega skila skatti á þeim árstíma sem tekjuöflunin varir í stað þess að jafna greiðslum yfir allt árið. Í greininni er gert ráð fyrir því að skattstjóra verði unnt að ákvarða að skil verði sjaldnar og þá hærri í hvert sinn.

Um 5. gr.

Með orðalagi þessarar greinar ætti að vera alveg ljóst hve langur kærufrestur til skattstjóra sé. Orðalagið „virkra daga“ hefur valdið misskilningi og jafnvel óþarfa ágreiningi, svo sem hvort laugardagar teljist virkir dagar.

Um 6. gr.

Í greininni er gert ráð fyrir því að málskotsheimild til ríkisskattstjóra verði lengd frá því sem nú er, enda þykir hún vera óhæfilega stutt.

Um 7. gr.

Tilgangur með 38. gr. staðgreiðslulaga er að koma í veg fyrir vísitölureikning á eftirstöðvar tekjuskatts og útsvars af þeim tekjum sem ekki eru staðgreiðsluskyldar. Ákvæði þetta miðar að því að ofgreiðsla skv. 38. gr., sem leiðir til inneignar, taki ekki breytingum samkvæmt lánskjaravísitölu.

Um 8. gr.

Greinin þarfnast ekki skýringa.