Úrvinnslugjald Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 451

Frumvarp til laga um breytingu á lögum um úrvinnslugjald, nr. 162/2002, með síðari breytingum.

(Lagt fyrir Alþingi á 133. löggjafarþingi 2006–2007.)

1. gr.

1. málsl. 1. mgr. 7. gr. a laganna orðast svo: Úrvinnslugjald skal leggja á umbúðir gerðar úr pappa og pappír, 7 kr./kg, og umbúðir gerðar úr plasti, 3 kr./kg.

2. gr.

Í stað „14,50 kr./kg“ hvarvetna í viðauka IV við lögin kemur: 13,00 kr./kg.

3. gr.

Í stað „34,00 kr./kg“ hvarvetna í viðauka IX við lögin kemur: 25,00 kr./kg.

4. gr.

Eftirfarandi breytingar verða á viðauka XVI við lögin:

a. Í stað „20,00 kr./kg“ kemur hvarvetna: 15,00 kr./kg.

b. Í stað „2.000 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 1.500 kr./stk.

c. Í stað „2.800 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 2.100 kr./stk.

d. Í stað „16.000 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 12.000 kr./stk.

e. Í stað „12.000 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 9.000 kr./stk.

f. Í stað „500 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 375 kr./stk.

g. Í stað „9.000 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 6.750 kr./stk.

h. Í stað „4.000 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 3.000 kr./stk.

i. Í stað „4.600 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 3.450 kr./stk.

j. Í stað „10.500 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 7.875 kr./stk.

k. Í stað „700 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 525 kr./stk.

l. Í stað „900 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 675 kr./stk.

m. Í stað „600 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 450 kr./stk.

n. Í stað „1.200 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 900 kr./stk.

o. Í stað „800 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 600 kr./stk.

p. Í stað „1.500 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 1.125 kr./stk.

q. Í stað „1.000 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 750 kr./stk.

r. Í stað „18.000 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 13.500 kr./stk.

s. Í stað „20.000 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 15.000 kr./stk.

t. Í stað „14.000 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 10.500 kr./stk.

u. Í stað „10 kr./kg“ kemur hvarvetna: 7,50 kr./kg.

v. Í stað „160 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 120 kr./stk.

w. Í stað „240 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 180 kr./stk.

x. Í stað „320 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 240 kr./stk.

y. Í stað „40,00 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 30,00 kr./stk.

z. Í stað „200 kr./stk.“ kemur hvarvetna: 150 kr./stk.

5. gr.

Viðauki XVIII við lögin orðast svo:

Álagningarstofn úrvinnslugjalds skv. 2. málsl. 2. mgr. 7. gr. a.

6. gr

Lög þessi öðlast gildi 1. febrúar 2007.

Athugasemdir við lagafrumvarp þetta.

Í frumvarpi þessu eru lagðar til breytingar er varða fjárhæð úrvinnslugjalds á umbúðir úr pappa, pappír og plasti og reiknireglur er varða álagningu úrvinnslugjalds á umbúðir úr pappa, pappír og plasti. Einnig eru lagðar til breytingar til lækkunar á fjárhæð úrvinnslugjalds á olíuvörum, prentlitum og hjólbörðum. Endurskoðun þessi á gjöldum er til þess fallin til að draga úr sjóðsmyndun sem átt hefur sér stað í þessum flokkum auk þess sem leiðrétta þarf álagningarstofn úrvinnslugjalds á pappa, pappír og plast, sbr. viðauka XVIII. Frumvarpið byggist á tillögum stjórnar Úrvinnslusjóðs í samræmi við 2. mgr. 4. gr. lagana. Frumvarp það sem hér er lagt fram er unnið í samráði við fjármálaráðuneytið með vísan til 2. mgr. 4. gr. laga nr. 162/2002, um úrvinnslugjald.

Lækkun úrvinnslugjalds á umbúðir úr pappa, pappír og plasti.

Lagt er til í 1. gr. að úrvinnslugjald á umbúðir úr pappa og pappír úr lækki úr 10 kr./kg í 7 kr./kg og úrvinnslugjald á umbúðir gerðar úr plasti úr 10 kr./kg í 3 kr./kg. Einnig er í 5. gr. frumvarpsins lagðar til breytingar á álagningarstofni úrvinnslugjalds, sbr. viðauka XVIII, sem miða að því að leiðrétta hann í samræmi við betri upplýsingar. Lagðar eru til breytingar á 946 númerum í viðauka XVIII og er því viðaukinn allur lagður fram að nýju.

Úrvinnslusjóður hefur aflað sér gagna sem tilgreina það magn umbúða er berst til landsins sem og vegna innlendrar framleiðslu. Þar kemur í ljós, eftir að danskt ráðgjafarfyrirtæki, Logisys A/S, hefur með starfsmönnum Úrvinnslusjóðs farið yfir magntölur fyrstu níu mánuði ársins 2006 að nokkurt misræmi er í áætlun Úrvinnslusjóðs og þess sem berst á markað hér á Íslandi af umbúðum úr pappa, pappír og plasti (eins og sést í eftirfarandi töflu). Munar þar helst að minna er greitt af pappa- og pappírsumbúðum en heldur meira af plastumbúðum. Þó er heildarmagn umbúða í samræmi við áætlanir Úrvinnslusjóðs að meðtaldri innanlandsframleiðslu þannig að álögð fjárhæð úrvinnslugjalds af pappa-, pappírs- og plastumbúðum mun vera innan marka fjárlaga 2006 (320 millj. kr.). Hér má sjá mat Logisys A/S og Úrvinnslusjóðs á því magni umbúða úr pappa, pappír og plasti sem fellur til sem úrgangur á Íslandi:

Í ljós kemur við skoðun Logisys A/S og Úrvinnslusjóðs að það gætir misræmis á því magni umbúða sem greitt er fyrir í tolli og þess magns sem raunverulega berst til landsins. Það stafar af því að flestir innflytjendur á vöru til Íslands nýta sér reiknireglur til að áætla magn umbúða, í stað þess að gefa sjálfir upp magn umbúða. Reiknireglurnar hafa innbyggða refsingu sé þeim beitt vegna umbúða úr plasti en mun minni sé þeim beitt á umbúðir úr pappa og pappír. Þetta stafar af því að umbúðahlutfallið er reiknað af nettóþyngd innfluttrar vöru og jafnframt er hlutfallið hækkað í að lágmarki 0,5% af nettóþyngd vörunnar sem um ræðir og síðan 1% og þá 2% o.s.frv. Plastumbúðir sem notaðar eru utan um vöru eru að megninu til á bilinu 0,2–3% af nettóþyngd vöru. Hækkun úr 0,3% af nettóþyngd vöru í 0,5% hefur mikið að segja því þetta er um 60% hækkun á þyngd umbúða og margt smátt gerir eitt stórt. En þessa gætir minna vegna umbúða úr pappa og pappír. Því er lagt til í 5. gr. frumvarpsins að álagningarstofn úrvinnslugjalds skv. 2. málsl. 2. mgr. 7. gr. a verði breytt. Þetta eru fjölmargar breytingar á hlutfalli pappa-, pappírs- og plastumbúða sem mun gera reiknireglurnar sanngjarnari gagnvart innflytjendum vara og sýna betur það magn umbúða sem flutt er til landsins. Lagðar eru til 467 breytingar vegna betri upplýsinga um umbúðarmagn, 305 breytingar vegna of hás meðaltals, 165 breytingar vegna of hás meðaltals ásamt betri upplýsingum og 9 breytingar vegna annara ástæðna.

Innsöfnun á umbúðum úr pappa og pappír fer mun betur af stað en á plastumbúðunum. Kemur þar helst til að innsöfnunarkerfi fyrir notaðar pappa- og pappírsumbúðir var til staðar hjá mögum söfnunarstöðvum sveitarfélaga, en aftur á móti voru lítil sem engin innsöfnunarkerfi til fyrir plastumbúðir. Innsöfnun á flokkuðum úrgangi úr pappa-, pappírs- og plastumbúðum er ekki nægjanleg til að upphaflegum markmiðum Úrvinnslusjóðs sé náð sem og markmiðum stjórnvalda um endurnýtingu. Stjórn Úrvinnslusjóðs hefur á þessu ári hækkað endurgjald til þjónustuaðila til að örva þá til að leggja meiri áherslu en nú er á að ná flokkuðum úrgangi frá sveitarfélögum og fyrirtækjum. Eins hefur stjórn Úrvinnslusjóðs ákveðið að greiða flutningsjöfnun til þjónustuaðila til að öll sveitarfélög og fyrirtæki á landinu búi við sem jafnasta aðstöðu. Farið hefur verið yfir það með þjónustuaðilum Úrvinnslusjóðs hvernig þeir ætla að auka innsöfnun á umbúðum á allra næstu árum og það lagt til hliðsjónar til að finna út það magn umbúða sem gæti farið til endurnýtingar í nánustu framtíð.

Að mati Úrvinnslusjóðs munu endurvinnslumarkmið vegna umbúða úr pappa, pappír og plasti nást á árinu 2006 en þau eru að 15–25% af magni umbúða sem fer á markað fari til endurvinnslu. Samkvæmt útreikningum Úrvinnslusjóðs verður öllu þyngra að ná endurnýtingarmarkmiðum en þau kveða á um að 50–65% umbúðamagns fari til endurnýtingar. Nú þegar fara að mati Úrvinnslujóðs um 40% af umbúðum úr pappa og pappír til endurvinnslu og vantar því um 10–25% til að ná endurnýtingarmarkmiðum. Áætlanir gera ráð fyrir að markmið endurnýtingar náist innan þriggja ára. Að mati Úrvinnslusjóðs fara 17% plastumbúða til endurvinnslu. Þar er vandinn því mun meiri. Áætlanir Úrvinnslusjóðs gera ráð fyrir að endurnýtingarmarkmið vegna plastumbúða náist innan fimm ára.

Lækkun úrvinnslugjalds á olíuvörur, prentliti og hjólbarða.

Lagt er til í 2. gr. frumvarpsins að lækka úrvinnslugjald á olíuvörum, nánar tiltekið smurolíu, sbr. viðauka IV við lögin, úr 14,50 kr./kg í 13 kr./kg. Nokkur sjóðsmyndun hefur átt sér stað í olíuvörum og er þessari lækkun ætlað að draga úr henni. Reiknað er með að jöfnuður náist í sjóðnum á árinu 2007.

Í 3. gr. er lögð til lækkun á úrvinnslugjaldi á prentlitum, sbr. viðauka IX, úr 34 kr./kg í 25 kr./kg. Er þessi lækkun lögð til svo að draga megi úr sjóðsmyndun. Reiknað er með að jöfnuður náist í sjóðnum í enda árs 2007.

Lagt er til í 4. gr. að lækka úrvinnslugjald á hjólbörðum úr 20 kr./kg í 15 kr./kg. Þegar álagning úrvinnslugjalds á hjólbarða hófst árið 2003 var í upphafi lagt af stað með að innheimta gjald í fjóra mánuði áður en innsöfnun og meðhöndlun á ónýtum hjólbörðum hófst. Var það gert til að mynda sjóð til að mæta sveiflum er hugsanlega gætu leitt til að tekjur og gjöld stæðust ekki á, sjóðnum í óhag. Þessi varúðarráðstöfun reyndist óþörf og hafa mál skipast þannig að sjóður vegna greiðslu úrvinnslugjalds sem lagt er á hjólbarða hefur aukist ár frá ári síðan árið 2003. Helstu ástæður eru að í upphafi starfsemi Úrvinnslusjóðs var gert ráð fyrir að innsöfnun á hjólbörðum mundi ganga betur en raunin varð. Stjórn Úrvinnslusjóðs brást við með því að óska eftir lækkun á úrvinnslugjaldi fyrir hjólbarða úr 36 kr./kg í 20 kr./kg. Taldi stjórnin að með því næðist jafnvægi á sjóðinn innan 3–5 ára. Sú varð hins vegar ekki raunin. Í stað þess að ganga á sjóðinn fyrir hjólbarða jukust tekjur hans mun meira en ráð var fyrir gert.

Innsöfnun úrsérgenginna hjólbarða hefur þó gengið samkvæmt áætlun og má segja að skil á þeim séu búin að ná því sem næst hámarki. En umsvifin í samfélaginu urðu mun meiri en nokkrar spár gerðu ráð fyrir. Innflutningur á bílum og tækjum til framkvæmda sem eru á hjólbörðum jókst meira en fyrirsjáanlegt var. Ákveðinn biðtími er frá því bíll er keyptur þar til að hjólbarðar hans verða ónýtir. Með bættum aðferðum Úrvinnslusjóðs og aukinni þekkingu þjónustuaðila á innsöfnun og meðhöndlun hjólbarða má gera ráð fyrir að með óbreyttu úrvinnslugjaldi á hjólbarða taki of langan tíma að ná jafnvægi í tekjum og gjöldum sjóðsins. Því er lögð til lækkun úr 20 kr./kg í 15 kr./kg.

Gildistaka.

Lagt er til að lögin taki gildi 1. febrúar 2007.

Fylgiskjal.

Fjármálaráðuneyti, fjárlagaskrifstofa:

Umsögn um frumvarp til laga um breytingu á lögum um úrvinnslugjald, nr. 162/2002, með síðari breytingum.

Í frumvarpinu eru lagðar til breytingar á fjárhæð úrvinnslugjalds á umbúðir úr pappa, pappír og plasti og breytingar á reiknireglum er varða álagningu úrvinnslugjalds á framangreindar umbúðir. Einnig eru lagðar til breytingar á fjárhæð úrvinnslugjalds á olíuvörur, prentliti og hjólbarða. Breytingar á fjárhæð úrvinnslugjalds eru allar til lækkunar og eru lagðar til í því skyni að draga úr sjóðsmyndun sem átt hefur sér stað í þessum vöruflokkum. Breytingar á reiknireglum er varða álagningu úrvinnslugjalds á pappa-, pappírs- og plastumbúðir miða að því að laga álagningarstofn gjaldsins að nýrri og nákvæmari upplýsingum um magn umbúða sem berast til landsins og álögðu úrvinnslugjaldi á pappa- og pappírsumbúðir annars vegar og plastumbúðir hins vegar.

Verði frumvarp þetta óbreytt að lögum er áætlað að ríkistekjur af úrvinnslugjaldi lækki um 197,5 m.kr. á heilu ári. Tekjur af úrvinnslugjaldi renna óskiptar til Úrvinnslusjóðs.