Réttur til fiskveiða á eigin bát minni en 30 brl. Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 349

Frumvarp til laga um rétt íslensks ríkisborgara til fiskveiða á eigin bát minni en 30 brl.

Flm.: Guðjón A. Kristjánsson.

1. gr.

Um rétt íslensks ríkisborgara til fiskveiða á eigin bát minni en 30 brl.

Íslenskur ríkisborgari má stunda fiskveiðar í atvinnuskyni á eigin skipi að uppfylltum eftirfarandi skilyrðum:

1. Hann skal hafa atvinnuréttindi sem skipstjóri á fiskiskipi og hafa stundað fiskveiðar sem aðalstarf í a.m.k. fimm ár eftir 15 ára aldur. Námstími við réttindanám í sjómannaskólum jafngildir starfi.

2. Skipið skal hafa fullgilt haffærisvottorð og almennt veiðileyfi útgefið af Fiskistofu.

Á hverju fiskveiðiári á sami maður rétt til 30 sóknardaga einu sinni á sama fiskiskip. Þótt skipið sé selt skapast ekki nýr veiðiréttur á sama fiskveiðiári. Sóknardagar teljast í klukkustundum, samtals 720 klst. Stunda má þessar veiðar á tímabilinu 15. mars til 15. nóvember ár hvert með tveimur sjálfvirkum handfæravindum.

Allar veiðar sjávardýra sem ekki eru takmarkaðar eru þeim frjálsar sem fengið hafa útgefið almennt veiðileyfi.

2. gr.

Um rétt manna til að gera fiskveiðar að heilsársstarfi.

Allir sem haldið hafa úti eigin fari til fiskveiða eftir almennu 30 sóknardaga veiðileyfi með handfærum í þrjú ár og nýtt 2/ 3 daganna, samtals 480 klst., ár hvert og hafa haft meira en 70% tekna sinna af sjómennsku, þar með taldar lífeyristekjur sjómanna, eiga eftir það rétt til að stunda handfæraveiðar í 50 daga. Við annan mann ráðinn heimilast þrjár sjálfvirkar handfæravindur alls. Þeir sem verið hafa í dagakerfi eða gert út bát undir 30 brl. sl. ár eiga rétt til 70 veiðidaga strax með þremur sjálfvirkum handfæravindum eða fjórum á tvo menn eða fimm á þrjá menn. Sama rétt eiga sjómenn með 25 ára starfsreynslu af sjómennsku að uppfylltum skilyrðum laga um atvinnuréttindi til skipstjórnar.

3. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Í mörg ár hafa staðið deilur um að fiskveiðiauðlindin hafi verið færð á eignarhönd fárra, þeirra sem voru hér í útgerð á ákveðnu tímabili og stunduðu fiskveiðar. Þannig má segja að rétturinn til fiskveiða hafi verið lokaður og aðeins verið hægt fyrir duglega fiskimenn að gerast leiguliðar annarra sem réttindin til fiskveiða fengu eða kaupa hann af þeim sem selja vildi. Lengst af hefur sá aðgangur verið seldur á okurverði og allt gert af útgerðarmanna hálfu til þess að halda við því okurverði. Þannig hafa verið sýnd verðmæti sem bankar og fjárfestar hafa lánað út á eða fjárfest í.

Hver sú atvinnugrein sem um langan tíma er lokuð nýliðum ber aðeins í sér feigð. Þeir sem hafa kjark og dug til þess að sýna getu sína verða að fá að komast að. Þeim einstaklingum sem hæfileika hafa til fiskveiða og útgerðar er með þessu frumvarpi opnuð leið til þess að sýna hæfni sína og jafnframt er 25 ára starfsreynsla ávísun á fiskveiðirétt. Rétt er að ítreka að þessi einstaklingsréttur er ekki söluvara, gefur aðeins arð svo framarlega sem viðkomandi stundar fiskveiðar. Það er skoðun flutningsmanns að það væri mikið gæfuspor að opna nýliðum leið inn í þann lokaða sérhagsmunaklúbb sem útgerðin er orðin.

Þeir sem safnað hafa til sín miklum fiskveiðikvótum frá hverri sjávarbyggðinni á fætur annarri hafa valdið fólki þar miklum búsifjum. Ýmsir mega vissulega horfast í augu við það að veiðiréttur sá sem þeir hafa hrifsað til sín verður smátt og smátt færður aftur til þeirra sem hafa sjálfir kraft til þess að sýna hæfni sína til fiskveiða.

Að stórum hluta hefur uppsöfnun kvótans verið greidd af þjóðinni með kaupum á uppsöfnuðu tapi, en ekki þeim sem nú eru fyrir veiðiréttindunum skráðir.

Það er vissulega kominn tími til þess að snúa frá einstefnuþróun stórrekstrar í fiskveiðum og setja einstaklingsframtak og frelsi á ný í öndvegi.