Vátryggingastarfsemi Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 396

Frumvarp til laga um vátryggingastarfsemi.

(Lagt fyrir Alþingi á 145. löggjafarþingi 2015–2016.)

I. KAFLI

Markmið og gildissvið.

1. gr.

Markmið.

Markmið laga þessara er að vernda hagsmuni vátryggingartaka og vátryggðra ásamt því að tryggja stöðugleika á fjármálamarkaði.

2. gr.

Gildissvið.

Lög þessi gilda um starfsemi innlendra vátryggingafélaga og starfsemi erlendra vátryggingafélaga hér á landi. Einungis vátryggingafélög með tilskilin starfsleyfi hafa heimild til þess að stunda vátryggingastarfsemi hér á landi. Með vátryggingastarfsemi í lögum þessum er átt við frumtryggingastarfsemi á sviði skaðatrygginga og líftrygginga og hvers konar endurtryggingastarfsemi.

Lög þessi gilda um félagasamstæður þegar móðurfélagið er vátryggingafélag. Fjármálaeftirlitið getur ákveðið að ákvæði laga þessara um félagasamstæður skuli eiga við um tengsl félags sem er ekki vátryggingafélag og vátryggingafélaga þegar litið væri á hið fyrrnefnda sem móðurfélag samkvæmt lögum þessum ef það ræki vátryggingastarfsemi.

Fjármálaeftirlitið getur ákveðið að lög þessi taki til félaga sem teljast ekki félagasamstæður þegar veruleg innbyrðis tengsl eru á milli þeirra. Félögin skulu þá tilnefna eitt þeirra sem móðurfélag.

Við mat á því hvort um yfirráð í félagi sé að ræða skal leggja saman réttindi móðurfélags og dótturfélags eða dótturfélaga.

3. gr.

Takmarkanir á gildissviði.

Lög þessi gilda ekki um eftirlaunasjóði, lífeyrissjóði og sjúkrasjóði einstakra atvinnustétta, starfshópa og fyrirtækja né um Tryggingastofnun ríkisins, Sjúkratryggingar Íslands, Atvinnuleysistryggingasjóð og hliðstæðar stofnanir sem reknar eru samkvæmt sérlögum.

Lög þessi gilda ekki um endurtryggingastarfsemi sem er í höndum ríkis, eða tryggð til fulls af ríkinu, þegar starfsemin, af ástæðum sem varða mikilvæga hagsmuni almennings, veitir endurtryggingarvernd sem að öðrum kosti væri ófáanleg eða illfáanleg.

Ákvæði XV., XVI., XVII., XX. og XXI. kafla auk 2., 5. og 6. tölul. 1. mgr. 24. gr., 27. gr., 3.–8. mgr. 29. gr., 31. gr., 32. gr., 39. gr., 40. gr., lokamálsliðar 3. mgr. 42. gr., 43.–47. gr., 1. og 2. mgr. 48. gr., 49. gr., 52. gr., 54.–57. gr., d-liðar 2. mgr. 71. gr., 73. gr., 76.–82. gr., 86. gr., 87. gr. og 115.–120. gr. laga þessara eiga hvorki við um Viðlagatryggingu Íslands né vátryggingafélög sem eftirfarandi skilyrði eiga við um:

1. Árleg bókfærð iðgjöld eru undir jafnvirði 5 milljóna evra í íslenskum krónum.

2. Fjárhæð vátryggingaskuldar er undir jafnvirði 25 milljóna evra í íslenskum krónum.

3. Vátryggingaskuld samstæðunnar er undir jafnvirði 25 milljóna evra í íslenskum krónum ef félagið er hluti af samstæðu.

4. Eru hvorki með starfsemi í ábyrgðartryggingum né greiðslu- og efndavátryggingum, nema slík áhætta flokkist sem hliðaráhætta í samræmi við 3. mgr. 20. gr.

5. Bókfærð iðgjöld í endurtryggingum nema ekki meira en 10% af bókfærðum iðgjöldum félagsins í heild og ekki hærri fjárhæð en jafnvirði 0,5 milljóna evra í íslenskum krónum. Þá má vátryggingaskuld vegna þeirrar starfsemi ekki nema meira en 10% af vátryggingaskuld félagsins í heild og ekki hærri fjárhæð en jafnvirði 2,5 milljóna evra í íslenskum krónum.

Vátryggingafélög sem hættu fyrir 10. desember 2007 að taka að sér nýja vátryggingaráhættu og unnu eingöngu að afgreiðslu eldri endurtryggingarsamninga eru undanskilin sömu ákvæðum og vísað er til í 3. mgr.

Fjármálaeftirlitið getur sett reglur um kröfur til vátryggingafélags, sem fellur undir undanþáguákvæði 3. mgr., sem hafa það markmið að vernda vátryggingartaka og vátryggða.

Ef vátryggingafélag fer umfram fjárhæðarmörk 3. mgr. þrjú ár í röð telst félagið ekki lengur undanþegið ákvæðum málsgreinarinnar.

Ef vátryggingafélag hefur ekki fallið undir 3. mgr. en skilyrði málsgreinarinnar hafa átt við um félagið þrjú ár í röð og ekki er búist við að það fari umfram eitthvert þessara fjárhæðarmarka á næstu fimm árum telst það falla undir undanþáguákvæði 3. mgr.

Lög þessi gilda að öllu leyti um vátryggingafélag sem sækir um starfsleyfi nema sýnt sé fram á að skilyrði 3. mgr. eigi við fyrstu fimm starfsár félagsins samkvæmt rekstraráætlun. Berist ósk um slíkt frá vátryggingafélagi getur Fjármálaeftirlitið ákveðið að lögin gildi um starfsemi þess þótt skilyrði 3. mgr. eigi við um félagið.

II. KAFLI

Mörk við aðra starfsemi.

4. gr.

Mörk við aðra starfsemi.

Vátryggingafélag má ekki reka aðra starfsemi en vátryggingastarfsemi nema annað leiði af ákvæðum 5. gr.

Vátryggingafélag telst reka aðra starfsemi en vátryggingastarfsemi ef félagið hefur yfirráð, eitt sér eða ásamt öðru vátryggingafélagi, í félagi sem rekur aðra starfsemi en vátryggingastarfsemi. Þegar um félagasamstæðu er að ræða eða vátryggingafélag í beinum eða óbeinum rekstrarlegum tengslum við önnur félög og móðurfélagið er ekki vátryggingafélag skal í þessu sambandi litið á vátryggingafélögin sem eitt félag.

Þrátt fyrir ákvæði 1. og 2. mgr. er vátryggingafélagi heimilt að reka viðskiptabanka eða aðra fjármálastarfsemi í sérstöku félagi, enda sé starfsemin háð starfsleyfi og eftirliti opinberra aðila.

Vátryggingafélag má ekki taka á sig ábyrgðir sem ekki eru vátryggingar. Því er óheimilt að taka á sig skuldbindingar sem ekki eru í tengslum við eðlilegan rekstur vátryggingafélags.

5. gr.

Leyfileg hliðarstarfsemi.

Vátryggingafélagi er heimilt að reka eftirfarandi hliðarstarfsemi:

1. Umboð fyrir vátryggingafélög sem leyfi hafa til að starfa hér á landi og fyrir önnur félög sem lúta eftirliti Fjármálaeftirlitsins eða annarra opinberra aðila.

2. Að byggja, eiga og reka fasteignir sem lið í fjárfestingu til ávöxtunar á fjármunum félagsins til lengri tíma samkvæmt reglum sem stjórn setur.

3. Að kaupa og selja skuldabréf og aðra fjármálagerninga og lánveitingar samkvæmt reglum sem stjórn setur. Ákvæði þetta tekur ekki til fjármálagerninga sem skráðir eru á skipulegum verðbréfamarkaði sem fjárfest er í til ávöxtunar á fjármunum félagsins.

4. Tjónsuppgjör og tjónavarnastarfsemi.

5. Rekstur og umsjón með sjóðum er tengjast eða eru hliðstæðir vátryggingastarfsemi.

6. Aðra umsýslu í beinu framhaldi af og í eðlilegum tengslum við vátryggingastarfsemi.

Fjármálaeftirlitið getur ákveðið að starfsemi skv. 5. tölul. 1. mgr. skuli rekin af sjálfstæðu félagi. Starfsemi skv. 6. tölul. 1. mgr. er háð leyfi Fjármálaeftirlitsins.

III. KAFLI

Skilgreining hugtaka.

6. gr.

Skilgreiningar.

Í lögum þessum merkir:

1.

Aðildarríki: Ríki sem er aðili að samningnum um Evrópska efnahagssvæðið (EES), aðili að stofnsamningi Fríverslunarsamtaka Evrópu (EFTA) eða Færeyjar.

2.

Aðildarríki þar sem frumvátryggingaráhætta er:

a. Í eignatryggingum: Ríkið þar sem hin vátryggða eign er þegar mannvirki eru vátryggð eða mannvirki ásamt lausafé er vátryggt í sama vátryggingarsamningi.

b. Í ökutækjatryggingum: Ríkið þar sem ökutæki er skráð.

c. Í ferðatryggingum: Ríkið þar sem vátrygging er keypt enda sé gildistími hennar ekki lengri en fjórir mánuðir.

d. Í öðrum vátryggingum: Ríkið þar sem vátryggingartaki hefur aðsetur að jafnaði eða, þegar um lögaðila er að ræða, það aðildarríki þar sem aðsetrið er sem helst tengist vátryggingarsamningnum sem gerður er.

3.

Aðildarríki þar sem þjónusta er veitt: Aðildarríki þar sem vátryggingafélag eða útibú í öðru aðildarríki vátryggir áhættu sem þar er, sbr. 2. tölul., án þess að hafa þar starfsstöð.

4.

Ábyrgðarsjóður vegna ökutækjatrygginga: Stofnun sem greiðir bætur, a.m.k. upp að mörkum vátryggingarfjárhæða, vegna líkamstjóns eða tjóns á eignum sem óþekkt eða óvátryggð ökutæki valda.

5.

Áhættumál (e. risk measure): Stærðfræðilegt hugtak, fall sem úthlutar fjárhæð á tiltekna líkindadreifingu og er vaxandi sem fall af áhættunni sem liggur til grundvallar líkindadreifingunni.

6.

Áhættuvarnir (e. risk-mitigation techniques): Aðferðir sem gera vátryggingafélagi kleift að flytja hluta áhættu sinnar eða alla áhættu til annars aðila.

7.

Áhættuvirði (e. Value-at-Risk (VaR)): Tölfræðileg aðferð til að mæla tapsáhættu. Áhættuvirði miðað við 99,5% öryggisstig til eins árs þýðir lágmarkstap sem 99,5% líkur eru á að verði ekki á næsta ári, þ.e. einungis 0,5% líkur eru á að slíkt tap verði.

8.

Bundið endurtryggingafélag (e. captive reinsurance undertaking): Endurtryggingafélag sem er í eigu fyrirtækis, þó ekki vátryggingafélags eða samstæðu vátryggingafélaga, eða í eigu fyrirtækis, annars en fjármálafyrirtækis, sem hefur að markmiði að endurtryggja einungis áhættu fyrirtækis eða fyrirtækja sem það tilheyrir eða áhættu fyrirtækis eða fyrirtækja samstæðunnar sem bundna endurtryggingafélagið á aðild að.

9.

Bundið frumtryggingafélag (e. captive insurance undertaking): Frumtryggingafélag sem er í eigu fyrirtækis, þó ekki vátryggingafélags eða samstæðu vátryggingafélaga, eða í eigu fyrirtækis, annars en fjármálafyrirtækis, sem hefur að markmiði að frumtryggja einungis áhættu fyrirtækis eða fyrirtækja sem það tilheyrir eða áhættu fyrirtækis eða fyrirtækja samstæðunnar sem bundna frumtryggingafélagið á aðild að.

10.

Dótturfélag: Félag sem móðurfélag hefur yfirráð yfir; félag undir yfirráðum dótturfélags telst einnig vera dótturfélag móðurfélagsins.

11.

Eftirlitsstjórnvald: Aðili sem samkvæmt lögum hlutaðeigandi ríkis fer með eftirlit með vátryggingafélögum og vátryggingastarfsemi, hér á landi Fjármálaeftirlitið.

12.

Endurtryggingafélag: Vátryggingafélag sem fengið hefur starfsleyfi til endurtryggingastarfsemi skv. 22. gr.

13.

Endurtryggingafélag frá ríki utan aðildarríkja: Endurtryggingafélag með höfuðstöðvar í öðru ríki en aðildarríki og sem væri starfsleyfisskylt skv. 22. gr. ef höfuðstöðvar þess væru í aðildarríki.

14.

Endurtryggingastarfsemi: Starfsemi sem felst í því að taka á sig áhættu sem vátryggingafélag eða annað endurtryggingafélag hefur látið frá sér. Ef um er að ræða samtök vátryggjenda undir nafninu Lloyd's merkir endurtryggingastarfsemi einnig starfsemi sem felst í því að taka á sig áhættu sem félagi í Lloyd's eða vátryggingafélag eða endurtryggingafélag sem hvorugt er aðili að Lloyd's hafa látið frá sér.

15.

Félag með sérstakan tilgang: Félag um starfsemi, hvert svo sem félagaformið er, annað en starfandi vátryggingafélag, sem yfirtekur áhættu frá vátryggingafélögum og tryggir sig alfarið gegn slíkri áhættu með hagnaði af útgáfu skuldabréfa eða með einhverju öðru fjármögnunarfyrirkomulagi þar sem endurgreiðsluréttur þeirra sem keypt hafa skuldabréfin eða tekið þátt í fjármögnun víkur fyrir endurtryggingaskuldbindingum félagsins.

16.

Fjölþættingaráhrif: Áhrif til að minnka áhættu vátryggingafélaga og samstæðna vegna fjölþættingar í starfsemi. Áhrifin stafa af því að óhagstæð útkoma eins áhættuþáttar mildast af hagstæðari útkomu annars áhættuþáttar þar sem ekki er full fylgni á milli viðkomandi áhættuþátta.

17.

Frumtryggingafélag: Félag sem hefur með höndum þá starfsemi að vátryggja áhættu einstaklinga og lögaðila, aðra en endurtryggingaráhættu, og hefur hlotið til þess starfsleyfi skv. VI. kafla.

18.

Frumtryggingafélag frá ríki utan aðildarríkja: Frumtryggingafélag með höfuðstöðvar í öðru ríki en aðildarríki sem væri starfsleyfisskylt skv. VI. kafla ef höfuðstöðvar þess væru í aðildarríki.

19.

Frumtryggingastarfsemi: Sú starfsemi að vátryggja vátryggingaráhættu annarra en vátryggingafélaga.

20.

Gistiríki: Aðildarríki þar sem vátryggingafélag með höfuðstöðvar í öðru aðildarríki hefur útibú eða veitir þjónustu án starfsstöðvar.

21.

Heimaríki: Aðildarríki þar sem höfuðstöðvar vátryggingafélags eða annars eftirlitsskylds aðila eru og starfsleyfi er gefið út.

22.

Hlutdeild: Eignarhald á minnst 20% atkvæðisréttar eða eigin fjár félags beint eða með yfirráðarétti.

23.

Kröfuáhætta (útlánaáhætta, e. credit risk): Hætta á tapi eða óhagstæðum breytingum á fjárhagslegri stöðu sem stafa af sveiflum í lánshæfi útgefanda verðbréfa, mótaðila og annarra sem vátryggingafélög eiga kröfu á. Undir kröfuáhættu fellur mótaðilaáhætta, vikáhætta og samþjöppun markaðsáhættu.

24.

Landsskrifstofa alþjóðlegra bifreiðatrygginga: Samtök vátryggingaraðila sem stofnuð eru samkvæmt tilmælum Evrópuráðsins nr. 5 frá 25. janúar 1949 og taka til vátryggingafélaga sem hafa fengið starfsleyfi í viðkomandi ríki til að hafa með höndum vátryggingargreinina „ábyrgðartryggingar ökutækja“.

25.

Lausafjáráhætta (e. liquidity risk): Hætta á að vátryggingafélag hafi ekki yfir nægu lausu fé að ráða eða geti ekki selt eignir í tæka tíð til að mæta skuldbindingum þegar við á.

26.

Markaðsáhætta (e. market risk): Hætta á tapi eða óhagstæðum breytingum á fjárhagslegri stöðu sem stafa beint eða óbeint af sveiflum á virði eða flökti markaðsvirðis eigna, skuldbindinga og fjármálagerninga.

27.

Miðlægur mótaðili (e. qualifying central counterparty): Lögaðili sem gengur á milli aðila að samningum sem eru með viðskipti á einum eða fleiri fjármálamörkuðum og verður þar með kaupandi gagnvart seljanda og seljandi gagnvart kaupanda. Viðurkenndur miðlægur mótaðili er aðili sem fengið hefur starfsleyfi eftirlitsstjórnvalds.

28.

Móðurfélag: Félag sem hefur yfirráð yfir öðru félagi.

29.

Náin tengsl: Þegar tveir eða fleiri aðilar, einstaklingar eða lögaðilar, tengjast í gegnum yfirráð eða hlutdeild, eða aðstæður þar sem tveir eða fleiri aðilar, einstaklingar eða lögaðilar, eru varanlega tengdir einum og sama aðilanum yfirráðatengslum.

30.

Rekstraráhætta (e. operational risk): Hætta á tapi vegna ófullnægjandi eða gallaðra innri kerfa eða ferla, háttsemi starfsmanna eða ytri þátta.

31.

Samþjöppunaráhætta (e. concentration risk): Allar áhættuskuldbindingar sem eru nógu stórar til að tap af þeim ógni gjaldþoli eða fjárhagslegri stöðu vátryggingafélags.

32.

Skipulegur verðbréfamarkaður: Markaður með fjármálagerninga samkvæmt skilgreiningu laga um kauphallir. Markaður í ríki utan EES þarf að uppfylla eftirfarandi skilyrði:

a. vera viðurkenndur hér á landi og uppfylla skilyrði laga um kauphallir,

b. fjármálagerningar sem notaðir eru í viðskiptum á markaðnum séu af sambærilegum gæðum og fjármálagerningar á skipulegum verðbréfamarkaði hér á landi.

33.

Starfsstöð vátryggingafélags: Höfuðstöðvar eða útibú vátryggingafélags.

34.

Starfssvið (e. function): Framkvæmd tiltekins verkefnis innan stjórnkerfis vátryggingafélags. Í stjórnkerfi vátryggingafélags eru starfssvið áhættustýringar, regluvörslu, innri endurskoðunar og tryggingastærðfræðings og teljast þau lykilstarfssvið.

35.

Stóráhætta (e. large risk): Greinaflokkar vátrygginga sem tengjast atvinnurekstri og stærri fyrirtækjum sérstaklega. Greinaflokkar skv. 1. mgr. 20. gr.,. 4., 5., 6., 7., 11., 12., 14. og 15. tölul., teljast stóráhætta; einnig teljast skaðatryggingar stórfyrirtækja í greinaflokkum skv. 3., 8., 9., 10., 13. og 16. tölul. til stóráhættu.

36.

Takmörkuð endurtrygging (e. finite reinsurance): Endurtrygging þar sem beint mögulegt hámarkstap, mælt sem yfirfærð fjárhagsleg hámarksáhætta og er leitt af yfirfærslu verulegrar vátryggingaráhættu sem tengist bæði vátryggingaratburði og tímasetningu yfirfærslu vátryggingaráhættunnar, er hærra en iðgjaldið á gildistíma samningsins sem svarar til takmarkaðrar en þó verulegrar fjárhæðar, ásamt a.m.k. öðru hvoru eftirfarandi atriða:

a. skýru og efnislegu mati á tímavirði fjárhæða (e. time value of money),

b. samningsbundnum ákvæðum um að ná, til lengri tíma litið, árangri aðila við að ná þeirri yfirfærslu á áhættu sem að er stefnt.

37.

Utanaðkomandi lánshæfismatsstofnun (ESBAI): Fyrirtæki sem hefur fengið starfsleyfi á Evrópska efnahagssvæðinu til að framkvæma lánshæfismat eða seðlabanki sem metur lánshæfi og er undanþeginn slíku starfsleyfi.

38.

Útibú: Útibú eða umboð vátryggingafélags sem er staðsett í öðru aðildarríki en heimaríki.

39.

Útvistun (e. outsourcing): Fyrirkomulag sem komið er á milli vátryggingafélags annars vegar og þjónustuaðila hins vegar þar sem þjónustuaðilinn framkvæmir verkefni, veitir þjónustu eða stundar tiltekna starfsemi sem vátryggingafélagið sjálft mundi annars sjá um. Þjónustuaðilinn vinnur verkið sjálfur eða með endurútvistun. Þrátt fyrir útvistun ber vátryggingafélagið ábyrgð á því að farið sé að lögum þessum.

40.

Vátryggingaráhætta (e. underwriting risk): Hætta á tapi eða óhagstæðum breytingum á virði vátryggingaskuldbindinga vegna ófullnægjandi verðlagningar eða vátryggingaskuldar.

41.

Vátryggingafélag: Frumtryggingafélag eða endurtryggingafélag.

42.

Vátryggingaskuld: Skuldbinding vátryggingafélags vegna gerðra vátryggingarsamninga.

43.

Viðskipti innan samstæðu: Hvers konar millifærslur, þar sem vátryggingafélög innan samstæðu eru, beint eða óbeint, um efndir háð öðrum fyrirtækjum innan samstæðunnar eða einstaklingum eða lögaðilum sem mynda náin tengsl við fyrirtæki innan samstæðunnar, hvort sem þær eru samkvæmt samningi eða ekki og hvort sem þær eru gegn greiðslu eða ekki.

44.

Virkur eignarhlutur: Bein eða óbein eignarhlutdeild í félagi sem nemur 10% eða meira af hlutafé eða atkvæðisrétti eða önnur hlutdeild sem gerir kleift að hafa veruleg áhrif á stjórnun viðkomandi félags.

45.

Yfirráð: Það teljast yfirráð þegar eitt eða fleiri eftirtalinna tilvika eiga við:

a. að félag (móðurfélag) ráði yfir meiri hluta atkvæða í öðru félagi, eða

b. eigi eignarhluti í öðru félagi og hafi rétt til að tilnefna eða víkja frá meiri hluta stjórnarmanna eða stjórnenda, eða

c. eigi eignarhluti í öðru félagi og hafi rétt til að hafa afgerandi áhrif á starfsemi þess á grundvelli samþykkta félagsins eða samninga við það, eða

d. eigi eignarhluti í öðru félagi og ráði meiri hluta í félaginu á grundvelli samnings við aðra hluthafa eða aðra eignaraðila, eða

e. eigi eignarhluti í öðru félagi og hafi ráðandi stöðu í því, eða

f. hliðstæð tengsl einstaklinga eða lögaðila við félag sem Fjármálaeftirlitið metur að leiði til raunverulegra áhrifa á starfsemi þess.

Fjárhæðir í evrum sem tilgreindar eru í þessum lögum umreiknast í starfrækslugjaldmiðil vátryggingafélags miðað við sölugengi evru gagnvart umræddum gjaldmiðli í lok dags 31. október næstliðins árs.

IV. KAFLI

Starfshættir.

7. gr.

Rekstrarform.

Eftirtalin félög mega reka vátryggingastarfsemi hér á landi:

1. Hlutafélög sem hlotið hafa starfsleyfi hér á landi skv. VI. kafla.

2. Vátryggingafélög sem hlotið hafa starfsleyfi í öðru aðildarríki, sbr. 124. og 126. gr.

3. Evrópufélög samkvæmt lögum um Evrópufélög sem hlotið hafa starfsleyfi í aðildarríki, sbr. 124. og 126. gr.

4. Vátryggingafélög með höfuðstöðvar í öðru ríki en aðildarríki sem fá leyfi til að reka útibú hér á landi, sbr. 131. gr.

Um vátryggingafélög skv. 1. tölul. 1. mgr. gilda ákvæði laga um hlutafélög og um Evrópufélög skv. 3. tölul. 1. mgr. gilda ákvæði laga um Evrópufélög nema annað leiði af ákvæðum laga þessara.

Bundið frum- eða endurtryggingafélag skal vera hlutafélag.

Félög sem stofnuð eru með sérlögum til að reka vátryggingastarfsemi mega reka þessa starfsemi í lögmæltu félagsformi enda búi þau við sömu rekstrarskilyrði og önnur félög og uppfylli ákvæði II. kafla.

8. gr.

Takmörkun á milligöngu vegna frumtryggingastarfsemi.

Enginn má í atvinnuskyni stuðla að því að áhætta sem er hér á landi, sbr. 2. tölul. 1. mgr. 6. gr., sé frumtryggð annars staðar en hjá vátryggingafélagi sem hefur hlotið starfsleyfi Fjármálaeftirlitsins eða starfsleyfi í öðru aðildarríki.

9. gr.

Kröfur um góða viðskiptahætti.

Vátryggingastarfsemi og heimil hliðarstarfsemi skv. 5. gr. laganna skal rekin í samræmi við eðlilega og heilbrigða viðskiptahætti og venjur í vátryggingaviðskiptum og með hag vátryggingartaka og vátryggðra fyrir augum.

Vátryggingafélag skal fylgja viðurkenndum leiðbeiningum um stjórnarhætti fyrirtækja. Í því skyni skal vátryggingafélagið m.a. birta árlega yfirlýsingu um stjórnarhætti fyrirtækisins í sérstökum kafla í ársreikningi eða ársskýrslu og gera grein fyrir stjórnarháttum sínum á vef félagsins og birta þar yfirlýsingu um stjórnarhætti sína.

Vátryggingafélag skal tilgreina á vef nöfn og hlutfallslegt eignarhald allra þeirra sem eiga 5% eða stærri hlut í félaginu.

10. gr.

Eftirlit með viðskiptaháttum vátryggingafélaga.

Fjármálaeftirlitið skal, eftir því sem kostur er, fylgjast með vátryggingaskilmálum sem í boði eru hér á landi og gæta þess að þeir séu í samræmi við lög og heilbrigða og eðlilega viðskiptahætti. Telji Fjármálaeftirlitið að svo sé ekki skal það gera kröfu um að slíkum ákvæðum verði breytt eða þau verði afnumin.

Fjármálaeftirlitið hefur eftirlit með viðskiptaháttum vátryggingafélaga sem fengið hafa starfsleyfi hér á landi, sölustarfsemi þeirra og tjónsuppgjöri. Fjármálaeftirlitið skal gera þær kannanir sem það telur nauðsynlegar vegna þess hjá vátryggingafélögum.

Telji Fjármálaeftirlitið að starfsemi sé ekki í samræmi við ákvæði 9. gr. getur það gefið fyrirmæli um að ráðin verði bót á því sem úrskeiðis hefur farið.

Fjármálaeftirlitið setur reglur um hvað teljast eðlilegir og heilbrigðir viðskiptahættir í vátryggingaviðskiptum samkvæmt lögum þessum. Í reglunum skal m.a. kveðið á um almenn samskipti vátryggingafélaga við viðskiptavini sína, upplýsingagjöf til viðskiptavina og meðhöndlun kvartana.

11. gr.

Kynningarstarfsemi.

Öðru vátryggingafélagi en með starfsleyfi er óheimilt að bera heiti sem bendir til eða gefur í skyn að þar sé rekin vátryggingastarfsemi og láta nokkuð frá sér fara opinberlega, í prentuðu máli eða á annan hátt, sem skilja má á þann veg að félagið reki vátryggingastarfsemi.

Nafn vátryggingafélags skal koma skýrt fram í öllu útsendu efni þess, þar á meðal vátryggingaskilmálum, vátryggingabeiðnum, auglýsingum og öðru markaðsefni.

Öll kynning og markaðssetning vátryggingafélags hér á landi skal vera óheimil öðrum en þeim sem hafa leyfi til að stunda vátryggingastarfsemi hér á landi.

Einungis vátryggingafélögum sem hafa heimild til að starfa hér landi samkvæmt lögum þessum er heimilt að selja lögbundnar vátryggingar.

V. KAFLI

Stofnun vátryggingafélags.

12. gr.

Stofnun vátryggingafélags.

Að öðru leyti en greinir í þessum kafla gilda ákvæði II. kafla laga um hlutafélög um stofnun vátryggingafélags.

13. gr.

Stofnsamningur.

Í stofnsamningi vátryggingafélags skal eftirfarandi koma fram auk þess sem áskilið er í lögum um hlutafélög:

1. Hvort gert skuli samkomulag við stofnendur eða aðra sem hefur í för með sér verulegar fjárskuldbindingar fyrir félagið.

2. Hvort félagið skuli bera kostnað við stofnunina og, ef svo er, hversu hár sá kostnaður megi vera. Kostnaður þessi má ekki fara yfir 5% af skráðu hlutafé þegar frá eru talin opinber útgjöld og kostnaður við matsgerð, sbr. 14. gr. Fjármálaeftirlitið getur veitt undanþágu frá hámarki stofnkostnaðar. Ekki má greiða stofnendum þóknun vegna stofnunarinnar.

Sé stofnað til félagsins með það fyrir augum að yfirtaka vátryggingastarfsemi eða vátryggingastofn annars vátryggingafélags skal þess getið í stofnsamningi og það tekið fram hvort samningsdrög um yfirfærslu vátryggingastofns hafi verið gerð og umfjöllun Fjármálaeftirlitsins liggi fyrir, sbr. 34.–36. gr.

Skjöl, sem hafa að geyma mikilvæg efnisatriði sem ekki koma fram í stofnsamningi, skulu fest við hann og teljast hluti stofnsamningsins.

14. gr.

Greiðsla hlutafjár.

Hlutir skulu greiddir í reiðufé.

Fjármálaeftirlitið getur veitt heimild til að greiðsla fari fram með öðrum hætti, enda liggi fyrir matsgerð sem Fjármálaeftirlitið samþykkir.

Telji Fjármálaeftirlitið ástæðu til að ætla að verðmæti framlaga hafi breyst frá því að matsgerð var framkvæmd og stofnfundur er haldinn getur það krafist yfirlýsingar matsmanna um verðmæti eða nýrrar matsgerðar.

15. gr.

Samþykktir vátryggingafélags.

Auk þeirra ákvæða sem lög um hlutafélög gera ráð fyrir um samþykktir hlutafélags skulu eftirtalin atriði koma fram í samþykktum vátryggingafélags:

1. Ráðstöfun tekjuafgangs og hvernig mæta skal halla.

2. Úthlutun arðs.

16. gr.

Breytingar á samþykktum.

Breytingar á samþykktum vátryggingafélags ber að senda Fjármálaeftirlitinu innan viku frá samþykkt þeirra. Hafi Fjármálaeftirlitið athugasemdir skulu þær gerðar innan tveggja mánaða.

VI. KAFLI

Starfsleyfi.

17. gr.

Starfsleyfisveitandi.

Fjármálaeftirlitið veitir starfsleyfi samkvæmt lögum þessum. Vátryggingafélagi er heimilt að hefja starfsemi þegar það hefur fengið starfsleyfi Fjármálaeftirlitsins.

Fjármálaeftirlitið skal hafa samráð við eftirlitsstjórnvöld í viðkomandi aðildarríki við mat á umsókn um starfsleyfi vátryggingafélags sem er:

a. dótturfélag fjármálafyrirtækis eða vátryggingafélags með starfsleyfi í öðru aðildarríki,

b. dótturfélag móðurfélags fjármálafyrirtækis eða vátryggingafélags með starfsleyfi í öðru aðildarríki,

c. undir yfirráðum aðila, einstaklings eða lögaðila, sem hefur ráðandi stöðu í fjármálafyrirtæki eða vátryggingafélagi í öðru aðildarríki.

Samráð skv. 2. mgr. skal sérstaklega haft um hæfi hluthafa og stjórnenda, sbr. 3. mgr. 40. gr., 6. mgr. 41. gr. og 61. gr. Jafnframt skal hafa samráð um eftirlit með því að starfsskilyrði séu uppfyllt.

18. gr.

Skilyrði fyrir starfsleyfi.

Umsókn um starfsleyfi skal vera skrifleg. Vátryggingafélag skal uppfylla eftirfarandi skilyrði til að fá útgefið starfsleyfi:

1. Tilgangur þess skal takmarkaður við vátryggingastarfsemi.

2. Áætlun um starfsemi þess skv. 24. gr. skal liggja fyrir.

3. Viðurkenndir gjaldþolsliðir til að mæta neðstu mörkum lágmarksfjármagns skv. 112. gr. skulu vera til staðar.

4. Gögn skulu staðfesta að það sé með hæfa gjaldþolsliði til að hafa stöðuga gjaldþolskröfu skv. 96. gr. og stöðugt lágmarksfjármagn skv. 111. gr. svo og gögn um að það sé með stjórnkerfi sem stenst kröfur skv. VIII. kafla.

5. Upplýsingar skulu liggja fyrir um nöfn og heimilisföng allra tjónauppgjörsfulltrúa ef sótt er um leyfi til starfsemi í ábyrgðartryggingum ökutækja skv. 10. tölul. 1. mgr. 20. gr. í öðrum aðildarríkjum.

Eftirfarandi gögn og upplýsingar skulu fylgja umsókn:

1. Heiti félagsins.

2. Staðfest endurrit stofnsamnings og fundargerðar stofnfundar úr fundargerðabók.

3. Skrá yfir stofnendur og hlutafé og staðfesting á því að það sé innborgað, hverjir eigi virkan eignarhlut í félaginu og hve mikinn og greinargerð um önnur náin tengsl félagsins.

4. Drög að samþykktum.

5. Greinaflokkar vátrygginga eða vátryggingagreinar sem sótt er um leyfi fyrir, sbr. 20.–22. gr. ef um fyrirhugaða endurtryggingastarfsemi er að ræða.

Ákvæði greinar þessarar eiga við um umsókn um starfsleyfi félags með sérstakan tilgang, umsókn um starfsleyfi í endurtryggingum og umsókn um starfsleyfi í takmörkuðum endurtryggingum, eftir því sem við getur átt.

19. gr.

Starfsleyfi félags með sérstakan tilgang.

Félag með sérstakan tilgang getur starfað hér á landi að fengnu starfsleyfi Fjármálaeftirlitsins enda uppfylli slíkt félag skilyrði í reglugerð sem ráðherra setur. Í reglugerðinni skulu vera ákvæði um:

1. Gildissvið starfsleyfis.

2. Lögboðin skilyrði sem skulu vera í öllum útgefnum samningum.

3. Hæfi þeirra sem reka félag með sérstakan tilgang.

4. Kröfur um hæfi hluthafa eða virkra eigenda.

5. Stjórnunar- og bókhaldsaðferðir, kerfi fyrir innra eftirlit og kröfur um áhættustýringu.

6. Reikningsskil, varfærni og tölulegar upplýsingar.

7. Gjaldþolskröfur.

20. gr.

Starfsleyfi í skaðatryggingum.

Starfsleyfi í skaðatryggingum er bundið við tiltekna greinaflokka vátrygginga eða vátryggingagreinar innan þeirra samkvæmt eftirfarandi skrá:

1. Slysatryggingar (slys, vinnuslys, atvinnusjúkdómar):

a. bætur með föstum fjárhæðum,

b. bætur eftir mati á afleiðingum tjóns,

c. bætur með föstum fjárhæðum/bætur eftir mati á afleiðingum tjóns,

d. slys á farþegum.

2. Sjúkratryggingar (veikindi, heilsutjón):

a. bætur með föstum fjárhæðum,

b. bætur eftir mati á afleiðingum tjóns,

c. bætur með föstum fjárhæðum/bætur eftir mati á afleiðingum tjóns.

3. Húftryggingar ökutækja. Eignatjón, þ.m.t. altjón á:

a. vélknúnum ökutækjum á landi öðrum en járnbrautum,

b. ökutækjum til notkunar á landi öðrum en vélknúnum ökutækjum.

4. Járnbrautatryggingar. Eignatjón, þ.m.t. altjón á járnbrautarvögnum.

5. Húftryggingar loftfara. Eignatjón, þ.m.t. altjón á loftförum.

6. Húftryggingar skipa og báta. Eignatjón, þ.m.t. altjón á:

a. sjóskipum,

b. vatnabátum,

c. fljóta- og síkjabátum.

7. Flutningatryggingar. Eignatjón, þ.m.t. altjón á vörum og farangri í flutningi án tillits til þess hvernig flutt er.

8. Eignatryggingar (bruni og náttúruöfl). Eignatjón, þ.m.t. altjón, annað en skv. 3., 4., 5., og 7. flokki vegna:

a. elds,

b. sprengingar,

c. óveðurs,

d. náttúruafla annarra en óveðurs,

e. kjarnorku,

f. landsigs.

9. Aðrar eignatryggingar. Eignatjón, þ.m.t. altjón, annað en skv. 3., 4., 5., 6. og 7. flokki og ekki talið í 8. flokki, þ.m.t. vegna hagls, frosts og atburða svo sem þjófnaðar o.fl.

10. Ábyrgðartryggingar ökutækja. Ábyrgð vegna notkunar ökutækja, þ.m.t. ábyrgð flutningsaðila.

11. Ábyrgðartryggingar loftfara. Ábyrgð vegna notkunar loftfara, þ.m.t. ábyrgð flutningsaðila.

12. Ábyrgðartryggingar skipa og báta. Ábyrgð vegna notkunar á sjó, vötnum, fljótum og síkjum, þ.m.t. ábyrgð stjórnanda.

13. Almennar ábyrgðartryggingar. Hvers konar ábyrgð önnur en skv. 10., 11. og 12. flokki.

14. Greiðsluvátryggingar:

a. almenn gjaldþrot,

b. útflutningslán,

c. afborgunarskilmálar,

d. veð,

e. landbúnaðarlán.

15. Efndavátryggingar:

a. beinar efndir,

b. óbeinar efndir.

16. Fjárhagslegar vátryggingar (fjárhagslegt tap):

a. atvinnuleysi.

b. tekjutap (almennt).

c. óveður,

d. ábatamissir,

e. viðvarandi útgjöld vegna almenns kostnaðar,

f. ófyrirsjáanleg viðskiptaútgjöld,

g. tap á markaðsverði,

h. tap á leigu eða hliðstæðum tekjum,

i. annað óbeint tap á viðskiptum,

j. fjárhagslegt tap, annað en í viðskiptum,

k. aðrar tegundir fjárhagslegs taps.

17. Réttaraðstoðartryggingar. Réttaraðstoð og kostnaður við málarekstur.

18. Ferðamannaaðstoð. Aðstoð til handa þeim sem lenda í erfiðleikum á ferðalagi fjarri heimili sínu eða föstu aðsetri.

Áhættu sem talin er í tilteknum greinaflokki má ekki telja í öðrum greinaflokki nema í tilvikum skv. 3. mgr.

Veita má starfsleyfi sameiginlega fyrir eftirtalda greinaflokka skaðatrygginga, sbr. 1. mgr.:

1. Slysa- og sjúkratryggingar skv. 1. og 2. tölul.

2. Ökutækja- og farmtryggingar skv. d-lið 1. tölul., 3., 7. og 10. tölul.

3. Sjó- og farmtryggingar skv. d-lið 1. tölul., 4., 6., 7. og 12. tölul.

4. Flug- og farmtryggingar skv. d-lið 1. tölul., 5., 7. og 11. tölul.

5. Eignatryggingar skv. 8. og 9. tölul.

6. Ábyrgðartryggingar skv. 10., 11., 12. og 13. tölul.

7. Greiðslu- og efndavátryggingar skv. 14. og 15. tölul.

8. Frumtryggingar skv. 1.–18. tölul.

Vátryggingafélag sem fær starfsleyfi í greinaflokkum frumtrygginga skv. 1. og 2. mgr. (aðaláhætta) má fela í sér hliðargrein (aukaáhættu) án sérstaks leyfis þegar:

1. Aukaáhættan er í tengslum við aðaláhættu.

2. Aukaáhættan tengist þeim verðmætum sem vátryggð eru sem aðaláhætta.

3. Aukaáhættan er vátryggð samkvæmt vátryggingarsamningi um aðaláhættu.

Ekki er heimilt að telja áhættu í greinaflokkum skv. 14., 15. og 17. tölul. 1. mgr. sem hliðargrein í öðrum greinaflokkum að því undanskildu að telja má áhættu í greinaflokki skv. 17. tölul. sem hliðargrein í greinaflokki skv. 18. tölul. þegar skilyrði 1. tölul. eru uppfyllt og aðaláhættan tengist einvörðungu aðstoð sem veitt er einstaklingum sem lenda í erfiðleikum á ferðalagi að heiman eða fjarri föstu aðsetri. Greinaflokkur skv. 17. tölul. má vera hliðargrein þegar áhættan eða ágreiningurinn tengist notkun skipa og báta.

Kveða skal á um hvernig tryggja skuli hagsmuni vátryggingartaka í ágreiningsmáli við vátryggingafélagið sjálft í reglugerð um réttaraðstoðarvátryggingar.

21. gr.

Starfsleyfi í líf- og heilsutryggingum.

Starfsleyfi í líftryggingum og heilsutryggingum afmarkast við tiltekna greinaflokka frumtrygginga eða vátryggingagreinar innan þeirra samkvæmt eftirfarandi skrá:

1. Áhættu- og söfnunarlíftryggingar án fjárfestingaráhættu:

a. greiðslur í lifanda lífi frá tilteknum aldri,

b. greiðslur við andlát,

c. greiðslur í lifanda lífi frá tilteknum aldri eða við andlát fyrr,

d. líftryggingar með endurgreiðslu iðgjalda,

e. lífeyrisgreiðslur,

f. viðbótargreiðslur við líkamstjón, þar á meðal við starfsorkumissi,

g. viðbótargreiðslur við andlát vegna slyss,

h. viðbótargreiðslur við örorku vegna slyss eða sjúkdóms.

2. Hjóna- og barnalíftryggingar:

a. líftryggingar tengdar stofnun hjúskapar,

b. líftryggingar barna tengdar fæðingu.

3. Áhættu- og söfnunarlíftryggingar með fjárfestingaráhættu:

a. greiðslur í lifanda lífi frá tilteknum aldri,

b. greiðslur við andlát,

c. greiðslur í lifanda lífi frá tilteknum aldri eða við andlát fyrr,

d. líftryggingar með endurgreiðslu iðgjalda,

e. lífeyrisgreiðslur.

4. Varanlegar heilsutryggingar án uppsagnarréttar.

5. Aðrar líftryggingar sem fela í sér áhættu á grundvelli ævilengdar.

22. gr.

Starfsleyfi í endurtryggingum.

Starfsleyfi í endurtryggingum, sbr. ákvæði 18. gr., er veitt vegna starfsemi í endurtryggingum skaðatrygginga, endurtryggingum líf- og heilsutrygginga eða hvers konar endurtryggingum samkvæmt umsókn.

23. gr.

Starfsemi í takmörkuðum endurtryggingum.

Fjármálaeftirlitið setur reglur um starfsemi í takmörkuðum endurtryggingum, sbr. ákvæði 18. gr. Í reglunum skal kveðið á um hvernig vátryggingafélag með slíka starfsemi geti með viðeigandi hætti greint, mælt, stjórnað, takmarkað og skrásett þá áhættu sem fylgir slíkri starfsemi.

Vátryggingafélag sem gerir samning um takmarkaðar endurtryggingar skal með viðeigandi hætti greina, mæla, stjórna, takmarka og skrásetja þá áhættu sem fylgir slíkum samningi.

24. gr.

Áætlun um starfsemi vátryggingafélags.

Í áætlun um fyrirhugaða starfsemi, sem fylgja skal umsókn um starfsleyfi, skal eftirfarandi koma fram:

1. Skýrsla um endurtryggingarvernd og hámark þess sem félagið hyggst bera í eigin áhættu í hverjum greinaflokki vátrygginga.

2. Eignir sem eiga að vera til staðar í félaginu til þess að kröfum um neðstu mörk lágmarksfjármagns skv. 112. gr. sé fullnægt.

3. Rökstutt mat á kostnaði við að koma starfseminni á fót og hvernig ætlað er að mæta þeim kostnaði.

4. Áætluð staða félagsins samkvæmt efnahagsreikningi í lok þriggja fyrstu reikningsáranna ásamt áætlun um árlegar tekjur og gjöld.

5. Áætlun um hvernig félagið hyggst fullnægja gjaldþolskröfu fyrstu þrjú heilu reikningsárin. Fram skal koma með hvaða reikniaðferð mat á gjaldþolskröfu er gert.

6. Áætlun um hvernig félagið hyggst fullnægja kröfu um lágmarksfjármagn fyrstu þrjú heilu reikningsárin. Fram skal koma með hvaða aðferð mat á lágmarksfjármagni er gert.

Í áætlun skaðatryggingafélaga til næstu þriggja ára skal koma fram mat á rekstrarkostnaði og umboðslaunum og mat á iðgjöldum og tjónum.

Í áætlun líftryggingafélaga til næstu þriggja ára skal koma fram áætlun um tekjur og útgjöld vegna frumtryggingar og keyptrar og seldrar endurtryggingar.

Sé sótt um leyfi fyrir greiðsluvátryggingum skv. 14. tölul. 1. mgr. 20. gr. skal auk gagna skv. 1. mgr. gera sérstaka grein fyrir því eftir hvaða reglum óuppgerðar skuldbindingar félagsins vegna vátryggingarsamninga í greiðsluvátryggingum, vátryggingaskuld, skuli metnar og þeim eignum sem ætlað er að mæta þeim.

Sé sótt um leyfi fyrir ferðamannaaðstoð skv. 18. tölul. 1. mgr. 20. gr. skal auk gagna skv. 1. mgr. tiltaka með hvaða hætti ferðamannaaðstoð verður veitt.

25. gr.

Veiting starfsleyfis.

Ákvörðun Fjármálaeftirlitsins um veitingu starfsleyfis skal tilkynnt umsækjanda skriflega svo fljótt sem unnt er og eigi síðar en sex mánuðum eftir að fullbúin umsókn barst. Fjármálaeftirlitið skal tilkynna umsækjanda um það þegar umsókn telst fullnægjandi.

Í starfsleyfi skulu koma fram upplýsingar um þá vátryggingastarfsemi sem félagið má reka.

Veita má starfsleyfi fyrir einstaka greinaflokka frumtrygginga skv. 20. eða 21. gr. eða einstakar vátryggingagreinar innan þeirra, eða fyrir greinaflokka sameiginlega skv. 2. mgr. 20. gr. Starfsleyfi veitt í tilteknum greinaflokki frumtrygginga gildir einnig fyrir hliðargreinar í öðrum flokki ef skilyrði skv. 3. mgr. 20. gr. eru uppfyllt.

Fjármálaeftirlitið skal birta tilkynningar um starfsleyfi vátryggingafélaga opinberlega.

Sé umsókn dótturfélags, sem beint eða óbeint er í eigu aðila með aðsetur utan aðildarríkja, til umfjöllunar hjá Fjármálaeftirlitinu getur það tekið sér lengri frest en tiltekinn er í 1. mgr.

26. gr.

Synjun starfsleyfis.

Fullnægi umsókn um starfsleyfi ekki skilyrðum laga þessara að mati Fjármálaeftirlitsins skal það synja um starfsleyfi.

Telji Fjármálaeftirlitið að skorti á hæfi stjórnar eða forstjóra til að reka félagið eða að tryggja heilbrigðan og traustan rekstur þess svo að viðhlítandi sé eða hafi störf þeirra verið með þeim hætti að ætla megi að svo verði ekki má synja um starfsleyfi. Sama gildir teljist eigendur virkra eignarhluta í félaginu ekki geta tryggt á viðhlítandi hátt heilbrigðan og traustan rekstur. Ef félag er í nánum tengslum við aðra aðila skal einungis veita starfsleyfi ef þau tengsl hindra ekki eftirlit með starfsemi félagsins. Ef löggjöf ríkis utan aðildarríkja gildir um þá aðila sem vátryggingafélagið er í nánum tengslum við og hindrar eftirlit með starfsemi félagsins skal synja um starfsleyfi, svo og ef líklegt er að vandkvæði við framkvæmd þeirrar löggjafar geri eftirlit torvelt. Ef raunverulegar höfuðstöðvar félagsins eru ekki hér á landi skal synja um starfsleyfi.

Synjun Fjármálaeftirlitsins á umsókn skal rökstudd og tilkynnt umsækjanda innan sex mánaða frá móttöku fullnægjandi umsóknar skv. 18. gr.

27. gr.

Nýir greinaflokkar.

Vátryggingafélag, sem fengið hefur starfsleyfi hér á landi og hyggst taka upp nýjan greinaflokk vátrygginga eða vátryggingagrein eða hyggst breyta starfsemi sinni í verulegum atriðum, skal sækja um leyfi til Fjármálaeftirlitsins fyrir hinni nýju starfsemi og senda gögn eins og við á skv. 18.–22. gr. og sem nauðsynleg eru til að það geti metið umsóknina.

Uppfylli félagið skilyrði um gjaldþolskröfu skv. XVI. kafla og lágmarksfjármagn skv. 112. gr. að teknu tilliti til hinnar nýju starfsemi og sé að öðru leyti fallist á umsóknina veitir Fjármálaeftirlitið leyfi fyrir nýju starfseminni.

Vátryggingafélag með starfsemi í líftryggingum sem hyggst taka upp greinaflokka skv. 1. eða 2. tölul. 1. mgr. 20. gr. skal, auk áætlunar um starfsemi skv. 24. gr., sýna fram á:

a. að skilyrði um neðstu mörk lágmarksfjármagns líftryggingafélaga og skaðatryggingafélaga séu uppfyllt, sbr. 112. gr.,

b. að til staðar séu viðurkenndir gjaldþolsliðir til að mæta lágmarksfjármagni líftryggingafélaga og skaðatryggingafélaga, sbr. 73. gr.

Vátryggingafélag með starfsemi í greinaflokkum skaðatrygginga skv. 1. eða 2. tölul. 1. mgr. 20. gr. sem hyggst taka upp starfsemi í líftryggingum skal að auki sýna fram á eftirfarandi:

a. að skilyrði 112. gr. um neðstu mörk lágmarksfjármagns líftryggingafélaga og skaðatryggingafélaga séu uppfyllt,

b. að til staðar séu viðurkenndir gjaldþolsliðir til að mæta ígildi lágmarksfjármagns líftryggingafélaga og skaðatryggingafélaga, sbr. 73. gr.

Taki líftryggingafélag upp nýjan greinaflokk skulu iðgjöld vera nægjanleg miðað við sanngjarnar tryggingafræðilegar forsendur svo að líftryggingafélagið geti mætt öllum sínum skuldbindingum, sér í lagi vátryggingaskuld.

28. gr.

Höfuðstöðvar.

Vátryggingafélag, sem fengið hefur starfsleyfi skv. 25. gr., skal hafa höfuðstöðvar hér á landi.

VII. KAFLI

Eftirlit.

29. gr.

Eftirlitsferlið.

Fjármálaeftirlitið hefur eftirlit með vátryggingafélögum með höfuðstöðvar hér á landi og útibúum erlendra vátryggingafélaga hér á landi samkvæmt lögum þessum og lögum um opinbert eftirlit með fjármálastarfsemi.

Telji Fjármálaeftirlitið að starfsemi sem fellur undir lög þessi sé stunduð án tilskilinna leyfa getur það krafist gagna og upplýsinga hjá viðkomandi aðilum til að ganga úr skugga um hvort svo sé. Getur það krafist þess að slíkri starfsemi sé hætt þegar í stað. Jafnframt er því heimilt að birta opinberlega nöfn aðila sem taldir eru bjóða þjónustu án tilskilinna leyfa.

Fjármálaeftirlitið fylgist með og metur stefnu, ferla og verklag við skýrslugerð sem vátryggingafélög nota til að fara að lögum þessum, svo og reglugerðum og reglum sem af þeim leiða.

Fjármálaeftirlitið skal sér í lagi meta og hafa eftirlit með hvernig vátryggingafélög fullnægja:

a. kröfum til stjórnarhátta, þar á meðal um eigin áhættu- og gjaldþolsmat skv. VIII. kafla,

b. kröfum til vátryggingaskuldar skv. XIV. kafla,

c. kröfum til gjaldþols skv. XV. og XVI. kafla,

d. reglum um fjárfestingar skv. XVIII. kafla,

e. ákvæðum um gæði og fjárhæð gjaldþolsliða skv. XV. kafla,

f. kröfum XVI. kafla þegar vátryggingafélag notar eigið alhliða líkan eða hlutalíkan.

Fjármálaeftirlitið leggur mat á það hvort fjárhagsleg staða vátryggingafélags fari versnandi og fylgist með að brugðist sé við slíkri stöðu.

Fjármálaeftirlitið metur hvort aðferðir og venjur vátryggingafélags til að greina atburði eða breytingar á efnahagslegu ástandi sem geta haft óhagstæð áhrif á fjárhagslega stöðu þeirra séu fullnægjandi. Fjármálaeftirlitið metur einnig hæfi vátryggingafélags til að bregðast við slíkum atburðum og breytingum.

Fjármálaeftirlitið getur krafist þess að vátryggingafélög bæti úr veikleikum eða annmörkum sem koma í ljós við eftirlit.

Eftirlit og mat samkvæmt þessari grein skal framkvæmt reglulega. Fjármálaeftirlitið skal ákvarða lágmarkstíðni slíks eftirlits og mats þar sem tekið er tillit til eðlis, stærðar og margbreytileika starfsemi viðkomandi vátryggingafélags.

30. gr.

Gagnsæi og birting upplýsinga.

Fjármálaeftirlitið skal haga störfum sínum á gagnsæjan og ábyrgan hátt að virtri þagnarskyldu um trúnaðarupplýsingar.

Fjármálaeftirlitið skal hafa eftirfarandi upplýsingar aðgengilegar á vef sínum:

1. Lög, reglugerðir, reglur, ákvarðanir og aðrar réttarheimildir og leiðbeiningar sem varða vátryggingastarfsemi.

2. Viðmið og matsaðferðir sem eru lagðar til grundvallar við mat Fjármálaeftirlitsins, þ.m.t. mat skv. 3. mgr. 29. gr.

3. Samantekt um framkvæmd laga þessarar.

4. Markmið eftirlits með vátryggingamarkaði ásamt tilgangi og starfsemi eftirlitsins.

Framsetning upplýsinga skal vera með þeim hætti að hægt sé að gera samanburð við framkvæmd eftirlitsstofnana annarra aðildarríkja.

Ráðherra skal setja reglugerð um það hvernig upplýsingar samkvæmt þessari grein skulu byggðar upp sem og um form, efnisyfirlit og hvenær gögnin skuli birt.

31. gr.

Gagnaskil til Fjármálaeftirlitsins.

Vátryggingafélag skal afhenda Fjármálaeftirlitinu gögn og upplýsingar sem nauðsynlegar eru til eftirlits samkvæmt lögum þessum til að:

1. meta stjórnkerfi vátryggingafélags, starfsemi, matsreglur vegna gjaldþols, áhættu félagsins, áhættustýringu, uppbyggingu eiginfjár, eiginfjárþörf og eiginfjárstýringu,

2. taka ákvarðanir vegna eftirlits og starfa samkvæmt lögum þessum,

3. afla gagna um starfsemi í öðrum aðildarríkjum.

Vátryggingafélag skal hafa kerfi og skipulag til að standast kröfur um gagnaskil samkvæmt þessari grein ásamt skriflegri stefnu, staðfestri af stjórn, sem tryggir að gögn sem skila skal til Fjármálaeftirlitsins séu fullnægjandi.

Að undanskildum ákvæðum 2. mgr. 112. gr. um ársfjórðungslegan útreikning á lágmarksfjármagni er Fjármálaeftirlitinu heimilt að veita vátryggingafélagi undanþágu frá því að skila gögnum oftar en árlega þegar skil á slíkum upplýsingum yrðu of íþyngjandi að teknu tilliti til eðlis, stærðar og margbreytileika áhættu í starfsemi félagsins og ef upplýsingunum er skilað að minnsta kosti árlega.

Sé vátryggingafélag hluti af samstæðu er eingöngu heimilt að veita því undanþágu skv. 3. mgr. ef það getur sýnt Fjármálaeftirlitinu fram á að aukin tíðni reglulegra gagnaskila sé óþörf, að teknu tilliti til eðlis, stærðar og margbreytileika áhættu í starfsemi samstæðunnar.

Undanþágu skv. 3. og 4. mgr. er eingöngu heimilt að veita vátryggingafélögum sem samanlagt eru með undir 20% markaðshlutdeild í skaðatryggingum, reiknað á grundvelli bókfærðra iðgjalda og í líftryggingum reiknað á grundvelli vátryggingaskuldar. Vátryggingafélög með minnstu markaðshlutdeild skulu njóta forgangs þegar undanþága er veitt.

Fjármálaeftirlitið getur veitt undanþágu frá reglulegum gagnaskilum eða undanskilið vátryggingafélag frá því að skila lista yfir eignir þegar:

a. skil á slíkum upplýsingum eru of íþyngjandi að teknu tilliti til eðlis, stærðar og margbreytileika áhættu í starfsemi félagsins,

b. slíkar upplýsingar eru ekki nauðsynlegar fyrir skilvirkt eftirlit með vátryggingafélaginu,

c. undanþágan grefur ekki undan fjármálastöðugleika,

d. vátryggingafélagið getur skilað slíkum upplýsingum þegar um er beðið.

Sé vátryggingafélag hluti af samstæðu er eingöngu heimilt að veita því undanþágu skv. 3. mgr. ef Fjármálaeftirlitið telur að ekki sé þörf á aukinni tíðni reglulegra gagnaskila, að teknu tilliti til eðlis, stærðar og margbreytileika áhættu í starfsemi samstæðunnar.

Undanþágu skv. 6. og 7. mgr. skal einungis veita vátryggingafélögum sem samanlagt eru með undir 20% markaðshlutdeild í skaðatryggingum, reiknað á grundvelli bókfærðra iðgjalda og í líftryggingum reiknað á grundvelli vátryggingaskuldar. Vátryggingafélög með minnstu markaðshlutdeild skulu njóta forgangs þegar undanþága er veitt.

Við ákvörðun um hvort veita beri undanþágur með hliðsjón af eðli, stærð og margbreytileika í starfsemi vátryggingafélags skal Fjármálaeftirlitið m.a. taka mið af:

a. umfangi iðgjalda, vátryggingaskuldar og eigna vátryggingafélagsins,

b. óstöðugleika í fjárhæðum tjóna og líftryggingabóta,

c. markaðsáhættunni sem felst í fjárfestingum vátryggingafélagsins,

d. umfangi samþjöppunaráhættu,

e. fjölda vátryggingagreina þar sem vátryggingafélagið hefur starfsleyfi,

f. mögulegum áhrifum fjárfestinga vátryggingafélagsins á fjármálastöðugleika,

g. kerfi, uppbyggingu og stefnu vátryggingafélagsins skv. 2. mgr.,

h. stjórnkerfi vátryggingafélagsins,

i. fjárhæð gjaldþolsliða til að mæta gjaldþolskröfu og lágmarksfjármagni,

j. hvort vátryggingafélagið sé bundið vátryggingafélag sem eingöngu vátryggir áhættu sem tengist fyrirtækinu sem það tilheyrir.

Árleg gagnaskil vátryggingafélags skulu berast Fjármálaeftirlitinu eigi síðar en 14 vikum eftir lok reikningsárs félagsins.

Ársfjórðungsleg gagnaskil vátryggingafélags skulu berast Fjármálaeftirlitinu eigi síðar en 5 vikum eftir lok ársfjórðungsins.

Ráðherra setur reglugerð sem tilgreinir nánar gögn skv. 1. mgr. og tímafresti gagnaskila. Jafnframt skal þar kveðið á um heimildir Fjármálaeftirlitsins til að veita undanþágu frá gagnaskilum að hluta þegar eðli, stærð og áhætta í starfsemi vátryggingafélags gefur tilefni til þess.

Fjármálaeftirlitið setur reglur um form reglubundinna gagnaskila sem byggjast á tæknilegum framkvæmdastöðlum Evrópsku vátrygginga- og lífeyriseftirlitsstofnunarinnar.

32. gr.

Viðbótargjaldþolskrafa.

Í kjölfar eftirlitsferlisins skv. 29. gr. getur Fjármálaeftirlitið lagt viðbótargjaldþolskröfu á vátryggingafélag í eftirfarandi undantekningartilvikum:

1. Fjármálaeftirlitið kemst að þeirri niðurstöðu að áhættusnið vátryggingafélagsins sé verulega frábrugðið forsendum sem liggja að baki gjaldþolskröfu, eins og hún er reiknuð með staðalreglunni, og krafa um að nota eigið líkan skv. 109. gr. á ekki við eða hefur ekki skilað árangri eða hlutalíkan eða alhliða líkan er í vinnslu í samræmi við 104. gr.

2. Fjármálaeftirlitið kemst að þeirri niðurstöðu að áhættusnið vátryggingafélagsins sé verulega frábrugðið forsendum gjaldþolskröfunnar, eins og hún er reiknuð með alhliða líkani eða hlutalíkani, vegna þess að tilteknar mælanlegar áhættur eru metnar með ófullnægjandi hætti og aðlögun líkansins að því að endurspegla með betri hætti viðkomandi áhættusnið hefur ekki tekist innan viðunandi tíma.

3. Fjármálaeftirlitið kemst að þeirri niðurstöðu að stjórnarhættir vátryggingafélags séu verulega frábrugðnir kröfum VIII. kafla og að frávikin komi í veg fyrir að félagið geti með viðeigandi hætti greint, fylgst með, stjórnað og gefið skýrslu um þær áhættur sem það stendur frammi fyrir eða gæti staðið frammi fyrir og ólíklegt er að notkun annarra úrræða bæti úr frávikunum innan viðunandi tíma.

Viðbótargjaldþolskrafa skv. 1. og 2. tölul. 1. mgr. skal reiknuð þannig að félagið uppfylli ákvæði 97. gr.

Viðbótargjaldþolskrafa skv. 3. tölul. 1. mgr. skal vera í samræmi við þá áhættu sem rekja má til þeirra ágalla sem urðu til þess að viðbótargjaldþolskrafa var ákveðin.

Hafi viðbótargjaldþolskrafa verið lögð á skv. 2. og 3. tölul. 1. mgr. skal Fjármálaeftirlitið krefjast þess að vátryggingafélagið geri það sem unnt er til að bæta úr þeim ágöllum sem leiddu til viðbótargjaldþolskröfunnar.

Viðbótargjaldþolskrafan leggst við hina ófullnægjandi gjaldþolskröfu.

Þrátt fyrir ákvæði 5. mgr. skal gjaldþolskrafan sem notuð er við útreikning á áhættuálagi í samræmi við 76. gr. ekki fela í sér viðbótargjaldþolskröfu í samræmi við 3. tölul. 1. mgr.

Fjármálaeftirlitið skal endurskoða viðbótargjaldþolskröfu a.m.k. árlega og fella hana niður þegar vátryggingafélagið hefur ráðið bót á þeim frávikum sem leiddu til þess að krafan var sett.

Ráðherra skal setja reglugerð þar sem nánar er tilgreint við hvaða aðstæður viðbótargjaldþolskrafa er lögð á og hvernig staðið er að útreikningi hennar og um ferlið við að setja, reikna og fella niður viðbótargjaldþolskröfu.

33. gr.

Eftirlit með útvistaðri starfsemi.

Vátryggingafélag sem útvistar starfssviði eða hluta af vátryggingastarfsemi sinni skal tryggja að eftirfarandi skilyrðum sé fullnægt:

1. Þjónustuaðilinn hafi samstarf við Fjármálaeftirlitið vegna útvistaðrar starfsemi.

2. Vátryggingafélagið, endurskoðandi þess og Fjármálaeftirlitið hafi greiðan aðgang að gögnum sem tengjast hinni útvistuðu starfsemi.

3. Fjármálaeftirlitið hafi greiðan og nýtilegan aðgang að starfsstöð þjónustuaðilans.

Útvisti vátryggingafélag með starfsleyfi í öðru aðildarríki starfsemi til þjónustuaðila sem staðsettur er hér á landi skal eftirlitsstjórnvald heimaríkis vátryggingafélagsins eða fulltrúi þess geta framkvæmt vettvangsathugun á starfsstöð þjónustuaðilans. Fjármálaeftirlitinu er heimilt að framkvæma slíka vettvangsathugun fyrir hönd eftirlitsstjórnvalds heimaríkisins.

Sé starfsemi vátryggingafélags með starfsleyfi hér á landi útvistað til þjónustuaðila með starfsstöð í öðru aðildarríki skal Fjármálaeftirlitið tilkynna viðeigandi stjórnvöldum í því aðildarríki telji það þörf á vettvangsathugun á starfsstöð þjónustuaðilans.

34. gr.

Yfirfærsla vátryggingastofns.

Vátryggingafélag sem hefur höfuðstöðvar hér á landi getur flutt vátryggingastofn sinn að nokkru eða öllu leyti til annars félags sem hefur fengið starfsleyfi í aðildarríki. Félagið skal senda Fjármálaeftirlitinu umsókn um færsluna ásamt drögum að samkomulagi milli félaganna og þeim gögnum sem eftirlitið telur nauðsynleg. Fjármálaeftirlitið kannar umsóknina með hliðsjón af hag beggja félaganna og hvort ástæða sé til að ætla að færslan geti skaðað vátryggingartaka og vátryggða hjá félögunum og aðra sem hafa sérstakra hagsmuna að gæta. Slík færsla er aðeins heimil ef heimaríki móttökufélags staðfestir að tilskildum kröfum um gjaldþol sé fullnægt að lokinni yfirtöku stofnsins.

Fjármálaeftirlitið skal leita eftir samþykki eftirlitsstjórnvalds móttökufélagsins sem hefur þrjá mánuði til að gefa álit sitt. Komi ekki svar frá því skal litið svo á það sé samþykkt yfirfærslunni.

Telji Fjármálaeftirlitið að synja beri um leyfi til yfirfærslunnar skal félögunum tilkynnt um það án tafar. Að öðrum kosti, og sé um að ræða vátryggingaráhættu hér á landi, sbr. 2. tölul. 1. mgr. 6. gr., skal Fjármálaeftirlitið birta opinberlega tilkynningu vegna yfirfærslubeiðninnar og óska eftir skriflegum athugasemdum vátryggingartaka, vátryggðra og annarra sem hafa sérstakra hagsmuna að gæta innan tiltekins frests sem eigi skal vera skemmri en einn mánuður.

Fjármálaeftirlitið veitir leyfi til færslunnar að liðnum fresti skv. 2. mgr. telji það, að teknu tilliti til þeirra athugasemda sem fram hafa komið, að orðið skuli við yfirfærslubeiðninni.

Réttindi og skyldur vátryggingartaka, vátryggðra og annarra samkvæmt vátryggingarsamningum halda sjálfkrafa gildi sínu við flutninginn.

35. gr.

Samruni.

Óski vátryggingafélög sem fengið hafa starfsleyfi hér á landi eftir því að samruni eigi sér stað með yfirtöku eins eða fleiri vátryggingafélaga með slitum þeirra, þannig að allar eignir og skuldir verði yfirfærðar að öllu leyti án þess að til skiptameðferðar komi, skulu öll félögin senda Fjármálaeftirlitinu umsókn ásamt drögum að samkomulagi milli félaga um samrunann og með þeim gögnum sem eftirlitið telur nauðsynleg. Sama gildir óski tvö eða fleiri vátryggingafélög eftir því að samruni með stofnun nýs vátryggingafélags eigi sér stað með slitum án skiptameðferðar þannig að allar eignir og skuldir verði yfirfærðar til hins nýja félags. Skilyrði samruna er að leyfi til yfirfærslu vátryggingastofna sé veitt, sbr. 34. gr.

Ákvæði 1. mgr. eiga einnig við um félög skv. 5. gr. sem óska eftir að yfirfæra eignir og skuldir að öllu leyti án skiptameðferðar til vátryggingafélags.

Heimila má að samruni með yfirtöku eða með stofnun nýs félags geti farið fram þótt eitt eða fleiri félaga sem yfirtekin eru, eða lögð verða niður, fari í slitameðferð að því tilskildu að sá kostur sé bundinn við félög sem hafa ekki enn hafist handa við að úthluta eignum sínum til eigenda.

36. gr.

Samkomulag um samruna.

Í drögum að samkomulagi um samruna, sem fylgja skulu umsókn, skal m.a. koma fram hvernig greiðslum er háttað fyrir hluti í félögum sem hætta vátryggingastarfsemi, hvenær hlutir sem kunna að vera notaðir sem greiðsla veiti rétt til arðs og annarra réttinda og hvaða réttindi eigendur hluta í félagi sem hættir starfsemi öðlast í því félagi sem tekur við eignum og skuldum, svo og aðrar ráðstafanir sem kunna að hafa í för með sér breytingar á réttindum eigenda. Einnig skal koma fram hvort stjórnarmenn eða forstjóri skuli njóta sérstakra hlunninda og þá hverra.

Lögð skulu fram staðfest reikningsuppgjör sem sýna eignir og skuldir hvers félags á þeim degi þegar samruni er fyrirhugaður ásamt sameiginlegri upphafsstöðu eftir samrunann og má uppgjörið ekki vera meira en sex mánaða gamalt þegar ákvörðun er tekin um að samruni eigi sér stað. Fjármálaeftirlitið getur þó heimilað að miðað sé við ársuppgjör félaganna í lok síðasta reikningsárs.

Eigi samruni sér stað með stofnun nýs félags skulu drög að nýjum samþykktum þess einnig lögð fram. Sama gildir verði gerðar breytingar á samþykktum félaga, aðrar en breytingar á nafni.

Fjármálaeftirlitið veitir leyfi til samrunans. Starfsleyfi félags eða félaga, sem hætta vátryggingastarfsemi, skulu afturkölluð frá þeim degi er Fjármálaeftirlitið tiltekur og félagið eða félögin teljast ekki lengur til starfandi félaga.

37. gr.

Fjármálasamsteypur.

Fjármálaeftirlitið hefur eftirlit með að fjármálasamsteypur fari að ákvæðum laga þessara. Fjármálaeftirlitið setur nánari reglur um tilgreiningu á fjármálasamsteypum og eftirlit með þeim. Fjármálaeftirlitið getur og sett almennar reglur um tilhögun innra eftirlits í fjármálasamsteypum. Fjármálaeftirlitið getur að ósk eftirlitsstjórnvalda í öðru ríki staðreynt upplýsingar frá aðilum hér á landi sem falla undir eftirlit með fjármálasamsteypum. Viðkomandi eftirlitsstjórnvöldum er heimilt að taka þátt í vinnu við að staðreyna slíkar upplýsingar. Um útreikning á gjaldþoli fyrir fjármálasamsteypur skulu gilda reglur sem Fjármálaeftirlitið setur.

VIII. KAFLI

Stjórn. Áhættustýring og innra eftirlit.

38. gr.

Ábyrgð stjórnar.

Stjórn vátryggingafélags ber ábyrgð á því að félagið fylgi lögum þessum og stjórnvaldsfyrirmælum sem sett eru samkvæmt þeim.

39. gr.

Almennar kröfur til stjórnkerfis.

Vátryggingafélag skal hafa til staðar skilvirkt stjórnkerfi sem tryggir að því sé stjórnað á traustan og varfærinn hátt. Stjórnkerfið skal vera í samræmi við eðli, umfang og margbreytileika starfseminnar.

Stjórnkerfið skal að lágmarki fela í sér gagnsætt og viðeigandi stjórnskipulag með skýrri dreifingu og aðgreiningu ábyrgðar, ásamt skilvirkri miðlun upplýsinga. Kerfið skal tryggja að farið sé að kröfum þessa kafla.

Vátryggingafélag skal rýna stjórnkerfi sitt reglulega.

Stjórn vátryggingafélags skal a.m.k. setja skriflega stefnu um áhættustýringu, innra eftirlit, innri endurskoðun og, ef við á, útvistun. Stjórn skal tryggia innleiðingu framangreindra stefna. Þær skulu endurskoðaðar eigi sjaldnar en árlega með hliðsjón af öllum verulegum breytingum á stjórnkerfi og því sviði sem stefnurnar fjalla um.

Vátryggingafélag skal gera ráðstafanir, þ.m.t. viðbragðsáætlun, til að tryggja samfellu og reglufestu í starfseminni.

Fjármálaeftirlitið leggur mat á stjórnkerfi vátryggingafélaga og yfirvofandi áhættu sem félögin telja að geti haft áhrif á fjárhagslega stöðu þeirra. Telji Fjármálaeftirlitið stjórnkerfi vátryggingafélags óviðunandi samkvæmt kröfum þessa kafla skal það krefja viðkomandi vátryggingafélag um úrbætur.

40. gr.

Stjórnarmenn og forstjóri.

Í vátryggingafélagi, sem fengið hefur starfsleyfi hér á landi, skal stjórn kjörin á aðalfundi samkvæmt ákvæðum samþykkta félagsins og vera skipuð þremur mönnum hið fæsta. Varamenn í stjórn vátryggingafélags skulu vera tveir hið minnsta.

Stjórn vátryggingafélags skal ekki taka þátt í ákvörðunum um einstök viðskipti nema umfang þeirra sé verulegt miðað við stærð félagsins. Einstakir stjórnarmenn skulu ekki hafa afskipti af ákvörðunum um einstök viðskipti.

Stjórnarmenn vátryggingafélags skulu ekki taka þátt í meðferð máls ef mál varðar:

a. viðskipti þeirra sjálfra eða fyrirtækja sem þeir sitja í stjórn hjá, eru fyrirsvarsmenn fyrir eða eiga að öðru leyti verulegra hagsmuna að gæta í,

b. viðskipti samkeppnisaðila þeirra aðila sem um ræðir í a-lið.

Hið sama skal gilda um viðskipti aðila sem eru tengdir stjórnarmönnum persónulega eða fjárhagslega.

Viðskiptaerindi stjórnarmanna, sem og fyrirtækja sem þeir eru í fyrirsvari fyrir, skulu lögð fyrir stjórn vátryggingafélags til samþykktar eða synjunar. Stjórn vátryggingafélags er þó heimilt að setja almennar reglur um afgreiðslu slíkra mála þar sem fyrir fram er ákveðið hvaða viðskiptaerindi þurfi, eða þurfi ekki, sérstaka umfjöllun stjórnar áður en til afgreiðslu þeirra kemur.

Stjórnarmenn skulu vera búsettir í aðildarríki eða ríki sem er aðili að Efnahags- og framfarastofnuninni (OECD). Forstjóri skal vera búsettur í aðildarríki. Fjármálaeftirlitinu er heimilt að veita undanþágu frá búsetuskilyrðum.

Vátryggingafélag skal verja fullnægjandi fjármunum og mannafla til þess að kynna starfsemi félagsins fyrir stjórnarmanni og tryggja að hann hljóti viðeigandi þjálfun til stjórnarsetunnar.

Fái stjórnarmenn eða forstjóri þóknun eða aðrar tekjur af vátryggingum, sem félagið yfirtekur eða lætur af hendi, vegna þátttöku í umboðs- eða miðlunarstarfsemi eða vegna fjárhagslegra hagsmuna í slíkri starfsemi skal Fjármálaeftirlitinu send tilkynning þar að lútandi.

Stjórn og forstjóri skulu án tafar gera Fjármálaeftirlitinu viðvart hafi þeir vitneskju um málefni sem hafa úrslitaþýðingu fyrir áframhaldandi starfsemi félagsins.

41. gr.

Kröfur um hæfi og hæfni.

Stjórn vátryggingafélags skal ásamt forstjóra, og þeim sem bera ábyrgð á lykilstarfssviðum félagsins, uppfylla eftirfarandi skilyrði:

1. Nægileg menntun, þekking og reynsla til að geta sinnt starfinu á tilhlýðilegan hátt.

2. Gott orðspor.

Vátryggingafélag skal tilkynna Fjármálaeftirlitinu um skipan og breytingar á skipan stjórnar, forstjóra og þeirra sem ábyrgð bera á lykilstarfssviðum félagsins. Ásamt tilkynningunni skal vátryggingafélag senda fullnægjandi upplýsingar um ráðningu nýs aðila, ef við á, til að hægt sé að leggja mat á hæfni og hæfi viðkomandi. Forstjóri, stjórnarmenn og þeir sem bera ábyrgð á lykilstarfssviðum þurfa á hverjum tíma að uppfylla hæfisskilyrði þessarar greinar og 40. og 42. gr. og reglna settra skv. 5. mgr.

Fjármálaeftirlitið getur á hverjum tíma tekið hæfi forstjóra, stjórnarmanna og þeirra sem bera ábyrgð á lykilstarfssviðum til sérstakrar skoðunar.

Ef stjórnarmaður, forstjóri eða einhver sem ábyrgð ber á lykilstarfssviði vátryggingafélags lætur af störfum vegna þess að hann uppfyllir ekki skilyrði 1. mgr. skal þess sérstaklega getið í tilkynningu til Fjármálaeftirlitsins, sbr. 2. mgr.

Fjármálaeftirlitið setur nánari reglur um mat á hæfni og hæfi.

Stjórnarmenn vátryggingafélags og forstjóri skulu vera lögráða og mega ekki á síðustu fimm árum hafa verið úrskurðaðir gjaldþrota. Þeir mega ekki í tengslum við atvinnurekstur hafa á síðustu tíu árum hlotið dóm fyrir refsiverðan verknað samkvæmt almennum hegningarlögum, samkeppnislögum, lögum um hlutafélög, lögum um einkahlutafélög, lögum um bókhald, lögum um ársreikninga, lögum um gjaldþrotaskipti o.fl., lögum um gjaldeyrismál og ákvæðum laga um staðgreiðslu opinberra gjalda, svo og sérlögum sem gilda um aðila sem lúta opinberu eftirliti með fjármálastarfsemi.

Stjórnarmenn og forstjóri skulu vera fjárhagslega sjálfstæðir og hafa reynslu og þekkingu sem nýtist í starfinu, m.a. hafa þekkingu á þeirri starfsemi sem vátryggingafélagið stundar. Fjármálaeftirlitið setur reglur um fjárhagslegt sjálfstæði stjórnarmanna og forstjóra og um hvernig staðið skuli að hæfismati. Starfsmönnum vátryggingafélags er ekki heimilt að sitja í stjórn viðkomandi vátryggingafélags.

42. gr.

Önnur störf stjórnarmanna.

Stjórnarmenn vátryggingafélags mega ekki eiga sæti í stjórn annars eftirlitsskylds aðila eða félags í nánum tengslum við það né vera starfsmenn, endurskoðendur eða tryggingastærðfræðingar annars eftirlitsskylds aðila eða tengdra félaga. Stjórnarmenn vátryggingafélags mega einungis sinna lögmannsstörfum fyrir annað vátryggingafélag sem ekki geta valdið hættu á hagsmunaárekstrum á milli félaganna tveggja eða á vátryggingamarkaði. Hyggist stjórnarmaður taka að sér lögmannsstörf fyrir annað vátryggingafélag skal hann fá skriflegt samþykki stjórnar vátryggingafélagsins sem hann er stjórnarmaður í fyrir því að hann megi taka að sér umrætt starf, tilkynna Fjármálaeftirlitinu um starfið sem hann hyggst taka að sér og upplýsa Fjármálaeftirlitið um eðli starfsins og umfang þess. Stjórnarmaður ber sönnunarbyrði um að lögmannsstarf sem hann tekur að sér fyrir annað vátryggingafélag brjóti ekki gegn ákvæði þessu. Fjármálaeftirlitið getur krafist hvers konar gagna og upplýsinga frá stjórnarmanni í því skyni að meta hvort brotið hafi verið gegn ákvæðinu.

Þrátt fyrir ákvæði 1. mgr. getur stjórnarmaður eða starfsmaður vátryggingafélags tekið sæti í stjórn annars vátryggingafélags eða fjármálafyrirtækis eða fjármálasamsteypu ef um er að ræða félag sem er að hluta eða öllu leyti í eigu vátryggingafélagsins eða félag sem er að hluta eða öllu leyti í eigu félags með yfirráð í vátryggingafélaginu.

Stjórnarseta skv. 2. mgr. skal háð því að hún skapi ekki hættu á hagsmunaárekstrum á fjármálamarkaði að mati Fjármálaeftirlitsins. Í þessu sambandi skal m.a. horft til eignarhalds aðila og tengsla félagsins sem um ræðir við aðra aðila á fjármálamarkaði, svo og hvort tengslin geti skaðað heilbrigðan og traustan rekstur vátryggingafélagsins. Meiri hluti stjórnarmanna skal þó ávallt vera óháður félögum innan sömu félagasamstæðu.

Stjórnarformanni í vátryggingafélagi er óheimilt að taka að sér önnur störf fyrir félagið en þau sem teljast eðlilegur hluti starfa hans sem stjórnarformanns, að undanskildum einstökum verkefnum sem stjórn felur honum að vinna fyrir sig.

43. gr.

Aðalfundur vátryggingafélags.

Stjórn boðar til aðalfundar. Sé ekki boðað til aðalfundar í samræmi við lög, samþykktir eða ákvörðun aðalfundar boðar Fjármálaeftirlitið til hans að kröfu stjórnarmanns, forstjóra, endurskoðanda eða aðila sem atkvæðisbær er á aðalfundi. Fjármálaeftirlitið tilnefnir fundarstjóra og skal stjórnin afhenda honum skrá yfir þá sem atkvæðisbærir eru, gerðabók aðalfunda og endurskoðunarbók. Félagið greiðir kostnað við aðalfundinn.

44. gr.

Áhættustýring.

Í vátryggingafélagi skal vera skilvirkt kerfi áhættustýringar sem hefur reglur, verkferla og verklag sem nauðsynlegt er til að greina, meta, milda, stjórna, hafa eftirlit með og greina stöðugt frá áhættuþáttum sem geta haft áhrif á starfsemi félagsins. Áhættustýringin nær einnig yfir tengsl á milli áhættuþátta.

Vátryggingafélag skal skipuleggja starfssvið áhættustýringar með þeim hætti að það nái markmiðum sínum.

Áhættustýring skal vera skilvirk og vel samþætt skipulagi og ákvarðanatöku vátryggingafélags og höfð að leiðarljósi í starfi stjórnar, forstjóra og þeirra sem bera ábyrgð á lykilstarfssviðum félagsins.

Áhættustýring skal ná yfir þá áhættuþætti sem notaðir eru í útreikningi á gjaldþolskröfu skv. 97. gr. sem og áhættuþætti sem ekki eru að öllu leyti hluti af þeim útreikningum.

Áhættustýring skal hið minnsta taka til eftirfarandi þátta:

a. áhættutöku vegna sölu vátrygginga og meðhöndlunar tjóna,

b. eigna- og skuldastýringar,

c. fjárfestingaráhættu, sérstaklega afleiðna,

d. lausafjáráhættu og samþjöppunaráhættu,

e. rekstraráhættu,

f. endurtrygginga og annarra áhættuvarna.

Í reglum stjórnar um áhættustýringu skv. 39. gr. skal fjallað um hvern áhættuþátt skv. 5. mgr.

Vátryggingafélag skal sýna fram á að fjárfestingaráhætta þess sé í samræmi við lög þessi.

Noti vátryggingafélag lánshæfismat lánshæfismatsstofnunar við útreikning á vátryggingaskuld og gjaldþolskröfu skal það vera hluti af áhættustýringu félagsins að meta hvort lánshæfismatið eigi við með því að nota aðrar aðferðir við matið verði því við komið í því skyni að draga úr sjálfvirkum áhrifum utanaðkomandi mats.

Fjármálaeftirlitið setur reglur um aðferðir sem fylgja skal við mat á lánshæfismati utanaðkomandi aðila, svo sem lánshæfismatsstofnana, sem byggjast á tæknilegum framkvæmdastöðlum Evrópsku vátrygginga- og lífeyriseftirlitsstofnunarinnar.

Noti vátryggingafélag eigin líkan að fullu eða að hluta sem Fjármálaeftirlitið hefur samþykkt skal áhættustýringin:

a. hanna eigið líkan og innleiða það,

b. prófa og sannreyna líkanið,

c. skrá upplýsingar um líkanið og allar breytingar á því,

d. greina líkanið og virkni þess og gefa skýrslu um það,

e. upplýsa stjórn félagsins um virkni líkansins, gera tillögur um umbætur og upplýsa um breytingar sem gerðar eru á líkaninu til að bæta þá veikleika sem fram hafa komið.

45. gr.

Eigið áhættu- og gjaldþolsmat.

Hluti af áhættustýringu hvers vátryggingafélags skal vera að gera eigið áhættu- og gjaldþolsmat um eftirfarandi atriði:

1. Heildargjaldþolsþörf félagsins þar sem tekið er tillit til áhættusniðs, samþykktra þolmarka og stefnu félagsins. Vátryggingafélag skal hafa til staðar ferla sem taka mið af eðli, umfangi og margbreytileika þeirrar áhættu sem tengist starfseminni og gera félaginu kleift að greina og meta með fullnægjandi hætti þá áhættuþætti sem geta orðið virkir til lengri eða skemmri tíma. Félagið skal lýsa þeim ferlum og aðferðum sem það notar við mat sitt.

2. Hvernig gjaldþolskröfum og kröfum um lágmarksfjármagn verður fullnægt.

3. Hvort og hversu mikið áhættusnið félagsins víki frá forsendum sem lagðar hafa verið til grundvallar gjaldþolskröfu, sbr. 97. gr., hvort sem byggt er á staðalreglunni eða eigin líkani. Sé eigið líkan notað skal einnig endurkvarða niðurstöður líkansins yfir í áhættumál og kvörðun gjaldþolskröfunnar.

Eigið áhættu- og gjaldþolsmat skal vera óaðskiljanlegur hluti af stefnu félagsins.

Vátryggingafélag skal gera reglulega mat skv. 1. mgr. og án tafar þegar mikil breyting verður á áhættusniði þess.

Niðurstaða eigin áhættu- og gjaldþolsmats er ekki lögbundin gjaldþolskrafa.

Fjármálaeftirlitið setur nánari reglur um framkvæmd eigin áhættu- og gjaldþolsmats sem byggjast á tæknilegum framkvæmdastöðlum Evrópsku vátrygginga- og lífeyriseftirlitsstofnunarinnar.

46. gr.

Innra eftirlit.

Vátryggingafélag skal hafa virkt innra eftirlitskerfi sem hefur a.m.k. stjórnunar- og reikningsskilaferla, skipulag og tilhlýðilega skýrslugjöf á öllum sviðum starfseminnar. Einnig skal vátryggingafélag hafa regluvörslu.

Starfssvið regluvörslu felur í sér ráðgjöf til stjórnar um fylgni við lög þessi, reglur og önnur stjórnvaldsfyrirmæli á grundvelli þeirra. Einnig skal meta áhrif lagabreytinga á starfsemi vátryggingafélagsins.

47. gr.

Innri endurskoðun.

Vátryggingafélag skal hafa virka innri endurskoðun sem felur í sér mat á skilvirkni og gæðum innra eftirlitskerfis og annarra þátta stjórnkerfisins.

Innri endurskoðun skal vera hlutlæg og óháð rekstrareiningum vátryggingafélagsins.

Upplýsa skal stjórn um allar niðurstöður og ábendingar innri endurskoðunar sem tekur ákvörðun um aðgerðir og sér um að þeim sé framfylgt.

48. gr.

Starfssvið tryggingastærðfræðings.

Vátryggingafélag skal hafa starfssvið tryggingastærðfræðings sem:

a. ber ábyrgð á útreikningi vátryggingaskuldar,

b. tryggir notkun á viðeigandi forsendum, aðferðum og undirliggjandi líkönum við útreikning á vátryggingaskuld,

c. metur gæði gagna sem notuð eru við útreikning á vátryggingaskuld og hvort þau séu fullnægjandi,

d. ber saman besta mat vátryggingaskuldar við reynslu,

e. upplýsir stjórn hvort vátryggingaskuld sé áreiðanleg og viðeigandi,

f. hefur umsjón með útreikningi á vátryggingaskuld þegar hún er reiknuð miðað við hvert tjónstilvik fyrir sig,

g. gefur álit á áhættutöku félagsins vegna vátrygginga,

h. gefur álit á endurtryggingavernd félagsins,

i. starfar með starfssviði áhættustýringar til að áhættustýringarkerfi félagsins skv. 44. gr. sé skilvirkt, sér í lagi varðandi útreikning áhættu vegna gjaldþolskrafna og vegna eigin áhættu- og gjaldþolsmats.

Starfssviði tryggingastærðfræðings skal sinnt af aðilum sem hafa þekkingu á tryggingastærðfræði og fjármálastærðfræði í samræmi við eðli, umfang og margbreytileika þeirrar áhættu sem fylgir starfsemi vátryggingafélagsins og geta sýnt fram á að þeir hafi þá reynslu sem við á við notkun á þeim stöðlum sem tengjast faginu, svo og öðrum viðeigandi stöðlum.

Líftryggingafélag sem fellur undir undanþáguákvæði laganna skv. 3. mgr. 3. gr. skal sjá til þess að tryggingastærðfræðingur eða sérfræðingur með sambærilega þekkingu taki að sér eftirfarandi störf fyrir félagið:

1. Að fylgjast með því að farið sé eftir reiknigrundvelli iðgjalda, iðgjaldasjóðs og ágóðaúthlutunar.

2. Að fylgjast með því að fylgt sé settum reglum um ákvörðun endurkaupsverðs og fjárhæða gjaldfrjálsra líftrygginga og sjúkra- og heilsutrygginga sem reknar eru samkvæmt tæknilegum grundvelli.

Tryggingastærðfræðingur líftryggingafélags skv. 3. mgr. getur krafist allra gagna og upplýsinga af félaginu til að hann geti innt starf sitt af hendi. Hann getur krafist þess að stjórnin sé kölluð saman og hefur að jafnaði rétt til þess að vera viðstaddur og tjá sig á fundum stjórnarinnar. Sé hann ekki sammála ákvörðun stjórnar hefur hann rétt til að láta skrá álit sitt í gerðabók félagsins.

Komist tryggingastærðfræðingur líftryggingafélags skv. 3. mgr. að því í starfi sínu að félagið sem hann starfar fyrir fari ekki að settum reglum varðandi framangreind atriði skal hann tafarlaust tilkynna það Fjármálaeftirlitinu. Fjármálaeftirlitið getur krafið tryggingastærðfræðing líftryggingafélags um þær upplýsingar sem nauðsynlegar eru vegna eftirlits með iðgjaldagrundvelli, líftryggingaskuld og fjárhagsstöðu líftryggingafélags.

Sá einn má taka að sér störf fyrir líftryggingafélög skv. 3.–5. mgr. sem hlotið hefur viðurkenningu Fjármálaeftirlitsins.

49. gr.

Útvistun.

Vátryggingafélag sem útvistar starfssviði eða hluta af vátryggingarekstri þess ber ábyrgð á því að farið sé að lögum þessum.

Útvistun mikilvægra verkefna og lykilstarfssviða skal ekki leiða til:

a. verulegrar skerðingar á gæðum stjórnkerfis félagsins,

b. óhóflegrar aukningar á rekstraráhættu félagsins,

c. takmörkunar á möguleikum Fjármálaeftirlitsins til að sinna eftirliti með því hvort vátryggingafélag uppfylli skyldur sínar,

d. skerðingar á samfelldri og fullnægjandi þjónustu við vátryggingartaka.

Vátryggingafélag skal upplýsa Fjármálaeftirlitið fyrir fram um útvistun mikilvægra verkefna og lykilstarfssviða, svo og um breytingar sem verða á þeirri útvistun.

Fjármálaeftirlitið setur reglur um skilyrði útvistunar, sér í lagi til þjónustuaðila utan aðildarríkja, sem byggjast á tæknilegum framkvæmdastöðlum Evrópsku vátrygginga- og lífeyriseftirlitsstofnunarinnar.

50. gr.

Reglugerð.

Ráðherra setur reglugerð sem útfærir frekar kröfur um:

a. áhættustýringu, sér í lagi hvað varðar eigna- og skuldastýringu og fjárfestingarstefnu vátryggingafélags,

b. stjórnarhætti,

c. innra eftirlit.

d. innri endurskoðun,

e. starfssvið tryggingastærðfræðings.

Fjármálaeftirlitið setur reglur um kröfur um hæfi stjórnar, forstjóra og þeirra sem bera ábyrgð á lykilstarfssviðum skv. 41. gr. og skilyrði útvistunar, sér í lagi til þjónustuaðila utan aðildarríkja, sem byggjast á tæknilegum framkvæmdastöðlum Evrópsku vátrygginga- og lífeyriseftirlitsstofnunarinnar.

Fjármálaeftirlitið setur reglur um mat á heildargjaldþolsþörf vátryggingafélags í eigin áhættu- og gjaldþolsmati skv. 1. tölul. 1. mgr. 45. gr. sem byggjast á tæknilegum framkvæmdastöðlum Evrópsku vátrygginga- og lífeyriseftirlitsstofnunarinnar.

51. gr.

Kaupauki og starfslokasamningur.

Vátryggingafélagi er heimilt að veita kaupauka eða kaupaukagreiðslur. Við ákvörðun kaupauka skal taka tillit til heildarafkomu vátryggingafélags yfir lengri tíma, undirliggjandi áhættu og fjármagnskostnaðar þess. Samtala veitts kaupauka til starfsmanns má á ársgrundvelli ekki nema hærri fjárhæð en 25% af árslaunum viðkomandi án kaupauka.

Frekari útfærsla á greiðslu kaupauka og kaupaukagreiðslu setur ráðherra í reglugerð um starfskjarastefnu vátryggingafélags.

Hafi hagnaður verið af rekstri félagsins samfellt síðustu þrjú ár er heimilt að gera starfslokasamninga. Með starfslokasamningi í grein þessari er átt við hvers konar samninga sem gerðir eru á milli forstjóra eða starfsmanns sem ber ábyrgð á lykilstarfssviði annars vegar og vátryggingafélags hins vegar og kunna að færa þeim sem lætur af störfum hlunnindi eða réttindi umfram hefðbundnar launagreiðslur í uppsagnarfresti. Slíkir samningar skulu vera í formi beinna launagreiðslna og ekki vara lengur en 12 mánuði eftir starfslok.

Sérstaklega skal gera grein fyrir starfslokasamningum í skýringum með ársreikningi. Ráðherra getur kveðið nánar á um skilyrði og framkvæmd starfslokasamninga í reglugerð.

52. gr.

Takmörkun arðgreiðslna.

Einungis er heimilt að úthluta sem arði, hagnaði samkvæmt samþykktum ársreikningi síðasta reikningsárs, yfirfærðum hagnaði frá fyrri árum og óbundnu fé eftir að dregið hefur verið frá tap sem ekki hefur verið jafnað, svo og öðru óráðstöfuðu eigin fé, enda sé ljóst að félagið fullnægi gjaldþolskröfu og kröfu um lágmarksfjármagn.

IX. KAFLI

Opinber birting.

53. gr.

Ársreikningar.

Reikningsár vátryggingafélags er almanaksárið. Ársreikningur skal gefa glögga mynd af fjárhagsstöðu og rekstrarafkomu vátryggingafélags og skal saminn í samræmi við alþjóðlega reikningsskilastaðla, sbr. VIII. kafla laga um ársreikninga.

Ársreikningur ásamt skýrslu stjórnar skal vera aðgengilegur almenningi, t.d. á vef félagsins.

Ef Fjármálaeftirlitið verður vart við að ársreikningur vátryggingafélags er ekki í samræmi við lög getur það krafist breytinga á reikningsskilunum og ef tilefni er til að þau verði tekin á ný til umfjöllunar á hluthafafundi og skal félaginu þá veittur hæfilegur frestur.

54. gr.

Skýrsla um gjaldþol og fjárhagslega stöðu.

Vátryggingafélag skal eigi síðar en 14 vikum eftir lok reikningsárs birta opinberlega skýrslu um gjaldþol og fjárhagslega stöðu. Í skýrslunni skal vera lýsing á:

1. Starfsemi og afkomu vátryggingafélagsins.

2. Stjórnkerfi vátryggingafélagsins og hversu vel það samræmist áhættusniði þess.

3. Áhættuskuldbindingum, samþjöppun, áhættuvörnum og næmni fyrir hverja tegund áhættu fyrir sig.

4. Grundvelli og aðferðum við mat á eignum, vátryggingaskuld og öðrum skuldbindingum ásamt skýringu á frávikum frá mati í reikningsskilum ef við á.

5. Fjármagnsstýringu sem inniheldur a.m.k. umfjöllun um:

a. uppbyggingu, fjárhæð og gæði gjaldþolsliða,

b. fjárhæðir gjaldþolskröfu og lágmarksfjármagns,

c. ef við á, útskýringu á muninum á forsendum eigin líkans sem notað er við útreikning gjaldþolskröfu og undirliggjandi forsendum staðalreglunnar,

d. ef við á, hversu mikið vantaði upp á að skilyrði um lágmarksfjármagn væri uppfyllt á uppgjörstímanum, jafnvel þó að leyst hafi verið úr því, ásamt útskýringum á uppruna fráviksins og afleiðingum; gera skal grein fyrir til hvaða aðgerða var gripið, sama á við um veruleg frávik frá gjaldþolskröfu á uppgjörstímanum.

Í lýsingu skv. 5. tölul. 1. mgr. skal vera greining á verulegum breytingum frá síðasta uppgjörstímabili og útskýring á meiri háttar mismuni í samanburði við reikningsskil. Jafnframt skal greina frá með hvaða hætti hægt er að flytja fjármagn til eða frá félaginu og innan félagsins. Upplýsingar um gjaldþolskröfu skv. d-lið 5. tölul. 1. mgr. skulu gera greinarmun á gjaldþolskröfu eins og hún er metin skv. XVI. kafla og viðbótargjaldþolskröfu skv. 32. gr. og áhrifum sérstakra stika, ef við á, sem notaðir eru að kröfu Fjármálaeftirlitsins skv. 102. gr. Þá skal koma fram fyrirvari, ef við á, um að endanleg gjaldþolskrafa bíði staðfestingar Fjármálaeftirlitsins, sbr. ákvæði í XVI. kafla um aðkomu Fjármálaeftirlitsins að ákvörðun gjaldþolskröfu.

55. gr.

Skýrsla um gjaldþol og fjárhagslega stöðu. Undanþáguákvæði.

Fjármálaeftirlitið getur veitt vátryggingafélagi undanþágu frá því að birta upplýsingar í skýrslu skv. 54. gr. ef samkeppnisaðilar mundu hafa óréttmætan ávinning af birtingu þeirra eða félagið er með skuldbindingar gagnvart vátryggingartökum eða öðrum mótaðilum sem varða leynd og trúnað. Vátryggingafélag þarf að greina ástæðu undanþágunnar í skýrslunni.

Fjármálaeftirlitið getur heimilað vátryggingafélagi að nota eða vísa til opinberrar birtingar upplýsinga sem birtar eru á grundvelli lagaskyldu að því gefnu að þær upplýsingar jafngildi lágmarkskröfum skv. 1. mgr. 54. gr.

Ákvæði 1. og 2. mgr. eiga ekki við um birtingu upplýsinga skv. 5. tölul. 1. mgr. 54. gr.

56. gr.

Skýrsla um gjaldþol og fjárhagslega stöðu.

Uppfærslur og upplýsingar birtar að eigin frumkvæði.

Þegar meiri háttar atburðir hafa veruleg áhrif á opinberar upplýsingar skal vátryggingafélag birta opinberlega upplýsingar um eðli og áhrif þessara atburða. Þessir atburðir skulu hið minnsta teljast meiri háttar:

1. Vátryggingafélag stenst ekki kröfur um lágmarksfjármagn og Fjármálaeftirlitið telur að félagið geti ekki lagt fram raunhæfa fjármögnunaráætlun eða það fær ekki áætlun innan mánaðar.

2. Veruleg frávik eru frá því að gjaldþolskröfu sé fullnægt og Fjármálaeftirlitið fær ekki raunhæfa endurreisnaráætlun innan tveggja mánaða.

Í tilviki 1. tölul. 1. mgr. skal Fjármálaeftirlitið krefjast þess að vátryggingafélagið birti án tafar upplýsingar um þá fjárhæð sem upp á vantar með útskýringum á tilurð og afleiðingum þess að kröfu um lágmarksfjármagn er ekki fullnægt og með hvaða hætti brugðist er við því. Ef vátryggingafélagið fullnægir ekki kröfum um lágmarksfjármagn innan þriggja mánaða, þrátt fyrir að fjármögnunaráætlunin hafi upphaflega verið talin raunhæf, skal það upplýsa um það opinberlega í lok tímabilsins ásamt útskýringum á uppruna og afleiðingum og hvaða aðgerða ætlunin er að grípa til.

Í tilviki 2. tölul. 1. mgr. skal Fjármálaeftirlitið krefjast þess að vátryggingafélagið birti án tafar upplýsingar um þá fjárhæð sem upp á vantar, ásamt útskýringum á tilurð og afleiðingum þess að gjaldþolskröfu er ekki fullnægt og með hvaða hætti brugðist er við því. Ef vátryggingafélagið fullnægir ekki gjaldþolskröfu innan sex mánaða, þrátt fyrir að endurreisnaráætlunin hafi upphaflega verið talin raunhæf, skal það upplýsa um það opinberlega fyrir lok tímabilsins ásamt útskýringum á uppruna og afleiðingum og hvaða aðgerða ætlunin er að grípa til.

Vátryggingafélagi er heimilt að birta í skýrslunni að eigin frumkvæði frekari upplýsingar og útskýringar varðandi gjaldþol og fjárhagslega stöðu til viðbótar við kröfur í þessu ákvæði.

57. gr.

Skýrsla um gjaldþol og fjárhagslega stöðu.

Stefna og samþykki stjórnar.

Vátryggingafélag skal hafa til staðar kerfi og skipulag til að skýrsla um gjaldþol og fjárhagslega stöðu sé fullnægjandi. Einnig skal félagið hafa skriflega stefnu sem tryggir að upplýsingar í skýrslunni séu réttar á hverjum tíma.

Skýrsla um gjaldþol og fjárhagslega stöðu þarf að hljóta samþykki stjórnar vátryggingafélagsins áður en hún er birt.

Ráðherra setur reglugerð sem tilgreinir nánar hvaða upplýsingar eiga að koma fram í skýrslu um gjaldþol og fjárhagslega stöðu og hvaða frestir gilda um birtingu skýrslunnar.

Fjármálaeftirlitið setur reglur um ferli vátryggingafélaga við skýrslugerð um gjaldþol og fjárhagslega stöðu og á hvaða formi skýrslan skuli vera sem byggjast á tæknilegum framkvæmdastöðlum Evrópsku vátrygginga- og lífeyriseftirlitsstofnunarinnar.

X. KAFLI

Virkur eignarhlutur. Hlutabréf. Lánveitingar.

58. gr.

Tilkynning til Fjármálaeftirlitsins.

Aðili sem hyggst eignast, einn sér eða í samstarfi við aðra, virkan eignarhlut í vátryggingafélagi með starfsleyfi gefið út hér á landi skal tilkynna Fjármálaeftirlitinu fyrir fram um áform sín. Hið sama á við hyggist aðili, einn sér eða í samstarfi við aðra, auka svo við eignarhlut sinn að virkur eignarhlutur nái eða fari yfir 20%, 30% eða 50% eða nemi svo stórum hluta að vátryggingafélag verði talið dótturfélag hans.

Kaup á virkum eignarhlut geta ekki komið til framkvæmda fyrr en tímafrestur Fjármálaeftirlitsins skv. 1. málsl. 2. mgr. 59. gr., sbr. 60. gr., er liðinn eða Fjármálaeftirlitið hefur tilkynnt þeim sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut að hann sé hæfur til að fara með eignarhlutinn.

Í skriflegri tilkynningu til Fjármálaeftirlitsins skulu fylgja eftirfarandi upplýsingar:

1. Nafn og heimili þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut.

2. Nafn þess vátryggingafélags sem fyrirhugað er að fjárfesta í.

3. Stærð þess hlutar eða atkvæðisréttar sem fyrirhugað er að fjárfesta í.

4. Áform um breytingar á verkefnum vátryggingafélags.

5. Fjármögnun fjárfestingarinnar.

6. Fjárhagsstaða þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut.

7. Fyrirhuguð viðskiptatengsl þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut við hlutaðeigandi vátryggingafélag.

8. Reynsla þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut af vátryggingastarfsemi og fjármálastarfsemi.

9. Eignarhald, stjórnarseta eða önnur þátttaka, þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut, í starfsemi lögaðila.

10. Refsingar sem sá sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut hefur verið dæmdur til að sæta og hvort viðkomandi sæti rannsókn sakamáls.

11. Náin tengsl þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut við aðra lögaðila.

12. Aðrar upplýsingar sem Fjármálaeftirlitið telur nauðsynlegar og birtir opinberlega upplýsingar um.

59. gr.

Mat og tilkynning Fjármálaeftirlitsins.

Telji Fjármálaeftirlitið þann sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut ekki hæfan til þess að fara með eignarhlutinn skal það tilkynna viðkomandi um það og rökstyðja niðurstöðu sína fyrir viðkomandi. Telji Fjármálaeftirlitið vafa leika á hæfi þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut er því þó heimilt að setja skilyrði fyrir því að viðkomandi fjárfestingu sé ekki hafnað, m.a. að viðkomandi grípi til ráðstafana í því skyni að takmarka skaðleg áhrif af eignarhaldi hans, að eignarhaldið sé falið sérstöku eignarhaldsfélagi sem hafi ekki aðra starfsemi með höndum eða að hann tilnefni einstaklinga sem Fjármálaeftirlitið metur hæfa sem fulltrúa sína í stjórn. Skilyrði þessi skulu koma fram í staðfestingu Fjármálaeftirlitsins til þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut um að það setji sig ekki upp á móti fyrirhugaðri fjárfestingu.

Niðurstaða Fjármálaeftirlitsins skal vera skrifleg og tilkynnt þeim sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut eigi síðar en tveimur virkum dögum eftir að niðurstaðan lá fyrir. Liggi niðurstaða Fjármálaeftirlitsins ekki fyrir innan þess tímafrests sem kveðið er á um í 60. gr. skal litið svo á að Fjármálaeftirlitið hafi ekki athugasemdir við fyrirætlanir þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut í hlutaðeigandi vátryggingafélagi. Setji Fjármálaeftirlitið skilyrði fyrir því að sá sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut megi fara með eignarhlutinn, og þau koma fram í tilkynningu til hans, skal hann staðfesta að hann muni uppfylla skilyrði þess.

Hafi sá sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut eigi ráðist í þær fjárfestingar sem hann hafði tilkynnt Fjármálaeftirlitinu innan sex mánaða frá því að niðurstaða þess lá fyrir skal hann tilkynna því að nýju um fyrirhugaða fjárfestingu sína. Ákvæði 58., 60. og 61. gr. gilda um þá tilkynningu og viðbrögð Fjármálaeftirlitsins við henni.

Ef sá sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut er vátryggingafélag eða fjármálafyrirtæki með starfsleyfi í öðru aðildarríki eða móðurfélag slíks aðila eða einstaklingur eða lögaðili sem hefur yfirráð yfir slíkum aðila, og ef félagið sem þessi aðili hyggst öðlast virkan eignarhlut í yrði dótturfélag hans eða lyti yfirráðum hans í kjölfar öflunar þessa eignarhlutar, skal Fjármálaeftirlitið hafa samráð við viðeigandi eftirlitsstjórnvöld áður en niðurstaða þess er kunngerð.

Aðili sem fer með virkan eignarhlut skal á hverjum tíma teljast hæfur til að fara með virkan eignarhlut í vátryggingafélagi. Verði breytingar á upplýsingum skv. 58. gr. sem geta haft áhrif á mat Fjármálaeftirlitsins skv. 61. gr. er Fjármálaeftirlitinu heimilt að taka til endurskoðunar hæfi aðila til að fara með virkan eignarhlut í vátryggingafélagi.

60. gr.

Staðfesting Fjármálaeftirlitsins.

Eigi síðar en tveimur virkum dögum eftir móttöku tilkynningar skv. 58. gr. skal Fjármálaeftirlitið staðfesta móttöku hennar. Í staðfestingu skal koma fram fyrir hvaða dag megi vænta niðurstöðu Fjármálaeftirlitsins. Telji Fjármálaeftirlitið að afla þurfi ítarlegri upplýsinga en þeirra sem taldar eru upp í 3. mgr. 58. gr. frá þeim sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut getur það krafið viðkomandi um þær. Slík krafa skal sett fram eigi síðar en fimmtíu virkum dögum eftir staðfestingu tilkynningar og skal tilgreina sérstaklega þær upplýsingar sem óskað er eftir. Fjármálaeftirlitið hefur sextíu virka daga frá staðfestingu tilkynningar skv. 1. málsl. til þess að meta hvort það telur þann sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut hæfan til að fara með eignarhlutinn. Sé óskað eftir viðbótarupplýsingum frá viðkomandi, sbr. 3. málsl., bætist bið eftir upplýsingum við dagafjölda skv. 5. málsl., þó ekki umfram tuttugu virka daga.

Fjármálaeftirlitinu er heimilt að óska aftur eftir frekari upplýsingum. Slík beiðni lengir ekki framangreinda tímafresti. Ef sá sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut er staðsettur utan aðildarríkja, eða hann lýtur ekki opinberu fjármálaeftirliti innan aðildarríkja, bætist bið eftir upplýsingum við dagafjölda skv. 5. málsl. 1. mgr. en þó ekki umfram þrjátíu virka daga.

Sé sá sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut lögaðili skulu upplýsingar skv. 3. mgr. 58. gr. eiga við um lögaðilann sjálfan, stjórnarmenn hans, forstjóra og þá einstaklinga og lögaðila sem eiga virkan eignarhlut í lögaðilanum. Skal þá enn fremur upplýst um endurskoðanda lögaðilans. Skulu upplýsingarnar studdar gögnum eftir því sem það á við.

Fjármálaeftirlitinu er heimilt að veita undanþágur frá skilum á upplýsingum skv. 3. mgr. 58. gr. hafi lögaðili ekki tök á að afla þeirra eða ef sá sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut lýtur opinberu fjármálaeftirliti í öðru ríki og unnt er að afla sambærilegra upplýsinga frá eftirlitsstjórnvaldi þess ríkis.

61. gr.

Viðmið.

Fjármálaeftirlitið leggur mat á hvort sá sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut sé hæfur til að eiga eignarhlutinn með tilliti til heilbrigðs og trausts reksturs vátryggingafélags. Við mat á hæfi viðkomandi skal höfð hliðsjón af eftirfarandi:

1. Orðspori þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut.

2. Orðspori og reynslu þess sem kemur til með að veita vátryggingafélaginu forstöðu komi til hinna fyrirhuguðu kaupa eða aukningar eignarhlutar.

3. Fjárhagslegu heilbrigði þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut í vátryggingafélaginu, einkum með tilliti til þess reksturs sem vátryggingafélagið hefur með höndum.

4. Hvort eignarhald þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut skapi hættu á hagsmunaárekstrum á fjármálamarkaði.

5. Stærð þess hlutar eða atkvæðisréttar sem sá sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut hyggst fjárfesta í.

6. Hvort ætla megi að eignarhald þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut muni torvelda eftirlit með hlutaðeigandi vátryggingafélagi. Við mat á því skal m.a. horft til fyrri samskipta þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut við Fjármálaeftirlitið eða önnur stjórnvöld, til þess hvort náin tengsl þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut við einstaklinga eða lögaðila geti að mati Fjármálaeftirlitsins hindrað það í eðlilegum eftirlitsaðgerðum og hvort lög og reglur, sem gilda um þann sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut, hindra eðlilegt eftirlit.

7. Hvort ætla megi að eignarhald þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut muni leiða til peningaþvættis eða fjármögnunar hryðjuverka eða geti aukið líkur á að slíkt athæfi verði látið viðgangast innan hlutaðeigandi vátryggingafélags.

8. Hvort sá sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut hefur gefið Fjármálaeftirlitinu umbeðnar upplýsingar ásamt fylgigögnum og þær upplýsingar hafa reynst réttar.

62. gr.

Aðili sendir ekki tilkynningu.

Nú tilkynnir aðili sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut Fjármálaeftirlitinu ekki um fyrirhuguð kaup sín eða aukningu á virkum eignarhlut, þrátt fyrir að honum sé það skylt skv. 58. gr., og fellur þá niður atkvæðisréttur sem fylgir þeim hlutum sem eru umfram það sem hann átti áður. Getur Fjármálaeftirlitið krafist þess að hlutaðeigandi sendi inn tilkynningu í samræmi við ákvæði 58. gr. Um málsmeðferð fer að öðru leyti skv. 59.–61. gr. Geri Fjármálaeftirlitið ekki athugasemdir við að viðkomandi aðili eignist eða auki við virkan eignarhlut öðlast hann atkvæðisrétt í samræmi við eignarhluta sinn. Berist tilkynning hlutaðeigandi ekki innan fjögurra vikna frá því að Fjármálaeftirlitið krafðist tilkynningar getur það krafist þess að hann selji þann hluta eignarhlutarins sem er umfram það sem hann átti áður. Skal Fjármálaeftirlitið setja tímamörk í því skyni og skal fresturinn ekki vera skemmri en tveir mánuðir. Sé hlutur ekki seldur á tilskildum tíma er Fjármálaeftirlitinu heimilt að beita aðila dagsektum samkvæmt lögum um opinbert eftirlit með fjármálastarfsemi.

63. gr.

Óhæfur aðili eignast hlut.

Eignist aðili eða auki við virkan eignarhlut þrátt fyrir að Fjármálaeftirlitið hafi komist að þeirri niðurstöðu að hann sé ekki hæfur til að eignast eða auka við hlut sinn fellur niður atkvæðisréttur aðila umfram lágmark þess hlutar sem telst virkur eignarhlutur. Viðkomandi aðila er skylt að selja þann hluta eignarhlutarins sem er umfram leyfileg mörk og niðurstaða Fjármálaeftirlitsins tók til. Skal Fjármálaeftirlitið setja tímamörk í því skyni og skal fresturinn ekki vera skemmri en tveir mánuðir. Sé hlutur ekki seldur á tilskildum tíma er Fjármálaeftirlitinu heimilt að beita aðila dagsektum samkvæmt lögum um opinbert eftirlit með fjármálastarfsemi. Aðili öðlast fyrri atkvæðisrétt að sölu lokinni.

64. gr.

Tilkynning eiganda um aðilaskipti.

Hyggist eigandi virks eignarhlutar draga svo úr hlutafjáreign sinni eða atkvæðisrétti að hann eigi ekki virkan eignarhlut eftir það skal hann tilkynna það Fjármálaeftirlitinu fyrir fram og einnig hver eignarhlutur hans muni verða. Fari eignarhluturinn niður fyrir 20%, 30%, 50% eða svo mikið að vátryggingafélagið hættir að vera dótturfélag hlutaðeigandi skal það einnig tilkynnt. Sama á við ef hlutfallslegur eignarhlutur eða atkvæðisréttur rýrnar vegna hlutafjáraukningar.

65. gr.

Tilkynning vátryggingafélags um aðilaskipti.

Þegar tilkynning hefur borist vátryggingafélagi um aðilaskipti að hlutabréfum í félaginu sem valda því að hlutafjáreign fer yfir eða undir þau mörk sem tilgreind eru í 58. gr. skal stjórn þess tilkynna Fjármálaeftirlitinu um það án ástæðulauss dráttar.

66. gr.

Upplýsingaskylda og viðvarandi mat á hæfi eiganda virkra eignarhluta.

Fjármálaeftirlitið getur krafist hvers konar gagna og upplýsinga frá einstaklingum eða lögaðilum sem eiga eða fara með eignarhlut í vátryggingafélagi í því skyni að meta hvort þeir teljast hæfir til að fara með virkan eignarhlut samkvæmt þessum kafla. Fjármálaeftirlitið getur krafist sömu upplýsinga frá einstaklingum eða lögaðilum sem hafa selt eignarhlut eða haft milligöngu um viðskipti með eignarhlut. Lagaákvæði um þagnarskyldu takmarka ekki skyldu til þess að veita upplýsingar og aðgang að gögnum.

Eigi sjaldnar en einu sinni á ári skal vátryggingafélag tilkynna Fjármálaeftirlitinu um þá hluthafa sem eiga virkan eignarhlut í því og um hlutafjáreign hvers þeirra.

Teljist einstaklingur eða lögaðili ekki lengur hæfur til þess að fara með virkan eignarhlut er heimilt að veita hæfilegan frest til úrbóta sé það unnt að mati Fjármálaeftirlitsins. Verði úrbótum ekki við komið eða líði frestur sem Fjármálaeftirlitið hefur veitt skv. 1. málsl. er aðilanum skylt að selja þann eignarhlut, sbr. 63. gr.

67. gr.

Raunverulegur eigandi.

Leiki vafi á því að mati Fjármálaeftirlitsins hver sé, eða verði, raunverulegur eigandi virks eignarhlutar skal það tilkynna viðkomandi aðila og vátryggingafélaginu að það telji viðkomandi aðila ekki hæfan til þess að fara með eignarhlutinn.

68. gr.

Ráðstafanir tengdar virkum eignarhlut.

Sé aðila sem á virkan eignarhlut í vátryggingafélagi svo farið eða fari hann þannig með hlut sinn að það skaði heilbrigðan og traustan rekstur þess að mati Fjármálaeftirlitsins skal það grípa til viðeigandi ráðstafana til að varna því. Viðeigandi ráðstafanir geta falist í eftirfarandi:

1. Ákveða að þeim hlut fylgi ekki atkvæðisréttur.

2. Að leggja fyrir hlutaðeigandi vátryggingafélag að grípa til ráðstafana sem draga úr skaðlegum áhrifum hluthafans.

3. Að leggja fyrir stjórn hlutaðeigandi vátryggingafélags að boða til hluthafafundar þar sem háttsemi hluthafans skal tekin fyrir. Skal fulltrúa Fjármálaeftirlitsins heimilt að sækja fundinn og taka þar til máls.

Við mat á því hvort gripið skuli til ráðstafana skv. 1. mgr. skal m.a. höfð hliðsjón af þeim atriðum sem greinir í 61. gr. Að auki skal höfð sérstök hliðsjón af því hvort staða eða háttsemi viðkomandi aðila sé til þess fallin að rýra traust almennings á hlutaðeigandi vátryggingafélagi verði hún opinber.

Fjármálaeftirlitinu er heimilt að grípa í senn til fleiri en einnar af þeim ráðstöfunum sem tilgreindar eru í 1. mgr. þyki það nauðsynlegt.

Telji Fjármálaeftirlitið að náin tengsl hindri eftirlit með starfsemi vátryggingafélags skal það fara fram á að tengslin verði strax rofin, nema það telji aðrar ráðstafanir fullnægjandi.

69. gr.

Hlutabréf. Lánveitingar.

Vátryggingafélag má sjálft aldrei eiga meira en 10% eigin hlutafjár. Atkvæðisréttur fylgir ekki hlutabréfum sem vátryggingafélag á sjálft.

Vátryggingafélagi er óheimilt að veita lán sem tryggð eru með veði í hlutabréfum eða skuldabréfum útgefnum af því. Sama gildir um aðra samninga sé undirliggjandi áhætta á eigin bréf.

Megi greiða nýja hluti með skuldajöfnuði eða á annan hátt en með reiðufé við hækkun hlutafjár skulu reglur þar að lútandi koma fram í ákvörðun hluthafafundar um hækkunina og gildir ákvæði 14. gr. eftir því sem við getur átt. Ákvörðun um að innborgun nýrra hluta geti farið fram með skuldajöfnuði skal hljóta samþykki Fjármálaeftirlitsins.

Allar ákvarðanir um lækkun hlutafjár í vátryggingafélagi skulu tilkynntar fyrir-fram til Fjármálaeftirlitsins.

XI. KAFLI

Endurskoðun.

70. gr.

Endurskoðun.

Ársreikningur vátryggingafélags skal endurskoðaður af endurskoðanda. Aðalfundur kýs endurskoðendur eða endurskoðunarfélag í samræmi við samþykktir félags. Sé vátryggingafélag hluti félagasamstæðu skal endurskoðandi vera sameiginlegur fyrir samstæðuna í heild. Ef um er að ræða félag af því tagi sem getið er í 2. mgr. 2. gr. getur Fjármálaeftirlitið gert kröfu um að a.m.k. einn endurskoðandi sé sameiginlegur fyrir öll félögin. Endurskoðandi eða endurskoðunarfélag skv. 2. málsl. skal ekki gegna öðrum störfum fyrir vátryggingafélagið.

Endurskoðandi má ekki eiga sæti í stjórn, vera starfsmaður vátryggingafélags eða starfa í þágu þess að öðru en endurskoðun. Hann má ekki vera skuldugur félaginu, hvorki sem skuldari né ábyrgðarmaður, og sama gildir um maka hans.

Endurskoðendur félags eiga rétt á að sitja stjórnar- og félagsfundi í vátryggingafélagi og er þeim skylt að mæta á aðalfundi.

Endurskoðanda eða endurskoðunarfélag skal kjósa til fimm ára á aðalfundi. Óheimilt er að kjósa sama endurskoðanda eða endurskoðunarfélag fyrr en að fimm árum liðnum frá því að starfstíma skv. 1. málsl. lauk. Þrátt fyrir ákvæði 1. málsl. getur vátryggingafélag vikið endurskoðanda eða endurskoðunarfélagi frá áður en fimm ára kjörtímabili lýkur að fengnu áliti endurskoðendaráðs.

71. gr.

Upplýsinga- og tilkynningarskylda endurskoðanda.

Endurskoðanda vátryggingafélags er skylt að veita Fjármálaeftirlitinu þær upplýsingar um framkvæmd og niðurstöður endurskoðunar sem það óskar.

Endurskoðanda er einnig skylt að gera Fjármálaeftirlitinu tafarlaust viðvart fái hann vitneskju um eftirfarandi atriði eða ákvarðanir í starfi sínu fyrir félagið eða þá sem vátryggingafélagið er í nánum tengslum við:

a. veruleg brot á þeirri löggjöf sem gildir um starfsemi félagsins,

b. málefni sem kunna að hafa úrslitaþýðingu fyrir áframhaldandi starfsemi félagsins,

c. neitun eða fyrirvara um að árita ársreikning félagsins,

d. að gjaldþolskröfu eða kröfu um lágmarksfjármagn er ekki fullnægt.

Endurskoðanda er jafnframt skylt að veita Fjármálaeftirlitinu upplýsingar skv. 1. og 2. mgr. vegna aðila sem vátryggingafélagið er í nánum tengslum við og endurskoðandi hefur orðið áskynja í störfum sínum.

Upplýsingar sem endurskoðandi veitir Fjármálaeftirlitinu samkvæmt ákvæðum þessarar greinar teljast ekki brot á lögbundinni eða samningsbundinni þagnarskyldu.

XII. KAFLI

Rekstur líftrygginga- og skaðatryggingastarfsemi.

72. gr.

Mörk líftryggingafélaga og skaðatryggingafélaga.

Líftryggingastarfsemi má ekki reka með skaðatryggingastarfsemi. Þó má veita líftryggingafélagi starfsleyfi í slysa- og sjúkratryggingum. Einnig má veita skaðatryggingafélagi sem eingöngu er með starfsemi í slysa- og sjúkratryggingum starfsleyfi í líftryggingum sem telst þá líftryggingafélag samkvæmt þessum lögum. Gæta skal þess að rekstur líf- og skaðatryggingastarfsemi sé aðskilinn.

Hafi skaðatryggingafélag fjárhagsleg, viðskiptaleg eða stjórnunarleg tengsl við líftryggingafélag skal gæta þess að fjárhagur vátryggingafélaganna raskist ekki vegna samninga á milli félaganna eða annarra samninga sem gætu haft áhrif á skiptingu útgjalda og tekna á milli þeirra.

73. gr.

Aðskilnaður líf- og skaðatryggingastarfsemi.

Aðskilnaði líf- og skaðatryggingastarfsemi skv. 72. gr. skal haga þannig að líftryggingastarfsemi sé haldið aðskilinni frá skaðatryggingastarfsemi svo að hagsmunir vátryggingartaka skarist ekki. Hagnaður frá líftryggingastarfsemi skal nýtast líftryggingartökum eins og félagið væri eingöngu með starfsemi í líftryggingum.

Til viðbótar við útreikning gjaldþolskröfu skv. 97. gr. og á lágmarksfjármagni skv. 112. gr. skal vátryggingafélag með heimild til starfsemi í líftryggingum og skaðatryggingum skv. 1. mgr. 72. gr. reikna eftirfarandi:

1. Ígildi lágmarksfjármagns, reiknað eingöngu út frá þeim hluta starfseminnar sem telst til líftrygginga.

2. Ígildi lágmarksfjármagns, reiknað eingöngu út frá þeim hluta starfseminnar sem telst til skaðatrygginga.

Ekki má mæta ígildi lágmarksfjármagns vegna líftryggingastarfsemi skv. 1. tölul. 2. mgr. með skaðatryggingastarfsemi og öfugt.

Sé lágmarkskröfum skv. 2. mgr. fullnægt má nota hvaða viðurkennda gjaldþolsliði sem er til að mæta gjaldþolskröfu skv. 97. gr. Tilkynna skal Fjármálaeftirlitinu um slíka ráðstöfun.

Við gerð ársreiknings og annarra uppgjöra skal þess gætt að niðurstöður líftryggingastarfsemi annars vegar og skaðatryggingastarfsemi hins vegar séu aðskildar. Öllum tekjum, sér í lagi iðgjöldum, greiðslum frá endurtryggjendum og fjárfestingartekjum skal skipt eftir uppruna. Einnig skal skipta útgjöldum, sér í lagi tjóna- og bótagreiðslum, hækkun á vátryggingaskuld, endurtryggingaiðgjöldum og rekstrarkostnaði eftir uppruna. Teljist liðir sameiginlegir með báðum þáttum starfseminnar skal þeim skipt með uppskiptingaraðferð sem Fjármálaeftirlitið samþykkir.

Vátryggingafélög skulu á grundvelli uppgjörsins gera grein fyrir hvernig viðurkenndir kjarnagjaldþolsliðir mæta ígildi lágmarksfjármagns í líftryggingastarfsemi annars vegar og skaðatryggingastarfsemi hins vegar skv. 2. mgr., sbr. XV. kafla um flokkun gjaldþolsliða.

Dugi viðurkenndir eiginfjárliðir ekki til að mæta ígildi lágmarksfjármagns í öðrum þætti starfseminnar í samræmi við 3. mgr. skulu ákvæði XIX. kafla um sérstakar ráðstafanir gilda um þann þátt starfseminnar óháð niðurstöðu í hinum þætti starfseminnar. Í þeim tilgangi er unnt að veita undanþágu frá 3. mgr. sem felur í sér heimild til að færa kjarnagjaldþolsliði frá einum þætti starfseminnar til annarrar.

XIII. KAFLI

Mat á efnahagsreikningi.

74. gr.

Mat á eignum og skuldbindingum.

Eignir og skuldbindingar vátryggingafélags skulu metnar þannig í mati á gjaldþolsstöðu að virði þess endurspegli verð sem aðilar sem eru upplýstir og fúsir til viðskipta mundu komast að samkomulagi um í viðskiptum ótengdra aðila.

Ákvæði 1. mgr. eiga einnig við um samstæður.

Ráðherra skal setja reglugerð sem tilgreinir nánar þær aðferðir sem nota skal við mat á eignum og skuldbindingum vátryggingafélags og samstæðna.

XIV. KAFLI

Vátryggingaskuld.

75. gr.

Almenn ákvæði um fjárhagsskuldbindingar vegna vátryggingarsamninga.

Vátryggingafélag skal meta skuldbindingar sínar vegna gerðra vátryggingarsamninga. Slík fjárskuldbinding nefnist vátryggingaskuld.

Vátryggingaskuld skal á hverjum tíma vera sú fjárhæð sem vátryggingafélag þarf að greiða ef vátryggingaskuldbinding þess væri flutt til annars vátryggingafélags með skömmum fyrirvara.

Mat vátryggingaskuldar skal styðjast við og vera í samræmi við markaðsupplýsingar ásamt tiltækum upplýsingum um vátryggingaráhættu.

Vátryggingaskuld skal metin með varfærni og með áreiðanleika og hlutlægni að leiðarljósi.

76. gr.

Útreikningur á vátryggingaskuld.

Vátryggingaskuld skal vera samtala besta mats á skuldbindingum og áhættuálagi.

Besta mat skuldbindinga er meðaltal framtíðarfjárstreymis vegið með líkindum að teknu tilliti til áhrifa tímasetninga greiðslna með viðeigandi áhættulausum vaxtaferli.

Útreikningur á besta mati skuldbindinga skal vera byggður á nýjum og áreiðanlegum upplýsingum, raunsæjum forsendum og viðeigandi tryggingastærðfræðilegum og tölfræðilegum aðferðum.

Áætlun um fjárstreymi sem notuð er við útreikning á besta mati skuldbindinga skal taka mið af öllum inn- og útborgunum sem leiðir af uppgjöri skuldbindinga vegna vátryggingarsamninga.

Besta mat vátryggingaskuldar skal reikna án lækkunar útgjalda vegna endurtryggingarsamninga og samninga við félög með sérstakan tilgang. Áhrif slíkra samninga skal reikna sérstaklega skv. 82. gr.

Áhættuálag er sú fjárhæð sem ásamt besta mati er ætlað að tryggja að vátryggingaskuld samsvari þeirri fjárhæð sem gera má ráð fyrir að önnur vátryggingafélög áskilji til þess að taka að sér og standa við þær skuldbindingar sem vátryggingaskuld félagsins er ætlað að mæta.

Vátryggingafélag skal meta besta mat og áhættuálag skuldbindinga hvort í sínu lagi.

Þegar líkja má eftir vátryggingaskuldbindingum sem vátryggingaskuld er ætlað að mæta, með fjármálagerningum sem hafa áreiðanlegt markaðsverð skal ákveða vátryggingaskuld fyrir það fjárstreymi á grundvelli markaðsverðs þessara fjármálagerninga. Í slíkum tilfellum þarf ekki að aðgreina besta mat og áhættuálag í útreikningi vátryggingaskuldar.

Áhættuálag skal reiknað sem fjármagnskostnaður við að leggja til eigið fé til jafns við þá gjaldþolskröfu sem nauðsynleg er til að standa undir vátryggingaskuldbindingum á uppgjörstíma þeirra.

Vextir sem nota skal við mat á fjármagnskostnaði við að leggja til viðurkennda gjaldþolsliði til að mæta fjárhæð skv. 6. mgr. skulu vera þeir sömu fyrir öll vátryggingafélög.

77. gr.

Útreikningur á áhættulausum vaxtaferli.

Við ákvörðun á áhættulausum vaxtaferli sem vísað er til í 2. mgr. 76. gr. til tiltekins tíma skal taka mið af upplýsingum um viðeigandi fjármálagerninga með gjalddaga á þeim tiltekna tíma á djúpum, virkum og gagnsæjum markaði. Þegar slíkar upplýsingar eru ekki fyrir hendi skal ákvarða áhættulausan vaxtaferil með brúun eða framreikningi.

Sá hluti vaxtaferilsins sem er framreiknaður skal byggjast á upplýsingum fram að síðasta gjalddaga þar sem á markaði er dýpt, seljanleiki og gagnsæi. Þann vaxtaferil skal framreikna að endanlegum langtímavöxtum.

78. gr.

Upplýsingar vegna mats á vátryggingaskuld.

Fjármálaeftirlitið skal gefa út upplýsingar a.m.k. ársfjórðungslega fyrir viðeigandi gjaldmiðla um áhættulausan vaxtaferil til að reikna besta mat vátryggingaskuldar skv. 76. gr.

79. gr.

Önnur atriði varðandi mat á vátryggingaskuld.

Auk þeirra atriða sem getið er í 76. gr. skal vátryggingafélag taka mið af eftirfarandi við mat vátryggingaskuldar:

1. Öllum útgjöldum sem á þau falla vegna umsýslu við vátryggingaskuldbindingar.

2. Verðbólgu, þ.m.t. breytingum á uppgjörskostnaði og tjónagreiðslum.

3. Öllum greiðslum til vátryggingartaka og rétthafa, þ.m.t. valkvæðra bónusgreiðslna, sem vátryggingafélag gerir ráð fyrir að inna af hendi hvort sem þær eru tryggðar með samningsákvæðum eða ekki.

80. gr.

Mat á fjárhagslegri ábyrgð og valkvæðum ákvæðum í vátryggingarsamningum.

Við mat á vátryggingaskuld skal taka mið af virði fjárhagslegrar ábyrgðar og valkvæðra ákvæða í vátryggingarsamningum.

Mat á líkindum þess að vátryggingartakar nýti valkvæð ákvæði, þ.m.t. uppsögn og endurkaup samninga, skal vera raunsætt og byggt á reynslu og traustum upplýsingum. Matið skal einnig taka mið af áhrifum sem hugsanlegar breytingar á aðstæðum, fjárhagslegum eða öðrum, kunna að hafa á nýtingu valkvæðra ákvæða.

81. gr.

Flokkun skuldbindinga.

Við útreikning á vátryggingaskuld skal vátryggingafélag aðgreina vátryggingaskuldbindingar sínar í einsleita áhættuflokka.

82. gr.

Kröfur vegna samninga við endurtryggjendur og félög með sérstakan tilgang.

Mat vátryggingafélags á kröfum vegna samninga við endurtryggjendur og félög með sérstakan tilgang skal vera í samræmi við ákvæði 76.–81. gr.

Við matið skal taka mið af þeim tíma sem líður frá því að krafa stofnast til greiðslu hennar.

Endanlegt mat skal reiknað með hliðsjón af hugsanlegu tapi vegna vanefnda mótaðilans. Matið byggist á líkindum þess að greiðslufall verði hjá mótaðila og væntu tapi á endurkröfu sem slíkt hefði í för með sér.

83. gr.

Áreiðanleiki upplýsinga og nálgun við mat vátryggingaskuldar.

Vátryggingafélag skal hafa innri ferla og verklag til að tryggja að gögn sem notuð eru við mat vátryggingaskuldar séu viðeigandi, heildstæð og nákvæm.

Ef sérstakar aðstæður verða þess valdandi að vátryggingafélag hefur ekki fullnægjandi gögn til að beita áreiðanlegum tryggingastærðfræðilegum aðferðum á hluta skuldbindinga þeirra vegna vátrygginga eða kröfur vegna endurtryggingasamninga eða samninga við félög með sérstakan tilgang skal því heimilt að nota nálgunaraðferðir við matið þar með talið mat hvers einstaks tjónsatburðar í besta mati vátryggingaskuldar.

84. gr.

Áhrif reynslu á útreikninga.

Vátryggingafélag skal hafa verkferla og aðferðir sem tryggja að besta mat vátryggingaskuldar, og forsendur þeirra útreikninga sem notaðir eru við matið, sé reglulega yfirfarið og borið saman við reynslu.

Sé kerfisbundinn munur á besta mati á vátryggingaskuld og reynslu vátryggingafélags skal gera viðeigandi breytingar á þeim tryggingastærðfræðilegu aðferðum sem notaðar eru og, ef við á, þeim forsendum sem lagðar eru til grundvallar matinu.

85. gr.

Eftirlit með vátryggingaskuld.

Vátryggingafélag skal geta sýnt Fjármálaeftirlitinu fram á að fjárhæð vátryggingaskuldar þess sé hæfilega ákvörðuð og að aðferðir við ákvörðun hennar séu nothæfar og viðeigandi og að þau tölfræðilegu gögn sem við er stuðst séu fullnægjandi.

86. gr.

Hækkun vátryggingaskuldar.

Uppfylli mat vátryggingafélags á vátryggingaskuld þess ekki ákvæði 76.–84. gr. getur Fjármálaeftirlitið krafist þess að það hækki vátryggingaskuldina svo skilyrðin verði uppfyllt.

87. gr.

Reglugerð.

Ráðherra setur reglugerð sem útfærir eftirfarandi þætti nánar:

1. Tölfræðilegar og tryggingastærðfræðilegar aðferðir til að reikna besta mat í samræmi við 2. mgr. 76. gr.

2. Aðferðir við að reikna áhættulausan vaxtaferil til núvirðingar á besta mati vátryggingaskuldar skv. 2. mgr. 76. gr.

3. Við hvaða aðstæður þurfi ekki að reikna besta mat og áhættuálag hvort í sínu lagi og hvaða aðferðir skulu notaðar í þeim tilvikum.

4. Aðferðir og forsendur sem notaðar eru í útreikningi áhættuálags, þar á meðal hvaða viðurkenndu gjaldþolsliðir geta mætt vátryggingaskuldbindingum og ákvörðun vaxta við útreikning fjármagnskostnaðar.

5. Vátryggingagreinum sem skuldbindingum er skipt í við útreikning vátryggingaskuldar 81. gr.

6. Staðla sem vátryggingafélag þarf að fylgja til þess að gögn sem eru notuð við útreikning vátryggingaskuldar séu viðeigandi, heildstæð og nákvæm og þær sérstöku aðstæður sem gera að verkum að leyfilegt er að nota nálganir, svo sem mat hvers einstaks tjónstilviks.

7. Aðferðir við útreikning á mótaðilaáhættu í mati á kröfum á endurtryggjendur og félög með sérstakan tilgang skv. 82. gr.

8. Þegar nauðsyn krefur, einfaldari aðferðir við útreikning vátryggingaskuldar, sem tryggja að tryggingastærðfræðilegar og tölfræðilegar aðferðir skv. 1. og 4. tölul. séu í samræmi við eðli, stærð og margbreytileika áhættunnar sem vátryggingafélög bera.

XV. KAFLI

Gjaldþol.

88. gr.

Gjaldþol.

Gjaldþol vátryggingafélags er samtala kjarnagjaldþols, sbr. 89. gr., og stuðningsgjaldþols, sbr. 90. gr.

89. gr.

Kjarnagjaldþol.

Kjarnagjaldþol er sá hluti eigna sem er umfram samtölu skuldbindinga skv. XIII. kafla og vátryggingaskuldar skv. XIV. kafla og víkjandi skuldir.

Frá samtölu skuldbindinga skv. XIII. kafla dregst eigin hlutafjáreign vátryggingafélagsins.

90. gr.

Stuðningsgjaldþol.

Til stuðningsgjaldþols teljast liðir, aðrir en kjarnagjaldþolsliðir, sem nýst geta til að mæta tapi.

Eftirtaldir liðir geta talist til stuðningsgjaldþols fullnægi þeir ekki kröfum um að teljast til kjarnagjaldþols:

a. óinnborgað hlutafé,

b. loforð um lánveitingu og ábyrgðir,

c. aðrar lagalega bindandi kröfur sem eru í eigu vátryggingafélags.

Hafi stuðningsgjaldþolsliður verið greiddur telst hann til eignar og er þá ekki lengur hluti stuðningsgjaldþols félagsins.

Fjárhæð stuðningsgjaldþolsliðar er háð samþykki Fjármálaeftirlitsins.

91. gr.

Flokkun gjaldþols og einkenni.

Gjaldþol flokkast í þrjá gjaldþolsþætti. Flokkunin er háð því hvort um kjarnagjaldþolsliði eða stuðningsgjaldþolsliði er að ræða og að hvaða marki þeir búa yfir eftirtöldum eiginleikum:

1. Gjaldþolsliðurinn er tiltækur eða hægt er að innkalla hann til að mæta tapi að fullu, hvort sem er vegna áframhaldandi starfsemi eða vegna slitameðferðar, þ.e. stöðugt aðgengi.

2. Við slitameðferð er unnt að nýta heildarfjárhæð gjaldþolsliðarins til að mæta tapi og liðurinn verður ekki greiddur til baka fyrr en öllum öðrum skuldbindingum, þar á meðal skuldbindingum gagnvart vátryggingartökum og vátryggðum vegna vátryggingarsamninga, hefur verið mætt.

Við mat á því hvort gjaldþolsliðir hafi eða muni hafa einkenni skv. 1. og 2. tölul. 1. mgr. skal taka tillit til gildistíma og þá sér í lagi hvort gjaldþolsliðurinn sé afmarkaður við tiltekna lokadagsetningu. Hafi gjaldþolsliður afmarkaðan gildistíma skal litið til þess hvort gildistími hans sé í samræmi við gildistíma vátryggingaskuldbindinga.

Auk þess skal taka til skoðunar hvort gjaldþolsliðurinn hafi:

a. kröfur eða hvata til að innleysa nafnverðsfjárhæð,

b. skuldbindandi afgjöld,

c. aðrar kvaðir.

92. gr.

Meginskilyrði flokkunar í gjaldþolsþætti.

Kjarnagjaldþolsliðir flokkast í gjaldþolsþátt 1 þegar þeir hafa einkenni skv. 1. og 2. tölul. 1. mgr. 91. gr. að teknu tilliti til þeirra eiginleika sem tilgreindir eru í 2. mgr. 91. gr.

Kjarnagjaldþolsliðir flokkast í gjaldþolsþátt 2 þegar þeir hafa einkenni skv. 2. tölul. 1. mgr. 91. gr. að teknu tilliti til þeirra eiginleika sem nefndir eru í 2. mgr. 91. gr.

Stuðningsgjaldþolsliðir flokkast í gjaldþolsþátt 2 þegar þeir hafa einkenni skv. 1. og 2. tölul. 1. mgr. 91. gr. að teknu tilliti til þeirra eiginleika sem nefndir eru í 2. mgr. 91. gr.

Allir stuðningsgjaldþolsliðir sem falla ekki undir 1.–3. mgr. teljast til gjaldþolsþáttar 3.

Að auki skal eftirfarandi gilda um flokkun gjaldþols:

1. Óráðstöfuð ágóðaskuld líftryggingafélags sem telst til eigin fjár skal flokkast í gjaldþolsþátt 1.

2. Loforð um lánveitingu og ábyrgðir sem eru í vörslu óháðs vörsluaðila til hags fyrir kröfuhafa vátryggingakrafna og sem gefnar eru út af viðskiptabanka, sparisjóði eða lánafyrirtæki samkvæmt lögum um fjármálafyrirtæki flokkast í gjaldþolsþátt 2.

93. gr.

Flokkun í gjaldþolsþætti.

Fjármálaeftirlitið hefur eftirlit með því að vátryggingafélög flokki gjaldþolsliði skv. 92. gr. Í þeim tilgangi skal vátryggingafélag þar sem við á vísa til lista af gjaldþolsliðum sem tilgreindir eru í reglugerð sem ráðherra setur. Ef gjaldþolsliður er ekki á þeim lista skal vátryggingafélag meta hann og flokka í samræmi við 92. gr. Slík flokkun er háð samþykki Fjármálaeftirlitsins.

94. gr.

Mörk gjaldþolsþátta.

Hæft gjaldþol til að mæta gjaldþolskröfu skv. 96. gr. skal vera samtala gjaldþolsþátta 1–3.

Hæft gjaldþol til að mæta lágmarksfjármagni skv. 111. gr. skal vera samtala gjaldþolsþáttar 1 og 2.

95. gr.

Reglugerð.

Ráðherra setur reglugerð um eftirfarandi þætti:

1. Viðmið sem Fjármálaeftirlitið leggur til grundvallar við mat á hvort heimilt er að nota stuðningsgjaldþolslið í samræmi við 90. gr.

2. Meðhöndlun eignarhlutar í fjármálafyrirtækjum við ákvörðun gjaldþols, hvort sem um er að ræða beinan eignarhlut eða víkjandi kröfur á fjármálafyrirtæki.

3. Ferli sem Fjármálaeftirlitið skal fylgja við afgreiðslu umsókna um notkun gjaldþolsliða.

4. Lista yfir viðurkennda gjaldþolsliði sem uppfylla skilyrði 92. gr. þar sem forsendur flokkunar koma fram fyrir hvern viðurkenndan gjaldþolslið.

5. Aðferðir sem Fjármálaeftirlitið skal nota til að samþykkja flokkun á gjaldþolsliðum sem ekki eru á listanum skv. 4. tölul.

6. Sértæka aðlögun á mörkum sem ætlað er að endurspegla takmarkaða möguleika á færslu gjaldþolsliða, sem eingöngu er heimilt að nota til að mæta tapi sem stafar af tilgreindum hluta skuldbindinga félagsins eða vegna tiltekinnar áhættu, þ.e. á vörðum sjóðum.

7. Takmarkanir á notkun gjaldþolsþátta 2 og 3 til að mæta gjaldþolskröfu og lágmarksfjármagni.

8. Sértæka aðlögun á mörkum sem ætlað er að endurspegla takmarkaða möguleika á færslu gjaldþolsliða sem eingöngu er heimilt að nota til að mæta tapi sem stafar af tilgreindum hluta skuldbindinga félagsins eða vegna tiltekinnar áhættu, þ.e. á vörðum sjóðum.

XVI. KAFLI

Gjaldþolskrafa.

96. gr.

Gjaldþolskrafa. Almenn ákvæði.

Vátryggingafélag skal eiga hæfa gjaldþolsliði til að mæta gjaldþolskröfu. Gjaldþolskrafa skal annaðhvort reiknuð eftir staðalreglu eða eigin líkani samkvæmt ákvæðum þessa kafla.

97. gr.

Útreikningur á gjaldþolskröfu.

Við útreikning gjaldþolskröfu skal miða við áframhaldandi starfsemi félagsins. Gjaldþolskrafa skal vera mælikvarði yfir alla mælanlega áhættu vátryggingafélags. Gjaldþolskrafan skal taka til þegar gerðra samninga sem og væntanlegrar útgáfu nýrra vátryggingarsamninga næstu 12 mánuði. Í útreikningum vegna núverandi starfsemi skal gjaldþolskrafa aðeins taka mið af óvæntu tapi. Gjaldþolskrafa skal vera í samræmi við áhættuvirði kjarnagjaldþols vátryggingafélags miðað við 99,5% öryggisstig til eins árs.

Gjaldþolskrafa skal hið minnsta taka til eftirfarandi áhættuþátta:

a. skaðatryggingaráhættu,

b. líftryggingaráhættu,

c. heilsutryggingaráhættu,

d. markaðsáhættu,

e. kröfuáhættu,

f. rekstraráhættu.

Rekstraráhætta skv. f-lið skal fela í sér lagalega áhættu og undanskilja áhættu vegna stefnumótunar og orðspors.

Við útreikning á gjaldsþolskröfu skal taka mið af áhrifum áhættuvarna að því tilskildu að kröfuáhætta og önnur áhætta sem rekja má til varnanna komi fram í útreikningi gjaldþolskröfu með viðeigandi hætti.

98. gr.

Tíðni útreiknings gjaldþolskröfu.

Vátryggingafélag skal reikna gjaldþolskröfu eigi sjaldnar en einu sinni á ári og tilkynna Fjármálaeftirlitinu um niðurstöðu. Viðurkenndir gjaldþolsliðir vátryggingafélags skulu nema hið minnsta síðustu tilkynntri gjaldþolskröfu. Vátryggingafélag skal fylgjast með stöðu viðurkenndra gjaldþolsliða og gjaldþolskröfu. Breytist áhættusnið vátryggingafélags verulega frá forsendum sem byggt var á við útreikning á gjaldþolskröfu sem síðast var tilkynnt ber félaginu að endurreikna gjaldþolskröfu án tafar og tilkynna til Fjármálaeftirlitsins.

Hafi Fjármálaeftirlitið vísbendingar um að áhættusnið vátryggingafélags hafi breyst verulega frá þeim degi þegar gjaldþolskrafa var síðast tilkynnt getur það gert viðkomandi félagi að endurreikna gjaldþolskröfu.

99. gr.

Uppbygging staðalreglu.

Gjaldþolskrafa reiknuð á grundvelli staðalreglu er samtala eftirtalinna liða:

a. grunngjaldþolskröfu skv. 100. gr.,

b. gjaldþolskröfu vegna rekstraráhættu,

c. aðlögun vegna þess hluta vátryggingaskuldar sem nota má til að mæta tapi og frestuðum sköttum.

100. gr.

Samsetning grunngjaldþolskröfu.

Reikna skal grunngjaldþolskröfu á grundvelli áhættueininga sem ná hið minnsta til skaðatryggingaráhættu, líftryggingaráhættu, heilsutryggingaráhættu, markaðsáhættu og mótaðilaáhættu.

Gjaldþolskrafan skal reiknuð sérstaklega fyrir hverja áhættueiningu. Miða skal við 99,5% áhættuvirði yfir eins árs tímabil. Þegar gjaldþolskröfur yfir eins árs tímabil vegna einstakra áhættueininga eru lagðar saman skal taka tillit til fjölþættingaráhrifa.

Að fengnu samþykki Fjármálaeftirlitsins getur vátryggingafélag notað stika sem endurspegla áhættusnið þess við útreikning á gjaldþolskröfu vegna vátryggingaráhættu.

101. gr.

Samræmdar útreikningsforsendur staðalreglunnar.

Fjármálaeftirlitið gefur út reglur um samsvörun lánshæfismats utanaðkomandi lánshæfismatsstofnunar við lánshæfisþrep sem byggjast á tæknilegum framkvæmdastöðlum Evrópsku vátrygginga- og lífeyriseftirlitsstofnunarinnar.

Til að tryggja samræmd skilyrði við notkun staðalreglunnar og til að greiða fyrir útreikningi á markaðsáhættueiningu sem vísað er til í 100. gr., mótaðilaáhættu í 100. gr., áhættuvörnum í 4. mgr. 97. gr. og útreikningi á vátryggingaskuld gefur Fjármálaeftirlitið út reglur sem byggjast á tæknilegum framkvæmdastöðlum Evrópsku vátrygginga- og lífeyriseftirlitsstofnunarinnar þar sem eftirfarandi kemur fram:

1. Listi yfir héraðsstjórnir og sveitarstjórnir á EES-svæðinu sem litið skal á sem sambærilega áhættu og viðeigandi ríki hvað varðar sérstaka tekjuöflunarmöguleika og stjórnsýslufyrirkomulag sem minnka áhættu á greiðslufalli.

2. Hlutabréfavísitala sem notuð er vegna samhverfrar aðlögunar við útreikning hlutabréfaáhættu.

3. Ákvæði um tengingu gjaldmiðla við evru til að skýra útreikning gjaldmiðlaáhættu.

102. gr.

Veruleg frávik frá forsendum staðalreglunnar.

Þegar ekki á við að reikna gjaldþolskröfu með staðalreglunni sökum þess að áhættusnið vátryggingafélags víkur verulega frá þeim forsendum sem liggja að baki staðalreglunni getur Fjármálaeftirlitið gert rökstudda kröfu um að í staðinn fyrir tiltekna stika í staðalreglunni noti félag stika sem eiga sérstaklega við um félagið við útreikning á vátryggingaráhættu, sbr. 3. mgr. 100 gr. Þessir stikar skulu ákvarðaðir þannig að tryggt sé að ákvæði 1. mgr. 97. gr. séu uppfyllt.

103. gr.

Reglugerð.

Ráðherra setur reglugerð sem tilgreinir nánar eftirfarandi atriði varðandi útreikning á gjaldþolskröfu með staðalreglu:

1. Uppbyggingu staðalreglunnar.

2. Undiráhættueiningar sem eru nauðsynlegar til að útfæra nánar þær áhættueiningar sem tilgreindar eru í 1. mgr. 100. gr. auk þess hvernig staðið skuli að uppfærslu á útreikningi áhættueininga og undiráhættueininga.

3. Aðferðir, forsendur og staðalstika sem notaðir eru við útreikning á hverri áhættueiningu og undiráhættueiningu í grunngjaldþolskröfu.

4. Stika sem lýsa fylgni á milli áhættuþátta og verklag við uppfærslu þeirra.

5. Aðferðir og forsendur sem notaðar eru til að meta breytingar á áhættusniði vátryggingafélags þegar áhættuvarnir eru notaðar og hvaða áhrif það hefur á gjaldþolskröfu.

6. Aðferðir og stika sem notaðir eru til að meta mótaðilaáhættu vegna áhættuskuldbindinga gagnvart viðurkenndum miðlægum mótaðilum.

7. Aðferðir og stika sem notaðir eru við mat á gjaldþolskröfu vegna rekstraráhættu.

8. Aðferðir og aðlaganir sem nota skal til að endurspegla takmarkaða möguleika vátryggingafélags til áhættudreifingar með tilliti til varinna sjóða.

9. Aðferð sem nota skal til að reikna út aðlögun gjaldþolskröfu sem myndast af völdum svigrúms í vátryggingaskuld eða vegna frestaðra skatta til að draga úr tapi.

10. Stika í áhættueiningum staðalreglu vegna líftryggingaráhættu, heilsutryggingaráhættu og skaðatryggingaráhættu sem skipta má út fyrir eigin stika vátryggingafélags skv. 3. mgr. 100. gr.

11. Staðlaðar aðferðir sem vátryggingafélag á að nota til að reikna út eigin stika skv. 10. tölul. og þau skilyrði sem Fjármálaeftirlitið skal setja um að gögn notuð við útreikninga séu fullnægjandi, nákvæm og viðeigandi áður en samþykki um notkun þeirra er gefið.

12. Einfaldaða útreikninga sem nota má á tilteknar áhættueiningar og undiráhættueiningar, auk þeirra skilyrða sem vátryggingafélög, þar á meðal bundin vátryggingafélög, skulu uppfylla til að fá heimild til að nota slíkar einfaldanir.

13. Aðferðir sem notaðar eru við mat á tengdum félögum, sér í lagi þegar gjaldþolskrafa vegna hlutabréfaáhættu sem er undireining markaðsáhættu er reiknuð. Taka skal tillit til líkinda á minna flökti í virði slíkra tengdra félaga sem stafa af stefnumarkandi eðli þessara fjárfestinga og þeirra áhrifa sem vátryggingafélagið getur haft á rekstur hins tengda félags.

14. Hvernig nota eigi mat utanaðkomandi lánshæfismatsstofnunar (ECAI) við útreikning gjaldþolskröfu samkvæmt staðalreglu og hvernig matið er yfirfært á kvarða sem gefur til kynna lánshæfisþrep.

Fjármálaeftirlitið setur reglur um ferli sem skal fylgja við samþykkt eigin stika vátryggingafélags sem byggjast á tæknilegum framkvæmdastöðlum Evrópsku vátrygginga- og lífeyriseftirlitsstofnunarinnar.

Fjármálaeftirlitið setur reglur, þar sem tilgreind eru mörk eigna sem fela í sér áhættu sem ekki er tekið nægilegt tillit til í staðalreglunni, sem byggjast á tæknilegum framkvæmdastöðlum Evrópsku vátrygginga- og lífeyriseftirlitsstofnunarinnar.

104. gr.

Almenn ákvæði um samþykki eigin alhliða líkana og hlutalíkana.

Við útreikning á gjaldþolskröfu er vátryggingafélagi heimilt að nota að fullu eða að hluta eigin líkön sem samþykkt hafa verið af Fjármálaeftirlitinu.

Vátryggingafélagi er heimilt að nota eigin hlutalíkön í útreikningi á einu eða fleiri eftirfarandi atriða:

a. einni eða fleiri áhættueiningum eða undireiningum grunngjaldþolskröfu,

b. gjaldþolskröfu vegna rekstraráhættu,

c. aðlögun vegna getu vátryggingaskuldar eða frestaðra skatta til að draga úr tapi.

Að auki má nota hlutalíkön fyrir eina eða fleiri af helstu rekstrareiningum félagsins þvert á áhættueiningar.

Fjármálaeftirlitið veitir heimild til þess að nota eigið líkan og skal afgreiða umsókn um það innan sex mánaða frá móttöku fullgildrar umsóknar. Aðeins má samþykkja umsókn vátryggingafélags ef kerfi þess til að greina, mæla, fylgjast með, stýra og skrá áhættu eru viðunandi og eigin líkan stenst kröfur um notkun, tölfræðileg gæði, kvörðun, dreifingu hagnaðar og taps, staðfestingu og skjölun. Ráðherra setur reglugerð sem skilgreinir kröfurnar.

Þrátt fyrir að notkun eigin líkans hafi verið samþykkt getur Fjármálaeftirlitið krafið vátryggingafélag um að áætla gjaldþolskröfu samkvæmt staðalreglunni.

105. gr.

Sérstök ákvæði um samþykki eigin hlutalíkana.

Fjármálaeftirlitið skal einungis veita leyfi fyrir hlutalíkani ef það uppfyllir skilyrði 104. gr. auk eftirfarandi skilyrða:

1. Félagið getur rökstutt að umfang líkansins sé takmarkað.

2. Gjaldþolskrafa sem af því leiðir endurspeglar betur áhættu félagsins en staðalregla.

3. Hönnun líkansins er í samræmi við þær meginreglur um gjaldþolskröfu sem settar eru fram í 99.–101. gr. þannig að líkanið sé að fullu samrýmanlegt staðalreglu.

106. gr.

Hlutverk stjórnar vegna eigin líkana.

Stjórn vátryggingafélags ákveður hvort umsókn um að nota eigið líkan skv. 104. gr. sé send til Fjármálaeftirlitsins. Sama á við um umsókn til að fá meiri háttar breytingar á líkaninu samþykktar.

Stjórn ber ábyrgð á að innleiða kerfi sem tryggir að eigin líkön virki alltaf með viðunandi hætti.

107. gr.

Staðalregla tekin upp að nýju.

Að fengnu samþykki til að nota eigið líkan til útreiknings gjaldþolskröfu skv. 104. gr. getur vátryggingafélag ekki notað staðalreglu aftur til að reikna gjaldþolskröfu, hvorki að hluta né að öllu leyti, nema slíkt sé rökstutt og samþykkt af Fjármálaeftirlitinu.

108. gr.

Skilyrði eigin líkans ekki uppfyllt.

Uppfylli vátryggingafélag sem fengið hefur samþykki frá Fjármálaeftirlitinu til að nota eigin líkan ekki skilyrði þar að lútandi skal það án tafar afhenda Fjármálaeftirlitinu áætlun sem sýnir að skilyrðin verði uppfyllt innan hæfilegs tíma eða veita upplýsingar sem sýna fram á að áhrif vegna þessa séu óveruleg.

Takist vátryggingafélagi ekki að uppfylla skilyrði 1. mgr. er Fjármálaeftirlitinu heimilt að krefja það um að reikna út gjaldþolskröfu í samræmi við staðalreglu.

109. gr.

Veruleg frávik frá forsendum staðalreglunnar.

Þegar ekki á við að reikna gjaldþolskröfu samkvæmt staðalreglu vegna þess að áhættusnið vátryggingafélags víkur verulega frá forsendum staðalreglu getur Fjármálaeftirlitið með rökstuðningi farið fram á að viðkomandi félag noti eigið líkan til útreiknings á gjaldþolskröfu í heild eða vegna tilgreindra áhættueininga.

110. gr.

Reglugerð.

Ráðherra setur reglugerð um eftirfarandi:

1. Hvaða skilyrði og prófanir eigin líkönum er ætlað að uppfylla.

2. Hvernig skilyrði og prófanir skv. 1. tölul. eiga við um hlutalíkön í ljósi takmarkaðs umfangs þeirra.

3. Hvernig líkanið sé samrýmanlegt staðalreglunni, þ.e. hvernig niðurstaða þess hluta gjaldþolskröfunnar sem reiknaður er með staðalreglunni og niðurstaða hlutalíkansins eru samþættar í heildargjaldþolskröfu.

4. Ferlið sem Fjármálaeftirlitið skal fylgja við:

a. samþykki fyrir eigin líkönum vátryggingafélags,

b. samþykki fyrir umfangsmiklum breytingum á eigin líkönum vátryggingafélags og breytingum á stefnu félagsins um breytingar á líkani.

XVII. KAFLI

Lágmarksfjármagn.

111. gr.

Almenn ákvæði um lágmarksfjármagn.

Kjarnagjaldþolsfjárliðir vátryggingafélags skulu að lágmarki nema því lágmarksfjármagni sem ákveðið er skv. 112. gr.

112. gr.

Ákvörðun lágmarksfjármagns.

Lágmarksfjármagn vátryggingafélags skal:

1. Samsvara 85% af áhættuvirði kjarnagjaldþolsliða til eins árs.

2. Ekki vera lægra en 25% af gjaldþolskröfu og ekki hærra en 45%. Viðbótargjaldþolskröfu skal bætt við gjaldþolskröfuna áður en framangreind hlutföll eru reiknuð, sé hún til staðar.

3. Aldrei vera lægra en jafnvirði 3,7 milljóna evra í íslenskum krónum.

4. Hjá félagi sem er ekki með starfsemi í greinaflokkum 10–15 skv. 1. mgr. 20. gr. skal lágmarksfjármagn ekki vera lægra en jafnvirði 2,5 milljóna evra í íslenskum krónum.

5. Ekki vera lægra en jafnvirði 3,7 milljóna evra í íslenskum krónum hjá líftryggingafélagi.

6. Ekki vera lægra en jafnvirði 3,6 milljóna evra í íslenskum krónum hjá endurtryggingafélagi.

7. Ekki vera lægra en jafnvirði 1,2 milljóna evra í íslenskum krónum hjá bundnu endurtryggingafélagi.

Vátryggingafélag skal ákvarða lágmarksfjármagn a.m.k. ársfjórðungslega og tilkynna niðurstöðuna til Fjármálaeftirlitsins. Að jafnaði er ekki þörf á að reikna gjaldþolskröfu ársfjórðungslega til að ákvarða mörkin í 2. tölul. 1. mgr. Ráði hlutföllin fjárhæð lágmarksfjármagns skal vátryggingafélag veita Fjármálaeftirlitinu fullnægjandi upplýsingar um ástæður þess.

Ráðherra setur reglugerð sem útfærir nánar hvernig lágmarksfjármagn er ákvarðað.

XVIII. KAFLI

Fjárfestingar.

113. gr.

Varfærnisreglan.

Vátryggingafélag skal sjá til þess að eignasamsetning þess sé í samræmi við varfærnisregluna skv. 2.–4. mgr.

Vátryggingafélagi er einungis heimilt að hafa í eignasafni sínu eignir og fjármálagerninga sem félagið getur greint, mælt, fylgst með, stjórnað og meðhöndlað og brugðist við áhættu með viðeigandi hætti. Taka skal tillit til heildargjaldþolsþarfar félagsins í samræmi við 1. tölul. 1. mgr. 45. gr. Samsetning eigna vátryggingafélags, einkum þeirra sem mæta lágmarksfjármagni og gjaldþolskröfu, skal vera með þeim hætti að öryggi, gæði, seljanleiki og arðsemi þeirra sé tryggð. Einnig skal staðsetning eigna vera þannig að aðgengi að þeim sé tryggt. Eignir sem notaðar eru til að mæta vátryggingaskuld skulu þar að auki vera í samræmi við eðli og líftíma vátryggingaskuldbindinga. Þeim eignum skal ráðstafað í samræmi við hagsmuni vátryggingartaka og vátryggðra með hliðsjón af skilmálum vátryggingarsamninga. Sé hætta á hagsmunaárekstrum skal vátryggingafélag eða annar aðili sem sér um eignasafn þess ganga úr skugga um að samsetning eigna sé í samræmi við hagsmuni vátryggingartaka og vátryggðra. Ákvæði þessarar málsgreinar gilda einnig um eignir sem mæta eiga skuldbindingum vegna líftrygginga með fjárfestingaráhættu líftryggingartaka.

Þegar skuldbinding samkvæmt líftryggingarsamningi er með beinum hætti háð verðgildi eininga í verðbréfasjóði samkvæmt skilgreiningu laga um verðbréfasjóði, fjárfestingarsjóði og fagfjárfestasjóði eða verðgildi eininga í sjóði sem er í vörslu vátryggingafélagsins skal skuldbindingunni mætt með einingum sem samsvara, eins og mögulegt er, þeim einingum sem samningurinn kveður á um eða þegar slíkar einingar eru ekki til með sömu eignum og að baki liggja. Þegar skuldbinding samkvæmt líftryggingarsamningi er með beinum hætti háð gengi hlutabréfa eða annarri viðmiðun en fram kemur í 1. málsl. skal vátryggingaskuld vegna þessarar skuldbindingar mætt, eins og mögulegt er, annaðhvort með einingum sem taldar eru samsvara eignum sem vísað er til í samningnum eða þegar einingar af því tagi eru ekki fáanlegar með hæfilega öruggum og seljanlegum eignum sem samsvara eins vel og hægt er því sem samningurinn tekur mið af. Þegar bætur fela í sér ábyrgð á arðsemi fjárfestinga eða eru tryggðar með öðrum hætti skulu eignir sem mæta samsvarandi viðbótarvátryggingaskuld lúta ákvæðum 4. mgr.

Auk ákvæða 2. mgr. gilda ákvæði þessarar málsgreinar um aðrar eignir en þær sem fjallað er um í 3. mgr. Notkun afleiðusamninga er aðeins möguleg svo framarlega sem þeir draga úr áhættu eða eru liður í að auka hagkvæmni fjárfestingarstjórnunar. Eignum sem ekki eru tækar til skráningar á skipulegum verðbréfamarkaði skal haldið innan marka sem ákvarðast af varfærni. Eignum skal dreift með viðeigandi hætti til að forðast að vátryggingafélagið reiði sig um of á tiltekna eign, útgefanda eða hóp fyrirtækja eða landsvæði og óhóflega uppsöfnun áhættu í eignasafninu í heild. Fjárfestingar í eignum útgefnum af sama útgefanda eða af útgefendum sem tilheyra sömu samstæðu skulu ekki fela í sér óhóflega áhættusamþjöppun fyrir vátryggingafélagið.

114. gr.

Reglugerð.

Ráðherra setur reglugerð um eftirfarandi:

1. Greiningu, mælingu, eftirlit og stýringu áhættu sem tengist fjárfestingum skv. 113. gr.

2. Greiningu, mælingu, eftirlit og stýringu vegna sérstakrar áhættu sem tilkomin er vegna fjárfestingar í afleiðum og eignum skv. 113. gr.

3. Skilyrði sem fyrirtæki sem gefa út viðskiptasamninga í verðbréfun þurfa að uppfylla svo að vátryggingafélagi sé heimilt að fjárfesta í slíkum samningum sem gefnir eru út eftir 1. janúar 2011, þar á meðal skilyrði sem tryggja að bakhjarl útgefanda eða upphaflegur lánveitandi haldi eftir á hverjum tíma a.m.k. 5% verðmæta í eigin hlut.

4. Skilyrði sem vátryggingafélag sem fjárfestir í viðskiptasamningum skv. 3. tölul. þarf að uppfylla.

5. Við hvaða aðstæður hægt er að leggja á viðbótargjaldþolskröfu ef skilyrði 3. og 4. tölul. eru ekki uppfyllt og hvernig sú viðbótargjaldþolskrafa skuli reiknuð.

XIX. KAFLI

Sérstakar ráðstafanir.

115. gr.

Verklagsreglur vegna versnandi fjárhagsstöðu.

Vátryggingafélag skal hafa verklagsreglur sem gera því kleift að greina versnandi fjárhagsstöðu og skal það gera Fjármálaeftirlitinu viðvart án tafar ef hætta er talin á að gjaldþolskröfu eða kröfu um lágmarksfjármagn verði ekki fullnægt.

116. gr.

Ráðstafanir vegna ófullnægjandi vátryggingaskuldar.

Fjármálaeftirlitið getur takmarkað eða bannað ráðstöfun vátryggingafélags á fjármunum og eignum þess uppfylli það ekki skilyrði XIV. kafla um vátryggingaskuld. Fjármálaeftirlitið skal tilkynna eftirlitsstjórnvöldum gistiríkis vátryggingafélagsins, ef við á, um hina fyrirhuguðu ráðstöfun. Fjármálaeftirlitið tilgreinir hvaða eignum vátryggingafélaginu er óheimilt að ráðstafa.

117. gr.

Ráðstafanir ef vátryggingafélag fullnægir ekki gjaldþolskröfu.

Fullnægi vátryggingafélag ekki gjaldþolskröfu eða telji það hættu á að slíkt gerist innan þriggja mánaða skal það tilkynna Fjármálaeftirlitinu um stöðuna.

Vátryggingafélagið skal innan tveggja mánaða gera áætlun um endurreisn fjárhags þar sem fram kemur hvenær og með hvaða hætti gjaldþolskröfunni verður fullnægt. Áætlunin skal lögð fyrir Fjármálaeftirlitið sem leggur mat á hvort hún telst fullnægjandi.

Áætlunin skal miðast við að endurreisn fjárhags taki ekki lengri tíma en sex mánuði og skal tilgreina hvernig aukið er við viðurkennda gjaldþolsliði eða áhætta félagsins minnkuð þannig að gjaldþolskröfu verði fullnægt. Fjármálaeftirlitið getur framlengt frestinn um þrjá mánuði ef það telur þess þörf.

Við mjög óvenjulegar og óhagstæðar aðstæður sem hafa áhrif á verulegan fjölda vátryggingafélaga miðað við markaðshlutdeild í heild eða í tiltekinni vátryggingagrein getur Fjármálaeftirlitið heimilað að endurreisn fjárhags taki lengri tíma eða allt að sjö ár til viðbótar við frest skv. 3. mgr. þar sem tekið er tillit til allra þeirra þátta sem geta haft áhrif, þar á meðal meðallíftíma vátryggingaskuldar.

Óvenjulegar og óhagstæðar aðstæður skv. 4. mgr. teljast vera við eitt eða fleiri eftirfarandi tilvika:

a. ófyrirsjáanlegt hrun á fjármálamörkuðum,

b. viðvarandi lága vexta,

c. hamfarir sem hafa víðtæk áhrif.

Vátryggingafélag sem starfar eftir áætlun til lengri tíma skv. 4. mgr. skal á þriggja mánaða fresti senda áfangaskýrslu til Fjármálaeftirlitsins þar sem gerð er grein fyrir aðgerðum félagsins og þeim árangri sem náðst hefur.

Viðbótarfrestur skv. 4. mgr. fellur niður, ef áfangaskýrsla skv. 6. mgr. sýnir ófullnægjandi árangur við að fullnægja gjaldþolskröfu, endurreisa fjárhag eða takmarka áhættu.

118. gr.

Ráðstafanir ef vátryggingafélag fullnægir ekki kröfu um lágmarksfjármagn.

Fullnægi vátryggingafélag sem fengið hefur starfsleyfi hér á landi ekki kröfum um lágmarksfjármagn eða telji það hættu á að slíkt gerist innan þriggja mánaða skal félagið án tafar tilkynna Fjármálaeftirlitinu um stöðuna.

Vátryggingafélagið skal innan mánaðar gera áætlun um fjármögnun til skamms tíma um það hvenær og á hvaða hátt markinu verði náð og skal áætlunin lögð fyrir Fjármálaeftirlitið sem ákveður hvort þær ráðstafanir sem gera á teljist fullnægjandi. Slík áætlun skal miðast við að endurfjármögnun taki ekki lengri tíma en þrjá mánuði og í henni skal gerð grein fyrir hvernig aukið er við viðurkennda gjaldþolsliði eða dregið úr áhættu félagsins þannig að kröfu um lágmarksfjármagn verði fullnægt.

Fjármálaeftirlitið getur takmarkað eða bannað ráðstöfun vátryggingafélags, sem fengið hefur starfsleyfi hér á landi, á fjármunum sínum og eignum sé það liður í endurfjármögnun félagsins. Fjármálaeftirlitið skal þá tilgreina hvaða eignum vátryggingafélaginu er óheimilt að ráðstafa. Jafnframt getur Fjármálaeftirlitið takmarkað eða bannað útgáfu nýrra vátryggingaskírteina og gripið til annarra aðgerða sem það telur nauðsynlegar. Ákvörðun þessa efnis skal tilkynna eftirlitsstjórnvöldum gistiríkja eftir því sem við á. Sé Fjármálaeftirlitið eftirlitsstjórnvald gistiríkis skal það grípa til sömu aðgerða og eftirlitsstjórnvald heimaríkis óski það þess.

119. gr.

Heimildir Fjármálaeftirlitsins vegna versnandi fjárhagslegrar stöðu.

Þrátt fyrir ákvæði 117. og 118. gr. getur Fjármálaeftirlitið, þegar fyrirséð er að fjárhagsstaða vátryggingafélags muni enn versna, gripið til frekari aðgerða sem það telur nauðsynlegar til að verja hagsmuni vátryggingartaka.

Aðgerðir Fjármálaeftirlitsins skulu endurspegla hversu alvarlegt ástandið er og hversu lengi það varir.

120. gr.

Áætlanir um endurreisn fjárhags og endurfjármögnun.

Áætlanir skv. 117. og 118. gr. skulu að lágmarki fela í sér :

a. áætlaðan rekstrarkostnað, m.a. almennan kostnað vegna daglegs reksturs og umboðslauna,

b. sundurliðaða áætlun um tekjur og gjöld í frumtryggingum, endurtryggingum sem félagið kann að taka að sér og endurtryggingum sem félagið kaupir,

c. áætlaðan efnahagsreikning,

d. greinargerð um fjármagn sem ætlað er að mæta vátryggingaskuld, gjaldþolskröfu og lágmarksfjármagni,

e. endurtryggingastefnu félagsins.

Hafi Fjármálaeftirlitið farið fram á áætlun um endurreisn fjárhags skv. 2. mgr. 117. gr. eða áætlun um endurfjármögnun skv. 2. mgr. 118. gr. skal það ekki heimila félaginu að taka við vátryggingastofni frá öðru félagi ef það telur hagsmunum vátryggingartaka ógnað.

121. gr.

Reglugerð.

Ráðherra setur reglugerð sem tilgreinir nánar við hvað skuli miðað þegar lengri frestur til endurreisnar fjárhags skv. 4. mgr. 117. gr. er ákveðinn.

Fjármálaeftirlitið setur nánari reglur um endurreisn fjárhags skv. 117. og 118. gr. að teknu tilliti til heimilda 119. gr. sem byggjast á tæknilegum framkvæmdastöðlum Evrópsku vátrygginga- og lífeyriseftirlitsstofnunarinnar. Þess skal gætt að komið sé í veg fyrir sveiflumagnandi áhrif.

122. gr.

Afturköllun starfsleyfis.

Sinni vátryggingafélag ekki tilmælum Fjármálaeftirlitsins um ráðstafanir til að meta á fullnægjandi hátt vátryggingaskuld sína eða tryggja örugga ávöxtun fjármuna sem ætlað er að mæta henni og það brýtur verulega lög og reglugerðir um starfsemi vátryggingafélaga eða samþykktir sem það starfar eftir skal Fjármálaeftirlitið setja félaginu ákveðinn frest til að gera nauðsynlegar úrbætur.

Hafi fullnægjandi ráðstafanir ekki verið gerðar innan settra tímamarka getur Fjármálaeftirlitið afturkallað starfsleyfi félagsins. Fjármálaeftirlitið getur þó veitt frekari frest telji það líkur benda til að þær ráðstafanir sem félagið hefur þegar gert muni innan skamms tíma hafa í för með sér tilskildar úrbætur.

Fjármálaeftirlitið getur afturkallað starfsleyfi nýti félag ekki leyfið innan tólf mánaða frá útgáfu þess eða hafi starfsemi legið niðri í sex mánuði eða meira.

Fjármálaeftirlitið skal afturkalla starfsleyfi vátryggingafélags sem fullnægir ekki kröfum um lágmarksfjármagn telji það áætlun um endurreisn fjárhags augljóslega ófullnægjandi eða félagið framfylgir ekki áætluninni innan þriggja mánaða frá því að í ljós kemur að félagið stenst ekki kröfu um lágmarksfjármagn.

Fjármálaeftirlitið skal afturkalla starfsleyfi vátryggingafélags uppfylli félagið ekki lengur skilyrði starfsleyfis eða vanræki gróflega skyldur sínar samkvæmt lögum og reglugerðum um starfsemi vátryggingafélaga þannig að hagsmunum vátryggingartaka og vátryggðra sé stefnt í hættu.

Afturköllun starfsleyfis skal ávallt studd ítarlegum rökum og tilkynnt hlutaðeigandi félagi skriflega.

Afturkalli Fjármálaeftirlitið starfsleyfi skal það tilkynna eftirlitsstjórnvöldum aðildarríkja um það.

Með hagsmuni vátryggingartaka og vátryggðra fyrir augum og í samráði við önnur hlutaðeigandi eftirlitsstjórnvöld skal Fjármálaeftirlitið takmarka, eftir því sem nauðsyn krefur, frjálsa ráðstöfun eigna félagsins þegar vátryggingaskuldin er vanmetin, skilyrðum um gjaldþol er ekki fullnægt og hætta er á versnandi fjárhagsstöðu félagsins sé ekki gripið til ráðstafana.

XX. kafli

Stofnun útibúa og frjálst flæði þjónustu.

123. gr.

Vátryggingafélag með höfuðstöðvar hér á landi.

Stofnun útibús í öðru aðildarríki.

Frumtryggingafélag sem fengið hefur starfsleyfi hér á landi og óskar eftir að starfrækja útibú í öðru aðildarríki skal tilkynna það Fjármálaeftirlitinu og leggja fram eftirfarandi upplýsingar og gögn:

1. Upplýsingar um í hvaða aðildarríki útibúið verður starfrækt.

2. Áætlun um starfsemi og skipulag útibúsins ásamt skrá yfir þá greinaflokka vátrygginga og vátryggingagreinar sem félagið hyggst reka.

3. Nafn þess aðila sem er í fyrirsvari fyrir útibúið og hefur heimild til að skuldbinda félagið gagnvart þriðja aðila og koma fram á þess vegum gagnvart stjórnvöldum í aðildarríkinu.

4. Yfirlýsingu um að félagið sé aðili að landsskrifstofu alþjóðlegra bifreiðatrygginga og, ef við á, að félagið sé aðili að ábyrgðarsjóði vegna ökutækjatrygginga í viðkomandi aðildarríki þegar fyrirhugað er að reka starfsemi skv. 10. tölul. 1. mgr. 20. gr.

Breytingar á gögnum skv. 1. mgr. skal tilkynna Fjármálaeftirlitinu skriflega og eftirlitsstjórnvöldum í því ríki þar sem útibúið hefur starfsemi með a.m.k. eins mánaðar fyrirvara.

Hafi Fjármálaeftirlitið ekki athugasemdir við fyrirhugaða starfsemi, fjárhagsstöðu eða hæfi og hæfni stjórnenda eða hins skipaða fulltrúa útibúsins skal Fjármálaeftirlitið, innan þriggja mánaða frá því að öll gögn hafa borist, senda eftirlitsstjórnvöldum gistiríkis gögnin ásamt vottorði um að félagið uppfylli skilyrði um gjaldþolskröfu og lágmarksfjármagn. Jafnframt skal senda félaginu tilkynningu um að gögnin hafi verið send.

Fjármálaeftirlitið getur hafnað því að senda gögn skv. 1. og 2. mgr. hafi það ástæðu til að draga í efa að rekstrarleg uppbygging eða fjárhagsstaða fyrirhugaðrar starfsemi sé viðhlítandi. Tilkynning um að gögnin verði ekki send eftirlitsstjórnvöldum viðkomandi aðildarríkis skal send félaginu innan þriggja mánaða og ástæður þess tilgreindar skriflega. Vátryggingafélag getur borið synjun Fjármálaeftirlitsins undir dómstóla.

Þegar tilkynning hefur borist frá eftirlitsstjórnvöldum gistiríkis um að skilyrði þess ríkis séu uppfyllt til að félagið megi hefja þar rekstur útibús getur félagið stofnsett útibúið og hafið starfsemi. Berist ekki slík tilkynning má hefja rekstur útibús tveimur mánuðum eftir að eftirlitsstjórnvöld gistiríkis fengu gögn skv. 1. mgr. frá Fjármálaeftirlitinu.

124. gr.

Vátryggingafélag með höfuðstöðvar í öðru aðildarríki.

Stofnun útibús hér á landi.

Vátryggingafélag með höfuðstöðvar í öðru aðildarríki sem hlotið hefur starfsleyfi hlutaðeigandi eftirlitsstjórnvalda getur stofnsett útibú hér á landi enda sé því heimilt að reka vátryggingastarfsemi í sömu greinaflokkum vátrygginga og vátryggingagreinum í heimaríki sínu.

Óski frumtryggingafélag skv. 1. mgr. eftir að stofna útibú hér á landi skv. 7. gr. skal Fjármálaeftirlitið afla eftirfarandi upplýsinga og gagna hjá eftirlitsstjórnvöldum heimaríkis þess:

1. Áætlunar um fyrirhugaða starfsemi og skipulag útibúsins hér á landi og staðfestingar á að félagið hafi starfsleyfi í þeim greinaflokkum vátrygginga og vátryggingagreinum sem fyrirhugað er að reka hér á landi.

2. Heimilisfangs útibúsins þar sem skipaður fulltrúi félagsins hefur aðsetur og gagna er aflað um starfsemina og öll gögn eru send til.

3. Nafns skipaðs fulltrúa útibúsins sem hefur heimild til að skuldbinda félagið gagnvart þriðja aðila og kemur fram fyrir þess hönd gagnvart dómstólum hér á landi.

4. Staðfestingar á aðild að viðeigandi ábyrgðarsjóði og á þátttöku í starfsemi tjónsuppgjörsmiðstöðvar og upplýsingamiðstöðvar samkvæmt umferðarlögum sé sótt um leyfi skv. 10. tölul. 1. mgr. 20. gr. Jafnframt skal upplýst um tjónsuppgjörsfulltrúa í hverju aðildarríki utan Íslands.

5. Vottorðs eftirlitsstjórnvalda um að skilyrði um gjaldþolskröfu og lágmarksfjármagn vegna starfsemi félagsins í heild séu uppfyllt og athugasemda vegna fyrirhugaðrar starfsemi ef einhverjar eru.

Áður en útibú frumtryggingafélags hefur starfsemi hér á landi skal Fjármálaeftirlitið upplýsa eftirlitsstjórnvöld heimaríkis um almenn skilyrði, ef einhver eru, sem eiga að gilda hér á landi um vátryggingastarfsemi útibúsins ásamt ákvæðum er varða almannaheill.

Fjármálaeftirlitið skal tilkynna vátryggingafélaginu, með milligöngu eftirlitsstjórnvalds í heimaríki þess, að því sé heimilt að setja á stofn útibúið innan tveggja mánaða. Frumtryggingafélagið skal tilkynna Fjármálaeftirlitinu allar breytingar á upplýsingum og gögnum skv. 1.–4. tölul. 2. mgr. með að minnsta kosti eins mánaðar fyrirvara.

125. gr.

Vátryggingafélag með höfuðstöðvar hér á landi.

Þjónusta í öðru aðildarríki án starfsstöðvar.

Hyggist frumtryggingafélag sem fengið hefur starfsleyfi hér á landi veita þjónustu í öðru aðildarríki án þess að hafa þar starfsstöð skal félagið tilkynna Fjármálaeftirlitinu um það ásamt upplýsingum um í hvaða greinaflokkum vátrygginga eða vátryggingagreinum fyrirhugað er að veita þjónustu. Fjármálaeftirlitið skal innan mánaðar senda eftirlitsstjórnvöldum hlutaðeigandi aðildarríkis eftirtalin gögn og skal félaginu jafnframt tilkynnt að upplýsingarnar hafi verið sendar:

1. Vottorð um að félagið fullnægi gjaldþolskröfu og kröfu um lágmarksfjármagn vegna starfsemi félagsins í heild.

2. Skrá yfir þá greinaflokka vátrygginga og vátryggingagreinar sem félagið hefur leyfi til að reka.

3. Skrá yfir greinaflokka vátrygginga og vátryggingagreinar sem félagið hyggst reka í aðildarríkinu.

4. Yfirlýsingu um að félagið sé aðili að landsskrifstofu og, ef við á, að sérstökum ábyrgðarsjóði í viðkomandi aðildarríki þegar fyrirhugað er að veita þjónustu skv. 10. tölul. 1. mgr. 20. gr. ásamt nafni og heimilisfangi sérstaks fulltrúa sem annast tjónsuppgjör í þeirri grein.

Allar breytingar sem félagið hyggst gera á tilkynntum upplýsingum skulu vera í samræmi við ákvæði 1. mgr.

Sendi Fjármálaeftirlitið upplýsingarnar ekki innan mánaðar skal það greina félaginu frá ástæðum þess innan sömu tímamarka. Synjun Fjármálaeftirlitsins eða athafnaleysi er unnt að bera undir dómstóla.

Vátryggingafélagið má veita þjónustu frá þeim tíma er það hefur fengið tilkynningu um að upplýsingar skv. 1. mgr. hafi verið sendar.

126. gr.

Vátryggingafélag með höfuðstöðvar í öðru aðildarríki.

Þjónusta hér á landi án starfsstöðvar.

Vátryggingafélag með höfuðstöðvar í öðru aðildarríki sem hlotið hefur starfsleyfi hlutaðeigandi eftirlitsstjórnvalda getur veitt þjónustu hér á landi án starfsstöðvar enda sé því heimilt að reka vátryggingastarfsemi í sömu greinaflokkum vátrygginga og vátryggingagreinum í heimaríki sínu.

Hyggist frumtryggingafélag veita þjónustu hér á landi án starfsstöðvar skal Fjármálaeftirlitið afla eftirfarandi upplýsinga og gagna hjá eftirlitsstjórnvöldum heimaríkis:

1. Vottorðs um að félagið fullnægi gjaldþolskröfu og kröfu um lágmarksfjármagn vegna starfsemi félagsins í heild.

2. Skrár yfir þá greinaflokka vátrygginga og vátryggingagreinar sem félagið hefur leyfi til að reka.

3. Skrár yfir þær tegundir áhættu sem félagið hyggst vátryggja hér á landi.

4. Staðfestingar á aðild að viðeigandi ábyrgðarsjóði og á þátttöku í starfsemi tjónsuppgjörsmiðstöðvar og upplýsingamiðstöðvar samkvæmt umferðarlögum sé sótt um leyfi skv. 10. tölul. 1. mgr. 20. gr. Jafnframt skal upplýst um tjónsuppgjörsfulltrúa í hverju aðildarríki utan Íslands.

Félagið má veita þjónustu hér á landi þegar Fjármálaeftirlitið hefur tilkynnt að öll gögn skv. 2. mgr. hafi borist eftirlitinu.

Allar breytingar varðandi 2.–4. tölul. 2. mgr. skal félagið tilkynna Fjármálaeftirlitinu með a.m.k. eins mánaðar fyrirvara.

Félag, sem veitir þjónustu án starfsstöðvar skv. 10. tölul. 1. mgr. 20. gr. skal sjá til þess að þeir sem eiga kröfu á bótum vegna tjóns hér á landi séu ekki lakar settir en aðrir vegna þess að starfsstöð er ekki fyrir hendi. Fulltrúi skv. 4. tölul. 2. mgr. skal afla allra nauðsynlegra gagna vegna tjóns og hafa allar heimildir til að greiða bætur og koma fram fyrir hönd félagsins hér á landi. Honum skal einnig skylt að veita lögbærum aðilum hér á landi upplýsingar um hvort lögmæltar ökutækjatryggingar séu fyrir hendi og um gildistíma.

127. gr.

Vátryggingafélag fer ekki að lögum.

Upplýsingaskylda Fjármálaeftirlitsins.

Fjármálaeftirlitið skal krefjast þess að vátryggingafélag sem hefur höfuðstöðvar í öðru aðildarríki og hefur útibú eða veitir þjónustu hér á landi og fer ekki að lögum þessum bæti úr þeim annmörkum.

Fjármálaeftirlitið skal veita eftirlitsstjórnvöldum hlutaðeigandi heimaríkja upplýsingar um starfsemi útibúa vátryggingafélaga hér á landi og um brot þeirra gegn lögum þessum. Sama gildir um vátryggingafélög sem veita þjónustu hér á landi.

Fjármálaeftirlitið getur gripið til þeirra ráðstafana sem nauðsynlegar eru til að tryggja hagsmuni vátryggingartaka og vátryggðra uppfylli félagið ekki tilskilin skilyrði um gjaldþol eða vátryggingaskuld. Það skal þegar þörf krefur gera ráðstafanir til að banna félaginu frjálsa ráðstöfun eigna sem eru hér á landi eða takmarka hana í samræmi við ákvæði laga þessara og að höfðu samráði við eftirlitsstjórnvöld heimaríkis ef kostur er.

Fjármálaeftirlitið getur bannað vátryggingafélagi sem hér rekur útibú eða veitir þjónustu að starfa áfram ef það með grófum hætti og ítrekað brýtur ákvæði laga þessara eða reglugerða settra samkvæmt þeim eða ákvæði annarra laga sem eiga við um starfsemi vátryggingafélaga og ekki hefur verið unnt með kröfum eða aðgerðum samkvæmt þessum lögum að fá úr því bætt sem úrskeiðis hefur farið.

Fái Fjármálaeftirlitið upplýsingar frá eftirlitsstofnun annars aðildarríkis um að vátryggingafélag, sem hefur höfuðstöðvar hér á landi og hefur útibú eða veitir þjónustu í því aðildarríki, fari ekki að lögum þar skal það grípa til viðeigandi ráðstafana og tilkynna eftirlitsstofnuninni um þær ráðstafanir.

128. gr.

Vátryggingafélag með höfuðstöðvar í öðru aðildarríki.

Starfsemi hér á landi. Vettvangsathugun.

Eftirlitsstjórnvöldum aðildarríkja eða fulltrúum sem þau tilnefna er heimilt, eftir að hafa tilkynnt það Fjármálaeftirlitinu, að gera vettvangskannanir hjá vátryggingafélagi, sem þau hafa veitt starfsleyfi og hér rekur starfsemi, sem nauðsynlegar eru til að unnt sé að framfylgja lögmæltu eftirliti með starfsemi útibúa aðildarríkja hér á landi. Fjármálaeftirlitið hefur heimild til að taka þátt í þessum könnunum.

129. gr.

Vátryggingafélag með höfuðstöðvar í öðru aðildarríki.

Afturköllun starfsleyfis.

Afturkalli eftirlitsstjórnvöld heimaríkis starfsleyfi félags sem hefur útibú eða veitir þjónustu hér á landi skal Fjármálaeftirlitið að fenginni tilkynningu þar um gera viðeigandi ráðstafanir til að koma í veg fyrir að félagið stofni til frekari vátryggingarsamninga hér á landi. Skal haft samstarf við hlutaðeigandi eftirlitsstjórnvöld í því skyni að tryggja hagsmuni vátryggingartaka og vátryggðra svo sem kostur er og eiga ákvæði 127. gr. um takmörkun eða bann við frjálsri ráðstöfun eigna við þegar nauðsyn krefur.

130. gr.

Vátryggingafélag sem hefur starfsleyfi hér á landi.

Starfsemi utan aðildarríkja.

Hafi frumtryggingafélag sem hefur fengið starfsleyfi hér á landi í hyggju að hefja starfsemi utan aðildarríkja skal slíkt tilkynnt Fjármálaeftirlitinu fyrir fram ásamt lýsingu á fyrirhugaðri starfsemi og öðrum upplýsingum sem Fjármálaeftirlitið óskar eftir og telur nauðsynlegar.

Ákvæði 123. og 125. gr. gilda einnig um frumtryggingafélög með höfuðstöðvar utan aðildarríkja sem fengið hafa leyfi hér á landi til að reka útibú en hafa í hyggju að hefja starfsemi í öðru aðildarríki. Fjármálaeftirlitið getur tekið sér lengri fresti til afgreiðslu mála en þar eru tilgreindir. Samráð skal haft við eftirlitsstjórnvöld viðkomandi aðildarríkja áður en tekin er afstaða til umsóknarinnar.

XXI. Kafli

Vátryggingafélag með höfuðstöðvar utan aðildarríkja.

Stofnun útibús hér á landi.

131. gr.

Skilyrði fyrir stofnun útibús hér á landi.

Vátryggingafélag með höfuðstöðvar utan aðildarríkis sem leyfi hefur til að reka vátryggingastarfsemi í heimalandi sínu getur fengið leyfi Fjármálaeftirlitsins til að reka starfsemi í útibúi hér á landi í samræmi við lög þessi enda hafi íslensk vátryggingafélög ekki lakari rétt í heimalandi þeirra.

Áður en starfsleyfi er veitt hér á landi skal Fjármálaeftirlitið hafa samráð við eftirlitsstjórnvöld í öðrum aðildarríkjum um leyfisveitinguna.

Umsókn um starfsleyfi útibús vátryggingafélags með höfuðstöðvar utan aðildarríkja hér á landi skal send Fjármálaeftirlitinu og gögn skv. VI. kafla skulu fylgja umsókn eftir því sem við getur átt og nauðsynlegt er til þess að það geti metið umsóknina.

Vátryggingafélagið skal standast eftirfarandi skilyrði til að fá starfsleyfi:

1. Vera skráð hér á landi og hafa aðalumboðsmann sem Fjármálaeftirlitið samþykkir.

2. Hafa starfsstöð hér á landi og hafa bókhaldsgögn og önnur gögn um starfsemi útibúsins varðveitt í útibúinu sjálfu.

3. Hafa fjárhagslegan styrk er miðast við starfsemi þess hér, eftir því sem við á, þó þannig að eignir þess hér á landi nemi aldrei minna en helmingi lágmarksfjármagns skv. 112. gr. og geymslufé lagt fram hér á landi sem samsvarar fjórðungi lágmarksfjármagns skv. 112. gr. Geymsluféð skal einungis notað til að tryggja að útibúið geti staðið við skuldbindingar sínar vegna gerðra vátryggingarsamninga hér á landi. Einstakir vátryggðir, eða aðrir rétthafar samkvæmt vátryggingarsamningi, geta ekki gert kröfu um fullnustu greiðslu nema að því marki sem það, að mati Fjármálaeftirlitsins, skerðir ekki rétt annarra vátryggðra eða rétthafa til fullnustu á vátryggingaskuldbindingum félagsins. Geymsluféð skal teljast til viðurkenndra gjaldþolsliða til að mæta lágmarksfjármagni.

4. Gjaldþolskröfu og kröfu um lágmarksfjármagn.

5. Upplýsa um nöfn og heimilisföng tjónsuppgjörsfulltrúa í öðrum aðildarríkjum ef sótt er um leyfi til starfsemi í ábyrgðartryggingum ökutækja skv. 10. tölul. 1. mgr. 20. gr.

6. Áætlun um starfsemi skv. 132. gr. skal liggja fyrir.

7. Kröfur um stjórnarhætti skv. VIII. kafla.

Ákveða má með samningum við eitt eða fleiri ríki utan aðildarríkja að beita öðrum ákvæðum um eftirlit með starfsemi útibúsins en segir í lögum þessum að því tilskildu að hinum vátryggðu sé tryggð nægileg og sambærileg vernd. Ekki má í slíkum samningum veita útibúum félaga með höfuðstöðvar utan aðildarríkja rýmri skilyrði en útibúum vátryggingafélaga með höfuðstöðvar þar.

132. gr.

Áætlun um starfsemi útibús.

Í áætlun sem fylgir umsókn um fyrirhugaða starfsemi vátryggingafélags sem hefur höfuðstöðvar utan aðildarríkja og hyggst stofna hér útibú um starfsleyfi skal eftirfarandi koma fram:

1. Hvaða vátryggingavernd útibúið ætlar að veita.

2. Endurtryggingavernd útibúsins í meginatriðum.

3. Áætlun um gjaldþolskröfu útibúsins á grundvelli efnahagsreiknings ásamt reikningsaðferðum sem liggja til grundvallar matinu.

4. Áætlun um lágmarksfjármagn útibúsins á grundvelli efnahagsreiknings ásamt reikningsaðferðum sem liggja til grundvallar matinu. Félagið skal hafa eignir sem mæta eiga lágmarksfjármagni hér á landi og eignir umfram lágmarksfjármagn sem mæta eiga gjaldþolskröfu hér á landi eða í öðru aðildarríki.

5. Áætlun um gjaldþolsliði útibúsins að teknu tilliti til gjaldþolskröfu og lágmarksfjármagns.

6. Að félagið standist kröfur um vátryggingaskuld og viðurkennda gjaldþolsliði skv. XIV.–XVI. kafla. Mat á eignum og skuldbindingum öðrum en vátryggingaskuld skal vera í samræmi við XIII. kafla.

7. Áætlun um kostnað við að setja á stofn útibúið, hvernig ætlað er að mæta þeim kostnaði og ef sótt er um starfsleyfi fyrir ferðamannaaðstoð skv. 18. tölul. 1. mgr. 20. gr. skal tiltaka með hvaða hætti ferðamannaaðstoð verður veitt.

8. Upplýsingar um stjórnarhætti útibúsins.

Að auki skal fyrir þrjú fyrstu rekstrarár útibúsins koma fram mat á efnahagsreikningi og rekstrarkostnaði og áætlun um fjármagn sem á að fullnægja kröfum um vátryggingaskuld, lágmarksfjármagn og gjaldþolskröfu.

Í áætlun skaðatryggingafélaga til næstu þriggja ára skal koma fram mat á rekstrarkostnaði, umboðslaunum og mat á iðgjöldum og tjónum.

Í áætlun líftryggingafélaga til næstu þriggja ára skal koma fram áætlun um tekjur og útgjöld vegna frumtryggingar og keyptrar og seldrar endurtryggingar.

Ákvæði 73. gr. um aðskilnað líf- og skaðatryggingastarfsemi gilda um starfsemi útibúa skv. 1. mgr.

Fjármálaeftirlitið getur sett nánari reglur um starfsemi útibúa vátryggingafélags með höfuðstöðvar utan aðildarríkis hér á landi.

133. gr.

Flutningur vátryggingastofns.

Fjármálaeftirlitið getur heimilað flutning vátryggingastofns frá útibúi vátryggingafélags með höfuðstöðvar utan aðildarríkja sem fengið hefur starfsleyfi hér á landi og óskar eftir að flytja vátryggingastofn sinn hér að nokkru eða öllu leyti til annars félags með starfsstöð í öðru aðildarríki staðfesti eftirlitsstjórnvöld heimaríkis þess félags sem tekur við stofninum að gjaldþolskrafa og krafa um lágmarksfjármagn séu uppfylltar að teknu tilliti til hins yfirfærða stofns. Þegar vátryggingaráhættan er hér á landi þarf ávallt samþykki Fjármálaeftirlitsins til að flutningurinn geti átt sér stað.

Ákvæði 34. gr. gilda um opinberar tilkynningar vegna vátryggingastofns sem fluttur er þegar vátryggingaráhættan er hér á landi.

Um réttindi og skyldur vátryggingataka, vátryggðra og annarra samkvæmt vátryggingarsamningum frumtryggingafélaga fer skv. 5. mgr. 34. gr. og lögum um vátryggingarsamninga.

Fjármálaeftirlitið skal veita álit sitt innan þriggja mánaða frá því að beiðni um flutninginn barst, ella skal litið svo á að afstaða þess til flutningsins sé jákvæð.

134. gr.

Aðstöðujöfnun vátryggingafélags með starfsemi í fleiri en einu aðildarríki.

Vátryggingafélag sem rekur útibú í fleiri en einu aðildarríki getur sótt um eftirfarandi ívilnanir sem gilda þá um öll útibúin:

1. Gjaldþolskrafa skv. XVI. kafla sé reiknuð með hliðsjón af allri starfsemi félagsins á Evrópska efnahagssvæðinu.

2. Geymslufé skv. 3. tölul. 4. mgr. 131. gr. sé aðeins varðveitt í einu aðildarríki þar sem vátryggingafélagið hefur starfsemi.

3. Eignir sem mæta eiga lágmarksfjármagni séu varðveittar í einhverjum af þeim aðildarríkjum þar sem vátryggingafélagið hefur starfsemi.

Umsókn skv. 1. mgr. skal send Fjármálaeftirlitinu. Í umsókn skal koma fram hvaða eftirlitsstjórnvald muni bera ábyrgð á eftirliti með gjaldþolsstöðu allra útibúa félagsins á Evrópska efnahagssvæðinu og skulu ástæður þess tilgreindar. Geymslufé skv. 3. tölul. 4. mgr. 131. gr. skal staðsett í því aðildarríki. Uppfylli félagið skilyrði þessarar greinar skal líta á viðkomandi eftirlitsstjórnvöld eins og eftirlitsstjórnvald í aðildarríki.

Ívilnun er ekki veitt nema öll hlutaðeigandi eftirlitsstjórnvöld veiti samþykki sitt.

Ívilnunin tekur gildi þegar eftirlitsstjórnvaldið sem hefur eftirlit með gjaldþolsstöðunni staðfestir það við önnur eftirlitsstjórnvöld. Sé eftirlitsstjórnvaldið annað en Fjármálaeftirlitið veitir það hlutaðeigandi eftirlitsstjórnvaldi viðeigandi upplýsingar.

135. gr.

Aðalumboðsmaður.

Aðalumboðsmaður útibús vátryggingafélags sem hefur höfuðstöðvar utan aðildarríkja og stofnar hér útibú kemur fram fyrir hönd útibúsins í málefnum er varða starfsemina og hefur heimild til að skuldbinda félagið vegna starfsemi þess hér á landi. Umboðsmaðurinn skal vera búsettur hér á landi, vera lögráða, hafa óflekkað mannorð og má ekki á síðustu fimm árum hafa verið úrskurðaður gjaldþrota eða í tengslum við atvinnurekstur hafa hlotið dóm fyrir refsiverðan verknað samkvæmt almennum hegningarlögum eða lögum um hlutafélög, einkahlutafélög, bókhald, ársreikninga, gjaldþrot, opinber gjöld, eða lögum um vátryggingastarfsemi.

Aðalumboðsmaður skal án tafar tilkynna Fjármálaeftirlitinu skriflega geri eftirlitsstjórnvöld þar sem félagið hefur höfuðstöðvar athugasemdir við starfsemi þess, hafi greiðslustöðvun verið ákveðin, ákvörðun verið tekin um að slíta félaginu eða bú þess tekið til gjaldþrotaskipta.

136. gr.

Tilkynning til Fjármálaeftirlitsins.

Vátryggingafélag, sem rekur hér útibú, skal tilkynna til Fjármálaeftirlitsins allar verulegar breytingar á starfseminni, skipan stjórnar og ábyrgðaraðilum lykilsstarfssviða. Sé gerð ný rekstraráætlun skv. 24. gr. skal hún einnig send.

Öll gögn sem send eru Fjármálaeftirlitinu skulu vera á íslensku eða öðru tungumáli sem Fjármálaeftirlitið samþykkir.

137. gr.

Úrræði Fjármálaeftirlitsins.

Brjóti félagið lög og reglugerðir um vátryggingastarfsemi eða vanræki skyldur sínar samkvæmt þeim þannig að hagsmunum vátryggingartaka og vátryggðra sé stefnt í hættu skal Fjármálaeftirlitið veita félaginu tiltekinn frest til að gera nauðsynlegar ráðstafanir til úrbóta. Hafi fullnægjandi ráðstafanir ekki verið gerðar innan þess frests og telji Fjármálaeftirlitið að hagsmunir vátryggingartaka og vátryggðra séu í hættu getur eftirlitið útnefnt nýjan aðalumboðsmann til að ljúka viðskiptum og uppgjöri vegna starfseminnar hér á landi. Hefur hann í því skyni leyfi til ráðstöfunar á eignum félagsins hér á landi að því marki er Fjármálaeftirlitið heimilar.

Ákvæði 34.–36. gr. og XIX. kafla gilda eftir því sem við getur átt um útibúið.

138. gr.

Afturköllun starfsleyfis félags með höfuðstöðvar utan aðildarríkis.

Fjármálaeftirlitið getur afturkallað starfsleyfi félags með höfuðstöðvar utan aðildarríkis uppfylli það ekki lengur skilyrði fyrir starfsleyfinu eða vanræki gróflega skyldur sínar samkvæmt lögum þessum.

Þegar starfsleyfi félags er afturkallað tekur Fjármálaeftirlitið ákvörðun um hvort þess skuli freistað að yfirfæra vátryggingastofninn til eins eða fleiri vátryggingafélaga sem reka vátryggingastarfsemi hér á landi eða hvort félagið skuli á annan hátt reyna að ljúka skuldbindingum sínum vegna vátryggingarsamninga sem gerðir hafa verið. Þegar rekin er líftryggingastarfsemi getur Fjármálaeftirlitið ákveðið að líftryggingastofninum verði komið undir sérstaka stjórn, sbr. 156. gr.

Við afturköllun á starfsleyfi félags getur Fjármálaeftirlitið takmarkað eða bannað félaginu yfirráð yfir fjármunum sínum og eignum.

Afturkalli Fjármálaeftirlitið starfsleyfi útibús vátryggingafélags sem hefur útibú í fleiri en einu aðildarríki skal það tilkynna viðeigandi eftirlitsstjórnvöldum um afturköllunina. Fjármálaeftirlitinu ber að afturkalla starfsleyfi útibús fái það tilkynningu frá öðru eftirlitsstjórnvaldi um að það hafi afturkallað starfsleyfi útibús sama vátryggingafélags.

Sé ástæða afturköllunar ófullnægjandi gjaldþolsstaða allra útibúa félagsins í aðildarríkjum skal heimild til aðstöðujöfnunar skv. 134. gr. afturkölluð.

139. gr.

Uppgjör vátryggingafélags sem misst hefur starfsleyfi.

Tilkynni félag að það óski eftir að hætta starfsemi hér á landi skal það því aðeins gert að Fjármálaeftirlitið álíti að starfsstöðin þurfi ekki að starfa áfram vegna skuldbindinga sem á henni hvíla. Sama gildir sé enginn aðalumboðsmaður félagsins hér á landi og enginn hafi verið útnefndur innan frests sem Fjármálaeftirlitið hefur sett. Getur eftirlitið þá útnefnt aðalumboðsmann í samræmi við ákvæði 137. gr.

Leysa má út geymslufé sem lagt er til hliðar skv. 131. gr. þá fyrst er starfsleyfi félagsins hefur verið afturkallað og félagið getur sannað að staðið hafi verið við allar skuldbindingar félagsins hér á landi eða að fullnægjandi trygging fyrir skuldbindingum hafi að mati Fjármálaeftirlitsins verið lögð fram.

XXII.

KAFLI

Samtryggingar innan Evrópska efnahagssvæðisins.

140. gr.

Skilyrði samtryggingar.

Starfsemi telst vera í samtryggingum innan Evrópska efnahagssvæðisins ef áhættan fellur undir 3.–16. tölul. 1. mgr. 20. gr. og uppfyllir eftirfarandi skilyrði:

1. Áhættan telst stóráhætta.

2. Áhættan er vátryggð með einum vátryggingarsamningi með heildariðgjaldi og á vátryggingartímanum vátryggja tveir eða fleiri frumtryggjendur áhættuna, hver um sig sem samtryggjandi. Einn frumtryggjandi skal teljast leiðandi frumtryggingafélag.

3. Áhættan er í aðildarríki.

4. Leiðandi frumtryggingafélag skal koma fram eins og það beri fulla ábyrgð á frumtryggingu áhættunnar til þess að hún teljist vátryggð.

5. Að minnsta kosti einn af samtryggjendum sem tekur þátt í samningnum skal hafa höfuðstöðvar eða útibú staðsett í öðru aðildarríki en því sem frumtryggingafélagið hefur starfsleyfi í.

6. Leiðandi frumtryggingafélag skal hafa forustu í samtryggingunni og ákveður m.a. iðgjöld og skilmála vátryggingarinnar.

Ákvæði XX. kafla um stofnun útibúa og frjálst flæði þjónustu eiga við ef leiðandi frumtryggingafélagið er staðsett hér á landi.

141. gr.

Vátryggingaskuld.

Samtryggjendur ákveða fjárhæð vátryggingaskuldar í samræmi við reglur sem gilda í heimaríkjum þeirra eða þar sem slíkar reglur eru ekki til staðar í samræmi við viðteknar venjur í aðildarríkinu.

Vátryggingaskuldin skal þó aldrei vera lægri en ákvörðun leiðandi frumtryggingafélags samkvæmt reglum heimaríkis þess.

142. gr.

Tölulegar upplýsingar.

Þátttakendur í samtryggingu skulu halda tölulega skrá um umfang samtryggingarinnar innan Evrópska efnahagssvæðisins og tilgreina þau aðildarríki sem samtryggingin snertir.

143. gr.

Meðhöndlun samtryggingasamninga í slitameðferð.

Sé frumtryggingafélagi slitið skal skuldbindingum vegna þátttöku í samtryggingum innan Evrópska efnahagssvæðisins mætt með sama hætti og öðrum frumtryggingaskuldbindingum án tillits til þjóðernis vátryggingartaka og vátryggðra.

144. gr.

Skipti á upplýsingum á milli eftirlitsstjórnvalda.

Fjármálaeftirlitið skal veita öðrum eftirlitsstjórnvöldum í aðildarríkjum allar nauðsynlegar upplýsingar vegna samtrygginga.

XXIII. KAFLI

Endurskipulagningarráðstafanir.

145. gr.

Endurskipulagning fjárhags.

Með endurskipulagningu fjárhags vátryggingafélags er átt við ráðstöfun sem felur í sér íhlutun dómstóls og er ætlað að tryggja eða endurreisa fjárhagslega stöðu vátryggingafélags og hafa áhrif á réttindi aðila annarra en vátryggingafélagsins sjálfs. Til slíkra ráðstafana teljast greiðslustöðvun og nauðasamningar.

Að öðru leyti en mælt er fyrir í lögum þessum gilda lög um gjaldþrotaskipti o.fl., nr. 21/1991, um heimild vátryggingafélags til greiðslustöðvunar og til að leita nauðasamnings. Dómstóll skal sjá til þess að Fjármálaeftirlitinu verði tilkynnt þegar í stað um framkomna beiðni vátryggingafélags um heimild til greiðslustöðvunar eða til að leita nauðasamnings.

Endurskipulagning á fjárhag vátryggingafélags kemur ekki í veg fyrir að slitameðferð hefjist.

Úrskurður dómstóls í öðru aðildarríki um endurskipulagningu fjárhags vátryggingafélags með höfuðstöðvar í því aðildarríki tekur til útibúa vátryggingafélagsins hér á landi.

146. gr.

Upplýsingar til eftirlitsstjórnvalda.

Dómstóll skal tilkynna Fjármálaeftirlitinu þegar í stað um úrskurð um greiðslustöðvun eða heimild til að leita nauðasamnings. Fjármálaeftirlitið skal tilkynna eftirlitsstjórnvöldum annarra aðildarríkja svo skjótt sem kostur er um slíkan úrskurð.

147. gr.

Birting úrskurðar.

Úrskurður um endurskipulagningu fjárhags skal birtur í Lögbirtingablaði. Einnig skal birta útdrátt um úrskurðinn í Stjórnartíðindum Evrópusambandsins. Í birtingu úrskurðar skal koma fram hver úrskurðaði, á grundvelli hvaða laga og hver er tilnefndur aðstoðarmaður við greiðslustöðvun eða umsjónarmaður með nauðasamningum samkvæmt lögum nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl.

Úrskurður um endurskipulagningu fjárhags vátryggingafélags gildir frá úrskurðardegi þrátt fyrir ákvæði um birtingu í 1. mgr. og gildir að fullu gagnvart lánardrottnum, nema dómstóll kveði á um annað.

Ef endurskipulagning fjárhags vátryggingafélags hefur einungis áhrif á rétt hluthafa eða starfsmanna í vátryggingafélaginu, í þeirri stöðu sem þeir gegna sem slíkri, gilda 1. og 2. mgr. ekki, nema kveðið sé á um annað í lögum nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl.

Fjármálaeftirlitið hefur heimild til að birta úrskurði um endurskipulagningu frá eftirlitsstjórnvöldum annarra aðildarríkja, sbr. 146. gr.

148. gr.

Tilkynningar til þekktra lánardrottna.

Tilkynna skal lánardrottnum úrskurð um heimild vátryggingafélags til greiðslustöðvunar eða til að leita nauðasamnings í samræmi við ákvæði 13. og 44. gr. laga nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl.

Lánardrottni sem á lögheimili eða hefur fasta búsetu eða höfuðstöðvar í öðru aðildarríki er heimilt að lýsa kröfu skv. 45. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl. á tungumáli þess ríkis.

Í tilkynningu skv. 1. mgr. til vátryggingartaka, vátryggðra og annarra sem eiga kröfu á vátryggingafélag vegna vátryggingarsamninga og eiga lögheimili eða hafa fasta búsetu eða höfuðstöðvar í öðru aðildarríki skal sérstaklega tekið fram hver áhrif úrskurður um heimild til greiðslustöðvunar eða til að leita nauðasamnings hafi á vátryggingarsamning og upplýsingar um réttindi og skyldur þeirra. Skal tilkynningin vera á tungumáli þess ríkis þar sem viðkomandi á lögheimili eða hefur fasta búsetu eða höfuðstöðvar.

149. gr.

Framkvæmd endurskipulagningar fjárhags.

Um framkvæmd endurskipulagningar fjárhags gilda lög um gjaldþrotaskipti o.fl., nr. 21/1991, nema á annan veg sé mælt fyrir í ákvæði þessu.

Vinnusamningur skal fara eftir lögum þess ríkis sem um vinnusamninginn og vinnusambandið gilda.

Samningur um notkun eða kaup fasteignar skal fara eftir lögum þess ríkis þar sem fasteignin er staðsett.

Réttur vátryggingafélags vegna fasteignar, skips eða flugvélar skal fara eftir lögum þess ríkis þar sem opinber skráning hefur farið fram.

Heimild vátryggingafélags til greiðslustöðvunar eða til að leita nauðasamnings skal ekki hafa áhrif á rétt veðhafa vegna eignarréttinda sem eru í öðru aðildarríki þegar heimildin er veitt. Íslensk lög gilda þó um réttindi og skyldur aðila sem lúta opinberu eftirliti hérlendis.

Hafi vátryggingafélag keypt eign með eignarréttarfyrirvara hefur heimild vátryggingafélagsins til greiðslustöðvunar eða til að leita nauðasamnings ekki áhrif á réttindi seljanda sem byggjast á fyrirvaranum ef eign er í öðru aðildarríki. Heimild vátryggingafélagsins til greiðslustöðvunar eða til að leita nauðasamnings hefur ekki áhrif á sölu vátryggingafélags á eign hafi afhending þegar farið fram og eignin verið í öðru aðildarríki þegar heimildin var veitt.

Þrátt fyrir ákvæði 5. og 6. mgr. er heimilt að beita ákvæðum III. kafla laga um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, nr. 7/1936, um ógilda löggerninga, nema lög gistiríkis heimili ekki slíkt.

Hafi vátryggingafélag selt fasteign, skip eða flugvél sem háð er opinberri skráningu eða framseljanleg verðbréf eða önnur verðbréf á skipulegum verðbréfamarkaði eftir að heimild hefur verið fengin til greiðslustöðvunar eða til að leita nauðasamnings skulu lög þess ríkis þar sem eign er eða þar sem hin opinbera skráning hefur farið fram gilda um lögmæti löggerningsins.

Um áhrif heimildar vátryggingafélags til greiðslustöðvunar eða til að leita nauðasamnings á málshöfðun vegna eignar eða annarra réttinda sem vátryggingafélag hefur látið af hendi fer eftir lögum þess aðildarríkis þar sem málið var höfðað.

Úrræði þau sem aðstoðarmaður skuldara við greiðslustöðvun og umsjónarmaður með nauðasamningi geta beitt samkvæmt íslenskum lögum hafa þeir jafnframt í öðrum aðildarríkjum. Við beitingu slíkra úrræða í öðru aðildarríki skal þó fara eftir lögum þess aðildarríkis eftir því sem við á.

XXIV. KAFLI

Slitameðferð vátryggingafélags.

150. gr.

Ákvörðun um slitameðferð.

Fjármálaeftirlitið tekur ákvörðun um að hefja slitameðferð vátryggingafélags, þar á meðal útibú þess í öðru aðildarríki. Ákvörðunin er óháð því hvort beiðni hafi verið lögð fram um endurskipulagningu fjárhags vátryggingafélags eða úrskurður upp kveðinn um það.

Fjármálaeftirlitið skal, svo skjótt sem kostur er, gera eftirlitsyfirvöldum aðildarríkja kunnugt um þá ákvörðun að hefja slitameðferð og um áhrif slíkra ráðstafana.

151. gr.

Skilyrði og upphaf slitameðferðar.

Vátryggingafélag skal tekið til slita:

1. Eftir kröfu Fjármálaeftirlitsins hafi það afturkallað starfsleyfi vátryggingafélagsins.

2. Samkvæmt ósk stjórnar félagsins og að fengnu samþykki Fjármálaeftirlitsins ef skylt er að slíta því samkvæmt samþykktum þess.

3. Samkvæmt ósk stjórnar félagsins og að fengnu samþykki Fjármálaeftirlitsins ef það getur ekki staðið í fullum skilum við lánardrottna sína þegar kröfur þeirra falla í gjalddaga og ekki verður talið sennilegt að greiðsluörðugleikar þess muni líða hjá innan skamms tíma.

4. Samkvæmt ósk stjórnar fyrirtækisins og að fengnu samþykki Fjármálaeftirlitsins ef ákveðið hefur verið að slíta því á hluthafafundi enda hafi tillaga um slit verið samþykkt þar með minnst 2/3 hlutum greiddra atkvæða og af hluthöfum sem ráða yfir minnst 2/3 hlutum þess hlutafjár sem farið var með atkvæði fyrir á fundi.

Hafi Fjármálaeftirlitið tekið ákvörðun um að hefja slitameðferð vátryggingafélags, sbr. 150. gr., skal starfsleyfi þess afturkallað í samræmi við ákvæði 122. gr.

152. gr.

Skipun slitastjórnar.

Verði ákveðið að vátryggingafélag skuli tekið til slitameðferðar skal Fjármálaeftirlitið skipa þriggja manna slitastjórn til að sjá um slitameðferð félagsins. Slitastjórn tekur við öllum heimildum stjórnar og jafnframt falla niður heimildir hennar. Auk þess verður réttur hluthafa til að taka ákvarðanir um málefni félagsins á grundvelli eignarhluta sinna óvirkur. Slitastjórn skal þegar kalla saman hluthafafund og kynna hluthöfum hvernig komið er. Slitastjórn skal svo fljótt sem verða má gera nauðsynlegar ráðstafanir til að fá yfirsýn yfir fjárhag félagsins.

Á meðan slitastjórn ræður yfir félaginu gilda sömu takmarkanir á heimildum til að beita fullnustuaðgerðum og öðrum þvingunarúrræðum gagnvart því og ef það hefði fengið heimild til greiðslustöðvunar. Skal slitastjórn því aðeins gera ráðstafanir um meiri háttar hagsmuni félagsins að brýna nauðsyn beri til.

Laun slitastjórnar og kostnaður hennar skal greiðast af eignum hlutaðeigandi vátryggingafélags sem krafa utan skuldaraðar. Sama á við um kostnað vegna meðferðar kröfu Fjármálaeftirlitsins um gjaldþrotaskipti. Fjármálaeftirlitið og slitastjórn eru undanþegin ákvæðum 2. mgr. 67. gr. laga nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl., um að leggja fram tryggingu tiltekinnar fjárhæðar fyrir kostnaði.

153. gr.

Félagsslit og áframhaldandi rekstur.

Fjármálaeftirlitið skal í samráði við slitastjórn taka ákvörðun um hvort óska skuli gjaldþrotaskipta á félaginu eða hvort það skuli rekið áfram. Fjármálaeftirlitið getur takmarkað eða bannað ráðstöfun félags yfir fjármunum sínum og gert kröfu um að félagið verði tekið til gjaldþrotaskipta telji það líkur á að hagsmunum vátryggingartaka og vátryggðra sé að öðrum kosti stefnt í hættu.

Ef ákvörðun er tekin um að reka skuli félagið áfram skal Fjármálaeftirlitið, að höfðu samráði við slitastjórn, taka ákvörðun um hvort félagið skuli leitast við að flytja vátryggingastofn sinn til eins eða fleiri vátryggingafélaga eða hvort félagið skuli freista þess að ljúka uppgjöri vegna hans með öðrum hætti. Fjármálaeftirlitið getur þegar um líftryggingafélag er að ræða ákveðið að líftryggingastofninn sæti sérstakri meðferð skv. 156. gr.

Telji Fjármálaeftirlitið að hagsmuna vátryggingartaka og vátryggðra verði best gætt með því að reka félagið áfram og ljúka uppgjöri vátryggingastofns er slitastjórn félagsins undanþegin ákvæði 2. mgr. 64. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl., nr. 21/1991, og 1. mgr. 105. gr. laga um hlutafélög, nr. 2/1995.

Ef tekin er ákvörðun um að ljúka uppgjöri vátryggingastofns skal slitastjórn leggja áætlun fyrir Fjármálaeftirlitið til samþykktar um með hvaða hætti skuli ljúka uppgjörinu, þ.m.t. um uppgjör tjóna og áætluð tímamörk uppgjörs. Fjármálaeftirlitið getur sett reglur um gerð og inntak slíkrar áætlunar og hvaða gögn skuli fylgja henni.

154. gr.

Eftirlit með áframhaldandi rekstri.

Fjármálaeftirlitið hefur eftirlit með rekstri vátryggingafélags sem er stýrt af slitastjórn, þrátt fyrir afturköllun starfsleyfis þess. Dótturfélag vátryggingafélags í slitameðferð sem heldur utan um eignir þess skal jafnframt heyra undir eftirlit Fjármálaeftirlitsins. Eftirlitið nær m.a. til viðskiptahátta og felur m.a. í sér að framganga félagsins gagnvart viðskiptavinum þess skal vera í samræmi við það sem almennt tíðkast hjá vátryggingafélögum með gilt starfsleyfi.

Viðskipti og ráðstöfun eigna vátryggingafélags sem stýrt er af slitastjórn eða viðskipti slitastjórnar við einstaka aðila sem sitja í slitastjórn, eða aðila í nánum tengslum við slíkan aðila, skulu fara að reglum um eðlilega og heilbrigða viðskiptahætti og venjur. Fjármálaeftirlitið skal, að eigin frumkvæði eða á grundvelli ábendinga kröfuhafa, hafa eftirlit með slíkum viðskiptum.

Neitun á kröfu Fjármálaeftirlitsins um afhendingu gagna getur varðað brottrekstri úr slitastjórn.

Fjármálaeftirlitið getur vikið slitastjórn frá í heild eða að hluta í þeim tilvikum þegar viðkomandi slitastjórn telst ekki hafa unnið störf sín í samræmi við 2. og 3. mgr. eða eftir atvikum samkvæmt öðrum lagaákvæðum.

155. gr.

Flutningur vátryggingastofns.

Ef tekin hefur verið ákvörðun um að hagsmuna vátryggingartaka og vátryggðra sé best gætt með flutningi vátryggingastofns að hluta eða öllu leyti til eins eða fleiri vátryggingafélaga skal birta opinberlega helstu efnisatriði samkomulags þar að lútandi.

Slitastjórn skal tilkynna vátryggingartökum, vátryggðum og öðrum sem kröfu eiga á vátryggingafélag vegna vátryggingarsamninga og eiga lögheimili eða hafa fasta búsetu eða höfuðstöðvar í öðru aðildarríki um fyrirhugaðan flutning vátryggingastofnsins. Sú tilkynning skal vera á tungumáli þess ríkis þar sem viðkomandi á lögheimili eða hefur fasta búsetu eða höfuðstöðvar.

Slitastjórn skal auglýsa eftir athugasemdum vátryggingartaka og vátryggðra er berast skulu innan mánaðar frá birtingu tilkynningar.

Að teknu tilliti til athugasemda skal slitastjórn taka ákvörðun í samráði við Fjármálaeftirlitið um hvort unnt sé að yfirfæra vátryggingastofna á þann hátt sem lagt er til.

156. gr.

Sérstök meðferð líftryggingastofns.

Ef skipuð er slitastjórn í félagi sem stundar líftryggingastarfsemi og ákveðið er að líftryggingastofn þess skuli sæta sérstakri meðferð skal Fjármálaeftirlitið þegar í stað taka í sínar vörslur þær eignir sem mæta eiga líftryggingaskuldinni, láta endurreikna hana og leggja mat á verðmæti eigna. Ljúka skal greiðslu áfallinna og tilkynntra líftryggingakrafna samkvæmt reglum sem giltu áður en slitastjórn var skipuð. Líftryggingakröfur sem falla til útborgunar síðar má greiða út að því marki er Fjármálaeftirlitið telur forsvaranlegt með tilliti til eignastöðu. Endurkaup eru óheimil nema sem greiðsla á lánum gegn veði í líftryggingum hjá félaginu.

Þegar að loknu endurmati skv. 1. mgr. skal Fjármálaeftirlitið leita til annarra líftryggingafélaga um yfirtöku líftryggingastofns og líftryggingaskuldar. Fjármálaeftirlitið skal meta framkomin tilboð og velja það sem það telur hagkvæmast fyrir vátryggða. Fjármálaeftirlitið skal tilkynna opinberlega um helstu atriði tilboðsins sem það hefur valið og skal jafnframt auglýst eftir athugasemdum frá vátryggingartökum og vátryggðum sem berast skulu skriflega innan eins mánaðar frá birtingu tilkynningarinnar. Að fengnum athugasemdum getur Fjármálaeftirlitið framselt stofninn félagi því er Fjármálaeftirlitið valdi ásamt eignum sem mæta eiga líftryggingaskuldinni, enda tekur viðtakandi þá við öllum skuldbindingum vegna líftrygginganna.

Þeir vátryggingartakar eða vátryggðir, sem athugasemdir hafa gert og ekki vilja samþykkja yfirfærsluna, eiga rétt á að fá endurgreitt verðmæti líftrygginga sinna að svo miklu leyti sem hlutfallsleg eign hrekkur til.

Berist ekki tilboð í líftryggingastofn eða komi ekki fram þau tilboð er Fjármálaeftirlitið vill mæla með skulu eignir hinna vátryggðu greiddar þeim í réttu hlutfalli við verðmæti líftrygginga þeirra.

157. gr.

Birting ákvörðunar.

Slitastjórn skal birta ákvörðun um að hefja slitameðferð í Lögbirtingablaði. Jafnframt skal birta útdrátt úr ákvörðuninni um slit í Stjórnartíðindum Evrópusambandsins sem og upplýsingar um þá löggjöf sem gildir um slitameðferðina. Einnig skal tilgreina þá aðila sem sitja í slitastjórn.

158. gr.

Tilkynning til þekktra kröfuhafa.

Slitastjórn skal tilkynna öllum þekktum kröfuhöfum í aðildarríkjum um slitameðferð vátryggingafélags. Slík tilkynning skal vera í samræmi við ákvæði 13. og 44. gr. laga nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl.

Í tilkynningu skulu sérstaklega tekin fram áhrif ákvörðunar um slitameðferð á vátryggingarsamning, tímafresti og réttaráhrif vanlýsingar, hvaða aðili hefur umboð til að viðurkenna kröfur sem lýst er eða athugasemdir um kröfur og aðrar ráðstafanir. Í tilkynningunni skal einnig koma fram hvort lánardrottnar sem eiga forgangskröfur eða njóta veðréttar þurfi að lýsa kröfum sínum.

Fyrirsögn tilkynningar skv. 1. mgr. skal bera með sér að um innköllun krafna sé að ræða og skal vera á öllum opinberum tungumálum aðildarríkja Evrópusambandsins.

Tilkynning til kröfuhafa sem byggir rétt sinn á vátryggingarsamningi skal vera á opinberu tungumáli eða einu af opinberum tungumálum þess aðildarríkis þar sem kröfuhafinn á lögheimili eða hefur fasta búsetu eða höfuðstöðvar.

159. gr.

Kröfulýsingar frá kröfuhöfum í öðrum aðildarríkjum.

Kröfuhafa sem á lögheimili eða hefur fasta búsetu eða höfuðstöðvar í öðru aðildarríki skal heimilt að leggja fram kröfulýsingu eða athugasemdir við kröfu á opinberu tungumáli þess ríkis eða einu af opinberum tungumálum þess ríkis. Fyrirsögn kröfulýsingar skal þó vera á íslensku.

Í kröfulýsingu eða athugasemdum skal koma fram:

1. eðli og fjárhæð kröfu,

2. stofndagur kröfu,

3. hvort krafa eigi að njóta forgangs, hafi veðrétt eða eignarréttarfyrirvara,

4. veðandlag kröfu, ef við á.

160. gr.

Reglubundnar upplýsingar til kröfuhafa.

Slitastjórn skal reglulega veita kröfuhöfum upplýsingar með viðeigandi hætti um framvindu slitameðferðar.

Eftirlitsstjórnvöld í aðildarríkjum geta farið fram á upplýsingar um framvindu slitameðferðar frá Fjármálaeftirlitinu.

161. gr.

Slitameðferð vátryggingafélags.

Að öðru leyti en mælt er fyrir um í lögum þessum skulu lög nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl., gilda um gjaldþrotaskipti vátryggingafélags.

Vátryggingakröfur á hendur þrotabúi vátryggingafélags skulu ganga næst á undan kröfum skv. 113. gr. laga nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl. Vátryggingafélag skal ávallt geta sýnt fram á umfang þeirra krafna sem ganga á undan vátryggingakröfum.

Úrskurður um að bú vátryggingafélags sé tekið til gjaldþrotaskipta skal ekki hafa áhrif á rétt veðhafa vegna eignarréttinda sem voru í öðru aðildarríki þegar úrskurðurinn var kveðinn upp. Íslensk lög gilda þó um réttindi og skyldur aðila sem lúta opinberu eftirliti hérlendis.

Hafi vátryggingafélag keypt eign með eignarréttarfyrirvara hefur úrskurður um að bú vátryggingafélags sé tekið til gjaldþrotaskipta ekki áhrif á réttindi seljanda sem byggjast á fyrirvaranum ef eign er í öðru aðildarríki. Gjaldþrot vátryggingafélags hefur ekki áhrif á sölu vátryggingafélags á eign hafi afhending þegar farið fram og eignin verið í öðru aðildarríki þegar úrskurður um gjaldþrotaskipti var kveðinn upp.

Þrátt fyrir ákvæði 3. og 4. mgr. er heimilt að beita ákvæðum III. kafla laga um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, nr. 7/1936, eða ákvæðum XX. kafla laga um gjaldþrotaskipti o.fl., nr. 21/1991, nema lög gistiríkis heimili ekki slíkt.

Hafi vátryggingafélag selt fasteign, skip eða flugvél sem háð er opinberri skráningu eða framseljanleg verðbréf eða önnur verðbréf skráð á skipulegum verðbréfamarkaði eftir úrskurð um að bú vátryggingafélags skuli tekið til gjaldþrotaskipta skulu lög þess ríkis þar sem eign er eða þar sem hin opinbera skráning hefur farið fram gilda um lögmæti löggerningsins.

Um áhrif úrskurðar um að bú vátryggingafélags skuli tekið til gjaldþrotaskipta á málshöfðun vegna eignar eða annarra réttinda sem vátryggingafélag hefur látið af hendi fer eftir lögum þess aðildarríkis þar sem málið var höfðað.

Úrræði sem slitastjórn getur beitt samkvæmt íslenskum lögum hefur hún jafnframt í öðrum aðildarríkjum. Við beitingu slíkra úrræða í öðru aðildarríki skal slitastjórn þó fara eftir lögum þess aðildarríkis eftir því sem við á.

Ákvæði 2.–4. mgr. 149. gr. gilda um gjaldþrotaskiptameðferð vátryggingafélags að breyttu breytanda.

Vátryggingafélag skal halda sérstaka skrá yfir þær eignir sem notaðar eru til að jafna þá vátryggingaskuld sem reiknuð er og ávöxtuð. Samsetningu þeirra eigna sem færðar eru í slíka skrá þegar slitameðferð hefst skal ekki breytt eftir það og ekki skal færa neinar breytingar í skrána aðrar en leiðréttingar á augljósum ritvillum nema með leyfi Fjármálaeftirlitsins. Eigi að síður skal slitastjórn leggja ávöxtun téðra eigna við þær sem og virði hreinna iðgjalda sem móttekin eru í tengslum við þá tilteknu vátryggingagrein, frá því slitameðferð hefst og þar til vátryggingakröfur eru greiddar eða þar til vátryggingastofn hefur verið fluttur. Ef afraksturinn af sölu eigna er minni en virði þeirra, eins og það er metið í skránni, skal slitastjórn gera Fjármálaeftirlitinu grein fyrir því með rökstuðningi.

162. gr.

Slitameðferð félags með líftryggingastarfsemi.

Ákvæði 161. gr. um slitameðferð vátryggingafélags gilda um slitameðferð félags með líftryggingastarfsemi nema kveðið sé á um annað í ákvæði þessu.

Ákvæði 156. gr. um sérstaka meðferð líftryggingastofnsins gilda verði ákveðið að slíta félagi með líftryggingastarfsemi og getur Fjármálaeftirlitið krafist allra gagna frá félaginu sem nauðsynleg eru til að unnt sé að ljúka uppgjöri hans og ráðstöfun. Auk opinberrar tilkynningar skv. 158. gr. skal Fjármálaeftirlitið tilkynna vátryggingartökum, vátryggðum og öðrum sem kröfu eiga á vátryggingafélag vegna vátryggingarsamninga og eiga lögheimili eða hafa fasta búsetu eða höfuðstöðvar í öðru aðildarríki um fyrirhugaðan flutning vátryggingastofnsins. Slík tilkynning skal vera á tungumáli þess ríkis þar sem viðkomandi á lögheimili eða hefur fasta búsetu eða höfuðstöðvar.

Við gjaldþrotaskiptameðferð líftryggingafélags skal hvorki telja eignir sem mæta eiga líftryggingaskuldinni með eignum félagsins né líftryggingaskuldina með skuldum þess. Hafi ekki tekist að ljúka greiðslu líftryggingakröfu með eignum þeim sem mæta eiga líftryggingaskuldinni fer um líftryggingakröfuna á hendur félaginu skv. 2. mgr. 161. gr.

163. gr.

Meðferð útibúa vátryggingafélaga með höfuðstöðvar utan aðildarríkja.

Þegar vátryggingafélag sem hefur höfuðstöðvar utan aðildarríkja hefur útibú í fleiri en einu aðildarríki skal líta á útibú þess hér á landi sem sjálfstæða einingu við endurskipulagningu fjárhags eða slit þess. Fjármálaráðuneytið skal leitast við að samræma endurskipulagningaraðgerðir og slitameðferð með viðeigandi eftirlitsstofnunum.

164. gr.

Frjáls slit.

Þegar tekin er ákvörðun um frjáls slit samkvæmt samþykktum vátryggingafélags skal félagið leggja fyrir Fjármálaeftirlitið greinargerð um óuppgerðar vátryggingaskuldbindingar þess og á hvern hátt ætlunin sé að ljúka þeim.

Fjármálaeftirlitið skal meta og taka ákvörðun um hvort hagsmunum vátryggingartaka og vátryggðra telst best borgið með flutningi vátryggingastofns til annars eða annarra félaga og ef um líftryggingastofn er að ræða hvort stofninn skuli sæta sérstakri meðferð, sbr. 156. gr.

Um frjáls slit vátryggingafélags gilda ákvæði 157.–162. gr. eftir því sem við á.

XXV. KAFLI

Viðurlög.

165. gr.

Stjórnvaldssektir.

Fjármálaeftirlitið getur lagt stjórnvaldssektir á hvern þann sem brýtur gegn:

1. 2. málsl. 1. mgr. 2. gr. varðandi leyfisskylda starfsemi.

2. 4.–5. gr. um starfsheimildir.

3. 8. gr. um hvar megi frumtryggja vátryggingaráhættu sem hér er.

4. 2. mgr. 9. gr. um fyrirmæli Fjármálaeftirlitsins um að ráðin verði bót á því sem úrskeiðis hefur farið.

5. 4. mgr. 10. gr., sbr. 1. mgr. 9. gr., um að fara að reglum Fjármálaeftirlitsins um eðlilega og heilbrigða viðskiptahætti vátryggingafélaga.

6. 11. gr. um heimild til að bera heiti sem gefur vátryggingastarfsemi til kynna.

7. 16. gr. um að senda skuli breytingar á samþykktum vátryggingafélags til Fjármálaeftirlitsins innan viku frá samþykkt þeirra.

8. 1. mgr. 27. gr. um leyfisumsókn til Fjármálaeftirlitsins ef vátryggingafélag með starfsleyfi hér á landi hyggst taka upp nýjan greinaflokk vátrygginga eða vátryggingagrein eða breyta starfsemi sinni í verulegum atriðum.

9. 31. gr. um gagnaskil til Fjármálaeftirlitsins.

10. 1. mgr. 35. gr. og 36. gr. um umsókn um samruna.

11. 6. mgr. 39. gr. um fyrirmæli Fjármálaeftirlitsins um úrbætur.

12. 2.–5. mgr. 40. gr. um viðskipti stjórnarmanna eða tengdra aðila við vátryggingafélagið.

13. 7. mgr. 40. gr. um tilkynningu um þóknun stjórnarmanna eða forstjóra.

14. 8. mgr. 40. gr. um tilkynningarskyldu vegna málaefna sem geta haft úrslitaþýðingu fyrir áframhaldandi starfsemi félagsins.

15. 2. mgr. 41. gr. um að tilkynningu um skipan og síðari breytingar á skipan stjórnar, forstjóra og þeirra sem ábyrgð bera á lykilstarfssviðum.

16. 4. mgr. 42. gr. um bann við að hafa starfandi stjórnarformann.

17. 44. gr. um áhættustýringu.

18. 45. gr. um eigið áhættu- og gjaldþolsmat.

19. 48. gr. um hæfi aðila sem gegna starfssviði tryggingastærðfræðings.

20. 49. gr. um útvistun.

21. 52. gr. um takmörkun arðgreiðslna.

22. 53. gr. um ársreikninga.

23. 54. gr. um skýrslu um gjaldþol og fjárhagslega stöðu.

24. 58. gr. um að tilkynna um virkan eignarhlut.

25. 63. gr. um að óhæfur aðili eignist virkan eignarhlut.

26. 64. gr. um tilkynningu eiganda.

27. 65. gr. um tilkynningu vátryggingafélags.

28. 66. gr. um upplýsingaskyldu.

29. 1. mgr. 69. gr. um hámark eigin hluta.

30. 2. mgr. 69. gr. um lánveitingu með veði í eigin hlutabréfum.

31. 71. gr. um tilkynningarskyldu endurskoðanda til Fjármálaeftirlitsins.

32. 72. gr. um mörk líftrygginga- og skaðatryggingastarfsemi.

33. 75. gr. um vátryggingaskuld.

34. 90. gr. um notkun stuðningsgjaldþolsliðar.

35. 3. mgr. 100. gr. um samþykki Fjármálaeftirlitsins fyrir notkun eigin stika.

36. 104. gr. um samþykki Fjármálaeftirlitsins fyrir notkun eigin líkans.

37. 2. mgr. 112. gr. um ársfjórðungslega ákvörðun lágmarksfjármagns.

38. 124. gr. um heimild vátryggingafélags með starfsleyfi hér á landi til að opna útibú í öðru aðildarríki.

39. 125. gr. um heimild vátryggingafélags með starfsleyfi hér á landi til að veita þjónustu í öðru aðildarríki.

40. 130. gr. um heimild vátryggingafélags með starfsleyfi hér á landi til að hefja starfsemi í ríki utan aðildarríkja.

41. 133. gr. um heimild til flutnings vátryggingastofns.

42. 139. gr. um uppgjör vátryggingafélags sem misst hefur starfsleyfi.

43. 1. mgr. 164. gr. um skil greinargerðar til Fjármálaeftirlitsins vegna ákvörðunar um frjáls slit.

Sektir sem lagðar eru á einstaklinga geta numið frá 10 þús. kr. til 20 millj. kr. Sektir sem lagðar eru á lögaðila geta numið frá 100 þús. kr. til 50 millj. kr. Við ákvörðun sekta skal m.a. tekið tillit til alvarleika brots, hvað það hefur staðið lengi, samstarfsvilja hins brotlega aðila og hvort um ítrekað brot er að ræða. Ákvarðanir um stjórnvaldssektir skulu teknar af stjórn Fjármálaeftirlitsins og eru þær aðfararhæfar. Sektir renna í ríkissjóð að frádregnum kostnaði við innheimtuna. Séu stjórnvaldssektir ekki greiddar innan mánaðar frá ákvörðun Fjármálaeftirlitsins skal greiða dráttarvexti af fjárhæð sektarinnar. Um ákvörðun og útreikning dráttarvaxta fer eftir lögum um vexti og verðtryggingu.

Stjórnvaldssektum verður beitt óháð því hvort lögbrot eru framin af ásetningi eða gáleysi.

Gera má lögaðila sekt fyrir brot á lögum þessum og reglum settum á grundvelli þeirra óháð því hvort sök verði sönnuð á tiltekinn fyrirsvarsmann lögaðilans, starfsmann hans eða annan aðila sem starfar á hans vegum. Hafi fyrirsvarsmaður lögaðilans, starfsmaður hans eða annar á hans vegum með saknæmum hætti brotið gegn lögum þessum eða reglum settum á grundvelli þeirra í starfsemi lögaðilans má gera honum refsingu, auk þess að gera lögaðilanum sekt.

166. gr.

Sátt.

Hafi aðili gerst brotlegur við ákvæði laga þessara eða ákvarðanir Fjármálaeftirlitsins á grundvelli þeirra er Fjármálaeftirlitinu heimilt að ljúka málinu með sátt með samþykki málsaðila, enda sé ekki um að ræða meiri háttar brot sem refsiviðurlög liggja við. Sátt er bindandi fyrir málsaðila þegar hann hefur samþykkt og staðfest efni hennar með undirskrift sinni. Fjármálaeftirlitið setur nánari reglur um framkvæmd ákvæðisins.

167. gr.

Réttur einstaklinga.

Í máli sem beinist að einstaklingi og lokið getur með álagningu stjórnvaldssekta eða kæru til lögreglu hefur maður, sem rökstuddur grunur leikur á að hafi gerst sekur um lögbrot, rétt til að neita að svara spurningum eða afhenda gögn eða muni nema hægt sé að útiloka að það geti haft þýðingu fyrir ákvörðun um brot hans. Fjármálaeftirlitið skal leiðbeina hinum grunaða um þennan rétt.

168. gr.

Fyrning stjórnvaldssektar.

Heimild Fjármálaeftirlitsins til að leggja á stjórnvaldssektir samkvæmt lögum þessum fellur niður þegar fimm ár eru liðin frá því að háttsemi lauk.

Frestur skv. 1. mgr. rofnar þegar Fjármálaeftirlitið tilkynnir aðila um upphaf rannsóknar á meintu broti. Rof frests hefur réttaráhrif gagnvart öllum sem staðið hafa að broti.

169. gr.

Sektir eða fangelsi.

Það varðar sektum eða fangelsi allt að tveimur árum, liggi þyngri refsing ekki við broti samkvæmt öðrum lögum, að brjóta gegn ákvæðum:

1. 2. málsl. 1. mgr. 2. gr. varðandi leyfisskylda starfsemi.

2. 2. mgr. 9. gr. um að ekki sé farið að fyrirmælum Fjármálaeftirlitsins um að ráðin verði bót á því sem úrskeiðis hefur farið.

3. 4. mgr. 10. gr., sbr. 1. mgr. 9. gr., um að fara að reglum Fjármálaeftirlitsins um eðlilega og heilbrigða viðskiptahætti vátryggingafélaga.

4. 5. mgr. 48. gr. um tilkynningarskyldu tryggingastærðfræðings til Fjármálaeftirlitsins.

5. 52. gr. um takmörkun arðgreiðslna.

6. 53. gr. um ársreikninga.

7. 58. gr. um að tilkynna ekki um virkan eignarhlut.

8. 63. gr. um að óhæfur aðili eignist virkan eignarhlut.

9. 66. gr. um upplýsingaskyldu.

10. 69. gr. um hámark eigin hluta.

11. 69. gr. um lánveitingu gegn veði í eigin hlutabréfum.

12. 70. og 71. gr. um hæfi og upplýsingaskyldu endurskoðanda.

13. 1. mgr. 117. gr. um tilkynningu vegna ónógs gjaldþols.

14. 1. og 2. mgr. 118. gr. um ráðstafanir vegna ónógs lágmarksfjármagns.

15. 139. gr. um uppgjör vátryggingafélags sem misst hefur starfsleyfi.

Þá varðar það sömu refsingu að gefa vísvitandi rangar eða villandi upplýsingar um hagi vátryggingafélags eða annað er það varðar, opinberlega eða til Fjármálaeftirlitsins, annarra opinberra aðila eða viðskiptamanna.

170. gr.

Brot gegn lögum þessum er varða sektum eða fangelsi varða refsingu hvort sem þau eru framin af ásetningi eða gáleysi.

Heimilt er að gera upptækan með dómi beinan eða óbeinan hagnað sem hlotist hefur af broti gegn ákvæðum laga þessara er varða sektum eða fangelsi.

Tilraun til brots eða hlutdeild í brotum samkvæmt lögum þessum er refsiverð eftir því sem segir í almennum hegningarlögum.

171. gr.

Ákvörðun kæru og afhending gagna.

Brot gegn lögum þessum sæta aðeins rannsókn sakamáls að undangenginni kæru Fjármálaeftirlitsins til lögreglu.

Varði meint brot á lögum þessum bæði stjórnvaldssektum og refsingu metur Fjármálaeftirlitið hvort mál skuli kært til lögreglu eða því lokið með stjórnvaldsákvörðun hjá stofnuninni. Ef brot eru meiri háttar ber Fjármálaeftirlitinu að vísa þeim til lögreglu. Brot telst meiri háttar ef það lýtur að verulegum fjárhæðum eða ef verknaður er framinn með sérstaklega vítaverðum hætti eða við aðstæður sem auka mjög á saknæmi brotsins. Jafnframt getur Fjármálaeftirlitið á hvaða stigi rannsóknar sem er vísað máli vegna brota á lögum þessum til opinberrar rannsóknar. Gæta skal samræmis við úrlausn sambærilegra mála.

Með kæru Fjármálaeftirlitsins skulu fylgja afrit þeirra gagna sem grunur um brot er studdur við. Ákvæði IV.–VII. kafla stjórnsýslulaga gilda ekki um ákvörðun Fjármálaeftirlitsins um að kæra mál til lögreglu.

Fjármálaeftirlitinu er heimilt að láta lögreglu og ákæruvaldi í té upplýsingar og gögn sem stofnunin hefur aflað og tengjast þeim brotum sem tilgreind eru í 2. mgr. Fjármálaeftirlitinu er heimilt að taka þátt í aðgerðum lögreglu sem varða rannsókn þeirra brota sem tilgreind eru í 2. mgr.

Lögreglu og ákæruvaldi er heimilt að láta Fjármálaeftirlitinu í té upplýsingar og gögn sem hún hefur aflað og tengjast þeim brotum sem tilgreind eru í 2. mgr. Lögreglu er heimilt að taka þátt í aðgerðum Fjármálaeftirlitsins sem varða rannsókn þeirra brota sem tilgreind eru í 2. mgr.

Telji ákærandi að ekki séu efni til málshöfðunar vegna ætlaðrar refsiverðrar háttsemi sem jafnframt varðar stjórnsýsluviðurlögum getur hann sent eða endursent málið til Fjármálaeftirlitsins til meðferðar og ákvörðunar.

XXVI. KAFLI

Önnur ákvæði.

172. gr.

Fjárhæðir í evrum.

Fjárhæðir í evrum sem vísað er til í þessum lögum skulu uppfærðar á fimm ára fresti. Miða skal við breytingar á samræmdri vísitölu neysluverðs í Evrópusambandinu, grunnvísitölu frá 31. desember 2015. Nemi breytingar á vísitölunni lægri hlutfallstölu en 5% á tímabilinu skulu fjárhæðir haldast óbreyttar. Fjármálaeftirlitið skal birta uppfærðar fjárhæðir í íslenskum krónum.

173. gr.

Innleiðing.

Með hliðsjón af ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 78/2011, frá 1. júlí 2011, sem birt var 6. október 2011 í EES-viðbæti við Stjórnartíðindi Evrópusambandsins nr. 54, eru m eð lögum þessum tekin upp ákvæði tilskipunar Evrópuþingsins og ráðsins 2009/138/EB, um stofnun og rekstur vátryggingafélaga. Einnig eru tekin upp ákvæði tilskipunar 2014/51/ESB sem breytti tilskipun 2009/138/EB, að undanskildum ákvæðum er varða valdheimildir Evrópsku vátrygginga- og lífeyriseftirlitsstofnunarinnar (EIOPA) og ákvæðum um vátryggingasamstæður.

174. gr.

Gildistaka.

Lög þessi öðlast gildi 1. mars 2016.

Við gildistöku laga þessara falla úr gildi lög um vátryggingastarfsemi, nr. 56/2010, með síðari breytingum.

Ákvæði til bráðabirgða.

Fullnægi vátryggingafélag kröfum um lágmarksgjaldþol samkvæmt ákvæðum 31.–34. gr. laga um vátryggingastarfsemi, nr. 56/2010, 31. desember 2015 án þess að hafa nægilega viðurkennda gjaldþolsliði til að mæta lágmarksfjármagni samkvæmt ákvæðum XVII. kafla þessara laga hefur félagið frest til 31. desember 2016 til þess að fullnægja kröfum skv. XVII. kafla. Mæti félagið ekki kröfunum innan þess tíma fellur starfsleyfi þess sjálfkrafa niður.

Fullnægi vátryggingafélag kröfum um lágmarksgjaldþol samkvæmt ákvæðum 31.–34. gr. laga um vátryggingastarfsemi, nr. 56/2010, 31. desember 2015 án þess að hafa nægilega viðurkennda gjaldþolsliði til að mæta gjaldþolskröfu samkvæmt ákvæðum XVI. kafla þessara laga hefur félagið frest til 31. desember 2017 til þess að fullnægja kröfunum. Vátryggingafélagið skal á þriggja mánaða fresti skila framvinduskýrslu til Fjármálaeftirlitsins þar sem fram kemur til hvaða aðgerða hefur verið gripið og hvaða árangur hefur náðst. Undanþága þessi fellur niður leiði framvinduskýrsla í ljós að ekki hefur náðst viðunandi árangur við að fullnægja gjaldþolskröfu.

Þrátt fyrir ákvæði 10. mgr. 31. gr. um skilafrest gagna til Fjármálaeftirlitsins skal frestur til að skila árlegum gögnum vegna áranna 2016–2018 vera eftirfarandi:

1. Gögnum vegna reikningsárs sem lýkur fyrir 31. desember 2016 skal skilað eigi síðar en 20 vikum eftir lok ársins.

2. Gögnum vegna reikningsársins 2017 skal skilað eigi síðar en 18 vikum eftir lok ársins.

3. Gögnum vegna reikningsársins 2018 skal skilað eigi síðar en 16 vikum eftir lok ársins.

Þrátt fyrir ákvæði 1. mgr. 54. gr. skulu vátryggingafélög birta skýrslu um gjaldþol og fjárhagslega stöðu með eftirfarandi hætti:

1. Skýrsla vegna ársins 2016 skal birt eigi síðar en 20 vikum eftir lok ársins.

2. Skýrsla vegna ársins 2017 skal birt eigi síðar en 18 vikum eftir lok ársins.

3. Skýrsla vegna ársins 2018 skal birt eigi síðar en 16 vikum eftir lok ársins.

Þrátt fyrir ákvæði 11. mgr. 31. gr. um skilafrest gagna til Fjármálaeftirlitsins skal frestur vegna áranna 2016–2018 til að skila ársfjórðungslegum gögnum vera eftirfarandi:

1. Gögnum vegna ársfjórðunga ársins 2016 skal skilað eigi síðar en 8 vikum eftir lok ársfjórðungs.

2. Gögnum vegna ársfjórðunga ársins 2017 skal skilað eigi síðar en 7 vikum eftir lok ársfjórðungs.

3. Gögnum vegna ársfjórðunga ársins 2018 skal skilað eigi síðar en 6 vikum eftir lok ársfjórðungs.

Athugasemdir við lagafrumvarp þetta.

I. Inngangur.

Með frumvarpi þessu er lagt til að ný lög um vátryggingastarfsemi leysi af hólmi lög nr. 56/2010, um vátryggingastarfsemi. Helstu breytingar frá gildandi lögum varða fjárhagslegan styrk vátryggingafélaga (gjaldþolskröfur) og auknar kröfur um stjórnarhætti. Frumvarpið er byggt á tilskipun 2009/138/EB, um stofnun og starfrækslu vátryggingafélaga, ásamt breytingum á þeirri tilskipun, tilskipun 2014/51/ESB. Tilskipunin er í daglegu tali nefnd „Solvency II“-tilskipunin og verður nefnd svo hér eftir.

Gildandi lög nr. 56/2010, um vátryggingastarfsemi, byggðust á EES-rétti eins og hann var þegar lögin tóku gildi en eldri lög um vátryggingastarfsemi, nr. 60/1994, lögfestu vátryggingarétt eins og hann var við upphaf EES-samstarfsins. Enn eldri lög um vátryggingastarfsemi, nr. 50/1978 og áður nr. 26/1973, tóku nokkurt mið af Evrópuréttinum á þeim tíma þótt Ísland væri ekki skuldbundið til að gæta samræmis þá.

Undirbúningur frumvarpsins.

Frumvarp þetta er að stofni til samið af nefnd sem efnahags- og viðskiptaráðherra (nú fjármála- og efnahagsráðherra) skipaði 23. febrúar 2010 til að leggja fram tillögur um hvernig standa skyldi að innleiðingu tilskipunar 2009/138/EB, um stofnun og starfrækslu vátryggingafélaga, sem tekin var upp í samninginn um Evrópska efnahagssvæðið (EES) með ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 11/2011 þann 1. júlí 2011. Einnig var nefndinni ætlað að fylgjast með nánari útfærslum einstakra tilskipunarákvæða og gera tillögur að útfærslu þeirra hér á landi í lögum, reglugerðum eða reglum Fjármálaeftirlitsins. Meginhlutverk nefndarinnar var þó fyrst og fremst að færa löggjöf hér á landi til samræmis við ákvæði tilskipunarinnar. Vegna þeirra miklu breytinga sem tilskipunin gerði á lagaumhverfi vátryggingastarfsemi taldi nefndin rétt að leggja til að ný lög yrðu sett í stað þess að breyta gildandi lögum þrátt fyrir að tiltölulega stutt sé síðan þau voru lögfest.

Í nefndina voru skipuð Sigurður Freyr Jónatansson, tryggingastærðfræðingur hjá Fjármálaeftirlitinu, formaður, tilnefndur af ráðherra, Steinunn Guðjónsdóttir, tryggingastærðfræðingur hjá Sjóvá-Almennum tryggingum hf., tilnefnd af Félagi íslenskra tryggingastærðfræðinga (FÍT), Ragnar Þ. Ragnarsson, tryggingastærðfræðingur hjá Vátryggingafélagi Íslands hf., tilnefndur af Samtökum fjármálafyrirtækja (SFF), og Ólafur Lúther Einarsson, héraðsdómslögmaður hjá Vátryggingafélagi Íslands hf., tilnefndur af SFF. Varamenn voru skipaðir Inga Birna Einarsdóttir, viðskiptafræðingur, tilnefnd af Fjármálaeftirlitinu, Helgi Þórsson, tryggingastærðfræðingur hjá Tryggingamiðstöðinni hf., tilnefndur af FÍT, og Bjarni Guðmundsson, tryggingastærðfræðingur hjá TBG ehf., tilnefndur af SFF. Í upphafi ársins 2011 tilnefndi efnahags- og viðskiptaráðuneytið Björgu Finnbogadóttur, lögfræðing hjá ráðuneytinu, í nefndina. Í október 2011 kom Erna Jónsdóttir lögfræðingur hjá efnahags- og viðskiptaráðuneytinu í hennar stað. Í desember 2013 tók Sóley Ragnarsdóttir, lögfræðingur hjá fjármála- og efnahagsráðuneytinu, sæti í nefndinni í stað Ernu. Í upphafi ársins 2012 tilnefndi Fjármálaeftirlitið Valdimar Gunnar Hjartarson lögfræðing í nefndina í stað Ingu Birnu Einarsdóttur. Ragnheiður Morgan Sigurðardóttir lögfræðingur tók svo sæti Valdimars í nefndinni í apríl 2013.

Í skipunarbréfi nefndarinnar kom fram að varamenn mundu þurfa að taka virkari þátt í starfinu en almennt gerist og hefur nefndin í störfum sínum ekki gert greinarmun á aðalmönnum og varamönnum þannig að varamenn hafa starfað til jafns á við aðalmenn. Nefndin hefur verið virk frá skipun og hist reglulega. Nefndarstörf voru ólaunuð.

II. Tilefni og nauðsyn lagasetningarinnar.

Íslensk löggjöf um vátryggingastarfsemi hefur fylgt evrópskri löggjöf alla tíð, fyrst til hliðsjónar fram yfir árið 1990, en eftir það byggðust lögin á vátryggingatilskipunum samkvæmt EES-samningnum. Tilskipun 2009/138/EB tekur gildi 1. janúar 2016 í Evrópusambandinu. Hún er bæði viðameiri og flóknari og kallar á meiri samræmingu í aðildarríkjum en eldri tilskipanir. Það þarf því að breyta reglum verulega frá gildandi lögum til að aðlaga íslenska löggjöf að Evrópureglunum. Í meginatriðum er sú aðlögun gagnleg. Íslensk vátryggingafélög hafa talsverð vátryggingaviðskipti við fyrirtæki í öðrum EES- ríkjum og almenn fyrirtæki á Íslandi hafa fjölbreytt val um vátryggingaþjónustu á grundvelli frelsis til viðskipta yfir landamæri innan EES.

Tilskipun 2009/138/EB kveður á um fulla samræmingu innan aðildarríkja Samningsins um Evrópska efnahagssvæðið og því er lítið svigrúm til þess að hafa ákvæðin á annan hátt í frumvarpinu en tilskipunin kveður á um. Í flestum tilvikum kveða ákvæði tilskipunarinnar á um hvernig þau skuli vera í landsrétti og taldi nefndin sig því vera bundna af því að leggja til ákvæðin í samræmi við tilskipunina. Mörg ákvæði tilskipunarinnar voru í eldri tilskipunum og eru því nú þegar í gildandi lögum. Í frumvarpinu er vísað til þess hvar þau er að finna í tilskipuninni.

Þá eru ýmis ákvæði í frumvarpinu í gildandi lögum en eru ekki í tilskipuninni eða forverum hennar. Mörg þeirra ákvæða tengdust viðleitni stjórnvalda til þess að bregðast við áföllum á fjármálamarkaði sem hófust síðari hluta síðasta áratugar og komu inn í lögin 2010. Nefndin fór yfir þessi séríslensku ákvæði og aðlagaði þau breyttu umhverfi ef henni þótti tilefni til.

Tilskipun 2009/138/EB.

Frumvarpið er byggt á tilskipun 2009/138/EB (Gjaldþolsáætlun II (Solvency II)) ásamt breytingum á henni með tilskipun 2014/51/ESB („Omnibus II“). Tilskipunin er 312 greinar og er með viðaukum 309 blaðsíður. Í henni eru teknar saman í eina tilskipun helstu tilskipanir um skaða- og líftryggingar. Ákveðnum bálkum er breytt mikið, einkum ákvæðum um fjárhagslegan styrkleika og stjórnhætti vátryggingafélaga, auk ákvæða um eftirlit með samstæðum vátryggingafélaga. Þá eru nokkrar eldri tilskipanir felldar úr gildi. Með breytingatilskipuninni 2014/51/EB var hlutverk evrópsku vátrygginga- og lífeyrisstofnunarinnar, EIOPA, aukið og sett ítarleg ákvæði um sérhæfða þætti varðandi langtímaábyrgð.

Framkvæmdastjórn ESB hefur gefið út framselda reglugerð (e. delegated regulation) nr. 2015/35/ESB sem er nánari útfærsla á mörgum ákvæðum tilskipunarinnar og gert er ráð fyrir að samsvarandi reglugerð verði gefin út hér. Enn frekari útfærslur verða í tæknistöðlum sem verða gefnir út. „Solvency II“-reglurnar eru þannig í nokkrum hlutum og er eðlilegt að sami háttur verði hafður á við útgáfu þeirra hér á landi. Framselda reglugerðin er 381 grein og er samtals með viðaukum um 800 blaðsíður.

Markmið „Solvency II“-tilskipunarinnar er að samræma lagaumhverfi vátryggingafélaga á Evrópska efnahagssvæðinu, bæta neytendavernd og tryggja fjárhagslegan stöðugleika. Með tilskipuninni eru reglur um gjaldþol vátryggingafélaga endurskoðaðar og gjaldþolskröfur tilskipunarinnar eru áhættumiðaðar í samræmi við alþjóðlega þróun á fjármálamörkuðum. Í áhættumiðuðum gjaldþolsreglum felst að vátryggingafélög sem taka mikla áhættu eða eru með slaka áhættustýringu þurfa að gangast undir hærri gjaldþolskröfur en félög sem taka minni áhættu eða eru með góða áhættustýringu. Verklag við eftirlit verður jafnframt áhættumiðað. Áhættumiðuðu eftirliti er ætlað að vera hvati fyrir vátryggingafélög til að mæla, stýra og takmarka áhættu sína. Gjaldþolskröfur vátryggingafélaga munu taka til fleiri áhættuþátta en nú og má því ætla að gjaldþolskrafa vátryggingafélaga hækki miðað við það sem verið hefur með gildandi lögum. Mest munar væntanlega um að nú þarf að reikna gjaldþol vegna fjárfestingaráhættu. Vátryggingafélög með einfalda starfsemi geta hins vegar verið með lægri gjaldþolskröfu. Auknar kröfur um gjaldþol og áhættustýringar vátryggingafélaga hafa það að markmiði að auka vernd vátryggingartaka ásamt því að auka stöðugleika á vátryggingamarkaði.

Tilskipunin gildir fyrir vátryggingafélög sem eru með iðgjöld umfram 5 milljónir evra (nú um 750 millj. kr.) eða vátryggingaskuld umfram 25 milljónir evra (nú um 350–400 millj. kr.).

Svokölluð hlutfallsregla (e. proportionality) er höfð til hliðsjónar í tilskipuninni sem þýðir að þrátt fyrir að útreikningur nýrra gjaldþolskrafna geti verið flókinn geta smærri vátryggingafélög notað einfaldari aðferðir.

Tilskipunin skiptist í þrjá þætti sem kallaðir eru stoðir, þ.e. þriggja stoða kerfi til tryggja stöðugan rekstur vátryggingafélags.

Stoð 1 byggist á því að fjárhagsgrundvöllur vátryggingafélags þarf að vera reiknaður með eðlilegum og viðeigandi hætti. Sá útreikningur byggist á mati á eignum og skuldum, viðurkenndum gjaldþolsliðum, útreikningi vátryggingaskuldar og útreikningi á gjaldþolskröfum. Mat á eignum og öðrum skuldum en vátryggingaskuld skal vera í samræmi við alþjóðlega reikningsskilastaðla (IFRS). Útreikningur vátryggingaskuldar verður samræmdur og byggist einnig á markaðssjónarmiðum. Vátryggingafélag getur orðið fyrir óvæntum áföllum sem ekki er gert ráð fyrir í vátryggingaskuldinni og til að mæta þeim áföllum þarf vátryggingafélagið að hafa tiltækt fjármagn sem kallast gjaldþol . Gjaldþolið er að mestu eignir umfram skuldbindingar (eigið fé) auk annarra tiltekinna liða sem leyfilegt er að telja til gjaldþols að frádregnum frádráttarliðum. Vátryggingafélög þurfa að reikna gjaldþolskröfu á grundvelli mælanlegrar áhættu félagsins og þurfa að hafa lágmarksfjármagn. Gjaldþolskröfu og lágmarksfjármagni skal mætt með viðurkenndum gjaldþolsliðum sem háðir eru ákveðnum mörkum. Lágmarksfjármagn er reiknað með einfaldri reiknireglu og er markmiðið að hæfilegur munur sé á milli þess og gjaldþolskröfunnar.

Stoð 2 byggist á því að stjórnarhættir verða að vera eðlilegir og heilbrigðir. Það þarf að vera virk áhættustýring og áhættugreining hjá vátryggingafélagi og félagið þarf að framkvæma eigið áhættu- og gjaldþolsmat. Eigið áhættu- og gjaldþolsmat vátryggingafélags er mat félagsins á heildarfjármagnsþörf þess þar sem metið er hvaða fjárhagsgrundvöllur er hæfilegur miðað við tiltekið áhættusnið, áhættuþol og viðskiptaáætlun. Í vátryggingafélagi skulu vera starfssvið sem sjá um áhættustýringu, regluvörslu, innri endurskoðun og tryggingastærðfræði. Eftirlit með vátryggingafélögum á að geta greint snemma veikleika vátryggingafélaga og aukna áhættu þeirra og eftirlit og leiðbeiningar eftirlitsstjórnvalda verður samræmt innan Evrópska efnahagssvæðisins.

Stoð 3 byggist á opinberri upplýsingagjöf og upplýsingastreymi til eftirlitsstjórnvalda. Meðal annars þarf vátryggingafélag að gera skýrslu um gjaldþol og fjárhagslega stöðu. Það er opinber skýrsla sem vátryggingafélög eiga að birta árlega. Í skýrslunni á að koma fram hvernig stjórnkerfi og áhættustýring félagsins er. Vátryggingafélög þurfa einnig að senda Fjármálaeftirlitinu reglulega eftirlitsskýrslu. Að auki eru stöðluð gagnaskil fyrir Evrópska efnahagssvæðið þar sem safnað verður saman tölulegum upplýsingum um rekstur og fjárhagslega stöðu vátryggingafélaga.

„Solvency II“-tilskipunin fylgir svokölluðu Lamfalussy-ferli sem byggist á fjórum stigum (e. levels). Tilskipunin sjálf er fyrsta stigið en annað stigið er nánari útfærsla á tilskipuninni sem gerð er með reglugerð. Nefndin tók þá afstöðu að semja frumvarp sem byggist á fyrsta stigi þ.e. tilskipuninni, og fór yfir það hvort heppilegra væri að reglugerð (ESB) nr. 2015/35 yrði birt sem viðhengi við lögin eða sem reglugerð frá ráðherra. Nefndin taldi síðari kostinn heppilegri þar sem um mjög tæknileg og ítarleg atriði er að ræða, auk þess sem gert er ráð fyrir að reglugerðin geti breyst. Það er því gert er ráð fyrir að reglugerð samkvæmt öðru stigi verði gefin út sem reglugerð hér á landi. Í frumvarpi þessu er í þeim tilgangi kveðið á um heimildir ráðherra til að gefa út reglugerð vegna nánari útfærslu laganna. Þriðja stigið felst í því að aðildarríki samræma löggjöf sína og fjórða stigið felst í því að lögfesta reglurnar og hlíta þeim.

Tilskipun 2014/51/ESB.

Veigamiklar breytingar hafa verið gerðar á upphaflegri „Solvency II“-tilskipun frá því að hún var gefin út sem tilskipun 2009/138/EB. Þannig var upphaflega kveðið á um að ákvæði hennar þyrfti að lögleiða í aðildarríkjum eigi síðar en 31. október 2012 og var þá gert ráð fyrir að nefndin lyki störfum fyrir þann tíma. Í kjölfar de Laroisere-skýrslunnar sem kom út árið 2009 voru gerðar breytingar á skipulagi eftirlits á fjármálamarkaði ESB en í skýrslunni eru tillögur um aðgerðir ESB vegna fjármálakreppunnar sem hófst 2007. Meðal þess sem var breytt var að nefnd eftirlitsstjórnvalda á vátryggingamarkaði (e. Committee of European Insurance and Occupational Pensions Supervisors, CEIOPS) var fengið aukið hlutverk og breytt í formlega eftirlitsstofnun (e. European Insurance and Occupational Pensions Authority, EIOPA) með auknar valdheimildir. Vegna nýrra valdheimilda EIOPA þurfti að breyta tilskipun 2009/138/EB og hófst þá vinna við svokallaða „Omnibus II“-tilskipun sem varð tilskipun 2014/51/ESB. Samkvæmt þeirri tilskipun var gert ráð fyrir því að ákvæði „Solvency II“ yrðu lögfest í aðildarríkjum eigi síðar en 31. mars 2015 og að ákvæði hennar kæmu til framkvæmda 1. janúar 2016. Við framlagningu þessa frumvarps hafa ekki öll aðildarríki Evrópska efnhagssvæðisins lögfest ákvæði tilskipunarinnar en gert er ráð fyrir að svo verði fyrir 1. janúar 2016.

Til viðbótar hinum auknu valdheimildum EIOPA felur „Omnibus II“ í sér ákvæði um mat á eignum og skuldum, m.a. langtímaábyrgð (LTG – Long-term guarantee), og bætir ákvæðum við „Solvency II“ um viðbrögð við sveiflum og lágum vöxtum á fjármálamarkaði. Þá eru ákvæði um áhættustýringu, eftirlitsferli, upplýsingagjöf og möguleika á því að endurskoða langtímaábyrgð til að tryggja ráðdeild og gagnsæi. Ítarlegri ákvæði eru um hvernig eigi að flokka það fjármagn og eignir sem vátryggingafélag getur fjárfest í, hæfi vátryggingafélags, hvaða gjaldþolsliðir eru notaðir til að mæta gjaldþolskröfu, stjórnun vátryggingafélags, mat á jafngildi eftirlits og löggjafar í ríkjum utan EES og vátryggingasamstæður.

Ákvæðin í „Omnibus II“ um valdheimildir EIOPA til eftirlitsstarfa á vátryggingamarkaði breyta mikið því lagaumhverfi sem hefur gilt á EES-svæðinu. EIOPA hefur ríkar valdheimildir gagnvart eftirlitsstofnunum og vátryggingafélögum aðildarríkja. Starfsemi EIOPA byggist á reglugerð (ESB) nr. 1094/2010. Einnig voru settar reglugerðir um eftirlitsstofnun fjármálafyrirtækja (European Banking Authority, EBA) og eftirlitsstofnun á verðbréfamarkaði (European Securities and Markets Authority, ESMA). Þessar stofnanir eru grunnur þeirra breytinga sem fjármálamarkaður ESB byggist á í kjölfar endurskipulagningar eftir fjármálakreppuna.

Markmiðið með stofnunum er að tryggja nánara samstarf eftirlitsstofnana aðildarríkjanna, auðvelda beitingu samevrópskra lausna vegna fjölþjóðlegra vandamála og styðja við einsleita beitingu og túlkun reglna. Með þessu er stofnunum ætlað að stuðla að stöðugleika og virkni fjármálakerfisins, ekki síst með það að leiðarljósi að auka einsleitni umgjarðar fjármálamarkaðarins. Í því augnamiði var stofnununum falið fjórfalt hlutverk, þ.e. reglusetning, eftirlit, að stuðla að fjármálastöðugleika og neytendavernd. Daglegt eftirlit á fjármálamarkaði á eftir sem áður að vera í höndum sjálfstæðra eftirlitsstofnana í aðildarríkjunum. Í þágu framangreindra markmiða er hins vegar gert ráð fyrir að þessar miðlægu stofnanir hafi umtalsverð áhrif og heimildir til að grípa inn í ef annað bregst. Vald stofnananna felst m.a. í því að gera drög að tæknistöðlum, viðmiðunarreglum og tilmælum, leysa úr ágreiningi milli eftirlitsstofnana þar sem löggjöf krefst samstarfs og samkomulags þeirra í milli og eiga þátt í því að tæknilegum reglum sé beitt á samræmdan hátt og samhæfingarhlutverki á neyðartímum.

Valdheimildir eftirlitsstofnananna voru ekki taldar rúmast innan heimilda stjórnarskráa EES-ríkjanna og hefur verið unnið að því í samvinnu við framkvæmdastjórn Evrópusambandsins að finna lausn á því hvernig unnt sé að taka reglugerðirnar um stofnun evrópsku eftirlitsstofnananna í landsrétt EES-ríkjanna og þar með inn í EES-samninginn.

Gert er ráð fyrir að reglugerðirnar um eftirlitsstofnanirnar verði teknar upp í EES- samninginn veturinn 2015–2016 og í kjölfarið verður tilskipun 2014/51/ESB Omnibus II tekinn upp í EES-samninginn.

Mikilvægt er að löggjöf um vátryggingastarfsemi sé á öllum tímum í samræmi við þær lágmarkskröfur sem Evrópusambandið setur fjármálafyrirtækjum á innri markaði til að tryggja stöðugleika og traust á fjármálamarkaði og því er lagt til reglur um vátryggingastarfsemi verði í samræmi við ákvæði tilskipunar Evrópuþingsins og ráðsins 2008/138/EB, um stofnun og rekstur vátryggingafélaga, ásamt tilskipun 2014/51/ESB sem breytti tilskipun 2009/138/EB, að undanskildum ákvæðum er varða valdheimildir Evrópsku vátrygginga- og lífeyriseftirlitsstofnunarinnar (EIOPA) og ákvæðum um vátryggingasamstæður, þrátt fyrir að tilskipun 2014/51/ESB sé ekki orðin hluti af EES- samningnum.

Markmið frumvarpsins.

Neytendur hafa mikla hagsmuni af því að vátryggingafélag geti staðið við skuldbindingar sínar gagnvart þeim. Til að vátryggingafélag geti staðið við skuldbindingar sínar vegna vátryggingarsamninga leggur það til hliðar fé sem þarf til að mæta skuldbindingunum. Þessir fjármunir eru kallaðir vátryggingaskuld og er ætlað að greiða tjón sem geta orðið vegna gerðra vátryggingarsamninga, bæði tjón sem hafa orðið fyrir uppgjörsdag en hafa ekki verið tilkynnt, tjón sem hafa verið tilkynnt en eru ekki að fullu greidd og tjón sem búast má við á þeim tíma sem er eftir af gildistíma vátryggingarsamninga auk kostnaðar sem fylgir umsýslu samninga og tjóna. Þessi áhætta vátryggingafélags vegna vátryggingarsamninga er oft kölluð vænt áhætta þar sem útreikningur vátryggingaskuldarinnar byggist á samningum sem í gildi eru og þeirri áhættu sem tryggt hefur verið fyrir. Vátryggingafélag þarf á hverjum tíma að eiga eignir til að mæta þessari áhættu.

Núgildandi kröfur um gjaldþol vátryggingafélaga byggjast á einföldum mælikvörðum sem taka mið af stærð vátryggingafélaga en ekki þarf að taka tillit til þeirrar undirliggjandi áhættu sem getur orðið í starfsemi félaganna. „Solvency II“ byggist á því að einfaldir mælikvarðar á gjaldþol dugi ekki til að mæla þá áhættu sem falist getur í starfsemi vátryggingafélaga og að þær kröfur sem nú eru gerðar tryggi ekki næga vernd fyrir neytendur. Í ljósi þessa þótti nauðsynlegt að endurskoða regluverk vátryggingamarkaðar. Þessi endurskoðun er í samræmi við alþjóðlega þróun um að taka upp áhættumiðað verklag við eftirlit með öðrum aðilum á fjármálamarkaði. Áhættumiðað eftirlit á að veita vátryggingafélögum aðhald til að mæla og stýra áhættu sinni. Þrátt fyrir breyttar kröfur um gjaldþol er óvíst að mögulegt sé að mæta öllum mögulegum óvæntum áföllum með fjármagni og er því einnig lögð aukin áhersla á bætta og traustari stjórnarhætti og áhættustýringu hjá vátryggingafélögum.

Neytendavernd snýst að hluta til um að almenningur geti haft aðgang að upplýsingum um stöðu vátryggingafélaga og eru því gerðar auknar kröfur um opinbera upplýsingagjöf.

Eftirlit með vátryggingafélögum er mikilvægt til að fylgjast með því að þær kröfur sem eru gerðar til félaganna séu uppfylltar. Eftirlit með vátryggingafélögum mun verða áhættumiðað sem gerir nýjar og meiri kröfur til Fjármálaeftirlitsins. Til að Fjármálaeftirlitið geti sinnt þessu hlutverki sem best er mikilvægt að það hafi áhættumiðaðar upplýsingar um stöðu vátryggingafélaga. Til þess að svo megi vera eru lagðar sérstakar skyldur á vátryggingafélög að senda upplýsingar til Fjármálaeftirlitsins og ársfjórðungsleg gagnaskil munu aukast frá því sem nú er. Þrátt fyrir að taldar séu upp sérstakar skyldur í frumvarpinu um að skila reglulega tilteknum gögnum til Fjármálaeftirlitsins gilda auk þess ákvæði 1. mgr. 9. gr. laga nr. 87/1998, um opinbert eftirlit með fjármálastarfsemi, um að Fjármálaeftirlitið geti óskað upplýsinga á þann hátt og svo oft sem það telur þörf á.

Meginmarkmið frumvarpsins er að efla neytendavernd en einnig er því ætlað að tryggja fjármálastöðugleika og sanngjarnar og stöðugar markaðsaðstæður með því að gera auknar kröfur til gjaldþols vátryggingafélaga. Með áhættumiðuðum gjaldþolskröfum, kröfum til stjórnarhátta og áhættustýringar og kröfum um upplýsingagjöf er dregið verulega úr líkum á því að vátryggingafélag verði gjaldþrota eða lendi í slíkum erfiðleikum að það geti ekki staðið við greiðslur tjóna. Einnig er með auknum heimildum og kröfum til Fjármálaeftirlitsins reynt að tryggja að fylgst verði með þeim áhættuþáttum sem áhrif hafa á starfsemi vátryggingafélaga og stöðugleika á markaðnum.

Aðrar breytingar frá gildandi lögum.

Lagt er til að ákvæði um vátryggingafélagaskrá verði felld úr löggjöfinni. Samkvæmt gildandi lögum skal Fjármálaeftirlitið birta opinberlega skrá, vátryggingafélagaskrá, um öll vátryggingafélög sem fengið hafa starfsleyfi hér á landi. Í skrána skal einnig skrá ýmsar upplýsingar um vátryggingafélög. Vátryggingafélagaskrá hefur ekki verið birt sem slík en upplýsingarnar koma fram á vef Fjármálaeftirlitsins og munu áfram vera birtar sem hluti af þeirri upplýsingaskyldu sem Fjármálaeftirlitið mun hafa samkvæmt frumvarpinu. Það þykir því ekki ástæða til að hafa áfram ákvæði um vátryggingafélagaskrá.

Þá er hugtakið persónutryggingar ekki notað í frumvarpinu þar sem heppilegra þykir að nota aðgreininguna á milli líf- og skaðatrygginga líkt og gert er í tilskipun 2009/138/EB.

III. Meginefni frumvarpsins.

Frumvarpið er sett þannig upp að það fylgir að mestu leyti uppsetningu tilskipunarinnar en slíkt fyrirkomulag hefur ekki áður verið í lögum um vátryggingastarfsemi.

I. kafli frumvarpsins tiltekur markmið og gildissvið þess.

Meginmarkmið frumvarpsins er að vernda hagsmuni vátryggingartaka og vátryggðra en fjárhagslegur stöðugleiki á fjármálamarkaði er nauðsynlegur til að svo megi verða þótt það markmið megi ekki skyggja á aðalmarkmiðið.

Helsta nýmæli kaflans eru ákvæði um undanþágur frá almennum reglum frumvarpsins sem gilda fyrir Viðlagatryggingu Íslands og lítil vátryggingafélög.

Við upptöku „Solvency II“-tilskipunarinnar í EES-samninginn var bætt við hann vissum undanþáguákvæðum fyrir Viðlagatryggingu Íslands. Þar sem félagið veitir þjónustu á afmörkuðu sviði sem almenn vátryggingafélög veita ekki á undanþágan ekki hafa áhrif á samkeppnisstöðu á vátryggingamarkaðnum. Lítil vátryggingafélög eru undanþegin ákvæðum frumvarpsins uppfylli þau tiltekin skilyrði um stærð og eðli starfseminnar. Ekkert vátryggingafélag hér á landi uppfyllir þessi skilyrði við framlagningu frumvarpsins. Verði lítil vátryggingafélög stofnuð munu þau ásamt Viðlagatryggingu Íslands og vátryggingafélögum sem eingöngu gera upp eldri endurtryggingasamninga samkvæmt ákvæði til bráðabirgða IV vera undanþegin tilteknum ákvæðum sem talin eru upp í 3. gr. frumvarpsins. Lagt er til að Fjármálaeftirlitið fái heimild til að setja reglur um starfsemi félaga sem njóta slíkra undanþágna verði talin ástæða til.

II. kafli fjallar um mörk við aðra starfsemi og leyfilega hliðarstarfsemi og er að mestu samhljóða núgildandi lögum.

III. kafli skilgreinir hugtök.

Umfang frumvarpsins gerir það að verkum að skilgreiningum fjölgar töluvert.

IV. kafli fjallar um starfshætti vátryggingafélaga.

Í kaflanum er tiltekið hvaða félög mega reka vátryggingastarfsemi hér á landi og rekstrarform þeirra. Einnig er þar tilgreind takmörkun á milligöngu vegna frumtryggingastarfsemi, kröfur um góða viðskiptahætti, hvernig kynningarstarfsemi skuli háttað og að Fjármálaeftirlitið skuli hafa eftirlit með viðskiptaháttum.

V. kafli er um stofnun vátryggingafélags og er nánast samhljóða núgildandi lögum en felld hafa verið brott ákvæði sem eru í lögum um hlutafélög.

VI. kafli fjallar um starfsleyfi.

Kaflinn er að mestu leyti samhljóða IV. kafla gildandi laga, en kröfur til starfsleyfis hafa verið lagaðar að breyttum ákvæðum um gjaldþolskröfu. Einnig eru ákvæði um samstarf Fjármálaeftirlitsins við eftirlitsstjórnvöld aðildarríkja. Sú breyting er lögð til að Fjármálaeftirlitið hafi sex mánuði í stað þriggja til að hafna umsókn um starfsleyfi og er það í samræmi við ákvæði tilskipunarinnar.

VII. kafli fjallar um eftirlit.

Framkvæmd eftirlitsins er nefnt eftirlitsferli (e. Supervisory Review Process, SRP) sem er samræmt í aðildarríkjum. Gert er ráð fyrir reglulegum athugunum og mati Fjármálaeftirlitsins á tilteknum þáttum og að tíðni og umfang gagnaskila muni aukast. Fjármálaeftirlitið skal einnig meta sérstaklega hvort fjárhagsleg staða vátryggingafélags fari versnandi og fylgjast með að brugðist sé við slíkri stöðu. Jafnframt skal það meta hvort aðferðir og venjur vátryggingafélags til að greina atburði og breytingar á efnahagslegu ástandi sem geta haft neikvæð áhrif á fjárhagslega stöðu þeirra séu fullnægjandi. Í „Solvency II“ tilskipuninni er kveðið á um að aðildarríki skuli sjá til þess að eftirlitsstjórnvöld hafi nauðsynleg gögn og tilhlýðilega sérfræðiþekkingu, hæfni og umboð til að ná fram meginmarkmiðum eftirlits sem er að vernda hagsmuni vátryggingartaka og vátryggðra. Einnig er kveðið á um að eftirlitsstjórnvöld eigi að huga að áhrifum ákvarðana þess á stöðugleika fjármálakerfisins. Þegar um er að ræða sérstakar aðstæður á fjármálamarkaði skulu eftirlitsstjórnvöld taka mið af því hvort aðgerðir þeirra gætu haft sveifluáhrif. Nefndin tók þá afstöðu að hafa ekki sambærileg ákvæði í frumvarpinu þar sem um stefnumarkandi ákvæði er að ræða fyrir Fjármálaeftirlitið en líta má svo á að þessi almenna stefna sé endurspegluð í VII. kafla frumvarpsins.

Í eftirlitskaflanum er lagt til að gerðar verði auknar kröfur um gagnaskil vátryggingafélaga til Fjármálaeftirlitsins þar sem áhersla er lögð á að eftirlitið hafi aðgang að öllum upplýsingum um áhættusnið félaganna. Tíðni gagnaskila mun aukast frá því sem nú er en krafa um gagnaskil verður nánar útfærð í reglum Fjármálaeftirlitsins.

Það nýmæli er lagt til í kaflanum að Fjármálaeftirlitinu verði heimilt að leggja viðbótargjaldþolskröfu á vátryggingafélag en þó aðeins í undantekningartilvikum. Grundvöllur fjárhagslegs eftirlits er að krafa um gjaldþol (e. Solvency Capital Requirement, SCR) sé metin á eðlilegan hátt. Gjaldþolskrafa er byggð á staðalreglu sem á að endurspegla áhættusnið sem flestra vátryggingafélaga en upp geta komið tilvik þar sem staðalreglan endurspeglar ekki áhættusnið tiltekins vátryggingafélags. Í kjölfar eftirlitsferlis getur Fjármálaeftirlitið, ef það telur þörf á því, lagt viðbótargjaldþolskröfu á vátryggingafélag. Viðbótargjaldþolskrafa skal einungis lögð á ef önnur úrræði duga ekki til og krafan skal eingöngu beinast að tilteknu vátryggingafélagi en ekki markaðnum í heild. Viðbótargjaldþolskrafa gildir þar til þær aðstæður sem urðu til þess að hún var sett á eru ekki lengur fyrir hendi og getur verið til staðar í nokkur ár ef áhættusnið félags er verulega frábrugðið því sem gert er ráð fyrir í staðalreglunni.

Í kaflanum er einnig ákvæði um eftirlit með útvistaðri starfsemi og samstarf eftirlitsstjórnvalda þegar þjónustuveitandinn er með starfsstöð í öðru aðildarríki en þar sem vátryggingafélagið hefur starfsleyfi. Þá er ákvæði um að samþykki Fjármálaeftirlitsins þurfi til að flytja vátryggingastofn félags sem hefur höfuðstöðvar hér á landi til annars félags sem hefur starfsstöð í aðildarríki og samruna.

VIII. kafli fjallar um stjórn, áhættustýringu og innra eftirlit.

Kaflinn byggist á VII. kafla gildandi laga en þar sem auknar kröfur eru gerðar til stjórnkerfis vátryggingafélaga er mikið af nýjum ákvæðum í kaflanum.

Mikilvægt er að vátryggingafélög hafi eðlilegt og heilbrigt stjórnkerfi þar sem ekki er mögulegt að mæla allar tegundir áhættu vátryggingafélags. Stjórnkerfi vátryggingafélags þarf að hafa starfssvið áhættustýringar, regluvarðar, innri endurskoðunar og tryggingastærðfræðings. Þessum verkefnum getur verið sinnt af einstaklingum eða deild innan vátryggingafélaga eða verið útvistað til aðila utan félagsins í samræmi við eðli, stærð og margbreytileika starfseminnar. Smærri vátryggingafélög geta fengið heimild til að fela sama einstaklingi eða deild að sinna fleirum en einu af þessum verkefnum. Vátryggingafélag skal vera með virka viðvarandi áhættustýringu sem á að vera skilvirkur hluti af skipulagi félagsins. Áhættustýringin skal ná yfir þá áhættuþætti sem notaðir eru til útreiknings á gjaldþolskröfu sem og áhættuþætti sem eru ekki að öllu leyti hluti af þeim útreikningum. Einnig þarf vátryggingafélag að hafa innra eftirlit

Eigið áhættu- og gjaldþolsmat (e. Own Risk and Solvency Assessment, ORSA) skal vera hluti af viðskiptaáætlun allra vátryggingafélaga og er mikilvægt við áhættustýringu félagsins. Niðurstöður matsins skulu tilkynntar Fjármálaeftirlitinu.

Vátryggingafélag ber ábyrgð á því að forstjóri, stjórnarmenn og þeir sem bera ábyrgð á lykilstarfssviðum uppfylli hæfisskilyrði og ber að tilkynna Fjármálaeftirlitinu um skipan og breytingar á skipan stjórnar, forstjóra og þeirra sem ábyrgð bera á lykilstarfssviðum félagsins. Einnig skal vátryggingafélag senda Fjármálaeftirlitinu upplýsingar um ráðningu nýs aðila, ef við á, til að hægt sé að leggja mat á hæfni og hæfi viðkomandi.

Fjármálaeftirlitið skal hafa aðgang að allri útvistaðri starfsemi vátryggingafélaga og skal vera upplýst áður en mikilvægum verkefnum er útvistað.

IX. kafli fjallar um opinbera birtingu.

Í frumvarpinu eru gerðar auknar kröfur um opinbera birtingu vátryggingafélaga á tilteknum upplýsingum til að tryggja gagnsæi á markaðinum. Meðal annars skulu vátryggingafélög a.m.k. árlega birta opinberlega mikilvægar upplýsingar um gjaldþol og fjárhagslega stöðu og þau skulu hafa til staðar kerfi svo að tryggt sé að allar nauðsynlegar upplýsingar komi fram í skýrslunni. Þá eru ákvæði um aukin skýrsluskil vátryggingafélaga til Fjármálaeftirlitsins. Miðlun upplýsinga á milli eftirlitsstjórnvalda á Evrópska efnahagssvæðinu er einnig tryggð í frumvarpinu.

X. kafli fjallar um virkan eignarhlut, hlutabréf og lánveitingar.

Ákvæðin um tilkynningu til Fjármálaeftirlitsins vegna aðila sem hyggjast eignast virkan eignarhlut í vátryggingafélagi eru að mestu samhljóða núgildandi lögum. Hnykkt er á þeirri grunnreglu að kaup á virkum eignarhluta gangi ekki í gegn fyrr en Fjármálaeftirlitið hefur metið aðila hæfan til að fara með slíkan eignarhlut eða þegar liðinn er sá tími sem Fjármálaeftirlitið hefur til að fara yfir slík kaup.

XI. kafli fjallar um endurskoðun vátryggingafélaga.

Skyldur endurskoðenda eru sambærilegar við gildandi lög en að auki er gerð sú krafa að endurskoðendur upplýsi Fjármálaeftirlitið ef þeir verða þess áskynja að gjaldþolskrafa eða krafa um lágmarksfjármagn sé ekki uppfyllt.

XII. kafli fjallar um rekstur og aðskilnað líftrygginga- og skaðatryggingastarfsemi.

Það nýmæli er í frumvarpinu að þegar skaðatryggingastarfsemi er rekin í líftryggingafélagi þarf að reikna ígildi lágmarksfjármagns fyrir hvorn hluta starfseminnar.

Í gildandi lögum er fjallað um fjárhagsgrundvöll í V. kafla en í frumvarpi þessu eru mun ítarlegri ákvæði um fjárhagsgrundvöll og eru þau í köflum XIII.–XVIII.

XIII. kafli fjallar um mat á efnahagsreikningi.

Eignir og skuldbindingar skulu metnar þannig í mati á gjaldþolsstöðu að virði þeirra endurspegli verð sem aðilar sem eru upplýstir og fúsir til viðskipta mundu komast að samkomulagi um í viðskiptum ótengdra aðila (armslengdarsjónarmið). Vátryggingaskuld er undanskilin þessu mati og eru ákvæði um hana í XIV. kafla.

XIV. kafli fjallar um vátryggingaskuld.

Skuldbindingar vegna vátryggingarsamninga eru vátryggingaskuld vátryggingafélags. Meginreglur og tryggingastærðfræði- og tölfræðilegar aðferðir sem liggja að baki útreikningi vátryggingaskuldar hafa verið samræmdar á EES-svæðinu til að auðvelda samanburð og tryggja gagnsæi. Aðferðirnar eru einnig í samræmi við alþjóðlega þróun í reikningsskilum og eftirliti. Virði vátryggingaskuldar skal endurspegla þá greiðslu sem annað vátryggingafélag (móttökufélag) mundi greiða ef það tæki yfir vátryggingaskuldbindingar félagsins. Forsendur fyrir starfsemi móttökufélagsins eiga að vera þær sömu á EES-svæðinu. Við mat á vátryggingaskuld skal taka mið af virði fjárhagslegrar ábyrgðar og valkvæðra ákvæða í vátryggingarsamningum og við útreikning á vátryggingaskuld skal vátryggingafélag aðgreina vátryggingaskuldbindingar sínar í einsleita áhættuflokka. Nýmæli er að vátryggingaskuld skal núvirt með áhættulausum vaxtaferli sem gefinn er út af stjórnvöldum. Vátryggingafélög skulu hafa innri ferla og verklag til að tryggja að gögn sem notuð eru við mat á vátryggingaskuld séu viðeigandi, heildstæð og nákvæm. Fjármálaeftirlitið getur krafist þess að vátryggingafélag hækki vátryggingaskuld sína ef hún uppfyllir ekki það mat sem ákvæðin í kaflanum tilgreina. Smáum og meðalstórum vátryggingafélögum skal vera heimilt að nota einfaldari aðferðir við útreikning vátryggingaskuldar.

XV. kafli fjallar um gjaldþol.

Gjaldþol er það fjármagn sem vátryggingafélag þarf að hafa tiltækt til að mæta óvæntum áföllum sem ekki er gert ráð fyrir í vátryggingaskuld þess. Oftast er fjárhæð þess jöfn eigin fé félagsins eftir atvikum að frádregnum frádráttarliðum. Gjaldþol er byggt á viðurkenndum gjaldþolsliðum sem geta verið í efnahagsreikningi eða utan hans. Gjaldþolsliðir eru flokkaðir eftir gæðum í þrjá gjaldþolsþætti. Notkun gjaldþolsliða af lægri gæðum er takmörkuð við ákveðin mörk. Fjármálaeftirlitið hefur eftirlit með því að vátryggingafélög flokki gjaldþolsliði rétt.

XVI. kafli fjallar um gjaldþolskröfu (e. Solvency Capital Requirement, SCR).

Gjaldþolskröfu er mætt með hæfum gjaldþolsliðum. Frumvarpið setur ramma um hvernig krafan eru ákvörðuð en nánari útfærsla mun verða sett í reglugerð. Gjaldþolskrafa skal vera mælikvarði yfir alla mælanlega áhættu vátryggingafélags. Vátryggingafélag skal reikna gjaldþolskröfu sína a.m.k. árlega og endurreikna hana ef áhættusnið breytist verulega. Gjaldþolskrafan skal ákveðin þannig að vátryggingafélag geti með 99,5% líkum staðið við skuldbindingar sínar gagnvart vátryggingartökum næstu 12 mánuði. Útreikningur gjaldþolskröfu byggist á svokallaðri staðalreglu. Staðalreglan samanstendur af einingum sem þýðir að krafa vegna hverrar áhættu er reiknuð sér og síðan eru þær lagðar saman. Litlum og meðalstórum vátryggingafélögum er heimilt að nota einfaldari aðferðir til að reikna gjaldþolskröfuna.

Vátryggingafélag getur fengið heimild til að nota eigið líkan við útreikning gjaldþolskröfunnar. Líkanið getur náð til allra eða hluta áhættuþátta í gjaldþolskröfunni. Samþykki Fjármálaeftirlitsins þarf fyrir því að nota eigið líkan við útreikning á gjaldþolskröfu og verða skilyrði fyrir slíku samþykki sambærileg í EES-ríkjunum.

XVII. kafli fjallar um lágmarksfjármagn (e. Minimum Capital Requirement, MCR).

Lágmarksfjármagn má aldrei nema lægri fjárhæð en sem nemur kjarnagjaldþolsliðum vátryggingafélags. Starfsleyfi vátryggingafélags skal afturkallað ef virði gjaldþolsliða þess fer undir lágmarksfjármagn og það getur ekki rétt við fjárhag sinn á skömmum tíma. Lágmarksfjármagn skal ákvarðað a.m.k. ársfjórðungslega og niðurstaðan skal tilkynnt Fjármálaeftirlitinu.

Hugtakið lágmarksgjaldþol í gildandi lögum er ekki notað í frumvarpinu. Í gildandi lögum er ein fjármagnskrafa en í þessu frumvarpi eru tvær kröfur, gjaldþolskrafa og lágmarksfjármagn. Með nýrri hugtakanotkun er ætlunin að greina á milli lagaumhverfis samkvæmt gildandi lögum og frumvarps þessa.

XVIII. kafli er um fjárfestingar.

Gerð er almenn krafa um að fjárfestingar vátryggingafélaga séu nægilegar góðar til að mæta kröfum um fjárhagsgrundvöll og skal öllum fjárfestingum stýrt í samræmi við varfærnisregluna. Áhættumiðað eftirlit hefur í för með sér að ekki verða sett föst mörk á fjárfestingar í einstökum tegundum eignaflokka í eignum til jöfnunar vátryggingaskuld.

XIX. kafli fjallar um sérstakar ráðstafanir.

Meðal nýmæla í kaflanum er að vátryggingafélag skal hafa verklagsreglur sem gera því kleift að greina versnandi fjárhagsstöðu og skal það tilkynna Fjármálaeftirlitinu án tafar ef hætta er talin á því að gjaldþolskrafa eða krafa um lágmarksfjármagn verði ekki uppfyllt. Þá getur Fjármálaeftirlitið takmarkað eða bannað ráðstöfun vátryggingafélags uppfylli það ekki kröfur um vátryggingaskuld. Vátryggingafélag sem uppfyllir ekki gjaldþolskröfu eða telur hættu á að slíkt gerist innan þriggja mánaða skal tilkynna Fjármálaeftirlitinu um það. Fjármálaeftirlitið getur veitt vátryggingafélaginu frest til allt að níu mánaða til að gera áætlun um endurreisn fjárhags. Við mjög óvenjulegar aðstæður getur Fjármálaeftirlitið veitt lengri frest eða allt að sjö ár til viðbótar. Sama tilkynningarskylda gildir ef vátryggingafélag sér fram á að uppfylla ekki kröfu um lágmarksfjármagn. Endurfjármögnunaráætlun má ekki taka lengri tíma en þrjá mánuði og Fjármálaeftirlitið getur takmarkað eða bannað ráðstafanir vátryggingafélags sem er í endurfjármögnunarferli á fjármunum sínum og útgáfu nýrra vátryggingaskírteina. Takist endurfjármögnun ekki skal Fjármálaeftirlitið afturkalla starfsleyfi félagsins.

XX. kafli er um stofnun útibúa og frjálst flæði þjónustu í aðildarríkjum.

Ákvæðin í kaflanum eru að mestu leyti samhljóða IX. kafla gildandi laga. Í kaflanum eru ný ákvæði sem kveða á um skyldur Fjármálaeftirlitsins til að tilkynna eftirlitsstjórnvöldum í þeim aðildarríkjum þar sem útibú eru eða þjónusta veitt að gjaldþolskröfur séu uppfylltar.

XXI. kafli er um heimild vátryggingafélaga með höfuðstöðvar utan aðildarríkja til að stofna útibú hér á landi.

Kröfur til starfsleyfis þeirra eru gerðar strangari en kröfur núgildandi laga. Meðal annars þarf Fjármálaeftirlitið að fá staðfestingu á því að vátryggingafélag uppfylli gjaldþolskröfur samkvæmt frumvarpinu svo að það geti stofnað útibú hér á landi.

XXII. kafli er um samtryggingar innan Evrópska efnahagssvæðisins.

Í því felst að vátryggingafélög með starfsemi í aðildarríkjum geta sameinast um vátryggingar á tilteknum áhættum.

XXIII. kafli er um endurskipulagningarráðstafanir.

Kaflinn fjallar um endurskipulagningu fjárhags vátryggingafélags þegar endurreisa þarf eða tryggja fjárhagslega stöðu vátryggingafélags.

XXIV. kafli er um slitameðferð vátryggingafélags.

Ákvæði kaflans hafa verið gerð ítarlegri en gildandi ákvæði um slitameðferð og eru í samræmi við „Solvency II“ tilskipunina en einnig eru ákvæðin samræmd ákvæðum um slitameðferð í lögum um fjármálafyrirtæki að því marki sem unnt er. Meðal nýmæla er að tiltekið er að Fjármálaeftirlitið taki ákvörðun um að hefja slitameðferð og á hvaða forsendum unnt er að óska eftir að vátryggingafélag verði tekið til slita.

XXV. kafli er um viðurlög.

Breytingar hafa orðið á viðurlagaákvæðum í samræmi við ný efnisatriði í þessu frumvarpi.

XXVI. kafli inniheldur ákvæði um fjárhæðir í evrum, innleiðingu og gildistöku. Gert er ráð fyrir að lögin taki gildi 1. janúar 2016.

Í frumvarpinu er ákvæði til bráðabirgða sem veitir vátryggingafélögum frest til að uppfylla kröfur frumvarpsins um gjaldþol. Ef vátryggingafélag uppfyllir kröfur um gjaldþol samkvæmt gildandi lögum hefur það frest til 31. desember 2016 til að uppfylla kröfur um lágmarksfjármagn samkvæmt frumvarpinu. Verði krafan ekki uppfyllt fyrir þann tíma skal Fjármálaeftirlitið afturkalla starfsleyfi þess að þeim tíma liðnum.

Í frumvarpinu er í mörgum tilvikum lagt til að ráðherra setji nánari reglur um tiltekið efni með reglugerð. Með hliðsjón af því umfangi reglna sem um er að ræða í tilskipun 2009/138/EB er gengið út frá því að ráðherra muni í einhverjum tilvikum nýta heimild 2. mgr. 4. gr. laga nr. 15/2005, um Stjórnartíðindi og Lögbirtingablað, til að birta slíkar reglugerðir í B-deild Stjórnartíðinda þar sem vísað verði til birtingar í C-deild á erlendum frumtexta, þ.e. á ensku. Heimild til slíkrar birtingar takmarkast við texta sem varðar afmarkaðan hóp manna sem með sanngirni má ætlast til að skilji hið erlenda mál vegna menntunar sinnar eða annarrar sérhæfingar. Reglur sem ætlað er að samræma EES-gerðum þarf að birta á fullnægjandi hátt í samræmi við meginreglu 27. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands, nr. 33/1944. Texti Stjórnartíðinda er íslenska en í lögum nr. 15/2005 er eins og áður segir að finna frávik frá þeirri reglu í 2. mgr. 4. gr. þar sem birting á erlendum frumtexta er heimiluð í C-deild Stjórnartíðinda.

Í þessu samhengi er rétt að taka fram að nú liggur fyrir fordæmalaus fjöldi óinnleiddra afleiddra EES-gerða á sviði fjármálaþjónustu. Sá fjöldi helgast meðal annars af því að umfang reglusetningar hefur aukist verulega á fjármálamarkaði frá hruni fjármálakerfisins. Afleiddar gerðir hafa hlaðist upp vegna innleiðingar regluverks um evrópskar eftirlitsstofnanir á fjármálamarkaði í EES-rétt og nú er svo komið að verulegur fjöldi bíður innleiðingar í íslenskan rétt. Margar gerðanna eru tæknilegs eðlis og hafa ekki að geyma íþyngjandi eða stefnumarkandi reglur umfram það sem kemur fram í móðurgerðum, þ.e. rammalöggjöfinni. Meðal annars er um að ræða hátt í 300 tæknistaðla, þ.e. afleiddar gerðir á sviði verðbréfamarkaða, sem munu koma fram á næstu árum. Ljóst er að mikill tími og mannafli mundi fara í að þýða þann fjölda gerða auk þess sem slíkt eykur verulega á kostnaðinn við innleiðinguna. Verulegur innleiðingarhalli til langs tíma er til þess fallinn að skaða samkeppnishæfni íslensks fjármálamarkaðar og þar með íslensks atvinnulífs. Þá er rétt að geta þess að aðilar á fjármálamarkaði notast að meginstefnu til við tilskipanir og reglugerðir á ensku og þess vegna verður að telja að áhrif birtingar tæknilegra reglna á ensku hafi óveruleg áhrif á íslenska tungu.

IV. Samræmi við stjórnarskrá og alþjóðlegar skuldbindingar.

EES-ríkin og framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hafa unnið að lausn á því hvernig unnt sé að taka reglugerðirnar um stofnun samevrópsku eftirlitsstofnananna upp í landsrétt EES-ríkjanna og þar með inn í EES-samninginn. Gert er ráð fyrir að sú lausn komi til framkvæmda veturinn 2015–2016 og að ákvæði reglugerðar (ESB) nr. 1094/2010 um Evrópsku vátrygginga- og lífeyriseftirlitsstofnunina (EIOPA) verði lögfest hér á landi með þeim breytingum að Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) muni hafa þær valdheimildir sem EIOPA hefur samkvæmt reglugerðinni. Þar sem ákvæði um þessar valdheimildir eru ekki lögfestar við framlagningu þessa frumvarps eru ákvæði um valdheimildir ESA vegna tilskipunar 2009/138/EB ekki í frumvarpinu. Ákvæði þar að lútandi munu verða lögð fram með sjálfstæðu frumvarpi þegar reglugerðirnar verða orðnar hluti af EES-samningnum. Efni frumvarpsins gefur því ekki tilefni til að ætla að það stangist á við stjórnarskrá eða alþjóðlegar skuldbindingar.

V. Samráð.

Frumvarpið snertir fyrst og fremst vátryggingafélög, neytendur á vátryggingamarkaði og Fjármálaeftirlitið. Frumvarpið gerir auknar kröfur til vátryggingafélaga og Fjármálaeftirlitsins og er ætlað að styrkja stöðu neytenda.

Með samsetningu nefndarinnar sem samdi frumvarpið var hugað að því að hagsmunaaðilar kæmu að samningu þess. Nefndarmenn komu frá Fjármálaeftirlitinu, Félagi íslenskra tryggingastærðfræðinga, Samtökum fjármálafyrirtækja og því ráðuneyti sem hafði með höndum málefni vátryggingamarkaðar, nú fjármála- og efnahagsráðuneyti. Nokkrir tilnefndir nefndarmenn starfa hjá vátryggingafélögum og hafa því innsýn inn í rekstur þeirra.

Fjármála- og efnahagsráðuneytið birti drög að frumvarpinu á vef sínum 27. ágúst 2015 og óskaði eftir umsögnum og athugasemdum. Frestur var gefinn til 24. september 2015 til að gera athugasemdir eða skila inn umsögnum um frumvarpið sem var síðan framlengdur til 8. október 2015. Umsagnir bárust frá Viðlagatryggingu Íslands, dags. 27. september 2015, og Samtökum fjármálafyrirtækja, dags. 8. október 2015.

Viðlagatrygging Íslands óskaði eftir því að tryggt væri að erlend vátryggingafélög sem selja brunatryggingar hér á landi skiluðu viðlagatryggingariðgjöldum til Viðlagatryggingar Íslands og að skilgreint yrði í lögum hvaða skyldur og réttindi þeir aðilar þurfi að uppfylla sem taka að sér milligöngu um iðgjaldaskil. Ekki var orðið við þessari ósk þar sem slíkt ákvæði á frekar heima í lögum um Viðlagatryggingu Íslands eða öðrum sérlögum. Þá óskaði Viðlagatrygging eftir því að 39. gr. frumvarpsins mundi gilda um stofnunina og að 43., 48., og 87. gr. frumvarpsins yrðu felldar undir undanþáguákvæði sem gilda um stofnunina. Ekki þótti ástæða til að fella út undanþágu ákvæða 39. gr. um árleg skil enda kemur fram í umsögninni að tíðni endurskoðunar reglna um áhættustýringu, innra eftirlit og útvistun sé ekki árleg hjá Viðlagatryggingu Íslands. Frumvarpinu var hins vegar breytt og 43. og 87. gr. var bætt við undanþáguákvæði 3. mgr. 3. gr. frumvarpsins. 3.–6. mgr. 48. gr. eru ekki undanþegnar þar sem þau ákvæði eiga einungis við um líftryggingar. Einnig óskaði Viðlagatrygging Íslands eftir því að 42. gr. frumvarpsins, sem takmarkar stjórnarsetu í vátryggingafélögum við að stjórnarmenn megi ekki eiga sæti í stjórn annars eftirlitsskylds aðila, yrði breytt þar sem stofnunin telur ákvæðið of þröngt og að það geti leitt til þess að hæfir stjórnarmenn muni ekki gefa kost á sér til starfa fyrir stofnunina vegna þeirra takmarkana sem ákvæðið felur í sér. Mælti stofnunin með því að einungis væri miðað við eftirlitsskylda aðila í sömu starfsgrein þegar lagt væri mat á hæfi stjórnarmanna til setu í stjórnum eftirlitsskyldra aðila. Ekki þótti ástæða til að breyta ákvæðinu að þessu leyti enda samræmi milli frumvarpsins og 1. mgr. 52. gr. laga nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki, að þessu leyti.

Samtök fjármálafyrirtækja (SFF) tiltók í sinni umsögn að ekki væri samræmi milli notkunar hugtaka í frumvarpinu og þýðingar á tilskipun 2009/138/EB sem birt var með þingsályktunartillögu um staðfestingu á ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 78/2011 um breytingu á IX. viðauka við EES-samninginn (þingskjal 979, 621. mál 140. löggjafarþings). Hvorki var búið að þýða tilskipun 2009/138/EB né tilskipun 2014/51/ESB þegar ákvæði frumvarpsins voru samin og ákvað nefndin því þau hugtök sem notuð eru í frumvarpinu. Þeirri hugtakanotkun var haldið í þeim tilvikum þegar hún var talin heppilegri.

Einnig kom fram í umsögninni að ítrekað hafi verið vísað til þess í frumvarpinu að ákvæði væru efnislega samhljóða ákvæðum gildandi laga þegar sú hafi ekki verið raunin og að efnislegar breytingar hefðu verið gerðar á ákvæðum án þess að þess væri getið í athugasemdum. Frumvarpið var yfirfarið með þessa athugasemd til hliðsjónar og greinargerð breytt til að útskýra betur þar sem það átti við ef mismunur er á ákvæðum gildandi laga og frumvarpsins. Enn fremur voru nokkur ákvæði skýrð nánar vegna athugasemda SFF.

Með umsögn SFF fylgdu athugasemdir og breytingartillögur sem farið var yfir og tekið tillit til að mörgu leyti. Meðal annars var orðalagi breytt á nokkrum stöðum. Aðalmarkmið frumvarpsins var orðað skýrar, þ.e. að hagsmunir vátryggingartaka og vátryggðra séu meginmarkmið laganna en stöðugleiki fjármálamarkaðar er einnig mikilvægt markmið frumvarpsins og var það ítrekað í skýringum.

Í umsögn SFF kemur einnig fram að mikilvægt sé að ekki verði gengið lengra í frumvarpinu en reglur samkvæmt tilskipun 2009/138/EB kveða á um þar sem um fulla samræmingu í aðildarríkjum er að ræða með tilskipuninni. SFF telur að of langt hafi verið gengið í íþyngjandi lagasetningu á fjármála- og vátryggingamarkaði og að forðast beri séríslenskar reglur. Í gildandi lögum eru ýmis ákvæði sem ekki eru í tilskipuninni en talið er nauðsynlegt að hafa ýmis af þeim ákvæðum áfram í lögum þar sem umræddar reglur taka mið af vátryggingamarkaði hér á landi. Mikilvægt er að lagarammi fyrir vátryggingamarkað sé heildstæður og skýr og ákvæðin eru þess eðlis að þarft er að hafa þau áfram í löggjöf um vátryggingastarfsemi enda eru þau ekki talin of íþyngjandi fyrir vátryggingafélög sem starfa hér á landi. Reglur á vátryggingamarkaði þurfa að vera þannig úr garði gerðar að þær skapi sem mest öryggi fyrir vátryggingartaka og vátryggða og það eru hagsmunir þeirra sem á að hafa í huga.

SFF leggur eindregið til í umsögninni að lokamálsliður 3. mgr. 42. gr. frumvarpsins sem tilgreinir að meiri hluti stjórnarmanna skuli ávallt vera óháður félögum innan sömu félagasamstæðu verði felldur brott. SFF telur að gengið sé lengra en nauðsynlegt sé og hvorki sé ljóst við hvaða réttarástandi sé verið að bregðast né hvert markmið ákvæðisins sé. Þá telur SFF hættu á því með ákvæðinu að minna hæfir einstaklingar muni verða skipaðir í stjórnir vátryggingafélaga þar sem ákvæðið takmarki verulega möguleika félagsins á því að finna hæfa stjórnarmenn.

Ákvæði 3. mgr. 42. gr. frumvarpsins var lögfest með lögum nr. 27/2014, um breytingu á lögum um vátryggingastarfsemi og lögum um miðlun vátrygginga. Meginreglan er sú að stjórnarmönnum í vátryggingafélagi er óheimilt að sitja í stjórn annars eftirlitsskylds aðila (krossstjórnarseta) þrátt fyrir að undanþáguheimild sé til staðar. Sú framkvæmd hafði verið hjá skaða- og líftryggingafélögum fyrir þessa lagabreytingu að undanþáguheimildin hafði verið notuð sem meginregla, þ.e. algengast var að allir stjórnarmenn líftryggingafélags væru jafnframt stjórnarmenn eða starfsmenn skaðatryggingafélagsins. Við þessari þróun var reynt að sporna hjá Fjármálaeftirlitinu og var afstaða stofnunarinnar sú að slík skipun væri ekki í samræmi við meginreglu 5. mgr. 54. gr. gildandi laga um vátryggingastarfsemi. Það sjónarmið var einnig lagt til grundvallar við mat á hagsmunaárekstrum skv. 6. mgr. sömu greinar að aukin hætta væri á hagsmunaárekstrum þegar meiri hluti stjórnar vátryggingafélags væri skipuð stjórnarmönnum eða starfsmönnum annars vátryggingafélags sem væri móðurfélag þess. Nánast allri starfsemi líftryggingafélaga hér á landi er útvistað til móðurfélags þess og af þeim sökum talið brýnna að tryggja óhæði stjórnar.

Efnahags- og viðskiptanefnd tók tillöguna að breytingunni til sérstakrar umfjöllunar og skoðaði rökin að baki ákvæðinu með helstu hagsmunaaðilum þegar frumvarp til laga nr. 27/2014 var í meðförum þingsins. Í nefndaráliti var bent á að oft færu hagsmunir skaðatryggingafélags og líftryggingafélags saman og ákveðið hagræði gæti skapast við að samnýta starfsmenn og stjórnarmenn. Nefndin vakti athygli á því að nauðsynlegt væri að taka tillit til þess að eðlismunur væri á rekstri skaða- og líftryggingafélaga þegar kæmi að fjárfestingarstefnu og áhættustýringu sem er þýðingarmikið á jafnafmörkuðum markaði og væri hér á landi. Auk þess mætti draga ályktunarbærni stjórnar í efa þegar kæmi að viðskiptum milli félaga þegar sama stjórn sæti beggja vegna borðs. Jafnframt er tiltekið í nefndarálitinu að nefndin teldi vandkvæðum bundið að tryggja virkt stjórnendaeftirlit og takmarka hagsmunaárekstra með þáverandi fyrirkomulagi. Áréttaði nefndin í því samhengi mikilvægi þess að leitast sé við að koma í veg fyrir hættu á hagsmunaárekstrum sem krossstjórnarseta í tryggingafélögum getur skapað og tryggja gagnsæi og trúverðugleika gagnvart markaðnum og vátryggingartökum. Sambærilega kröfu um óhæði í stjórn rekstrarfélags er að finna í 3. mgr. 15. gr. laga 128/2011, um verðbréfasjóði, fjárfestingarsjóði og fagfjárfestasjóði, en þar segir að stjórnarmaður í rekstrarfélagi megi ekki vera í stjórn eða lykilstarfsmaður móðurfélags eða vörslufyrirtækis. Með vísan til framangreinds eru ekki lagðar til breytingar á ákvæðinu.

VI. Mat á áhrifum.

Verði frumvarpið að lögum verður það til hagsbóta fyrir neytendur og það mun stuðla að auknum stöðugleika á fjármálamarkaði.

Í áhættumiðuðu eftirliti felst m.a. að Fjármálaeftirlitið mun leggja aukna áherslu á eigið mat við eftirlit með áhættu í starfsemi vátryggingafélaga. Það hefur í för með sér tilfærslu verkefna, aukna þjálfun starfsmanna, uppbyggingu gagnagrunna ásamt samstarfi við eftirlitsstjórnvöld á Evrópska efnhagssvæðinu. Kostnaður Fjármálaeftirlitsins vegna þessara breytinga er óviss þar sem möguleikar eru á tilfærslu verkefna en Fjármálaeftirlitið ber kostnað af þjálfun starfsmanna og uppbyggingu gagnagrunna. Vegna smæðar vátryggingamarkaðarins hér á landi er líklegt að ýmsar heimildir í frumvarpinu verði ekki nýttar og mun því minni kostnaður falla á vátryggingamarkaðinn og Fjármálaeftirlitið en ella.

Frumvarpið, ef að lögum verður, mun hafa margvísleg áhrif á starfandi vátryggingafélög hér á landi. Hugsanlegt er að einhver þeirra þurfi að auka eigið fé sitt eða taka víkjandi lán vegna hækkaðrar gjaldþolskröfu. Viðkomandi félög, ef einhver eru, þurfa að upplýsa um þetta atriði sérstaklega ásamt Fjármálaeftirlitinu sem hefur fylgst með undirbúningi og stöðu hvers vátryggingafélags.

Helstu áhrif á vátryggingafélög eru að þau þurfa að efla innra starf sitt og endurskipuleggja, annars vegar til þess að hafa tiltækar upplýsingar fyrir gjaldþolsútreikninga og nýjar skýrslur sem frumvarpið gerir ráð fyrir, hins vegar til þess að fylgja reglum um skipulag og stjórnhætti þar sem innleiddar eru nýjar og ítarlegri reglur en nú gilda.

Reglum um gjaldþol vátryggingafélaga er breytt þannig að kröfur um gjaldþol hækka almennt og útreikningur á því verður flóknari en gjaldþolsútreikningar samkvæmt gildandi reglum. Jafnframt þarf að skila stjórnvöldum ítarlegri skýrslum en áður um þetta efni og birta opinberlega ýmsar upplýsingar sem ekki er skylt að hafa í ársreikningi.

Gerðar eru kröfur um traustari og ef til vill nokkuð formlegri stjórnhætti en gert er í gildandi lögum. Þróun í þessa átt hefur staðið yfir um tíma þannig að sumar breytingarnar hafa þegar orðið í mörgum vátryggingafélögum en geta þurft aðlögunar við.

Áhrifunum má því skipta í aðlögun að nýjum reglum og varanlegar breytingar á verklagi í vátryggingafélögum. Á báðum stigum skiptir starf Fjármálaeftirlitsins miklu máli. Það tekur þátt í samstarfi eftirlitsstofnana á Evrópska efnahagssvæðinu sem hafa gegnt mikilvægu hlutverki við undirbúning og innleiðingu á nýjum reglum og munu gera það áfram til þess að stuðla að samræmingu og góðri framkvæmd. Þegar kemur að reglulegu starfi eftir að nýjar reglur verða komnar til framkvæmda skiptir miklu hvernig Fjármálaeftirlitið skipuleggur starf sitt svo að tilgangi reglnanna verði náð.

Hin nýju ákvæði frumvarpsins lúta ekki að samskiptum við viðskiptavini beint og heldur ekki að viðskiptum milli landa sem slíkum þótt mikið sé fjallað um eftirlit með starfsemi vátryggingafélaga yfir landamæri. Því er ekki búist við breytingum á vöruframboði, verðlagningu eða framboði á vátryggingaþjónustu yfir landamæri vegna sérstakra áhrifa þessa frumvarps.

Gjaldþolsreglur sem slíkar eru ekki reikningsskilareglur og þeirra gætir því ekki beint í ársreikningum vátryggingafélaga. Þær geta þó haft áhrif á eiginfjárskipan og ýmsa þætti sem koma fram í sundurliðunum í skýringum ársreikninga.

Á Evrópska efnahagssvæðinu hafa verið framkvæmdar fimm kannanir á áhrifum þess að „Solvency II“ verði leidd í lög (e. quantitative impact studies) og hafa íslensk vátryggingafélög tekið þátt í þeim öllum að einhverju leyti. Kannað hefur verið hvaða áhrif breytingarnar mundu hafa á fjárhagsgrundvöll vátryggingafélaga auk þess sem almennar spurningar voru lagðar fyrir félögin um undirbúning þeirra fyrir slíka löggjöf. Auk þess tóku vátryggingafélög hér á landi þátt í samræmdum álagsprófum EIOPA á árunum 2011 og 2014 þar sem farið var fram á útreikninga á stöðu gjaldþolskrafna samkvæmt væntanlegum „Solvency II“-reglum. Vegna þessa eru vátryggingafélög vel upplýst um stöðu sína vegna frumvarpsins.

Ávinningur af samþykkt frumvarpsins er töluverður þar sem það mun styrkja traust og trúverðugleika vátryggingamarkaðarins. Þessi ávinningur er mikilvægur fyrir traust neytenda og almennings á vátryggingamarkaðinum og er metinn það mikill að hann vegi upp á móti þeim viðbótarkostnaði sem fellur á stjórnvöld, markaðinn og aðra hagsmunaaðila verði frumvarp þetta að lögum.

Athugasemdir við einstakar greinar frumvarpsins.

Um 1. gr.

Ákvæðið byggist á inngangsorðum tilskipunar 2009/138/EB um stofnun og starfrækslu vátryggingafélaga. Meginmarkmið reglna og eftirlits með vátryggingafélögum er að hafa fullnægjandi vernd fyrir vátryggingartaka og vátryggða. Til að svo megi verða þarf að vera fjárhagslegur stöðugleiki á vátryggingamarkaði, jafnframt þarf vátryggingamarkaðurinn að vera sanngjarn og traustur. Í 16. lið inngangsorða tilskipunarinnar segir m.a. að fjárhagslegur stöðugleiki og sanngjarn og stöðugur markaður séu önnur markmið tilskipunarinnar sem eftirlitsstjórnvöld eigi að hafa til hliðsjónar en megi ekki skyggja á aðalmarkmið tilskipunarinnar sem er vernd vátryggingartaka og vátryggðra.

Um 2. gr.

Ákvæðið er í samræmi við 1. og 2. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um gildissvið. Ákvæðið er efnislega samhljóða 2. mgr. 1. gr. og 4. gr. gildandi laga.

Um 3. gr.

1. og 2. mgr. eru efnislega samhljóða 3. gr. gildandi laga fyrir utan að úr 1. mgr. falla orðin „ nema að því leyti sem þessir aðilar kunna að hafa með höndum vátryggingastarfsemi.“ Samkvæmt tilskipun 2009/138/EB er ekki heimilt að hafa slíka undanþágu í lögum.

3. mgr. er í samræmi við 4. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem tiltekur takmarkanir á gildissviði. Gert er ráð fyrir að fjárhæðarmörkin í 3. mgr. miðist við lok hvers árs.

Þrenns konar vátryggingafélög eru undanþegin tilteknum ákvæðum laganna. Ákvæðin sem gert er ráð fyrir að ekki eigi við um þessi félög snúa einkum að starfsemi yfir landamæri og þeirri samræmingu sem er forsenda þess að starfsleyfi gildi í öllum aðildarríkjum EES, þannig að sömu undanþágur geta átt við allar þrjár gerðir félaga. Í fyrsta lagi eru það vátryggingafélög sem teljast lítil vegna fjárhæðamarka skv. 3. mgr. Ekkert slíkt félag hefur starfsleyfi nú hér á landi. Mikilvægt er að undanþáguákvæði sem þetta verði ekki notað til að sleppa við að uppfylla tilteknar kröfur og því er Fjármálaeftirlitinu veitt heimild í 5. mgr. til að setja reglur um vátryggingafélög sem uppfylla undanþáguákvæðin. Slíkar reglur gætu t.d. verið um kröfur til gjaldþols, stjórnarhátta eða upplýsingagjafar til Fjármálaeftirlitsins. Í öðru lagi er Viðlagatrygging Íslands undanþegin samkvæmt ákvæði í EES-samningnum. Í þriðja lagi falla gömul endurtryggingafélög ekki undir tiltekin ákvæði frumvarpsins skv. 12. gr. tilskipunarinnar. Tvö slík félög eru nú hér á landi, Íslensk endurtrygging hf. og Trygging hf.

Um 4. gr.

Greinin er samhljóða 11. gr. gildandi laga og fjallar um afmörkun starfsemi vátryggingafélags við aðra starfsemi á fjármálamarkaði. Takmarkanir á annarri starfsemi vátryggingafélaga má rekja til fyrstu laganna sem sett voru um vátryggingastarfsemi, nr. 16/1973, sem og bann við að vátryggingafélag taki á sig skuldbindingar sem ekki eru í tengslum við eðlilegan rekstur vátryggingafélags. Ákvæði 1. mgr. er í samræmi við 1. mgr. 18. gr. tilskipunar 2009/138/EB um að vátryggingafélög skuli takmarka starfsemi sína við vátryggingastarfsemi.

Um 5. gr.

Greinin er efnislega samhljóða 13. gr. gildandi laga. Sú breyting er lögð til á ákvæðinu að Fjármálaeftirlitið þurfi ekki að staðfesta reglur skv. 2. og 3. tölul. til að þær öðlist gildi. Frá setningu laga nr. 26/1973, um vátryggingarstarfsemi, hefur leyfileg hliðarstarfsemi verið skilgreind í lögum. Með lögum nr. 60/1994, um vátryggingastarfsemi, var starfsvið vátryggingafélaga rýmkað verulega þegar núgildandi 6. tölul. 1. mgr. ákvæðisins var lögfestur. Samkvæmt greinargerð með frumvarpi til laga nr. 60/1994 er það háð mati hverju sinni hvað teljist umsýsla í ,,beinu framhaldi af og í eðlilegum tengslum við vátryggingastarfsemi“.

Um 6. gr.

Greinin byggist á 8.–10. gr. gildandi laga og skilgreinir tiltekin orð. Auk skilgreininga sem eru í gildandi lögum eru nýjar skilgreiningar sem koma til vegna nýrra hugtaka í frumvarpinu og eru þær skilgreiningar flestar í samræmi við 13. gr. í tilskipun 2009/138/EB. Ýmis hugtök sem eru þekkt úr reikningsskilum eru skilgreind hér með öðrum hætti þar sem þau þjóna öðrum tilgangi í þessum lögum. 2. mgr. er í samræmi við 299. gr. tilskipunar 2009/138/EB.

Um 7. gr.

Greinin kveður á um að félagsform vátryggingafélags sem fær starfsleyfi gefið út á Íslandi skuli vera hlutafélag eða Evrópufélag. Í ljósi félagslegs mikilvægis vátryggingastarfsemi eru þau félagsform talin heppilegri en önnur félagsform sem henta frekar minni félögum. Takmörkun á því hvernig félagsform vátryggingafélags getur verið hefur verið í lögum í áratugi. Greinin er í samræmi við 14. og 17. gr. tilskipunar 2009/138/EB.

Um 8. gr.

Ákvæðið er efnislega samhljóða 5. gr. gildandi laga. Greinin leggur bann við því að önnur fyrirtæki en þau sem mega stunda vátryggingastarfsemi hér á landi bjóði neytendum hér á landi vátryggingaþjónustu hvort sem er beint eða í gegnum milliliði. Ákvæðið hefur ekki áhrif á starfsemi vátryggingamiðlara og sjálfstæðra sölumanna og kemur ekki í veg fyrir að fyrirtæki í öðrum greinum bjóði vátryggingar tengdar starfsemi sinni enda sé vátryggingaráhættan borin af félagi sem má reka vátryggingastarfsemi. Ekki er lengur sérákvæði um takmörkun á viðskiptum fyrir endurtryggingafélög utan aðildarríkja. Skv. 172. gr. tilskipunar 2009/138/EB er aðeins heimilt að taka tillit til endurtrygginga sem keyptar eru í aðildarríkjum eða ríkjum sem hafa fengið jafngildisviðurkenningu við útreikning gjaldþolskröfu.

Um 9. gr.

Greinin er efnislega samhljóða 1. og 3.–5. mgr. 6. gr. gildandi laga. Í greinargerð með frumvarpi til gildandi laga segir m.a. um ákvæðið að Fjármálaeftirlitið hafi heimild til að grípa til ráðstafana ef það telur að starfsemi eftirlitsskylds aðila sé ekki í samræmi við góða viðskiptahætti eða venjur og skal meta það hverju sinni hvort tilefni er til ráðstafana á grundvelli þeirra heimilda sem eftirlitið hefur.

Einnig kemur fram að þrátt fyrir þetta verði að hafa hugfast að Fjármálaeftirlitið hafi ekki úrskurðarvald í einstökum ágreiningsmálum eða skeri úr um réttindi og skyldur aðila að einkarétti eða ágreiningi um sönnun málsatvika. Þeir sem beini erindum til eftirlitsins eigi ekki sjálfkrafa rétt á því að kvartanir eða ábendingar þeirra verði teknar til meðferðar. Fjármálaeftirlitið hafi um árabil starfrækt upplýsinga- og leiðbeiningaþjónustu fyrir viðskiptavini eftirlitsskyldra aðila. Þeir geta beint fyrirspurnum til eftirlitsins, ýmist almenns eðlis varðandi starfshætti eftirlitsskyldra aðila eða í tengslum við tiltekin mál. Fjármálaeftirlitið leitist við að veita almennar upplýsingar m.a. um hugsanlega réttarstöðu aðila og leiðbeina aðilum um þau úrræði sem þeir hafa til að ná fram rétti sínum.

Þá kemur fram að allar ábendingar og kvartanir sem berist Fjármálaeftirlitinu séu metnar og skoðað hvort tilefni sé til nánari athugunar. Telji eftirlitið ástæðu til að taka mál til athugunar sé það gert á grundvelli almenns eftirlits, þ.e. hvort starfsemi viðkomandi eftirlitsskylds aðila sé í samræmi við lög og reglur og eðlilega og heilbrigða viðskiptahætti. Þrátt fyrir að kvörtun eða ábending frá einstaklingi eða fyrirtæki leiði til slíkrar athugunar telst sá hinn sami ekki sjálfkrafa aðili máls og ekki sé víst að slík athugun leiði sjálfkrafa til lausnar á úrlausnarefni viðkomandi aðila. Þau úrræði sem einstaklingum og lögaðilum standi til boða til að leita réttar síns vegna einstakra viðskipta við vátryggingafélög séu úrskurðarnefnd í vátryggingamálum, eftir atvikum gerðardómar, og almennir dómstólar.

Um 10. gr.

1. og 2. mgr. ákvæðisins er samhljóða 1. og 2. málsl. 1. mgr. og 1. og 3. málsl. 4. mgr. 65. gr. gildandi laga. Þær greinar voru settar til þess að taka af allan vafa um að Fjármálaeftirlitinu væri heimilt að birta opinberlega niðurstöður í málum eða athugunum. Sá varnagli var þó sleginn að birting slíkra upplýsinga mætti ekki raska heildarhagsmunum né vera umfram eðlilegt tilefni. 3. og 4. mgr. eru samhljóða 1. málsl. 2. mgr. og 5. mgr. 6. gr. Sú breyting er gerð á ákvæðinu að vátryggingafélög þurfa ekki lengur að senda Fjármálaeftirlitinu vátryggingaskilmála þar sem það getur óskað eftir því að fá skilmála þegar því þykir þurfa svo samkvæmt lögum um opinbert eftirlit.

Um 11. gr.

Ákvæðið er efnislega samhljóða 6. gr. a og 7. gr. gildandi laga. Markmið með 1. mgr. 11. gr. frumvarpsins er að önnur félög en vátryggingafélög gefi ekki í skyn, í nafni sínu eða á annan hátt, að þau séu með starfsleyfi sem vátryggingafélög. Einnig er gerð sú krafa að nafn vátryggjandans komi ávallt skýrt fram til þess að neytandi hafi vitneskju um hvaða vátryggingafélag er um að ræða. Ákvæði 3. og 4. mgr. voru lögfest með breytingalögum 2014 og var tilgangurinn með þeim að banna vátryggingafélögum sem ekki eru með starfsleyfi hér á landi að markaðssetja sig hér á landi. Hægt er að kaupa frjálsar vátryggingar hjá þessum félögum en sé vátryggingafélag með virka markaðsherferð getur það jafngilt því að það stundi vátryggingastarfsemi hér á landi án þess að hafa til þess tilskilin leyfi. Bann við því að vátryggingafélag sem ekki hefur starfsleyfi hér á landi geti selt lögbundnar vátryggingar helgast af því að lögbundnar vátryggingar eru gjarnan til verndar þriðja aðila í tilfellum þegar vátryggingartaki ber ábyrgð á tjóni. Hér má nefna ökutækjatryggingar og ýmiss konar starfsábyrgðartryggingar. Vátryggingarvernd þriðja aðila kynni að fara fyrir lítið ef hann þyrfti að sækja rétt sinn til bóta til annars lands og jafnvel stefna vátryggingafélagi í öðru ríki.

Um 12. gr.

Greinin er efnislega samhljóða 14. gr. gildandi laga og er í samræmi við 17. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um að aðildarríki ákveði félagsform vátryggingafélaga.

Um 13. gr.

Greinin er efnislega samhljóða 15. gr. gildandi laga en lagt er til að tekið verði út þau ákvæði um stofnsamninga sem í koma fram í lögum um hlutafélög, nr. 2/1995.

Um 14. gr.

Greinin er samhljóða 16. gr. gildandi laga. Í athugasemdum með þeirri grein í frumvarpi því sem varð að gildandi lögum kemur fram að það sé að meginefni til lagt í dóm Fjármálaeftirlitsins að samþykkja greiðslu hluta með öðrum hætti en reiðufé.

Um 15. gr.

Greinin er samhljóða 17. gr. gildandi laga að því undanskildu að ákvæði 3. tölul. um hvernig ráðstafa megi eignum félagsins og hvernig fara skuli með eignir þess við félagsslit hafa verið felld brott þar sem fjallað er um slit í XXIV. kafla.

Um 16. gr.

Greinin er efnislega samhljóða 3. mgr. 28. gr. gildandi laga.

Um 17. gr.

Greinin er efnislega samhljóða 18. gr. gildandi laga. Ákvæði 1. mgr. tilgreinir hvaða aðilar þurfa að sækja um starfsleyfi og er í samræmi við 14. gr. tilskipunar 2009/138/EB. 2. og 3. mgr. eru í samræmi við 26. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem tiltekur að hafa skuli samráð við önnur eftirlitsstjórnvöld þegar umsókn um starfsleyfi vátryggingafélags er metin.

Um 18. gr.

Ákvæðið er í samræmi við 1. mgr. 18. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um hvaða skilyrði vátryggingafélag þurfi að uppfylla til að geta fengið útgefið starfsleyfi. Meiri kröfur en eru samkvæmt gildandi lögum eru gerðar til gjaldþols vátryggingafélags til að það geti fengið útgefið starfsleyfi samkvæmt frumvarpi þessu. Einnig er nýmæli að sýnt sé fram á að félagið uppfylli kröfur um stjórnarhætti.

Um 19. gr.

Greinin er efnislega sambærileg 1. mgr. 20. gr. gildandi laga og er í samræmi við 211. gr. tilskipunar 2009/138/EB. Til samræmis við 211. gr. tilskipunar 2009/138/EB er í stað reglna Fjármálaeftirlitsins kveðið á um að ráðherra skuli setja reglugerð þar sem fram koma skilyrði fyrir starfsleyfi félaga með sérstakan tilgang.

Um 20. gr.

Greinin er í samræmi við viðauka I og II í tilskipun 2009/138/EB sem kveða á um hverjir skuli vera greinaflokkar vátrygginga í skaðatryggingum sem starfsleyfi skal bundið við. Greinin er efnislega samhljóða 21. gr. gildandi laga.

Um 21. gr.

Greinin er í samræmi við viðauka I–II í tilskipun 2009/138/EB sem kveða á um hverjir skuli vera greinaflokkar í líf- og heilsutryggingum. Greinin er efnislega samhljóða 22. gr. gildandi laga. Í frumvarpi þessu er hugtakið persónutrygging, sbr. 22. gr. gildandi laga, ekki lengur notað yfir líf- og heilsutryggingar.

Um 22. gr.

Greinin er efnislega samhljóða 23. gr. gildandi laga og er í samræmi við 5. mgr. 15. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um hverjir skuli vera greinaflokkar sem starfsleyfi í endurtryggingum er bundið við.

Um 23. gr.

Ákvæðið byggist á 24. gr. gildandi laga en breytingar hafa verið gerðar á ákvæðinu með hliðsjón af ákvæðum 210. gr. tilskipunar 2009/138/EB varðandi efni reglnanna. Reglur um starfsemi í takmörkuðum endurtryggingum hafa ekki verið settar þar sem slík starfsemi hefur ekki verið hér á landi.

Um 24. gr.

Greinin er efnislega samhljóða 25. gr. gildandi laga en breytingar hafa verið gerðar á henni með hliðsjón af ákvæðum 23. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður m.a. á um auknar kröfur til áætlunar sem fylgja skuli umsókn um starfsleyfi. Meðal nýmæla er krafa um að sýnt sé fram á að félagið uppfylli kröfur um stjórnarhætti, sbr. VIII. kafla.

Um 25. gr.

Greinin er efnislega samhljóða 26. gr. gildandi laga. Sú breyting er gerð á ákvæðinu að ákvörðun Fjármálaeftirlitsins um veitingu starfsleyfis skal tilkynnt umsækjanda eigi síðar en sex mánuðum eftir að fullbúin umsókn barst í stað þriggja mánaða frests í gildandi lögum. Sú breyting er í samræmi við 3. mgr. 25. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem gerir ráð fyrir sex mánaða fresti áður en unnt er að leita til dómstóla vegna aðgerðaleysis eftirlitsstofnunar varðandi starfsleyfisumsókn. Í greinargerð með frumvarpi til gildandi laga segir um 26. gr. að gert sé ráð fyrir því að umsækjendur um starfsleyfi leggi inn umsókn til Fjármálaeftirlitsins sem leggi síðan faglegt mat á umsóknina og þá sem standa að henni. Að fenginni umsögn Fjármálaeftirlitsins veiti ráðherra starfsleyfi í samræmi við umsögnina.

Um 26. gr.

Greinin er nánast samhljóða 27. gr. núgildandi laga og er í samræmi við ákvæði 25. gr. tilskipunar 2009/138/EB um synjun starfsleyfis sem kveður á um að synjun skuli rökstudd og tilkynnt. Tilkynning Fjármálaeftirlitsins um synjun starfsleyfis skal berast umsækjanda innan sex mánaða frá móttöku fullnægjandi umsóknar og hefur fresturinn verið lengdur úr þremur mánuðum í samræmi við 3. mgr. 25. gr. tilskipunarinnar.

Um 27. gr.

Greinin er byggð á 28. gr. gildandi laga og er að auki í samræmi við 2.–4. mgr. 18. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem tiltekur skilyrði starfsleyfis fyrir vátryggingafélög sem hyggjast útvíkka starfsleyfi sitt. 5. mgr. er í samræmi við 209. gr. tilskipunar 2009/138/EB.

Um 28. gr.

Greinin er efnislega samhljóða 29. gr. gildandi laga og er í samræmi við 20. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um að höfuðstöðvar vátryggingafélags skuli vera þar sem starfsleyfi þess er útgefið. Í greinargerð með frumvarpi til gildandi laga segir að synja skuli um starfsleyfi ef raunverulegar aðalstöðvar eru ekki hér á landi. Skilyrðið um höfuðstöðvar gildir ekki aðeins þegar umsókn um starfsleyfi er lögð fram heldur þarf að vera fullnægt á öllum starfstíma félagsins.

Um 29. gr.

1. og 2. mgr. eru samhljóða 62. gr. gildandi laga og eru í samræmi við 34. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um hvert valdsvið Fjármálaeftirlitsins skuli vera. 3.–8. mgr. er í samræmi við 36. gr. tilskipunarinnar sem kveður á um hvað það er sem Fjármálaeftirlitið skal sér í lagi einbeita sér að við eftirlit. Einnig er tilgreint að Fjármálaeftirlitið leggi mat á það hvort fjárhagsleg staða vátryggingafélags fari versnandi og fylgist með að brugðist sé við slíkri stöðu. Fjármálaeftirlitið skal einnig meta hvort aðferðir og venjur vátryggingafélags til að greina atburði eða breytingar á efnahagslegu ástandi sem geta haft óhagstæð áhrif á fjárhagslega stöðu þeirra séu fullnægjandi og hæfi vátryggingafélags til að bregðast við slíkum atburðum og breytingum. Þá er mikilvægt að Fjármálaeftirlitið geti gert þá kröfu að vátryggingafélög bæti úr þeim annmörkum sem í ljós koma við eftirlit þess.

Um 30. gr.

Ákvæðið er í samræmi við 31. gr. tilskipunar 2009/138/EB og leggur þá skyldur á Fjármálaeftirlitið að hafa aðgengilegar tilteknar upplýsingar á vef sínum. Sérstaklega er mikilvægt að allt lagaumhverfi vátryggingastarfsemi sé aðgengilegt á einum stað. Þá er einnig lagt til að aðferðir sem Fjármálaeftirlitið notar til að meta hæfi vátryggingafélags til að bregðast við atburðum og breytingum á efnahagslegu ástandi sem geta haft óhagstæð áhrif á heildarfjárhagslega stöðu þeirra séu birtar á vef enda mikilvægt að upplýst sé hvernig það mat er framkvæmt.

Um 31. gr.

Greinin er í samræmi við 35. og 159. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem tilgreina hvaða gögnum vátryggingafélag skuli skila til Fjármálaeftirlitsins. Ákvæði um skilafrest eru í samræmi við 5. og 7. mgr. 308. gr. b tilskipunarinnar þar sem tilgreint er hvaða tímafresti aðildarríki eigi að tryggja. Kerfisbundin gagnaöflun er einn af grunnþáttum eftirlits með vátryggingafélögum og verður áfram en gert er ráð fyrir gagngerum breytingum á þeim gögnum sem vátryggingafélög skila. Breytingarnar eru í samræmi við breyttar kröfur um gjaldþol, breytt viðhorf og auknar áherslur á stjórnarhætti vátryggingafélaga og reynslu af starfi eftirlitsstjórnvalda.

Um 32. gr.

Greinin er í samræmi við 37. gr. tilskipunar 2009/138/EB um viðbótargjaldþolskröfu og skilyrði þess að hún sé lögð á. Í ákvæðinu er gert ráð fyrir að gefnar verði út ítarlegri reglur um hvenær unnt er að beita þessari heimild, en það er aðeins í tilteknum undantekningartilvikum.

Um 33. gr.

Greinin er í samræmi við 38. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem tilgreinir hvaða skilyrði vátryggingafélag eigi að uppfylla þegar það útvistar starfssviði eða hluta af starfsemi sinni. Greinin tilgreinir einnig heimildir Fjármálaeftirlitsins við eftirlit með útvistaðri starfsemi og samvinnu eftirlitsstjórnvalda þegar þjónustuaðilinn er með starfsstöð í öðru aðildarríki en þar sem vátryggingafélagið hefur starfsleyfi.

Um 34. gr.

Greinin er í samræmi við 39. gr. tilskipunarinnar sem tilgreinir að heimila skuli vátryggingafélagi með höfuðstöðvar hér á landi að flytja vátryggingastofn til annars félags í aðildarríki ef tiltekin skilyrði eru uppfyllt.

Um 35. gr.

Greinin er efnislega samhljóða 84. gr. gildandi laga.

Um 36. gr.

Greinin er efnislega samhljóða 85. gr. gildandi laga.

Um 37. gr.

Greinin er samhljóða 64. gr. gildandi laga auk þess er tekið fram að útreikningur á gjaldþoli fyrir fjármálasamsteypur skuli fara eftir reglum sem Fjármálaeftirlitið setur Fjármálaeftirlitið hefur sett reglur um fjármálasamsteypur sem eru nr. 165/2014, um viðbótareftirlit með fjármálasamsteypum sem byggja á tilskipun 2002/87/EB, með síðari breytingum.

Um 38. gr.

Greinin er í samræmi við 40. gr. tilskipunar 2009/138/EB um tilgreinir að tryggja skuli ábyrgð stjórnar vátryggingafélags.

Um 39. gr.

Greinin er í samræmi við 41. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem tilgreinir að vátryggingafélag skuli hafa skilvirkt stjórnkerfi ásamt því að tilgreindar eru þær almennu kröfur sem gera skal til stjórnkerfis vátryggingafélaga til að tryggja heilbrigða og eðlilega stjórn þess.

Um 40. gr.

Ákvæðið er í meginþáttum samhljóða núgildandi ákvæðum 1.–4. mgr. 54. gr. gildandi laga. Þó hafa síðari málsliðir 1. mgr. er varða ábyrgð og eftirlit stjórnar verið felldir brott. Ákvæði 5. mgr. er samhljóða fyrstu þremur málsl. 6. mgr. 54. gr. gildandi laga og ákvæði 7. og 8. mgr. eru samhljóða ákvæðum 12. og 15. mgr. 54. gr. gildandi laga. Ákvæði 6. mgr. frumvarpsins er nýmæli en sambærilega kröfu um viðeigandi þjálfun til stjórnarsetu er að finna í lögum um fjármálafyrirtæki, nr. 161/2002. Ákvæði síðari hluta 6. mgr. til og með 11. mgr. sem og 13. mgr. 54. gr. gildandi laga hafa verið felld brott, en finna má sambærileg ákvæði í öðrum greinum VIII. kafla. Síðari málsliðir 1. mgr. og 14. mgr. 54. gr. gildandi laga eru felld úr gildi þar sem talið er að önnur ákvæði frumvarpsins geri fullnægjandi kröfur til eftirlitshlutverks stjórnar og innra eftirlits vátryggingafélags.

Um 41. gr.

Greinin er í samræmi við 42. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem tilgreinir hver skuli vera hæfis- og hæfnisskilyrði stjórnar, forstjóra og þeirra sem bera ábyrgð á lykilstarfssviðum vátryggingafélags. Í 2. tölul. 1. mgr. er lagt til að stjórn vátryggingafélags ásamt þeim sem bera ábyrgð á lykilstarfssviðum félagsins þurfi að uppfylla það skilyrði að hafa gott orðspor. Þetta er þýðing á enska hugtakinu „good repute and integrity“ og er í samræmið við þýðingu hugtaksins eins og hún var í frumvarpi því sem sem varð að lögum nr. 57/2015, um breytingu á lögum um fjármálafyrirtæki, nr. 161/2002, með síðari breytingum (starfsleyfi, áhættustýring, stórar áhættuskuldbindingar, starfskjör, eignarhlutir, eiginfjáraukar o.fl.) Fjármálaeftirlitið metur hvort skilyrðið um að hafa gott orðspor sé fullnægt og við matið eru viðmiðunarreglur Evrópsku vátrygginga- og lífeyriseftirlitsstofnunarinnar um mat á hæfi stjórnarmanna o.fl. hafðar til hliðsjónar. Hugtakið „óflekkað mannorð“ mun ekki ná skýrt yfir þau atriði sem Fjármálaeftirlitið skal hafa í huga samkvæmt reglunum og því er hugtakanotkun breytt í frumvarpi þessu. Ákvæði 5. og 6. mgr. frumvarpsins eru efnislega samhljóða ákvæðum síðari hluta 6. mgr. og 7. mgr. 54. gr. gildandi laga um hæfniskröfur stjórnarmanna að viðbættum kröfum um að stjórnarmenn og forstjóri mega ekki heldur í tengslum við atvinnurekstur hafa á síðustu tíu árum hlotið dóm fyrir refsiverðan verknað samkvæmt lögum um gjaldeyrismál. Þær kröfur eru til samræmis við kröfur til stjórnarmanna og framkvæmdastjóra samkvæmt lögum nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki. Í 6. mgr. er felld brott krafa gildandi laga um háskólapróf sem nýtist í starfi. Hæfiskröfur frumvarpsins hafa verið útvíkkaðar frá gildandi lögum að því leyti að auk stjórnarmanna og forstjóra ná þær nú jafnframt til þeirra sem bera ábyrgð á lykilstarfssviðum vátryggingafélags. Breytingin er í samræmi við ákvæði IV. kafla tilskipunar 2009/138/EB.

Um 42. gr.

Greinin er efnislega samhljóða ákvæðum 8.–10. mgr. 54. gr. gildandi laga. Nýmæli er þó að finna í 1. málsl. 1. mgr. ákvæðisins um að stjórnarmaður skuli verja fullnægjandi tíma í störf sín í þágu vátryggingafélags.

Um 43. gr.

Ákvæðið er samhljóða ákvæði 11. mgr. 54. gr. gildandi laga um vátryggingastarfsemi um aðalfund vátryggingafélags.

Um 44. gr.

Greinin er í samræmi við 44. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um að vátryggingafélag skuli hafa áhættustýringu. Með starfssviði áhættustýringar er átt við skilgreint sérstakt starfssvið sem sinnir áhættustýringu. Framkvæmdin getur falist í skipun áhættustjóra og/eða stofnun sérstakrar deildar og tekur mið af eðli, stærð og margbreytileika starfseminnar. Öllum starfsmönnum vátryggingafélags ætti einnig að vera ljóst hlutverk sitt í áhættustýringu félagsins.

Um 45. gr.

Greinin er í samræmi við 45. gr. og 2. mgr. 50. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveða á um hvernig eigið áhættu- og gjaldþolsmat vátryggingafélags skuli vera. Vátryggingafélag skal gera slíkt mat a.m.k. árlega, m.a. í þeim tilgangi að veita stjórn og stjórnendum upplýsingar um virkni áhættustýringar og fjármagnsþörf sem og núverandi og líklega framtíðarstöðu gjaldþols. Matið felur í sér greiningu á möguleikum vátryggingafélags til áframhaldandi reksturs og þeirri áhættustýringu sem nauðsynleg er í þeim tilgangi. Mikilvægt er því að greiningin feli í sér spá um fjárhagslega stöðu til framtíðar sem og áætlanir um nýja starfsemi eða breytingar á núverandi starfsemi viðkomandi vátryggingafélags.

Um 46. gr.

Greinin er í samræmi við 46. gr. tilskipunar 2009/138/ESB sem kveður á um að vátryggingafélag skuli hafa innra eftirlit. Krafa um innra eftirlit hefur verið til staðar í löggjöf um vátryggingafélög frá setningu laga nr. 97/2000, um breytingu á lögum nr. 60/1994, um vátryggingastarfsemi, með síðari breytingum. Kveðið er á um í 54. gr. gildandi laga að stjórn vátryggingafélags skuli setja reglur um innra eftirlit.

Um 47. gr.

Greinin er í samræmi við 47. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um að vátryggingafélag skuli hafa innri endurskoðun. Kveðið er á um í 54. gr. gildandi laga að stjórn vátryggingafélags skuli setja reglur um innri endurskoðun.

Um 48. gr.

1. og 2. mgr. ákvæðisins er í samræmi við 48. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um að vátryggingafélag skuli hafa starfssvið tryggingastærðfræðings. Staða tryggingastærðfræðings sem lykilstarfssvið er nýmæli í frumvarpinu. 3.–6. mgr. er efnislega samhljóða gildandi 39. gr. um störf tryggingastærðfræðings líftryggingafélags og gerir ráð fyrir því að líftryggingafélag sem fellur undir ákvæði um undanþágu 3. mgr. 3. gr. og þarf ekki að hafa starfssvið tryggingastærðfræðings þurfi að tilnefna tryggingastærðfræðing til starfsins. Ekkert slíkt líftryggingafélag er starfandi við framlagningu þessa frumvarps.

Um 49. gr.

Ákvæðið er í samræmi við 49. gr. tilskipunar 2009/138/EB og b-lið 2. mgr. 50. gr. þar sem kveðið er á um að vátryggingafélagi sé heimilt að útvista mikilvægum verkefnum og lykilstarfssviðum. Ákvæðið er efnislega samhljóða 28. gr. a. gildandi laga en vátryggingafélag má ekki útvista verkefnum ef slík útvistun skerðir í veigamiklum þáttum þjónustu eða stjórnkerfi vátryggingafélags, eykur áhættu þess eða hamlar eftirliti.

Um 50. gr.

Greinin er í samræmi við 50. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um að setja skuli reglugerð til að útfæra frekar þau atriði sem tiltekin eru í ákvæðinu.

Um 51. gr.

Ákvæðið er efnislega samhljóða 55. gr. gildandi laga auk þess sem lagt er til að nýr málsliður bætist við 1. mgr. þar sem kveðið er á um að samtala veittra kaupauka til starfsmanns megi ekki nema hærri fjárhæð en 25% af árslaunum viðkomandi án kaupauka. Breytingin er í samræmi við ákvæði 57. gr. a laga nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki, sbr. bráðabirgðaákvæði III í breytingalögum nr. 75/2010, þar sem takmörkun á veittum kaupauka var lögfest.

Tilskipun 2009/138/EB hefur hvorki ákvæði um kaupauka né starfslokasamninga en í reglugerð (ESB) nr. 2015/35 eru ákvæði um þessi atriði. Nánari útfærsla á kaupauka, kaupaukagreiðslum og starfslokasamningum mun verða sett í reglugerð sem ráðherra setur.

Um 52. gr.

Greinin er byggð á 61. gr. gildandi laga en skerpt er á ákvæðum um að ekki megi greiða út arð ef það verður til að félagið uppfylli ekki gildandi gjaldþolskröfur. Ákvæðið er ekki í tilskipun 2009/138/EB en ákvæðinu er ætlað að tryggja gæði gjaldþolsliða vátryggingafélags, svo sem óráðstafaðs eigin fjár.

Um 53. gr.

Ákvæðið felur í sér kröfur til ársreikninga vátryggingafélags umfram það sem er í almennum lögum um ársreikninga og varða reikningsárið og birtingu reikninga. Ákvæði um þetta eru í 56. gr. núgildandi laga. Helsta breyting frá þeirri grein er að ákvæði um ársreikning sem eru í lögum um ársreikninga eru felld út. Í 2. mgr. er gert ráð fyrir þeim möguleika að ársreikningur sé aðgengilegur á vef vátryggingafélagsins í stað þess að hann liggi frammi í afgreiðslu. Krafa sem var í 4. mgr. um að Fjármálaeftirlitið skuli birta opinberlega niðurstöðu ársreiknings hefur verið tekin út. Ekki er þörf á slíkri kröfu vegna ákvæða 54. gr. þessa frumvarps.

Um 54. gr.

Greinin er í samræmi við 51. gr. tilskipunar 2009/138/EB og kveður á um að vátryggingafélag skuli birta opinberlega skýrslu um gjaldþol og fjárhagslega stöðu. Tímafrestur til að birta skýrsluna er í samræmi við 6. mgr. 308. gr. b tilskipunarinnar. Einnig kemur fram í greininni hvaða atriði skuli koma fram í skýrslunum. Stiki (e. parameter) er mælikvarði og er þekkt hugtak í stærðfræði.

Um 55. gr.

Greinin er í samræmi við 53. gr. tilskipunar 2009/138/EB og tilgreinir hvenær Fjármálaeftirlitið getur veitt vátryggingafélagi undanþágu frá því að birta opinberlega upplýsingar.

Um 56. gr.

Greinin er í samræmi við 54. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem tilgreinir hvenær vátryggingafélag skuli birta upplýsingar að eigin frumkvæði. Opinber birting mundi t.d. vera birting á vef félagsins.

Um 57. gr.

Greinin er í samræmi við 55. gr. tilskipunar 2009/138/EB og tilgreinir að vátryggingafélag skuli hafa kerfi til að unnt sé að uppfylla kröfur um birtingu samkvæmt 51.–53. gr. Einnig er í greininni gerð sú krafa að stjórn vátryggingafélags þurfi að samþykkja skýrslu um gjaldþol og fjárhagslega stöðu áður en hún er birt.

Um 58. gr.

Ákvæði kaflans varða breytingar á virkum eignarhlut og mæla fyrir um samskipti eigenda við Fjármálaeftirlitið í því sambandi. Einnig eru í þessum greinum ítarlegar málsmeðferðarreglur. Þessar greinar eru að mestu leyti samhljóða 41.–52. gr. gildandi laga. Þau ákvæði eru í samræmi við 57.–63. gr. tilskipunar 2009/138/EB. Fylgt er efnisröð gildandi laga sem er nokkuð önnur en í tilskipuninni.

Samkvæmt tilskipuninni er aðilum sem hyggjast eignast eða auka við virkan eignarhlut skylt að tilkynna fyrir fram um áform sín og síðan hafa eftirlitsaðilar tiltekinn frest til þess að hafna viðkomandi sem virkum eiganda í samræmi við málsmeðferðarreglur sem eru tilgreindar og er að finna í næstu greinum.

Þrjár breytingar eru gerðar frá 41. gr. gildandi laga. Í fyrsta lagi er um að ræða breytingu á mörkum virkra eignarhluta, sbr. síðari málslið 1. mgr., til samræmis við ákvæði 57. gr. tilskipunarinnar. Í annan stað er bætt við nýrri 2. mgr. þar sem hnykkt er á þeirri grunnreglu að kaup aðila á virkum eignarhlut gangi fyrst í gegn þegar Fjármálaeftirlitið hefur metið hann hæfan til að fara með slíkan eignarhlut eða þegar tímafrestur afgreiðslu Fjármálaeftirlitsins er liðinn samkvæmt lögum. Ef ekki kæmu til hömlur á meðferð eignarhlutar á meðan eftir litsaðilinn er að meta hæfi þess sem eignast eða eykur við virkan eignarhlut væri aðil anum í lófa lagið, væri hann þannig innréttaður, að skaða félagið eða rýra hagsmuni annarra hluthafa. Ákvæð inu er ætlað að tryggja hagsmuni allra hlutaðeigandi á meðan Fjár mála eftirlitið hefur hæfi þess sem eignast hefur eða aukið við eignarhlut sinn til skoðunar.

Í þriðja lagi er í 8. tölul. 2.mgr. bætt við frá gildandi lögum að til viðbótar við upplýsingar um reynslu af fjármálastarfsemi eigi einnig að veita upplýsingar um reynslu aðila af vátryggingastarfsemi.

Um 59. gr.

Greinin er efnislega samhljóða 44. gr. gildandi laga. Í samræmi við ákvæði 60. gr. frumvarpsins hefur Fjármálaeftirlitið tiltekinn tímaramma til þess að meta hæfi þess aðila sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut í vátryggingafélagi. Einnig er gert ráð fyrir því að Fjármálaeftirlitið rökstyðji sérstaklega telji það aðila ekki hæfan til að fara með virkan eignarhlut. Í greininni er áskilið að það skuli tilkynna viðkomandi um niðurstöðu innan tímarammans, ella verði litið svo á að viðkomandi teljist hæfur til þess að fara með hlutinn. Ákvæðið er í samræmi við 4. og 5. mgr. 58. gr. tilskipunar 2009/138/EB. Einnig er kveðið á um að eftirlitsstjórnvöld í aðildarríkjum skuli hafa með sér samstarf þegar sá sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut er aðili frá öðru ríki en því sem hefur eftirlit með vátryggingafélaginu í samræmi við ákvæði 2. mgr. 60. gr. tilskipunar 2009/138/EB.

Um 60. gr.

Greinin er efnislega að mestu samhljóða 42. gr. gildandi laga. Þær breytingar sem lagðar eru til á ákvæðinu eru til samræmis við ákvæði 58. gr. tilskipunar 2009/138/EB auk þess sem orðalag er samræmt ákvæðum laga nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki, um sama efni. Þær breytingar sem eru lagðar til frá 42. gr. gildandi laga eru að einnig sé tilgreint að um virka daga sé að ræða þegar Fjármálaeftirlitið krefst ítarlegri upplýsinga og að sá tímafrestur byrji að líða við staðfestingu Fjármálaeftirlitsins á móttöku tilkynningar í stað móttöku í gildandi lögum. Enn fremur er tilskilið að í staðfestingu Fjármálaeftirlitsins komi fram fyrir hvaða dag megi vænta niðurstöðu þess. Lagt er til að ákvæðið afmarki þann tímaramma sem Fjármálaeftirlitið hefur til þess að hafna kaupum eða aukningu á virkum eignarhlut.

Um 61. gr.

Greinin er í samræmi við 59. gr. tilskipunar 2009/138/EB og er efnislega samhljóða 43. gr. núgildandi laga, að því undanskildu að í stað orðalagsins „fjárhagslegs bolmagns“ í 3. tölul. er lagt til að orðalagið verði „fjárhagslegt heilbrigði“ til samræmis við þýðingu á ensku orðunum „financial soundness“ í tilskipuninni. Þær upplýsingar sem aðila, sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut, ber að senda Fjármálaeftirlitinu eru ítarlegri en þær sem finna má í tilskipuninni og er ætlað að vera tæmandi varðandi þau atriði sem gera þarf grein fyrir. Aðili sem tilkynnir um fyrirætlanir sínar á því ekki að geta velkst í vafa um hvaða atriði það eru sem fram skulu koma í tilkynningu hans. Til samræmis við ákvæði 59. gr. tilskipunar 2009/138/EB er lagt til að 9. tölul. 43. gr. gildandi laga sé felldur brott.

Um 62. gr.

Greinin er samhljóða 45. gr. gildandi laga. Í greinargerð með frumvarpi til gildandi laga segir um ákvæðið að það fjalli um hvernig fer um atkvæðisrétt aðila sem eignast eða eykur við virkan eignarhlut án þess að hafa tilkynnt Fjármálaeftirlitinu fyrir fram um fyrirætlanir sínar. Einnig kemur fram að með greininni sé gerð tillaga að meðalhófsreglu þar sem viðkomandi sé gefinn möguleiki á því að senda inn tilkynningu og öðlast full réttindi yfir eignarhlut sínum ef niðurstaða Fjármálaeftirlitsins verður sú að hann sé til þess bær. Annar möguleiki væri sá að túlka skort á tilkynningu þröngt og hafna kaupunum með tilvísan til 6. tölul. eða 8. tölul. 61. gr.

Um 63. gr.

Greinin er samhljóða 46. gr. gildandi laga og er í samræmi við 3. mgr. 62. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem tilgreinir að atkvæðisréttur sem fylgir virkum eignarhlut skuli falla niður ef aðili telst ekki hæfur til að eignast eignarhlutinn.

Um 64. gr.

Greinin er samhljóða 48. gr. gildandi laga að því undanskildu að lagt er til að mörkum virkra eignarhluta verði breytt til samræmis við tillagðar breytingar í 58. gr. frumvarpsins, sbr. og 57. gr. tilskipunar 2009/138/EB. Með sama hætti og aðili skal tilkynna Fjármálaeftirlitinu um fyrirætlanir sínar hyggist hann eignast eða auka við virkan eignarhlut, skal hann tilkynna því um sölu á eignarhlut. Ákvæði 60. gr. um tímaramma Fjármálaeftirlitsins til þess að bregðast við tilkynningunni eiga, eðli máls samkvæmt, ekki við í slíkum tilvikum. Ákvæðið er í samræmi við 2. mgr. 57. gr. tilskipunar 2009/138/EB.

Um 65. gr.

Sé stjórn vátryggingafélags kunnugt um breytingar á eignaraðild, sbr. þau mörk sem vísað er til í 58. gr., skal hún tilkynna Fjármálaeftirlitinu um þær. Greinin er efnislega samhljóða 49. gr. núgildandi laga og er hún í samræmi við 1. mgr. 61. gr. tilskipunar 2009/138/EB.

Um 66. gr.

1. og 2. mgr. eru samhljóða 50. gr. gildandi laga auk þess sem 2. mgr. er í samræmi við 2. mgr. 61. gr. tilskipunar 2009/138/EB um að vátryggingafélag skuli að minnsta kosti árlega tilkynna Fjármálaeftirlitinu um þá hluthafa sem eiga virkan eignarhlut í félaginu. Í greinargerð með frumvarpi til gildandi laga segir um ákvæðið að til þess að geta viðhaldið virku eftirliti með vátryggingafélögum og metið hæfi þeirra sem eiga virkan eignarhlut í þeim er nauðsynlegt að Fjármálaeftirlitið hafi heimildir til þess að geta, á hverjum tíma, tekið hæfi þeirra til athugunar. Ef upplýsingar sem Fjármálaeftirlitið hefur fengið leiða í ljós að aðili telst af einhverjum ástæðum óhæfur til þess að fara með virkan eignarhlut getur Fjármálaeftirlitið veitt aðila hæfilegan frest til þess að gera úrbætur. Með þessu er það ítrekað að Fjármálaeftirlitið skuli gæta meðalhófs ef það grípur til heimilda sem því eru fengnar með ákvæðinu en eins og fram kemur í 3. mgr. skal Fjármálaeftirlitið grípa til heimilda skv. 63. gr. ef úrbótum verður ekki komið við eða frestur sem Fjármálaeftirlitið veitir aðila til þess að koma hlutum í lag líður án þess að gripið verði til úrbóta.

Með hliðsjón af þeim áhrifum sem eigendur virkra eignarhluta hafa með eignarhaldi sínu í vátryggingafélögum er talið eðlilegt að hægt sé að koma í veg fyrir óeðlileg áhrif þeirra eigenda sem ekki teljast hæfir til þess að fara með slík réttindi. Ef ekki er gripið til aðgerða gegn óhæfum eigendum virkra eignarhluta getur slíkt leitt til vantrausts almennings og fjárfesta á viðkomandi vátryggingafélagi og haft áhrif á fjármálastöðugleika. Því eru ríkar ástæður fyrir því að reynt sé að koma í veg fyrir áhrif óhæfra eigenda virkra eignarhluta á vátryggingamarkaði.

Um 67. gr.

Greinin er samhljóða 51. gr. gildandi laga. Í greinargerð með frumvarpi til gildandi laga segir um ákvæðið að e f upplýsingar þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut séu ófullnægjandi geti Fjármálaeftirlitið óskað fyllri upplýsinga eða lagt mat á hæfi viðkomandi á grundvelli innsendra upplýsinga og þá, eftir atvikum, hafnað því að af kaupunum verði. Séu innsendar upplýsingar um væntanlegan kaupanda þess eðlis að Fjármálaeftirlitið telji vafa leika á því hver sé raunverulegur kaupandi skal það tilkynna viðkomandi að það telji hann ekki hæfan til að fara með hlutinn. Tilvik af þessu tagi gætu t.d. verið að væntanlegur kaupandi væri eignarhaldsfélag og óljóst væri hverjir væru raunverulegir eigendur þess, eða eigendur þess væru aðilar skrásettir í lögsögu sem ekki væri með samning við Fjármálaeftirlitið um virk skipti á upplýsingum. Með tilliti til heilbrigðs og trausts fjármálamarkaðar er Fjármálaeftirlitinu ætlað að ganga tryggilega úr skugga um það hverjir fari með virkan eignarhlut.

Einnig kemur fram í greinargerðinni að niðurstaða Fjármálaeftirlitsins um að aðili sé ekki hæfur til að fara með virkan eignarhlut skuli ætíð rökstudd. Sama eigi við um niðurstöðu byggða á ákvæði 67. gr. Í slíku tilviki ætti sá sem tilkynnti um áform sín möguleika á að gera betur grein fyrir því hver hinn raunverulegi eigandi er. Fjármálaeftirlitið hefði þá, eftir aðstæðum, tilefni til að endurskoða niðurstöðu sína.

Um 68. gr.

Greinin byggist á 52. gr. gildandi laga og fjallar um ráðstafanir sem Fjármálaeftirlitið getur gripið til ef aðili sem á virkan eignarhlut í vátryggingafélagi fer þannig með hlutinn að skaði heilbrigðan og traustan rekstur félagsins. Sambærilegt ákvæði er í 62. gr. tilskipunar 2009/138/EB.

Um 69. gr.

Greinin er samhljóða 53. gr. gildandi laga fyrir utan að lagt er til að ákvörðun um lækkun hlutafjár í vátryggingafélagi sé ekki lengur háð samþykki Fjármálaeftirlitsins heldur nægi að tilkynna Fjármálaeftirlitinu um það.

Um 70. gr.

Greinin er í samræmi við 72. gr. tilskipunar 2009/138/EB og er samhljóða 57. gr. gildandi laga. Lögð er sú skylda á vátryggingafélag að hafa endurskoðanda sem fer yfir ársreikning félagsins.

Um 71. gr.

Greinin er byggð á 58. gr. gildandi laga auk þess hún er í samræmi við 72. gr. tilskipunar 2009/138/EB. Upptalning í 2. mgr. á atvikum þar sem endurskoðanda er skylt að gera Fjármálaeftirlitinu viðvart hefur verið aðlöguð að þeim skilyrðum sem eru í ákvæði 72. gr. tilskipunar 2009/138/EB. Lagt er til að við ákvæðið bætist ný 3. mgr. um upplýsingaskyldu endurskoðanda vegna félaga sem eru í nánum tengslum við vátryggingafélagið.

Um 72. gr.

Ákvæðið kveður á um að líftryggingastarfsemi skuli rekin í sérstöku félagi, að því undanskildu að líftryggingafélögum er heimlit að reka einnig starfsemi í slysa- og sjúkratryggingum. Hér á landi eru nokkur líftryggingafélög sem hafa slíka heimild. Fyrstu tveir málsliðirnir í 1. mgr. eru efnislega samhljóða 12. gr. gildandi laga og eru í samræmi við 2. og 4. mgr. 73. gr. tilskipunar 2009/138/EB. Líftryggingar ásamt slysatryggingu og sjúkratryggingu eru saman kallaðar persónutryggingar í lögum um vátryggingarsamninga, nr. 30/2004, en það hugtak er ekki notað í þessum lögum.

Um 73. gr.

Greinin er í samræmi við 74. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem tiltekur að greina skuli í sundur líf- og skaðatryggingastarfsemi ásamt því að tilgreina útreikning á ígildi lágmarksfjármagns þegar líftryggingafélög reka starfsemi í slysa- og sjúkratryggingum.

Um 74. gr.

Greinin er í samræmi við 75. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um hvernig mat á eignum og skuldbindingum skuli vera í útreikningi á gjaldþolsstöðu hjá vátryggingafélagi. Greinin er einnig í samræmi við g 224. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um að mat á eignum og skuldbindingum í útreikningi á gjaldþolsstöðu hjá samstæðum skuli vera eins. Ekki er um sama mat að ræða og samkvæmt lögum um ársreikninga. Um mat á vátryggingaskuld er fjallað sérstaklega í næsta kafla. Við mat á því hvað teljast ótengdir aðilar í 1. mgr. skal hafa armslengdarsjónarmið að leiðarljósi.

Um 75. gr.

Greinin er í samræmi við 76. gr. tilskipunar 2009/138/EB og tilgreinir almenn ákvæði um mat á vátryggingaskuld.

Um 76. gr.

Greinin er í samræmi við 77. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem tilgreinir hvernig standa skuli að mati á vátryggingaskuld.

Um 77. gr.

Ákvæðið er í samræmi við 77a. gr. í tilskipun 2009/138/EB sem tilgreinir hvernig útreikningur skuli vera á áhættulausum vaxtaferli. Samræmdir vaxtaferlar í öllum helstu gjaldmiðlum verða aðgengilegir hjá Fjármálaeftirlitinu.

Um 78. gr.

Greinin kveður á um að Fjármálaeftirlitið gefi út upplýsingar vegna núvirðingar vátryggingaskuldar og er í samræmi við a-lið 1. mgr. 77e. gr. tilskipunar 2009/138/EB.

Um 79. gr.

Greinin er í samræmi við 78. gr. tilskipunar 2009/138/EB og kveður á um hvaða atriði til viðbótar þeim sem áður hefur verið kveðið á um skuli taka mið af vegna mats á vátryggingaskuld.

Um 80. gr.

Greinin er í samræmi við 79. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um hvernig standa skuli að mati á fjárhagslegri ábyrgð og valkvæðum ákvæðum í vátryggingarsamningum. Hér á landi tíðkast ekki að selja vátryggingarsamninga með fjárhagslegri ábyrgð og valkvæðum ákvæðum í skilningi þessarar greinar.

Um 81. gr.

Greinin er í samræmi við 80. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um hvernig flokka skuli skuldbindingar. Í reglugerð verður tilgreint nánar hvaða áhættuflokka er um að ræða í skaðatryggingum. Flokkarnir eru ekki þeir sömu og þegar starfsleyfi er veitt skv. 20. gr. Í líftryggingum er gert ráð fyrir að félögin flokki samninga sína samkvæmt eigin mati í einsleita áhættuflokka.

Um 82. gr.

Greinin er í samræmi við 81. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um hvernig mat vátryggingafélags á kröfum vegna samninga við endurtryggjendur og félög með sérstakan tilgang skuli vera. Kröfur vegna samninga vátryggingafélags við endurtryggjendur og félög með sérstakan tilgang eru eignamegin í efnahagsreikningi og mikilvægt að þær séu metnar í samræmi við efnahagslegt virði þeirra.

Um 83. gr.

Greinin er í samræmi við 82. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um að vátryggingafélag skuli hafa innri ferla og verklag til að tryggja áreiðanleika upplýsinga. Án fullnægjandi gagna verður mat á vátryggingaskuld ekki marktækt og í samræmi við 82. gr. tilskipunarinnar er lagt til í ákvæðinu að heimilt verði að nota nálgunaraðferðir við matið ef fullnægjandi gögn eru ekki til staðar í ákveðnum tilvikum.

Um 84. gr.

Greinin er í samræmi við 83. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um að vátryggingafélag skuli hafa verkferla og aðferðir til að tryggja að mat á vátryggingaskuld sé yfirfarið og borið saman við reynslu. Samanburður útreikninga við reynslu er mikilvæg leið að því marki að tryggja að vátryggingaskuldin sé metin með sem nákvæmustum hætti.

Um 85. gr.

Greinin er í samræmi við 84. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem tilgreinir að vátryggingafélag skuli geta sýnt Fjármálaeftirlitinu fram á að vátryggingaskuldin sé hæfilega ákvörðuð og að gögn og forsendur séu fullnægjandi.

Um 86. gr.

Greinin er í samræmi við 85. gr. tilskipunar 2009/138/EB og veitir Fjármálaeftirlitinu heimild til að krefjast þess að vátryggingaskuld verði hækkuð til að uppfylla skilyrði þessa kafla.

Um 87. gr.

Greinin er í samræmi við 86. gr. tilskipunar 2009/138/EB og gerir ráð fyrir reglugerð sem útfærir tiltekin atriði er varða vátryggingaskuld.

Um 88. gr.

Greinin er í samræmi við 87. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um hvað felist í gjaldþoli vátryggingafélags. Önnur ákvæði þessa kafla fjalla um hvað felst í kjarnagjaldþoli og stuðningsgjaldþoli ásamt nánari uppbyggingu gjaldþols.

Um 89. gr.

Greinin er í samræmi við 88. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem lýsir meginuppbyggingu kjarnagjaldþols.

Um 90. gr.

1.–3. mgr. eru í samræmi við 89. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem lýsir meginuppbyggingu stuðningsgjaldþols. 4. mgr. er í samræmi við 90. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um að samþykki Fjármálaeftirlitsins þurfi vegna notkunar og fjárhæðar stuðningsgjaldþols.

Um 91. gr.

Greinin er í samræmi við 93. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um að gjaldþol skuli flokkast í þrjá gjaldþolsþætti. Einnig eru þar tilgreind meginviðmið við flokkun gjaldþolsliða. Nánar verður kveðið á um flokkunina í reglugerð.

Um 92. gr.

1.–3. mgr. eru í samræmi við 94. gr. tilskipunar 2009/138/EB og tilgreinir hver skuli vera meginskilyrði flokkunar í gjaldþolsþætti. 5. mgr. er í samræmi við 96. gr. tilskipunarinnar og kveður á um flokkun tiltekinna gjaldþolsliða. Í ákvæðinu kemur fram til hvaða eiginleika skuli líta við flokkun gjaldþolsliða. Með ágóðaskuld líftryggingafélags er átt við áunna ógjaldfallna ágóðahlutdeild líftryggingataka samkvæmt reiknigrundvelli.

Um 93. gr.

Greinin er í samræmi við 95. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um að eftirlitsstjórnvöld skuli fylgjast með því að vátryggingafélög flokki gjaldþolsliði í samræmi við viðmið 90. gr. Hér á landi er það Fjármálaeftirlitið. Ráðherra setur reglugerð þar sem fram koma listar yfir viðurkennda gjaldþolsliði.

Um 94. gr.

Greinin er í samræmi við 98. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um með hvaða hætti gjaldþolskröfu og lágmarksfjármagni skuli mætt með gjaldþolsþáttum. Nánar verður fjallað um mörk gjaldþolsþátta í reglugerð.

Um 95. gr.

Greinin er í samræmi við 92., 97. og 99. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveða á um að setja skuli reglugerð sem kveði nánar á um gjaldþol. Með vörðum sjóðum (e. ring fenced funds) í 8. tölul. er átt við sjóði vegna starfsemi sem haldið er sérstaklega aðgreindri frá annarri starfsemi vátryggingafélags. Slíkir sjóðir eru ekki til hér á landi.

Um 96. gr.

Greinin er í samræmi við 100. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um að vátryggingafélag skuli eiga hæfa gjaldþolsliði til að mæta gjaldþolskröfu. Hægt er að reikna gjaldþolskröfu annaðhvort eftir staðalreglu eða með eigin líkani og er fjallað um þær aðferðir í þessum kafla. Nánari upplýsingar um staðalregluna munu koma fram í reglugerð, sem og nánari kröfur til eigin líkana.

Um 97. gr.

Ákvæðið er í samræmi við 101. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem tilgreinir hverjar skuli vera lágmarkskröfur til útreiknings gjaldþolskröfu.

Um 98. gr.

Greinin er í samræmi við 102. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um að gjaldþolskrafa skuli reiknuð a.m.k. árlega og oftar ef áhættusnið breytist verulega.

Um 99. gr.

Greinin er í samræmi við 103. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem lýsir því hvernig meginuppbygging staðalreglunnar skuli vera. Nánar er fjallað um útreikning einstakra þátta í reglugerð.

Um 100. gr.

Greinin er í samræmi við 104. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um hvernig grunngjaldþolskrafan skuli vera samsett. Með áhættueiningu er hér átt við þá aðferð sem notuð er til reikna gjaldþolskröfu vegna hvers áhættuþáttar um sig.

Um 101. gr.

Ákvæðið er í samræmi við 109a. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um hvernig reglur Fjármálaeftirlitsins skuli vera um ýmsar forsendur staðalreglunnar. Um samhverfa aðlögun við útreikning hlutabréfaáhættu í 2. tölul. 2. mgr. er fjallað í 106. gr. tilskipunar 2009/138/EB en sú grein á sér ekki tilvísun í þessum lögum þar sem útreikningur hlutabréfaáhættu sem er undireining markaðsáhættu er nánar útfærður í reglugerð. Gjaldmiðlaáhætta skv. 3. tölul. 2. mgr. er undireining markaðsáhættu í staðalreglunni. Sá liður ætti við ef uppgjörsgjaldmiðill vátryggingafélags væri evrur og félagið ætti skuldbindingar í dönskum krónum eða búlgörsku lev (eða öfugt), en þeir gjaldmiðlar eru tengdir evrunni og því reiknast minni gjaldmiðlaáhætta í slíkum tilvikum. Við framlagningu þessa frumvarps eiga þessar aðstæður ekki við hér á landi.

Um 102. gr.

Ákvæðið er í samræmi við 110. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um að notaðir séu stikar sem sérstaklega eiga við um vátryggingafélag við útreikning á vátryggingaráhættu ef áhættusnið þess víkur verulega frá þeim forsendum sem liggja að baki staðalreglunni. Nánari leiðbeiningar um þetta mat liggja fyrir á vef Fjármálaeftirlitsins.

Um 103. gr.

Greinin er í samræmi við 111. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um að setja skuli reglugerð og reglur vegna gjaldþolskröfu. Með vörðum sjóðum (e. ring fenced funds) í 8. tölul. 1. mgr. er átt við sjóði vegna starfsemi sem haldið er sérstaklega aðgreindri frá annarri starfsemi vátryggingafélags. Slíkir sjóðir eru ekki til hér á landi.

Um 104. gr.

Greinin er í samræmi við 112. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um hvernig almennar kröfur til eigin líkana eigi að vera.

Um 105. gr.

Greinin er í samræmi við 113. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem tilgreinir sérstakar takmarkanir á því hvenær megi veita leyfi fyrir hlutalíkani. . Vátryggingafélag sem notar hlutalíkan reiknar gjaldþolskröfu fyrir hluta áhættuþátta eða hluta starfseminnar með eigin líkani. Afgangurinn er reiknaður með staðalreglu.

Um 106. gr.

Greinin er í samræmi við 116. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um hvert hlutverk stjórnar vátryggingafélags skuli vera vegna eigin líkana.

Um 107. gr.

Greinin er í samræmi við 117. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem tilgreinir að vátryggingafélag geti ekki notað staðalreglu aftur hafi það fengið samþykki til að nota eigið líkan til útreiknings gjaldþolskröfu skv. 104. gr. Þetta eru takmarkanir sem eiga að koma í veg fyrir að vátryggingafélag velji þá aðferð sem henti því best hverju sinni.

Um 108. gr.

Greinin er í samræmi við 118. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem tilgreinir hver skuli vera úrræði eftirlitsstjórnvalds, hér á landi Fjármálaeftirlitsins, ef skilyrði um notkun eigin líkans eru ekki uppfyllt.

Um 109. gr.

Greinin er í samræmi við 119. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um úrræði eftirlitsstjórnvalds ef frávik frá forsendum staðalreglunnar eru veruleg. Við gerð staðalreglunnar er miðað við vátryggingafélag sem getur talist hefðbundið í evrópskum skilningi og meðalmarkaðsaðstæður í Evrópu. Ef áhættusnið vátryggingafélags víkur verulega frá þeirri forsendu getur Fjármálaeftirlitið farið fram á að vátryggingafélag noti eigið líkan.

Um 110. gr.

Greinin er í samræmi við 114. og 127. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveða á um setningu reglugerðar. 1. tölul. kveður á um að setja skuli reglugerð vegna skilyrða sem fram koma í 120.–126. gr. tilskipunarinnar en eru ekki í ákvæðum frumvarpsins. Í 2. og 3. tölul. eru ákvæði um svokölluð hlutalíkön, þ.e. líkön sem reikna út gjaldþolskröfu að hluta til, og loks er í 4. tölul. gert ráð fyrir reglugerð um samþykki Fjármálaeftirlitsins á notkun vátryggingafélaga á eigin líkani eða samþykki á umfangsmiklum breytingum líkana sem þegar hafa verið samþykkt.

Um 111. gr.

Greinin er í samræmi við 128. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem gerir þá kröfu að lágmarksfjármagn nemi aldrei lægri fjárhæð en virði kjarnagjaldþolsliða vátryggingafélags.

Um 112. gr.

Greinin er í samræmi við 129. og 130. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveða á um hver skuli vera almenn viðmið varðandi útreikning lágmarksfjármagns og að nánar skuli kveðið á um hvernig lágmarksfjármagn skuli ákvarðað í reglugerð sem ráðherra setur.

Um 113. gr.

Greinin er í samræmi við 132. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um að eignasamsetning skuli vera í samræmi við varfærnisregluna (e. prudent person principle). Varfærnisreglan felur í sér að vátryggingafélag skal aðeins fjárfesta í eignum og fjármálagerningum þar sem hægt er greina, mæla, fylgjast með, stjórna og meðhöndla og bregðast við áhættu með viðeigandi hætti ásamt fleiri atriðum sem tilgreind eru í ákvæðinu.

Um 114. gr.

Greinin er í samræmi við 135. gr. tilskipunar 2009/138/EB og veitir ráðherra heimild til að setja reglugerð um frekari kröfur til fjárfestinga og skilyrði sem fyrirtæki þurfa að uppfylla til að vátryggingafélagi sé heimilt að fjárfesta í viðskiptasamningum í verðbréfun sem gefnir eru út eftir 1. janúar 2011 en þar er sérstakrar aðgátar þörf.

Um 115. gr.

Greinin er í samræmi við 136. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem gerir vátryggingafélagi skylt að hafa verklagsreglur til að greina versnandi fjárhagsstöðu.

Um 116. gr.

Greinin er í samræmi við 137. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um hverjar skuli vera afleiðingar þess ef vátryggingafélag uppfyllir ekki kröfur um vátryggingaskuld.

Um 117. gr.

Ákvæðið er í samræmi við 138. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um að vátryggingafélag skuli gera áætlun um að endurreisa fjárhag ef það uppfyllir ekki gjaldþolskröfu eða telur hættu á því að það gerist. Vátryggingafélag skal þá hafa tvo mánuði til þess að gera áætlunina og er miðað við að endurreisn verði lokið innan sex mánaða. Fjármálaeftirlitið getur lengt frestinn til endurreisnar um þrjá mánuði ef það telur þess þurfa. Skapist mjög óvenjulegar og óhagstæðar aðstæður á markaði sem hafa áhrif á meiri hluta vátryggingafélaga er lagt til að Fjármálaeftirlitið geti gefið sjö ára frest til endurreisnar fjárhags en vátryggingafélag sem fær slíkan frest verður að skila skýrslu á þriggja mánaða fresti til Fjármálaeftirlitsins og gera grein fyrir aðgerðum. Mjög óvenjulegar og óhagstæðar aðstæður sem geta haft alvarleg og slæm áhrif á vátryggingafélög er t.d. ófyrirsjáanlegt hrun á fjármálamarkaði, viðvarandi lágir vextir eða hamfarir sem hafa víðtæk áhrif.

Um 118. gr.

Greinin er í samræmi við 139. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem tiltekur hvað vátryggingafélag skuli gera ef það uppfyllir ekki kröfu um lágmarksfjármagn eða hætta er á því að það gerist. Innan mánaðar frá því að félagið hefur vitneskju um stöðuna skal það gera áætlun um fjármögnun til að lágmarksfjármagni verði náð þar sem endurfjármögnunin tekur ekki lengri tíma en þrjá mánuði. Fjármálaeftirlitið getur takmarkað eða bannað ráðstafanir vátryggingafélags sem er í endurfjármögnunarferli.

Um 119. gr.

Greinin er í samræmi við 141. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um að eftirlitsstjórnvald, hér á landi Fjármálaeftirlitið, skuli geta gripið til nauðsynlegra aðgerða ef fyrirséð er að fjárhagsstaða vátryggingafélags muni versna enn frekar en gert er ráð fyrir í ákvæðum 117. og 118. gr. Aðgerðir Fjármálaeftirlitsins skulu vera í samræmi við alvarleika fjárhagsstöðunnar og endurspegla ástandið og hversu lengi það getur varað. Þetta er í samræmi við 5. mgr. 29. gr. frumvarpsins sem gerir þá kröfu til Fjármálaeftirlitsins að það meti hvort fjárhagsleg staða vátryggingafélags fari versnandi og er í samræmi við það markmið frumvarpsins að styrkja fyrirbyggjandi og áhættumiðað eftirlit.

Um 120. gr.

Greinin er í samræmi við 142. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um hvað skuli vera í áætlunum um endurreisn fjárhags- og endurfjármögnunaráætlunar. Einnig skal Fjármálaeftirlitið banna vátryggingafélagi að taka við vátryggingastofni ef það telur hagsmuni vátryggingartaka í hættu.

Um 121. gr.

Greinin er í samræmi við 143. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um setningu reglugerðar þar sem nánar kemur fram hvað skuli miða við þegar veittur er lengri frestur til að endurreisa fjárhag vátryggingafélags.

Um 122. gr.

Greinin er í samræmi við 144. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um hvenær starfsleyfi vátryggingafélags skuli afturkallað vegna versnandi fjárhagsstöðu vátryggingafélags. Í greininni er einnig gert ráð fyrir heimild til að afturkalla starfsleyfi ef vátryggingafélag notar það ekki. Þá er skylt að afturkalla starfsleyfi ef vátryggingafélag uppfyllir ekki lengur skilyrði til starfsleyfis eða vanrækir skyldur sínar þannig að hagsmunum vátryggingartaka sé stefnt í hættu.

Um 123. gr.

Greinin er efnislega samhljóða 79. gr. gildandi laga og er í samræmi við 145. og 146. gr. tilskipunar 2009/138/EB. Ákvæðið fjallar um hvernig útibú vátryggingafélags með starfsleyfi hér á landi verður stofnað í öðru aðildarríki og tilkynningar til eftirlitsstjórnvalda í gistiríki. Alþjóðlegar bifreiðatryggingar á Íslandi sf. teljast viðeigandi ábyrgðarsjóður skv. 4. tölul.

Um 124. gr.

Greinin er efnislega samhljóða 66. gr. gildandi laga og er í samræmi við 145. og 146. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um hvernig vátryggingafélag með höfuðstöðvar í öðru aðildarríki skuli standa að því að stofna útibú hér á landi.

Um 125. gr.

Ákvæðið er efnislega samhljóða 80. gr. gildandi laga og er í samræmi við 147. og. 148. gr. tilskipunar 2009/138/EB. Það fjallar um skilyrði þess að vátryggingafélag sem hefur fengið starfsleyfi hér á landi geti veitt þjónustu í öðru aðildarríki.

Um 126. gr.

Greinin er efnislega samhljóða 67. gr. gildandi laga og er í samræmi við 147.–150. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveða á um skilyrði þess að vátryggingafélag með höfuðstöðvar í öðru aðildarríki geti veitt þjónustu hér á landi án þess að hafa hér starfsstöð.

Um 127. gr.

Greinin er efnislega samhljóða 69. gr. gildandi laga. Ákvæðið er einnig í samræmi við 155. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um ráðstafanir ef vátryggingafélag fer ekki að lögum. Greinin fjallar um upplýsingaskyldu Fjármálaeftirlitsins gagnvart eftirlitsstjórnvöldum í öðrum aðildarríkjum og til hvaða aðgerða skuli gripið ef vátryggingafélag sem hefur höfuðstöðvar í öðru aðildarríki en er með starfsemi hér á landi uppfyllir ekki ákvæði laganna. Einnig eru ákvæði um viðbrögð Fjármálaeftirlitsins við því ef vátryggingafélag með höfuðstöðvar hér á landi en starfsemi í öðru aðildarríki fer ekki að lögum í því ríki.

Um 128. gr.

Greinin er að mestu samhljóða 68. gr. gildandi laga fyrir utan að síðasti málsliðurinn hefur verið felldur brott. Ákvæðið er í samræmi við 33. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um eftirlit með útibúum sem hlotið hafa starfsleyfi hér á landi.

Um 129. gr.

Greinin er samhljóða 71. gr. gildandi laga um ráðstafanir Fjármálaeftirlitsins komi til þess að eftirlitsstjórnvald í heimaríki afturkalli starfsleyfi vátryggingafélags sem rekur útibú hér á landi. Ákvæðið er í samræmi við 2. mgr. 144. gr. tilskipunar 2009/138/EB.

Um 130. gr.

Greinin er efnislega samhljóða 81. gr. gildandi laga og fjallar um tilkynningarskyldu vátryggingafélags ef það hefur starfsemi utan aðildarríkja og tilkynningarskyldu utansvæðisfélags sem hér rekur starfsemi til að veita þjónustu í öðru aðildarríki. Ákvæðið er sett vegna ákvæða 176. og 177. gr. tilskipunar 2009/138/EB um tilkynningarskyldu milli eftirlitsstofnana aðildarríkja.

Um 131. gr.

Ákvæðið er í samræmi við 162. og 171. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveða á um skilyrði þess að vátryggingafélag með höfuðstöðvar utan aðildarríkja geti stofnað útibú hér á landi. Kröfur til að fá starfsleyfi eru hertar frá gildandi lögum, einkum vegna aukinna krafna um gjaldþol og lágmarksfjármagn. Gert er ráð fyrir að slík útibú séu skráð opinberlega með sama hætti og vátryggingafélög sem starfa hér á landi.

Um 132. gr.

Greinin er byggð á 74. gr. gildandi laga en hefur verið breytt í samræmi við 163. gr. tilskipunar 2009/138/EB varðandi hvaða atriði skulu koma fram í rekstraráætlun útibúsins.

Um 133. gr.

Greinin er efnislega samhljóða 70. gr. gildandi laga um flutning vátryggingastofns. Auk þess er greinin í samræmi við 164. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem gerir þá kröfu til viðbótar við kröfur gildandi laga að eftirlitsstjórnvald heimaríkis þess félags sem tekur við vátryggingastofni staðfesti að gjaldþolskrafa og krafa um lágmarksfjármagn séu uppfylltar.

Um 134. gr.

Greinin er í samræmi við 167. og 168. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um ívilnanir sem unnt að er veita vátryggingafélagi sem rekur útibú í fleiri en einu aðildarríki. Umsókn vátryggingafélags um ívilnun samkvæmt þessu ákvæði skal send til eftirlitsstjórnvalda í öllum þeim aðildarríkjum þar sem félagið hefur útibú og er ekki unnt að samþykkja ívilnun nema öll eftirlitsstjórnvöld samþykki ívilnunina.

Um 135. gr.

Ákvæðið fjallar um aðalumboðsmann útibús vátryggingafélags hér á landi, sem hefur höfuðstöðvar utan aðildarríkja, þ.e. hvaða skilyrði hann þurfi að uppfylla og skyldur hans. 2. mgr. er samhljóða 2. mgr. 75. gr. gildandi laga. 1. mgr. 75. gr. gildandi laga er felld brott þar sem útibúi ber að fara að ákvæðum laga þessara og því er ekki þörf á sérstöku ákvæði um dagleg störf aðalumboðsmanns.

Um 136. gr.

Greinin er efnislega samhljóða 72. gr. gildandi laga um tilkynningar útibúa hér á landi til Fjármálaeftirlitsins.

Um 137. gr.

Greinin er efnislega samhljóða 76. gr. gildandi laga og fjallar um úrræði Fjármálaeftirlitsins ef vátryggingafélag frá öðru ríki en aðildarríki brýtur gegn ákvæðum laganna eða reglna settra á grundvelli þeirra.

Um 138. gr.

Greinin er í samræmi við 170. gr. tilskipunar 2009/138ESB og efnislega samhljóða 77. gr. gildandi laga og fjallar um hvenær sé unnt að afturkalla starfsleyfi utansvæðisfélags.

Um 139. gr.

Greinin er efnislega samhljóða 78. gr. gildandi laga og fjallar um lok starfsemi utansvæðisfélags.

Um 140. gr.

Greinin er í samræmi við 190. og 191. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um hvenær starfsemi skuli teljast vera í samtryggingum innan Evrópska efnahagssvæðisins og skilyrði þess. Gerð er krafa um að starfsemi í samtryggingum uppfylli skilyrði 1. mgr. til að falla undir ákvæði kaflans.

Um 141. gr.

Greinin er í samræmi við 192. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um hvernig vátryggingaskuld skuli ákveðin þegar starfsemi telst samtryggð.

Um 142. gr.

Greinin er í samræmi við 193. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem tilgreinir að halda skuli skrá um umfang samtryggingarinnar.

Um 143. gr.

Greinin er í samræmi við 194. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um að skuldbindingar vegna samtrygginga skuli vera meðhöndlaðar á sama hátt og aðrar tryggingaskuldbindingar.

Um 144. gr.

Greinin er í samræmi við 195. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um upplýsingaskyldu Fjármálaeftirlitsins vegna samtrygginga.

Um 145. gr.

Greinin er í samræmi við 269. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um hvernig endurskipulagning fjárhags skuli ákvörðuð. Greinin byggist einnig á 87. gr. núgildandi laga. Ákvæði um tilkynningarskyldu til lánardrottna vátryggingafélags voru felld úr greininni og eru þau nú í 148. gr. sem er í samræmi við 272 gr. tilskipunarinnar. Ákvæði er varðar upplýsingaskyldu til eftirlitsstjórnvalda annarra aðildarríkja er í 146. gr.

Um 146. gr.

Ákvæðið er í samræmi við 270. gr. tilskipunarinnar sem kveður á um upplýsingaskyldu vegna endurskipulagningar fjárhags. Í ákvæðinu er annars vegar kveðið á um upplýsingaskyldu dómstóla til Fjármálaeftirlitsins um úrskurð um greiðslustöðvun eða heimild til að leita nauðasamnings og hins vegar er kveðið á um skyldu Fjármálaeftirlitsins til þess að koma slíkum upplýsingum áfram til viðeigandi eftirlitsstjórnvalda annarra aðildarríkja.

Um 147. gr.

Ákvæðið er í samræmi við 271. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem tilgreinir að birta skuli opinberlega úrskurð um endurskipulagningu fjárhags vátryggingafélags. Jafnframt er í ákvæðinu kveðið á um heimild til handa Fjármálaeftirlitinu til að birta opinberlega úrskurði frá eftirlitsstjórnvöldum annarra aðildarríkja, sbr. 270. og 271. gr. tilskipunarinnar.

Um 148. gr.

Ákvæðið er í samræmi við 272. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveður á um tilkynna skuli þekktum lánardrottnum um heimild til greiðslustöðvunar eða til að leita nauðasamnings. Ákvæðið er samhljóða 5.–7. mgr. 87. gr. gildandi laga að því undanskildu að krafa um að fyrirsögn kröfulýsingar í 7. mgr. eigi að vera á íslensku er felld út.

Um 149. gr.

Ákvæðið er efnislega samhljóða 88. gr. gildandi laga og fjallar um framkvæmd á endurskipulagningu fjárhags. Ákvæðið er einnig í samræmi við ákvæði 286., 287., 289., 290. og 292. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem kveða á um hvaða reglur skuli setja varðandi framkvæmd endurskipulagningar fjárhags.

Um 150. gr.

Ákvæðið er í samræmi við 273. gr. tilskipunar 2009/138/EB og kveður á um að Fjármálaeftirlitið taki ákvörðun um að hefja slitameðferð vátryggingafélags. Einnig er kveðið á um skyldu Fjármálaeftirlitsins til að upplýsa viðeigandi eftirlitsstjórnvöld annarra aðildarríkja.

Um 151 gr.

Í ákvæðinu er lagt til að vátryggingafélag verði ekki tekið til slita nema að uppfylltum ákveðnum skilyrðum. Ákvæðið er nýmæli þar sem ekki er tiltekið í gildandi lögum hverjir geta óskað eftir að vátryggingafélag sé tekið til slita og á hvaða forsendum. Horft var til sambærilegs ákvæðis 101. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. 2. mgr. ákvæðisins er í samræmi við ákvæði 1. mgr. 279. gr. tilskipunar 2009/138/EB. Ákvörðun um að slíta vátryggingafélagi er tekin af Fjármálaeftirlitinu og eru reglur um hvenær vátryggingafélag skuli tekið til slita í ákvæðinu. Ákvæði gjaldþrotalaga eiga því ekki við um upphaf slitameðferðar á vátryggingafélagi.

Um 152. gr.

Ákvæðið er byggt á 273. gr. tilskipunar 2009/138/EB og er efnislega samhljóða 1. og 4. mgr. 91. gr. gildandi laga og fjallar um skipun slitastjórnar yfir vátryggingafélagi.

Um 153. gr.

1. mgr. ákvæðisins er í samræmi við ákvæði 2. mgr. 279. gr. tilskipunar 2009/138/EB sem og 3. mgr. 91. gr. gildandi laga um vátryggingastarfsemi. 2. mgr. ákvæðisins er efnislega samhljóða 2. mgr. 91. gr. gildandi laga og 3. og 4. mgr. eru samhljóða 1. og 2. mgr. sama ákvæðis.

Um 154. gr.

1. mgr. ákvæðisins er í samræmi við síðari málslið 2. mgr. 279. gr. tilskipunar 2009/138/EB. 2. og 4. mgr. ákvæðisins eru í samræmi við 101. gr. a. laga nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki, um eftirlit með áframhaldandi rekstri félaga sem stýrt er af slitastjórn.

Um 155. gr.

Ákvæðið er efnislega samhljóða ákvæði 5. og 6. mgr. 94. gr. gildandi laga um flutning vátryggingastofns.

Um 156. gr.

Ákvæðið er samhljóða ákvæði 92. gr. gildandi laga um vörslu eigna sem eru til að mæta líftryggingaskuld.

Um 157. gr.

Ákvæðið er í samræmi við ákvæði 280. gr. tilskipunar 2009/138/EB og tilgreinir birtingu ákvörðunar um upphaf slitameðferðar.

Um 158. gr.

Greinin er í samræmi við 281. og 283. gr. tilskipunar 2009/138/EB og fjallar um tilkynningar til kröfuhafa vátryggingafélags þegar ákvörðun hefur verið tekin um að hefja slitameðferð þess. Til kröfuhafa vátryggingafélags teljast m.a. vátryggingartakar, vátryggðir og aðrir sem eiga kröfu á vátryggingafélag vegna vátryggingarsamninga.

Um 159. gr.

Ákvæðið er í samræmi við 282. gr. tilskipunar 2009/138/EB og kveður á um rétt kröfuhafa í öðru aðildarríki til að senda kröfulýsingar eða gera athugasemdir við kröfur á opinberu eða einu af opinberum tungumálum þess ríkis. Jafnframt er kveðið á um þær upplýsingar sem fram skulu koma í kröfulýsingu eða athugasemdum við kröfur.

Um 160. gr.

Ákvæðið er í samræmi við 284. gr. tilskipunar 2009/138/EB og kveður á um reglubundna upplýsingagjöf til kröfuhafa. Nauðsynlegt er að kröfuhafar séu upplýstir um framvindu slitameðferðar vátryggingafélags og nær upplýsingaskyldan til allra meiri háttar ákvarðana sem slitastjórn tekur um framvindu slitanna, svo sem að fara með félagið í gjaldþrotaskipti. Skv. 2. mgr. ákvæðisins er eftirlitsstjórnvöldum annarra aðildarríkja heimilt að fara fram á slíkar upplýsingar frá Fjármálaeftirlitinu.

Um 161. gr.

Ákvæðið er nær samhljóða 95. gr. gildandi laga. Ákvæðið er einnig í samræmi við ákvæði 275., 276., 278., 286., 287. og 289.–291. gr. tilskipunar 2009/138/EB. 2. mgr. er í samræmi við 275. og 278. gr. tilskipunar 2009/138/EB. 3. mgr. er í samræmi við 286. og 289. gr. tilskipunarinnar. 4. mgr. er í samræmi við 287. gr. tilskipunarinnar. 5. mgr. er í samræmi við 290. gr. tilskipunarinnar. 6. mgr. er í samræmi við 291. gr. tilskipunarinnar og 7. mgr. er í samræmi við 292. gr. sömu tilskipunarinnar. 10. mgr. er í samræmi við 276. gr. tilskipunarinnar.

Um 162. gr.

2. og 3. mgr. ákvæðisins eru samhljóða 2. og 3. mgr. 93. gr. gildandi laga. Að öðru leyti en kveðið er á um í ákvæðinu gilda ákvæði um slitameðferð vátryggingafélags um slit félags með líftryggingastarfsemi.

Um 163. gr.

Ákvæðið er í samræmi við 296. gr. tilskipunar 138/2009/EB þar sem fram kemur að fara skuli með útibú vátryggingafélaga sem hafa höfuðstöðvar utan aðildarríkja sem sjálfstæða einingu þegar kemur að endurskipulagningu fjárhags þess eða slitameðferð.

Um 164. gr.

Ákvæðið er samhljóða ákvæði 96. gr. gildandi laga um vátryggingastarfsemi og fjallar um frjáls slit vátryggingafélags.

Um 165. gr.

Þær efnislegu breytingar sem lagðar eru til í ákvæðinu tengjast brottfalli ákvæða, tilflutningi ákvæða og nýjum ákvæðum. Tilvísanir til ákvæða er varða fjárhagslegan grundvöll eru mun fleiri þar sem þau ákvæði eru mun ítarlegri í frumvarpinu en í gildandi lögum.

Um 166. gr.

Ákvæðið er samhljóða 98. gr. gildandi laga.

Um 167. gr.

Ákvæðið er samhljóða 99. gr. gildandi laga.

Um 168. gr.

Ákvæðið er samhljóða 100. gr. gildandi laga.

Um 169. gr.

Þær efnislegu breytingar sem lagðar eru til í ákvæðinu tengjast brottfalli ákvæða, tilflutningi ákvæða og nýjum ákvæðum.

Um 170. gr.

Ákvæðið er samhljóða 102. gr. gildandi laga.

Um 171. gr.

Ákvæðið er samhljóða 103. gr. gildandi laga.

Um 172. gr.

Ákvæðið er í samræmi við 300. gr. tilskipunar 2009/138/EB og kveður á um hvernig fjárhæðir í evrum skuli uppfærðar.

Um 173. gr.

Ákvæðið þarfnast ekki skýringar.

Um 174. gr.

Ákvæðið þarfnast ekki skýringar.

Um ákvæði til bráðabirgða.

1. mgr. er í samræmi við 131. gr. tilskipunar 2009/138/EB. Um er að ræða eins árs aðlögun fyrir vátryggingafélög til að uppfylla kröfur um lágmarksfjármagn. Skilyrði er að vátryggingafélagið uppfylli kröfur gildandi laga um lágmarksgjaldþol. 2. mgr. er í samræmi við 14. mgr. 308. gr. b tilskipunarinnar. Um er að ræða tveggja ára aðlögun fyrir vátryggingafélög til að uppfylla gjaldþolskröfu. Skilyrði er að framvinduskýrslu sé skilað á þriggja mánaða fresti til Fjármálaeftirlitsins sem sýnir að félagið sé á réttri leið með að uppfylla kröfuna.

3. mgr. er í samræmi við 5. mgr. 308. gr. b tilskipunarinnar og leggur til að vátryggingafélög fái lengri frest á árinu 2016 til að skila árlegum gögnum til Fjármálaeftirlitsins, eða 20 vikur í stað 14 vikna eins og kveðið er á um í 9. mgr. 31. gr. Fresturinn styttist síðan um tvær vikur á hverju ári þar til fresturinn verður 14 vikur.

4. mgr. er í samræmi við 6. mgr. 308. gr. b tilskipunarinnar og leggur til að vátryggingafélög fái lengri frest á árinu 2016 til að birta skýrslu um gjaldþol og fjárhagslega stöðu, eða 20 vikur í stað 14 eins og kveðið er á um í 1. mgr. 54. gr. Fresturinn styttist síðan um tvær vikur á hverju ári þar til fresturinn verður 14 vikur.

5. mgr. er í samræmi við 7. mgr. 308. gr. b tilskipunarinnar og leggur til að vátryggingafélög fái lengri frest á árinu 2016 til að skila ársfjórðungslegum gögnum til Fjármálaeftirlitsins eða 8 vikur. Fresturinn styttist síðan um eina viku á hverju ári þar til fresturinn verður 5 vikur eins og kveðið er á um í 10. mgr. 31. gr.

Fylgiskjal.

Fjármála- og efnahagsráðuneyti, skrifstofa opinberra fjármála:

Umsögn um frumvarp til laga um vátryggingastarfsemi.

Með frumvarpi þessu er lagt til að ný lög um vátryggingastarfsemi leysi af hólmi núgildandi lög nr. 56/2010, um vátryggingastarfsemi. Gert er ráð fyrir að nýju lögin öðlist gildi 1. mars 2016. Helsta markmið frumvarpsins er að auka vernd vátryggingartaka og vátryggðra auk þess að tryggja stöðugleika á fjármálamarkaði en núgildandi reglur eru ekki taldar vera nægilega áhættumiðaðar.

Helstu efnisbreytingar í frumvarpinu frá gildandi lögum varða kröfur um fjárhagslegan styrk vátryggingafélaga og auknar kröfur um stjórnarhætti. Kostnaður ríkissjóðs af breytingunum, verði þær að lögum, fellur einkum á Fjármálaeftirlitið. Þó að áætlun vegna þeirra geri ráð fyrir að ný verkefni og dýpkun verkferla við eftirlitið kalli á meira en eitt stöðugildi áformar Fjármálaeftirlitið að skipuleggja verkefnin þannig að kostnaður verði ekki meiri en sem nemur einu stöðugildi, eða sem svarar til 13,8 m.kr. á ársgrundvelli. Hefur þá verið tekið tillit til launa sem og aðstöðu og annarra þátta. Til viðbótar framangreindu er áætlað að tímabundinn þjálfunarkostnaður eftirlitsstarfsmanna geti numið allt að 5 m.kr. Þá má gera ráð fyrir að upphafskostnaður vegna gagnaskila kosti Fjármálaeftirlitið um 16,9 m.kr. og að árlegur rekstrarkostnaður á þeirri upplýsingavinnslu nemi í framhaldinu um 2,9 m.kr., sbr. eftirfarandi töflu:

Hér er efni sem sést aðeins í pdf-skjalinu.

Samtals nemur því kostnaður ríkissjóðs af lögunum 33,6 m.kr. fyrsta árið. Þar af er 16,9 m.kr. einskiptisstofnkostnaður en afgangurinn, 16,7 m.kr., verður árlegur rekstrarkostnaður til frambúðar. Útgjöld Fjármálaeftirlitsins eru fjármögnuð með eftirlitsgjaldi sem tekur mið af rekstrarkostnaði stofnunarinnar og eftirlitsskyldir aðilar greiða í ríkissjóð. Verði frumvarpið að lögum ætti það því ekki að hafa áhrif á afkomu ríkissjóðs.