Vörugjald Greinargerð/athugasemdir úr lagafrumvarpi, mál nr. 445

777. Frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 97/1987, um vörugjald, með síðari breytingum.

(Lagt fyrir Alþingi á 120. löggjafarþingi 1995–96.)

1. gr.

Eftirfarandi breytingar verða á 2. gr. laganna:

Í stað orðanna „í 3. gr.“ í 1. mgr. kemur: í viðauka I við lög þessi.

Við 1. mgr. bætist við nýr málsliður er orðast svo: Sala á gjaldskyldri vöru til varnarliðsins á Keflavíkurflugvelli, sbr. lög nr. 110/1951, telst sala úr landi í skilningi laga þessara.

Orðin „og gilda ákvæði þeirra jafnframt um úrskurðarvald í ágreiningsmálum um tollflokkun vara“ í 2. mgr. falla brott.

2. gr.

3. gr. laganna orðast svo:

Vörugjald skal reiknað með tvenns konar hætti; annars vegar sem tiltekin fjárhæð fyrir hvert kílógramm eða hvern lítra af gjaldskyldri vöru (magngjald), en hins vegar sem tiltekið hlutfall af verðmæti gjaldskyldrar vöru (verðgjald).

Af vörum, sem flokkast undir tollskrárnúmer sem talin eru upp í A–lið í viðauka I, skal greiða tiltekna fjárhæð fyrir hvert kílógramm af vörunni án umbúða, eftir því sem nánar er kveðið á um í viðaukanum.

Af vörum, sem flokkast undir tollskrárnúmer sem talin eru upp í B–lið í viðauka I, skal greiða tiltekna fjárhæð fyrir hvern lítra af vörunni, eftir því sem nánar er kveðið á um í viðaukanum.

Af vörum, sem flokkast undir tollskrárnúmer sem talin eru upp í C–F-liðum í viðauka I, skal greiða gjald af verðmæti vöru sem hér segir:

15% af vörum sem flokkast undir tollskrárnúmer sem talin eru upp í C–lið.

20% af vörum sem flokkast undir tollskrárnúmer sem talin eru upp í D–lið.

25% af vörum sem flokkast undir tollskrárnúmer sem talin eru upp í E–lið.

30% af vörum sem flokkast undir tollskrárnúmer sem talin eru upp í F–lið.

3. gr.

Eftirfarandi breyting verður á 4. gr. laganna:

2. málsl. 2. tölul. 1. mgr. fellur brott.

1. málsl. 2. mgr. orðast svo: Aðilar, sem eru gjaldskyldir skv. 1. mgr., aðrir en þeir sem flytja vörur til landsins til eigin nota, skulu ótilkvaddir og eigi síðar en 15 dögum áður en vörugjaldsskyld starfsemi hefst, tilkynna atvinnurekstur sinn eða starfsemi til skráningar hjá skattstjóra ef um framleiðanda er að ræða, en hjá tollstjóra ef um innflytjanda er að ræða, þar sem aðilar eiga lögheimili.

4. gr.

5. gr. laganna ásamt fyrirsögn orðast svo:

Gjaldstofn verðgjalds.

Gjaldstofn vörugjalds af innfluttum vörum, sem flokkast undir tollskrárnúmer sem talin eru upp í C–F-liðum í viðauka I, er tollverð þeirra eins og það er ákveðið í 8.–10. gr. tollalaga, að viðbættum tollum eins og þeir eru ákveðnir samkvæmt þeim lögum.

5. gr.

6. gr. laganna orðast svo:

Gjaldstofn vörugjalds af innlendum framleiðsluvörum, sem flokkast undir tollskrárnúmer sem talin eru upp í C–F-liðum í viðauka I, er verksmiðjuverð þeirra.

Verksmiðjuverð er söluverð vöru frá framleiðanda, þ.e. það verð sem kaupandi greiðir eða ber að greiða við kaup á vöru af framleiðanda án frádráttar nokkurs kostnaðar eða þjónustugjalds.

Samsvari verksmiðjuverð ekki heildarandvirði vöru, t.d. vegna þess að kaupandi eða annar framleiðandi leggur til hráefni, efnivörur eða annað verðmæti sem vörugjald hefur ekki þegar verið greitt af, skal heildarandvirði vörunnar teljast gjaldstofn til vörugjalds.

Ef framleiðandi er jafnframt heildsali eða smásali vöru eða ef verksmiðjuverð vöru liggur ekki fyrir af öðrum ástæðum skal gjaldstofn vera almennt gangverð á sömu eða sams konar vöru við sölu frá framleiðendum. Ef slíkt almennt gangverð liggur ekki fyrir skal gjaldstofn vera verksmiðjuverð framleiðanda á sömu eða sams konar vöru í sambærilegum viðskiptum við óháða aðila.

Ef framleiðandi og kaupandi eru háðir hvor öðrum í skilningi 2. mgr. 8. gr. tollalaga er skattyfirvöldum heimilt að ákvarða gjaldstofn samkvæmt ákvæðum 4. mgr.

Ríkisskattstjóri skal gefa út reglur um mat til verðs samkvæmt þessari grein.

6. gr.

7. gr. laganna orðast svo:

Vörugjald af innfluttum vörum skal reiknast við tollafgreiðslu.

Vörugjald af innlendum framleiðsluvörum skal reiknast við sölu eða afhendingu vöru frá framleiðanda og skiptir ekki máli hvenær eða með hvaða hætti greiðsla kaupanda fer fram.

7. gr.

8. gr. laganna orðast svo:

Hvert uppgjörstímabil aðila sem skráðir eru samkvæmt 2. mgr. 4. gr. er tveir mánuðir, desember og janúar, febrúar og mars, apríl og maí, júní og júlí, ágúst og september, október og nóvember. Gjalddagi hvers uppgjörstímabils er fimmtándi dagur annars mánaðar eftir lok þess.

Gjaldskyldir aðilar, sem skráðir eru skv. 2. mgr. 4. gr., skulu eigi síðar en á gjalddaga hvers uppgjörstímabils ótilkvaddir greiða innheimtumanni ríkissjóðs vörugjald vegna gjaldskyldra vara sem voru tollafgreiddar eða voru seldar eða afhentar á uppgjörstímabilinu. Aðrir gjaldskyldir aðilar skulu greiða vörugjald við tollafgreiðslu.

Gjaldskyldir aðilar skv. 2. tölul. 1. mgr. 4. gr. skulu skila vörugjaldsskýrslu vegna sölu eða afhendingar á innlendum framleiðsluvörum eigi síðar en á gjalddaga hvers uppgjörstímabils. Skattstjóri skal áætla vörugjald af viðskiptum þeirra aðila sem ekki skila skýrslu innan tilskilins tíma, senda enga skýrslu eða ef skýrslu eða fylgigögnum er ábótavant. Skattstjóri skal tilkynna innheimtumanni og gjaldskyldum aðila um áætlanir og leiðréttingar sem gerðar hafa verið.

Sé vörugjald ekki greitt á tilskildum tíma skal aðili sæta álagi til viðbótar því vörugjaldi sem honum ber að standa skil á. Sama gildir ef vörugjaldsskýrslu hefur ekki verið skilað eða henni er ábótavant og vörugjald því áætlað, nema aðili hafi greitt fyrir gjalddaga vörugjaldsins upphæð er til áætlunar svarar eða gefið fyrir lok kærufrests fullnægjandi skýringu á vafaatriðum. Álag skal vera 1% af þeirri upphæð sem vangreidd er fyrir hvern byrjaðan dag eftir gjalddaga, þó ekki hærra en 10%.

Sé vörugjald ekki greitt innan mánaðar frá gjalddaga skal greiða ríkissjóði dráttarvexti af því sem gjaldfallið er. Um ákvörðun og útreikning dráttarvaxta fer eftir vaxtalögum, nr. 25/1987, með síðari breytingum.

8. gr.

9. gr. laganna orðast svo:

Við skil á vörugjaldi í ríkissjóð er gjaldanda heimilt að draga frá það vörugjald sem hann hefur sannanlega greitt við kaup á hráefni og efnivöru til gjaldskyldrar framleiðslu á viðkomandi uppgjörstímabili, hvort sem varan er seld innan lands með vörugjaldi eða úr landi án vörugjalds.

Sé vörugjald af aðföngum hærra á uppgjörstímabili en vörugjald af sölu skal mismunur endurgreiddur úr ríkissjóði. Hafi vörugjaldsskýrslu verið skilað á tilskildum tíma skal endurgreiðsla fara fram innan 15 daga frá lokum skilafrests.

9. gr.

Við lögin bætist ný grein sem verður 10. gr. og orðast svo:

Álagning vörugjalds er kæranleg, til tollstjóra ef um innflutta vöru er að ræða en til skattstjóra ef um innlenda framleiðsluvöru er að ræða, innan þrjátíu daga frá gjalddaga gjaldsins. Kæru skal fylgja skriflegur rökstuðningur. Innsend fullnægjandi vörugjaldsskýrsla skal tekin sem kæra þegar um er að ræða áætlanir skv. 3. mgr. 8. gr. Tollstjóri eða skattstjóri skal kveða upp skriflegan rökstuddan úrskurð um kæruna og tilkynna hann í ábyrgðarbréfi innan þrjátíu daga frá lokum kærufrests.

Gjaldskyldur aðili og ríkistollstjóri geta skotið úrskurði tollstjóra skv. 1. mgr. til ríkistollanefndar sem kveður upp fullnaðarúrskurð. Um kærufresti og málsmeðferð fer eftir ákvæðum 101. gr. tollalaga.

Gjaldskyldur aðili og ríkisskattstjóri geta skotið úrskurði skattstjóra skv. 1. mgr. til yfirskattanefndar sem kveður upp fullnaðarúrskurð. Um kærufresti og málsmeðferð fer eftir ákvæðum 2.–7. mgr. 29. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, með síðari breytingum.

10. gr.

10. gr. laganna, sem verður 11. gr., orðast svo:

Að því leyti sem eigi er ákveðið í lögum þessum um álagningu, gjaldskyldu, gjaldfrelsi, veð, sektir, viðurlög, refsingar og aðra framkvæmd varðandi vörugjald af innfluttum gjaldskyldum vörum skulu gilda, eftir því sem við geta átt, ákvæði tollalaga, svo og reglugerða og annarra fyrirmæla settra samkvæmt þeim.

Að því leyti sem ekki er kveðið á um álagningu, innheimtu, tilhögun bókhalds, framtöl, eftirlit, stöðvun atvinnurekstrar, viðurlög, sektir, refsingar og aðra framkvæmd varðandi vörugjald af innlendri framleiðsluvöru skulu gilda, eftir því sem við geta átt, ákvæði laga nr. 50/1988, svo og reglugerða og annarra fyrirmæla settra samkvæmt þeim.

11. gr.

Viðauki við lögin orðast svo:

Viðauki I við lög um vörugjald.

A. Af vörum í eftirgreindum tollskrárnúmerum skal greiða í vörugjald krónur fyrir hvert kílógramm af vörunni án umbúða, sem hér segir:

Tollskrárnúmer kr./kg

Tollskrárnúmer kr./kg Tollskrárnúmer kr./kg

0813.4001

80

0813.5001

80

0901.1100

32

0901.1200

32

0901.2101

40

0901.2109

40

0901.2201

40

0901.2209

40

0901.9000

40

0902.1000

40

0902.2000

40

0902.3000

40

0902.4000

40

0903.0000

40

0909.1001

80

0909.5001

80

1211.9001

80

1211.9002

80

1701.1100

30

1701.1200

30

1701.9101

30

1701.9102

30

1701.9103

30

1701.9104

30

1701.9105

30

1701.9106

30

1701.9107

30

1701.9109

30

1701.9901

30

1701.9902

30

1701.9903

30

1701.9904

30

1701.9905

30

1701.9906

30

1701.9907

30

1701.9909

30

1702.1100

30

1702.1900

30

1702.2000

30

1702.3001

30

1702.3002

30

1702.3009

30

1702.4001

30

1702.4002

30

1702.4009

30

1702.5000

30

1702.6000

30

1702.9001

30

1702.9002

30

1702.9003

30

1702.9004

30

1702.9009

30

1703.1002

30

1703.1009

30

1703.9009

30

1704.1000

65

1704.9001

65

1704.9002

65

1704.9003

65

1704.9004

65

1704.9005

65

1704.9006

65

1704.9007

65

1704.9009

65

1805.0001

15

1805.0009

15

1806.1000

65

1806.2001

65

1806.2003

65

1806.2004

65

1806.2005

65

1806.2006

65

1806.2009

65

1806.3101

65

1806.3109

65

1806.3201

65

1806.3202

65

1806.3203

65

1806.3209

65

1806.9011

15

1806.9012

15

1806.9019

15

1806.9023

65

1806.9024

65

1806.9025

65

1806.9026

65

1806.9027

65

1806.9028

65

1806.9029

65

1806.9039

65

1901.9011

15

1901.9019

15

1904.1001

40

1905.2000

40

1905.3011

40

1905.3019

40

1905.3021

40

1905.3029

40

1905.3030

40

1905.9030

20

1905.9060

20

2005.2003

20

2006.0011

12

2006.0012

12

2006.0019

12

2006.0021

12

2006.0022

12

2006.0023

12

2006.0029

12

2006.0030

12

2007.1000

12

2007.9100

12

2007.9900

12

2008.1101

12

2008.1109

12

2008.1900

12

2008.2001

12

2008.2009

12

2008.3001

12

2008.3009

12

2008.4001

12

2008.4009

12

2008.5001

12

2008.5009

12

2008.6001

12

2008.6009

12

2008.7001

12

2008.7009

12

2008.8001

12

2008.8009

12

2008.9100

12

2008.9201

12

2008.9209

12

2008.9901

12

2008.9902

12

2008.9909

12

2101.1100

80

2101.1201

80

2101.1209

80

2101.2001

80

2101.2009

80

2101.3001

80

2101.3009

80

2106.9021

400

2106.9022

30

2106.9023

80

2106.9024

80

2106.9025

80

2106.9026

80

2106.9031

25

2106.9039

80

2106.9041

25

2106.9042

25

2106.9048

25

2106.9049

25

2106.9061

65

2106.9062

12

2106.9063

30

3003.9001

65

3004.5004

65

3004.9004

65

3302.1002

70

3302.1029

65

3916.1001

10

3916.2001

10

3916.9001

10

3917.2101

10

3917.2201

10

3917.2301

10

3917.2901

10

3917.3201

10

3921.1101

10

3921.1201

10

3921.1902

10

3921.9002

10

4011.1000

20

4011.2000

20

4011.4000

20

4011.5000

20

4011.9100

20

4011.9900

20

4012.1000

20

4012.2000

20

4012.9000

20

4013.1000

20

4013.2000

20

4013.9000

20

4016.9922

20

4016.9925

20

4504.1005

10

4504.9003

10

4811.1000

10

4823.9005

10

6806.1009

10

7019.3101

10

7019.3901

10

7019.9003

10

7019.9009

10

B. Af vörum í eftirgreindum tollskrárnúmerum skal greiða í vörugjald krónur fyrir hvern lítra af vörunni sem hér segir:

Tollskrárnúmer kr./l

Tollskrárnúmer kr./l Tollskrárnúmer kr./l

2009.1101

9

2009.1109

9

2009.1901

9

2009.1909

9

2009.2001

9

2009.2009

9

2009.3001

9

2009.3009

9

2009.4001

9

2009.4009

9

2009.5001

9

2009.5009

9

2009.6001

9

2009.6009

9

2009.7001

9

2009.7009

9

2009.8001

9

2009.8009

9

2009.9001

9

2009.9009

9

2105.0011

9

2105.0019

9

2105.0021

9

2105.0029

9

2106.9011

9

2106.9019

9

2201.1000

9

2202.1001

9

2202.1002

9

2202.1009

9

2202.9001

9

2202.9002

9

2202.9009

9

2203.0001

9

2204.1001

9

2204.2111

9

2204.2121

9

2204.2151

9

2204.2161

9

2204.2131

9

2204.2141

9

2204.2911

9

2204.2921

9

2204.2931

9

2204.2941

9

2204.2951

9

2204.2961

9

2204.3001

9

2205.1001

9

2205.9001

9

2206.0001

9

2206.0009

9

2208.9009

9

2208.9091

9

2209.0000

9

3302.1021

9

3302.1030

9

C.

Af vörum í eftirgreindum tollskrárnúmerum skal greiða 15% vörugjald:

3303.0001

3303.0002

3304.1000

3304.2000

3304.3000

3304.9100

3304.9900

3305.2000

3305.3000

3305.9000

3307.1000

3307.2000

3307.3000

3307.4100

3307.4900

3307.9002

3307.9009

3701.2000

3701.9109

3701.9909

3702.2000

3702.3100

3702.3200

3702.3909

3702.4402

3702.5100

3702.5200

3702.5300

3702.5400

3702.5500

3702.5600

3702.9100

3702.9200

3702.9300

3702.9400

3702.9500

3918.1001

3918.1002

3918.9011

3918.9019

3918.9021

3918.9029

3919.9010

3920.1002

3920.2001

3920.3001

3920.4101

3920.4202

3920.5101

3920.5901

3920.6101

3920.6201

3920.6301

3920.6901

3920.7101

3920.7301

3920.7901

3920.9101

3920.9401

3920.9902

3922.1000

3922.2000

3922.9001

3922.9009

3925.9002

3926.3001

4008.1101

4008.2101

4016.9100

4016.9918

4016.9919

4016.9925

4407.1001

4407.2101

4407.2201

4407.2401

4407.2501

4407.2601

4407.2901

4407.9101

4407.9201

4407.9901

4409.1001

4409.2001

4410.1101

4410.1901

4410.9001

4411.1101

4411.1901

4411.2101

4411.2901

4411.3101

4411.3901

4411.9101

4411.9901

4412.1301

4412.1401

4412.1901

4412.2201

4412.2301

4412.2901

4412.9201

4412.9301

4412.9901

4413.0001

4418.3000

4504.1002

4601.2000

4815.0000

5602.9001

5701.1000

5701.9000

5702.1000

5702.2000

5702.3100

5702.3200

5702.3900

5702.4100

5702.4200

5702.4900

5702.5100

5702.5200

5702.5900

5702.9100

5702.9200

5702.9900

5703.1001

5703.1009

5703.2001

5703.2009

5703.3001

5703.3009

5703.9001

5703.9009

5704.1000

5704.9000

5705.0001

5705.0009

5805.0000

5904.1000

5904.9100

5904.9200

6702.1000

6702.9000

6802.1000

6802.2109

6802.2209

6802.2309

6802.2909

6802.9109

6802.9209

6802.9309

6802.9909

6803.0000

6806.2000

6806.9001

6806.9009

6807.1001

6807.9001

6808.0000

6809.1101

6809.1901

6809.9001

6809.9009

6811.2001

6811.9001

6811.9009

6814.1000

6904.9000

6905.1000

6905.9000

6907.1000

6907.9000

6908.1000

6908.9000

6910.1000

6910.9000

7007.1101

7007.2101

7009.1000

7014.0001

7315.9001

7320.1000

7320.2001

7320.9001

7324.1000

7324.2100

7324.2900

7324.9000

7417.0000

7418.2000

7419.9904

8301.2000

8301.4001

8302.1001

8302.3000

8302.4901

8407.3100

8407.3200

8407.3300

8407.3400

8408.2000

8426.1201

8426.1900

8426.1209

8426.2000

8426.3000

8426.4101

8426.4109

8426.4900

8426.9100

8426.9900

8428.1001

8428.4000

8431.3100

8481.1000

8481.2000

8481.3000

8481.4000

8481.8000

8481.9000

8507.1000

8507.2000

8507.3009

8507.4000

8507.8000

8507.9000

8535.1000

8535.2100

8535.2900

8535.3000

8535.4000

8535.9000

8536.1000

8536.20008536.3000

8536.4100

8536.4900

8536.5000

8536.6100

8536.6900

8536.9000

8537.1009

8537.2000

8538.1000

8538.9000

8539.1000

8539.2100

8539.2200

8539.2900

8539.3100

8539.3200

8539.3900

8539.4000

8539.4100

8539.4900

8539.9000

8540.1100

8540.1200

8540.2000

8540.4000

8540.5000

8540.6000

8540.7100

8540.7200

8540.7900

8540.8100

8540.8900

8540.9100

8540.9900

8544.1100

8544.1900

8544.2009

8544.3000

8544.4100

8544.4900

8544.5100

8544.5900

8544.6000

8544.7000

8714.1100

8714.1900

8716.8001

8716.8009

8716.9009

9007.1100

9007.1900

9007.2100

9007.2009

9007.9100

9007.9200

9405.1001

9405.1009

9405.2001

9405.2009

9405.3000

9405.4001

9405.4009

9405.5000

9405.6001

9405.6009

9405.9101

9405.9109

9405.9201

9405.9202

9405.9209

9405.9901

9405.9909

9405.9910

9405.9921

9405.9929

D.

Af vörum í eftirgreindum tollskrárnúmerum skal greiða 20% vörugjald:

7321.1100

7321.1200

7321.1300

7321.8100

7321.8200

7321.8300

7321.9000

8418.1001

8418.2100

8418.2200

8418.2900

8418.3001

8418.4001

8418.6101

8418.6901

8421.1201

8421.3901

8422.1100

8433.1100

8433.1900

8450.1100

8450.1200

8450.1900

8450.9000

8451.1009

8451.2100

8451.3001

8476.1100

8476.1900

8476.2100

8476.2900

8476.8100

8476.8900

8476.9000

8479.6001

8479.8901

8511.1000

8511.2000

8511.3000

8511.4000

8511.5000

8511.8000

8511.9000

8516.5000

8516.6001

8516.6002

8516.6009

8516.7901

8516.7909

8516.8001

8544.3000

8545.9001

8708.1000

8708.2900

8708.3100

8708.3900

8708.4000

8708.5000

8708.6000

8708.7000

8708.8000

8708.9100

8708.9300

8708.9400

8708.9900

9608.1000

9608.2000

9608.3100

9608.3900

9608.4000

9608.5000

9608.6000

9608.9100

9608.9900

9609.1000

9609.2000

9609.9000

E.

Af vörum í eftirgreindum tollskrárnúmerum skal greiða 25% vörugjald:

8517.1901

8518.2109

8518.2209

8518.2900

8518.3000

8518.4009

8518.5009

8518.9000

8519.1000

8519.2100

8519.2900

8519.3100

8519.3900

8519.4000

8519.9100

8519.9200

8519.9300

8519.9901

8519.9902

8519.9909

8520.1000

8520.2000

8520.3100

8520.3200

8520.3300

8520.3900

8520.9001

8520.9009

8521.1021

8521.1029

8521.9021

8521.9029

8522.1000

8522.9000

F.

Af vörum í eftirgreindum tollskrárnúmerum skal greiða 30% vörugjald:

8527.1201

8527.1209

8527.1301

8527.1302

8527.1309

8527.1900

8527.2101

8527.2102

8527.2109

8527.29008527.31018527.3102

8527.3109

8527.3200

8527.3900

8527.9009

8528.1202

8528.1209

8528.1302

8528.1309

8528.2109

8528.2209

8528.3009

8529.1009

8529.9009

8543.8001

8543.8901

8543.9001

9301.0000

9302.0000

9303.1000

9303.2000

9303.3000

9303.9009

9304.0000

9305.1000

9305.2100

9305.2900

9305.9000

9306.1000

9306.2100

9306.2900

9306.3009

9306.9009

9307.0000

12. gr.

Lög þessi öðlast gildi 1. júlí 1996. Ákvæði þeirra skulu taka til allra vara sem þá eru ótollafgreiddar, þó ekki vara sem afhentar hafa verið með bráðabirgðatollafgreiðslu.

Ákvæði til bráðabirgða.

Allir þeir sem framleiða eða flytja til landsins vöru sem skattskyld er samkvæmt lögum þessum og eru ekki skráðir á vörugjaldsskrá skv. 2. mgr. 4. gr. við gildistöku laga þessara skulu tilkynna innan 15 daga frá því að lög þessi öðlast gildi um rekstur sinn og starfsemi til skattstjóra eða tollstjóra þar sem þeir eiga lögheimili.

Athugasemdir við lagafrumvarp þetta.

1.

Inngangur.

Hinn 20. mars 1994 gerði Eftirlitsstofnun EFTA (EFTA Surveillance Authority, skammstafað ESA) formlega athugasemd við álagningu vörugjalds hér á landi. Stofnunin taldi að lög nr. 97/1987, um vörugjald, samræmdust ekki að öllu leyti ákvæðum samningsins um Evrópska efnahagssvæðið. Tilefni þess að ESA hóf rannsókn á íslensku vörugjaldslögunum var kæra frá innlendum hagsmunaaðilum. Íslensk stjórnvöld gerðu stofnuninni ítarlega grein fyrir gjaldtökunni, bæði skriflega og á fundum. Þrátt fyrir að ýmsar skýringar stjórnvalda hafi verið teknar til greina af stofnuninni gaf hún út rökstutt álit (Reasoned Opinion) 21. júní 1995 um málið þar sem gerðar voru athugasemdir við tvö atriði í álagningu vörugjalds, þ.e. sérstakt 25% álag á gjaldstofn innfluttrar vöru og mismunandi greiðslufresti á vörugjaldi af innfluttum vörum og innlendum framleiðsluvörum. Hefur ESA nú kært málið til EFTA-dómstólsins. Af Íslands hálfu hefur stofnuninni verið tilkynnt að gerðar verði breytingar á lögum um vörugjald til að mæta þessum athugasemdum.

Ríkisstjórnin ákvað nú fyrir skömmu að leggja fram frumvarp til breytinga á lögum um vörugjald. Frumvarpið felur í sér ýmsar breytingar á álagningu vörugjalds. Í fyrsta lagi er lagt til að magngjald verði lagt á sælgæti, drykkjarvörur, sykur og fleiri matvæli og að gjaldið reiknist sem krónur á hvert kílógramm eða á hvern lítra vörunnar, í stað þess verðgjalds sem nú er lagt á. Fjárhæð gjaldsins verður miðuð við að gjald á þessar vörur lækki að jafnaði. Þá kemur magngjald einnig í stað verðgjalds á hjólbarða og einangrunarefni. Í öðru lagi verður vörugjald fellt niður af nokkrum vöruflokkum. Í þriðja lagi verður verðgjald á ýmsar aðrar vörur, sem nú bera vörugjald, samræmt og gjaldflokkum fækkað. Verðgjaldið mun framvegis verða reiknað af tollverði innfluttrar vöru og verksmiðjuverði innlendrar framleiðsluvöru. Í fjórða lagi verður frestur til greiðslu á vörugjaldi hinn sami vegna innfluttrar vöru og innlendrar framleiðslu.

Gera má ráð fyrir að tekjur ríkissjóðs muni lækka um u.þ.b. 450 milljónir króna við þessa breytingu. Til þess að mæta því tekjutapi verður lagt til að dregið verði úr endurgreiðslu á virðisaukaskatti vegna vinnu við íbúðarhúsnæði sem nemur sömu fjárhæð.

Þessar breytingar ættu að leiða til nokkurrar lækkunar á verði á þeim vörum sem vörugjald nær til. Er áætlað að lækkun gjaldsins svari til um 1,5% lækkunar á verði þeirra að meðaltali, eða um 0,5% lækkunar á innfluttum vörum en um 3,7% lækkunar á innlendri vörugjaldsskyldri framleiðslu sem styrkist í samkeppnisstöðu með þessum breytingum. Verðáhrifin eru nokkuð mismunandi milli einstakra vörutegunda, sbr. töflu á bls. 10–11.

Ríkisstjórnin stefnir að frekari lækkun vörugjalda um 350 milljónir króna í tengslum við samræmingu á tryggingargjaldi á milli atvinnugreina sem ríkisstjórnin mun undirbúa á næstunni og koma mun til framkvæmda á næstu árum. Í þeim áfanga er reiknað með frekari lækkun magngjalda, lækkun hæstu flokka verðgjalds og að vörugjaldsskyldum vörum fækki.

2.

Lög nr. 97/1987, um vörugjald.

Lög nr. 97/1987, um vörugjald, voru sett sem hluti af kerfisbreytingu sem gerði ráð fyrir að tollkerfið yrði í stórum dráttum byggt á tveimur tekjustofnum, almennum tollum og vörugjaldi, í stað margra smærri tekjustofna. Þá var til einföldunar tekið upp það nýmæli að miða gjaldstofn vörugjalds við heildsöluverð vöru, hvort sem um var að ræða innflutta vöru eða vöru framleidda innan lands. Áætluð heildsöluálagning var tekin upp við ákvörðun gjaldstofns á innfluttri vöru þannig að gjaldstofn við innflutning varð tollverð að viðbættum tollum auk 25% áætlaðrar heildsöluálagningar. Þá varð jafnframt sú breyting að þeir aðilar, sem annast heildsöludreifingu innlendrar framleiðslu, urðu gjaldskyldir með sama hætti og framleiðendurnir sjálfir.

Samkvæmt lögum nr. 97/1987 er vörugjaldið verðgjald sem greiða ber af tilteknum innfluttum vörum og vörum sem framleiddar eru, unnið er að eða pakkað er hér á landi. Gjaldflokkar vörugjalds eru sjö og er hlutfall gjaldsins 6, 11, 16, 18, 20, 25 eða 30% af verði. Gjaldstofn innfluttra vara er tollverð þeirra samkvæmt tollalögum auk 25% áætlaðrar heildsöluálagningar. Gjaldstofn af innlendum framleiðsluvörum er hins vegar heildsöluverð vöru, þ.e. það verð sem greitt er eða greiða ber við sölu vörunnar til smásala.

Vörugjaldi, ásamt vörugjaldsskýrslu, skal skila eigi síðar en á gjalddaga. Gjalddagi vörugjalds er fimmti dagur þriðja mánaðar eftir lok uppgjörstímabils vegna sölu eða afhendingar á því tímabili. Sé vörugjald ekki greitt á gjalddaga reiknast álag, sem nemur 2% af þeirri upphæð sem vangreidd er, fyrir hvern byrjaðan dag eftir gjalddaga, þó ekki hærra en 20%. Sé vörugjald ekki greitt innan mánaðar frá gjalddaga reiknast dráttarvextir af því sem gjaldfallið er. Gjaldanda er heimilt að draga frá innheimtu gjaldi af sölu það vörugjald sem hann hefur sannanlega greitt við kaup á hráefni og efnivöru til gjaldskyldrar framleiðslu á viðkomandi uppgjörstímabili.

3.

Athugasemdir ESA.

Í athugasemdum ESA eru ekki gerðar almennar athugasemdir við álagningu skatta eða gjalda hér á landi í formi almennra vörugjalda. Það þýðir að lög nr. 97/1987 eru að mati stofnunarinnar ekki andstæð ákvæðum 14. gr. EES-samningsins, enda verði þeim breytt í samræmi við vilja hennar.

Hins vegar eru í áliti ESA gerðar sérstakar athugasemdir við tvö atriði í framkvæmd vörugjalds hér á landi. Stofnunin telur þau ósamrýmanleg EES-samningnum þar sem þau feli í sér mismunun við skattlagningu á innlendri framleiðsluvöru annars vegar og á innfluttri vöru hins vegar. Það álit byggist meðal annars á lögskýringargögnum og dómaframkvæmd sambærilegra ákvæða í stofnsáttmála Evrópusambandsins.

Athugasemdir ESA varða eftirfarandi atriði í vörugjaldslögunum:

Mismunandi gjaldstofn er fyrir innfluttar vörur og innlendar framleiðsluvörur: Skv. 5. gr. laga nr. 97/1987 er 25% áætlað heildsöluálag lagt á tollverð innfluttra vara að viðbættum tollum. Aftur á móti er ekki um sambærilegt álag að ræða á gjaldskyldar vörur sem framleiddar eru innan lands eða fengið hafa einhverja vinnslumeðferð hér á landi, heldur miðast gjaldstofn þeirra að jafnaði við raunverulegt heildsöluverð hverju sinni samkvæmt reikningi.

Greiðslufrestur vörugjalds er mismunandi eftir því hvort um er að ræða innfluttar vörur eða innlendar framleiðsluvörur: Skv. 7. gr. laga nr. 97/1987 ber að greiða gjald af innfluttum vörum við tollafgreiðslu, en í 8. gr. er kveðið á um lengri greiðslufrest af vörum sem framleiddar eru hér á landi.

4.

Efni frumvarpsins.

Í frumvarpi þessu er komið til móts við fyrrgreindar athugasemdir ESA, bæði hvað varðar mismunandi greiðslufrest og mismunandi gjaldstofn vörugjalds, eftir því hvort um er að ræða innfluttar vörur eða innlendar framleiðsluvörur.

Lagt er til að greiðslufrestur vegna vörugjalds af innfluttum vörum og innlendum framleiðsluvörum verði samræmdur með því að lengja greiðslufrest á vörugjaldi af innfluttum vörum en stytta greiðslufrest á gjaldi af innlendum framleiðsluvörum. Gert er ráð fyrir að uppgjörstímabil allra gjaldskyldra aðila verði tveir mánuðir og gjalddagi 15. dagur annars mánaðar eftir lok uppgjörstímabils. Þá er gert ráð fyrir að uppgjörstímabil færist til frá því sem nú er þannig að t.d. desember og janúar myndi eitt uppgjörstímabil í stað janúar og febrúar áður.

Þær leiðir, sem taldar hafa verið koma til greina til að breyta lögum nr. 97/1987 til samræmis við athugasemdir ESA um mismunandi gjaldstofn af innfluttum vörum og af innlendum framleiðsluvörum, eru eftirfarandi:

Að miða gjaldstofn vörugjalds við verksmiðjuverð: Það mundi þýða að við innflutning yrði vörugjald lagt á tollverð hinnar innfluttu vöru að viðbættum tollum, en án áætlaðrar heildsöluálagningar. Gjaldstofn innlendrar framleiðslu yrði hins vegar söluverð vöru frá framleiðanda hennar. Gjaldendur yrðu því að öllu jöfnu innflytjendur og innlendir framleiðendur. Með þessu móti yrði áætluð heildsöluálagning í tolli afnumin og þar með komið til móts við athugasemdir ESA.

Að miða gjaldstofn við heildsöluverð: Þá yrði endanleg gjaldskylda á heildsölustigi, bæði hvað varðar innfluttar vörur og vörur sem framleiddar eru innan lands. Með þessu væri unnt að afnema áætlaða heildsöluálagningu í tolli til samræmis við athugasemdir ESA og leggja raunverulegt heildsöluverð til grundvallar gjaldtökunni. Hins vegar mundi þetta leiða til mikillar fjölgunar á gjaldskyldum aðilum og gera eftirlit og framkvæmd dýrari og flóknari.

Að miða gjaldstofn við smásöluverð: Með þeirri leið yrði komið til móts við athugasemdir ESA varðandi áætlaða heildsöluálagningu þar sem ekki þyrfti að leggja á áætlað álag í tolli. Á hinn bóginn yrði mikil fjölgun á gjaldskyldum aðilum. Samhliða því ykist kostnaður gjaldskyldra aðila, sem og stjórnvalda, vegna meira umstangs og fyrirhafnar við innheimtu og skil á gjaldinu.

Að breyta vörugjaldi úr verðgjaldi í magngjald: Þessi leið þýðir að gjaldstofn vörugjalds yrði ekki verðmæti vörunnar eins og nú er heldur magn hennar, þ.e. gjaldið reiknast sem ákveðin krónutala á tiltekið magn vöru. Skil gjaldsins færu þá fram við innflutning eða hjá framleiðanda innlendrar vöru. Með þessari leið yrði komið til móts við athugasemdir ESA þar sem ekki þyrfti að koma til áætlun á gjaldstofni. Þá yrði framkvæmdin tiltölulega einföld. Þessari aðferð er þó einungis hægt að beita á hluta þeirra vörutegunda sem eru gjaldskyldar samkvæmt núgildandi vörugjaldslögum. Magngjald á t.d. illa við varðandi rafmagnstæki þar sem þyngd segir lítið um innihald eða gæði.

Í frumvarpi þessu er lagt til að síðasttalda leiðin, þ.e. að breyta vörugjaldi í magngjald, verði farin í þeim tilvikum þar sem það er unnt. Þannig verði þyngd eða rúmmál vöru, mælt í kílógrömmum eða lítrum, gjaldstofn vörugjalds í stað þess að gjaldið sé reiknað af verðmæti vörunnar. Lagt er til að magngjald verði lagt á sælgæti, drykkjarvörur, sykur og fleiri matvæli og að gjaldið reiknist sem krónur á hvert kílógramm eða á hvern lítra vörunnar, í stað verðgjalds sem nú er lagt á sem hlutfall af verði. Er fjárhæð gjaldsins miðuð við það að gjöld á þessar vörur lækki að jafnaði. Þá verður magngjald einnig látið koma í stað verðgjalds á hjólbarða og einangrunarefni.

Gert er ráð fyrir að vörugjald verði áfram lagt á sem verðgjald, þ.e. tiltekið hlutfall af verðmæti vörunnar, ef ekki er unnt að leggja á magngjald. Gjaldstofn innfluttrar vöru verður í þeim tilvikum tollverð að viðbættum tollum en án áætlaðrar heildsöluálagningar, en gjaldstofn innlendrar framleiðsluvöru verður verksmiðjuverð hennar.

5.

Magngjöld.

Eins og fram hefur komið varð sú leið fyrir valinu að taka upp magngjöld á flestar þær vörur, þar sem því verður við komið. Með magngjöldum er komist hjá erfiðleikum við að finna sambærilegan gjaldstofn fyrir innlenda og erlenda framleiðslu. Magngjöld hafa einnig þann kost að þau eru einföld í framkvæmd og fela ekki í sér möguleika á undanskotum með röngum verðupplýsingum sem talið er að hætta sé á ef verðgjöld eru há. Ókostur við magngjöld er að þau geta raskað verðhlutföllum ef verðmunur er mikill á sams konar vörum og gjöldin eru há í hlutfalli við verð. Leggjast þau þá af meiri þunga á ódýra vöru en dýra. Var því leitast við að halda magngjöldum eins lágum og unnt var.

Röskun verðhlutfalla er ekki einskorðuð við magngjöld. Augljóst er að álagning gjalda á heildsöluverð en þó einkum á verksmiðjuverð og innflutningsverð getur haft mjög mismunandi áhrif á lokaverð vöru eftir því hvernig verðlagningu hennar er háttað. Þannig hafa innlendir framleiðendur talið að núverandi kerfi fæli í sér mismunun innlendrar framleiðslu og innflutnings innlendu framleiðslunni í óhag. Þær upplýsingar, sem fram komu við undirbúning þessa frumvarps, renna stoðum undir þessa skoðun. Kemur þetta m.a. fram í því að við breytingu í magngjöld lækkar álagning á innlenda vöru meira en á erlenda sem bendir til þess að heildsöluálagning hafi í reynd verið meiri en þau 25% sem gjaldtökukerfið gerði ráð fyrir.

Magngjöld eins og lagt er til í frumvarpi þessu að tekin verði upp eru engin nýjung, hvorki hér á landi né erlendis. Magngjöldum var beitt í talsverðum mæli áður fyrr og hafa þau lengi verið þekkt í tollakerfum ýmissa landa. Með tollalagabreytingum hér og víða erlendis í kjölfar WTO-samningsins á síðasta ári varð mikil aukning magngjalda. Má segja að þau séu ríkjandi gjaldform fyrir tolla á landbúnaðarvörum og matvörum í mörgum ríkjum Vestur-Evrópu.

Magngjöld eru ekki einungis notuð sem hluti af tollum. Segja má að þar sem skattar eru lagðir á vörur umfram virðisaukaskatt sé algengast að það sé gert í formi magngjalda og er svo í einhverjum mæli í öllum ríkjum Vestur-Evrópu. Þannig leggja t.d. öll ríki ESB vörugjöld í því formi á vissar vörutegundir eins og áfengi, tóbak og olíuvörur og í reynd á sykur. Til viðbótar við það leggja einstök lönd vörugjöld á aðrar vörur, fyrst og fremst sykurvörur, sætindi og drykkjarvörur, í formi magngjalda en sem hlutfallsgjald þegar um er að ræða aðrar iðnaðarvörur.

Hér á landi eru þegar lögð magngjöld á bensín og áfengi auk þess sem tollar á landbúnaðarvörur eru að hluta til í formi magngjalda.

Fjárhæð magngjaldanna, eins og tillaga er gerð um í frumvarpi þessu var ákveðin með hliðsjón af meðaltali þeirra gjalda sem leggjast á viðkomandi vöru samkvæmt núverandi fyrirkomulagi og með tilliti til þess að heildarálagning minnkaði. Var það gert bæði með það í huga að raska verðhlutföllum sem minnst ódýrari vöru í óhag og með það almenna sjónarmið að æskilegt sé að draga úr sértækri neysluskattlagningu. Í því efni eru þó einnig þau sjónarmið til staðar að slík skattlagning sé réttlætanleg og æskileg í þeim tilgangi að beina neyslu frá vörum sem taldar eru óhollar og skaðlegar fyrir neytendur eða umhverfið. Sérstök skattlagning sykurvöru, sætinda og gosdrykkja hefur t.d. verið studd slíkum rökum. Hér á eftir fer yfirlit yfir helstu vöruflokka sem lagt er til að magngjöld verði lögð á:

Kaffi og te.

Óbrennt kaffi, 32 kr./kg.

Brennt kaffi, 40 kr./kg.

Te, 40 kr./kg.

Ýmislegt til lögunar á seyði, 80 kr./kg.

Núverandi gjald svarar til um 25 kr. á kg af kaffi og 50 kr. á kg af tei. Til samanburðar má geta þess að í Danmörku eru vörugjöld á kaffi og te 50 til 60 kr. á kg.

Efni með kakói til framleiðslu á drykkjarvörum.

Gjald þetta er svipað og nú, 15 kr./kg.

Safar, gosdrykkir, óáfeng vín.

9 kr./l.

Núverandi gjald á gosdrykki er að jafnaði um 12 kr./l, en nokkru hærra á safa. Lækkun á gosdrykki yrði því nálægt 30% en nokkuð meiri á söfum. Í Danmörku eru gjöld á svaladrykki 9–10 kr./l og í Noregi 11–12 kr./l.

Sykur.

30 kr./kg.

Núverandi gjald er að jafnaði um 15 kr. á kg. Hækkunin skilar sér ekki nema að hluta sem tekjur þar sem gjaldið er endurgreitt af vörum sem notaðar eru í gjaldskylda framleiðslu. Í Danmörku eins og í ESB er lagður tollur á sykur við innflutning til bandalagsins og innan þess eru lögð gjöld á sykurframleiðslu. Sykur er þannig gjaldlagður beint og það gjald skilar sér líka í framleiðslu sem sykur er notaður í þar sem gjaldið er ekki endurgreitt vegna sölu innan lands. Tollar ESB á sykur eru 40–50 kr. á kg. Gjald á sykur í Noregi er um 40 kr. á kg.

Sælgæti.

65 kr./kg.

Ís og mjólkurdrykkir.

9 kr./l.

Gjald á innflutt sælgæti svarar til að jafnaði um 64 kr. á kg en er talið vera nálægt 90 kr. á kg á innlenda framleiðslu. Lækkun á innlenda framleiðslu yrði því um 1 / 3 en nokkru minni á erlenda framleiðslu. Gjöld á samsvarandi vöru í Danmörku eru um 145 kr. á kg af sælgæti og um 35 kr. á kg af ís. Í Noregi er gjald á sælgæti um 125 kr. á kg.

Kökur og sætakex.

40 kr./kg.

Nasl og saltkex.

20 kr./kg.

Niðursoðnir ávextir, sultur o.fl.

12 kr./kg.

Gjöld þessi eru svipuð álagningu á þessar vörur að jafnaði.

Einangrunarplast, glerull, steinull.

10 kr./kg.

Gjald á þessar vörur er nú nokkuð hærra.

Hjólbarðar og gúmmívörur.

20 kr./kg.

Gjaldið er svipað og nú er.

6.

Verðgjöld.

Frumvarpið gerir ráð fyrir að verðgjöldum verði haldið á þeim vöruflokkum í vörugjaldskerfinu sem magngjöld verða ekki lögð á og vörugjald er ekki fellt af. Sú breyting er gerð frá núverandi fyrirkomulagi að gjaldstofninn verður tollverð vöru, þ.e. cif-verð hennar án þess álags sem nú er notað.

Vörugjöld eru nú í sjö flokkum frá 7,5% til 37,5% þegar 25% álagið er meðtalið. Allar vörur, sem nú eru í lægsta flokknum, verða andlag magngjalda eða falla úr vörugjaldskerfinu. Gert er ráð fyrir að aðrar vörur verði settar í fjögur gjaldþrep, 15%, 20%, 25% og 30%. Hér á eftir fer yfirlit yfir helstu vöruflokka í hverju þrepi og hvaða gjöld eru á þeim nú. Þá eru taldir upp þeir vöruflokkar þar sem vörugjöld verða felld niður.

Verðgjaldsflokkar (núverandi gjald í sviga):

Gjaldflokkur 1,15%

Rafmagnsvír (13,75)

Raflagnaefni og lampar (13,75)

Lampaefni og perur (25)

Gólfefni, veggklæðingar (13,75)

Bílavarahlutir, vélar og tæki (13,75)

Snyrtivörur (13,75)

Filmur (20)

Gjaldflokkur 2,20%

Bílavarahlutir (20)

Eldunarbúnaður (25)

Frystitæki (25)

Þvottavélar (25)

Ofnar (13,75)

Ritföng (25)

Gjaldflokkur 3,25%

Mynd- og hljómflutningstæki (25)

Gjaldflokkur 4,30%

Mynd- og hljómflutningstæki (37,5)

Útvörp og segulbönd (37,5)

Byssur og skotfæri (31,25)

Gjald fellt af:

Málning og litarvörur (7,5 og 13,75)

Bárujárn, grindur o.fl. (13,75)

Veggfóður (13,75)

Minni rafmagnsvörur til heimilisnota (25)

Sjampó (13,75)

Kveikjarar o.fl. (25)

7.

Áhrif á tekjur og verðlag.

Á árinu 1995 námu tekjur af vörugjöldum rúmlega 2,8 milljörðum kr. Þar af fengust um 2 milljarðar kr. af innflutningi en af innlendri framleiðslu var skilað tæplega 900 m.kr. Gjaldstofn vörugjalda við innflutning að frátöldum aðföngum til innlendrar gjaldskyldrar framleiðslu var um 11 milljarðar kr. og álögð gjöld um 2 milljarðar kr. þannig að meðalgjaldið var um 18%. Gjaldstofn innlendrar framleiðslu var um 6,3 milljarðar kr. og álögð gjöld um 900 m.kr. og meðalgjaldið var um 14,3%.

Með þeim breytingum sem í frumvarpinu felast lækka vörugjöld nokkuð. Áætlað er að tekjur af innflutningi lækki um nálægt 80 m.kr. og verði tæplega 2 milljarðar kr. sem svarar til þess að gjaldið sé um 17,6%, reiknað á sama stofn og áður. Tekjur af innlendri framleiðslu lækka meira, eða um 270 m.kr. og verða því um 630 m.kr., eða sem svarar 10% af sama stofni og áður. Sé tekið tillit til þess sem fellt er úr kerfinu er þetta hlutfall um 12,7%.

Í heild er áætlað að tekjur ríkissjóðs af vörugjaldinu sjálfu lækki um 350 m.kr. Því til viðbótar lækkar virðisaukaskattur af þessum vörum um rúmlega 100 m.kr., þannig að tekjutapið í heild verður um 450 m.kr.

Lækkun vörugjalda í samræmi við framangreint ætti að leiða til lækkunar á þeim vörum sem um er að ræða. Skili lækkunin sér að fullu út í verðlag er áætlað að verð á þeim ætti að lækka um nálægt 1,5%. Lækkun á innfluttum vörum er þó minni eða um 0,6%, en um 3,7% á innlendri framleiðslu um 3,7%. Lækkunin verður misjöfn eftir vörutegundum, mest á þeim vörum sem falla út úr kerfinu.

Í eftirfarandi töflu er gerð grein fyrir vörugjöldum, breytingum á þeim, áhrifum á tekjur og verðlag. Tölurnar eru miðaðar við innflutning og reiknuð gjöld af honum og sýna því smávægileg frávik frá þeim innheimtutölum sem nefndar hafa verið.

Athugasemdir við einstakar greinar frumvarpsins.

Um 1. gr.

Í þessari grein eru lagðar til smávægilegar breytingar á orðalagi 2. gr. laganna. Auk þess er kveðið á um að sala á gjaldskyldri vöru til varnarliðsins á Keflavíkurflugvelli teljist sala úr landi í skilningi laganna. Þessu ákvæði er fyrst og fremst ætlað að tryggja samkeppnisstöðu innlendra framleiðenda gagnvart erlendum framleiðendum vegna vörukaupa varnarliðsins. Loks er lagt til að fellt verði brott ákvæði um að ákvæði tollalaga gildi um úrskurðarvald í ágreiningsmálum um tollflokkun vara.

Um 2. gr.

Í greininni er kveðið á um breytingu á gjaldstofni vörugjalds. Gert er ráð fyrir að vörugjald reiknist með tvenns konar hætti, annars vegar sem tiltekin fjárhæð vegna tiltekins magns af vöru, ákvarðað eftir þyngd eða rúmmáli hennar, mælt í kílógrömmum eða lítrum (magngjald), en hins vegar sem tiltekið hlutfall af verðmæti hennar (verðgjald). Hér er um að ræða verulega breytingu frá núgildandi lögum, en í dag er vörugjald einungis innheimt sem verðgjald. Gert er ráð fyrir að gjaldflokkum verðgjalds verði fækkað úr sjö í fjóra og að gjaldið verði 15, 20, 25 og 30% af gjaldstofni.

Um 3. gr.

Í þessari grein er lagt til að skylda til að greiða vörugjald af innlendri framleiðslu vöru hvíli eingöngu á framleiðanda hennar. Er það í samræmi við þá tilhögun að gjaldið leggist ætíð á við sölu frá framleiðanda.

Sú breyting er gerð á 2. mgr. að aðilum, sem flytja til landsins vörur í atvinnurekstri, verður gert skylt að skrá starfsemi sína hjá tollstjóra á sama hátt og innlendum aðilum er skylt að gera samkvæmt núgildandi lögum. Telja verður breytingu þessa eðlilega með hliðsjón af því að innflytjendur munu greiða vörugjald á ákveðnum uppgjörstímabilum, sbr. 7. gr., en ekki við tollafgreiðslu eins og samkvæmt núgildandi lögum.

Um 4. gr.

Lagt er til að gjaldstofn vörugjalds af innfluttum vörum verði tollverð þeirra að viðbættum tollum. Hins vegar verði 25% áætlaðri heildsöluálagningu ekki bætt við gjaldstofn eins og gert er samkvæmt núgildandi lögum. Þetta er í samræmi við þá breytingu að gjaldið verði ákvarðað af verði vörunnar við sölu frá framleiðanda, í stað heildsöluverðs. Með þessu er komið til móts við athugasemdir ESA vegna mismununar við álagningu vörugjalds á innfluttar vörur og innlendar framleiðsluvörur og tryggt að jafnræði ríki á milli innlendra og erlendra framleiðenda.

Um 5. gr.

Í þessari grein er lagt til að gjaldstofn vörugjalds sem ákvarðast af verðmæti innlendrar framleiðsluvöru verði söluverð frá framleiðanda hennar. Þetta felur í sér verulega breytingu frá núgildandi lögum þar sem nú er miðað við heildsöluverð, þ.e. það verð sem greitt er eða greiða ber við sölu vörunnar til smásala.

Í mörgum tilvikum kann að vera erfitt að ákvarða gjaldstofn vörugjalds með þessum hætti. Þannig getur framleiðandi vöru jafnframt selt vöruna í heildsölu eða smásölu. Því er kveðið á um hvernig ákvarða skuli gjaldstofn í slíkum tilvikum. Þannig skal fyrst ákvarða gjaldstofn út frá almennu gangverði við sölu á sömu eða sams konar vöru frá framleiðendum, en ef slíkt almennt gangverð liggur ekki fyrir skal gjaldstofn vera söluverð frá framleiðanda á sömu eða sams konar vöru í sambærilegum viðskiptum við óháða aðila. Þá er skattyfirvöldum heimilt að ákvarða gjaldstofn vörugjalds með fyrrgreindum hætti ef framleiðandi og kaupandi eru háðir hvor öðrum í skilningi 2. mgr. 8. gr. tollalaga, nr. 55/1987.

Um 6. gr.

Greinin þarfnast ekki skýringa.

Um 7. gr.

Í þessari grein er kveðið á um uppgjörstímabil vörugjalds. Lagt er til að uppgjörstímabil og gjalddagar þeirra verði hin sömu, hvort sem vara er innflutt eða framleidd hér á landi. Með þessu móti er brugðist við athugasemdum ESA við núgildandi lög, þess efnis að mismunandi greiðslufrestur á vörugjaldi af innfluttum vörum og innlendum framleiðsluvörum feli í sér mismunun. Gert er ráð fyrir að uppgjörstímabil allra gjaldskyldra aðila verði tveir mánuðir og gjalddagi fimmtándi dagur annars mánaðar eftir lok uppgjörstímabils. Þó verður aðilum, sem flytja inn vörur til eigin nota, gert skylt að greiða vörugjald við tollafgreiðslu. Jafnframt er gert ráð fyrir að uppgjörstímabil færist til frá því sem nú er, þannig að t.d. desember og janúar myndi eitt uppgjörstímabil í stað janúar og febrúar áður.

Um 8. gr.

Með ákvæðinu er gjaldanda heimilað, við skil á vörugjaldi í ríkissjóð, að draga frá innheimtu gjaldi af sölu það vörugjald sem hann hefur sannanlega greitt við kaup á hráefni og efnivöru til gjaldskyldrar framleiðslu eða sölu á viðkomandi uppgjörstímabili. Ekki er heimilt að draga frá vörugjald af aðföngum sem ekki varða beinlínis og eingöngu framleiðslu og sölu á gjaldskyldri vöru, þó svo að aðföngin varði reksturinn að öðru leyti. Uppgjör vörugjalds yrði samkvæmt þessu að vissu leyti með samsvarandi hætti og í virðisaukaskatti.

Um 9. gr.

Í þessari grein er kveðið á um málsmeðferð vegna ágreinings um álagningu vörugjalds. Lagt er til að frestir verði samræmdir, en að öðru leyti er ekki gert ráð fyrir breytingum frá núverandi framkvæmd.

Um 10. gr.

Greinin þarfnast ekki skýringa.

Um 11. gr.

Greinin þarfnast ekki frekari skýringa.

Um 12. gr.

Greinin þarfnast ekki skýringa.

Fylgiskjal.

Fjármálaráðuneyti, fjárlagaskrifstofa:

Umsögn um frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 97/1987, um vörugjald, með síðari breytingum.

Í frumvarpi þessu er lagt til að gjaldstofni vörugjalds af ýmsum vörum verði breytt og magngjald tekið upp fyrir flestar vörur þar sem því verður við komið. Jafnframt verði breytt álagningarhlutfalli vörugjalds af þeim vörum sem bera vörugjald í formi verðgjalds. Auk þess er lagt til að greiðslufrestur vegna vörugjalds af innfluttum vörum og innlendum framleiðsluvörum verði samræmdur með því að lengja greiðslufrest á vörugjaldi af innfluttum vörum en stytta greiðslufrest á gjaldi af innlendum framleiðsluvörum. Gert er ráð fyrir að uppgjörstímabil allra gjaldskyldra aðila verði tveir mánuðir og gjalddagi 15. dagur annars mánaðar eftir lok upppgjörstímabils.

Frumvarpið hefur ekki í för með sér breytingu á fyrirkomulagi við álagningu og innheimtu vörugjalds. Þó verður að gera lítils háttar breytingar á hugbúnaði álagningaraðila. Gera verður ráð fyrir að kostnaður af þeim breytingum verði óverulegur.