Tollalög Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 251

Frumvarp til laga um breytingu á tollalögum, nr. 88/2005, með síðari breytingum (sýnishorn verslunarvara).

Flm.: Björt Ólafsdóttir, Brynhildur Pétursdóttir, Guðmundur Steingrímsson,

Óttarr Proppé, Páll Valur Björnsson, Róbert Marshall.

1. gr.

Eftirfarandi breytingar verða á 1. mgr. 6. gr. laganna:

a. A-liður 11. tölul. orðast svo: Frumgerðir og sýnishorn verslunarvara.

b. Á eftir a-lið kemur nýr stafliður, svohljóðandi: Sýnishorn auglýsingaefnis, enda sé verðmæti sendingar óverulegt.

2. gr.

Lög þessi öðlast gildi 1. janúar 2015.

Greinargerð.

Í frumvarpi til fjárlaga fyrir árið 2015 er vísað til stefnu sem miðar að því að skapa umhverfi sem hvetur til nýsköpunar. Þá kemur fram í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnar Framsóknarog Sjálfstæðisflokksins að einfalda þurfi stuðningsumhverfi sprotafyrirtækja.

Óhætt er að segja að kraftur og útsjónarsemi hafi einkennt íslenska hönnun síðustu missiri og framleiðsla og innflutningur íslenskrar hönnunarvöru hefur aukist til muna. Kraftinn og útsjónarsemina má eflaust að stórum hluta þakka hærra menntunarstigi, fjölbreyttari menntunarmöguleikum, bættu stuðningsumhverfi og efnahagskreppu sem virðist hafa leitt af sér aukna áherslu og áhuga á íslenskri framleiðslu og hönnun. Heillavænleg skref hafa verið tekin með hvatningu og stuðningi við íslenska hönnuði.

Hvatningin má sín þó lítils ef starfsumhverfið er með einhverjum hætti hamlandi. Hönnuðir hafa á undanförnum árum átt í miklum erfiðleikum með vöruþróun og framleiðsluferlið á þeim vörum sem þeir láta framleiða fyrir sig utan landsteinana. Þetta á einkum við í vöruþróunarferlinu sjálfu. Þá eiga sér stað mikil samskipti við erlenda framleiðendur sem senda sýnishorn vörunnar til hönnuðarins sem staddur er hér á landi, til samþykkis eða til frekari vinnu. Þannig eru sýnishorn frá framleiðanda aðeins vinnugögn í framleiðsluferli en ekki endanlega varan sjálf.

Í a-lið 11. tölul. 1. mgr. 6. gr. tollalaga, nr. 88/2005, er m.a. kveðið á um að sendingar sem innihalda sýnishorn verslunarvara séu tollfrjálsar ef a) verðmæti þeirra er óverulegt eða b) þær innihalda sýnishorn sem hafa verið gerð ónothæf sem almenn verslunarvara. Ákvæðið er nánar útfært í 1. tölul. 41. gr. reglugerðar nr. 630/2008, um ýmis tollfríðindi, en þar eru sýnishorn sem hafa meira verðmæti en 5.000 kr. ekki talin hafa óverulegt verðmæti. Óhætt er að segja að fylgni við framangreint hafi valdið íslenskum hönnuðum umtalsverðri vinnu og kostnaði. Dæmi um slíkt má sjá í úrskurði ríkistollanefndar nr. 7/2011. Þar var deilt um hvort verðgildi sýnishorna væri undir viðmiðunarmörkum 1. tölul. 41. gr. reglugerðar nr. 630/2008. Nánar tiltekið var í málinu deilt um hvort viðmiðunarmörkin ættu við um hvert sýnishorn fyrir sig eða heildarsafn sýnishorna í einni sendingu. Niðurstaða ríkistollanefndar var sú að viðmiðunarmörkin ættu við um öll sýnishorn í tiltekinni sendingu. Fyrir hönnuðinn þýddi það að hann þarf nú að leggja mat á hvort það borgar sig að skipta sýnishornum sem hann pantar niður í fleiri en eina sendingu. Slíkt mun vitaskuld kalla á óeðlilega mikið vinnuframlag og kostnað og hafa sóun í för með sér.

Með frumvarpinu er stefnt að einföldun. Sú meginbreyting er lögð til að ekki verði lengur miðað við verðgildi vöru þegar ákvarðað er hvort hún eigi að teljast tollfrjálst sýnishorn heldur aðeins hvort eðli hennar sé slíkt að hún geti talist frumgerð eða sýnishorn. Sú breyting mun að sjálfsögðu ekki leysa hönnuði undan því að þeir tryggi rétta skráningu í tollskjölum.

Með frumgerð vöru (e. prototype) er átt við vöru á vöruþróunarstigi sem er hvorki fullunnin vara til endursölu né notuð sem sýnishorn. Hún hefur ekkert viðskiptalegt gildi (e. no commercial value). Líkja má frumgerðum við vinnuteikningar. Framleiðsla frumgerða er einungis hluti af ferlinu við að útbúa fullunna vöru til almennrar sölu. Frumgerð getur verið hluti vöru, til dæmis litaprufa eða tillaga að sniði eða formi sem enn er í vinnslu. Frumgerð vöru er send milli hönnuðar og framleiðslufyrirtækis í ferli sem hefur það markmið að nálgast endanlega vöru sem hönnuður sér fyrir sér að verði framleidd. Öflun frumgerða kann að leiða til þess að kostnaður myndist en hún skapar engar beinar tekjur. Í langflestum tilfellum greiðir hönnuður þó ekki fyrir frumgerð vöru á þróunarstigi heldur er yfirleitt samið um innkaupsverð á fullbúinni framleiðsluvöru eftir að vinnslustigi frumgerða er lokið. Þar skiptir ekki máli þótt aðeins hluti þeirra fari að lokum í framleiðslu.

Með sýnishorni er átt við hönnunarvöru á lokastigum vöruþróunar. Hún hefur ekkert viðskiptalegt gildi. Hún lítur að mestu leyti út eins og fullunnin söluvara en er eigi að síður ekki gerð til endursölu. T.d. getur verið um að ræða stærðarsýnishorn (e. size sample), frumframleiðslusýnishorn (e. pre-production sample), sölumannasýnishorn (e. salesman sample) eða framleiðslusýnishorn (e. top sample/shipment sample). Sýnishorn eru eingöngu notuð til prófunar, sölukynningar og markaðssetningar. Oft eru pöntuð fleiri en eitt eintak af sýnishorni vöru og send mismunandi söluaðilum í þeim tilgangi að þeir eða smásöluaðilar geti skoðað þau.

Eins og fram hefur komið eru skilyrði þess að vara teljist sýnishorn skýrð nánar í reglugerð nr. 630/2008, um ýmis tollfríðindi. Verði frumvarpið að lögum mun verða nauðsynlegt að gera breytingar á ákvæðum reglugerðarinnar og setja þar fram nýjar skilgreiningar til samræmis við ákvæði frumvarpsins.

Fylgiskjal.

Leiðbeiningarit um tollun frumgerða og sýnishorna fyrir hönnuði, hönnunarfyrirtæki og til upplýsinga fyrir tollverði.

Má nálgast á vefslóðinni: www.althingi.is/altext/144/s/fylgiskjol/s0281-f_I.pdf.