Iðnaðarmálagjald Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 278

353. Frumvarp til laga um iðnaðarmálagjald.

(Lagt fyrir Alþingi á 117. löggjafarþingi 1993.)

1. gr.

Leggja skal 0,08% gjald, iðnaðarmálagjald, á allan iðnað í landinu eins og hann er skilgreindur í 2. gr. Skal gjaldstofn þess vera velta skv. 11. gr. laga um virðisaukaskatt að meðtalinni veltu sem undanþegin er virðisaukaskatti skv. 12. gr. þeirra laga.

Óheimilt er að leggja gjaldið við verð á vöru eða þjónustu iðnfyrirtækja.

Um álagningu og innheimtu iðnaðarmálagjalds fer samkvæmt ákvæðum VIII.–XIV. kafla laga um tekjuskatt og eignarskatt eftir því sem við á.

Í ríkissjóð skal renna 0,5% af innheimtu iðnaðarmálagjalds skv. 1. mgr. vegna kostnaðar ríkissjóðs við innheimtu þess.

Iðnaðarmálagjald má draga frá tekjum þess rekstrarárs þegar stofn til þess myndaðist.

2. gr.

Til iðnaðar telst öll starfsemi sem fellur undir atvinnugreinanúmer 200–499, 848 og 865–867 í atvinnuvegaflokkun Hagstofunnar.

Undanþegin gjaldinu er eftirfarandi starfsemi:

Fyrirtæki að öllu leyti í eign opinberra aðila svo og fyrirtæki sem stofnuð eru samkvæmt sérstökum lögum til að vera eign opinberra aðila að verulegu leyti nema annars sé getið í þeim lögum.

Fiskiðnaður, atvinnugreinanúmer 203, 204, 312, 313, 314; slátrun og kjötiðnaður, atvinnugreinanúmer 201; mjólkuriðnaður, atvinnugreinanúmer 202, sbr. atvinnuvega-flokkun Hagstofunnar.

3. gr.

Tekjur af iðnaðarmálagjaldi renna til Samtaka iðnaðarins. Tekjunum skal varið til þess að vinna að eflingu iðnaðar og iðnþróunar í landinu. Þau skulu senda iðnaðarráðuneytinu árlega skýrslu um ráðstöfun andvirðis teknanna.

4. gr.

Lög þessi öðlast þegar gildi. Skal í fyrsta sinn lagt á iðnaðarmálagjald samkvæmt þeim árið 1994 á gjaldstofn ársins 1993. Jafnframt falla úr gildi lög nr. 48/1975, um iðnaðarmálagjald.

Athugasemdir við lagafrumvarp þetta.

Lög um iðnaðarmálagjald eru frá árinu 1975. Frá gildistöku þeirra hafa orðið ýmsar breytingar sem leiða til þess að nauðsynlegt er að fram fari heildarendurskoðun laganna. Kemur þar helst tvennt til. Í fyrsta lagi hefur aðstöðugjald verið fellt niður en aðstöðugjaldið hefur verið notað sem gjaldstofn iðnaðarmálagjaldsins. Í annan stað hafa orðið verulegar breytingar í starfsemi fyrirtækja og samtaka sem lögin taka til.

Frumvarp þetta er lagt fram samhliða frumvarpi til laga um breytingu á lögum um Iðnlánasjóð en aðstöðugjaldið hefur einnig verið gjaldstofn iðnaðarmálagjaldsins.

Athugasemdir við einstakar greinar frumvarpsins.

Um 1. gr.

Gjaldstofninn verður nú velta, sbr. skilgreiningu 11. og 12. gr. gr. laga um virðisaukaskatt, í stað gamla aðstöðugjaldsstofnsins. Velta er í þessu sambandi óháð því hvort hún er undanþegin skattskyldu í skilningi laga um virðisaukaskatt. Gjaldhlutfallið verður 0,08%. Þessu hlutfalli er ætlað að tryggja svipaðar tekjur af þessu gjaldi og verið hafa undanfarin ár. Heildarvelta árið 1992 í þeim atvinnugreinum sem falla undir ákvæði frumvarpsins er áætluð 121,3 milljarðar króna. Þar af er velta ríkisfyrirtækja og annarra fyrirtækja í eigu opinberra aðila sem skulu vera undanþegin gjaldinu um 8,8% af heildarveltu. Nýi gjaldstofninn er því 110,6 milljarðar króna. Álagning iðnaðarmálagjalds á árinu 1993 nam 88 m.kr. Til að tryggja óbreyttar tekjur miðað við nýjan gjaldstofn þarf gjaldhlutfallið að vera 0,08%. Komi í ljós að tekjur verði verulega frábrugðnar því sem verið hefði miðað við aðstöðugjaldsstofninn mun iðnaðar- og viðskiptaráðuneytið beita sér fyrir endurskoðun á gjaldhlutfallinu.

Ákvæði samhljóða 2. mgr. er að finna í gildandi lögum um iðnaðarmálagjald.

Ákvæði 3. mgr. er um óbreytta framkvæmd álagningar og innheimtu gjaldsins.

Ákvæði 4. mgr. er nýmæli en þarfnast ekki sérstakrar skýringar.

Ákvæði 5. mgr. er efnislega samhljóða gildandi lögum.

Um 2. gr.

Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að þeir sem greiða gjaldið verði þeir sömu og hingað til auk þess að lagt er til að hugbúnaðarþjónusta eða hugbúnaðariðnaður falli undir iðnað í skilningi laganna. Til að taka af allan vafa um hverjir eru greiðendur gjaldsins er tekin upp tilvísun í atvinnuveganúmer samkvæmt atvinnugreinaflokkun Hagstofunnar.

Um 3. gr.

Lagt er til að tekjur af iðnðaðarmálagjaldi renni óskiptar til Samtaka iðnaðarins og er hér um breytingu að ræða frá gildandi lögum. Samkvæmt 2. gr. þeirra eiga tekjurnar nú annars vegar að renna til starfsemi í þágu iðnaðar samvinnufélaganna eftir nánari ákvörðun stjórnar Sambands íslenskra samvinnufélaga og hins vegar til Sölustofnunar lagmetis.

Með hliðsjón af breyttum aðstæðum við rekstur iðnaðar hér á landi og stofnun heildarsamtaka fyrirtækja í iðnaði þykir eðlilegt að tekjur af iðnaðarmálagjaldi renni til þessara heildarsamtaka en ekki til einstakra fyrirtækja eða smærri samtaka.

Um 4. gr.

Greinin þarfnast ekki skýringa.

Fylgiskjal I.

REPRÓ

Fylgiskjal II.

Fjármálaráðuneyti, fjárlagaskrifstofa:

Umsögn um frumvörp til laga um iðnaðarmálagjald og breytingar á lögum um Iðnlánasjóð.

Í athugasemdum við frumvörpin kemur fram að nauðsynlegt sé að gera breytingar á lögum nr. 76/1987, um Iðnlánasjóð, vegna þess að aðstöðugjald hefur verið fellt niður en gjaldstofn þess hefur verið notaður sem gjaldstofn iðnlánasjóðsgjaldsins. Auk þess hafa orðið verulegar breytingar í starfsemi fyrirtækja og samtaka sem lögin taka til. Svipaðar skýringar liggja að baki breytingum á lögum um iðnaðarmálasjóðsgjald.

Samkvæmt 1. gr. þessara frumvarpa skal leggja 0,14% gjald, iðnaðarmálasjóðsgjald, og 0,08% gjald, iðnaðarmálagjald, á allan iðnað í landinu eins og hann er skilgreindur í 2. gr. Skal gjaldstofn þess vera skv. 11. gr. laga um virðisaukaskatt að meðtalinni veltu sem undanþegin er virðisaukaskatti skv. 12. gr. þeirra laga.

Um álagningu og innheimtu iðnlánasjóðs- og iðnaðarmálagjalds fer samkvæmt ákvæðum í VIII.–XIV. kafla laga um tekjuskatt og eignarskatt eftir því sem við á. Í ríkissjóð skal renna 0,5% af innheimtu gjaldanna vegna kostnaðar ríkissjóðs við framkvæmd hennar.

Heildarvelta 1992 í þeim atvinnugreinum sem falla undir ákvæði frumvarpsins er áætluð 121,3 milljarðar kr. Að mati Samtaka iðnaðarins er velta ríkisfyrirtækja og annarra fyrirtækja í eigu opinberra aðila sem skulu vera undanþegin gjaldinu um 8,8% af heildarveltu. Samkvæmt þessu er nýi gjaldstofninn 110,6 milljarðar kr. Álagning iðnaðarmálagjalds og iðnlánasjóðsgjalds 1993 á gjaldstofn 1992 nam samtals 247 m.kr. Þar af er iðnaðarmálagjaldið 88 m.kr. og iðnlánasjóðsgjaldið 159 m.kr. Þetta þýðir að miðað við nýjan gjaldstofn verður iðnaðarmálagjaldið 0,08% og iðnlánasjóðsgjaldið 0,14% eins og áður var komið fram. Ljóst er að þessi áætlun er nokkurri óvissu háð. Í athugasemdum við frumvarpið kemur hins vegar fram að iðnaðar- og viðskiptaráðuneytið mun beita sér fyrir endurskoðun á gjaldhlutfallinu komi í ljós að tekjur af þessum gjöldum verði verulega frábrugðnar því sem til stóð.

Vegna ákvæðisins um 0,5% innheimtulaun er ekki ástæða til að ætla að samþykkt frumvarpanna feli í sér kostnaðarauka fyrir ríkissjóð.