Tekjuskattur og eignarskattur Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 238

354. Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt, með síðari breytingum.

Flm.: Þórhildur Þorleifsdóttir, Anna Ólafsdóttir Björnsson,

Kristín Einarsdóttir, Málmfríður Sigurðardóttir.

1. gr.

Við 63. gr. laganna bætist svohljóðandi málsgrein:

Einstætt foreldri og barn þess, 16 ára og eldra sem á hjá því lögheimili, eiga rétt á að telja fram og vera skattlögð með sama hætti og hjón eða karl og kona í óvígðri sambúð, enda óski þau þess bæði skriflega við skattyfirvöld.

2. gr.

Eftirtaldar breytingar verða á A-lið 68. gr. laganna:

a. 2. málsl. 2. mgr. hljóði svo: Sá persónuafsláttur sem þá er enn óráðstafaður fellur niður nema um sé að ræða óráðstafaðan persónuafslátt annars hjóna sem skattlagt er samkvæmt ákvæðum 63. gr.

b. Við 2. mgr. bætist svohljóðandi málsliður: Einstæðu foreldri er heimilt að nýta á sama hátt ónotaðan persónuafslátt eins barns síns sem á hjá því lögheimili, enda séu þau skattlögð samkvæmt ákvæðum 63. gr.

3. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

Þetta frumvarp felur í sér að einstæðir foreldrar geti nýtt ónotaðan persónuafslátt barna sinna á sama hátt og hjónum er heimilt að færa ónotaðan persónuafslátt sín á milli, en tillaga sama efnis var flutt sem hluti af öðru frumvarpi á síðasta þingi. Auk þess er lagt til að heimilt sé að nýta persónuafslátt á þennan hátt að fullu, en ekki 80% eins og nú er.

Árið 1985 var sett í lög um tekjuskatt og eignarskatt ákvæði sem heimilar millifærslu ónotaðs persónuafsláttar milli hjóna. Þannig getur framteljandi bætt 80% af ónotuðum persónuafslætti maka við persónuafslátt sinn og fengið þannig verulega lækkun á tekjuskatti. Sama gildir um karl og konu í óvígðri sambúð að uppfylltum ákveðnum skilyrðum.

Kvennalistakonur voru andvígar þessu ákvæði á sínum tíma og vildu heldur nýta það fé sem þannig er fært á milli til hækkunar á barnabótum, enda í mörgum tilfellum einmitt um það að ræða að annað foreldrið er tekjulágt eða tekjulaust vegna þess að það helgar sig umönnun eigin barna. Auk þess má benda á að með þessu ákvæði er gert upp á milli sambúðarforma þar sem það nýtist aðeins hjónum eða karli og konu í viðurkenndri sambúð. Það tekur t.d. ekki til systkina á sama heimili með sömu skiptingu tekna né til óskyldra aðila af sama kyni. Og það tekur ekki til einstæðra foreldra sem búa með stálpuðum börnum sínum.

Þessi rök og önnur voru léttvæg fundin á Alþingi sem samþykkti þessa lagabreytingu með miklum meiri hluta. Í þjóðfélaginu virtist einnig nokkuð almennt fylgi við þetta ákvæði sem sannarlega kemur sér vel á heimilum með verulega misskiptar tekjur. Nú hefur hins vegar runnið upp fyrir mörgum það óréttlæti sem felst í því að gera á þennan hátt upp á milli heimila eftir sambúðarformum. Dæmin sanna að þar getur munað tugum og jafnvel hundruðum þúsunda í skattgreiðslum. Einkum er þetta tilfinnanlegt fyrir einstæða foreldra sem eiga bágt með að sjá réttlætið í því að nýting ónotaðs persónuafsláttar þurfi að helgast af kynferðislegu sambandi karls og konu.

Skattalöggjöfin tekur að sönnu tillit til aðstæðna einstæðra foreldra með því að þeir fá töluvert hærri barnabætur en foreldrar í sambúð. En barnabætur falla niður við 16 ára aldur og þá eru í flestum tilfellum nokkur ár þangað til þessir einstaklingar eru orðnir sjálfum sér nógir, hvað þá að þeir séu þess megnugir að leggja eitthvað til heimilisins.

Flest ungt fólk stundar nú nám fram eftir aldri til undirbúnings lífi sínu og nýtur á meðan margs konar stuðnings frá foreldrum, svo sem ókeypis fæðis og húsnæðis eða beinnar fjárhagslegrar aðstoðar. Slíkt þykir öllum sjálfsagt, en er misjafnlega auðvelt eftir aðstæðum. Mörgum einstæðum foreldrum er það erfitt og jafnvel ókleift. Það mundi auðvelda einstæðum foreldrum að styðja börn sín til náms og annars undirbúnings undir lífið ef þeim væri heimilt að nýta ónotaðan persónuafslátt barna sinna, sem eiga hjá þeim lögheimili, eins og lagt er til í þessu frumvarpi.

Athugasemdir við einstakar greinar frumvarpsins.

Um 1. gr.

Í 63. gr. laganna er kveðið á um heimildir til handa hjónum og karli og konu í sambúð til þess að telja fram saman og vera skattlögð sameiginlega. Hér er lagt til að sama gildi um einstæða foreldra og börn þeirra, 16 ára eða eldri, sem eiga hjá þeim lögheimili.

Um 2. gr.

Í A-lið 68. gr. núgildandi laga er ákvæði um að bæta megi 80% af ónotuðum persónuafslætti annars hjóna við persónuafslátt hins þegar fundinn er tekjuskattur framteljanda. Í a-lið þessarar greinar frumvarpsins er lagt til að slíkur persónuafsláttur sé nýtanlegur að fullu, þ.e. 100%. Í b-lið greinarinnar er lagt til að einstætt foreldri geti nýtt ónotaðan persónuafslátt eins barns síns, 16 ára og eldra, með sama hætti og hjón eða karl og kona í sambúð.

Um 3. gr.

Greinin þarfnast ekki skýringa.