Vinnumiðlun Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 574

889. Frumvarp til laga um vinnumiðlun.

(Lagt fyrir Alþingi á 117. löggjafarþingi 1993–94.)

I. KAFLI

Markmið og yfirstjórn.

1. gr.

Vinnumiðlun skal starfrækja eftir því sem nánar er fyrir mælt í lögum þessum og reglugerð settri samkvæmt þeim.

Markmið vinnumiðlunar er að stuðla að nægri og jafnri atvinnu um land allt og nægjanlegu framboði vinnuafls fyrir atvinnuvegi þjóðarinnar. Vinnumiðlun skal jafnframt leitast við að veita atvinnuleitendum og atvinnurekendum víðtæka ráðgjafar- og upplýsingaþjónustu um vinnumarkaðsmál. Skal vinnumiðlunin í þessu skyni hafa endurgjaldslausa meðalgöngu milli þeirra sem leita eftir atvinnu og atvinnurekenda sem leita eftir vinnuafli.

2. gr.

Vinnumálaskrifstofa félagsmálaráðuneytisins fer með yfirstjórn vinnumiðlunar og skipuleggur og samræmir störf hennar. Skal vinnumiðlun láta vinnumálaskrifstofunni í té greinargerðir og upplýsingar um atvinnuástand, atvinnuleysi og atvinnutækifæri í sínu umdæmi eða atvinnusvæði samkvæmt fyrirmælum vinnumálaskrifstofunnar og tillögur um aðgerðir í atvinnumálum þegar þeirra er þörf.

Enn fremur skal vinnumálaskrifstofan sinna faglegri og tæknilegri þjónustu við vinnumarkaðinn á ýmsum sviðum og safna gögnum og greina upplýsingar fyrir stjórnvöld um ástand og horfur á vinnumarkaði.

3. gr.

Félagsmálaráðherra skipar vinnumálaskrifstofunni ráðgjafarnefnd til fjögurra ára í senn. Alþýðusamband Íslands, Vinnuveitendasamband Íslands, Vinnumálasamband samvinnufélaga, Samband íslenskra sveitarfélaga, Atvinnuleysistryggingasjóður og Bandalag starfsmanna ríkis og bæja tilnefna einn fulltrúa hvert í nefndina og Landssamtökin Þroskahjálp og Öryrkjabandalag Íslands einn fulltrúa sameiginlega.

Félagsmálaráðherra skipar einn fulltrúa í nefndina án tilnefningar og skal hann vera formaður ráðgjafarnefndarinnar.

Varamenn skulu tilnefndir á sama hátt.

4. gr.

Hlutverk ráðgjafarnefndar er að gera tillögur um stefnumörkun í þeim málum er undir vinnumálaskrifstofuna falla samkvæmt lögum, reglugerðum og samningum. Tillögum sínum skal ráðgjafarnefnd beina til þeirra opinberra aðila sem fjalla um stefnumörkun, áætlanagerð eða aðgerðir í atvinnumálum, bæði að því er tekur til landsins í heild og einstakra svæða eða staða.

Nefndin skal hafa frumkvæði að því að gerðar verði áætlanir um aðgerðir sem hrinda megi í framkvæmd ef horfur eru á samdrætti eða breytingum á atvinnuháttum er leitt geta til atvinnuleysis hvort sem er á einstökum stöðum, í tilteknum starfsgreinum eða landinu í heild.

5. gr.

Ráðgjafarnefndin skal koma saman reglulega eða þegar tilefni er til og undirbýr vinnumálaskrifstofan fundi nefndarinnar.

Þar skulu lagðar fram greinargerðir og upplýsingar um atvinnuástand, atvinnuleysi, uppsagnir, atvinnutækifæri og atvinnuhorfur á landinu öllu eða einstökum atvinnusvæðum, ásamt skýringum á orsökum breytinga á atvinnuástandi. Enn fremur skulu tekin fyrir önnur mál sem vinnumálaskrifstofan, aðrir opinberir aðilar eða einstakir fulltrúar tilnefningaraðila óska eftir að tekin séu á dagskrá og snerta hlutverk nefndarinnar.

Ráðgjafarnefndin getur boðað á sinn fund fulltrúa þeirra samtaka sem sérstaklega varða þau málefni sem eru til umfjöllunar.

II. KAFLI

Vinnumiðlun, skipulag og hlutverk.

6. gr.

Öll sveitarfélög skulu hafa með höndum atvinnuleysisskráningu og tryggja íbúum sínum aðgang að þjónustu vinnumiðlunar samkvæmt lögum þessum og reglugerð settri samkvæmt þeim.

Allir atvinnuleysisskráningarstaðir og vinnumiðlanir skulu tengjast svæðisbundinni vinnumiðlun. Ein svæðisbundin vinnumiðlunarskrifstofa skal vera á hverju atvinnusvæði og ein vinnumiðlun í hverju atvinnuumdæmi, sbr. 7. gr.

Kostnaðarskipting sveitarfélaga, sem standa saman að vinnumiðlun, skal vera í samræmi við íbúafjölda. Þó skal það sveitarfélag sem annast vinnumiðlunina greiða þann kostnað sem felst í að reka atvinnuleysisskráningarstað fyrir sitt sveitarfélag. Kostnaður vegna svæðisvinnumiðlana sem er umfram rekstur almennrar vinnumiðlunar skal greiðast af Jöfnunarsjóði sveitarfélaga.

Sveitarfélög með færri en 1000 íbúa geta falið oddvita sínum eða sveitarstjóra að annast atvinnuleysisskráningu.

7. gr.

Í því skyni að stuðla að sem virkastri vinnumiðlun skal skipta landinu í atvinnusvæði þannig að sveitarfélög, sem landfræðilega hafa svipaðra hagsmuna að gæta, teljist á sama atvinnusvæði. Félagsmálaráðherra skal ákveða svæðisskiptinguna í samráði við Samband íslenskra sveitarfélaga. Á hverju atvinnusvæði skal ein vinnumiðlun gegna hlutverki svæðisvinnumiðlunar sem þjónar öllu svæðinu. Staðarval svæðisvinnumiðlunar miðist við að sem flestir íbúar svæðisins skuli eiga greiðan aðgang að þeirri þjónustu sem hún veitir.

Hverju atvinnusvæði skal skipt í umdæmi þannig að sveitarfélög, sem landfræðilega og atvinnulega hafa svipaðra hagsmuna að gæta, teljist í sama umdæmi og skal ein vinnumiðlun starfa í hverju umdæmi. Félagsmálaráðherra skal taka ákvörðun um fjölda og staðsetningu vinnumiðlana í samráði við Samband íslenskra sveitarfélaga. Skal umdæmaskiptingin gerð í samráði við hlutaðeigandi sveitarfélög. Verði ágreiningur milli sveitarfélaga um umdæmaskiptingu sker félagsmálaráðuneytið úr að fengnum tillögum ráðgjafarnefndar skv. 3. gr. laga þessara.

Sveitarfélögin á sama atvinnusvæði skv. 1. mgr. og í sama umdæmi skv. 2. mgr. þessarar greinar skulu, eftir því sem tök eru á, hafa samstarf um allt sem lýtur að vinnumiðlun á svæðinu og getur vinnumálaskrifstofan falið einum aðila, sem annast vinnumiðlun á svæðinu eða í umdæminu, að hafa forgöngu um samstarfið nema hlutaðeigandi sveitarfélög komi sér saman um annað.

Félagsmálaráðherra getur falið svæðisvinnumiðlun að annast sérstök þjónustuverkefni fyrir allt atvinnusvæðið eða hluta þess, sbr. 13. gr., þegar atvinnuástand svæðisins er að mati stjórnvalda óviðunandi. Þá getur svæðisvinnumiðlun falið einstökum vinnumiðlunum að annast framkvæmd verkefna, sbr. 8. gr. B og 13. gr., fyrir umdæmið þegar þörf er á að mati hlutaðeigandi aðila.

8. gr.

A.

Hlutverk atvinnuleysisskráningarstaða:

að hafa með höndum atvinnuleysisskráningu samkvæmt ákvæðum þessara laga, að koma gögnum um atvinnuleysisskráningu innan viku frá því að skráning á sér stað til tölvuskráningar hjá hlutaðeigandi vinnuumiðlun og til hlutaðeigandi úthlutunarnefndar atvinnuleysisbóta, að fylgjast með framvindu atvinnumála í sveitarfélaginu og gera hlutaðeigandi sveitarstjórn og vinnumiðlun aðvart ef horfur eru á samdrætti, atvinnuleysi eða ef fyrirsjáanleg er sérstök þensla á vinnumarkaði, að koma öllum þeim upplýsingum á framfæri við íbúa sína sem hlutaðeigandi vinnumiðlun, svæðisvinnumiðlun eða vinnumálaskrifstofan óskar eftir að sveitarfélagið hafi milligöngu um, að safna og dreifa, eftir nánari reglum er settar verða, upplýsingum um framboð og eftirspurn vinnuafls í sveitarfélaginu, að veita vottorð skv. 5. gr. laga nr. 53/1993 og skv. 14. gr. þessara laga, að starfa í nánu samráði við hlutaðeigandi vinnumiðlun og svæðisvinnumiðlun, að inna af höndum önnur störf sem lög og reglugerðir ákveða.

B.

Hlutverk vinnumiðlunar er:

að hafa með höndum vinnumiðlun og atvinnuleysisskráningu samkvæmt ákvæðum þessara laga, að hafa með höndum tölvuskráningu atvinnuleysis í sínu umdæmi og miðla upplýsingum til hlutaðeigandi úthlutunarnefndar atvinnuleysisbóta, að fylgjast með framvindu atvinnumála í sínu umdæmi og gera hlutaðeigandi sveitarstjórn og svæðisvinnumiðlun aðvart ef horfur eru á samdrætti, atvinnuleysi eða ef fyrirsjáanleg er sérstök þensla á vinnumarkaði, að koma öllum þeim upplýsingum á framfæri við atvinnulausa í sínu umdæmi sem hlutaðeigandi svæðisvinnumiðlun óskar eftir að vinnumiðlunin hafi milligöngu um, að safna og dreifa, eftir nánari reglum er settar verða, upplýsingum um framboð og eftirspurn vinnuafls í umdæminu, að veita vottorð skv. 5.gr. laga nr. 53/1993 og skv. 14. gr þessara laga, að aðstoða atvinnuumsækjendur við atvinnuleit og atvinnurekendur við útvegun hæfra starfsmanna, að veita íbúum umdæmisins leiðbeiningar og upplýsingar um vinnumarkaðsmál, að leiðbeina um starfsval, m.a. með því að dreifa fræðsluefni um vinnumarkaðsmál og veita upplýsingar um atvinnumöguleika í umdæminu, að starfa í nánu samráði við sveitarstjórnir í umdæminu og hlutaðeigandi svæðisvinnumiðlun, að inna af höndum önnur störf sem lög og reglugerðir ákveða.

C.

Hlutverk svæðisvinnumiðlunar er:

að hafa með höndum vinnumiðlun og atvinnuleysisskráningu samkvæmt ákvæði þessara laga, að ábyrgjast að tölvuskráning atvinnuleysis nái yfir allt atvinnusvæðið og miðla upplýsingum til hlutaðeigandi úthlutunarnefndar atvinnuleysisbóta, að fylgjast með framvindu atvinnumála á atvinnusvæðinu og gera hlutaðeigandi sveitarstjórn, vinnumiðlun og vinnumálaskrifstofunni aðvart ef horfur eru á samdrætti, atvinnuleysi eða ef fyrirsjáanleg er sérstök þensla á vinnumarkaði, að safna og dreifa, eftir nánari reglum er settar verða, upplýsingum um framboð og eftirspurn vinnuafls á atvinnusvæðinu, að koma á framfæri upplýsingum um atvinnu- og vinnumarkaðsmál til atvinnuleysisskráningarstaða og vinnumiðlana á sínu svæði, að veita vottorð skv. 5.gr. laga nr. 53/1993 og 14. gr. þessara laga, að aðstoða atvinnuumsækjendur við atvinnuleit og atvinnurekendur við útvegun hæfra starfsmanna, að veita íbúum atvinnusvæðisins ráðgjöf og upplýsingar um vinnumarkaðsmál, að skipuleggja ráðgjafarþjónustu um starfsval á sínu atvinnusvæði, m.a. með því að dreifa fræðsluefni um atvinnumál og veita upplýsingar um atvinnumöguleika á atvinnusvæðinu, að skipuleggja atvinnustörf fyrir ungt fólk í samráði við sveitarstjórnir og aðstoða ungt fólk í atvinnuleit, að skipuleggja atvinnustörf fyrir fatlaða í samráði við svæðisskrifstofur og aðila vinnumarkaðarins og aðstoða við atvinnuleit fatlaðra, sbr. lög nr. 59/1992, að starfrækja sérhæfða ráðgjafarþjónustu um atvinnuleit og vinnumiðlun fyrir allt atvinnusvæðið, að veita starfsfólki atvinnuleysisskráningarstaða og vinnumiðlana á svæði leiðbeiningar og fræðslu um allt sem lýtur að atvinnuleysisskráningu og vinnumiðlun, að annast verkefni skv. 13. gr. þessara laga, að starfa í nánu samráði við sveitarstjórnir á svæðinu, að inna af höndum önnur störf sem lög og reglugerðir ákveða.

9. gr.

Sveitarstjórnir á hverju atvinnusvæði skv. 6. gr. þessara laga skulu kjósa a.m.k. þrjá fulltrúa í stjórnarnefnd vinnumiðlunar á svæðinu. Auk þess tilnefna samtök verkafólks og atvinnurekenda á svæðinu einn fulltrúa af hvorra hálfu í nefndina. Ef fleiri en eitt stéttarfélag er starfandi á svæðinu tilnefnir fulltrúaráð þeirra eða félögin sameiginlega fulltrúa.

Hlutverk stjórnarnefndar er að hafa umsjón með starfi vinnumiðlana á svæðinu og vera vettvangur samráðs og skoðanaskipta milli sveitarstjórnar og aðila vinnumarkaðarins. Þá skal nefndin, eftir því sem tilefni gefst til, gera tillögur til sveitarstjórnar og annarra opinberra aðila um aðgerðir til styrktar eða eflingar atvinnulífi á svæðinu.

10. gr.

Fyrirtækjum og einstaklingum er heimilt að annnast milligöngu um ráðningar, enda sé það gert á kostnað atvinnurekenda. Félagsmálaráðherra getur að fengnum meðmælum hlutaðeigandi sveitarstjórnar heimilað stéttarfélögum og félögum atvinnurekenda að annnast milligöngu um ráðningar fyrir félagsmenn enda hafi þau fastar starfsstöðvar og fullnægjandi aðstöðu að öðru leyti og veiti þjónustuna endurgjaldslaust. Sama gildir um samtök námsmanna.

Þeim starfstilboðum sem þessum aðilum tekst ekki að sinna skal koma á framfæri við hlutaðeigandi vinnumiðlun með þeim skilyrðum sem atvinnurekandi setur.

Þeir aðilar sem hafa milligöngu um ráðningar skv. 1. mgr. þessarar greinar eru bundnir af ákvæðum þessara laga, svo og reglugerða sem settar verða samkvæmt þeim.

Framangreindir aðilar skulu veita vinnumálaskrifstofu félagsmálaráðuneytisins upplýsingar um starfsemi sína ef óskað er.

Félagsmálaráðuneytið skal halda skrá yfir þá aðila sem fengið hafa leyfi skv. 1. mgr..

III. KAFLI

Framkvæmd vinnumiðlunar.

11. gr.

Vinnumiðlun samkvæmt lögum þessum skal vera frjáls, hlutlaus og endurgjaldslaus þjónusta við þá sem leita til vinnumiðlunar.

Allar upplýsingar, sem vinnumiðlun fær í starfi sínu hvort sem þær snerta einkamál eða viðskiptahagsmuni, skulu vera trúnaðarmál vinnumiðlunar og þess er upplýsingar veitir, að öðru leyti en því sem snertir bein tengsl við atvinnuleysisskráningu, miðlun vinnu og starfsráðningar.

Með reglugerð skal ákveða nánar hvaða upplýsingar vinnumiðlun lætur umsækjendum um atvinnu og atvinnurekendum í té, svo og í hvaða formi slíkar upplýsingar skuli veittar.

Með reglugerð skal einnig ákveða nánar hvaða upplýsingar vinnumiðlun ber að láta öðrum vinnumiðlunum í té þegar um það er að ræða og hvaða gögn er skylt að veita til vinnumálaskrifstofu félagsmálaráðuneytisins og annarra gagnavinnsluaðila, svo og í hvaða formi slíkar upplýsingar skuli veittar.

12. gr.

a.

Þjónusta við atvinnuleitendur.

Hver sá sem leitar eftir vinnu getur snúið sér til vinnumiðlunar í því sveitarfélagi þar sem hann á lögheimili eða til þeirrar vinnumiðlunar sem sveitarfélag hans á aðild að, sbr. 6. gr. og 7. gr., óskað eftir upplýsingum um laus störf og jafnframt óskað eftir aðstoð vinnumiðlunar við að finna starf við hæfi. Nú getur vinnumiðlun ekki vísað atvinnuleitanda á vinnu innnan sveitarfélags og skal þá skrá hann sem atvinnuumsækjanda eða eftir atvikum atvinnulausan nema unnt sé að vísa á vinnu utan umdæmisins sem atvinnuleitandi vilji taka.

Atvinnuleitandi getur krafist vottorðs vinnumiðlunar um atvinnu sína eða atvinnuleysi það tímabil sem hann hefur verið skráður hjá henni. Vinnumiðlun getur krafist þess að sá sem óskar eftir slíku vottorði mæti til skráningar eða hafi samband á annan hátt er vinnumiðlun ákveður og geri grein fyrir atvinnu sinni eða atvinnuleysi.

Vinnumiðlun skal láta atvinnuleitendum í té þær upplýsingar sem hún hefur á hverjum tíma um atvinnumöguleika í öðrum sveitarfélögum, ásamt upplýsingum um þá möguleika sem kunna að vera fyrir hendi um aðstoð við flutninga milli byggðarlaga, kjör og annað sem máli skiptir.

Sá sem misst hefur vinnu í sveitarfélagi en á þar ekki lögheimili skal eiga rétt á sömu þjónustu og heimamenn af hálfu vinnumiðlunar. Sama gildir um erlenda ríkisborgara sem starfa samkvæmt atvinnuleyfum, svo og norræna ríkisborgara sem njóta réttar samkvæmt samningi frá 6. mars 1982 um sameiginlegan norrænan vinnumarkað, og þá sem falla undir samninginn um Evrópskt efnahagssvæði. Hlutaðeigandi vinnumiðlun skal tilkynna þeirri vinnumiðlun þar sem atvinnuleitandi á lögheimili, sbr. 1. mgr., að atvinnuleitandi sé skráður atvinnulaus hjá vinnumiðluninni. Vinnumiðlunin skal jafnframt kanna atvinnumöguleika í því atvinnuumdæmi og á því atvinnusvæði sem viðkomandi á lögheimili.

Ef atvinnuleitandi óskar vinnu í öðru sveitarfélagi skal vinnumiðlun koma óskum um það á framfæri við hlutaðeigandi svæðisvinnumiðlun og hlutaðeigandi vinnumiðlun ef atvinnuleitandi tilgreinir einstakt atvinnuumdæmi eða sveitarfélag.

Vinnumiðlun skal reka upplýsingamiðlun og ráðgjöf fyrir atvinnuleitendur þannig að atvinnuleitandi fái upplýsingar um réttindi sín og möguleg úrræði sem fyrst eftir að hann verður atvinnulaus. Þá þarf að veita honum upplýsingar um námskeið til að bæta stöðu sína á vinnumarkaðinum og hvar og hvernig helst er að vænta atvinnumöguleika. Þessar upplýsingar þarf að vera að finna í bæklingum sem vinnumiðlun hefur á boðstólum eða á aðgengilegri upplýsingatöflu vinnumiðlunar. Leitast skal við að veita leiðbeiningar eða gera áætlun um það hvernig eigi að standa að atvinnuleit.

b.

Þjónusta við atvinnurekendur.

Sérhver atvinnurekandi getur snúið sér til vinnumiðlunar í því sveitarfélagi þar sem atvinnurekstur hans fer fram og óskað upplýsinga um framboð á vinnuafli. Jafnframt getur atvinnurekandi óskað meðalgöngu vinnumiðlunar við útvegun starfsmanna. Geti vinnumiðlunin ekki vísað á umbeðið vinnuafl færir hún beiðnina á skrá yfir laus störf þar til ráðning hefur átt sér stað. Vinnumiðlun skal jafnframt koma lausum störfum á framfæri við svæðisvinnumiðlun með þeim skilyrðum sem atvinnurekandi setur.

Vinnumiðlun skal láta atvinnurekenda í té þær upplýsingar, sem hún kann að hafa á hverjum tíma, um framboð vinnuafls í öðrum sveitarfélögum eða gegnum svæðisvinnumiðlun, svo og hafa milligöngu við aðrar vinnumiðlanir ef atvinnurekandi óskar þess.

c.

Sérstök þjónusta.

Unglingar, fatlaðir og aldraðir geta leitað til vinnumiðlunar og óskað eftir aðstoð hennar við leit að vinnu við þeirra hæfi. Við atvinnuleit skal vinnumiðlun hafa samvinnu við svæðisvinnumiðlun, samtök og stofnanir sem einkum fjalla um málefni hlutaðeigandi hópa, sérstaklega í sambandi við mat á starfsgetu og þörf á endurhæfingu og starfsþjálfun.

Vinnumiðlun skal eftir föngum leiðbeina unglingum varðandi starfsval, m.a. með því að afla og dreifa upplýsingum um helstu atvinnutækifæri og þær kröfur sem atvinnulífið gerir um menntun og starfsreynslu.

d.

Sérhæfð þjónusta svæðisvinnumiðlana.

Svæðisvinnumiðlanir skulu reka sérhæfða ráðgjafarþjónustu fyrir atvinnuleitendur og atvinnurekendur um allt er varðar vinnumiðlun og vinnumarkað.

Þeir sem hafa verið atvinnulausir í sex mánuði skulu fá sérhæfða ráðgjöf þar sem farið er í gegnum þeirra mál og byggð upp sérstök áætlun fyrir viðkomandi. Þessi áætlun getur falið í sér faglega ráðgjöf og leiðbeiningar til að byggja fólk upp til sjálfshjálpar, starfsmenntun eða tímabundin atvinnuúrræði. Vinnumiðlanir skulu hafa yfir að ráða tímabundnum úrræðum sem hægt er að grípa til fyrir þessa einstaklinga. Þeir sem hafa verið atvinnulausir í þrjá mánuði geta leitað eftir þessari þjónustu.

Fólk sem er yngra en 25 ára og hefur verið atvinnulaust lengur en sex vikur skal fá sérhæfða ráðgjöf um starfsval og starfsmenntun.

Fatlað fólk á rétt á sérhæfðri aðstoð til að fá starfsþjálfun og finna atvinnu. Vinnumiðlanir skulu hafa yfir að ráða tímabundnum úrræðum sem hægt er að grípa til fyrir þessa einstaklinga.

13. gr.

Þegar atvinnuástand í landinu öllu, á einstökum atvinnusvæðum, í atvinnuumdæmum eða innan einstakra afmarkaðra atvinnuhópa telst óviðunandi að mati ráðgjafarnefndar vinnumálaskrifstofunnar getur félagsmálaráðherra gripið til sérstakra tímabundinna ráðstafana á meðan ástandið varir til að auka þjónustu vinnumiðlunar almennt, á einstökum atvinnusvæðum, í einstökum atvinnuumdæmum eða við einstaka atvinnuhópa.

Þessar ráðstafanir geta m.a. falið í sér:

að skylda vinnumiðlanir eða sveitarfélög til að sinna sérstökum tímabundnum atvinnuverkefnum, að veita alhliða ráðgjafarþjónustu fyrir atvinnulausa, þar sem einstaklingsmál eru skoðuð í víðara samhengi með tilliti til atvinnuúrræða, félagslegra úrræða, starfsmenntunar o.fl. sem tengd eru aðstæðum hvers einstaklings enda er atvinnuleysi viðkomandi meginvandamálið, að standa fyrir almennum fræðslunámskeiðum um atvinnuskapandi verkefni og atvinnuleysisvandamálið, að standa fyrir starfsþjálfun og frístundastarfsemi á dagvinnutíma til að viðhalda starfsgetu og hæfni atvinnuleitenda.

Kostnaður við þessar aðgerðir skiptist að jöfnu á milli ríkissjóðs, Atvinnuleysistryggingasjóðs og viðkomandi sveitarfélaga.

14. gr.

Vinnumiðlun lætur þeim sem atvinnulausir eru og telja sig eiga rétt til bóta samkvæmt lögum nr. 93/1993, um atvinnuleysistryggingar, eða lögum nr. 94/1986, um kjarasamninga opinberra starfsmanna, í té vottorð um skráð atvinnuleysi þess er hlut á að máli enda eigi sá er vottorðs óskar lögheimili í sveitarfélagi vinnumiðlunar eða hafi starfað þar þegar hann varð atvinnulaus.

Nánari ákvæði um framkvæmd ákvæða þessarar greinar skulu sett með reglugerð.

IV. KAFLI

Gagnavinnslukerfi og tilkynning um laus störf.

15. gr.

Vinnumálaskrifstofu félagsmálaráðuneytisins er skylt að koma upp og viðhalda miðlægu gagnavinnslukerfi til vinnumiðlunar og úrvinnslu gagna um atvinnuástand og atvinnuleysi. Vinnumálaskrifstofan skal setja nánari reglur í samráði við ráðgjafarnefndina um aðgang opinberra aðila að gagnavinnslukerfinu og úrvinnslu gagna er varða einstaklinga.

Félagsmálaráðherra getur ákveðið að höfðu samráði við ráðgjafarnefnd vinnumálaskrifstofunnar að vinnumiðlun taki upp þá véltæku gagnavinnslu sem nauðsynleg er til að safna gögnum um atvinnuástand, atvinnuleysi, atvinnutækifæri og atvinnuleysisbætur og sem hægt er að miðla til gagnavinnslukerfis vinnumálaskrifstofunnar.

Vinnumálaskrifstofan skal hafa yfirumsjón með gagnavinnslukerfi vinnumiðlunar og setur nánari reglur um meðferð þess og rekstur í samvinnu við vinnumiðlanir og Atvinnuleysistryggingasjóð.

16. gr.

Ráðherra getur með reglugerð ákveðið að öllum, er hafa með höndum fastan atvinnurekstur með aðkeyptu vinnuafli og hafa fjóra eða fleiri starfsmenn í þjónustu sinni, skuli skylt að tilkynna hlutaðeigandi vinnumiðlun um öll laus störf á þeirra vegum enda sé tryggt að vinnumiðlunin geti tekið við slíkum upplýsingum með viðunandi hætti. Áður en slík reglugerð er gefin út skal leita umsagnar helstu samtaka atvinnurekenda.

17. gr.

Upplýsingum, sem vinnumiðlun berast um laus störf, skal hún með viðunandi hætti koma á framfæri við þá atvinnuleitendur sem að hennar mati fullnægja þeim kröfum er gerðar eru til hlutaðeigandi starfs samkvæmt starfslýsingu atvinnurekenda. Atvinnurekandi getur óskað nafnleyndar gagnvart atvinnuleitendum og er vinnumiðlun skylt að virða slík tilmæli.

Atvinnuleitanda, sem skráður er hjá vinnumiðlun, ber að tilkynna ef hann er ráðinn til starfa og láta þannig afskrá sig hjá viðkomandi vinnumiðlun. Hann á þó rétt á að vera áfram skráður ef hann leitar annars starfs en hann hefur verið ráðinn til og ber honum þá að tilkynna það sérstaklega.

18. gr.

Atvinnurekandi, sem tilkynnir vinnumiðlun um laus störf, skal eiga rétt á að fá skrá yfir þá atvinnuleitendur er skráðir eru hjá vinnumiðlun og hún telur koma til greina í hlutaðeigandi starf ásamt upplýsingum um menntun, starfsreynslu og annað er máli skiptir í sambandi við starfsráðningu. Aldrei má þó láta af hendi upplýsingar sem vinnumiðlun öðlast sem trúnaðarmál. Atvinnurekandi á rétt á að vinnumiðlun hafi milligöngu um að afla þeirra upplýsinga hjá atvinnuleitanda sem hann telur nauðsynlegar fyrir atvinnuráðningu. Atvinnurekanda ber að tilkynna viðkomandi vinnumiðlun ef einhver þeirra atvinnuleitenda sem vinnumiðlun hefur vísað á er ráðin til starfa.

V. KAFLI

Ýmis ákvæði.

19. gr.

Kostnaður við vinnumiðlun greiðist af hlutaðeigandi sveitarfélagi, sbr. þó ákvæði 3. mgr. 6. gr. þegar það á við. Rekstrarkostnaður sameiginlegs gagnavinnslukerfis skv. 15. gr. skal þó greiddur af ríkissjóði.

Vinnumálaskrifstofan hannar nauðsynleg eyðublöð vegna atvinnuleysisskráningar og vinnumiðlunar og greiðist sá kostnaður úr ríkissjóði, en atvinnuleysisskráningarstaðir og vinnumiðlanir greiða prentunarkostnað samkvæmt einingarverði í samræmi við notkun eyðublaða.

20. gr.

Félagsmálaráðherra setur með reglugerð nánari ákvæði um framkvæmd laga þessara, þar á meðal um samstarf sveitarfélaga á sama atvinnusvæði skv. 7. gr. laganna.

21. gr.

Brot gegn lögum þessum varða sektum. Sektirnar renna í ríkissjóð.

Mál út af brotum gegn lögum þessum sæta meðferð opinberra mála.

22. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi. Jafnframt falla úr gildi lög nr. 18 21. maí 1985.

Athugasemdir við lagafrumvarp þetta.

Þann 10. mars 1993 skipaði félagsmálaráðherra nefnd til að endurskoða lög nr. 18/1985, um vinnumiðlun með aðild Sambands íslenskra sveitarfélaga, Alþýðusambands Íslands, Vinnuveitendasambands Íslands og ráðgjafarnefndar vinnumálaskrifstofu félagsmálaráðuneytisins.

Í nefndina voru skipuð Berglind Ásgeirsdóttir ráðuneytisstjóri, sem er formaður nefndarinnar, Heimir Ingimarsson, tilnefndur af Sambandi íslenskra sveitarfélaga, Hervar Gunnarsson, tilnefndur af ráðgjafarnefnd vinnumálaskrifstofunnar, Jón H. Magnússon, tilnefndur af Vinnuveitendasambandi Íslands, og Lára V. Júlíusdóttir, tilnefnd af Alþýðusambandi Íslands. Ritari nefndarinnar var Gunnar E. Sigurðsson, deildarstjóri vinnumálaskrifstofu félagsmálaráðuneytisins.

Hlutverk nefndarinnar var að endurskoða markmið og skipulag vinnumiðlunar í landinu, verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga um starfsemi vinnumiðlana, hlutverk og þjónustu vinnumiðlana, samstarf vinnumiðlana á hverju atvinnusvæði og milli atvinnusvæða, hlutverk, þjónustu og skyldur annarra vinnumiðlana og önnur þau ákvæði sem nefndin taldi þörf á að endurskoða.

Markmið þessarar endurskoðunar voru eftirfarandi:

- að koma upp samræmdu heildarskipulagi vinnumiðlunar í landinu,

- að vinnumiðlanir verði ávallt í stakk búnar til að taka á þeim framboðs- og eftirspurnarvanda sem iðulega kemur upp á vinnumarkaðinum,

- að taka af allan vafa um hvar beri að starfrækja raunverulega vinnumiðlun, hvar atvinnuleysisskráning fari fram og hvert atvinnuleitendur og atvinnurekendur eigi að leita eftir tiltekinni þjónustu,

- að hlutverk vinnumiðlana og þjónustuskylda sé vel skilgreind, þannig að ekki sé nokkur vafi á um það hvað þær eigi að gera og hvað þær geta gert,

- að öll upplýsingamiðlun í vinnumiðlunarkerfinu sé vel skilgreind, þannig að ekki sé nokkur vafi á því hverjum beri að senda upplýsingar eða hvert beri að kalla eftir upplýsingum, greinargerðum, tillögum o.þ.h.,

- að gaumgæfa hvort þau þjónustuúrræði sem starfrækt eru hjá vinnumiðlunum erlendis henti við íslenskar aðstæður,

- að gaumgæfa hvort tímabært sé að kveða á um sérstaka þjónustu fyrir þá sem hafa verið atvinnulausir um lengri tíma,

- að athuga tengsl laga um vinnumiðlun við aðra löggjöf sem snerta vinnumiðlun, svo sem lög um félagsþjónustu sveitarfélaga, lög um málefni fatlaðra og lög um atvinnuleysistryggingar.

Umræður í nefndinni snerust um hvernig hægt væri að auka virkni vinnumiðlunar. Áhersla var lögð á tölvuvæðingu vinnumiðlunar sem tækis til að auðvelda miðlun á milli atvinnuumdæma og atvinnusvæða. Aukin skráning á persónulegum upplýsingum mun auðvelda miðlun lausra starfa til þeirra sem uppfylla þær hæfniskröfur sem gerðar eru hverju sinni.

Nefndarmenn töldu óraunhæft að fullstarfandi vinnumiðlanir verði reknar í öllum sveitarfélögum með 500 íbúa eða fleiri. Gera yrði greinarmun á skráningu atvinnuleysis annars vegar og svo raunverulegri vinnumiðlun hins vegar. Vænlegra var talið að koma á fót skrifstofum með sérhæfðu starfsliði er hafi yfirsýn yfir vinnumarkaðinn og geti veitt ráðleggingar. Nefndarmenn töldu rétt að stefna að annars vegar einni svæðisvinnumiðlun á þeim meginatvinnusvæðum sem starfrækt eru í dag og hins vegar neti umdæmisvinnumiðlana á minni atvinnusvæðum sem störfuðu með viðkomandi svæðisvinnumiðlun til að einfalda öll samskipti með vinnumiðlun. Hverri umdæmisvinnumiðlun þjóni atvinnuleysisskráningarstaðir í samræmi við þann fjölda sveitarfélaga sem standa að hverri vinnumiðlun. Svæðisvinnumiðlun yrði jafnframt umdæmisvinnumiðlun og atvinnuleysisskráningarstaður fyrir viðkomandi íbúa. Gert er ráð fyrir að það skipulag sem fram kemur í reglugerð um vinnumiðlun geti verið grundvöllur þeirrar svæðis- og umdæmisskiptingar sem þessar breytingar fela í sér en nánar þurfi að skoða þessa skiptingu í dag með tilliti til þeirra breytinga sem orðið hafa á stærð sveitarfélaga og úrbóta í samgöngumálum.

Nefndin var sammála um að sveitarfélögin önnuðust eftir sem áður vinnumiðlun. Hins vegar taldi nefndin vafasamt að unnt væri að flytja kostnað við sérhæfða vinnumiðlun beint til sveitarfélaganna. Nokkrar leiðir komu til athugunar:

- ríkið kosti umframkostnað við rekstur svæðisvinnumiðlunar,

- ríkið greiði laun vinnumiðlunarráðgjafa en þeir verði til húsa á skrifstofum atvinnuráðgjafa og Byggðastofnunar,

- Jöfnunarsjóður sveitarfélaga fjármagni umframkostnað vegna svæðisvinnumiðlana,

- aðrar leiðir þar sem kostnaði er skipt milli ríkis og sveitarfélaga.

Niðurstaðan var að sveitarfélögin önnuðust rekstur svæðisvinnumiðlunar en ríkið leggði til einhvern stuðning með jöfnunaraðgerðum í gegnum Jöfnunarsjóð sveitarfélaga.

Menn eru sammála um að efla vinnumiðlun sem almennan þjónustuaðila fyrir launþega og atvinnurekendur og að almenn vinnumiðlun á vegum ríkis og sveitarfélaga sé fyrir alla. Hins vegar geti sérhæfð vinnumiðlun verið á vegum stéttarfélaga, félagasamtaka eða einkaaðila. Nauðsynlegt sé að efla samstarf þessara aðila með meiri upplýsingamiðlun.

Almennt hefur verið rætt um aukna upplýsingamiðlun og ráðgjöf vinnumiðlana á þann hátt að hinn atvinnulausi fái upplýsingar um réttindi sín og möguleg úrræði sem fyrst eftir að hann verður atvinnulaus. Þá þarf að veita honum upplýsingar um námskeið og hvar og hvernig helst er að vænta atvinnumöguleika. Þessar upplýsingar á a.m.k. að vera hægt að finna í bæklingum sem vinnumiðlun hefur á boðstólum eða á aðgengilegum upplýsingatöflum vinnumiðlana. Æskilegt er að veita sem mestar upplýsingar og ráðgjöf sem fyrst eftir að viðkomandi verður atvinnulaus. Þannig gætu t.d. leiðbeiningar eða áætlun um það hvernig eigi að standa að atvinnuleit og hvernig eigi að hegða sér í ráðningarsamtölum verið þýðingarmikil. Mikilvægt sé a.m.k. að vísa fólki strax á þau námskeið sem fjalla um þessi atriði.

Langtímaatvinnuleysi miðast almennt við samfellt atvinnuleysi í meira en sex mánuði. Nefndin er sammála um að þeir sem hafa verið atvinnulausir um lengri tíma eigi að öðlast rétt eða vera skylt að fá sérhæfða ráðgjöf sem færi í gegnum þeirra mál og byggði upp sérstaka áætlun fyrir viðkomandi með hliðsjón af hans sérstöku vandamálum. Þessi áætlun getur falið í sér faglega ráðgjöf og leiðbeiningar til að byggja fólk upp til sjálfshjálpar, starfsmenntun eða tímabundin atvinnuúrræði. Þessi sérhæfða ráðgjöf getur verið á vegum ríkisins, sveitarfélaga eða sameiginlegt verkefni ríkis og sveitarfélaga. Í þessu sambandi er mikilvægt að vinnumiðlanir hafi yfir að ráða tímabundnum úrræðum sem hægt er að grípa til.

Þá var rætt um sérstaka þjónustu fyrir ungt fólk (undir 25 ára) sem er atvinnulaust. Margvísleg rök eru fyrir að þessi hópur þurfi sérstaka ráðgjöf um starfsval og starfsmenntun.

Nefndin var sammála um að nauðsynlegt væri að vinnumiðlun hefði yfir að ráða fjölbreyttum úrræðum sem grípa mætti til í atvinnuleysi. Annars vegar almenn úrræði sem sveitarfélög, Atvinnuleysistryggingasjóður og vinnumálaskrifstofan stæðu fyrir og styrktu og hins vegar úrræði sem byggðu á sérstökum ráðstöfunum ríksstjórnarinnar hverju sinni til eflingar atvinnulífi.

Athugasemdir við einstakar greinar frumvarpsins.

Um 1. gr.

Með breytingum á 1. gr. núgildandi laga er verið að leggja áherslu á þjónustuhlutverk vinnumiðlunar sem ekki er nægjanlega skýrt í núgildandi lögum. Eðlilegt er að annað meginmarkmið vinnumiðlunar sé að veita góða þjónustu og í samræmi við þarfir notenda sem eru atvinnuleitendur og atvinnurekendur í víðri merkingu.

Um 2. gr.

Hér er kveðið á um aukið vægi vinnumálaskrifstofu félagsmálaráðuneytisins bæði vegna vinnumiðunarstarfsemi innan lands og samskipta vegna þeirra skuldbindinga sem felast í lögum nr. 47/1993, um frjálsan atvinnu- og búseturétt launafólks innan Evrópska efnahagssvæðisins. Verkefni vinnumálaskrifstofunnar samkvæmt þessu verða m.a. eftirfarandi:

að starfa sem fræðslu- og þjónustumiðstöð vinnumiðlana í landinu, að safna gögnum og greina upplýsingar um framvindu atvinnumála á landinu öllu og gera viðvart ef horfur eru á samdrætti, atvinnuleysi eða ef fyrirsjáanleg er sérstök þensla á vinnumarkaði, að miðla upplýsingum til stjórnvalda úr gögnum um atvinnuástand o.fl. og dreifa slíkum upplýsingum innan lands og erlendis eftir því sem þörf er á, að safna upplýsingum um og hafa eftirlit með atvinnuflæði innan starfsgreina, atvinnugreina og sveitarfélaga og launakjörum á EES-vinnumarkaði samkvæmt nánari fyrirmælum, sbr. 2. gr. laga nr. 47/1993, um frjálsan atvinnu- og búseturétt launafólks innan Evrópska efnahagssvæðisins, að hafa með höndum vinnu- og upplýsingamiðlun milli vinnumiðlana innan lands, að hafa með höndum vinnumiðlunarsamstarf við þjónustuskrifstofur EES-ríkja, að hafa með höndum upplýsingamiðlun um lífsskilyrði, vinnuskilyrði og atvinnutækifæri í EES-ríkjunum til vinnumiðlana, atvinnurekenda og atvinnuleitenda, að starfrækja ráðgjafarþjónustu - og upplýsingaþjónustu fyrir aðila vinnumarkaðarins, atvinnuleitendur og atvinnurekendur um allt er lýtur að vinnumiðlun og vinnumarkaði, að veita ungu fólki upplýsingar um atvinnumöguleika, stöðu og horfur einstakra starfsgreina og aðstoða fræðsluyfirvöld við að koma fræðsluefni um starfsval til ungs fólks, að samræma skipulag starfsráðgjafar, liðveislu, starfsþjálfunar og atvinnuleitar fatlaðra í samstarfi við vinnumiðlanir og svæðissskrifstofur í málefnum fatlaðra, að inna af höndum önnur störf sem lög og reglugerðir ákveða.

Breytingar á 2. gr. núgildandi laga fela einnig í sér áherslubreytingar þegar nauðsyn er á upplýsingum um atvinnuástandið frá vinnumiðlunum. Þannig verði hægt að óska eftir greinargerð frá vinnumiðlunum um atvinnuástandið o.fl.

Um 3. gr.

Greinin þarfnast ekki skýringa.

Um 4. gr.

Breytingar á 4. gr. núgildandi laga fela í sér rýmkun á ráðgjafarhlutverki ráðgjafarnefndar vinnumálaskrifstofunnar þar sem ráðgjafarhlutverkið verði ekki bundið við einstök lög eða samninga sem undir vinnumálaskrifstofuna heyra. Þá er gert ráð fyrir áherslubreytingu um hlutverk ráðgjafarnefndar um gerð áætlana um aðgerðir í atvinnumálum.

Um 5. gr.

Breytingar á 5. gr. núgildandi laga eru afleiðingar af fyrrgreindum breytingum um hlutverk ráðgjafarnefndar en að öðru leyti þarfnast greinin ekki skýringa.

Um 6. gr.

Grundvallarbreytingar eru gerðar á 6. gr. núgildandi laga. Í fyrsta lagi er gert að skyldu fyrir sveitarfélög að eiga aðild að rekstri vinnumiðlunar. Hins vegar er rekstur vinnumiðlunar ekki bundinn við stærð sveitarfélags og reyndar æskilegt að sveitarfélög sameinist um rekstur vinnumiðlunar til að geta veitt fullnægjandi þjónustu. Svæðisvinnumiðlun þjóni atvinnusvæði. Umdæmisvinnumiðlun þjóni atvinnuumdæmi og atvinnuleysisskráningarstaður þjóni hverju sveitarfélagi. Í mörgum tilvikum yrði um að ræða einn og sama aðila, þannig að svæðisvinnumiðlun gegndi hlutverki umdæmisvinnumiðlunar og atvinnuleysisskráningarstaðar í því sveitarfélagi sem hún yrði staðsett. Einnig er mögulegt fyrir sveitarfélög að reka fleiri en einn atvinnuleysisskráningarstað.

Lagt er til að kostnaðarskipting sveitarfélaga sem standa saman að vinnumiðlun skuli vera í samræmi við íbúafjölda, þó skuli það sveitarfélag sem annast vinnumiðlunina greiða þann kostnað sem felst í að reka atvinnuleysisskráningarstað fyrir sitt sveitarfélag. Kostnaður vegna svæðisvinnumiðlana sem er umfram rekstur almennrar vinnumiðlunar skal greiðast af sérstöku framlagi ríkissjóðs í Jöfnunarsjóð sveitarfélaga. Þessi kostnaður er nánar skilgreindur sem launa- og ferðakostnaður sérmenntaðra ráðgjafa sem þjóna öllu atvinnusvæðinu og launa- og ferðakostnaður stjórnar svæðisvinnumiðlunar. Þessir kostnaðarþættir yrðu væntanlega veigamestir við rekstur svæðisvinnumiðlunar. Annar rekstrarkostnaður við skrifstofuhald svæðisskrifstofu greiðist af því sveitarfélagi þar sem svæðisskrifstofan er staðsett enda erfitt að aðgreina þann kostnað frá almennri vinnumiðlun.

Lagt er til að sveitarfélög með færri en 1.000 íbúa geti falið oddvita sínum eða sveitarstjóra að annast atvinnuleysisskráningu. Hins vegar er gert ráð fyrir sérstöku starfsfólki til að annast vinnumiðlun og önnur verkefni vinnumiðlana.

Um 7. gr.

Í 7. gr. er gerð nánari grein fyrir skipulagi vinnumiðlunar og hvernig því skuli komið á. Sveitarfélögin sem slík geta tekið ákvörðun um hvort þau reka vinnumiðlun sjálf að svo miklu leyti sem þau geta uppfyllt markmið og hlutverk vinnumiðlunar samkvæmt þessum lögum. Þau geta einnig ákveðið hvaða vinnumiðlun þau tengjast svo framarlega sem það er skipulagslega forsvaranlegt. Það er gert ráð fyrir að ákvörðun um aðild sveitarfélaga að vinnumiðlun sé formlega tekin. Ef upp kemur ágreiningur eru óbreytt ákvæði um hvernig úr verði leyst, þó er gert ráð fyrir að félagsmálaráðuneytið hafi samráð við Samband íslenskra sveitarfélaga um tillögur um svæðaskiptingu og umdæmaskiptingu.

Um 8. gr.

Í a-lið 8. gr. er hlutverk atvinnuleysisskráningarstaða skilgreint en slík skilgreining er ekki í núgildandi lögum. Hlutverk þeirra er nokkruð minna en hlutverk vinnumiðlana í dag þar sem ekki er gert ráð fyrir að vinnumiðlun fari þar fram heldur fyrst og fremst skráning og upplýsingamiðlun. Þannig er gert ráð fyrir að einstaklingar geti útfyllt öll umsóknareyðublöð í sínu sveitarfélagi og mætt þar reglulega til stimplunar. Þessi gögn yrðu síðan send til vinnumiðlunar og úthlutunarnefnda. Öll tölvuskráning og úrvinnsla flyst þannig til vinnumiðlana. Hlutverk vinnumiðlunar er jafnframt skilgreint í b-lið greinarinnar og er hér um að ræða hlutverk umdæmisvinnumiðlunar. Hins vegar er ekki útilokað að vinnumiðlun þjóni einungis einu sveitarfélagi. Hlutverk vinnumiðlunar er að sumu leyti aukið frá núgildandi lögum en að öðru leyti minnkað einkum að því er varðar sérhæfða aðstoð við fatlaða. Þetta hlutverk og önnur sem lítið er sinnt í dag færist til svæðisvinnumiðlunar en hlutverk hennar er nánar skilgreint í c-lið greinarinnar.

Um 9. gr.

Breytingar á 9. gr. núgildandi laga fela í sér að sérstök stjórnarnefnd vinnumiðlunar sé einungis skipuð fyrir svæðisvinnumiðlun og hafi víðtæku eftirlitshlutverki að gegna. Ekki er gert ráð fyrir sérstakri stjórn umdæmisvinnumiðlunar eða atvinnuleysisskráningarstaðar og er sveitarfélögum það í sjálfsvald sett hvort þær skipi sérstaka stjórn eða feli öðrum starfandi nefndum að gegna slíku hlutverki.

Um 10. gr.

Þessi grein felur í sér að 17. gr. núgildandi laga verði 10. gr. Þær breytingar eru gerðar að starfstilboðum sem ráðningarstofur á vegum félagasamtaka og einkaaðila hafa ekki ráðið í sé komið á framfæri við vinnumiðlanir með þeim skilyrðum sem atvinnurekendur setja. Þá er gert ráð fyrir að þessir aðilar veiti upplýsingar til vinnumálaskrifstofu félagsmálaráðuneytisins. Ákvæði um kostnað vegna ráðningarþjónustu einkaaðila og félagasamtaka eru óbreytt.

Um 11. gr.

Um er að ræða breytingar á 10. gr. núgildandi laga sem fela í sér nánari skilgreiningu á þeim trúnaðarupplýsingum sem vinnumiðlun fær í gegnum sína starfsemi og hvernig þær skuli notaðar. Tölvuskráning atvinnuleysis gerir ráð fyrir viðameiri upplýsingum en hingað til hefur verið hægt að halda utan um og eru þær bæði nauðsynlegar vegna vinnumiðlunar og tölfræðilegrar greiningar. Eðlilegt er að um þessar upplýsingar séu settar leiðbeinandi reglur um hvernig með skuli farið.

Um 12. gr.

Um er að ræða breytingar á 11. gr. núgildandi laga sem fela í sér nánari leiðbeiningar um þjónustu við atvinnuleitendur og atvinnurekendur og um upplýsingasamskipti vinnumiðlana. Helstu breytingar eru sérstök ákvæði um upplýsingaþjónustu vinnumiðlana og sérhæfða ráðgjafarþjónustu svæðisvinnumiðlana við þá sem hafa verið atvinnulausir lengur en sex mánuði, ungt fólk sem hefur verið atvinnulaust lengur en sex vikur og við fatlaða. Þá er gert ráð fyrir að vinnumiðlanir hafi yfir að ráða tímabundnum úrræðum fyrir atvinnulausa til að viðhalda starfsgetu þeirra og hæfni. Ákvæði núgildandi laga eru ekki nægjanlega afgerandi um þjónustuhlutverk vinnumiðlana og tilhneiging hefur verið til að sníða þjónustuna eingöngu eftir bótaafgreiðslu.

Um 13. gr.

Um er að ræða nýja grein sem felur í sér ákvæði um sérstakar ráðstafanir félagsmálaráðherra þegar atvinnuástand telst óviðunandi að mati ráðgjafarnefndar vinnumálaskrifstofunnar. Samkvæmt núgildandi lögum eru nánast engin úrræði fyrir ráðuneyti vinnumála til aðgerða önnur en skýrslugerð þegar breytingar verða á atvinnuástandi á einstökum atvinnusvæðum eða hjá einstökum atvinnuhópum. Við flutning Atvinnuleysistryggingasjóðs til ráðuneytisins er enn brýnna að félagsmálaráðuneytið ráði yfir víðtækum möguleikum til aðgerða gegn atvinnuleysi.

Um 14. gr.

Greinin þarfnast ekki skýringa.

Um 15. gr.

Með breytingum á 13. gr. núgildandi laga eru ákvæði um véltæka gagnavinnslu vinnumiðlana gerð markvissari og samráðsaðilar tilgreindir nánar en áður. Gerður er greinarmunur á miðlægu gagnavinnslukerfi og gagnavinnslukerfi vinnumiðlana.

Um 16. gr.

Skilyrði 14. gr. núgildandi laga er óþarft í ljósi breytinga á 13. gr. og að slíkt tölvukerfi er víðast hvar í notkun nú og unnið er að því að taka í notkun eitt samtengt kerfi fyrir alla landsmenn.

Um 17. gr.

Lagt er til að bæta nýrri málsgrein við 15. gr. núgildandi laga sem annars vegar skyldar atvinnuleitanda til að afskrá sig þegar hann fær vinnu en slíkt ákvæði er nú í 15. gr reglugerðar nr. 129/1986 um vinnumiðlun. En ákvæði þetta virðist atvinnuleitendum lítt kunnugt og mikil vanhöld á að slíkt sé tilkynnt. Hins vegar er lagt til að ítreka rétt einstaklinga sem fá vinnu til að vera áfram á skrá vinnumiðlunar. Þetta er gert vegna þess að algengt er að atvinnulausir með bótarétt verði að taka vinnu sem þeir óska ekki eftir, hafa ekki reynslu af eða eru ekki menntaðir til. Í mörgum tilvikum eru þeir fúsir að taka slík störf tímabundið. Það er til bóta að finna hverjum starf við hæfi eftir því sem kostur er. Þannig er mögulegt fyrir vinnumiðlunarfólk að flytja fólk á milli starfa þegar tækifæri gefst.

Um 18. gr.

Lagt er til að bæta nýrri málsgrein við 16. gr. núgildandi laga sem kveður nánar á um rétt og skyldur atvinnurekanda viðvíkjandi upplýsingasamkiptum við vinnumiðlun. Nokkuð virðist vanta á að vinnumiðlun hafi meðalgöngu um ráðningar en algengast er að vinnumiðlun komi strax á beinu sambandi milli atvinnurekanda og atvinnuleitanda, sbr. ákvæði 12. gr. reglugerðar nr. 129/1986 um vinnumiðlun. Þá er lagt til að atvinnurekendum sé skylt að tilkynna um ráðningar fólks sem vinnumiðlun vísar á en ekkert slíkt ákvæði er nú í lögum eða reglugerð um vinnumiðlun. Ákvæði þetta mun auðvelda störf vinnumiðlunarfólks.

Um 19. gr.

Breytingar á 18. gr. núgildandi laga miða að því að gera ákvæði um kostnaðarskiptingu samkvæmt þessum lögum skýrari og markvissari. Þannig verði allur stofnkostnaður við hugbúnaðargerð sem er nauðsynlegur fyrir sameiginlegt gagnavinnslukerfi greiddur af ríkissjóði en vélbúnaður, tengibúnaður, og sérstakur hugbúnaður fyrir einstakar vinnumiðlanir greiddur af viðkomandi sveitarfélögum. Ríkissjóður greiðir rekstrarkostnað vegna mánaðarlegra sendinga í sameiginlegan gagnagrunn til greiningar á atvinnuleysi eða samkvæmt sérstökum óskum vinnumálaskrifstofunnar en aðrir notendur greiða í samræmi við notkun sína á sameiginlegum gagnagrunni. Þannig greiða sveitarfélög sendingar viðvíkjandi vinnumiðlun einstaklinga í gegnum sameiginlegan gagnagrunn. Ekki er ástæða lengur til að skipta sameiginlegum kostnaði við hugbúnaðargerð milli ríkissjóðs og Atvinnuleysistryggingasjóðs en sjóðurinn mun greiða í samræmi við sína notkun á sameiginlegum gagnagrunni og sendingar úthlutunarnefnda um bótagreiðslur í sameiginlegan gagnagrunn.

Tekið er tillit til að breyting hefur orðið á kostnaðarskiptingu vegna vinnumiðlunar fatlaðra sem nú er á vegum sveitarfélaga.

Til að ná rekstrarhagkvæmni við notkun eyðublaða er lagt til að sveitarfélögin greiði eyðublöð í samræmi við notkun sinna vinnumiðlana en ríkissjóður greiði kostnað við hönnun eyðublaða.

Um 20. gr.

Greinin þarfnast ekki skýringa.

Um 21. gr.

Greinin þarfnast ekki skýringa.

Um 22. gr.

Greinin þarfnast ekki skýringa.