arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Starfskjör launafólks og skyldutrygging lífeyrisréttinda Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 125

Frumvarp til laga um breytingu á lögum um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda, nr. 55/1980, með síðari breytingum.

Flm.: Margrét Tryggvadóttir, Þór Saari, Birgitta Jónsdóttir.

1. gr.

Við 1. gr. laganna bætist ný málsgrein, svohljóðandi:

Hámarkslaun forsvarsmanns stéttarfélags eða samtaka stéttarfélaga skulu ekki vera hærri en þreföld lágmarkskjör í því félagi sem hann veitir forstöðu skv. 1. mgr.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Ákvæði til bráðabirgða.

Hafi ákvæði 1. gr. í för með sér skert launakjör forsvarsmanns stéttarfélags skal hann halda óbreyttum launakjörum þann tíma sem réttur hans til uppsagnarfrests er.

Greinargerð.

Frumvarp þetta, sem var lagt fram á 139. löggjafarþingi og svo aftur á 140. löggjafarþingi, felur í sér breytingu á lögum um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Breytingin miðar að því að lögfesta reglu um hámarkslaun forsvarsmanna verkalýðsfélaga og hagsmunasamtaka launafólks þannig að þau geti aldrei orðið hærri en nemur þreföldum lágmarkskjörum, sbr. 1. mgr. 1. gr. laganna. Í því ákvæði er kveðið á um að laun og önnur starfskjör sem aðildarsamtök vinnumarkaðarins semja um séu lágmarkskjör í viðkomandi starfsgrein. Í ákvæði til bráðabirgða er þó kveðið á um að séu forsvarsmenn við gildistöku laganna með samningsbundin launakjör sem eru hærri en það viðmið sem sett eru í frumvarpinu haldi þeir þeim jafnlengi og lögboðinn uppsagnarfrestur þeirra gildir. Eftir þann tíma geta þeir að hámarki haft laun sem nema þreföldum lágmarkskjörum samkvæmt lögunum.

Samningsfrelsi er grundvallarregla í íslenskum rétti. Löggjafinn hefur þó talið rétt að setja samningsfrelsinu ákveðnar skorður séu rík rök þar að baki. Meðal þeirra raka sem oft er vísað til eru almannahagsmunir. Flutningsmenn frumvarpsins telja mikilvægt að sett sé hámark á laun forsvarsmanna verkalýðsfélaga og hagsmunasamtaka launafólks. Að baki slíku hámarki eru rík sanngirnissjónarmið enda eru þessi laun greidd úr sameiginlegum sjóðum verkalýðsins. Með frumvarpinu væru samningsfrelsi settar nokkrar skorður enda yrði ólöglegt að semja um hærri laun en nemur þreföldum lágmarkskjörum. Við ákvörðun þessa hámarks var þó gætt meðalhófs og ekki gengið of nærri samningsfrelsi aðila. Með því að kveða á um þreföld lágmarkskjör er enn fremur talið tryggt að hámarkið sé ákvarðað þannig að launin séu samkeppnishæf svo að hæft fólk fáist til starfans og ákvæðið dragi ekki úr hvata þeirra sem hæfastir eru til að sinna starfinu.

Flutningsmenn telja jafnframt rétt að vekja athygli á því að setning hámarks sem er á þennan hátt bundið lágmarkskjörum getur verið forsvarsmönnum mikilvægur hvati til að berjast fyrir bættum rétti félagsmanna þar sem hækkun lágmarkslauna getur leitt til beinnar hækkunar launa þeirra.
Virðisaukaskattur Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 20

Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, með síðari breytingum (margnota bleiur).

Flm.: Lilja Mósesdóttir, Birkir Jón Jónsson, Guðfríður Lilja Grétarsdóttir.

1. gr.

Við 2. mgr. 14. gr. laganna bætist nýr töluliður, svohljóðandi: Margnota bleiur og bleiufóður sem falla undir tollskrárnúmer 9619.0091.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

3. gr.

Við gildistöku laga þessara verður eftirfarandi breyting á 96. kafla tollskrár í viðauka I við tollalög, nr. 88/2005: Tollskrárnúmerið 9619.0090 skiptist upp og orðast svo:

A

E

%

%

–

Annars:

9619.0091

–

– Barnableiur og laust bleiufóður úr öðru en pappír eða vatti, margnota

15

0

9619.0099

–

–

Annað

15

0

Greinargerð.

Með frumvarpi þessu er lagt til að margnota bleiur verði færðar úr 25,5% virðisaukaskattsþrepi í 7% þrepið. Lækkun virðisaukaskatts á umhverfisvænum vörum er jákvæð og til þess fallin að margir sem ella fjárfesta ekki í slíkum vörum kjósa að kaupa þær. Ein vara sem er líklegt að skattbreytingar muni auka sölu á eru margnota taubleiur. Bleiukostnaður er þungur útgjaldaliður hjá barnafjölskyldum. Flutningsmenn leggja til að þessi hópur, þ.e. fjölskyldur með ungabörn, fái notið skattbreytinga af þessu tagi sem mundi koma sér vel fyrir margar fjölskyldur auk þess að hafa jákvæð áhrif á umhverfið. Sambærilegar breytingar voru gerðar á virðisaukaskattsprósentunni af raf- og tvinnbílum í vor þegar ökutæki af því tagi voru færð niður um skattþrep vegna umhverfissjónarmiða. Ólíklegt verður að teljast að margir geti nýtt sér þær ívilnanir þar sem innkaupsverð á slíkum ökutækjum er rúmlega 5 millj. kr. Það er tilgangurinn með frumvarpi þessu að skapa umhverfisvæna skattaívilnun sem stærri hópar geta nýtt sér og verður ekki síður til góðs fyrir umhverfið og dregur úr notkun á einnota pappírsbleium.

Samkvæmt upplýsingum á vef Umhverfisstofnunar notar hvert barn um 5–6 þúsund einnota bleiur á sínum fyrstu æviárum. Það gera um tvö tonn af sorpi og niðurbrotstími þessara tveggja tonna er um fimm hundruð ár í náttúrunni. Því hefur verið haldið fram að einnota pappírsbleiur og margnota bleiur mengi álíka mikið. Mengunin verði við framleiðslu og urðun á einnota bleium en við notkun margnota bleianna. Í þessum samanburði sem byggist á erlendum rannsóknum er gert ráð fyrir að við þvott á margnota bleium sé notað rafmagn sem framleitt er með mengandi orkugjöfum en ekki grænni orku. Það má fullyrða að sú orka sem fer í þetta hér á landi mengi ekki eins mikið og gert er ráð fyrir í þeim rannsóknum sem stuðst er við þar sem orkugjafar hér á landi eru grænni. Hér er notkun margnota bleia því umhverfisvænni kostur en notkun einnota bleia. Af þessum ástæðum leggja flutningsmenn til að margnota taubleiur verði færðar úr 25,5% virðisaukaskattsþrepi í 7%. Breytingin mun fyrst og fremst lækka útgjöld heimila sem eru með ungabörn og mjög þunga greiðslubyrði af fasteignalánum og því mikil búbót fyrir barnafólk í landinu.
Kosningar til Alþingis Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 213

Frumvarp til laga um breytingu á lögum um kosningar til Alþingis, nr. 24/2000 (skipting þingsæta).

Flm.: Þór Saari, Birgitta Jónsdóttir, Margrét Tryggvadóttir.

1. gr.

8. gr. laganna orðast svo:

Þingsæti eru 63 og skiptast þannig milli kjördæma:

Norðvesturkjördæmi

6 þingsæti, öll kjördæmissæti.

Norðausturkjördæmi

8 þingsæti þar af 7 kjördæmissæti og 1 jöfnunarsæti.

Suðurkjördæmi

9 þingsæti, þar af 8 kjördæmissæti og 1 jöfnunarsæti.

Suðvesturkjördæmi

16 þingsæti, þar af 14 kjördæmissæti og 2 jöfnunarsæti.

Reykjavíkurkjördæmi suður

12 þingsæti, þar af 10 kjördæmissæti og 2 jöfnunarsæti.

Reykjavíkurkjördæmi norður

12 þingsæti, þar af 10 kjördæmissæti og 2 jöfnunarsæti.

Þrátt fyrir 1. mgr. getur landskjörstjórn breytt fjölda kjördæmissæta í hverju kjördæmi í samræmi við 9. gr.

2. gr.

9. gr. laganna orðast svo:

Eftir hverjar alþingiskosningar skal landskjörstjórn skipta kjördæmissætum milli kjördæma fyrir næstu þingkosningar. Þingsætum, að meðtöldum jöfnunarsætum skv. 1. mgr. 8. gr., skal skipt í réttu hlutfalli við tölu kjósenda á kjörskrá að baki hverju þingsæti í nýafstöðnum kosningum. Stærstu leifar ráða úthlutun síðustu þingsæta.

Við skiptingu þingsæta skv. 1. mgr. skal þess þó gætt að ekkert kjördæmi hljóti færri en sex kjördæmissæti, sbr. 3. mgr. 31. gr. stjórnarskrárinnar.

Landskjörstjórn auglýsir skiptingu þingsæta í Stjórnartíðindum jafnskjótt og hún hefur verið gerð.

3. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Frumvarp þetta var áður flutt á 140. löggjafarþingi (740. mál).

Með frumvarpinu eru lagðar til grundvallarbreytingar á kosningalögum. Lögð er til ný skipting þingsæta milli kjördæma. Ekki eru gerðar breytingar á kjördæmaskipaninni sjálfri heldur eru kjördæmin látin halda sér. Þetta er gert í þeim tilgangi að ná fram fullum jöfnuði í vægi atkvæða auk þess að tryggja aukið gegnsæi kosningareglnanna. Með þessum breytingum er tryggt að öll framboð standa jöfn að vígi í hverju kjördæmi fyrir sig.
Framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslna Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 25

Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 91/2010, um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslna.

Flm.: Vigdís Hauksdóttir.

1. gr.

Við 4. gr. laganna bætist ný málsgrein, svohljóðandi:

Víkja má frá ákvæðum 1. mgr. ef almennar kosningar eru boðaðar innan þriggja mánaða frá samþykkt þingsályktunartillögu á Alþingi um þjóðaratkvæðagreiðslu.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Frumvarp sama efnis var flutt á 139. og 140. löggjafarþingi.

Í 4. gr. laganna er kveðið almennt á um innan hvaða tímaramma halda skuli þjóðaratkvæðagreiðslur. Í 1. mgr. kemur fram að þjóðaratkvæðagreiðsla skuli fara fram í fyrsta lagi þremur mánuðum og í síðasta lagi einu ári eftir að samþykkt hefur verið þingsályktunartillaga um að fram skuli fara almenn og leynileg þjóðaratkvæðagreiðsla um tiltekið málefni eða lagafrumvarp. Í frumvarpi þessu er lagt til að undantekning verði gerð á þriggja mánaða tímamarkinu á þeim grunni að ef um kosningar sé að ræða innan þess tímaramma megi þjóðaratkvæðagreiðsla fara fram samhliða kosningunum þó að styttri tími sé í þær en þrír mánuðir. Er þetta m.a. gert til að spara ríkinu kostnað við kosningar. Áætlað er að þjóðaratkvæðagreiðslur kosti um 250 millj. kr. Ábatinn er því augljós.

Þessu til rökstuðnings má benda á að fordæmi eru fyrir því að skammur tími líði frá ákvörðun um að halda þjóðaratkvæðagreiðslu, sbr. þjóðaratkvæðagreiðsluna um Icesave- lögin svokölluðu, nr. 1/2010, sem fór fram tveimur mánuðum frá synjun forseta en ákvörðun um að halda þjóðaratkvæðagreiðsluna var ekki tekin af ríkisstjórninni fyrr en um tíu dögum áður. Heppnaðist sú þjóðaratkvæðagreiðsla afar vel og var kjörsókn góð þó að tíminn væri stuttur. Flutningsmaður telur brýnt að hægt sé að bregðast skjótt við komi fram tillaga á Alþingi um mál sem skjóta á til þjóðarinnar. Þriggja mánaða bið eftir þjóðaratkvæðagreiðslu er of langur tími þegar bera þarf stór ágreiningsmál undir þjóðina. Stjórnkerfið þarf að vera sveigjanlegt og bregðast hratt við slíkum málskotum Alþingis, sér í lagi sé það fyrirséð að samnýta megi kosningadag öðrum kosningum sem þegar hafa verið boðaðar með meiri fyrirvara.
Búfjárbeit Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 237

Frumvarp til laga um búfjárbeit.

Flm.: Mörður Árnason, Birgitta Jónsdóttir.

1. gr.

Markmið laga þessara er að efla landvernd og sjálfbæra búfjárbeit.

2. gr.

Búfé skal aðeins beitt innan girðingar.

3. gr.

Lög þessi öðlast gildi 1. janúar 2023.

Greinargerð.

Uppblástur hefur öldum saman spillt landinu. Ein helsta ástæða uppblásturs er óvarleg beit búfjár. Miklu skiptir að fé sé einungis beitt þar sem hagar eru góðir og ekki hætta á landspjöllum. Þetta krefst afgirtra beitarsvæða.

Með frumvarpi þessu er mörkuð stefna til framtíðar í þessum efnum. Í öllum öðrum Norðurlandaríkjum er að finna lagareglur sem skylda eigendur búfjár til að beita því aðeins á afmörkuðum svæðum að viðlagðri skaðabótaskyldu. Þegar frumvarpið verður að lögum þarf að gera talsverðar breytingar á öðrum lögum áður en að gildistöku kemur, svo sem helstu lögum um búfjárhald til samræmis við þá meginreglu sem lagt er til hér að verði lögfest, að búfé sé aðeins beitt innan girðingar. Hæfilegur tími er hins vegar gefinn til að hrinda þessari stefnu og breytingum vegna hennar í framkvæmd, eða rúmur áratugur.

Flutningsmenn tileinka frumvarpið Herdísi Þorvaldsdóttur sem áratugum saman hefur beitt sér fyrir landvernd á Íslandi.
Stjórnarráð Íslands Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 248

Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 115/2011, um Stjórnarráð Íslands

(skrifleg framlagning mála á ríkisstjórnarfundum).

(Eftir 2. umræðu, 25. október.)

1. gr.

Á eftir 2. mgr. 6. gr. laganna kemur ný málsgrein, svohljóðandi:

Öllum málum sem ráðherrar bera upp í ríkisstjórn skal fylgja sérstakt minnisblað ráðherra til ríkisstjórnar þar sem meginatriði máls eru rakin og helstu sjónarmið sem að baki liggja. Ef óskað er eftir samþykki ríkisstjórnar skal setja þar fram skýrt orðaða tillögu. Þegar sérstaklega stendur á er heimilt með samþykki forsætisráðherra að víkja frá skyldu til að leggja mál fram skriflega.

2. gr.

Eftirfarandi breytingar verða á 7. gr. laganna:

a. 2. málsl. 2. mgr. orðast svo: Ef afgreiðsla máls byggist á öðrum sjónarmiðum en þeim sem lýst er í minnisblaði ráðherra, sbr. 3. mgr. 6. gr., eða í öðrum framlögðum gögnum skal gera grein fyrir þeim í fundargerð.

b. 4. mgr. orðast svo:

Dagskrá ríkisstjórnarfunda skal gerð opinber að fundi loknum, kynnt fjölmiðlum með tilkynningu og birt á vefsvæði Stjórnarráðs Íslands. Sá ráðherra sem ber ábyrgð á dagskrármáli gerir nánari grein fyrir efnisatriðum þess samkvæmt nánari ákvörðun ríkisstjórnarinnar, að eigin frumkvæði eða samkvæmt fyrirspurnum þar um. Heimilt er að undanskilja dagskrármál birtingu ef þau varða málefni sem eru undanþegin upplýsingarétti almennings samkvæmt upplýsingalögum, þegar umfjöllun ríkisstjórnar er ólokið, endanleg ákvörðun í máli liggur ekki fyrir eða þegar aðrar málefnalegar ástæður réttlæta að vikið sé frá meginreglunni um birtingu að mati ríkisstjórnarinnar. Um aðgang að gögnum ríkisstjórnar fer samkvæmt ákvæðum upplýsingalaga.

3. gr.

2. mgr. 28. gr. laganna fellur brott.

4. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

5. gr.

Við gildistöku laga þessara verður eftirfarandi breyting á upplýsingalögum, nr. 50/1996, með síðari breytingum: Við 3. mgr. 8. gr. laganna bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Þó skal veita aðgang að gögnum skv. 1. tölul. 4. gr. þegar liðin eru átta ár frá því að gögnin urðu til að frátöldum upplýsingum sem falla undir 5. og 6. gr.
Félagsleg aðstoð Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 36

Frumvarp til laga um breytingu á lögum um félagslega aðstoð, nr. 99/2007, með síðari breytingum.

Flm.: Gunnar Bragi Sveinsson, Birkir Jón Jónsson, Sigurður Ingi Jóhannsson,

Vigdís Hauksdóttir, Höskuldur Þórhallsson.

1. gr.

Við 10. gr. laganna bætist ný málsgrein, svohljóðandi:

Styrk eða uppbót samkvæmt ákvæði þessu er heimilt að greiða öðrum en bótaþega, svo sem foreldrum eða nánum ættingjum, þrátt fyrir að viðkomandi hafi ekki sama heimili og bótaþegi. Er þá skilyrði að nægilega hafi verið sýnt fram á nauðsyn styrks eða uppbótar og að staðfesting þess efnis fáist frá heimilislækni bótaþega og félagsmálastjóra viðkomandi sveitarfélags.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Frumvarp þetta var áður flutt á 139. og 140. löggjafarþingi.

Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á lögum um félagslega aðstoð, nánar tiltekið breytingar á ákvæði sem varðar félagslega aðstoð í tengslum við bifreiðakostnað. Í 10. gr. laganna er fjallað um bifreiðakostnað og gildir reglugerð nr. 170/2009 til fyllingar lögunum.

Í ákvæðinu kemur fram að heimilt sé að greiða bótaþega uppbót vegna kaupa á bifreið, styrk til reksturs bifreiðar eða styrk til þess að afla bifreiðar. Skilyrði laganna fyrir þessum styrkveitingum eru þau að bifreið sé nauðsynleg vegna hreyfihömlunar bótaþega. Styrkurinn til bifreiðakaupa er sérstaklega bundinn við tilfelli þegar bifreið er nauðsynleg vegna þess að líkamsstarfsemi er hömluð eða líkamshluta vantar. Í áðurnefndri reglugerð hefur ráðherra síðan sett frekari skýringar og skilyrði fyrir greiðslu styrkja og uppbótar.

Í reglugerðinni kemur fram að í báðum tilfellum, þ.e. við veitingu uppbótar og styrkgreiðslu, er skilyrði fyrir úthlutun að hinn hreyfihamlaði hafi sjálfur ökuréttindi eða annar heimilismaður. Það hefur þó sýnt sig að svo getur staðið á að hinn hreyfihamlaði eigi ekki eða geti ekki átt sama heimili og foreldrar eða aðrir nánir ættingjar hans sem aka honum í bifreið sinni. Dæmi um slíkt er búseta bótaþega á sambýli þegar foreldrar eða nánir ættingjar viðkomandi aðila búa á eigin heimili en nýta samt bifreið sína til þjónustu og umönnunar við hinn hreyfihamlaða.

Ekki getur talist eðlilegt að takmarka veitingu bifreiðastyrkja með þessum hætti enda ljóst að mikilvægt er fyrir bótaþega að geta notið aðstoðar foreldra eða náinna ættingja sinna og aukið lífsgæði sín, m.a. með bílferðum. Gerir frumvarp þetta því ráð fyrir að heimilt sé að greiða öðrum en bótaþega eða heimilismanni hans styrkinn ef nægilega er sýnt fram á nauðsyn styrksins og staðfesting þess efnis fengin frá heimilislækni og félagsmálastjóra viðkomandi sveitarfélags. Með því að tilgreina tvo óháða og óskylda fagaðila til að staðfesta mikilvægi styrksins er lögð áhersla á að fagleg sjónarmið ráði. Í texta greinarinnar er í dæmaskyni talað um foreldra eða nána ættingja en meta þarf hvert tilvik fyrir sig og endanlegt mat liggur hjá Tryggingastofnun ríkisins.

Verði frumvarp þetta að lögum er ljóst að einnig þarf að breyta reglugerð um styrki og uppbætur til hreyfihamlaðra einstaklinga vegna bifreiða, nr. 170/2009.
Vextir og verðtrygging Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 316

Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu (hámark vaxta).

Flm.: Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, Lilja Mósesdóttir,

Halldóra Lóa Þorvaldsdóttir, Þráinn Bertelsson, Þór Saari.

1. gr.

Á eftir 14. gr. laganna kemur ný grein, svohljóðandi:

Verðtryggt lánsfé skal ekki bera hærri almenna vexti en 2%.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Frumvarp þetta var áður flutt á 140. löggjafarþingi og er nú endurflutt.

Við útreikning vaxta af verðtryggðum lánum er skv. 4. gr. vaxtalaga miðað við að vextir skuli vera jafnháir vöxtum sem Seðlabankinn ákveður með hliðsjón af lægstu vöxtum hjá lánastofnunum, ef hundraðshluti þeirra eða vaxtaviðmiðun er að öðru leyti ekki tiltekin. Með þessu frumvarpi er hins vegar lagt til að verðtryggð lán beri aldrei hærri vexti en nemur 2%.

Afar brýnt er að lækka raunvexti fasteignalána sem eru hærri en gerist í nágrannalöndunum þar sem verðtrygging er ekki jafnútbreidd. Rök fyrir verðtryggingu hafa m.a. verið þau að með henni sé hægt að halda vöxtum lægri en ella vegna þess hve lítil áhætta lánveitandans er. Verðtrygging lána tryggir hagsmuni lánveitanda með þeim hætti að hann er varinn fyrir öllum sveiflum í verðlagi. Sá sem tekur verðtryggt lán er hins vegar með öllu óvarinn á tímum verðbólgu. Hækki verðlagið, hækka lánin. Á Íslandi hafa lánveitendur getað tryggt lánsfjármagnið með verðtryggingu og breytilegum vöxtum, stundum meira að segja hvoru tveggja í senn.

Mikilvægt er að ná fram raunvaxtalækkun til að létta undir með skuldsettum heimilum. Enda þótt greiðslubyrði verðtryggðra lána sé lægri framan af lánstímanum þá er það vegna þess að verðtryggingin, sem er hluti af lánskostnaðinum, greiðist ekki þegar í stað heldur bætist ofan á höfuðstólinn. Þegar upp er staðið verður verðtryggt lán fyrir bragðið kostnaðarsamara en óverðtryggt lán.

Í þágu heimilanna í landinu er brýnt að afnema vísitölubindingu lána eins fljótt og auðið er. Þar til það hefur verið gert er hér lagt til úrræði til varnar lántakendum þannig að auk verðtryggingar sem leggst ofan á höfuðstól lánanna sé lánveitanda ekki heimilt að leggja á vexti umfram tiltekið hámark, eða 2%.

Mál þetta hefur verið lagt fram á fyrri þingum af Ögmundi Jónassyni en fékk illu heilli ekki afgreiðslu.
Dómstólar Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 321

Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 15/1998, um dómstóla, með síðari breytingum

(skipan í dómnefnd um dómarastöður).

Flm.: Árni Þór Sigurðsson, Eygló Harðardóttir, Sigríður Ingibjörg Ingadóttir,

Siv Friðleifsdóttir, Álfheiður Ingadóttir.

1. gr.

Við 1. mgr. 4. gr. a laganna bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Við skipan í nefndina eru ráðherra og tilnefningaraðilar bundnir af 15. gr. laga nr. 10/2008, um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Frumvarpi þessu er ætlað að tryggja markmið laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla, nr. 10/2008, sem er skv. 1. gr. þeirra „að koma á og viðhalda jafnrétti og jöfnum tækifærum kvenna og karla og jafna þannig stöðu kynjanna á öllum sviðum samfélagsins“. Í 15. gr. sömu laga segir enn fremur: „Við skipun í nefndir, ráð og stjórnir á vegum ríkis og sveitarfélaga skal þess gætt að hlutfall kynjanna sé sem jafnast og ekki minna en 40% þegar um fleiri en þrjá fulltrúa er að ræða.“

Brögð eru þó að því að ekki sé ávallt farið eftir þessari grein og að halli enn á hlut kvenna í mikilvægum nefndum á vegum hins opinbera.

Í 4. gr. a laga um dómstóla, nr. 15/1998, segir: „Ráðherra skipar fimm menn í dómnefnd til að fjalla um hæfni umsækjenda um embætti hæstaréttardómara og héraðsdómara. Tveir nefndarmanna skulu tilnefndir af Hæstarétti, þar af annar þeirra sem formaður nefndarinnar, og skal að minnsta kosti annar þeirra ekki vera starfandi dómari. Tilnefnir dómstólaráð þriðja nefndarmanninn en Lögmannafélag Íslands þann fjórða. Fimmti nefndarmaðurinn skal kosinn af Alþingi. Varamenn skulu tilnefndir og skipaðir á sama hátt.“

Nú háttar svo til að í umræddri dómnefnd um dómarastöður sitja fjórir karlar en aðeins ein kona, sem er fulltrúi Alþingis. Því hafa allir aðrir tilnefningaraðilar aðeins tilnefnt karla í hana og því ekki tekið tillit til 15. gr. laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla. Má því segja að jafnvel Hæstiréttur virðist túlka það svo að þau lög gildi ekki um dómstólalögin. Þessu frumvarpi er ætlað að taka af allan vafa um að sú túlkun standist ekki heldur verði að gæta þess að hlutfall hvors kyns fari ekki undir 40% í þeirri dómnefnd sem hér um ræðir.
Umferðarlög Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 353

Frumvarp til laga um breytingu á umferðarlögum, nr. 50/1987, með síðari breytingum

(hægri beygja gegn rauðu ljósi).

Flm.: Árni Johnsen, Björgvin G. Sigurðsson, Jón Gunnarsson,

Kristján Þór Júlíusson, Pétur H. Blöndal.

1. gr.

Við 15. gr. laganna bætist ný málsgrein er orðast svo:

Ökumanni sem hyggst beygja til hægri við gatnamót á umferðarljósum er heimilt að beygja á móti rauðu ljósi nema sérstaklega sé tekið fram að það sé óheimilt. Hann skal þó ætíð stöðva ökutæki sitt eins og við stöðvunarskyldu og veita umferð sem kemur úr öðrum áttum forgang.

2. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Frumvarp þetta var áður flutt á 135., 136., 138., 139. og 140. löggjafarþingi (87. mál þess þings).

Meginmarkmið frumvarpsins er að heimila ökumönnum að taka hægri beygju á ljósastýrðum gatnamótum gegn rauðu ljósi þar sem það er óhætt, einkum með það fyrir augum að greiða fyrir umferð. Þannig má stytta nokkuð biðtíma við ljósastýrð gatnamót og jafnvel sums staðar draga úr þörf fyrir afreinar. Gert er ráð fyrir að ökumönnum beri ávallt að stöðva ökutæki sitt algerlega eins og um stöðvunarskyldu væri að ræða áður en hægri beygja er tekin gegn rauðu ljósi.

Ef frumvarp þetta verður að lögum mun gilda sú almenna regla að heimilt sé að taka hægri beygju gegn rauðu ljósi nema það sé sérstaklega bannað.

Flutningsmenn telja að þessi leið geti greitt fyrir umferð á vissum stöðum en vekja athygli á að því fylgir ábyrgð að aka gegn rauðu ljósi og að ökumenn sem nýta sér þennan rétt til hagræðis verði að gæta fyllstu varúðar, meta aðstæður og virða almennar umferðarreglur.